God commandeth Moyses to make diuers sortes of vestures for Aaron and his sonnes, prescribing the matter, maner, and ornaments therof.
1Take unto thee also Aaron thy brother with his sons, from among the children of Israel, that they may minister to me in the priest’s office: Aaron, Nadab, and Abiu, Eleazar, and Ithamar.Oltre a ciò fa' venire a te Aronne tuo fratello co' suoi figliuoli separati dagli altri figliuoli d'Israele, affinché faccian le veci di miei sacerdoti: Aronne, Nadab, e Abiu, Eleazar, e Ithamar.TAKE vnto thee also Aaron thy brother with his sonnes, from among the children of Israel, that they may doe the function of priesthoode vnto me: Aaron, Nadab, and Abiu, Eleazar, and Ithamar.Applica quoque ad te Aaron fratrem tuum cum filiis suis de medio filiorum Israël, ut sacerdotio fungantur mihi: Aaron, Nadab, et Abiu, Eleazar, et Ithamar. 2And thou shalt make a holy vesture for Aaron, thy brother, for glory and for beauty.E farai le vestimenta sacre pel tuo fratello Aronne per maestà, e ornamento.And thou shalt make an holie vesture to Aaron thy brother for glorie and bewtie.Faciesque vestem sanctam Aaron fratri tuo in gloriam et decorem. 3And thou shalt speak to all the wise of heart, whom I have filled with the spirit of wisdom, that they may make Aaron’s vestments, in which he being consecrated, may minister to me.E parlerai a tutti quelli che hanno sapienza in cuore, i quali io ho ripieni di spirito d'intelligenza, perché facciano le vestimenta di Aronne, colle quali santificato eserciti egli il mio sacerdozio.And thou shalt speake to al the wise of hart, whom I haue replenished with the spirit of wisdome, that they make Aarons vestures, wherin he being sanctified may minister to me.Et loqueris cunctis sapientibus corde quos replevi spiritu prudentiæ, ut faciant vestes Aaron, in quibus sanctificatus ministret mihi. 4And these shall be the vestments that they shall make: A rational and an ephod, a tunic and a strait linen garment, a mitre and a girdle. They shall make the holy vestments for thy brother Aaron and his sons, that they may do the office of priesthood unto me.Or ecco le vestimenta, che quelli faranno: il Razionale, e l'Ephod, la tonaca (jacintina) e la tonaca di lino stretta, la berretta, e la cintura. Queste vestimenta sante faranno ad Aronne tuo fratello, e ai suoi figliuoli, affinché faccian le funzioni del mio sacerdozio.And these shal be the vestments that they shal make: Rationale and an Ephod, a tunike and a straite linnen garment, a mitre and a girdle. They shal make the holie vestments for thy brother Aaron and his sonnes, that they may doe the function of priesthood vnto me.Hæc autem erunt vestimenta quæ faciet: rationale et superhumerale, tunicam et lineam strictam, cidarim et balteum. Facient vestimenta sancta fratri tuo Aaron et filiis ejus, ut sacerdotio fungantur mihi.
5And they shall take gold, and violet, and purple, and scarlet twice dyed, and fine linen.E prenderanno dell'oro, e del giacinto, e della porpora, e del cocco a due tinte, e del bisso.And they shal take gold, and hyacinth, and purple, and scarlet twise died, and silke.Accipientque aurum, et hyacinthum, et purpuram, coccumque bis tinctum, et byssum. 6And they shall make the ephod of gold, and violet, and purple, and scarlet twice dyed, and fine twisted linen, embroidered with divers colours.E faranno l'Ephod di oro, di giacinto, e di porpora, e di scarlatto a due tinte, e di bisso torto, con lavoro di varii colori.And they shal make the Ephod of gold and hyacinth and purple, and scarlet twise died, and twisted silke, embrodered with diuers colours.Facient autem superhumerale de auro et hyacintho et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta, opere polymito. 7It shall have the two edges joined in the top on both sides, that they may be closed together.(L'Ephod) avrà alla sommità due aperture, una da un lato, l'altra dall'altro, le quali si richiuderanno.It shal ••u• two edges ioyned in the toppe on both sides, that they •a• be closed togetherDuas oras junctas habebit in utroque latere summitatum, ut in unum redeant. 8The very workmanship also, and all the variety of the work, shall be of gold, and violet, and purple, and scarlet twice dyed, and fine twisted linen.Il tessuto di esso, e tutto il vario lavoro sarà di oro, e di giacinto, e di porpora e di scarlatto a due tinte, e di bisso torto.The verie Workemanship also and al the varietie of the worke shal be of gold and hyacinth, and purple, and scarlet twise died, and twisted silke.Ipsa quoque textura et cuncta operis varietas erit ex auro et hyacintho, et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta. 9And thou shalt take two onyx stones, and shalt grave on them the names of the children of Israel:E prenderai due pietre di oniche, e in esse scolpirai i nomi de' figliuoli d'Israele:And thou shalt take two Onyx stones, and shalt graue in them the names of the children of Israel:Sumesque duos lapides onychinos, et sculpes in eis nomina filiorum Israël: 10Six names on one stone, and the other six on the other, according to the order of their birth.Sei nomi sopra l'una, e gli altri sei sopra l'altra pietra secondo l'ordine del loro nascere.six names in one stone, and the other six in the other, according to the order of their natiuitie.sex nomina in lapide uno, et sex reliqua in altero, juxta ordinem nativitatis eorum.
11With the work of an engraver, and the graving of a jeweller, thou shalt engrave them with the names of the children of Israel, set in gold and compassed about:In queste (pietre) con l'arte dell'incisore, e del lapidario scolpirai i nomi de' figliuoli d'Israele, e le incastrerai, e le serrerai nell'oro:After the worke of a grauer and the grauing of a lapidarie, thou shalt graue them with the names of the children of Israel, sette in gold and compassed about:Opere sculptoris et cælatura gemmarii, sculpes eos nominibus filiorum Israël, inclusos auro atque circumdatos: 12And thou shalt put them in both sides of the ephod, a memorial for the children of Israel. And Aaron shall bear their names before the Lord upon both shoulders, for a remembrance.E le metterai dall'uno e dall'altro lato sull'Ephod in memoria de' figliuoli d'Israele. E Aronne porterà i loro nomi dinanzi al Signore sull'uno e sull'altro omero per ricordanza.and thou shalt put them in both sides of the Ephod, a memorial for the children of Israel. And Aaron shal beare their names before the Lord vpon both shoulders, for a remembrance.et pones in utroque latere superhumeralis, memoriale filiis Israël. Portabitque Aaron nomina eorum coram Domino super utrumque humerum, ob recordationem. 13Thou shalt make also hooks of gold.Farai ancora gli uncinelli d'oro,Thou shalt make also hookes of gold,Facies et uncinos ex auro, 14And two little chains of the purest gold, linked one to another, which thou shalt put into the hooks.E due catenelle d'oro finissimo, delle quali gli anelli sieno inseriti l'uno nell'altro, e le quali tu attaccherai agli uncinelli.and two litle cheynes of most pure gold linked one to an other, which thou shalt put into the hookes.et duas catenulas ex auro purissimo sibi invicem cohærentes, quas inseres uncinis. 15And thou shalt make the rational of judgment with embroidered work of divers colours, according to the workmanship of the ephod, of gold, violet, and purple, and scarlet twice dyed, and fine twisted linen.Farai ancora il Razionale del giudizio di lavoro a più fila, tessuto come l'Ephod d'oro, di giacinto, e di porpora, e di cocco a due tinte, e di bisso torto.The Rationale of iudgement also thou shalt make with embrodered worke of diuers colours, according to the workmanship of the Ephod of gold, hyacinth, and purple, and scarlet twise died, and twisted silke.Rationale quoque judicii facies opere polymito juxta texturam superhumeralis, ex auro, hyacintho, et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta.
16It shall be four square and doubled: it shall be the measure of a span both in length and in breadth.Ei sarà quadro, e doppio: avrà di misura un palmo tanto in lunghezza, come in larghezza.It shal be foure square and duble: it shal haue the measure of a palme aswel in length as in bredth.Quadrangulum erit et duplex: mensuram palmi habebit tam in longitudine quam in latitudine. 17And thou shalt set in it four rows of stones . In the first row shall be a sardius stone, and a topaz, and an emerald:E in esso porrai quattro ordini di pietre: nel primo filare sarà il sardio, il topazio, e lo smeraldo:And thou shalt set in it foure rewes of stones: In the first rew shal be the stone sardius, and topazius, and the emeraud:Ponesque in eo quatuor ordines lapidum: in primo versu erit lapis sardius, et topazius, et smaragdus: 18In the second a carbuncle, a sapphire, and a jasper:Nel secondo il carbonchio, il zaffiro, e il jaspide:in the second the carbuncle, the sapphire, and the iasper:in secundo carbunculus, sapphirus, et jaspis: 19In the third a ligurius, an agate, and an amethyst:Nel terzo il ligurio, l'agata e l'ametisto:in the third a ligurius, an achates, an amethyst:in tertio ligurius, achates, et amethystus: 20In the fourth a chrysolite, an onyx, and a beryl. They shall be set in gold by their rows.Nel quarto il crisolito, l'oniche, e il berillo: saranno incastrati nell'oro filare per filare:in the fourth a chrysolith, an onyx, and beryllus. they shal be set in gold by their rewes.in quarto chrysolithus, onychinus, et beryllus. Inclusi auro erunt per ordines suos. 21And they shall have the names of the children of Israel: with twelve names shall they be engraved, each stone with the name of one according to the twelve tribes.E porteranno i nomi dei figliuoli d'Israele: vi saranno scolpiti dodici nomi, in ciascuna pietra il nome d'una delle dodici tribù.And they shal haue the names of the children of Israel: with twelue names shal they be grauen, euerie stone with the names of euerie one according to the twelue tribes.Habebuntque nomina filiorum Israël: duodecim nominibus cælabuntur, singuli lapides nominibus singulorum per duodecim tribus. 22And thou shalt make on the rational chains, linked one to another, of the purest gold:Farai al Razionale le catenelle d'oro purissimo, inseriti gli anelli d'esse l'uno nell'altro:Thou shalt make in the Rationale cheynes linked one to an other of the purest gold:Facies in rationali catenas sibi invicem cohærentes ex auro purissimo,
23And two rings of gold, which thou shalt put in the two ends at the top of the rational.E due anelli d'oro, i quali metterai in cima al Razionale dall'una e dall'altra parte:and two ringes of gold, which thou shalt put in both the toppes of the Rationale:et duos annulos aureos, quos pones in utraque rationalis summitate: 24And the golden chains thou shalt join to the rings, that are in the ends thereof.E farai passare le catenelle d'oro per gli anelli, che saranno alle cime del Razionale.and the golden cheynes thou shalt ioyne to the ringes, that are in the edges therof:catenasque aureas junges annulis, qui sunt in marginibus ejus, 25And the ends of the chains themselves, thou shalt join together with two hooks, on both sides of the ephod, which is towards the rational.E accomoderai i capi delle catenelle ai due uncinelli dall'uno e dall'altro lato dell'Ephod, che guarda il Razionale.and the endes of the cheynes them selues thou shalt couple with two hookes on both sides of the Ephod, which is toward the Rationale.et ipsarum catenarum extrema duobus copulabis uncinis in utroque latere superhumeralis quod rationale respicit. 26Thou shalt make also two rings of gold, which thou shalt put in the top parts of the rational, in the borders that are over against the ephod, and look towards the back parts thereof.Farai ancora due anelli d'oro, i quali tu porrai agli angoli del Razionale, agli orli, che son dirimpetto all'Ephod dalla parte di dietro del medesimo.Thou shalt make also two ringes of gold which thou shalt put in the toppes of the Rationale, in the brimmes, that are ouer against the Ephod, & looke toward the backe partes therof.Facies et duos annulos aureos, quos pones in summitatibus rationalis, in oris, quæ e regione sunt superhumeralis, et posteriora ejus aspiciunt. 27Moreover also other two rings of gold, which are to be set on each side of the ephod beneath, that looketh towards the nether joining, that the rational may be fitted with the ephod,E parimente due altri anelli d'oro, i quali debbono mettersi da basso all'uno e all'altro lato dell'Ephod, dove loro corrispondono gli anelli inferiori (del Razionale), affinché questo possa congiungersi coll'Ephod.Moreouer also other two ringes of gold, which are to be set on both sides of the Ephod beneth, that looketh toward the nether ioyning, that the Rationale may be fitted with the Ephod,Necnon et alios duos annulos aureos, qui ponendi sunt in utroque latere superhumeralis deorsum, quod respicit contra faciem juncturæ inferioris, ut aptari possit cum superhumerali, 28And may be fastened by the rings thereof unto the rings of the ephod with a violet fillet, that the joining artificially wrought may continue, and the rational and the ephod may not be loosed one from the other.E si serrerà il Razionale pe' suoi anelli cogli anelli dell'Ephod, mediante un legacciolo di giacinto, affinché sieno uniti con arte, e non possano dividersi l'uno dall'altro il Razionale e l'Ephod.and may be fastened by the ringes therof vnto the ringes of the Ephod with a lace of hyacinth, that the ioyning artificially wrought may continew, and the Rationale and Ephod may not be separated one from the other.et stringatur rationale annulis suis cum annulis superhumeralis vitta hyacinthina, ut maneat junctura fabrefacta, et a se invicem rationale et superhumerale nequeant separari.
29And Aaron shall bear the names of the children of Israel in the rational of judgment upon his breast, when he shall enter into the sanctuary, a memorial before the Lord for ever.E Aronne ogni volta che entrerà nel santuario, porterà i nomi de' figliuoli d'Israele nel Razionale del giudizio sopra il suo petto per memoria eterna davanti al Signore.And Aaron shal beare the names of the children of Israel in the Rationale of iudgement vpon his brest, when he shal enter into the Sanctuarie, a memorial before the Lord for euer.Portabitque Aaron nomina filiorum Israël in rationali judicii super pectus suum, quando ingredietur Sanctuarium, memoriale coram Domino in æternum. 30And thou shalt put in the rational of judgment doctrine and truth, which shall be on Aaron’s breast, when he shall go in before the Lord: and he shall bear the judgment of the children of Israel on his breast, in the sight of the Lord always.E porrai sul Razionale del giudizio Dottrina, e Verità: Aronne le avrà sul petto ogni volta che entrerà alla presenza del Signore: e porterà sempre il giudizio de' figliuoli d'Israele sul suo petto al cospetto del Signore.And thou shalt put in the Rationale of iudgement Doctrine, and Veritie, which shal be on Aarons brest, when he shal goe in before the Lord: and he shal beare the iudgement of the children of Israel on his brest, in the sight of the Lord alwayes.Pones autem in rationali judicii Doctrinam et Veritatem, quæ erunt in pectore Aaron, quando ingredietur coram Domino: et gestabit judicium filiorum Israël in pectore suo, in conspectu Domini semper. 31And thou shalt make the tunic of the ephod all of violet,Farai ancora la veste dell'Ephod tutta di giacinto,And thou shalt make the tunike of the Ephod al of hyacinth,Facies et tunicam superhumeralis totam hyacinthinam, 32In the midst whereof above shall be a hole for the head, and a border round about it woven, as is wont to be made in the outmost parts of garments, that it may not easily be broken.In cima alla quale vi sarà un'apertura per la testa, e intorno ad essa un'orlatura tessuta, simile a quella che suole farsi nell'infime parti delle vesti, affinché non si rompa facilmente.in the middes wherof aboue shal be a hole for the head, and a border round about it wouen, as is wont to be made in the vtmost partes of garments, that it may not easely be broken.in cujus medio supra erit capitium, et ora per gyrum ejus textilis, sicut fieri solet in extremis vestium partibus, ne facile rumpatur.
33And beneath at the feet of the same tunic, round about, thou shalt make as it were pomegranates, of violet, and purple, and scarlet twice dyed, with little bells set between:Da basso poi nell'infima parte della stessa veste farai intorno come delle melagrane di iacinto, e di porpora, e di cocco a due tinte, frapponendovi in mezzo de' sonagli.And beneth at the feete of the same tunike, round about, thou shalt make as it were pomegranates, of hyacinth, and purple, and scarlet twise died, litle belles interposed betwen,Deorsum vero, ad pedes ejusdem tunicæ, per circuitum, quasi mala punica facies, ex hyacintho, et purpura, et cocco bis tincto, mistis in medio tintinnabulis, 34So that there shall be a golden bell and a pomegranate, and again another golden bell and a pomegranate.Talmente che vi sarà un sonaglio d'oro, e poi una melagrana, e quindi un altro sonaglio d'oro, e poi una melagrana.so that there be a bel of gold and a pomegranate: and againe an other bel of gold and a pomegranate.ita ut tintinnabulum sit aureum et malum punicum: rursumque tintinnabulum aliud aureum et malum punicum. 35And Aaron shall be vested with it in the office of his ministry, that the sound may be heard, when he goeth in and cometh out of the sanctuary, in the sight of the Lord, and that he may not die.E Aronne la vestirà in facendo l'uffizio del suo ministero, affinché si senta il suono, quand'egli entra nel santuario al cospetto di Dio, e ne esce, e affinché egli non muoja.And Aaron shal be vested with it in the office of his ministerie, that the sound may be heard, when he goeth in and cometh out of the Sanctuarie, in the sight of the Lord, and that he die not.Et vestietur ea Aaron in officio ministerii, ut audiatur sonitus quando ingreditur et egreditur sanctuarium in conspectu Domini, et non moriatur. 36Thou shalt make also a plate of the purest gold: wherein thou shalt grave with engraver’s work, Holy to the Lord.Farai ancora una lamina di finissimo oro, nella quale farai incidere a bulino: La Santità al Signore.Thou shalt make also a plate of the purest gold: wherin thou shalt graue after the worke of a grauer, Holie to the Lord.Facies et laminam de auro purissimo, in qua sculpes opere cælatoris, Sanctum Domino. 37And thou shalt tie it with a violet fillet, and it shall be upon the mitre,E la legherai con un nastro di jacinto, ed essa starà sopra la tiara,And thou shalt tie it with a lace of hyacinth, and it shal be vpon the mitre,Ligabisque eam vitta hyacinthina, et erit super tiaram, 38Hanging over the forehead of the high priest. And Aaron shall bear the iniquities of those things, which the children of Israel have offered and sanctified, in all their gifts and offerings. And the plate shall be always on his forehead, that the Lord may be well pleased with them.Pendendo sulla fronte del pontefice. E Aronne porterà le iniquità commesse dai figliuoli d'Israele nelle obblazioni tutte, e nei doni, che eglino avranno offerti, e consacrati. Questa lamina sarà sempre sulla fronte di lui, affinché sia placato con essi il Signore.hanging ouer the forehead of the high Priest. And Aaron shal carie the iniquities of those thinges, which the children of Israel haue offered and sanctified, in al their giftes and donaries. And the plate shal be alwayes in his forehead, that the Lord may be wel pleased with them.imminens fronti pontificis. Portabitque Aaron iniquitates eorum, quæ obtulerunt et sanctificaverunt filii Israël, in cunctis muneribus et donariis suis. Erit autem lamina semper in fronte ejus, ut placatus sit eis Dominus.
39And thou shalt gird the tunic with fine linen, and thou shalt make a fine linen mitre, and a girdle of embroidered work.E farai la tonaca stretta di bisso, e la tiara di bisso, e la cintura lavorata a varii colori.And thou shalt gird the tunike with silke, and thou shalt make a silken mitre, and a bawdrike of embrodered worke.Stringesque tunicam bysso, et tiaram byssinam facies, et balteum opere plumarii. 40Moreover, for the sons of Aaron thou shalt prepare linen tunics, and girdles and mitres for glory and beauty:Pe' figliuoli poi d'Aronne preparerai tonache di lino, e le cinture, e le tiare per maestà, e ornamento.Moreouer for the sonnes of Aaron thou shalt prepare linnen tunikes, and bawdrikes and mitres for glorie and bewtie:Porro filiis Aaron tunicas lineas parabis et balteos ac tiaras in gloriam et decorem: 41And with all these things thou shalt vest Aaron thy brother, and his sons with him. And thou shalt consecrate the hands of them all, and shalt sanctify them, that they may do the office of priesthood unto me.E tutte queste vestimenta metterai ad Aronne tuo fratello, e insieme a' suoi figliuoli. E consacrerai le mani di tutti loro, e li santificherai, affinché esercitino il mio sacerdozio.And with al these thinges thou shalt vest Aaron thy brother, and his sonnes with him. And thou shalt consecrate the handes of them al, and shalt sanctifie them, that they may doe the function of priesthood vnto me.vestiesque his omnibus Aaron fratrem tuum et filios ejus cum eo. Et cunctorum consecrabis manus, sanctificabisque illos, ut sacerdotio fungantur mihi. 42Thou shalt make also linen breeches, to cover the flesh of their nakedness, from the reins to the thighs:Farai ancora le brache di lino, le quali copriranno la indecente nudità da' lombi fino a tutta la coscia:Thou shalt make also linnen breches, to couer the flesh of their turpitude from the reynes vnto the thighes:Facies et feminalia linea, ut operiant carnem turpitudinis suæ, a renibus usque ad femora: 43And Aaron and his sons shall use them when they shall go into the tabernacle of the testimony, or when they approach to the altar to minister in the sanctuary, lest being guilty of iniquity they die. It shall be a law for ever to Aaron, and to his seed after him.E di esse faranno uso Aronne, e i suoi figliuoli, quando entreranno nel tabernacolo della testimonianza, o quando si accosteranno all'altare per servire nel santuario, affinché come rei di trasgressione non muoiano. Ciò sarà legge sempiterna per Aronne, e pe' suoi discendenti dopo di lui.and Aaron and his sonnes shal vse them when they shal enter into the tarberbernacle of testimonie, or when they approch to the Altar to minister in the Sanctuarie, lest guiltie of iniquitie they die. It shal be a law for euer to Aaron, and to his seede after him.et utentur eis Aaron et filii ejus quando ingredientur tabernaculum testimonii, vel quando appropinquant ad altare ut ministrent in sanctuario, ne iniquitatis rei moriantur. Legitimum sempiternum erit Aaron, et semini ejus post eum.
28:1
28:2
Calmet
And beauty, that all may be filled with awe, and adore the majesty of God. (Calmet)
28:3
Heart. The Hebrews generally attributed to the heart, what we give to the head.
Wisdom. All good, both in the order of grace and of nature, proceeds from God.
Calmet
Consecrated, as if they imparted a sort of virtue. (Calmet)
28:4
Rational and ephod. See Exodus 25:7.
Tunic, long robe or cloak of blue wool.
Garment, next the body, and woven very close and thick.
Mitre, like a tiara or turban of linen, or rather of byssus, or fine cotton. This was never laid aside in the temple; as, to appear uncovered was then esteemed a mark of insolence. Eneas introduced the Phrygian custom into Italy, of sacrificing with a cap on the head.
Calmet
Girdle, for his under-garment, besides that which formed a part of the ephod. (Calmet)
St. Jerome
By these vestments, we are admonished to exercise the virtues of discretion, etc. (St. Jerome, ep. ad Fab.)
28:6
28:7
Josephus
Together, by the hooks, under the two precious stones. (Josephus, [Antiquities?] 3:8.)
28:8
Calmet
Work. Hebrew, "all the work, and the girdle, shall be of the same" materials, and not sewed on afterwards. (Calmet)
28:9
Calmet
Onyx. Septuagint, emeralds. (Calmet)
Haydock
Hebrew shoham, which the Protestants render onyx-stone. (Haydock)
28:10
28:12
Tirinus
Remembrance, for both, ver. 29. The sins or burdens of the people, were thus to be borne by the high priest, and he was to make intercession for them. (Tirinus)
28:13
Calmet
Hooks. Septuagint aspidiscas, "imitating the form or biting of an asp." (Calmet)
Haydock
Gold, on the ephod, by which the rational was suspended from the shoulders. (Haydock)
28:14
Calmet
Linked, etc. The present Hebrew has "at the ends," migbaloth. But the Vulgate seems to have read more properly k instead of g, as in Exodus 26:4. (Calmet)
28:15
The rational of judgment. This part of the high priest's attire, which he wore at his breast, was called the rational of judgment; partly because it admonished both priest and people of their duty to God; by carrying the names of all their tribes in his presence; and by the Urim and Thummim, that is, doctrine and truth, which were written upon it: and partly because it gave divine answers and oracles, as if it were rational and endowed with judgment.
28:16
Calmet
Span, or half a cubit, (Ezechiel 43:13, 17,) formed like a purse, in which the Rabbins say the Urim and Thummim were placed. (Calmet)
28:17
Stones. It is difficult to ascertain the true names of these stones, interpreters are so much at variance; as they are also respecting the names of the 12 patriarchs, which were engraven upon each. They probably stood according to the order of their birth, ver. 10, 21. Thus Ruben, Simeon, and Levi, would occupy the first places, upon the sardius, topaz, and emerald. See on these stones Pliny, Natural History 27:5; 38:8.
28:18
The carbuncle, (ruby) sapphire, and jasper, (or diamond) had on them Juda, Dan, and Nephtali.
28:19
Ligurius, agate, and amethyst, (or eumeces; Pliny, Natural History 37:7.) had Gad, Aser, and Issachar.
28:20
Calmet
Chrysolite, (beryl or opale,) onyx, (Septuagint, beryl; Chaldean, or emerald; Calmet) beryl, (Hebrew, jasper; Septuagint etc., onyx) were inscribed with the names of Zabulon, Joseph, and Benjamin. In Ezechiel 28:13, the jasper stone comes in the sixth place, as it does in the Vulgate here. (Calmet)
Haydock
The mystical interpretation of these stones, may be seen in Cornelius A Lapide. St. Epiphanius has written a learned work on the 12 precious stones. (Haydock)
28:28
Calmet
Another. Hence the ephod, rational, urim, etc., are used to denote the same thing. See 1 Kings 30:7. (Calmet)
28:30
Challoner
Doctrine and truth. Hebrew Urim and Thummim: illuminations and perfections. These words, written on the rational, seem to signify the light of doctrine, and the integrity of life, with which the priests of God ought to approach to him. (Challoner)
Calmet
Aurim means things brilliant, "declarations," Septuagint, and thomim, "perfections," or "truths." Some imagine, that God required the stones of the rational to be of the utmost brilliancy and perfection; Oleaster and Josephus (Antiquities 3:8,) say, it was by the appearance of those stones that the high priest was enlightened, when he consulted God. If God approved of what was in agitation, they assumed a surprising brightness, as well as those on the high priest's shoulders. But this had not happened for 200 years before he began his history. The Urim and Thummim were not in the second temple, 1 Esdras 2:63. Some think these words were engraven on stones in the rational. Whether God explained his will by articulate sounds, as (Matthew 3:17,) this is my beloved son, or internally instructed the high priest, when he was consulted, cannot be determined. (Calmet)
Tirinus
St. Chrysostom is of the former opinion. "If any thing was to be known, a voice came from between the cherubim, from the propitiatory, to declare what would happen." As the Jews lost the propitiatory, when they were led captives to Babylon, it seems they never afterwards obtained this privilege of having an oracle. God sometimes instructed them by his prophets. But, for a long time, none had appeared; that all might attend more earnestly to the voice of the Messias. (Tirinus)
Haydock
Judgment. He shall be the supreme judge in religious matters, and must strive to pass sentence according to the dictates of my law, with truth. (Haydock)
The chief judge in Egypt wore a golden chain, hanging from the neck on the breast, to which was attached the image of Truth, on a sapphire stone. Olian (Var. Hist. 34:14,) also observes, that this office was always held by a venerable and honest priest.
28:33
St. Jerome
Bells, to denote the harmony of the universe, (Philo) and that all the actions of a priest ought to give edification. (St. Jerome)
28:35
Die, for coming in disrespectfully, without giving notice. See Judith 14:8.
28:36
Plate; reaching from ear to ear, two fingers' breadth, tied behind like a diadem, Wisdom 18:24.
Calmet
Holy, or "sanctity, belongeth to the Lord," and all who approach to Him, ought to be holy. (Calmet)
Josephus represents the ornaments of the high priest's head, like the triple crown of the pope. (Antiquities 3:8.)
28:38
Calmet
Iniquities. This means, perhaps, that he shall wear these grand vestments and crown only on the solemn day of expiation, when he makes atonement for all the sins of the people, as a figure of Jesus Christ. Josephus tells us, that on other occasions, he wore a less costly attire. (Jewish Wars 5:6. or 15.) (Calmet)
Haydock
By bearing on his forehead kodesh la Yehovah, "Holiness to the Lord," he confessed that all mankind were sinners, and stood in need of pardon. (Haydock)
28:40
St. Thomas Aquinas
Linen. In Ezechiel (xliv. 17,) woollen garments are forbidden to be worn by priests. Many of the pagans required their priests to be clothed in white linen. All these prescriptions of God, which seem to us so minute, had a more sublime and mysterious meaning. For in the priestly robe....was the whole world, by the colours denoting the air, light, earth, and water: the two stones on his shoulders, signified the sun and moon, as the 12 did the signs of the zodiac, or the glory of the fathers; and thy majesty was written upon the diadem of his head, Wisdom 18:24. Thus the priest was a mediator between God and his people, and was to be solicitous for the welfare of all. (St. Thomas Aquinas, 1, 2, q. 102, a. 5; St. Augustine; St. Jerome; etc.)
28:41
Consecrate. Hebrew and Septuagint, "thou shalt anoint and fill their hands" with oil, and the instruments of their office.
28:42
Suetonius
Linen breeches, descending as far as the knees. (St. Jerome) In Exodus 39:29, they seem to have been made of byssus, or cotton. But as linen is prescribed in all other places, perhaps a word has crept in there, by mistake of the transcribers. They were intended to remind the priests of superior modesty, as they were not commonly worn. Homer never mentions them. Virgil only specifies the cloak and tunic of Evander. Augustus wore breeches and stockings in winter. (Suetonius)
Calmet
But the ancient breeches were not like ours, but resembled rather an apron or girdle, enveloping both thighs, and hanging from the waist. (Calmet)
28:15
The rational of judgment.... This part of the priest’s attire, which he wore at his breast, was called the rational of judgment; partly because it admonished both priest and people of their duty to God, by carrying the names of all their tribes in his presence; and by the Urim and the Thummim, that is, doctrine and truth, which were written upon it; and partly because it gave divine answers and oracles, as if it were rational and endowed with judgment.
28:30
Doctrine and Truth.... Hebrew, Urim and Thummim: illuminations and perfections. These words, written on the rational, seem to signify the light of doctrine and the integrity of life, with which the priests of God ought to approach him.
28:1
Vocation necessarie to spiritual function. Heb. 5.
28:4
These vestments sign fie that Bishopes and Priestes must haue special vertues, discretion. puritie of life, sincere intention, contemplatiō of God, supportation of the peoples infirmitie. solicitude of their good, exampla• life, sound doctrin, and band of vnion. S. Hiero. ad Fabiol. de vestitu Sacerdotum. to. 3.
28:30
Knowledge of the cause, and sincere proceding therin, are the two keyes of right iudgement.
28:1
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 2.24.4
… Moses delivered the law to the people in five books. Each table which he received from God contained five commandments. The veil covering the holy of holies had five pillars. The altar of burnt-offering also was five cubits in breadth. Five priests were chosen in the wilderness,—namely, Aaron,
28:2
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 1.18.4
… For they declare that the twelve sons of Jacob, from whom also sprung twelve tribes,— the breastplate of the high priest, which bore twelve precious stones and twelve little bells,
28:4
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Treatise Concerning the Christian Priesthood 3.4
… Fearful, indeed, and of most awful import, were the things which were used before the dispensation of grace, as the bells, the pomegranates, the stones on the breastplate and on the ephod, the girdle, the mitre, the long robe, the plate of gold, the holy of holies, the deep silence within.
28:5
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 2.24.4
… The veil covering the holy of holies had five pillars. The altar of burnt-offering also was five cubits in breadth. Five priests were chosen in the wilderness,—namely, Aaron, Nadab, Abiud, Eleazar, Ithamar. The ephod and the breastplate, and other sacerdotal vestments, were formed out of five
28:8
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 2.3
… so that, while he humbles the bent of his mind to no passions, he may shew with how great beauty of the ephod he is covered on each shoulder. Which ephod is also rightly ordered to be made of gold, blue, purple, twice dyed scarlet, and flue twined linen (
28:13
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 4.13
… In truth, I might from this very point conclude of my Christ, that He was foretold not only by the words of prophets, but by the indications of facts. For of this number I find figurative hints up and down the Creator’s dispensation in the twelve springs of Elim; in the twelve gems of Aaron’s priestly vestment;
28:15
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 2.2
… Let them therefore perceive within themselves how purified they ought to be who carry in the bosom of their own personal responsibility living vessels to the temple of eternity. Hence by the divine voice it is enjoined (
28:17
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 1.18.2
… So also, according to them, the courts of the tabernacle constructed by Moses, being composed of fine linen, and blue, and purple, and scarlet, pointed to the same image. Moreover, they maintain that the long robe of the priest falling over his feet, as being adorned with four rows of precious stones,
28:33
san Giustino † 165 d.C. Dialogue with Trypho 42
“Moreover, the prescription that twelve bells
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 2.4
… For hence it is that the Holy Spirit sat upon the first pastors under the appearance of tongues ( Acts ii. 3 ); because whomsoever He has filled, He himself at once makes eloquent. Hence it is enjoined on Moses that when the priest goes into the tabernacle he shall be encompassed with bells (
28:34
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 2.4
… Let him, therefore, who strives to speak wisely fear greatly, lest by his eloquence the unity of his hearers be disturbed. Hence Paul says, Not to be more wise than behoveth to be wise, but to be wise unto sobriety ( Rom. xii. 3 ). Hence in the priest’s vestment, according to Divine precept, to bells are added pomegranates (
28:35
Policrate di Efeso † 196 d.C. Polycrates, Bishop of Ephesus 1
… I speak of Philip, one of the twelve apostles, who is laid to rest at Hierapolis; and his two daughters, who arrived at old age unmarried; his other daughter also, who passed her life under the influence of the Holy Spirit, and reposes at Ephesus; John, moreover, who reclined on the Lord’s bosom, and who became a priest wearing the mitre,
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 2.4
… xxviii. 33 ); that is, that he shall have about him the sounds of preaching, lest he provoke by his silence the judgment of Him Who beholds him from above. For it is written, That his sound may be heard when he goeth in unto the holy place before the Lord and when he cometh out, that he die not (
28:36
Tertulliano † 220 d.C. A Strain of the Judgment of the Lord 1
Attend, who wear upon their marked front
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 3.31.3
… Among these are Philip, one of the twelve apostles, who sleeps in Hierapolis, and his two aged virgin daughters, and another daughter who lived in the Holy Spirit and now rests at Ephesus; and moreover John, who was both a witness and a teacher, who reclined upon the bosom of the Lord, and being a priest wore the sacerdotal plate.
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 22.7
… And very truly; for that had communion with devils, but this, with God. Thou hast anointed my head with oil . With oil He anointed thine head upon thy forehead, for the seal which thou hast of God; that thou mayest be made the engraving of the signet, Holiness unto God
28:40
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 3.6
… He is also himself a ruler and a ruler of more dignity than the other. For the sacred laws take and place under his hands even the royal head. And when there is need of any good thing from above, the Emperor is accustomed to fly to the priest: but not the priest to the Emperor. He too hath his breast-plate, that of right eousness.
28:42
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Duties of the Clergy 1.18
… “And thou shalt make them linen breeches to cover their shame: from the loins even to the thighs they shall reach, and Aaron and his sons shall wear them, when they enter into the tabernacle of witness, and when they come unto the altar of the holy place to offer sacrifice, that they lay not sin upon themselves and die.”
28:43
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 63.2
… “The man in whom there shall be any blemish or stain shall not approach to offer gifts to God?” Also in Exodus: “And let the priests which come near to the Lord God sanctify themselves, lest perchance the Lord forsake them.” And again: “And when they come near to minister at the altar of the Holy One, they shall not bring sin upon them, lest they die.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 67.1
… For in Exodus God speaks to Moses, and warns him, saying, “Let the priests which come near to the Lord God sanctify themselves, lest the Lord forsake them.” And again: “And when they come near to the altar of the Holy One to minister they shall not bring sin upon them, lest they die.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 71.2
… “And when they come near to minister at the altar of the holy place, they shall not bear iniquity upon them, lest they die.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 20
… mss. “carry up”) the whole sacrifice. But what is “reasonable ( λογικὴ ) service?” It means spiritual ministry, conversation according to Christ. As then he that ministereth in the house of God, and officiateth, of whatever sort he may be, then collects himself ( συστέλλεται Ezech. xliv. 19 ), and becomes more dignified;
28:1
Hebraice, accedere fac ad te fratrem tuum cum filiis, ut scilicet eos sacerdotes consecres, et vestibus sacerdotalibus induas. Vide hic vocationem divinam sacerdotum Leviticorum ad ministeria Dei; et quam nemo praesumere debeat tale officium, nisi qui vocatur a Deo tanquam Aaron. Novatores vertiginis spiritu exciti non Deo vocante, sed sponte se ingerunt sacris. Quod autem Moses fratrem suum sacerdotem ordinat, quid aliud mystice commendat, nisi quod omnes qui Aaron, id est sacerdotes et doctores esse volunt, tanto studio et amore debent meditationi divinae legis (hanc enim repraesentat Moses legislator) inhaerere, ut quasi germana videantur ei conjunctione devincti? Allegorice, Aaron fuit typus Christi, qui est frater Mosis, quia Christus et Moses, id est testamentum vetus et novum, quasi fratres sibi assimilantur, conveniunt et respondent.
28:2
Vestes sanctas, puta sacerdotales; est enallage numeri. Nota: Vestis sacerdotum dicitur sancta, quia oleo erat consecranda, Deique cultui dicanda, et a profanis usibus removenda, atque a solis sanctis, id est sacerdotibus Deo sanctificatis, id est consecratis, in loco sancto usurpanda. Porro, hic inverso ordine numerantur et describuntur vestes sacerdotales: sic enim vestiebatur pontifex, ut patet Levit. cap. viii. Primo induebat femoralia: super haec injiciebat tunicam lineam, eamque zona stringebat: huic superinduebat tunicam hyacinthinam, super quam ephod cum rationali accingebat secunda zona: capiti imponebat tiaram, cui affixa erat lamina aurea, cum hac inscriptione: Sanctitas Domino. In gloriam et decorem sacerdotum et sacerdotalium munerum, uti in novo Testamento ornamenta sacerdotalia (fremant licet haeretici) eadem de causa recte cultui divino adhibentur. Nam, ut recte argumentatur B. Ivo Carnotensis, epist. 124, si in lege veteri ita ornatus fuit sacerdos: ergo multo magis in lege nova, oportuit sacerdotem uti sacris vestibus ad divinum cultum, ac praesertim ad consecrandum corpus et sanguinem Domini: hoc enim postulat decentia, aequitas et reverentia naturalis; et secus facere esset incivile, profanum, rusticum et barbarum. Fuit, et est alius quoque harum vestium usus, scilicet: Primo, ut sacerdos populi memoriam semper animo, ut vestibus, inscriptam gereret, proque eo Dominum instanter deprecaretur. Secundo, ut per eas sacerdos justitiae et sanctitatis, aeque ac doctrinae et studii legis, atque omnis officii sui admoneretur. Vide Bedam.
28:3
Sapientes corde hic vocantur periti artifices, puta sartores, phrygiones, gemmarii, etc., ut patet cap. xxxvi, vers. 1. Sapientia enim et prudentia confunduntur apud Hebraeos, et latissime accipiuntur, ut etiam artem et peritiam mechanicam significent. Porro erant hi artifices Beseleel et Ooliab, eorumque administri, de quibus cap. xxxv, vers. 30. Spiritus prudentiae, id est prudentia a me aspirata. Spiritus enim hebraice cuivis habitui, actioni et rei vitali tribuitur per metaphoram, et fere connotat rem aliunde esse acceptam et aspiratam. Sic spiritus lenitatis est ipsa lenitas a Deo aspirata, Galat. cap. vi, vers. 6; sapientiae et intellectus, est ipsa sapientia et intellectus, Eccli. xv, 5. Sic Isaiae cap. xi, septem dona Spiritus Sancti vocantur spiritus consilii, fortitudinis, timoris, pietatis, etc., id est consilium, fortitudo, timor, pietas donata et aspirata a Spiritu Sancto. Ita S. Cyprianus, libro I Contra Judaeos, cap. xx; Hilarius in Matth. cap. xv; Nazianzenus, orat. in Pentecosten; Basilius, Contra Eunomium, serm. 5, cap. xiv; Augustinus, Contra Faustum, lib. XII, cap. xv. Porro « prudentia » hic artem significat. « Spiritu ergo prudentiae, » id est, arte fabricandi vel conficiendi has vestes sacras; quae ars est donum Dei naturale, uti sunt et caeterae artes; aliquando tamen est donum supernaturale infusum a Deo, uti hic accidisse satis innuitur cap. xxxv, vers. 30, ubi dicitur de Beseleel: « Implevitque eum (Deus) spiritu Dei, sapientia et intelligentia, ad excogitandum et faciendum opus in auro et argento et aere, sculpendisque lapidibus, et opere carpentario, quidquid fabre adinveniri potest, dedit in corde ejus. Ooliab quoque, » etc.
28:4
Scilicet hyacinthinam, quae Hebr. מעיל meil, et latine absolute tunica dicitur; alia vero tunica vocabatur כתנת תשבץ ketonet tasbets, id est tunica linea stricta. Ita Hebraei, Chaldaei et Septuaginta; radix enim Hebraea שבץ schabats stringere significat: haec enim tunica instar interulae stringebat corpus. Alii Hebraei tasbets vertunt tunicam inclusionis, in qua videlicet inclusae erant 12 gemmae. Alii, teste S. Augustino, vertunt tunicam cum cornibus, id est cirris. Alii, tunicam ocellatam, id est opere phrygionico ocellis pictam. Hi omnes per hanc tunicam accipiunt hyacinthinam, non lineam: verum dum ab antiquis deviant, in plurima incerti abeunt. Magis credendum est uni S. Hieronymo ad Fabiolam De Vest. sacerd., ubi diserte meil interpretatur tunicam hyacinthinam, ketonet vero tunicam lineam, idque ita esse patet Exodi cap. xxxix, vers. 22 et 27, et Levit. cap. viii, vers. 7, in Hebraeo.
28:6
Prima haec est sacerdotis vestis, quae dicitur « superhumerale; » sive, ut Septuaginta, ἐπωμίς, et, ut Aquila, ἐπόραμμα; hebr. dicitur אפוד ephod, id est pallium sive extima vestis, quae aliis superinduitur, a radice אפד aphad, id est superinduit, superinduxit. Ephod autem erat vestis propria pontifici, quae tam pectus quam humeros ejus tegebat, eratque fere instar interulae pertextae undique, sed superne, uti et inferne, omnino patentis. Nulla ergo pars ephod vel in pectore, vel in dorso, vel ad latera patebat; nulla quoque erat nodis aut fibulis connexa, ut iis amotis aperiri posset: erat enim ephod continua et uniformi textura undique contextum et pertextum. Secundo, ephod porrigebatur usque ad cingulum: eo enim cingebatur. Tertio, in ephod circa pectus patebat locus rationali inserendo; hinc licet ephod a Philone vocetur pectorale, potius tamen a Septuaginta, Nostro et aliis vocatur superhumerale, quia in humeris integre pertextum erat, cum in pectore locus esset patulus pro rationali. Quarto, ephod in humeris habebat duos lapides onychinos, in quibus insculpta erant 12 nomina filiorum Israel, ut patet vers. 9. Quinto, ephod contextum erat et variegatum ex filis aureis hyacinthinis, purpureis, coccineis et byssinis opere polymito, ut patet hoc versu. Sexto, putant Abulensis et Sixtus Senensis, lib. III Biblioth. cap. xii, Ephod caruisse manicis, fuisseque instar scapularis monastici. Sed verius est ephod habuisse manicas: id enim diserte docet Josephus. Denique Philo, lib. II De Monarch. docet pectorale sive ephod fuisse instar thoracis: thoraci etiam simile fuisse ephod asserit Josephus, lib. VI Belli, cap. vi. Sicut ergo milites ornantur et muniuntur thorace, ita sacerdotes ephod: ipsi enim sunt milites Dei et templi, uti alibi dixi. Opere polymito, id est, opere variorum colorum et liciorum. Unde Septuaginta vocant opus textile variegatoris. Nam ephod textum erat ex stamine byssino, et subtegmine tricolori, videlicet hyacinthino, coccineo et purpureo, ait S. Hieronymus, intermixtis filis aureis. Tale erat hoc ephod, quo solus utebatur pontifex. Erat enim aliud ephod lineum, sive byssinum et toto candore purissimum, quo utebantur inferiores sacerdotes et Levitae, quin et laici qui quoque modo cultui divino deserviebant, uti docet Abulensis in lib. I Reg. cap. xxii, Quaest. xxvii. Tale fuit ephod Samuelis, I Reg. cap. ii, vers. 18, et sacerdotum a Saule occisorum, I Reg. cap. xxii, vers. 18; tali etiam usus est David saltans ante arcam, II Reg. cap. vi, vers. 14. Ita S. Hieronymus ad Fabiol. De Vest. sacerd.
28:7
Hebraice est, duo humeri juncti erunt ad extremitates ejus, et sic conjungetur, q. d. Ephod non sub axillis ad latera, uti putat Abulensis et alii; sed supra utramque humeri partem duas habebit oras, ut per eas commodius pontifex possit caput inserere, itaque ephod induere: cum autem induisset pontifex ephod, tunc hae orae nectebantur fibula. Addit Josephus duos lapides onychinos in humeris, de quibus vers. 9, vice fibularum fuisse. Hinc noster Interpres has duas oras vocat oras summitatum, quia non in latere ephod, sed ad caput et humeros erant, cum reliquum corpus in ephod esset textura continua, uti dixi: hinc ephod dicitur ab אפד aphad, quod non tantum superinduere, sed et cingere vel arctare significat, ut patet Exodi cap. xxix, vers. 5; Levit. cap. viii, vers. 7, in Hebraeo, eo quod ephod laxiores vestes inferiores arctaret, et omnino cingeret arcta et continua sua pertextura. Ita Oleaster, Cajetanus et Arias in Aarone.
28:9
Ita vertunt et alii passim. Soli Septuaginta vertunt, sumes duos smaragdos. Josephus hos onychinos vocat sardonyches, sive a patria, quod scilicet Sardis allati essent; sive a colore, quod colore sardio ruberent, inquit S. Hieronymus. Addit Josephus onychinum qui a dextris erat, quoties pontifex sacrificabat, tanto fulgore micasse, ut etiam eminus conspiceretur. Sex seniorum filiorum Jacob nomina, puta Ruben, Simeon, Judas, Dan, Nephtali et Gad, insculpta erant onychi dextro, ait Josephus; sex reliqui insculpti erant sinistro, puta Aser, Issachar, Zabulon, Ephraim, Manasses et Benjamin; vide de his filiis Genes. cap. xxix et xxx. Levi enim inter 12 tribus non numeratur, licet eum numeret Abulensis hic: sed ejus loco et loco Joseph, duo filii Joseph, scilicet Ephraim et Manasses, successerunt, adoptati in filios ab avo Jacobo, Gen. cap. xlviii, vers. 5. Ita Josephus lib. III, cap. xi. Ipse enim sacerdos, utpote Levita, per se suam tribum Levi repraesentabat; unde non fuisset congruum inscribere Levi vesti sacerdotis. Mystice, significabatur sacerdotem ex officio, debere orare pro singulis populi tribubus, easque quasi humeris suis portare, ut esset velut Atlas populi.
28:11
Hebr. apertionibus, id est sculpturis, sigilli, q. d. Ita exculpes hos duos onychinos, eisque insculpes nomina filiorum Israel, sicut sigillum solet exsculpi litteris et insignibus heri sui.
28:12
Hebraice est, pones in utroque latere ephod lapides memoriae filiis Israel; idque tripliciter: nam, ut docet Beda, lib. III De Tabern. cap. iv, tres ob causas Aaron pontifex nomina Patriarcharum inter sacrificia semper in humeris, aeque ac in pectore portabat. Prima erat, ut ipse fidei probaeque vitae duodecim Patriarcharum semper meminisset, eamque imitaretur. Secunda, ut duodecim tribuum, quae ex his Patriarchis prognatae sunt, in orationibus et sacrificiis memor existeret; ita S. Hieronymus. Tertia, ut populus videns nomina patrum scripta in veste praesulis sui, curaret sedulo ne ab illorum meritis desciscens, ad errorum contagia declinaret; ita S. Hieronymus. Quarta, ut sciat pontifex populum et subditos sibi portandos esse non tantum in pectore, sed et in humeris: in pectore portantur, cum amantur; in humeris, cum illorum onera feruntur, juxta illud Galat. cap. vi: « Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi. » Gemit sub onere paupertatis proximus, onus ejus eleemosynis subleva: sub onere aegritudinis decumbit, erige: sub fasce peccati jacet, attolle: cholericus est, melancholicus, pusillanimis, fer et porta eum humeris tuae patientiae, charitatis, consolationis; sic adimplebis legem Dei et Christi. Hinc allegorice, ephod significabat obedientiam charitatis Christi, qua ipse humeros suos pro peccatis nostris cruci supposuit, ait Rupertus, unde duo lapides onychini significabant duo hemispheria, ait Philo et S. Hieronymus, puta totum mundum, pro quo passus est Christus. Ita Abbas ille in Vitis lib. V, cap. x, in fine, habitum priscorum monachorum explicans, ait: « Cucullum, quo utimur, signum est innocentiae; superhumerale, quo humeros et cervicem alligamus, signum est crucis; zona vero qua cingimur, signum est fortitudinis. Conversemur ergo juxta id quod habitus noster significat: quia omnia cum desiderio facientes, nunquam deficiemus. » Tropologice, ephod significabat onus evangelicum et jugum Domini. In hujus enim susceptione et obedientia, consistit perfectio et felicitas Christiani. Ita et Gentilis Agesilaus, rogatus quare Spartani aliis feliciores et potentiores essent: « Quia, ait, plus quam alii exercent se in imperando et obediendo. » Et Agis rex, rogatus quaenam disciplina maxime exerceretur Spartae: « Peritia, inquit, imperandi et obediendi. » Pressius vero veriusque Theopompus, cum quidam diceret Spartae salutem inde proficisci, quod reges haberet ad imperandum idoneos, respondit, non eam esse causam, sed quod cives obedire nossent. Ita Plutarchus in Lacon. Moraliter, vestem quae sacerdotem, id est, fidelem Deo addictum, vestit et ornat, esse ephod, id est obedientiam. Obedientia, ait S. Gregorius, lib. XXXV Moral. cap. x, sola virtus est, quae virtutes caeteras menti inserit, insertasque custodit. Et: Melior est obedientia quam victimae, quia per victimas aliena caro, per obedientiam vero voluntas propria mactatur.
28:13
Ut videlicet per eas rationale alligetur superhumerali: nam catenulae rationalis alligabantur proxime ad ephod quatuor annulis, existentibus in quatuor ejus angulis; sed quia magnum erat gemmarum in rationali pondus, additae sunt hae duae catenulae, quae exterius rationali in duobus ejus annulis inserebantur, idque per occultas fistulas, ne apparerent, ut ita una ephod et rationalis textura esse videretur, ait Josephus et Hieronymus. Ascendebant autem hae catenulae usque ad humeros et annectebantur circulis, vel, ut Noster melius vertit, uncinis aureis, in summitate ephod a tergo existentibus. Harum catenularum et uncinorum rursum meminit Moses in rationali vers. 24 et 25. Ita Abulensis. Sibi invicem cohaerentes, q. d. Fac catenulas duas, quarum singularum circuli invicem innexi cohaereant. Ita Abulensis, Hugo Victorinus et alii. Neque enim catenula sinistra cohaerere poterat dextrae aut contra, sed tam dextra, quam sinistra, implexa, vel potius innexa et contexta erat suis circulis, vel ansulis, uti fieri solet in catenis.
28:15
Haec est secunda vestis pontificis, quae sacratissima erat pars ipsius ephod, id est, superhumeralis, omniumque vestium sacerdotalium. Dicta est ab Hebraeis חשן choshen, a Graecis λογεῖον, a Latinis rationale, idque primo, quia pontificem et consequenter populum admonebat eorum, quae summa prudentia et ratione ipsius in suo officio, sacrificiis et sacerdotio consideranda erant, quaeque significabantur per nomina filiorum Israel, perque urim et tummim, id est, per doctrinam et veritatem, quae rationali inscripta erant. Secundo, quia rationale hoc dabat oracula, quasi mente aut ratione provida et prophetica praeditum foret: unde rationale posset et vocale et verbale vocari; utrumque enim significat Graecum λογεῖον, ait S. Augustinus, Quaest. CXVI. Hinc dicitur rationale judicii; judicii, inquam, partim humani, hoc est debiti et officii sacerdotis, et populi Israel; partim divini, quo scilicet Deus sententiam suam dicebat per pontificem. Pontifex enim rationali indutus de rebus dubiis consulebat Dominum, et ab eo de iisdem erudiebatur, tanquam fungens munere pontificio nomine totius populi, ac mox ipse Dei judicium, id est, sententiam et oraculum, populo enuntiabat. Tropologice, rationale judicii significat munditiam cogitationum, item prudentiam et circumspectionem, atque rationem examinis nostri tam interni quam externi, puta tam conscientiae, quam operum externorum, quae maxime sacerdotem ornant; vide Bedam, lib. III De Tabernaculo, cap. v, et Gregorium, II part. Past. cap. 11 et seq.
28:16
Non geometrice, sed physice, q. d. Quadrum erit: neque enim rationale hoc erat altera parte longius; sed omnibus sui partibus erat aequilaterum: nam habebat palmum sive spithamam, hoc est duodecim digitos in longitudine, et totidem in latitudine. Et duplex, puta duplicatum, et duplici tela constans, ad hoc ut sustinere possit lapides, sive gemmas in eo collocandas.
28:17
Ad mysteria hos lapidum ordines expressit et descripsit ipse Dominus. Hos lapides, inquit S. Hieronymus, legimus in diademate principis Tyri, Ezech. xxviii, et in Apocalyps. S. Joannis cap. xxi, sed alio ordine: in Apocalypsi enim duodecim lapides significant duodecim Apostolos, qui fundamenta sunt Ecclesiae militantis et triumphantis: unde sub horum lapidum nominibus et specie, virtutum vel ordo vel diversitas indicatur, ait S. Hieronymus. Tropologice, quatuor ordines gemmarum sunt quatuor virtutes cardinales, ait S. Hieronymus ad Fabiolam, quae dum invicem miscentur, duodecim efficiunt combinationes. Tres lapides in singulis ordinibus sunt tres virtutes theologicae, ait Beda. Allegorice Tertullianus, lib. IV Contra Marcionem, cap. xiii, hisce duodecim gemmis docet significatos esse duodecim Apostolos. In primo versu erit lapis sardius. Sardius ignis specie translucet, significatque Ruben primogenitum Jacobi. Tropologice, sardius fervidam significat doctrinam et martyrium; hinc Apoc. cap. xxi, tribuitur S. Bartholomaeo. Secundus est topazius, qui partim caeruleo, partim aureo est colore. Topazius congruit Simeoni audaci et imperterrito. Tropologice, topazius significat animum coelestem, et ad omnia infractum; hinc in Apocalypsi tribuitur Jacobo fratri Domini. Tertius est smaragdus, qui maxime viret. Smaragdus est Judas, qui, si Levi excludas, fuit tertius Jacobi filius; smaragdus enim significat Judae fortitudinem, et sceptrum perenne, semperque virens usque ad Christum, Geneseos cap. xlix, vers. 10. Tropologice, smaragdus significat virginitatem; hinc Apoc. xxi, tribuitur S. Joanni, qui semper virgo mire viruit sua virginitate.
28:18
In secundo ordine primus est carbunculus, graece ἄνθραξ, id est carbo ignitus. Hic congruit Dan et Danitis, qui sua fortitudine exusserunt Lais, et Samsoni Danitae, qui ignitos titiones alligans caudis vulpium, iis succendit segetes Philisthiim. Tropologice, carbunculus significat ardentem charitatem; in Apocalypsi tribuitur Jacobo fratri S. Joannis, qui ardens charitate Christi, primus Apostolorum pro Christo martyr occubuit. Secundus est sapphirus, qui caeruleus est, id est coelestis coloris, et aureis punctis collucet. Hic congruit Nephtali, a quo plerique Apostolorum prognati. Tropologice, sapphirus significat eos qui corpore in terris, mente et vita in coelis versantur; unde in Apoc. tribuitur S. Andreae. Tertius est jaspis, gemma firmissima et virens. Jaspis congruit Gad: tribus enim Gad fortissima praevit alias tribus ad terram promissam. Tropologice, jaspis significat fortitudinem fidei: unde in Apoc. tribuitur S. Petro, qui est petra et fundamentum Ecclesiae post Christum.
28:19
Primus est ligurius. Verisimile est esse hyacinthum, quia ita interpretatur S. Hieronymus, et hyacinthus est lapis pretiosissimus, qui non est verisimile hic esse praetermissus. Hic congruit tribui Aser, quae caeteris ditior fuit et delicatior. Tropologice, hyacinthus significat contemptum terrenorum, et amorem coelestium; hinc in Apocalypsi congruit Simoni Chananaeo. Secundus est achates, ita dictus ab Achate fluvio Siciliae. Hic significat tribum Issachar inter medios peccatores sitam, sanctitatem conservantem. In Apoc. achati respondet chrysoprasus, tribuiturque Judae Thadaeo. Tertius est amethystus, qui purpureus est, roseus et violaceus. Amethystus congruit Zabulon. Tropologice, amethystus significat humilitatem; hinc in Apoc. datur Matthiae.
28:20
Primus est chrysolithus, qui partim aurei, partim marini est coloris. Hic congruit tribui Ephraim, quae regiam potestatem in Jeroboam adepta, ea diutissime tenuit. Tropologice, chrysolithus significat paenitentiam; unde in Apoc. tribuitur Matthaeo. Secundus est onyx, ita dictus ab unguis humani similitudine. Hic significat Manassem, ob morum candorem et humanitatem; unde et in Apocalypsi datur Philippo. Tropologice, onyx significat candorem et innocentiam. Tertius est beryllus, qui instar aquae solis fulgore percussae, rubicundus est et decorus; sed non fulget, nisi in sexangulas formas poliatur. Affertur ex India, unde in Apocalypsi tribuitur Thomae, Indiae Apostolo. Hic vero tribuitur tribui Benjamin. Tropologice, beryllus significat animum fortem et heroicum, adversa quaeque vincentem. Nota: Hae duodecim gemmae non minus sunt pontificis eas in pectore gestantis, quam duodecim tribuum eis inscriptarum. Unde allegorice, Christus per pontificem veterem adumbratus, primo, est sardius, quia timores expellit; secundo, est topazius, quia coelesti charitate mundo irradiavit; tertio, est smaragdus, quia visum delectat Angelorum et Sanctorum; quarto, est carbunculus, quia lux mundi; quinto, est sapphirus, quia coelestis est ejus doctrina et vita; sexto, est jaspis, quia petra Ecclesiae fortissima; septimo, est hyacinthus, quia mitis et humilis corde; octavo, est achates, quia acer in infideles; nono, est amethystus, quia resistit acediae; decimo, est chrysolithus, quia venit vocare peccatores ad salutem; undecimo, est onyx, quia moribus candidus; duodecimo, est beryllus, quia in omni tentatione et cruce constans permansit. Ita fere Salmeron, tom. VII, tract. 11.
28:21
Hebraice est, sculpes eos sculptura sigilli secundum nomen suum. Diserte tam Hebraea, quam Septuaginta, Chaldaeus et Noster dicunt, ipsa nomina fuisse insculpta gemmis, ut patet vers. 9, 10, 11, 12, 21, 29. Ita Lyranus, Abulensis, Vatablus, et alii passim explicant.
28:22
Hae eaedem sunt cum illis vers. 13, ut ibi dixi.
28:26
Hoc vers. 26, et sequentibus duobus, describitur aliud ligamen rationalis cum ephod, aliud, inquam, a duabus catenulis ad humeros ascendentibus: catenulae enim exterius erant, ligamen vero hoc erat internum et immediatum: rationale enim in quatuor angulis habebat quatuor annulos aureos, quibus totidem annuli in ephod ex adverso respondebant, ita ut annulus quisque rationalis cum annulo ephod sibi respondente necteretur vitta hyacinthina.
28:29
Hebraice super cor suum, sed cor hebraice etiam pectus significat. Jubetur ergo pontifex, uti prius vers. 12, in humeris, ita nunc in pectore gestare nomina tribuum Israel rationali insculpta, ut salutis animarum sibi commissarum admoneatur, easque non tantum humeris gestet, sed intimo cordis sinu cura et oratione sua foveat. S. Bernardus, epist. 42 ad Archiepiscopum Senonensem, docet munus Episcopi in duobus consistere, scilicet ut in omnibus suis actibus non quaerat aliud, nisi primo, gloriam Dei; secundo, salutem sui populi: « Hoc, ait, agens pontifex, » inquit, « implebit non solum pontificis officium, sed et etymologiam nominis, pontem seipsum faciens inter Deum et proximum. »
28:30
Pro doctrinam et veritatem, hebraice est urim et tummim. Aliqui urim deducunt a radice iara, id est docere, eo quod Noster urim vertit doctrinam; tummim vero deducunt ab aman, id est credidit. Alii deducunt ab or, id est lux, ut urim idem sit quod luces vel illuminationes; tummim vero a radice tamam, id est perfecit, ut tummim idem sit quod integritates, vel perfectiones. Quaestio est hic gravis admodum: quidnam in rationali fuerit urim et tummim? Verisimilius videtur haec duo nomina urim et tummim, id est doctrina et veritas, inscripta fuisse rationali, ita ut cum dicit Scriptura: « Pones in rationali doctrinam et veritatem, » sensus sit: inscribes in rationali haec duo nomina: Doctrina et Veritas, sicuti tiarae pontificis inscripta fuerunt duo verba: « Sanctitas Domino, » uti videbimus vers. 36. Hanc sententiam aliis praefert S. Augustinus, Quaest. CXVII; Philo, lib. III De Vita Mosis; Rupertus, Hugo Cardinalis et Victorinus; Radulphus, Alcazarius, et Bellarminus. Favet etiam S. Hieronymus, et S. Gregorius, et Rabanus; item Cyrillus in expositione Symboli Nicaeni. Satis patet ex Scriptura Deum per urim consultum solere respondere, et dare oracula per pontificem vestibus pontificalibus et rationali indutum; ita enim Num. XXVII, 21, dicitur: « Eleazar consulet Dominum; » hebraice est, Eleazar interrogabit Dominum in judicio urim. Historica et litteralis causa inscribendi urim et tummim fuit, ut per hoc sacerdotii dignitas commendaretur populo, quando pontificem rationali urimque indutum edoceri a Deo de futuris eventibus, et vice Dei oracula fundere cernebat. Allegorica causa fuit, ut pontifex urim gestans, et oracula fundens, typus esset Christi summi Pontificis et Prophetae, per quem veritas facta est, et ad nos delata e sinu Patris, Joan. cap. I, vers. 17 et 18. Moralis causa fuit, ut sacerdos gestans urim et tummim admoneretur jugiter sui officii: primo, ut haberet urim, id est illuminationem et doctrinam, tum studio, tum magis pietate et oratione acquisitam. Rursum urim, id est inflammationem et zelum, quo populum ad Dei legem et amorem accendat. Urim enim hebraice et lucem et ignem lucentem significat. Talis urim erat S. Joannes Baptista: erat enim ipse « lucerna ardens et lucens. » Secundo, eum debere habere tummim, id est veritatem, tum in corde, tum in ore, tum maxime in vita, puta integritatem et perfectionem vitae. Sicut enim os cordi, ita vita ori et cordi respondere debet. Christi ergo et Christianorum pectus ornet veritas, quasi monile divinum et speciosissimum. Nam, ut ait S. Augustinus, epist. 9: « Incomparabiliter pulchrior est veritas Christianorum, quam Helena Graecorum: pro ista enim fortius Martyres nostri adversus hanc Sodomam, quam pro illa mille heroes adversus Trojam dimicaverunt. »
28:31
Haec est tertia vestis pontificis. Prima enim erat ephod, secunda erat rationale, tertia est haec tunica, quae proinde tunica ephod, id est superhumeralis, dicitur, quia ipsi proxime incumbebat ephod cum rationali. Ita S. Hieronymus. Nota primo: Haec tunica erat laxior quam tunica stricta, atque ad talos usque descendebat. Secundo, erat haec tunica hyacinthina, id est, facta ex lana violacei coloris; significabat enim sacerdotis vitam debere esse coelestem, idque usque ad finem. Tertio, tunicam hanc manicas habuisse docet S. Hieronymus. Quarto, haec tunica inferne in limbo habebat duo et septuaginta mala punica, et totidem tintinnabula, ut horum pulsu vocalis incederet pontifex, ingrediens Sancta sanctorum.
28:32
« Capitium, » id est apertura; hebraice est os capitis, id est, foramen in summo, per quod caput transmittatur. « Erat, » ait S. Hieronymus, « haec tunica in superiori parte qua collo inducitur, aperta, quod capitium dicitur. » Et ora per gyrum ejus textilis. « Ora » haec erat fimbria vel limbus aperturae, capitii latera tegens et firmans per circuitum: « sicut limbus loricae erit ei ne rumpatur. »
28:33
Josephus haec sic describit: « Ima, ait, vestis ornabatur limbo effigie malorum punicorum distincto, a quo et tintinnabula aurea sic dependebant, ut medium esset quodque malum punicum inter duo tintinnabula situm, et vicissim tintinnabulum inter duo mala punica. » Ecclesiasticus cap. XLV, vers. 10, plurima ea fuisse dicit; S. Hieronymus et Isidorus praecise numerant duo et septuaginta mala punica, et totidem tintinnabula.
28:35
Id est, ut non moriatur propter inobedientiam: volo enim et jubeo sonitum pontificis, puta pulsum tintinnabulorum ejus audiri in ingressu et egressu tabernaculi, ad excitandam in eo et in populo reverentiam mihi debitam, videlicet ne domum meam intret nisi praevio pulsu, quo ipse ut et populus audiens, admoneatur majestatis meae, cujus templum ingreditur. Hinc ait Sapiens cap. XVIII, vers. 24: « In veste poderis totus erat orbis terrarum. » Nam femoralia linea figurabant pudicitiam; tunica linea significabat terram; tunica hyacinthina significabat aerem colore suo; tintinnabula significabant tonitrua; mala punica fulgura; ephod significabat coelum et universum; rationale significabat terram; mitra significabat coelum; lamina aurea significabat Deum, unde habebat inscriptum Tetragrammaton. Tropologice, tintinnabula significant praedicationem et doctrinam sacerdotis. S. Hieronymus ait: « Tanta debet esse scientia et eruditio Pontificis Dei, ut et gressus ejus et motus, et universa vocalia sint. » Et S. Chrysostomus, hom. 73 in Matth.: « Doctorem decet, sive loquatur, sive sileat, sive in conviviis, sive alibi sit, caeteris hominibus praecellere. » Et S. Augustinus, libro IV De Doctrina Christiana, cap. xxvii: « Ut obedienter audiatur concionator, quantacumque granditate dictionis, majus pondus habet vita dicentis. » Tintinnabula sunt aurea, ut significetur omnem sermonem pontificis debere esse aureum, de charitate, sanctitate rebusque divinis. Malum punicum, quod uno cortice multa grana complectitur, unitatem fidei designat; vel, ut ait Beda, multifariam virtutum operationem uno charitatis munimine tectam. Denique notat Origenes, hom. 9, pontificem in ora et fine vestis habere haec tintinnabula, ut de extremis temporibus et fine mundi nunquam sileat, secundum eum qui dixit: « Memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis. »
28:36
Haec est quarta vestis pontificis. Lamina enim haec non mitra erat, sed additum et ornamentum mitrae. Nota primo: Lamina haec erat ex auro purissimo, quae a fronte usque ad tempora pertingebat, et vitta hyacinthina alligabatur mitrae. Ita Josephus. Secundo, in ea insculptum erat nomen Dei tetragrammaton, quod nos legimus Dominus sive Jehova: hoc enim hebraice est קדש ליהוה Kodesh la-YHWH, id est sanctitas Domino. Josephus dicit hoc nomen fuisse aureis litteris expressum; S. Hieronymus et Isidorus praecise numerant quatuor litteras, puta Tetragrammaton. Sensus ergo est: Pontifex est sanctum Domini, id est consecratus Domino, ideoque totus debet esse sanctus et divinus, ac per omnia similem se Deo efficere, quantum fieri potest, juxta illud: « Sancti estote, quia ego sanctus sum. » Porro haec lamina, ut habet Josephus, erat instar coronae. Hinc dicitur Ecclesiast. cap. XLV, vers. 14: « Corona aurea super mitram ejus, expressa signo sanctitatis. » Portabitque Aaron iniquitates eorum, quae obtulerunt. Hebraice: Portabit Aaron peccatum sanctorum, id est sacrarum oblationum, q. d. Aaron portabit, id est auferet, peccatum, id est, defectum oblationum, si quae minus dignae offerantur a populo. Pontifex ergo eas expiabat et sanctificabat. Allegorice, Christus gessit laminam inscriptam « Sanctum Domino, » quia Ipse per Crucem et Passionem suam, tanquam pontifex, portavit peccata nostra, et expiavit oblata pro nobis sacrificia. Praecipuum Dei attributum est sanctitas. « Sanctitas enim, ut ait S. Dionysius, est ab omni inquinatione libera, incontaminatissima et perfectissima puritas. » Hinc Seraphini, Isaiae vi, ter sanctum Deum clamant, dicentes: « Sanctus, sanctus, sanctus, Dominus Deus exercituum. »
28:39
Hic describuntur tres reliquae vestes pontificis, scilicet tunica stricta ex bysso, quae erat quinta vestis; mitra, quae erat sexta; et balteus, qui erat septima vestis. Nota primo: Tunica byssina, sive linea stricta, erat quinta vestis, quae immediate incumbebat corpori pontificis, sub tunica hyacinthina. Erat texta tota, non ex partibus consuta, ait Josephus. Haec est illa tunica inconsutilis, cujus typum Christus in Passione gessit. « Milites ergo, » ait S. Joannes, cap. XIX, « cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et tunicam: erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. » Sicut ergo tunica pontificis veteris erat inconsutilis, ita et tunica Christi summi Pontificis fuit inconsutilis, significans Ecclesiam esse unam, indivisam et indivisibilem. Mitra erat sexta vestis. S. Hieronymus eam ita ex Josepho describit: « Quartum vestimenti genus est pileolum rotundum, quale pictum in Ulysse conspicimus, quasi sphaera media sit divisa, et pars una ponatur in capite; non habet acumen in summo, nec totum usque ad comam caput tegit, sed tertiam partem a fronte inopertam relinquit; est autem byssinum, et sic fabre opertum linteolo, ut nulla acus vestigia extrinsecus appareant. » Addit Beda tiaras has habuisse coronulas; coronale in tiara pontificis erat aureum, in tiara vero aliorum sacerdotum erant byssinae. Balteus erat septima vestis. Erat cingulum, quo tunica byssina cingebatur. Josephus ait eum quatuor digitos latum fuisse, et opere phrygionico ornatum, ita ut serpens videretur contextus. Tropologice, tunica linea corpori proxima castitatem sacerdoti adeo necessariam significat. Zona caeteras virtutes castitatem incitantes, prudentiam insuper significat et fortitudinem; armata enim debet esse castitas gladio pudicitiae, inquit S. Hieronymus. Ita D. Thomas, I II, Quaest. CII, art. 5, ad 9. Linum apte significat sanctimoniam sacerdotum; nam primo, est mundissimum. Secundo, linum simplicitatis amans, tincturam omnem et fucum respuit: est ergo symbolum animi simplicis et candidi. Tertio, linum licet tenue, nervosum tamen est et robustum: tale debet esse robur sacerdotis. Quarto, « Linum, ait Plinius, semper injuria fit melius; » sic vera sanctitas sacerdotum adversis augetur. Has ob causas Apostoli lineam albam in sacris Aaronis imitatione retinuerunt.
28:40
Vestes sacerdotum inferiorum erant tantum quatuor: tunica, balteus, tiara et femoralia. Prima erat tunica linea, eadem cum quinta pontificis. Secunda erat balteus, idem cum septimo pontificis. Tertia erat tiara, seu pileus, quem Josephus vocat καλυπτρα. Minores ergo sacerdotes carebant tunica hyacinthina, ephod, rationali, et lamina aurea cum nomine tetragrammato, quae habebat pontifex. Nota: Sacerdotes has vestes induebant cum ingrediebantur tabernaculum sacrificaturi, vel alio munere sacerdotali functuri. Cum pontifex aliquod munus sacerdotale obibat, octo vestibus, alii vero quatuor tantum vestiebantur. Excipe festum expiationis: tum enim pontifex ingrediens Sancta sanctorum induebatur ut communis sacerdos quatuor ejus vestibus; erat enim ille dies afflictionis, Levit. xvi, 4.
28:42
Femoralia erant quarta vestis sacerdotum inferiorum. Erant etiam pars vestium pontificis, licet in illius vestium numero non computentur: habebantur enim quasi subligaculum, non quasi vestis. Causam adfert S. Hieronymus: scilicet reverentiam et decentiam sacerdotalem, ne, si sacerdotem labi in labore mactandi et offerendi victimas contigisset, nuditas ejus videretur. Simili de causa jussit Deus, ne sacerdos per gradus ad altare ascenderet, Exodi cap. xx, 26. Tropologice, feminalia significant castitatem unice in sacerdote requisitam. Unde et hebraice vocantur מכנסים michnesaim, a radice כנס canas, id est collegit, quasi dicas, constrictoria duorum lumborum et femorum. A renibus usque ad femora. Inclusive. Feminalia enim, uti docet S. Hieronymus, a lumbis pertingebant usque ad genua. Nulla hic caligarum vel tibialium fit mentio; unde videtur quod sacerdotes nudis pedibus ministraverint tabernaculo.
28:43
Q. d. Volo ut hoc statutum de vestibus sacris servet Aaron, et posteri ejus in perpetuum: quamdiu scilicet durabit sacerdotium Aaronicum, et lex haec vetus typica. Allegorice, lex veteris sacerdotii fuit sempiterna, quia significavit res sacerdotii Christi, quae in aeternum durabunt. Sic ergo lex illa fuit sempiterna, non in se, sed in veritate Christi, quam adumbravit. Ita S. Augustinus, Quaest. CXXIV. Moraliter, hic omnis ornatus exterior sacerdotum significat qualis debeat interior esse ejus ornatus, quamque prae populo eminere et effulgere eum oporteat. Idipsum docet S. Ambrosius: « Vides, inquit, nihil in sacerdotibus plebeium requiri, nihil populare, nihil commune cum multitudine: sobriam a turbis gravitatem, seriam vitam, singulare pondus dignitatis sibi vindicat dignitas sacerdotalis. » S. Gregorius, I part. Pastor. cap. III: « Sit pastor, inquit, operatione praecipuus, ut vitae viam subditis vivendo denuntiet; et grex, qui pastoris vocem moresque sequitur, per exempla melius, quam per verba gradiatur. »
28:6
v. 6 « Facient autem superhumerale de auro et hyactntho et purpura, coccoque bis tincto et bysso retorta, opere polymito ». Describitur pontificis ephod, de quo Dominus ait 1 Reg. 2, 28 : « Et elegi eum (Aaron) ex omnibus tribubus Israel,... ut portaret ephod coram me ». Cf. ib. 14,3; 21,10; 23,6. 9; 30,7. Licet de ephod . minorum sacerdotum sileat Ex., gestabant illi tamen « ephod lineum » (1 Reg. 22,18), imo Samuel eodem induebatur (2,18) et David, dum transferretur arca (2 Reg. 6,154; 1 Par. 15,977). Licet igitur ephod non solis sacerdotibus reservabatur, tamen ita erat sacerdotum proprium, ut vel superstitiosum cultum celebrantes sacerdotes illud gestaverint (Iud. 8,97; 17,5; 18,14. 17. 18. 20). Ceterum vestis haee, quod nota esset omnibus, vix describitur : unde licebit fortasse inferre, eos, qui ante Moysen apud Hebraeos functi sint sacerdotio, usos esse etiam ipsos ephod. Secundum 1 Reg. 2,18; 9 Reg. 6,14, qui induebatur ephod, eo accingebatur. Etiam Lev. 8,8 ephod cingulo adstringitur. Imo LXX vertentes Ex. 38,31 zxcS4ong; et 2 Reg. 6,15 et 1 Par. 15,27 c:9^5, Suggerunt ephod fuisse vestem talarem. Jos. (Ant. III. 7. 5) ei tunicae (y1:0») formam tribuit et manicas. v. Y « Dwas oras tunctas habebit in. utroque latere [summitatum], ut in unum redeant ». Textus est vexatissimus. Hebr. : Duo humeri coniuncti erunt ei ad duas extremitates eius, et coniungentur. Pro ON legunt 5v Sam. Chald. Syr. h. l. et 39,4 omnes. Illos humeros seu oras esse scapularis duas partes, anteriorem et posteriorem, concedunt omnes. r'?3n non est coniungibilis (Dillm.), sed coniunctus : at quomodo iidem humeri modo dicuntur esse coniuncti, modo coniungendi? Copulam: unam ignorant Sam. LXX : Duo humeri erunt, ei coniuncti, in duabus extremitatibus coniungentur. Sententia est plana, habetque eundem sensum cum 39,4, qui textus utique idem atque noster versus edicit. Extremitates vero illas merito Vulg. Targ. interpretati sunt latera. Igitur humeros illos in summitate vestis scapularis cohaerere, superfluum erat dicere, cum id omnis vestis seapularis sit proprium. At cohaerebant in extremitatibus oppositis, quae ante et retro dependebant, seu in lateribus, quae infra brachia utrobique connexa illas, quas Ios. appellat manicas, efficiebant.
28:8
v. 8 « Ipsa quoque textura |et cuncta operis] varietas erit ex auro. et hyacintho et purpura coccoque bis tincto et bysso retorta ». 39m a zvn, opere polymito texere, hinc Vulg. textura, sed 39,5 balteum. Porro illo 3vn accingebatur ephod. 29,5; Lev. 8,7. Cum tamen nunquam vocetur balteum aut cingulum, praeplacet illud vocare fasciam. Quod sequitur *n72N secundum Is. 30,22 unice verti potest operimenti eius, et fasclae operimentum satis prudenter Hier. interpretatus est cuncta operis varietas, 1. e. totum opus polymitum, quo fascia ornabatur. Tamen sic habetur pleonasmus, nam opus polymitum fuisse ex auro etc., per se patet. Aut vox significationem habet, quam ignoramus, aut uti Syr. et Lev. 8,7 legendum est T2Nn 3vn, aut cum LXX pro tn2N legendum est n2n2: fascia humerorum , i. e. fascia, quae vestis humeralis partem anteriorem et posteriorem circa lumbos continebat. En tibi igitur vestem humeralem seu scapularem, eamque aut talarem aut certe infra lumbos demissam, cuius duae alae infra brachia iungebantur, deorsum fortasse rursum separabantur, adnexam habentem fasciam, et ipsam byssinam, qua vestis circa lumbos adstringebatur. Cum qua veste simplici, commoda et decora confer, quae alii quidam interpretes imaginali sunt monstra, v. g. E. Riehi : Handwoerterbuch des biblischen Altertums, Leipzig 188^, articulo Ephod.
28:9
v. 9 « Sumesque duos lapides onychinos », — nnv Gen. 2,12; Ex... 25,7 : non satis constat, quaenam haec gemma fuerit — « et sculpes in eis nomina filiorum. Israel »;
28:10
v. 40 « sez nomina in lapide uno, et sex reliqua in altero, iuxta ordinem nativitatis eorum ». "Tradit Ios., sex natu maiorum nomina humerum dexterum occupasse : unde fere sequitur, nomina omnia ?wzfta ordinem nativitatis invicem exce-- pisse. Tamen eum non necessario sensum esse vocis nnn, diximus ad 6,16, sed xaxà «Xe yevícew a0:0», secundum generationes eorum : nomina erant eorum, qui immediate ab Israele patriarcha geniti erant ; ergo pro Ephraim et Manasse unum prostabat nomen Ioseph (Ps. Jon.), qui si seorsim sceribebantur, tredecim, non duodecim erant nomina.
28:11
v. 11 « Opere sculptoris [et caelatura) gemmaru sculpes eos nominibus filiorum Israel, inclusos auro atque circumdatos ». Hebr. : opere sculpturae sigillt, y3N von nvYo; et cf. similes expressiones iun nvyo 96,1 et npinvro 27,16. Sigilla sculpta apud Aegyptios et Babylonios antiquitus fírequentissima : cf. Gen. 38,18; ^1,42. Hebr : circumdatos , inclusos auro. Vortasse n32'2 est serius adscripta explanatio vocis n*Xav'2, quae secus non occurrit.
28:12
v. 12 « E/ pones ín utroque latere » — Hebr. humero, quae pars utrumque humerum pontifieis tegebat — « superhumeralis, memoriale filiis Israel » ; « non quo aliquid revocetur ad memoriam filiis Israel, sed de ipsis in memoriam revocetur » (Bonfr.), et quidem non Aaroni (Ca?.), qui non facile conspiciebat, quae humeris erant infixa, sed Deo (Tost.). Satis convenienter etiam Va. (ad v. 29) expressionem ita explicat : « ut Deus si& memor duodecim patriarcharum », ad hos quippe imprimis nomina illa pertinebant. Sicut igitur alias Deus creditur misericordiam esse largiturus ob memoriam Abraham, Isaac et Iacob, ita h. l. ob memoriam duodecim patriarcharum, quibus per os morientis Iacob suas promiserat benedictiones. « Portabitgue Aaron nomina eorum coram Domino super utrumque humerum 0b recordationem ».
28:13
v. 13 « Facies et uncinos ez auro », — sed quae vox (Mar.) h. 1l. «nctnos vertitur, eadem v. 11 vertebatur 2ncílusos, et designabat margines illos aureos seu capsas, quibus oniches fixi retinebantur. Repetit 1gitur v. 13, quod ibi dicebatur, cui v. 1* aliquid superaddit —
28:14
v. 14 « et. duas catenulas ex auro. purissimo [sibi invicem| cohaerentes , quas inseres uncinis », seu verius marginibus. n5a35 nw (ct. 28,14) sane idem est, quod n233 nvmw 28,29 et 39,15 : catenae vel catenulae, non spissae (Dillm.), eam quippe significationem radix hebraea 523 ignorat, sed limitum seu marginum. Sc. vestis illa scapularis debuit habere aperturam, qua caput introduceretur; ea apertura circa pontificis collum habebat marginem ; ilum marginem corollae instar adornabant catenae illae. Quae erant nVY3 Laws opus fabri catenarum, eius artificis, qui metalla torquet in catenas : correspondet quippe n2Y vocibus awn, 2p vm. Et pones catenas tortiles super margines, eis affiges. — LXX : xacagsuc(usva 2v dUsoty : pro n523 legebant formam vocis 3*23, caliz floris, et participium explieationis gratia adscripserunt. Vox v nincertae est derivationis. LX X A2» vel Xoyzic», quam vocem Ios. Ant. III. 8. 9 interpretatur oraculum, Hier. autem vertit rationale. E contra Syr. N2*03, /horazx.
28:15
v. 15 « Rationale quoque vudici » (ef. v. 30) « facies opere polymito , iuxta tezxturam. superhumeralis » — Hebr. : sicut opus ephod?, eodem operis et texturae genere — « ez auro, hyacintho et purpura coccoque bis tincto et bysso retorta ». v. 16 « Quadrangulum » seu potius quadratum (cf. 27,1) « erit et duplex », replicatum (cf. 26,9) in modum perae, in qua v. 30 Urim et Thummim recondantur. « Mensuram palmi habebit tam in longitudine quam in latitudine ». v. 47 « Ponesque zn eo quatuor ordines » trinorum « /apidum. In primo versu erit. lapis sardius et topazius et smaragdus »;
28:18
v. 18 « tn secundo carbunculus, sapphirus et iaspis »;
28:19
v. 19 « Zn tertio ligurius , achates et amethystus »;
28:20
v. 20 « in quarto. chrysolithus, onychaznus et beryllus. Inclusi auro erunt per ordines suos » , Hebr. in impletione sua, sc. v. 41 impletur in illud (rationale) zmpletio lapidum , repletur fixis per quatuor ordines lapidibus. Sam. inclusi capsis aureis etc. In lapidibus vix non omnia sunt dubia. Fere unice audiendi sunt LXX, qui rem - oculis, ut credere fas est, conspexere, quorumque: vestigia terunt Vulg. Ios. Interpretes LXX posteriores tentando potius, quam e definita scientia rem exponunt. Augetur difficultas inde, quod eaedem voces graecae et latinae non easdem semper apud diversos auctores gemmas designaverint. — DN ex ipso etymo gemmam rubram designare videtur, quod expressere Targ. Syr.; LXX Vulg. sardius i. e. achates carneolus, aliis suggerentibus rubinum. Porro sardius reperitur in Babylonia, Aegypto, Arabia, India. — n TO2, qui Iob 28,19 e Chus afferri traditur, communiter censetur esse topazius, imo nomen idem deprehendi affirmant, dummodo primas duas nominis hebraei consonantes transponas. Reperitur in Aegypto et in insula Sinus Arabici. — np, quod verbotenus vertit Symm. zcpaóvtoc. Nomen. idem esse censent atque marakata, qua forma nomen semiticum ad Indos transiisse affirmant, hocque rursus idem esse atque nomen smaragdus. heperitur hic in Cypro, Aegypto, Aethiopia, Persia, Seythia etc. — 322 carbunculus, LXX Ios. &v0paz, ergo rubinus. Ez.27,16 Syri hane gemmam Phoenicibus afferunt. Reperitur in India, Aethiopia et Africa septentrionali, unde et carchedonius dicitur (Targ. Hier.) a Carthagine. — Q'2D omnibus consentientibus est sapphirus; a Ios. hoc et sequens nomen transponuntur. Reperitur in Aethiopia et India. An vero hoc apud Hebraeos nomine etiam lapis lazuli veniat (cf. Dillm.), ambigitur. Iob 28,6. 16. — con creditur esse iaspis, qui reperitur in Asia Minore, Perside et India, et saepe sigillis adhibebatur. Alii suggerunt, 35V" v. 20 esse iaspin : tamen assonantia nominis fortuita esse potest. — n5 ligurius (Vulg. LXX) : sed quae gemma ligurii nomine veniat, non constat. — "Aw, assyr. sabi (Schr.), achates reperiebatur in Aegypto, India, Creta. — anonN, amethustus reperitur in Aegypto, Arabia, India. — v'wvn, chrysolithus : sed an eadem, quae nunc, gemma eo nomine h. l. intelligatur, non liquet (cf. Dillm.). Perperam e nomine infertur, gemmam in Hispania reperiri, cum nomen Tharsis, uti alia nomina (cf. quae diximus ad Gen. 10), probabilius cum gente homonyma varia Asiam inter et Hispaniam loca peragraverit. — Qnw : de eo diximus ad Gen. 2,16; Ex. 28,9. — n5Ewn" beryllus esse creditur; alii iaspin interpretantur. — In sequentibus LXX v. 23-28 omittunt, inter v. 29 et 30 sententiam aliquam inserunt. bus ».
28:22
v. 99 « Factes in rationali catenas sibi invicem cohaerentes, ex auro purissimo ». Duas, uti v. 1*4, fuisse docet v. 24. Versum DilIm. censet esse praeposteram v. 14 repetitionem; falsum esse yon 5v, cum uti v. 1* agatur de catenis non rationali, sed superhumerali affixis ; desiderari ante n*523 articulum. Haec ipsa tamen evincunt, Dillm. non intellexisse textum et agi v. 22 de aliis atque v. 1 catenis. Heór. : Faciesque in rationalt catenas marginum opere fabri catenarum, ex auro purissimo. Et nota, catenas marginum non eas solum vocari, quae uti v. 1*4 totae margini applicentur, sed illas etiam, quarum pars marginem sequatur, quaeve marginem una sui extremitate attingant, altera ultra marginem protensa. v. 23 « Ef » facies in rationali « duos annulos aureos, quos pones. in utraque rationalis summitate ». LXX &gyXc, Hebr. in duabus extremitatibus , quae possunt intelligi aut margo dexter et sinister, aut fortasse commodius duo anguli summitatis (Vulg.). Sam. duas capsas aureas et duos annulos. aureos : Sc. capsis annuli adhaerebant; hae porro capsae non sunt eaedem atque illae
28:24
v. 20. v. 94 « Catenasque aureas vunges annulis, qui sunt 1n marginibus eius ». Hebr. : Et pones, firmabis duas catenas (v. 92) tortiles aureas in duobus annulis, qui sunt in extremitatibus rationalis. Una utriusque catenae extremitas uni annulo inserebatur.
28:25
v. 25 « Etzpsarum catenarum extrema duobus copulabis uncinis in utroque latere superhumeralis, quod rationale respicit ». Hebr. : Et duas reliquas extremitates duarum catenarum | affiges duobus marginibus, et affiges humeris ephodi, in fronte. Per margines autem v. 11. 13 dicebamus designari eapsas aureas, quibus includebantur magni illi duo v. 9 onyches, et quibus duae item v. 1^ catenae affigebantur. Porro, cum illi duo onyches v. 12 essent in humeris pontificis, etiam catenae v. 25 humeris affigebantur et, cum catenae eaedem a pectore ad humeros ascenderent, affigebantur 2n. fronte, in parte anteriore. Vidimus, quomodo rationale adaptetur superhumerali a parte superiore, sc. in humeris : iam docemur, quomodo inferius eidem adaptetur.
28:26
v. 26 « Facies et duos annulos aureos, quos pones in summitattbus rationalis, in oris, quae eregione sunt superhumeralis et poslertora etus aspiciunt ». Ubi collocandi fuerint isti annuli, e modo data versione vix perspexerit quis. Hebr. : pones eos in duabus extremitatibus rationalis, in labio eius , quod est versus — Sam. ^an ^v in coniunctione , in contactu — epAod introrsum (cf. 25,11). Ergo hi etiam annuli collocandi sunt in értremitatibus rationalis , non necessario iisdem quae annulos exteriores v. 23 habebant, fortasse in extremitatibus inferioribus : at collocandi sunt in parte ephod attingente, 1n parte intertore, quae oculis non patebat, ubi rationale ephodo superponebatur. v. 21 « Necnon et alios duos annulos aureos , qui ponendi sunt in utroque latere superhumeralis deorsum , quod respicit contra faciem iuncturae inferioris , ut aptari possit cum. superhumerali ». Aunulis v. 26 descriptis respondent alii annuli duo in ipso ephod. Hebr. - ponesque eos in. duobus humeris ephod deorsum, n fronte eius , secus coniunctionem eius , supra fasciam ephodi. Humeri intelliguntur ephodi ala anterior non prope scapulas, sed cirea lumbos et fasciam. Quid per coniunctionem intelligatur, novimus e v. 7 collato cum 26,3 sqq. : est nomen, si ita h. l. fas est loqui, suturae, qua labium alae posterioris unitur labio alae anterioris; suntque eiusmodi suturae seu coniunctiones duae, una in dextro et altera in sinistro femore. Ut autem annuli vere dieantur affigiduobus humeris, non humero anteriori tantum, affigendi erunt ?psi coniunctioni, et tum poterunt adhuc diei esse 7n fronte ephod, quia sc. ab aliquo coram pontifice stante poterunt ambo simul conspici. Tandem quaeri potest, illi annuli affiganturne ipsi immediate suturae, an fasciae quae ei superinducitur, docemurque annulos esse supra fasciam : primum pontifex ephod induebatur et fascia stringebat, postea rationale induebatur.
28:28
v. 28 « Et stringatur rationale annulis suis cum annulis superhumeralis vitta hyacinthina, ut maneat iunctura fabrefacta, et a se invicem rationale et superhumerale nequeant separari ». Hebr. : ut sit seu maneat rationale super fasciam ephodi, et non dimoveatur rationale de supra ephod. Sensus est perspieuus : vitta illa hyacinthina transmittitur per duos annulos, qui sunta parte interiore rationalis, itemque per duos annulos, qui eonspiciuntur supra fasciam ephodi secus coniunctiones; dein vitta constringitur itaque fit, ut rationale firmiter adhaereat fasciae ephodi ipsique ephod, nec possit loco cedere neque sursum neque oblique. Apud Erman p. ^03 depictum habes pontificem Mempheos gerentem in pectore ornamentum quoddam, quod aliqui rationali comparavere.
28:29
v. 99 « Portabitque Aaron nomina filiorum Israel in rationalt tudicii super pectus suum, quando ingredietur sanctuarium , memoriale coram Domino in aeternum », perpetuum, sc. quamdiu cultus ille durabit. Opponitur hie cor et rationale humeris et ephod v. 12. Memoriale porro erit explicandum, utiibidem.
28:30
v. 30 « Pones autem zn rationali iudicii Doctrinam et Veritatem, quae. erunt in pectore Aaron, quando ingredietur. coram. Domino; et. gestabit 1udicium filiorum Israel in pectore suo n conspectu Domini semper ». Dicitur hic et v. 15 rationale iudicii, quia in rationali reponitur zudictum filiorum Israel, quod est Urim et Thummim. Num. 27,21 (Hebr.) habetur expressio consulere dudicium Urim : Urim et Thummim illud iudicium quasi pronuntiabant, iudicium idem hie sonat atque oraculum, responsio. Cuiusmodi autem oracula ediderit Urim et Thummim conlicias e Iud. 20,18. 23. 28; 1 Reg. 23,2; 28,6; 30,8; 2 Reg. 2,1; 5,19. 23; 1 Par. 11,10. 1^, quae oracula licet non ab Urim profecta esse affirmentur, tamen eidem non improbabiliter attribuuntur. Cf. etiam, quae diximus ad 1 Reg. 11,37. ^1. Item cf. 1 Esdr. 2,63; 2 Esdr. 7,65. Variorum de Urim et Thummim placita recenset et discutit Calm.; sed in re, de qua tam parum nos scriptura docet, satius est sapere ad sobrietatem. Igitur e nostro textu et e Lev. 8,8 patet, Urim et Thummim collocatum esse intra rationale, quod (v. 16) perae formam habebat : ergo Urim et Thummim non sunt duodecim gemmae rationali exterius affixae, quidquid de illis dicat Ios. Ant. III. 8. 9, qui multo post deperditum Urim et Thummim tempore vixit. Voces, si reapse hebraeae sint, vertendae sunt luces et perfectiones seu, cum pluralis hebraeus quandoque sit mere intensivus, lux et perfectio, plenitudo lucis et perfectionis. Nota, Deut. 33,8 voces inverso ordine legi : Thummim et Urim. Ceteroqui expressio potest etiam esse £v 9|X 9uoty, itaque eam fortasse accipiebat Vulg. secuta LXX : 5j» OÀAooty xol t2» dd 0stxv. Fuisse in illa pera figuras aliquas instar theraphim, intulere aliqui ex Os. 3,4 : « quia dies multos sedebunt filii Israel sine rege et sine principe, et sine sacrificio et sine altari, et sine ephod etsine theraphim ». Ubi theraphim censent scribi pro Urim et Thummim : contra quos tamen cf. Knabenbauer. Ceterum non omnia ante legem mosaicam theraphim erant proscripta, potuitque Deus unum aliquod eorum consecrare, sicut etiam Cherubim arcae approbavit. Alii comparant , quae traduntur apud Diodor. Sicul. II. 3 et Aelianum XIV. 34, apud. Aegyptios supremos iudices, cum sedebant in tribunali, gestasse e collo aurea catena suspensam parvam veritatis ima.- ginem. Cf. Smith p. 208 sqq. Ceterum e nostro textu illud fere efficitur, fuisse Urim et Thummim non novam aliquam inter Israelitas rem, quae necessario erat accurate describenda, sed venerandae antiquitatis sacrum, quod vix nominare fas esset, . multo autem minus aspicere aut describere. Quod vero Sam. solus versui praefigit : et facies Urim et Thummim, addititium videtur. Describitur tunica 5v. Quod vestimenti genus inter simplicium sacerdotum vestes v. 40 et Lev. 8,13 nonrecensetur. Videtur tamen antiquitus non apud solos sacrorum ministros in usu fuisse : Samuel 1 Reg. 28,15 illo induebatur, etiam quando non erat occupatus sacris faciendis; Ionathas 18,4 suam tunicam Davidi dono dedit; David (2 Reg. 6,15; 1 Par. 15,97) saltavit coram arca indutus tunica et ephod. An forte prophetae, reges regumque filii hoc sacrum vestimenti genus mutuati sunt? 1 Reg. 28,14 videtur innuere, non omnes tum cives ea tunica indui consuevisse. Aliunde vix non semper vestes sacrae apud varios populos adhibebantur eae, quae antiquitus fuerant communes.
28:31
v. 31 « Facies et tunicam superhumeralis totam hiyacinthinam », non uti ephod e bysso albo coloribus distincto confectam. Vocatur £un?ca ephod., « quia semper induitur, cum ephod sumendum est » (Cafm.). Vocatur a Ps. lon. v525, mantellum, et utique erat talaris (Jos. IIl. 1. h), longior ephodo, quia malogranata conspici oportebat.
28:32
v. 39 « In. cuius medio [supra] erit capitium », apertura pro immittendo capite, quam /os. affirmat fuisse oblongam, ad medium fere pectus descendentem ; Ca/m. suggerit fuisse rotundam, qualis apud veteres depingi consueverit; sed reapse in. eiusmodi re s. textu non definita aliqua Iudaeis antiquis libertas concedenda est et aliqua morum decursu temporis vicissitudo. Aperturas etiam brachiorum affirmat Ios., quae suas sane habebant oras textiles, ne et ipsae rumperentur. « Et ora per gyrum etus teztilis, sicut fieri solet in extremis vestium partibus , ne [facile| rumpatur ». Erit opus. teztoris 3»8, non 3vn vel np elus sc. artificis, qui pannum unius coloris texit, non coloribus aut figuris distinctum. Qui et totam tunicam texebat inconsutilem (Ios.), simulque oras capitii, brachiorum itemque infimam prope pedes oram non suebat, sed texebat. 45 nU x&Onn E2. zat Aeyóuevoy est Nói, Sam. mnn, quam vocem eum Chald, interpretantur thoracem, comparantque linothoraces, quos egregios texebant. Aegyptii (Herod. II. 182; III. 47; Aelian. IX. 17; Plin. XIX. 2). Sed lectio est plane in-
28:33
v. 33 « [Deorsum vero] ad pedes », 1. e. in ora, « eiusdem tunicae] per circuitum quasi mala punica facies » seu malogranata, « ez Ayacintho et purpura et cocco bis tincto », — Sam. LXX et bysso retorta — «miztis in medio tintinnabulis »,v. 35h «dta ut tintinnabulum sit aureum et malum punicum, rursumque tintinnabulum aliud aureum et malum punicum ». Quae Eccli. 45,10 (9) scribit fuisse « plurima », C/em. Al. (Strom. V. 6; M. 9.64) fuisse 360, Ps. Jon. 11, Hier. (ad Fabiolam ep. 65,15; M. 92.615) 72. Quorum numerorum si aliquis genuinus supponatur, praeferendus erit 72 (9 »« 8) numero 71, qui nullo nomine numerorum sacrorum est affinis. Verum, num in hae re non aliqua Iudaeis concedenda est libertas? num mos, si quis erat, immutatus semper perseravit?
28:35
v. 35 « Et vestietur ea Aaron in of ficio ministerti », non ad profanum usum (Tos/.), « ut audiatur sonitus, quando ingreditur et egreditur sanctuarium » , non. solum sanetum sanctorum (Jos. Bell. Iud. VI. 6), « 2n conspectu Domni, et non moriatur ». Theodoret. : « ut Aaron sonum audiens cum timore sacra munera obeat, memor Dei eadem mandantis ». Sy/v. : ut populus sonum audiens commonefieret debitae reverentiae ; comparatque tintinnabula in ritibus christianis adhiberi solita. Quam alteram explanationem confir- mare videtur Eccli. : « in memoriam filiis gentis suae ». Statuitur tandem poena mortis, non miraculo sed iudicio infligendae, ubi pontifex sanctuarium ingrediatur sacra facturus, tunicam vero sacram non indutus. v. 36-39 minora quaedam recenset.
28:36
v. 36 « Facies et laminam de auro purissimo, 1n. qua sculpes opere caelatoris Sanctum Domino ». Consecratus Iahve est pontifex prae reliquis Israelitis omnibus. v*x flos (LXX xécaXov) vel potius foltum (Is. 40,6 sq. ; Iob. 15,2) : hine /amina, uti nos etiam dicimus « feuille », quam Ps. Jon. ait pertigisse « atempore ad tempus ». Sap. 18,24 dicitur « diadema » et Eccli. 45,1 « corona ». Vocatur etiam vp $2, « unctio sacra » seu sacrae unctionis insigne (Ex. 29,6; 39,29; Lev. 8,9); et cf. Ps. 131 (132), 18, ubi de christo dicitur : « super ipsum autem efflorebit sanctificatio mea », Y» v» 5v".
28:37
v. 97 « Ligabisque eam vitta. hyacinthina, et erit super tiaram », in parte anteriori tiarae (Hebr.). Quomodo sit liganda, non dicitur : fortasse non tam ipsa lamina frontalis erat novum quid Hebraeis, sed sola inscriptio. n23x: a 3x volvere, genus aliquod turbani : sed, quam altum demissumve fuerit, ignoramus.
28:38
v. 38 « Immznens frontz ponttficis. Portabitgue Aaron iniquitates eorum , quae obtulerunt et sanctificaverunt fili Israel , in cunctis muneribus [et donariis] suis ». Hebr. : iniquitates (rerum) sanctarum, quae sanctificaverunt filii Israel , quoad omnia. donaria eorum sacra. Krgo non sufferet Aaron omnia omnino populi dona offerentis peccata (Ljr.), sed « tollet iniquitatem, quam admittere possent Israelitae in sanctificationibus suis, h. e. in oblationibus suis sanctis et in omnibus aliis donis, si quid peccent non rite offerendo, aut ea offerendo, quae offerri non debent, vel propter non oblata munera : condonabitur eis propter summum sacerdotem. Is Christum repraesentabat » (Vat.). « Erit autem lamina semper », dum sacris operabitur (Sy/v.), « in fronte eius, ut placatus sit. eis Dominus ». v. 39 « Stringesque » — seu verius tezes (nav LXX Aq. Symm. Theod. interpretati sunt nomen aliquod a radiee y2v, contorquere, derivatum : nodos) — « tunicam » inferiorem nzn2, cuti proxime adhaerentem, talarem et manicatam (los. Ant. III.
28:39
7. 2), óysso et tiaram bysstnam facies , et balteum » — «zw, cf, Lev. 16,4 — « opere plumarit » (cf. 26,31). Haec quod satis nota essent, non describuntur.
28:40
Simplieium sacerdotum vestes, fortasse quod essent res omnibus nota, paucis absolvuntur; perpauca 39,95-27 adduntur. v. 40 « Porro filiis Aaron tunicas lineas parabis » — nzni, albas utique, quales etiam erant nobilium (Gen. 41,42) et sacerdotum Aegyptiorum — « e/ balteos » — 'e33N — « ac tiaras » — rvyaac — « in gloriam et decorem » (cf. v. 2). Tiara, quod diversum a pontificis tiara nomen habeat, diversa fuisse censenda est, nec ulla ratio est supponendi cum Ios., Cai., pontifiiem duas simul tiaras gestasse. Vestes hucusque recensitae sunt vestes sacrae, nam feminalia v. &2 sacra non sunt neque 29,5 recensentur. Monetur v. ^1 Moyses, illis vestibus sacris induendos esse sacerdotes, antequam consecrentur : « Vestzesque his omnibus Aaron fratrem tuum et filios eius cum eo; et [cunctorum] consecrabis » — Hebr. : unges et implebis — « manus, sanctificabisque illos, ut sacerdotio fungantur mih? ». lam illa dezmplendis manibus expressio etiam apud Assyros legitur (Schrader ad h. 1., 1n Addendis) : « Assur manum eius implevit regia auctoritate, quae sui similem non habet ». Ergo sacerdotum manus implentur dignitate, potestate. Cf. dicenda ad 99,9 et ante 29,8. | Legi 20,26, quae lex erat naturalis potius quam positiva, lex alia esse voluit in hoc castitatis et continentiae, quae 1deo per indumentum significatur, ut non a se ipso habita, sed data intelligatur » (Aug.). Quaeres, cur haec de feminalibus appendicis instar adscribantur, expedita antea universa de vestibus sacris disputatione. Feminalia, licet a Deo praescriberentur, non erant vestes sacrae, non illis Lev. 8,7 Moyses Aaronem et filios induit, non vetabantur sacerdotes iis uti etiam in vita privata. Deseriptis vestibus sacris apte adnectitur cap. 29 ritus ordinandorum sacerdotum : non sola quippe veste sacra constat sacerdos, sed accedente consecratione. 99,1-9 traditur ipse ordinationis ritus tam pro pontifice quam pro sacerdotibus; v. 10-28 sacrificia tum offerenda explicantur; v. 29 sq. agitur de veste sacra Aaron in eius successoribus ordinandis adhibenda ; v. 31-3^ de epulo sacro ordinationis; v. 35- 31 de solemnitate ordinationis septiduo producenda; v. 38-46 tandem describitur intima eum Iahve necessitas, quae in sanctuario ita instructo rebus et personis sacris populo electo obtinget. Arg. — Productis tam oblationibus quam ordinandis, lavantur hi, induuntur vestes sacras, solus Aaron ungitur in capite; atque his ordinatio stricte dicta absolvitur. Cap. XXIX
28:1
Mosè nei due a. ufficiali ed essenziali del Tabernacolo, ampliati poi nel Tempio salomonico: a) a. degli olocausti (Ex. 28, 1-8; 38, 1-7), l'a. per antonomasia (I Reg. 2, 28), nell'atrio, destinato anche ai sacrifici incruenti, in legno di acacia rivestito di bronzo, detto perciò anche «a. di bronzo» (I …
ITHAMAR (ebr.: 'Ithamār') - Ultimo figlio di Aronne (Ex. 6, 23); consacrato sacerdote con i fratelli e Aronne (Ex. 28, 1, 4, 29); curò la confezione degli arredi sacri (Ex. 38, 21). Colpiti Nadab e Abiu, per la loro colpa rituale, assunsero tutte le funzioni sacerdotali Eleazar e I. (Lev. 10; Num. 3, 1-4; 26, 60).
28:2
II. Variante del r. era una placca d'argento o d'oro (in luogo di quella di stoffa) sul tipo dell'ephod del sommo sacerdote ebraico (Ex. 28, 2-4), con catenelle o fibule, attaccato all'amitto, menzionato nel sec. XII da Ivo di Chartres e Onorio; anche Sicardo di Cremona (v.) l'annovera fra gli ornamenti pontificali; in uso …
28:3
espiazione; al di sopra indossava sontuosi indumenti (Ex. 28, 3-39; 39, 1-31; Lev. 8, 7-9): 1) una speciale tunica (mē'il) senza maniche, ornata all'orlo inferiore di melograne ricamate alternate a campanellini d'oro; 2) lo ephod (v.) formato di due …
… Essa ha origine da Dio (Ex. 28, 3; I Reg. 3, 9; 5, 9; Is. 28, 26; Ecc. 38, 6); sua base è il « timore di Dio » (Prov. 1, 7; 9, 10; Iob 28, 28; Ecc. 1, 16-22; Ps. 110, 10). Specialmente dopo l'esilio la s. diventa …
28:4
EPHOD (ebr. Ἐρθάδι). - Tra le vesti sacre di Aronne figurano (Ex. 28, 4) il ῥόξειν («pettorale», Volg. rationale), e l'e. (Volg. superhumerale). …
RAZIONALE (SACRA SCRITTURA). - Nome dato dalla Volgata (rationale) alla parte più sacra dell'ornamento del sommo sacerdote ebraico, che lo portava sul petto (detto perciò anche « pettorale » περατήθων dai Settanta in Ex. 28, 4) quando entrava nel santuario. …
28:6
… «L'e. facciano di oro, di violetto, di porpora, di scallato e bisso ritorto: lavoro di ricamo» (Ex. 28, 6).
28:9
Taluni identificano bōten con l'e. (cf. Ex. 28, 9 agg. con 28, 17 agg.). …
… Si tratta di una gemma rossa incastonata nell'ephod e nel pettorale del sommo sacerdote (cfr. Ex. 25, 7; 28, 9 ecc.). …
28:15
… giudizio », perché « il sommo sacerdote di là traeva l'oracolo per decidere le questioni o cause di maggior momento o difficoltà » (Vaccari) era fatto, come l'e., d'oro (fili d'oro), di violetto, ecc., e v'erano incastonate quattro file di pietre preziose (Ex. 28, 15-21); tali pietre erano 12 « incise a guisa di sigillo, ciascuna con il nome suo, per le 12 tribù ». « Si allacci il pettorale dai suoi anelli agli anelli dell'e. con una cordella di violetto, …
… In Ex. 28, 15-30 si ha una descrizione minuta (cf. Eccli. 45, 10-11), che dà risalto al significato simbolico.
28:25
… Presso gli Ebrei, secondo Ex. 28, 25-27, equivaleva a 300 sicli. …
28:29
… Per tal modo il pontefice, nell'atto più solenne delle sue funzioni, portava « i nomi dei figli d'Israele sopra il suo cuore... per ricordo continuo davanti a Jahweh » (Ex. 28, 29). Ma la maggiore prerogativa del r. era di racchiudere gli 'arim e tummim (v.), « luce e perfezione », donde il pontefice traeva i responsi di Jahweh nelle circostanze importanti. …
28:30
Erano contenuti in una piccola borsa, pendente dal petto del sommo sacerdote, cui ne spettava esclusivamente l'uso (Ex. 28, 30; Lev. 8,8; Num. 27, 21; Deut. 33, 8). Erano considerati far parte della veste sacerdotale, l'ephod (v.), anzi intesi implicitamente in quest'ultimo nome, quantunque mai con esso …
28:31
… Entro il pettorale erano posti gli 'ūrim e tummim « luci » e « integrità » o « luci » e « verità » (Volg. doctrina et veritas), forse due pietre, di vario colore o forma, donde si traeva il divino responso. Ex. 28, 31 agg. parla ancora del « manto » dell'e. provviato di sonagli d'oro: « Lo indossi Aronne per ufficiare, perché se ne oda il suono quando entra nel luogo santo alla presenza del Signore, …
28:33
PIANETA (PLANETA, CASULA, AMPHIBOLUS)
… Fino al sec. XII prevalsero stoffe di unico colore o disegno, in seguito furono usate di preferenza stoffe con qualche disegno geometrico o floreale, specialmente il melograno (forse in riferimento a Es. 28, 33) o con figure di animali veri o fantastici. …
28:41
Māšīah, participio passivo, come māšīah, del verbo mīh « ungere » (col senso, generalmente, di consacrare qualcuno per un'alta funzione religioso-sociale: sacerdote [Ex. 28, 41 e 30, 23-32; Lev. 8, 12], profeta [I Reg. 10, 16] o re [I Sam. 10, 1; ecc.]), ricorre 35 volte nella Bibbia ebraica. È tradotto dai Settanta χριστός (solo Lev. 4, 3 κεχρισμένος), ma …
… Il termine è applicato nel Vecchio Testamento ai sacerdoti (Ex. 28, 41), i quali ricevevano il potere e la missione speciale di guidare o governare Israele. …
28:43
… Quattro elementi obbligatori, di color bianco in prevalenza, costituivano le loro « vesti sacre », che non potevano indossare (eccetto le mutande) fuori del luogo sacro (Ex. 28, 43; Ex. 42, 14; 44, 19): le mutande, la tunica talare con maniche, la cintura di bisso policromo, la tiara o turbante costituito da una fascia
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.