The genealogie of Noes children, by whom the World was increased againe, after the floud.
1These are the generations of the sons of Noe: Sem, Cham, and Japheth: and unto them sons were born after the flood.Questi sono i discendenti de' figliuoli di Noè, di Sem, di Cham, e di Japheth: e questi i figliuoli nati ad essi dopo il diluvio.THESE are the generations of the sonnes of Noe, Sem, Cham, and Iapheth: and children were borne to them after the floud.Hæ sunt generationes filiorum Noë, Sem, Cham et Japheth: natique sunt eis filii post diluvium. 2The sons of Japheth: Gomer, and Magog, and Madai, and Javan, and Thubal, and Mosoch, and Thiras.Figliuoli di Japheth sono Gomer, e Magog, e Madai, e Javan, e Thubal, e Mosoch, e Thiras.The children of Iapheth: Gomer, and Magog, and Madai, and Iauan, and Thubal, and Mosoch, and Thiras.Filii Japheth: Gomer, et Magog, et Madai, et Javan, et Thubal, et Mosoch, et Thiras. 3And the sons of Gomer: Ascenez and Riphath and Thogorma.E i figliuoli di Gomer, Ascenez, e Riphath, e Thogorma.Moreouer the children of Gomer: Ascenez and Riphath and Thogorma.Porro filii Gomer: Ascenez et Riphath et Thogorma. 4And the sons of Javan: Elisa and Tharsis, Cetthim and Dodanim.E i figliuoli di Javan, Elisa, e Tharsis, e Cetthim e Dodanim.And the sonnes of Iauan: Elisa and Tharsis, the Cetims and the Dodanims.Filii autem Javan: Elisa et Tharsis, Cetthim et Dodanim. 5By these were divided the islands of the Gentiles in their lands, every one according to his tongue and their families in their nations.Questi si divisero le isole delle nazioni, e le diverse regioni, ognuno secondo il proprio linguaggio, e le sue famiglie, e la sua nazione.Of these were diuided the Iles of Nations in their countries, ech one according to his tongue and their families in their nations.Ab his divisæ sunt insulæ gentium in regionibus suis, unusquisque secundum linguam suam et familias suas in nationibus suis. 6And the Sons of Cham: Chus, and Mesram, and Phuth, and Chanaan.E i figliuoli di Cham sono Chus, e Mesraim, Phuth, e Chanaan.And the sonnes of Cham: Chus, and Mesraim, and Phut, and Chanaan.Filii autem Cham: Chus, et Mesraim, et Phuth, et Chanaan. 7And the sons of Chus: Saba, and Hevila, and Sabatha, and Regma, and Sabatacha. The sons of Regma: Saba, and Dadan.I figliuoli di Chus Saba, ed Hevila, e Sabatha, e Regma, e Sabatacha. I figliuoli di Regma Saba, e Dadan.And the sonnes of Chus: Saba, and Heuila, & Sabatha, and Regma, & Sabathaca. The sonnes of Regma: Saba, and Dadan.Filii Chus: Saba, et Hevila, et Sabatha, et Regma, et Sabatacha. Filii Regma: Saba et Dadan. 8Now Chus begot Nemrod: he began to be mighty on the earth.Chus poi generò Nemrod: questi cominciò ad essere potente sopra la terra.Moreouer Chus begat Nemrod: he began to be mightie in the earth,Porro Chus genuit Nemrod: ipse cœpit esse potens in terra,
9And he was a stout hunter before the Lord. Hence came a proverb: Even as Nemrod the stout hunter before the Lord.Ed egli era cacciatore robusto dinanzi al Signore; d'onde nacque il proverbio: Come Nemrod cacciatore robusto dinanzi al Signore.and he was a valiaunt hunter before our Lord. Therof rose a prouerbe: As it were Nemrod the valiaunt hunter before our Lord.et erat robustus venator coram Domino. Ob hoc exivit proverbium: Quasi Nemrod robustus venator coram Domino. 10And the beginning of his kingdom was Babylon, and Arach, and Achad, and Chalanne in the land of Sennaar.E il principio del suo regno fu Babilonia, e Arach, e Achad, e Chalanne nella terra di Sennaar.And the beginning of his kingdome was Babylon, and Arach, and Achad, and Chalanne in the land of Sennaar.Fuit autem principium regni ejus Babylon, et Arach et Achad, et Chalanne, in terra Sennaar. 11Out of that land came forth Assur, and built Ninive, and the streets of the city, and Chale.Da quella terra uscì Assur, ed edificò Ninive, e le piazze della città, e Chale,Out of that land came forth Assur, and builded Niniue, and the streets of the citie, and Chale.De terra illa egressus est Assur, et ædificavit Niniven, et plateas civitatis, et Chale. 12Resen also between Ninive and Chale: this is the great city.Ed anche Resen tra Ninive e Chale: questa è una città grande.Resen also betwen Niniue and Chale: this is the great citie.Resen quoque inter Niniven et Chale: hæc est civitas magna. 13And Mesraim begot Ludim, and Anamim and Laabim, Nephthuim.Mesraim poi generò Ludim, e Anamim, e Laabim, e Nephtuim,But Mesraim also begat the Ludims, & the Anamims, & the Laabims, the Nephthuims,At vero Mesraim genuit Ludim, et Anamim et Laabim, Nephthuim, 14And Phetrusim, and Chasluim; of whom came forth the Philistines, and the Capthorim.E Phetrusim, e Chasluim: da' quali vennero i Filistei, e i Caphtorimi.and the Phetrusims, and the Casluims: of whom came forth the Philistims & the Caphtorims.et Phetrusim, et Chasluim: de quibus egressi sunt Philisthiim et Caphtorim. 15And Chanaan begot Sidon his firstborn, the Hethite,Chanaan poi generò Sidone suo primogenito, d'onde gli Hetei,And Canaan begat Sidon his first begotten, Hethaeus,Chanaan autem genuit Sidonem primogenitum suum. Hethæum, 16And the Jebusite, and the Amorrhite, and the Gergesite.Gli Iebusei, e gli Amorrei, i Gergesei,and Iebusaeus, and Amorrhaeus, and Gergesaeus,et Jebusæum, et Amorrhæum, Gergesæum, 17The Hevite and Aracite: the Sinite,Gli Hevei, e gli Aracei, e i Sinei,Heuaeus and Aracaeus: Sinaeus',Hevæum, et Aracæum: Sinæum, 18And the Aradian, the Samarite, and the Hamathite: and afterwards the families of the Chanaanites were spread abroad.E gli Aradei, i Samarei, e gli Amatei: e da questi venne la semenza del popolo de' Cananei.and Aradius, Samaraeus, and Hamathaeus: and afterwardes were spred the people of the Chananits.et Aradium, Samaræum, et Amathæum: et post hæc disseminati sunt populi Chananæorum.
19And the limits of Chanaan were from Sidon as one comes to Gerara even to Gaza, until thou enter Sodom and Gomorrha, and Adama, and Seboim even to Lesa.E i confini di Chanaan sono andando tu da Sidone a Gerara fino a Gaza, e fino che tu giunga a Sodoma, a Gomorra, e Adamam, e Seboim fino a Lesa.And the limitts of Chanaan were from Sidon as we come to Gerara euen to Gaza, vntil thou enter to Sodoma & Gomorrha, and Adama, & Seboim euen to Lesa.Factique sunt termini Chanaan venientibus a Sidone Geraram usque Gazam, donec ingrediaris Sodomam et Gomorrham, et Adamam, et Seboim usque Lesa. 20These are the children of Cham in their kindreds and tongues, and generations, and lands, and nations.Questi sono i figliuoli di Cham distinti secondo la loro origine, e i linguaggi, e le generazioni, e i paesi, e le loro nazioni.These are the children of Cham in their kinreds, and tongues, and generations & lands, and nations.Hi sunt filii Cham in cognationibus, et linguis, et generationibus, terrisque et gentibus suis. 21Of Sem also the father of all the children of Heber, the elder brother of Japheth, sons were born.E anche Sem, padre di tutti i figliuoli di Heber, fratello maggiore di Japheth, ebbe figliuoli.Of Sem also father of al the children of Herber, the elder brother of Iapheth were borne.De Sem quoque nati sunt, patre omnium filiorum Heber, fratre Japheth majore. 22The sons of Sem: Elam and Assur, and Arphaxad, and Lud, and Aram.Figliuoli di Sem, Elam, e Assur, e Arphaxad, e Lud, e Aram.The children of Sem: Aelam and Assur, and Arphaxad, and Lud, and Aram.Filii Sem: Ælam, et Assur, et Arphaxad, et Lud, et Aram. 23The sons of Aram: Us, and Hull, and Gether; and Mes.I figliuoli di Aram, Us, e Hul, e Gether, e Mes.The children of Aram: Vs, and Hul, and Gether, and Mes.Filii Aram: Us, et Hul, et Gether, et Mes. 24But Arphaxad begot Sale, of whom was born Heber.Ma Arphaxad generò Sale, da cui venne Heber.And Arphaxad also begat Sale, of whom was borne Heber.At vero Arphaxad genuit Sale, de quo ortus est Heber. 25And to Heber were born two sons: the name of the one was Phaleg, because in his days was the earth divided: and his brother’s name Jectan.E ad Heber nacquero due figliuoli: uno si chiamò Phaleg, perché a suo tempo fu divisa la terra: e il fratello di lui ebbe nome Jectan.And to Heber were borne two sonnes: the name of the one was Phaleg, because that in his dayes was the earth diuided: and his brothers name was Iectan.Natique sunt Heber filii duo: nomen uni Phaleg, eo quod in diebus ejus divisa sit terra: et nomen fratris ejus Jectan.
26Which Jectan begot Elmodad, and Saleph, and Asarmoth, Jare,Questo Jectan generò Elmodad, e Saleph, e Asarmoth Jare,The which Iectan begat elmodad, and Saleph, and Asarmoth, Iare,Qui Jectan genuit Elmodad, et Saleph, et Asarmoth, Jare, 27And Aduram, and Uzal, and Decla,E Aduram, e Uzal, e Decla,and Aduram, and Vzal, and Decla,et Aduram, et Uzal, et Decla, 28And Ebal, and Abimael, Saba,Ed Ebal, e Abimael, Saba,and Ebal, and Abimael, Saba,et Ebal, et Abimaël, Saba, 29And Ophir, and Hevila, and Jobab. All these were the sons of Jectan.E Ophir, ed Hevila, e Jobab: tutti questi figliuoli di Jectan.and Ophir, and Heuila, and Iobab. al these were the children of Iectan.et Ophir, et Hevila, et Jobab: omnes isti, filii Jectan. 30And their dwelling was from Messa as we go on as far as Sephar, a mountain in the east.E questi abitaron nel paese, che si trova andando da Messa fino a Sephar, monte, che è all'oriente.And their dwelling was from Messa as we goe on as far as Sephar a mountaine in the east.Et facta est habitatio eorum de Messa pergentibus usque Sephar montem orientalem. 31These are the children of Sem according to their kindreds and tongues, and countries in their nations.Questi sono i figliuoli di Sem secondo le loro famiglie, e linguaggi, e paesi e nazioni proprie.These are the children of Sem according to their kinred and tongues, and countries in their nations.Isti filii Sem secundum cognationes, et linguas, et regiones in gentibus suis. 32These are the families of Noe, according to their people and nations. By these were the nations divided on the earth after the flood.Queste sono le famiglie di Noè secondo i loro popoli, e nazioni. Da queste usciron le diverse nazioni dopo il diluvio.These are the families of Noe, according to their peoples & nations. Of these were 〈◊〉 the nations diuided on the earth after the floud.Hæ familiæ Noë juxta populos et nationes suas. Ab his divisæ sunt gentes in terra post diluvium.
10:2
Du Hamel
Japheth. From his being placed first, some conclude that he was the eldest; and perhaps the famed Japetus of the Greeks is the same person. (Du Hamel)
Haydock
Sem comes last, though elder than Cham, that the history of the true Church may be more connected. Though it would be a work of great labour to discover what nations sprung from the people here mentioned, yet some are sufficiently obvious; and the learned Bochart has given very plausible applications of the different names to the respective nations, in his Phaleg. or sacred Geography. Gomer is supposed to be the father of the Cimbri in Germany, from whom the French and English also probably sprung. (Haydock)
10:3
Menochius
Ascenez father of the Germans, Thogorma father of the Turks. (Menochius)
10:5
10:9
Challoner
A stout hunter. Not of beasts, but of men; whom by violence and tyranny he brought under his dominion. And such he was, not only in the opinion of men, but before the Lord; that is, in his sight who cannot be deceived. (Challoner)
Worthington
The Septuagint call him a giant; that is, a violent man. According to Josephus, he stirred up men to rebel against the Lord, maintaining that all their happiness must come from themselves, etc., Antiquities 1:4. Thus he broached the first heresy after the deluge. (Worthington)
Menochius
He seems to have been the same as Bel, father of Ninus, and the author of idolatry. (Menochius)
10:11
Menochius
That land, of Sennaar, near the city of Babylon. Assur, or Ninus, who founded the Assyrian empire. (Menochius)
Calmet
But many understand this of Nemrod, who, in his progress from Babylonia to conquer the world, and oppress the rest of his brethren, came forth into Assyria, as if it were written Assurah; the He signifying motion towards, being often omitted in names of places. See 2 Kings 6:10. (Bochart.) There he built Ninive, on the Tigris. But the exact situation of this vast city is not even known. (Calmet)
Pagnin
And the streets, etc., which were amazingly extensive, Jonas 3:3. It may also signify the city Rohoboth. (Pagnin.)
Chale perhaps of Halah, 4 Kings 17:6, on the banks, or near the source of the river Chaboras.
10:12
Bochart
Resen, perhaps Larissa, here written without the La; as 1 Paralipomenon 5:26. Hala has the preposition, and is written Lahela. (Bochart.)
Menochius
This, etc. It is doubtful which of these three cities is meant: but as we know that Ninive was remarkable for size and magnificence, we may suppose that it is designated. (Calmet) (Menochius)
10:19
To Lesa, or Laisa, to the north, on the Jordan, as Sodom was on the southern extremity of that river. Sidon and Gaza were on the Mediterranean sea, north and south; so that these four cities are like four points, determining the extent of the promised land, which, as it was important for the Israelites to know, Moses descends to these particulars in speaking of the Chanaanites.
10:21
Calmet
Of Heber. That is, of the nations beyond the Euphrates. Hebrews, etc. (Calmet)
Haydock
The elder brother, fratre Japheth majore, may be rendered as well "Japheth being his elder brother," which, as we have already observed, was probably the case. By mentioning him alone, we may gather that Sem was elder than Cham, who is called the less or younger son. (Haydock)
Calmet
The Hebrew may be translated either way. But the Chaldean, Liranus, and many excellent interpreters, make Japheth the eldest. (Calmet)
10:24
Haydock
Begot Sale; either his son, or his grandson, by Cainan. See Luke 3:36, where we shall examine this question; also Genesis 11:12. The copies of the Septuagint still extant, all assert that Cainan was the son of Arphaxad, in all the places where they are mentioned, both in Genesis and Chronicles; and though some endeavour to prove that this is an interpolation, inserted by a later hand, it is certain it was found in the Septuagint in the days of St. Luke, who confirms it by his authority, as all the copies both Greek and Latin, except a very faulty one which belonged to Beza, and is now at Cambridge, testify. Beza was so bold as to expunge the name. But before we allow of this freedom, we must be informed how St. Luke could adopt such an error, being, as he was, under the guidance of the Holy Ghost! See Salien, etc. (Haydock)
Mariana asserts, that the Hebrew copies have been vitiated.
10:29
Calmet
Sons of Jectan; though not perhaps all born before the dispersion of nations, which may be said of some others, whom Moses here mentions, that he may not have to interrupt his narration. (Calmet)
10:5
10:9
A stout hunter.... Not of beasts but of men: whom by violence and tyranny he brought under his dominion. And such he was, not only in the opinion of men, but before the Lord, that is, in his sight who cannot be deceived.
10:8
8. Nemrod.] To this Nemrod the sonne of Chus, first builder and king of Nemrod king of Babylon, a su⸢t⸣tle & cruel giant. Li. 1. c. 4. Antiqi•. l. Antiq. Chalda. •i. 1. c. 2. in Osee. li. 16 c. 3. 4. & 17. ciuit. Berosus Annian. li. 4. c. 5. Eusebius in chron. & ali•. Babylon, Iosephus, S. Epiphanius, S. Hierom, S. Augustin, and generally al ancient writers ascribe the first tyrannie, and first setting vp of an earthlie citie opposite to the Citie of God after the floud. He was a Valiant, or rather a Violent hunter a giant hunter (saith S. Augustin, according to the seuentie Interpreters) who by falshood and force brought manie vnder his dominion. For he sturred vp pride (saith Iosephus) and contempt of God in men, auoching that they were not beholding to God for present felicitie, but to their owne vertue; An Arch-heretike. and so supposing men would fal from God to him, if he offered him selfe a leader, and helper against a new floud, by litle and litle drew al to tyrannie. He was otherwise called Saturnus, and was at length amongst others accounted a god. After him his sonne Belus Iupiter (as most authors affirme) raigned 65 yeares. And then succeded Ninus the first king of the Assirians.
10:9
That is in his sight who can not be deceiued.
10:11
11. Assur builded Niniue] Here is great difficultie, and much dispute amongst writers, who this Assuris. Briefly, we may either say with Iosephus, and S. Augustin, that Assur the sonne of Sem built a citie, which afterwards Assur, sonne •f Sem, or 〈◊〉 king of Assirians. Ninus of Chams race enlarged, enriched, and changing the name called it li. 1. Antiq. c. 4. Li. 16. c. 3. ciuit. Euseb. in chron. Ninum: or els that this word Assur here signifieth (as. 4. Reg. 15. Psal. 82. Esaiae 10. & 31.) the king of Assirians, to wit Ninus the sonne of Belus, who as al histories greeke and barbarous reporte (saith S Hierom) was the first that raigned ouer al Asia, & among the Assirians built Ninum a citie of his owne name, which the Hebrewes cal Niniue. He set vp the Monarchie of the Assirians, called the golden kingdom, which stood 1240. yeares. And made his father Belus to be honored for a god. To whom the Babilonians, as Plinie testifieth, Iud. 19. Num. 25. 4. Reg. 1. 3. Reg. 〈◊〉. first erected statuas, altares, & temples. Of this Belus or Bel of Babylon were First false goddes. also deriued other false goddes, as Belial the god of Libertines, or without yoke, Beelphegor god of the Moabites, Beelzebub of the Acharonites, Baal in Samaria, Baalim amongst the Philistims: and the like in other nations.
10:21
Hence S. Augustin geathereth that the people of Israel were called Hebrewes of this Heber. l. 16. c. 3. ciuit.
10:25
Heber hauing a sonne borne when the tongues were diuided called him Phaleg, which signifieth diuision S. Aug. li. 16. c. 11. ciuit
10:32
32. The Nations] How manie Nations and tongues were in the world immediatly after the towre of Babylon, is more cōmonly supposed, then clerly The common opinion o〈…〉 tongnes is not clere in Scripture. Yet this number of nations and tongues may be probably geathered in this and other places of Genesis. shewed by old or late writers. Only it semeth certaine and euident, that there were iust as manie tongues as Nations But to finde precisly (as the common opinion holdeth) 72, is hard. For in this chapter (where they would count this number) are not mentioned so manie. Neuertheles if we adde certaine that begane distinct Nations afterwards, til Iacob with his children went into Aegypt (in whom only the Hebrew Nation and Tongue continued to Christs time, the number wil come right. Of Iapheth were borne 7. sonnes S. Aug. 16. c. 3. ciuit. chiefe of Nations. Againe of Gomer (besides his supposed successor, who can not be counted beginner of an other distinct nation) came 2. other heades. Likwise of Iauan (besides his first sonne) rose 3. more nations. Of Cham by his first sonne Chus were 6. nephewes princes of nations. Againe of Regma (besides his successor) came one more. And Nemrod besides his kingdom of Babylon, raysed vp other 6. By his second sonne Mesraim came 8. nations, Chams third sonne Phut made ouly one nation. And Chanaan his sonnes made 11. more. Of Sem (last mentioned for better connecting the maine Historie, and succession of the Church) came the chife and principal Nation The Hebrews chiefe of these nations. the Hebrewes, descending from him by Arphaxad, Sale, Heber, and so directly to Iacob. Of Sem also were borne 4. other sonnes beginners of nations. Againe of Aram (besides his first sonne) were 3. fathers of nations. Likwise of Heber (besides the Hebrewes descending by Phaleg) were borne to his other sonne Iectan 13. heades of nations. These are al that are named in this place: to wit, of Iapheth, 12. of Cham 33. and of Sem 21. which make in al 66. wherunto if Gen. 24. 19. 17. 25, 6. 25, 23. we adioyne Nachor (Abrahams brother) Moab, and Ammon (Lots sonnes) also Ismael (Abrahams eldest sonne) and his issue by Cetura, and finally Esau (Iacobs brother) who made 6. more distinct nations, the whole number is 72. This probable collection, with the rest, we submit to better iudgement.
10:2
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 5.12
… Now the belly and thighs of the image were of brass , and he said:— The third kingdom shall rule in all the earth . It is the kingdom of the children of Javan, who are children of Japhet. For the children of Javan came in against the kingdom of their brethren. For Madai and Javan are sons of Japhet.
10:9
sant'Ippolito † 235 d.C. The Refutation of All Heresies 5.11
… who did not receive, he says, the benediction uttered by him of enfeebled vision. He acquired, however, wealth from a source independent of this, receiving nothing from him whose eyes were dim; and Jacob saw his countenance, as a man beholds the face of God. In regard of this, he says, it has been written that “Nebrod was a mighty hunter before the Lord.”
10:10
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 5.11
… And why was he called the head of gold? Was it not because the word of Jeremiah was fulfilled in him? For Jeremiah said:— Babylon is a golden cup in the hand of the Lord, that makes all the earth to drink of its wine . And also Babylon was called the head of all the kingdoms, as it is written:— Babylon was the head of the of Nimrod.
10:11
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 46.2
What are God’s first words to Abraham? “Get thee out of thy country and from thy kindred unto a land that I will show thee.” The patriarch—the first to receive a promise of Christ—is here told to leave the Chaldees, to leave the city of confusion and its rehoboth
10:20
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Christian Doctrine 3.36
53. In the same book, again, when the generations of the sons of Noah are recounted, it is said: “These are the sons of Ham, after their families, after their tongues, in their countries, and in their nations.”
10:21
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.3
… But in the commencement of the record of Shem’s sons there is an obscurity which calls for explanation, since it is closely connected with the object of our investigation. For we read, “Unto Shem also, the father of all the children of Heber, the brother of Japheth the elder, were children born.”
10:25
sant'Ippolito † 235 d.C. The Refutation of All Heresies 10.26
… But the father of this Abraham is Thare, and of this Thare the father is Nachor, and of this Nachor the father is Serag, and of this Serag the father is Reu, and of this Reu the father is Peleg, and of this Peleg the father is Heber . And so it comes to pass that the Jews are denominated by the name of Hebrews. In the time of Phaleg ,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.10
… And unquestionably it is this which fulfills the promise I made, that it should appear why it is said of the sons of Heber, “The name of the one was Peleg, for in his days the earth was divided.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.11
… But we are to understand that Heber himself gave to his son this name Peleg, which means Division; because he was born when the earth was divided, that is, at the very time of the division, and that this is the meaning of the words, “In his days the earth was divided.”
10:31
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Christian Doctrine 3.36
… “These are the sons of Ham, after their families, after their tongues, in their countries, and in their nations.” And, again, when the sons of Shem are enumerated: “These are the sons of Shem, after their families, after their tongues, in their lands, after their nations.”
10:32
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Christian Doctrine 3.36
… “These are the families of the sons of Noah, after their generations, in their nations; and by these were the nations divided in the earth after the flood. And the whole earth was of one language and of one speech.”
10:10
Praeponit Japhet, licet juniorem, Semo, quia breviter ejus prosapiam expedit, ut fusius agat de posteris Cham et Sem, ex quibus orti sunt Chananaeei et Hebraeei, propter quos maxime Genesim et Pentateuchum scripsit Moses; ideoque deinceps solos Semi posteros est enumeraturus. Nota: Japheto obtigit Europa, Chamo Africa, Semo Asia. Vide dicta cap. IX, 27. Ex hisce singulis post dispersionem quae contigit in turri Babel, singulae ortae sunt gentes; sed quae ex quo, incertum est: afferam in singulis, quod probabilius est, sequarque S. Hieronymum, Josephum, Isidorum, Ariam Montanum, qui exacte haec tradit in Phaleg. Gomer. Ex Gomer itaque orti et dicti sunt Gomari, sive Cimbri et Cimmerii, et, ut Josephus, Hieronymus et Isidorus tradunt, Galatae: Galatae enim Cimbri fuerunt; nam qui Brenno duce in Asiam perruperunt, Cimbri erant, et in Asia ac Graecia Gallograeci, a lacteo colore (γάλα enim Graecis lac significat) sunt appellati; unde et Galatas Trevirensi lingua (quae sane Germanica fuit) usos esse docet S. Hieronymus praefat. in Epistola ad Galatas: vide ibi dicta in prooemio. Magog. Ab hoc orti sunt Getae et Massagetae, Scythicae gentes, et Tartari, de quibus Ezechiel, cap. XXXVIII et XXXIX. Madai. Hic post dispersionem Babel ivit in Mediam, et ab eo orti dictique sunt Medi, et terra Media. Javan. Ab hoc orti sunt Iones omnesque Graeci, indeque Graecia primo dicta est Ionia. Ita Josephus. Thubal. Ab hoc orti et dicti sunt Iberi quasi Ibeli vel Tibeli. Iberi, inquam, tam Asiani juxta Pontum Euxinum, quam Europaei, puta Hispani: sive hi ex illis, sive illi ex his sint oriundi. Ita Mariana, Delrio, Oleaster, Arias. Sic et nonnullas alias gentes ex iis quae hic recensentur, ex Europa in Asiam, aut contra, translatas esse, sive ad militiam, sive ad coloniam, insinuat Ezech., cap. XXXVIII, ubi Asianis nominibus et populis jungit aliquos ex his, quos hic in Europa collocamus. Mosoch. Ab hoc orti et appellati videntur Moscovitae, licet S. Hieronymus et Josephus a Mosoch ortos putent Cappadoces. Thiras. Ab hoc orti sunt Thraces, uti communiter docent Interpretes, licet Eugubinus a Thiras putet ortos esse Tyrios. Askenez. Ex hoc orti sunt Tuiscones, qui postea a robore et virtute dicti sunt Germani vel Alemanni, quasi plane viri. Unde etiamnum Hebraei Germaniam hebraice vocant Askenez. Ita Oleaster, Delrio et alii. Verisimile est Askenez habitasse in Asia, juxta Medos (cum Medis enim vocatur ad excidium Babylonis, Jeremiae LI, 27), sed multos ex posteris transisse in Europam, ab eisque ortos esse nostros Ascanios, sive Tuiscones, hoc est Germanos. Ita Torniellus anno mundi 1931, num. 21. Riphath. Ab hoc ortos Paphlagones putat Josephus. Thogorma. Ab hoc orti sunt Turci, qui Turcimanni vel Turgimanni vocantur: unde et Hebraei modo regem Turcarum vocant Togar; licet Josephus a Thogorma natos putet esse Phryges.
Elisa. Ex hoc Italos esse natos censet Targum Chaldeum; Pererius tamen ex Elisa putat natos esse incolas insularum Fortunatarum, quae inde Elisiae sunt dictae. Tharsis. Ab hoc orti sunt Tarsenses, et vicini Cilices. Cethim. Inde orti sunt Citii, Cyprii et Cretenses. Unde Cyprus, Creta, et aliae insulae maris Mediterranei in sancta Scriptura vocantur Cethim. Dodanim. Multi ab hoc Rhodios deducunt quasi Dodanim sint Rhodanim, et dalet positum sit pro sibi simili littera resch. Alii tamen ab hoc Dodoneos in Epiro derivant.
AB HIS DIVISAE SUNT INSULAE GENTIUM — 'secundum linguam suam,' ut sequitur; ergo post dispersionem factam in Babel id contigit: est prolepsis. Nota: Hebraei omnes regiones, ad quas ex Judaea navibus itur, vocant insulas, sive verae sint insulae, sive non, sed terra continens, uti dixi Jerem. xxv, 22.
Chus. Ab hoc orti sunt Aethiopes, qui hinc se sua lingua vocant Cussios. Ita Septuaginta, S. Hieronymus, Isidorus et alii. Mesraim. Ab hoc habitata et propagata est Aegyptus, quae inde hebraice vocatur Mesraim, et etiamnum ab Arabibus et Turcis vocatur Mesra. Nota: Psalm. cv, 22, et Psalm. civ, 27, et Psalm. lxxvii, 51, Aegyptus vocatur terra Cham; unde videtur quod Cham, qui fuit filius Noe, et pater Mesraim, primus incoluerit Aegyptum, regnumque Aegypti administraverit, qua de causa Saturnus Aegyptius est appellatus, uti docet Berosius, lib. IV et V, et Diodorus, lib. I. Hinc et nonnulli opinantur Cham esse Hammon, sive Jovem Hammonium. Eaedem enim sunt litterae, eademque est vox Cham, sive Ham, et Hammon. Patri Cham successit filius Mesraim, quem Berosus, et ex eo Annius Viterbiensis, putant fuisse eumdem cum Osiride, qui celeberrimus fuit Aegyptiorum rex et deus, uxoremque habuit Isidem. Favet huic opinationi cognatio vocum Mesraim et Osiris, si ad Hebraeam originem deducantur, abjectis litteris servilibus, in priore mem, in secunda aleph cum cholem; tunc enim Mesraim est Osiris. Verum alii aliud etymon dant Osiridis, uti dicam cap. xli. Phut. Ab hoc orti putantur Libyes et Mauritani, apud quos est flumen, quod vocatur Phuth, et a Plinio, Hist. Nat., lib. V, cap. 1, commemoratur. Chanaan. Ab hoc ortos esse Chananaeos clarissimum est.
Saba. Duo Saba: primus hic, qui filius fuit Chus; is scribitur hebraice per Samech. Ab eo orti videntur Abyssini, quorum regia Saba dicta est, quae postea a Cambyse, nomine sororis suae vocata est Meroe, ex qua venit ad Salomonem regina illa, quae Saba dicitur. Secundus Saba, filius fuit Regma; hic scribitur hebraice per schin. Ex hoc orti sunt Arabes Sabaei, de quibus dicitur: Mittunt sua thura Sabaei. Ita Septuaginta, Psalm. lxxii, 20, et S. Hieronymus hic. Hevila. Ab hoc orti sunt Getulii in Africa, inquit S. Hieronymus et Josephus. Rursum Hevilaei qui habitarunt in Hevila, juxta sinum Persicum, et juxta Amalecitas, I Reg. xv, 7. In hac Hevila habitavit et Ismael, filius Abrahae, Gen. cap. xxv, vers. 18.
8. CHUS GENUIT NEMROD, — qui inter omnes filios Chus quasi princeps excelluit. Apte vocatur hebraice Nemrod, id est rebellis, quia primus hic fuit tyrannus, qui alios oppressit et sibi servire coegit, fuitque Dei contemptor. Ita S. Hieronymus, Josephus, Alcuinus et alii. IPSE COEPIT ESSE POTENS IN TERRA. — Septuaginta vertunt, iste erat gigas, scilicet tum mole corporis, tum robore, tum audacia, tum superbia et crudelitate, inquit S. Augustinus. Videtur ergo Nemrod fuisse primus post diluvium gigas. Rursum fuit ipse potens opibus et usurpatione dominii; coepit enim tyrannice homines sibi subdere. Primus ergo in orbe princeps et rex fuit Nemrod, isque tyrannus, inquit Abulensis.
9. ET ERAT ROBUSTUS VENATOR CORAM DOMINO. — 'Venator,' non tam ferarum, ut vult Vatablus, Cajetanus et Aben-Ezra, quam hominum; quia vi et insidiis homines captabat et opprimebat, vel spoliando, vel necando, vel in servitutem adducendo, quomodo Brasilii aliique Indi etiam nunc homines venantur. Ita S. Augustinus, lib. XVI De Civit. cap. iv, Lyranus, Abulensis et alii. Venator ergo idem est quod latro et praedo. Sic Aristoteles lotreian, id est latrocinium, posuit inter genera venationum, et ex venatione ferarum facile dicitur venatio hominum. Unde Xenophon, lib. I Paediae Cyri, narrat Cyrum suos Persas aptasse ad bellum, exercendo eos in venatione et caede animalium; uti et priori saeculo fecit Ismael Sophi, qui regnum Persidis Turcis ademit, et valde propagavit. Est enim venatoria exercitatio quasi bellorum et praeliorum progymnasma. CORAM DOMINO. — Septuaginta enantion Kyriou, quod S. Augustinus vertit, contra Dominum; unde Isidorus, lib. VI Etymolog., tradit, quod Nemrod homines a Deo abductos ad idololatriam coegerit, videlicet ad cultum ignis in Chaldaea, post dispersionem turris Babel. Verum non contra, sed coram Domino vertendum esse patet ex Hebraeo liphne, id est coram Domino. Jam 'coram Domino' idem est, quod revera, et eximie talis; utpote talis judicio Dei, qui falli non potest. Hinc Nemrod in proverbium abiit, ut de insigni tyranno dicatur, quod sit quasi alter Nemrod, venator et praedo. Addit Cajetanus to coram Domino addi ad auxesin criminis; crimen enim gravius aestimatur, si commissum sit inspectante praetore. Insuper alii tres novas afferunt expositiones. Prima est, 'coram Domino,' quia splendidas victimas, quas venatu ceperat, Domino mactabat ad aras, inquit Aben-Ezra, Kimchi et Hebraei. Secundo, 'coram Domino,' id est, ut homines ad civilem vitam et monarchiam, Dei nutu et beneplacito introductam, cogeret. Tertio, Melchior Canus, lib. II De Locis, cap. xv, 'coram Domino,' id est sub dio, q. d. Nemrod homines quasi bestias per agros palantes, sub dio venabatur, ac sub tecta et in civilem societatem contrahebat. Verum juxta has expositiones, Nemrod fuisset prudens et laudandus princeps; jam autem constat illum fuisse impium et tyrannum, Deique et religionis sanctae contemptorem.
10. FUIT AUTEM PRINCIPIUM REGNI EJUS BABYLON. — Hinc notant passim Interpretes Nemrod hunc fuisse, vel antecessorem, et, ut Berosus Annianus ait, patrem Jovis Beli, avum vero Nini, scilicet Saturnum primum; aut potius, ut S. Hieronymus, Augustinus, Eusebius, Pererius et alii censent, Nemrod hunc fuisse ipsummet Belum, qui fuit pater Nini. Nam Nemrod et Beli tyrannis, mores, tempus et regia Babel per omnia conveniunt; uterque fuit primus rex Babylonis, uterque fuit auctor idololatriae, teste S. Hieronymo, Cyrillo, Pererio et aliis; ac primus Ninus filius jussit patrem Belum quasi Deum publice divinis honoribus coli; atque hinc ex Belo idola apud Hebraeos, Syros et Phoenices vocata sunt bel, baal, baalim: bel enim, vel baal, idem est, quod belus. Beli ergo proprium nomen fuit Nemrod, qui appellative et antonomastice dictus est Bel, Baal et Belus, id est Dominus et Dominator: sicut etiamnum Turcae et Tartari suum regem, Magnum Cham, sive Magnum Dominum appellant. Hic ergo Belus fuit primus Jupiter, primus et communis Gentium Deus. Hinc et eidem Jovi Belo Semiramis, Nini uxor, templum magnificentissimum extruxit, teste Diodoro, lib. III, cap. iv, in quo erat sepulcrum Beli, magnitudine structuraque mirandum; erat enim stadii altitudine, teste Strabone, lib. XVI. Atque haec fuit origo idololatriae, sub annum trecentesimum a diluvio. Licet enim Tertullianus, lib. De Idololatria, putet idola fuisse ante diluvium, tamen Cyrillus, lib. I et III Contra Julianum, asserit idololatriam nobis notam sumpsisse originem post diluvium a patre regis Nini, quem ipse Arbelum nominat, nos Belum nominamus. Hujus rei indicium quoque est, quod pleraque idola Gentium, praesertim Orientalium, ab hoc Bel, sive Belo denominata sint, ut Beelzebub, Beelphegor, Baalberith, Baalsames. Vide dicta cap. iv, vers. 26. Nota: Nemrod fuit auctor, inventor et conditor turris et urbis Babel; eam tamen postea restauravit, mireque auxit et ornavit Semiramis, uxor Nini, eaque de causa ab ea conditam esse Babylonem asserunt Herodotus, Diodorus Siculus, Strabo, Mela, S. Hieronymus, Josephus, Justinus et alii. Nota secundo: Coepit Nemrod, sive Belus in Babel regnare sub annum 170 a diluvio, cum facta est ibidem divisio linguarum et gentium; verum sensim viribus et potentia increscens, factus est rex et quasi monarcha, anno 184 a diluvio, regnavitque 65 annis (tot enim annos Beli regno dant omnes historici), puta usque ad annum 249 a diluvio, quo defunctus est, ac successit ei filius Ninus. Nam anno Nini 43 natus est Abraham, uti omnes tradunt: natus est autem Abraham anno a diluvio 292, ergo 43 annus regni Nini incidit in annum 292 a diluvio; ac consequenter retro ascendendo et computando, primus annus regni Nini incidet in annum 249 a diluvio. Illo ergo 249, regno et vita defunctus est Belus, sive Nemrod, successitque ei filius Ninus. Denique Babylon hodie vocatur Baldag, vel Bagdet; quanquam vetus Babylon proprie non supersit, sed omnino sit diruta, ac loco illi vicino aedificata sit Baldag, quae hodie exstat, uti docet Ortelius. ET ARACH — quae postea vocata est Edessa, urbs in Coele-Syria, in qua regnavit Abagarus, cui Christus suam imaginem transmisit, teste Eusebio. ACHAD. — Haec est Nisibis, urbs Mesopotamiae, ad Tigrim fluvium, in qua floruit S. Jacobus Nisibita, de quo Theodoretus. CHALANNE. — Haec vel est Seleucia, vel certe Ctesiphon, regia Persarum, inquit S. Hieronymus. TERRA SENNAAR. — Ita vocatur ager Babyloni circumjacens; addit hoc ad distinctionem alterius Babylonis, quae est in Aegypto, quaeque nunc Cayrus dicitur.
11. DE TERRA ILLA (Sennaar, puta de Babylone) EGRESSUS EST ASSUR. — Josephus et ex eo S. Augustinus et Hieronymus putant Assur hunc esse secundum filium Sem, de quo vers. 22; illum enim per anticipationem hic interseri, occasione regni Babylonis, cui proxime successit regnum Assyriorum in Ninive, cujus conditor fuit hic Assur; ab hoc enim Assur orti et dicti videntur Assyrii, atque ab eodem condita est urbs, quae postea restaurata et valde aucta a Nino, dicta est Ninive. Haec sententia est probabilis. Verum quia haec omnia spectant filios, non Sem, sed Cham usque ad vers. 21, ubi primum agit de filiis Sem, hinc verius Pererius, Delrio et alii censent hunc Assur esse Ninum, Beli filium; ab hoc enim conditam et dictam esse Niniven, sive Ninum urbem, omnes veteres consentiunt. Ninus ergo hic dicitur Assur, vel quia binominis erat, vel potius dicitur Assur per anticipationem, quia postea fuit primus rex et monarcha Assyriorum.
12. HAEC EST CIVITAS MAGNA. — 'Haec,' scilicet non Chale, sed Ninive, quae primo loco posita est, quasi prima et praecipua; ad hanc enim licet remotiorem, more hebraeo redit et respicit. Ninive enim tempore Nini maxima fuit urbium orbis, ut nec ante, nec post habuerit parem in hoc orbe; ambitus enim urbis erat 480 stadiorum, id est, sexaginta millium passuum; altitudo murorum erat pedum centum, latitudo tanta, ut tres currus simul incederent; turres habebat 150, singulas altitudinis 200 pedum. Ita ex Diodoro et Strabone Pererius. Postea tempore Jonae prophetae tanta fuit, ut vicatim obiri et lustrari, non minus triduo posset. Unde a Jona dicitur civitas itineris trium dierum.
13. Ludim. Inde Lydi, non illi quibus imperavit Croesus, sed alii juxta Aegyptum, de quibus Isaiae xlvi, 9, et Ezech. xxx, 5. Laabim. Inde Libyes in Africa. Nephtuhim. Inde Numidae. 14. Phetrusim. Inde Arabes Petraei, quorum metropolis erat urbs Petra. Chasluim. Hi sunt Philistini, cum quibus Judaeis perpetuum fuit bellum: licet enim Abrahae et Judaeis data a Deo tantum sit Chananaea, ut exscinderent Chananaeos, posteros Chanaan: tamen Philistini partem Chananaaeae, expulsis Chananaeis, occupaverant, ut patet Sophon. ii, 5. Sic Hevaeos, qui erant Chananaei, terra sua expulerunt Cappadoces, ut dicitur Deuter. ii, 23; unde jure ab utrisque Hebraei, Chananaeam sibi debitam, et a Deo datam bello repetiverunt. Caphtorim. Inde Cappadoces. Ita Septuaginta et Noster.
16. HETHEUM, JEBUSEUM, etc. — Nota: Haec omnia sunt nomina populorum, qui a filiis Chanaan prognati sunt; a patre enim Heth dicti sunt Hethaei; a Jebus, Jebusaei; a Sin, Sinaei, etc.: patet ex Hebraeo. Vilalpando parte I De Urbe et templo, lib. I, cap. x, censet quod Jebus, vel Jebusaeus, filius Chanaan et pronepos Noe, condiderit Jerusalem, quae ab eo dicta sit Jebus; sicut frater ejus Sidon, teste Josepho, condidit Sidonem; et Amathus Amathem, et Aradius Aradum urbem. 17. Sineum. Sinaei hic sunt Sinae, juxta Japoniam degentes, de quibus ad Christum convertendis prophetavit Isaias, cap. xlix, vers. 12, in Hebraeo, ut ibi dixi. Ita aliqui. Verum, quia reliqui posteri Chanaan, de quibus hic est sermo, habitarunt non in India, sed in Judaea, vel juxta Judaeam: hinc Sinaei hi videntur fuisse incolae deserti et montis Sina. Alius hic est Sinaeus a Cinaeo per C, uti dicam Judic. cap. iv, vers. 17. 18. Aradium. Ab hoc viro vel potius populo, conditae et dictae sunt urbes Aradus et Antaradus juxta Sidonem, de quibus Ezech. xxvii, 8. Samaraeum. Videntur Samaraei iidem esse cum Pheresaeis, et ab eorum parente, non prisco hoc, sed proximo illo, qui vixit tempore Amri regis Israel, dictusque pariter est Scemer, vel Scomer, tam mons quam urbs et regio vocata est Samaria, III Reg. xvi, 24. Amatheum, — incolas Emath urbis, quae in Scriptura est duplex, scilicet Emath major, quae est Antiochia; et Emath minor, quae est Epiphania.
Vers. 19 describuntur fines terrae a Cananeis occupatae. Septentrionalem terminum constituit Sidon, australem ab occidente Gerara et Gaza, australem ab oriente Sodoma, Gomorrha, Adama, Zeboiim et Lasa.
21. FRATRE JAPHET MAJORE. — Hebraeum haggadol est indeclinabile, unde tam verti potest majoris in genitivo, ut vertunt Septuaginta, quam majore in ablativo. Hebraei, Lyranus et Tostatus vertunt majoris, referuntque ad Japhet: unde putant Japhet fuisse primogenitum Noe, secundum Cham, tertium et ultimum Sem. Verum verius est vertendum esse majore; ita enim vertit Noster, Pagninus, Vatablus, Cajetanus et alii: haec enim omnia spectant ad laudem, non Japhet, sed Sem; nam alibi, ut cap. ix, vers. 24, inter filios Noe primus ponitur Sem, secundus Cham, tertius Japhet. Dices: Noe coepit generare hos tres filios anno 500 vitae suae, ut habetur capite v, in fine: ergo anno hoc 500 genuit Japhet, anno 501 genuit Cham, anno vero 502 genuit Sem; nam Genes. xi, 11, dicitur quod Sem biennio post diluvium (quod factum est anno 600 Noe) fuerit centum annorum: natus est ergo Sem anno 502 Noe, et consequenter anno 500 Noe natus est Japhet, fuitque primogenitus Noe. Respondeo: Scriptura saepe tantum integros numeros exprimit, parvos vero et minutos subticet. Sic hic quod dicitur cap. v, vers. 32, Noe coepisse generare anno 500, intellige praecise non 500, sed 502. Vel certe quod dicitur cap. xi, Sem biennio post diluvium, cum genuit Arphaxad, 100 fuisse annorum, intellige praecise non 100, sed 102; binarium enim, utpote minutum, in tanto numero non curat, sed silet Scriptura. 22. FILII SEM: AELAM. — Unde Aelamitae, id est Persae: sic ab Assur Assyrii, a Lud Lydi, quorum rex fuit Croesus; ab Arphaxad Chaldaei descenderunt, inquit S. Hieronymus. ARAM. — Inde Aramaei, id est Syri. Nota, in Scripturis Syriam late patere, et comprehendere Armeniam, quin et Mesopotamiam, quae dicitur Aram naharaim, id est Syria duorum fluviorum, quia interjacet inter Tigrim et Euphratem, uti fusius dicam cap. xxv, vers. 20.
24. HEBER. — A quo orti et dicti sunt Hebraei, qui primigeniam paradisi linguam, Hebraeam scilicet, cum vero Dei cultu soli retinuerunt in divisione gentium et linguarum in Babel, quanquam et alia sit origo vocis Hebraeus, ut dicam cap. xiv, vers. 13. Putant aliqui Heber natum esse eo tempore, quo Arphaxad avus discedens ex Armenia trajecit fluvium Tigrim, et primo omnium consedit in Chaldaea, ac propterea infantem tunc natum appellasse Heber, id est transiens, scilicet Tigrim. Cui opinioni favet id quod docet S. Hieronymus et Josephus, lib. I Antiq., cap. vii, scilicet, ab Arphaxad prodiisse Chaldaeos.
25. PHALEG, EO QUOD IN DIEBUS EJUS DIVISA SIT TERRA. — Phaleg enim hebraice idem est quod divisio: haec divisio et dispersio contigit in Babel, de qua cap. xi. Quaeres, an haec divisio linguarum et gentium contigerit in ortu, an in medio, an in fine vitae Phaleg? S. Augustinus, lib. XVI De Civit. cap. xi, et Pererius censent eam in ortu Phaleg contigisse: inde enim puer nominatus est Phaleg. Secundo et melius Hebraei, S. Hieronymus, Chrysostomus, Tostatus et Lyranus censent eam contigisse, non in ortu, sed durante vita Phaleg: pater enim ejus Heber, vir sanctus, vaticinans filio nascenti nomen Phaleg imposuit ab eventu, non praesenti, sed futuro, quem in spiritu praevidebat. Itaque dico verius videri, sub annum 170 a diluvio, cum jam Phaleg esset 70 annorum (natus est enim anno 101 a diluvio, ut patet cap. xi, vers. 15 et 16), factam esse hanc divisionem. Probatur primo, quia sub hunc annum 170, in Babel facta hac divisione, regnare coepit Nemrod, ut dixi vers. 10; secundo, quia Scriptura hic non ait, in ortu, sed in diebus Phaleg divisam esse terram; tertio, quia anno 101 a diluvio, cum natus esset Phaleg, non videntur homines ita propagati fuisse, ut possent dividi in 70 gentes et linguas; erat enim tunc secunda tantum, aut ut summum tertia generatio a diluvio. Adde, quod magis urget: Heber genuit anno 34 aetatis suae Phaleg, et post eum, ut videtur, genuit Jectan. Jectan autem plures habuit filios, uti hic dicitur, qui scilicet in dispersione Babel jam grandaevi, in suam quisque regionem, gentem et linguam, aeque ut alii, qui hic nominantur, dispersi sunt, ut patet vers. 31. Ergo non in ortu Phaleg, sed eo jam grandaevo (utpote cujus junior frater Jectan tot tamque grandaevos jam haberet filios), divisa est terra. Ita Diodorus, Lipomanus et alii. Respondet S. Augustinus Jectan, non juniorem, sed seniorem fuisse Phaleg. Verum hoc parum videtur probabile: nam prior hic nominatur Phaleg, quam Jectan; sed esto sit verum, exiguo tempore ante Phaleg nasci debuit Jectan: nam Phaleg natus est anno Heber patris 34; sit ergo Jectan natus anno 30 aut 25 Heber, sic fuerit ut summum novem annis senior Phaleg; itaque non potuit Jectan in ortu Phaleg habere filios tot et tantos. Hinc sequitur falsum esse quod tradunt Hebraei in Seder Olam, scilicet hanc divisionem linguarum et gentium factam esse in fine vitae Phaleg, puta sub annum 340 a diluvio, 10 nimirum annis ante mortem Noe; nam hoc anno 340 jam natus erat Abraham, eratque 48 annorum: jam vero ante Abraham, Ninus contra Zoroastrem plurimis contractis gentibus dimicarat, uti dixi sub finem cap. praecedentis: erant ergo tum gentes jam pridem ante divisae et dispersae.
29. OPHIR, HEVILA. — Inde Indi et variae Indorum gentes. Ita S. Hieronymus et Arias, qui ad Jobab pariter refert novi orbis partem illam, quae dicitur Parias. Reliquorum qui hic nominantur, propagines incognitae sunt.
31. ISTI SUNT FILII SEM SECUNDUM COGNATIONES ET LINGUAS. — Hinc Philastrius, lib. De Haeresibus cap. cvi, firmiter credendum esse docet, quod ante turrim Babel variae fuerint linguae, sed quas homines omnes tunc intellexerint; in dispersione vero Babylonica, in quoque patrefamilias unam tantum mansisse linguam, a lingua alterius cujuslibet patrisfamilias diversam. Huc accedit Nicolaus de Cusa, qui in Compendio, cap. iii, ait, 'adeo fuisse copiosam primam dicendi artem ex multis synonymis, ut omnes, quae sunt postea divisae linguae, continerentur in ipsa, ipseque Adam, si quis illis loqueretur, omnes intelligeret, cum omnia vocabula imposuerit, et multis peritia linguarum subito concessa sit.' Verum hoc falsum esse patet cap. seq., ubi ante hanc dispersionem terra dicitur fuisse labii unius et linguae. Est ergo hic prolepsis, sive anticipatio; linguae enim hic vocantur non quae jam erant, sed quae paulo post erant futurae in Babel. Ita S. Augustinus, Rupertus et alii.
32. AB HIS DIVISAE SUNT GENTES. — Communiter SS. Augustinus, Hieronymus, Prosper, Epiphanius numerant 72 gentes et linguas, in quas divisi sunt homines in dispersione Babel: tot enim personae, puta septuaginta duae, hoc capite nominatae et enumeratae reperiuntur, nimirum 14 ex filiis Japhet, 31 ex filiis Cham, 27 ex filiis Sem. Addunt enim ipsi Cainan, quem addunt Septuaginta. Verum cap. seq. ostendam demendum esse Cainan. Rursum demenda sunt hic nomina patrum: nec enim patres diversam a filiis fecere familiam aut gentem: iis ergo demptis, restant 55 filii, a quibus singulis singulae gentes ortae sunt, cum in dispersione Babel singulae propriam linguam vel idioma sortitae sunt; qua de re vide fuse Pererium, lib. XV et XVI. Ex dictis sequitur gentes has toto orbe, ac consequenter tam per inferius, quam per superius hemisphaerium esse dispersas. Unde sequitur alias aliis esse antipodes, et adversis vestigiis insistere et ingredi. Antipodes esse negavit Plinius, lib. II, cap. lxvii, Cicero, Mela, et Nazianzenus, epist. 71 ad Posthumianum, et Augustinus lib. XVI De Civitate ix. Ratio eos movens erat, Oceani inter hunc orbem et novum interjecti immensitas, quae eis videbatur esse impermeabilis; ut ex hoc orbe ad novum transire non potuerint homines. Sed ad hanc rationem respondi cap. viii, vers. 17. Jam enim ex navigationibus Hispanorum constat Americam ab hominibus incoli, eosque nobis esse antipodes. Rursum hinc colligitur gentes has dispersas esse per omnia mundi climata, atque habitare non tantum intra Tropicos, sed etiam extra eos, ac pene sub polis, insuper sub Aequinoctiali, sub quo veteres olim posuerunt Zonam torridam, quam ob aestum censuerunt esse inhabitabilem. Sed ex iisdem Hispanorum navigationibus constat Zonam torridam ab hominibus incoli, esseque temperatam, idque tum multitudine imbrium, tum dierum aestivorum brevitate, tum Oceani vicinia, tum ventis perpetuis, quibus perflatur, tum aliis divinae providentiae modis et remediis, uti docet oculatus testis Josephus Acosta, lib. II De Novo orbe, cap. viii et sequent. Sic enim Deus implet decretum suum, quo sanxit cap. I, vers. 28: 'Replete terram.'
10:1
v. 1 « Hae sunt generationes filiorum Noe, Sem, Cham et Iaphet ». De nomine Iaphet diximus ad 9,27. Item de nomine Sem monuimus ad 9,26, uti Deum paronomasia petita a voce Qv, qua significet nomen, gloria : cf. Slavorum nomen a s/ava, quod etiam significat gloriam. Nomen nv utique a mov altum esse videtur derivari atque ideo fieri potuit, ut nomen patriarchae imponeretur ab altitudine regionis ei tributae depromptum. Cf. F. Hommel in : Atti del quarto Congresso internazionale degli Orientalisti , I. 919 sqq. ; Len. Il. 1. 195 sqq. Tamen cum primitivam nominis formam ignoremus, imo vel linguam ad quam illud primitus pertinebat, prudenter sistamus in eo, quod 9,26 docemur. Cham sonat calidum un, quae vox cum an nzger sat facile potuit permutari. Perperam tamen aliqui tribus filiorum Noe nominibus putavere designari tres illas magnas populorum familias (ga//. race), quae colore cutis distinguuntur albo, nigro, rubeo (Hitzig ap. Dillm. p. 167). Sunt utique, quae ante demonstrabamus, colorum discrimina, at non qualia ab his auctoribus describuntur : Semitae non sunt rubei neque Chamitae nigri. Aliunde Aegyptii antiquitus suam regionem appellabant Ákeme-£1. e. terram nigram, quod nomen hebraicae linguae adaptatum reapse sonat nn; hineque Aegyptus Ps. 77 (78), 51; 104 (105), 23. 27; 105 (106), 22 vocatur « terra Cham », quod nomen Hebraeis, potius quam vocem Keme-t, in memoriam profecto revocabat Cham patrem Mesraim Aegyptiorumque proavum. Àt perperam inde Len. II. 1. 195 infert, patriarcham Cham esse ipsam Aegyptum personnificatam. Cham est unus ex octo illis hominibus, qui in arca salvati sunt. Conferenda h. 1. etiam est, quae Beroso tribuitur narratio de Zerovano, Titano et lapetosthe. « Nattque sunt eis filii post diluvium » ; non quod ante diluvium non genuerint (Caz.), de hoc enim nihil traditum habemus, sed ut meminerimus, nullos eorum liberos, si qui ante nati sint, in arca esse salvatos.
10:2
v. 9 « Filü Iaphet : Gomer et Magog et Mada et Iavan et Thubal et Mosoch et Thiras. »
10:3
v. 3 « Porro filii Gomer : Ascenez et Riphath et Thogorma ». v. &k « Fili autem lavan : Elisa et Tharsis, Cetthim et Dodantm ». A notioribus hic procedendum ad minus nota, illis sane praeprimis accensendum est Mada:, quod indubie in scriptura Medos designat. Primum post Pentateuchum commemorantur 4 Reg. 17,6; 18,11, ubi Salmanassar IV narratur captivos regni Israel transtulisse in civitates Medorum. Cf. Is. 13,17; 21,2; Ier. 25,25. In libris posterioribus frequens, uti patet, est Medorum mentio. In Assyriorum annalibus Medi hoc nomine (Ma-da-ai) prinum commemorantur tempore Rammannirar regis (812-783), credunturque esse iidem atque Ma-(a-a? ab eius praedecessore Samsiramman et A-ma-da-a; ab eius avo Salmanassar II commemorati. Cf. Schrader, Len. Y. 1. 505 sq. Cf. etiam ScArader KG p. 172 sq. Cum iis Assyrios antiquitus nonnisi rarius congressos esse, docent haec Sennacherib verba : « Revertens amplum tributum accepi a Medis dissitis, quorum sub regibus antecessoribus meis ne nomen quidem regionis auditum fuerat, eosque meo imperio subieci ». Incolebant utique tum Medi nonnihil magis orientem versus, variis aliis nationibus montes Gordyaenos obtinentibus. At alia h. l. se offert quaestio. Constat quippe Medorum postmodum gentem e duabus nationibus coaluisse, sc. ex Indogermanis Persarum maxime affinibus et ex tribubus subactis, quae ante ipsos videntur regionem obtinuisse et satis apte protomedicae appellantur. Quae duae nationes diversas omnino habent linguas in inscriptionibus trilinguibus Achaemenidarum. Unde oritur quaestio , nomen Mada fueritne primitus Indogermanorum et inde, ceteris ab ipsis subactis, commune omnium evaserit; an fuerit nomen gentis protfomedieae ab ipsis eorum subactoribus susceptum, simili ratione atque Anglorum gentis subactae nomen vel ipsorum Normannorum nomen evasit. Et Homme/ quidem p. 256 nomen Mada a protochaldaico mada i. e. regio repetebat; sed p. 506 se correxit fassus vocum consonantiam dicendam potius videri fortuitam. Reapse illud iam tamquam probabilius tenendum (cf. Len. Il. 1. p. 504 sqq.), nomen primitus Indogermanorum fuissé. Neque tàmen hinc sequitur, quod vult idem auctor p. 499, Gen. 10 nonnisi post subactos in Media ab Indogermanis Protochaldaeos fuisse concinnatum. | Etiam quis Javan sit, indubie constat : sunt sc. Graec: (cf. Dan. 8,91; 10,20; 11,9) recteque monet /os., nomen idem esse quod secus fon:a scribatur, scribebaturque antiquitus reapse digammate 'IzFov. Ps. Ion. et Targ. Hier. vertunt Macedoniam, quod in idem recidit. Hethaeis contra Ramsen II opem tulere Yevanna , quorum antea nomen erronee legebatur Mavanna (Maeonii!) vel Ilunna (Ilion!). — Cf. M. Mü/ler, Asien u. Europa p. 369 sqq.). Sargon, rex Assyriorum, gloriatur « se expulisse uti pisces incolas terrae Iavan, qui habitent in medio mari », et Sennacherib classi in Sinu Persico collectae imposuit « nautas de Tyro, Sidone et Iavan, quos duxerat captivos ». Ubi conferas, quod refert Euseb. (Chron. I. 9; M. 19. 123) ex Abydeno, Sennacherib prope oram Ciliciae devicisse Graecorum classem. Agitur in his sane de piratis graecis, cf. Ioel 3,6. Pluries vero in monumentis Darii Hystaspis commemorantur lIavanu. Cf. Schrader, Len. ll. 2. 1 sqq. — Porro filiorum lavan unum sc. Cetthim recte Ios. interpretatum esse Cyprum, evidenter colligitur ex inscriptione bilingui, ubi *n5 vertitur Kesic, et ex titulo frequenter occurrente 5vix* *n5 455, « rex (urbium) Citium et ldalium » (cf. Len. II. 2. 49). Naves e Tharsis reduces in via a Cetthim certiores fiunt de ruina Tyri Is. 293,1, dum Phoenices eadem conspecta ruina v. 19 in Cetthim se recipiunt. Cf. Ez. 27,6; Dan. 11,30; Num. 24,94. Posterioribus temporibus nomen latius sumebatur pro universa Graecia 1 Mach. 1,1; 8,5, quo indirecte demonstratur cum Iavan affinifas. Item ler. 9,10 a"»5 "w pro omnibus regionibus maritimis ad occidentem terrae sanctae scribitur. Cyprus apud Assyrios audiebat latnan, sed duobus textibus dicitur »u4 seu ?r [avnai 1. e. terra [avan seu graeca. In ipso urbis Citium situ reperta est inscriptio Sargon regis; tres post ipsum reges assyri tributum accepere plurium regum, qui eius insulae civitatibus praeerant, ubi nomina tam regum quam civitatum sunt omnino graeca rursumque demonstrant Cetthim cum lavan affinitatem. Cf. Schrader KAT ad 4 Reg. 21,1 et KG p. 942 sqq. — Quae gens nomine 74/arsis intelligatur, iam dubitabant et dissentiebant versiones (cf. Knabenbauer in Ion. 1,3). Syr. constanter retinet Tharsis. Chald. , praeter h. 1l. itemque 1 Par. 1,7; Ps. 71 (72), 10, constanter sed falso vertit mare, tamen Ier. 10,9 gratae mutationis ergo substituit Africam. LXX habet Tharsis lon. 1,3; &,9; Is. 66,19; Ps. 11,10, sed Carthaginem Is. 23,1.6.10.1^; Ez. 97,19; 38,13. Vulg. anceps haeret scribens TAarsis Ps. 71,10; Ion. 1,3; 4,2; ler. 10,9; Ez. 38,13, Carthaginem Ez. 91,19 et mare Ez. 21,95; Is. 23,1. 6. 10. 1^; 66,19. Errat los. scribens Tarsum Ciliciae, quae secundum textus cuneiformes et nummos vn scribebatur, non vvn (Schrader p. 941). Praeterea Tarsus nunquam tantum floruit mercatura, quantum Tharsis floruisse describitur, quae Is. 23 tamquam Tyri colonia omnium florentissima effertur. ler. 10,9 et Ez. 97,19 narratur argentum, fer-- rum, stannum et plumbum suppeditasse, et Is. 66,19 et Ion. 1,3 ' describitur longissime abfuisse. Carthaginem nulla commendat ratio, nisi forte locorum immensa distantia; erat quidem Carthago colonia florentissima , at non Tyriorum sed Sidoniorum, neque ulla ratione ex Iavan derivari poterat. Vel id unum, Tyrios e Tharsis stannum comportasse, ostendit prophetarum certe aevo eo nomine designari consuevisse Hispaniam , ubi iam P?neda (De rebus Salomonis IV. 14) et Bochart (Phaleg. IIl. 7) demonstrabant Tartessum seu Baeticam. Cuius regionis incolae erant 7artessii, Turdetani, Turduli, imo forma hebraicae vocis etiam affiniore TAersitae, eratque ibi locus Tarseion (Len. II. 2. 119 sqq.). Tamen inde, quod prophetarum aevo nomen Tharsis etiam vel, si mavis, unice Baeticae proprium fuerit, minime sequitur auctorem Gen. 10 idem nomen scribentem Hispaniam cogitasse. Imo id minus probabile videtur, quod reliqua Gen. 10 nomina, quotquot definire valemus, omnino gentium sint aut Asiam aut prope Asiam incolentium, dum Hispania toto Mediterraneo Mari interiecto ab eadem dividatur. Tharsis, quod de progenie sit Iavan, procul dubio circa Asiam primitus incolebat potuitque nomen pluribus veluti gressibus et per successivas stationes ex Asia tandem in Hispaniam deferri. Quare non est spernendasententia Kn. , Len. et aliorum , nomen Tharsis idem esse atque nomen T'yrrhenorum, cuius antiquae formae sunt Tursani, T'yrseni, Tursni, unde postmodum derivatae fuere formae Tursci, Tusci, Etrusci. Quae gens eadem est atque T'urscha, Tuirscha vel Turischa documentorum aegyptiorum, qui regnante Ramse II cum uxoribus et liberis navibus appulere ad Libyae ora, aliis gentibus sibi foedere sociatis. Erant hi de genere Pe/asgorum, ab Aegyptiis Pelesta nominatorum (cf. H. d'Arbois de Jubatnville : Les premiers habitants de l'Europe, Paris 1877, p. 52 sqq.), neque tamen Pelasgi omnes Tursi erant (Len. II. 2. 127 sq.). Tursi quondam totam fere Graeciam obtinuerant: Atticam, Peloponnesum , Lemnum, montem Athos. Inde in Italiam transvecti sunt. Utrum iidem in Hispaniam traiecerint, ambigitur. Quod ut cum Kn. affirmes, praeter nominum consonantiam illud suadet, reapse a pluribus antiquis auctoribus (cf. Jubainville p. 19 sq.) Tartessios ab Iberis distingui, ut Indogermanos illos fuisse defendere queas, licet hi non fuerint; deinde Tartessios (ib. p. 39 sq.), uti Tuirscha et Tyrrhenos, rei nauticae fuisse peritos et classe contra Phoenices dimicasse. Poteris tamen etiam cum Len. Il. 2. 139 sq. dicere, nomine Tharsis Phoenices antiquitus designasse regionem maxime occidentalem, ad quam ipsi tum penetraverint. Tyrrhenorum sc. Italiam; postmodum longius occidentem versus progressos, idem nomen in Hispaniam transtulisse simili ratione, atque Hispani antiquum Indiarum nomen Americae recenter detectae applicaverint; consonantiam vero nominum Tatessus etc. cum Tursorum nomine esse fortuitam. Primas porro sedes habuerant Tursi in ea, quae postea Lydia est appellata, unaque cum Maeonis erant gens; unde fame compulsi emigrarunt (Herod. l1. 7. 94). Dodanzm interpretabatur Ps. Ion. x*3v31, Dardanios. Plura affert Kn. nominum propriorum exempla, in quibus a» mutetur in o, v. g. Bomilcar pro Barmilcar, Sobal pro Sarbal, Himilco pro Himilcar, Auvergne pro Arverni. Cf. Len. |I. 2. 144. Erant Dardanii Macedoniam inter et Illyriam, imprimis autem circa Troiam. Cum aliis gentibus contra Ramsen 1I dimicavere. Erant tamen de cognatione Thracum ideoque Gomer potius adscribendi quam lIavano. — Pro m7: Sam. et ke(hib ad 1 Par. 1,7 habent tar, LXX 'P22v«. Verum est Rhodios (cf. M. , Patrol. lat. 27.975.995.297.303.313.319.323.329.335.347) inter thalassocratores a Dzodor. Sc. recenseri, colonias fundasse, ab antiquis auctoribus cum laude nominari (cf. Len. II. 2. 154 sqq.) : tamen tam insignem parvae ceteroquin insulae locum tribui, iure miraberis. Quodnam vero eius insulae nativum fuerit nomen ignoramus : Rhodus potius a Phoenicibus videtur esse appellata eodem, quo a Graecis 'O- 963a, nomine, sc. à 11v, quod syr. et chald. serpentem designat : cf. Bochart, Chanaan I. 7. Neque in Rhodi nomine ullatenus invenitur illud 2, quod in 221^. Neque hanc fuisse hebr. nominis formam inferre licet ex Her. (Lib. de Nom. hebr., M. 23.783) : « Rhodii; quod hebraice dicitur Rodim vel Rodanim ». Quin potius hanc alteram formam videtur Hier. secutus LXX ex Gen. 10,4 esse mutuatus, priorem vero e communi usu. Illud vero praecise quaeritur, quo iure LXX Rodanim verterint Rhodios. —S$i nomen quaeras nomini Rhodanim adamussim correspondens, illud habes in nomine gentis Jtotennu seu Roden, qui Pharaonibus 19**-21** dynastiae tributa solvere (Brugsch I. 39) et tempore Thutmes III ab oris Orontis fluminis ad torrentem Cison et inde ad Euphraten plurimas urbes foederatas obtinebant. Nomina censet Len. II. 2. 320 sqq. esse non semitica. Verum est, in picturis hos Rotennu cutis colore modo Phoenices imitari modo Semitas, vestitu vero esse omnino Assyrios aut Phoenices (Brugsch p. 25.37 sqq. ; Hommel p. 155 sqq.), neque dubium est, quin in eorum regionem a meridie incursibus patentem et Semitae e Mesopotamia et Chananaei penetraverint, urbes plures occupaverint, retento tamen antiquo confoederationis nomine. Praeterea, si advertas, quam funditus simul et indubie, testibus non scriptura tantum sed item monumentis, Chanaanitae Semitis permixti fuerint Semitis assimilati , nihil est cur mireris, Rhodanim item Iaphetidas penitus in Semitas esse transmutatos. Tandem, qui coloribus depicti cernuntur Rotennu, vix non omnes sunt de numero Ho/ennu superiorum i. e. eorum, qui Palaestinam aut prope Palaestinam incolebant : verum hanc regionis partem tempore Thutmes III iam totam in potestatem transiisse Semitarum et Chamitarum, haud negamus. Qui tempore Ramsis III (Lepsius , Denkmaler III. 207) repraesentantur Hotennu inferiores, vestitu quidem et barba Phoenices imitantur, at vittas capitibus non gerunt neque cincinnos, neque oris conformatione Semitas imitantur. Tandem Elisa, quod omisso n finali Sam. scribit w*5N, Ios. interpretatur Aeoles. Transformatio formae AicAsig in nv?5w durior qui-. dem apparet (De/.), admitti tamen potest (Len. II. 2. 37 sqq.). Rem vix non certam reddit Ez. 27,7 : de insulis se. E/isa accipiebant Tyrii purpuram; iam vero post Phoeniciae litus regio nulla purpurae feracior.Laconia et insulis obiectis. Alii suggessere 'EAsucí;, 'HAtg, "'"EX- Aag, quae tamen explicationes sola nominum similitudine eaque valde imperfecta nituntur. Thubal et Mosoch , ui in Genesi, ita etiam alias intime copulantur Ez. 38,2 sq.; 39,1, ubi iidem coniunguntur Magog; praeterea Ez. 27, 13, ubi coniunguntur lavan; item Ez. 32,96. Ez. 38,6 iisdem foedere iunguntur Gomer et Thogorma, haeque omnes nationes describuntur incolere « ad latera aquilonis », i. e. ad septentrionem Palaestinae. Iamvero in annalibus Assyriorum constanter commemorantur Mus: et. Tabal tamquam invicem confines, quorum hi ad septentrionem incolebant Cilicum (Chilakku; cf. etiam C?cero, epist. ad famil. 15,8 : « his [Eleutherocilicibus]| erant finitimi pari scelere et audacia Tibarani »), illa prope hos et Euphraten, ad septentrionem Commagenae et Melitenae. His rursum finitimi erant Kask;. Porro auctores antiqui (ef. Herod. 3,98; 1,18) commemorant Tibarenos et Moschos, Colchis finitimos. Dubitari haud potest, eas gentes easdem esse, ut Tibarenis correspondeant Thubal et Tabal, Moschis Mosoch et Muski , Colchis Kaski. Sed adverte tempore imperii Assyriorum eas gentes Amanum et Cappadociam obtinuisse, dum serius Pontus Euxini litora incoluerint : aut primitus ab Amano ad Pontum totam obtinebant regionem , aut postmodum e pristinis sedibus septentrionem versus commigrarunt, iis tamen, quos Cicero commemorat, Tibaranis in antiquis sedibus relictis. Cf. Schrader p. 155 sqq. Obscurior de Gomer quaestio. Ex Ez. 38,6 finitimi videntur fuisse Thubal et Mosoch. los. dicit Galatas, .Ps. Ion. et Targ. Hier. *5v2w i. e. Phrygiam , dum Ges. monet Cappadociam apud Armenos audire Gamir. Reapse eum tractum post Assarhaddonem obtinuere Gzmirrai seu Cimmerii, quorum etiam meminit Herod. &,11; 4,99 sqq. Et ipse quidem narrat, eos antea Scythiam incoluisse ab occidente fluminis Tanais et a septentrione Paludis Maeotidis, inde in Asiam anteriorem saeculo septimo irrupisse. Quae si concedas, non illud tamen concessisti, caput nostrum saeculo fere septimo primum esse concinnatum. Kn. e Cimmeriis etiam derivat Cimbros a Mario exstinctos, Hibernos etc., sed haec audaciora. — Ascenez Ier. 51,97 exhibetur sociatus Ararat et Menni opemque ferens Cyro contra Babylonernl : ergo et eam gentem credideris Asiam Minorem aut Armeniam incoluisse. los. Rheg?inos interpretatur, sed qui ii sint ignoramus. Alii suggerunt, [I2v:z». E3Eztwvz», qui ante "A&zsve; vocaretur, nomen accepisse ab Ascenez; potuit utique nomen inde derivari. Kn. suggerit Asas, Germanorum maiores, potestque comparari Ps. lon. et Targ. Hier. NON; idem Scandinaviam appellat, quae proprie Scandia, Seanzia vocabatur, dum Bochart (Phaleg III. 9) Ascaniam Phrygiae in medium affert. Haec omnia sunt perquam incerta. — Pro Riphath mendose sane 1 Par. 1,6 legit n2*. Jos. Paphíagones scribit, merito utique ratus, hanc gentem uti Ascenez et Thogorma in Asia anteriore esse collocandam. Alii Montes Rh:paeos proponunt, non aliam sane ob rationem, nisi nominum similitudinem. — Thogorma Ez. 91,44 Tyris mercatoribus equos et mulos suppeditabat. I. Ha/évy (Revue critique 1881 p. 483) et De/. Par. p. 247 putavere nomen idem esse atque, quod in annalibus Assyriorum legitur, 7//-garimmu, contra quam opinionem cf. Schrader KAT; Ios. Phryges suggerit. Sed cum ipsi Armen? originem se ducere protestentur ab hoc Thogorma, eos sane exprimi probabilissimum est. Hi vero Armeni non semper Armeniam Maiorem obtinuerunt, sed tempore regum Assyriorum censendi sunt partem Armeniae Minoris obtinuisse, dum Urarda, i. e. Ararat (ler. 51,97) seu Herodoti Allarodii montana Ararat obtinerent. Magog Ez. 38,16; 39,3 erant equites iaciendarum sagittarum periti. Post os. plerique Scythas explicaverunt incolentes trans Caucasum. — ZAiras item post Jos. plerique interpretati sunt Traces. Ps. Ion. et Targ. Hier. *p. Sed nota, Thraces primitus etiam in Asia fuisse. Thraces erant Bythinii, Thraces incolebant Samothracen etc. Tamen bwvn et Ogezxsg; vel Opxxs; unum esse, difficile demonstratur (Len. II. 9. 951 sq.), quare post Lzbr. lubilaeorum aliqui rursum h. 1. introducunt Tyrsenos seu Tyrrhenos. Adverte, quod ait DilIm., horum nominum aliqua fortasse nec unica fuisse gentium nomina neque ab omnibus adhibita , quaedam cum suis gentibus periisse, alia in diversa esse mutata : non ergo necesse est, ut de singulis quibusque valeamus reddere rationem. | m
10:5
v. 5 « Ab his divisae sunt insulae gentium $n regionibus suis , unusquisque secundum linguam suam et familias suas in nationibus suis ». Iigen, Del., Dillm. putant aliquod h. l. membrum excidisse aíque legendum esse ad instar v. 20. 31 : « Ab his divisae sunt insulae gentum. H sunt fili? Iaphet in regionibus suis etc. ». Aiunt, Madai et Magog haud posse attribui insulis gentium, primum membrum evi- - denter solos respicere filios Iavan, quod alterum etiam Her. sentiebat. "'2 primarie non tam insulas significat quam //oralia; lacus Armeniae et Mare Caspicum Assyriis nota erant et maria vocabantur; ea autem maria seu litoralia attingebant Madai et Magog; poterant ergo sat commode Medi et Scythae describi tamquam in litoribus gentium habitantes. Ceterum Ovx latiori sensu usurpatur pro regionibus; cf. Is. 24,15 etc. Etiam Aegyptii (M. Müller p. 363. 369) Sardinios, Tyrrhenos, Pelasgos, Danaos (?) aiunt incolere insulas maris, vel in medio mari versari. Cum initio huius versus verbotenus idem est v. 39: « Àb his divisae sunt gentes in terra »; h. l. 2n terris seu regionibus suis. Et additur explicationis causa unusquisque secundum linguam suam : regiones ex linguis distinguuntur; ubi alia est lingua, alia censetur esse regio. 13255 habet athnach, sola Vulg. post eam vocem scribit copulam : ergo sequentia sunt explicatio quaedam priorum. Regiones distinguebantur secundum linguas et simul secundum originem, singularum tribuum homines eandem servaverant linguam : hine secundum familias suas in gentibus suis. Nonnihil aliter v. 90. 31 : secundum familias suas, secundum linguas suas, in regionibus suis, in populis suis. Singulae istae familiae proprium sibi populum et linguam fecerunt et proprias unaquaeque sedes post generalem secessionem occupavit ( EpAr.). Hic videtur esse locus inquirendi, quorsum in Babylonia etiam affirmandi sint exstitisse Cuschitae, quorum nomen cum nomine Cossaeorum et Chaldaeorum comparavere plures. Babyloniam antiquitus duae gentes obtinebant : Protochaldaei, quos etiam Accadios et Sumerios vocant, et Semitae qui in textibus creduntur expressione « capita nigra », i. e. nigram habentes comam, designari. Hae duae gentes linguis funditus diversis utebantur. Lingua protochaldaica insuper differebat ab indogermanis, a lingua gentis Kassi et lingua Susianorum. Protochaldaei Semitas docuere varias artes, praeprimis scripturam cuneiformem, quae certissime primitus pro lingua aliqua non semitica fuerat excogitata. Nondum tamen plane in comperto est, invenerintne eas artes ipsi Protochaldaei, an ab alia aliqua gente sint mutuati. Cossaeos auctorum Graecorum, gentem per Babyloniam, Susianam et Gordyaeos montes dispersam, eosdem esse atque Cuschitas, nullo alio hucusque argumento, quam nominum similitudine suadebatur. Tamen constat Cossaeos eosdem esse atque Kassi inscriptionum cuneiformium, et valde probabile est, Cossaeos seu Kassi eosdem esse atque Kasdu seu Chaldaeos stricte dictos. Item valde probabile est, artes seu quam vocant culturam a Sinu Persico septentrionem versus esse propagatam, sed simul certissime falsum est, culturam aegyptiacam per Cuschitas in Babyloniam esse invectam ; quin potius Babyloniae cultura eius, quae in Aegypto floruit, aut coaeva censenda est aut antiquior. Tandem licet lingua protochaldaica e numero semiticarum non sit, accuratiore studio manet definiendum, annon ea fortasse semiticarum affinis sit et ad familiam linguarum chamiticarum (aegyptiacae, libycaé, aethiopicae) pertineat. Quod si unquam demonstretur et simul Gen. 10, 8 sqq. attendatur, illico patebit fere universam orbis antiqui culturam a Chamitis processisse auctoribus : in Aegypto a Mesraim, in Babylonia a Cusch, in Phoenicia a Chanaan. Cf. 7':ele p. 62. 70 sq. 486 sq. 490. Mesraim est Aegyptus, assyrice Musur vel Mis?r. De duali nominis forma dicebamus p. 292 — PAÀuth constanter copulantur cum Ludim et Chus Nah. 3,9; Is. 66,19 (ubi cum LXX ocorrigas 2 loco 5»2, et etiam cum Vulg., quae hie uti Nah. 3,9 vertit Afr?ca); ler. 46,9; Ez. 27,10; 30,5; 38,5. Vulg. LXX intelligunt Libyes, i. e. populum aliquem intra fines Libyae latiori sensu acceptae et ad occidentem Aegypti inferioris incolentem, nam Libyes proprie dicti 255 audiunt vel 2215. Appellat Jos. Mauritaniae flumen aliquod b2j:4;, nominum potius similitudinem quam certam traditionem secutus. Probabilissimum est, Phuth. reapse alicubi prope Aegyptum aut Aethiopiam incoluisse, potuit tamen ea natio quondam florens postmodum fere aut omnino exstingui. Post Ebers p. 63 sqq. fere constat Phuth esse gentem Punt, quae in litore Africae Somali et in obiecto Arabiae litore sedes habebat. Quos, similiter atque prophetae, Darius in inscriptione Naks-i-Rustam Aethiopiis copulat : Putiya Kusiya, $a/jy(. Puta Kusu. Cf. M. Müller p. 11^; Del. Par. p. 251. Nominis formam primitivam adstruunt Puna, unde effloruit quorumdam opinio parum probabilis hos Puna esse Poenos; quae pro hae opinione proferuniur, congesta reperies apud Homme p. 136 sqq. Poenos seu Phoenices certe non intelligebant prophetae, quando Phuth commemorabant. Admirationem porro facit, formam Puna in Phuth transformatam penitus supprimere consonantem radicalem a, religiose retenta terminatione feminina /. Ubi affirmat M. Müller in nominibus propriis Africae Orientalis consuevisse Aegyptios retinere eam terminationem. At Ebers p. 6* negat illud » esse radicale aut nomen a forma Puna fluxisse; sed nasalem n ait introductam esse in formam primitivam Put, quod nunquam pura dentali uterentur Aegyptii, sed illam praemisso n» mollirent, v. g. Ndar:us pro Darius. Quo admisso longe facilius conceditur, idem esse Punt quod Phuth. Cf. Knabenbauer in Nah. 3,9. — De Chanaan vix est, quod addamus. Eo nomine Aegyptii (M. Müller p. 205 sqq.) Palaestinam cum Phoenicia appellabant. Palaestina in textibus euneiformibus Mat Acharri audit, i. e. Occidens.
10:7
v. 7 « Fili Chus : Saba et Hevila et Sabatha et Regma et Sabatacha. Filii Regma : Saba et Dadan ». De his plura sunt incerta, tamen incoluisse omnes Aethiopiam aut Arabiam in comperto est. Prius Saba (N20) est regio longinqua Ps. 71 (72), 10 producens procerae staturae homines Is. 45,1*1. Jos. (Ant. II. 10. 2) interpretatur Meroen, quae tamen regio in monumentis nunquam N20 audit; Ps. Ion. et Targ. Hier. '*'»0 ij. e. Sennaar, regionem sane ad Nilum intelligentes. Alii hoc Saba collocant magis ad orientem, in litore maris, ubi Strabo 16,5. 8. 10 novit Xa6aitwkov ox5ya, Aut» Xx6a, Xafai «2g sbyeéOns, Ptolem. &,1. 7 sq. Xa6ás «Dus e» 5 " A8e0Xx x2Xzo. — Hevila, fortasse eadem gens atque 2,11 : habetur x2Xzog AbaX(g vel 'A6aAivq; et gens '"A6xXtizat in extremo litore Maris Rubri, a parte Africae (Peripl. Maris Erythr. ^ sq. ; Ptolem. ,1,10. 21. 39; Marcian. Heracl. 1,2; Plin. 6,3). Ios. quomodo in Gaetulos inciderit, ignoratur. — Sabatham idem dicit Astabaros, gentem incolentem prope eam Nili partem, quae Astaboras, nunc Atbara, dicebatur. — De Sabatacha nihil scimus omnino. — Saba (N3v) est regio ferax auri, thuris, gemmarum Is. 60,6; ler. 6,20; Ez. 27,99; Ps. 71 (72), 15, cuius regina adit Salomonem 3 Reg. 10,1; 2 Par. 9,1 impositis super camelos thesauris. Item Sabaei Iob 1,15 latrocinia exercent in deserto sane non Africae, sed Asiae. Sunt ii Sabae Arabiae antiquitus notissimi, in quorum inscriptionibus reperit Ha/évy (Journal Asiatique VI. 19, n. 535, 11 et 577,6) nomina m5y^ et 117. Stephan. Byz. novit urbem Arabiae 'Pryyas in ora Sinus Persici sitam. Cf. etiam Schrader ad Gen. 95,3. v. 8« Porro Chus genuit Nemrod ». Cum ex Cap. 11 constet, Noe progeniem ante dispersionem in regione Sennaar una habitasse , haud est mirum eosdem Cuschitas, qui postea Aethiopiam et Arabiam incoluerint, Nemrodi aevo in Sennaar sedes habuisse. Gratuito igitur Schrader KAT ad v. 6 adstruit fuisse Nemrod de tribu Kassi seu Cossaeorum, et s. auctorem confudisse hos Cossaeos cum Cuschitis v. 6 ob nominum similitudinem, ideoque scripsisse Nemrod filium Chus eiusque h. l. historiam inseruisse. Inseritur ea autem, non quod fuerit sextus aliquis Chusi filius (Ca?.), sed quia, « quod credibilius est, seorsum de illo propter eius eminentiam scriptura locuta est » (Aug.). Textus minime dicit fuisse filium uti illos quinque v. 7 : si illi erant immediate geniti, potuit ille mediate tantum ex Chus trahere originem. Praeterea illi reapsesunttotidem populi, Nemrod certe est individuum, ut patet vel ex adiecto proverbio. Quem volunt esse eundem atque heroem illum et venatorem babylonium, cuius nomen legitur Izdubar (cf. G. Smith : Chaldàische Genesis, Leipzig 1876, p.
10:8
51 sqq.). « Ipse coepit esse potens $n terra ». Dicitur coepisse, uti 9,90 affirmatur coepisse Noe plantare vineam, 4,26 Enos invocare nomen Domini; non tamen necessario absolute, sed post diluvium. 133 Vulg. vertit potens explicatque Her. de arrepta primum tyrannide. Sed eadem vox bis in eodem contextu recurrens intelligatur oportet eodem sensu : ergo deberetur etiam v. 9 potens venator intelligi de tyrannide, quod absurdum est; neque dicas cum Ca?. sermonem esse de venatione hominum. LXX «tta; referunt ad molem corporis. Plenius vocis sensum perspicies, si conferas alterum locum 6,5, qui eandem vocem habet : « Isti sunt heroes illi, qui antiquitus exstitere, viri famosi ». lam post illos heroes antiquos et diluvio priores exsurgunt alii postdiluviani, praeprimis Nemrod. S. auctor inculcat, eum Aeroem, de quo tanta tamque exaggerata narrabantur, non fuisse nisi hominem, venatorem, regem quemdam. Simul vox coep:t innuit, fuisse et alios praeter Nemrod eiusmodi heroas semideos : sed unius fecisse mentionem sat erat. Porro heroem se exhibuit Nemrod in duobus, primum venatione v. 9, dein imperio v. 10. Illud ad alterum fuit gradus : etenim venatio, in qua se heroem praestitit, non tam est ea quae mere cibum comparat (ef. 9,3), quam potius ea quae feras devincit : venatorem autem illum, a quo tam efficaciter a leonibus aliisque feris protegerentur, libenter eius aevi homines regem agnovere. Demonstrant haec aevum, quo nondum bellis se internecare homines assueverint.
10:9
v. 9 « Et erat vo- 6ustus venator coram Domino ». | Quid coram Domino? Vat. « sub coelo, i. e. fortissimus omnium hominum ». Significatio « sub coelo » arbitrarie affngitur. Drus. « divinum in modum potens », consentiuntque An., Del., Dillm. Respondeo, quando per *225 duae res comparantur inter se, non exprimitur aequalitas sed excessus, ergo « potens prae Deo ».: cf. Iob. 34, 19 « qui non considerat nobilem prae (*125) paupere ». Ceterum absurde comparatur Deus homini quoad artem venationis. Neque prodest appellare textus v. g. Ps. 35 (36), 7, nam « mons Dei » non est idem, atque si legeretur « mons coram Deo ». LXX ivaviio, vox anceps, movit quosdam, ut praetenderent fuisse Nemrod venatorem « contra Deum »; novere hanc interpretationem Cai. et Sa, qui explicat « Deo inspiciente et ferente (?) » ; veram profitentur Keil et Budde p. 393. Reapse, quomodo ea venatio (nam de venatione agit v. 9, non de imperio) potuerit esse « contra Deum », non perspicio. Explanatio unice vera quamque tuentur Sa, Menoch., Per., Bonfr. est « vere » seu (Tir.) « revera et eximie, uipote iudicio Dei, qui falli non potest ». Cf. 4 Reg. 9, 4 « magnus coram domino Suo », i. e. aestimatione domini sui; Prov. 14, 12 « rectus coram hominibus », i. e. eorum iudicio; Est. 5, 14 « et placuit verbum coram Aman », i. e. eius iudicio. Expressio illa sane, ubi de venatore agitur, nonnihil sapit hyperbolen, sed hyperbole non est sacri narratoris sed proverbii, quod explicandum suscipit. l « Ob hoc exivit proverbium : Quasi Nemrod robustus venator coram Domno ». « Cum demonstrare vellent aliquem fortissimum esse, dicebant esse alterum Nemrod » (Per.). Benedictionis formulam imaginatur Ephr.: « Esto sicut Nemrod robustus venator ». Sed hic nascitur quaestio, utrum haec laudem Nemrodi tribuant an vituperium. Laudem putavere Ephr., Abenesra, Ktimchi. Tamen interpretes longe plures sinistre de Nemrod sentiunt. ita iam Jos. Nemrod inducit iniuste tyrannide potitum exstruendaeque turris auctorem, quod quidem ex seriptura non habemus. Et Ps. Ion. et Targ. Hier. , nomen a 0 derivantes, hominem faciunt vel ipso nomine rebellem : « a die creati mundi non fuit sicut Nemrod potens in venatione et rebellis coram Domino ». Si nominis prima forma fuit Nemrod, haud probabile est habuisse significationem rebellis * quis enim pater filio nomen indat rebellis? Alii putant, nomen primitus nonnihil aliud fuisse , sed ob hominis insolentiam esse ita mutatum, ut rebellem denotaret. In quibus omnibus certi est nihil. Àn forte aliquid coniicere fas erit ex eo, quod Nemrod comparari videatur illis 2a*»23, qui utique 6,4 Deo exosi describebantur? Chron. Paschale (M. 92. 1&5), Cedrenus (Hist. Compend., M. 121. 53) aliique (cf. Budde) tradunt, Nemrod post mortem inter sidera esse relatum iamque venatore Orione repraesentari : unde coniicit Budde credidisse homines atque.proverbio expressisse, Nemrod in poenam impietatis a Iahve in firmamentum esse translatum atque ibi inter astra venationem exercere. Etiam haec gratuito finguntur.
10:10
v. 10 « Fuit autem principium regni eius Babylon et. Arach et Achad et Chalanne, 2n terra Sennaar ». Erech, 'Oeyct, assyr. Arku vel Uruk eo loco fuit, ubi nune ruinae Warka nuncupatae exstant, in sinistra Euphratis ripa ad meridiem Babylonis (Schrader). Accad antiquitus Agade audiebat, nunc Abu Habba, solo interiecto flumine a Sippara dividebatur, unde ambae simul urbes Sepharvaim i. e. duae Sipparae dicebantur (F. Hommel 1. 949 sqq.). Chalanne (cf. Is. 10,9; Am. 6,2) fortasse eadem est, quae assyr. Kulunu; situs est adhuc incertus, non videtur longius abfuisse Babylone. — Sennaar ex 11,2. et Dan. 1,29 et ex h. l. certe significat Babyloniam, urbe Babel minime trionem Babelis situm erat (cf. 7?ele p. 139. 145). Quibuscum si conferas textus laudatos scripturae, fateberis nomen Sumir seu *y3v primitus non ad tractum meridionalem solum, sed ad totam regionem a Sinu Persico ad Assyriam fere pertinuisse, cuius aliqua postmodum pars nomen ÁAccad nacta sit. Confirmatur id exinde, quod Sumir in textibus cuneiformibus etiam exprimitur voce kingi, quae sermone protochaldaico significat regionem. Ergo nomen Sumir tum regioni inditum est, quando nondum variorum regnorum distinctio surrepserat; postea aliqua eiusdem pars nomen Accad nacta est. Neque exinde, quod textus antiquissimi in sola hucusque parte meridionali reperti sint, sequitur nomen Sumir solam tum eam partem designasse : invenientur fortasse alia in parte septentrionali nondum satis explorata. Praeterea concedi possunt urbes ad meridiem sitae antiquitus principatum regionis Sumir obtinuisse.
10:11
v. 11 « De terra illa egressus est Assur ». Communior inter antiquos erat explanatio faciens Assur subiectum sententiae vocemque accipiens aut de uno aliquo homine filio Sem, aut de Assyriis collective sumptis. Ita Syr., Targ. Hier., Ios., Hier. Alii subiectum faciunt Nemrod et . ''vN accipiunt pro accusativo loci (cf. & Reg. 15,29; Ier. 5,17); ubi monet Malv. : « Cave probes hanc interpretationem, quae tibicine fulciente indiget ». At nonne robusti tibicines sunt CAald., Ps. Ion., Bochart, Calm., Lamy totque alii, qui eandem sententiam iam nostro aevo effecere áltera communiorem? Eam exigit contextus : regni Nemrod v. 10 principium enarrabatur, nunc progressus demonstratur. Hic non erat locus inserendorum actorum Assur filii Sem : quid tandem refert, unde egressus sit Assur, nam praeter egressus locum, si Assur facias subiectum, nihil de eo homine refert v. 11? De terra eadem porro egressi sunt non solus Assur, sed item alii, cf. cap. 11. Ita Calm. Ex textu inferas, quod confirmant monumenta, Assyriam non habitam esse partem regionis Sennaar, sed distinctam regionem. erat antiquior. Alii postmodum Assyriorum reges, quorum cum Babyloniis foedera et bella c. 1510-1110 tradita habemus, sedem habebant in Ninive, relicta Assur. « Et aedificavit Niniven ». Nominis quae proponuntur derivationes, incertae sunt. Niniven eandem esse, quae in actis Thotmes III N? appellatur, gratuito asseritur. Sed regis urbis Ur longe antiquioris Dungi in Ninive reperta est inscriptio. Licet antiquitus civitas Assur, non Ninive regni caput esset, tamen vel antiquissimi, quos novimus, AÁssyriae reges iam etiam Niniven obtinebant; e quibus Samsiramman duobus fere millibus ante Christum annis templum deae Istar ibidem condebat. Cf. Tiele p. 89 sq. 191.138.144. — « Et plateas civitatis ». vv vertere civitatem etiam LXX Chaid. Syr. , item Ps. Ion. et Targ. Hier. vertere plateas , sed LXX felicius, uti videtur, retinuit nomen proprium 'Poo- £00 ; est enim auctor in enumerandis urbibus, et quid oportebat conditas commemorare « plateas » vel « fora » (quae sunt nominis 2r significationes), quando condita narrabatur ipsa urbs? sane urbs sine plateis condi haud poterat. Comparat De/. Par. p. 261 assyrium rébit N?ná i. e. « suburbium Ninive », sed id longius peti quis non videt? EpAr. pro nam» habet 3v Ad?aóbene, quae Assyriae provincia a flumine vm vel 3"1^ nomen habuit. Reapse facile 237n in 2n? commutari potuit. Neque absurde asseret quis, exstitisse perantiquam aliquam civitatem Rechoboth-Ir vel Adiab, quae florentibus imperii Assyriorum temporibus jam interierit aut primatu exciderit et hinc in monumentis non commemoretur. Quod moderni quidem difficilius concedent. — « E! CAale », assyrice Ka/ach ad confluentem Tigris et Zab superioris et ad meridiem Ninive sita, nunc Nimrud. Rex Assurnasirhabal 885 : « Antiqua urbs Kalach », inquit, « quam Salmanassar » eius nominis primus c. 1300, « Ássyriae rex, antecessor meus, fundaverat, ea urbs conciderat et deperierat : eam urbem ego reaedificavi ». Tamen ne ex hoc quidem effato concludere licet, ante 1300 eam urbem nullatenus exstitisse : dicuntur reges eas etiam urbes fundare, quas iam exsistentes amplificant, muniunt. —
10:12
v. 19 « Hesen quoque inter Ninzven et Chale ». Situs urbis sat accurate his describitur, debuit ea esse ad ripam Tigris vel certe haud procul ab. ea. Nomen EpAr. explicat NYy w^, « fontis eaput », nomen, uti De/. Par. p. 261 monet, apud Semitas frequentissimum. Schrader suggerit civitatem Rzsin in actis Sennacherib commemoratam, quam Del. respuit, quod longius septentrionem versus abfuerit. — « Haec est civitas magna ». Ca. refert haec ad. Niniven, itemque Menoch. adstruens üe:spov xo5sepov; Eph. ad Resen, sed Resen certe non fuit ita immanis civitas, ut comparatione Ninive dici potuerit magna; ob eandem rationem excluditur Chale. Optime Kn. iudicat intelligi quatuor urbes simul. Sc. Ninive arctiori vel latiori sensu accipiebatur. Arctiori et nativo sensu designabat civitatem ex adverso Mossul sitam, ubi nunc Kuiundschik et Nabi Iunus; latior sensu totum angulum, quo confluunt Tigris et Zab superior, aedificiis hortisque obsitum, licet muro inclusus fuisse demonstrari haud potest. Hoc sensu accepta Ninive etiam alias in scriptura vocatur « civitas magna » : Iudith 1,5; Ion. 1,2; 3,29 sq.; 4,11; et quidem Ion. 3,3 dicitur fuisse « civitas ingens itinere trium dierum ». Pronomen x" ad pluralem relatum habes item Ex. 6,26; quod autem offendit Houb. pronominis genus masculinum, id, si operae pretium videatur, substituta uti Lev. 25,33 punctatione feminina emendabis.
10:13
v. 13 « At vero Mesraim genuit. Ludim et Anamim et. Laabim, Nephthuim »
10:14
v. 9& « et Phetrusim et. Chasluim, de quibus egressi sunt Philisthiim , et. Caphtorim ». Ex Hebr. clare perspicies, Caphtorim recenseri Mesraimo genitos, non vero uti Philisthiim de Chasluim egressos. In his quoque a notioribus ad minus nota procedemus. Et Phetrusim quidem seu PAetros aliis scripturae locis occurrit : Is. 11, . 11, ubi collocatur inter Chus seu Aethiopiam et Mesraim , quod arctiori sensu Aegyptum inferiorem designat; ler. 44,1 (cf. Ez. 30,14), ubi discernitur a Migdol, Taphni et Memphi; cf. Ier. 44,15 et Ez. 29,11. Iam eodem atque Is. 11,11 ordine Asarhaddon post subactum Aegyptum titulum assumit regis Musur, Paturusi (sillaba ru est lectionis incertae) e£ Kwus:. Cf. Schrader KAT ad 4 Reg. 19,37 et KG p. 283 sqq. ; De/. Par. p. 410. Apud Aegyptios pa-to-r?s significat reg?o australis , e& No seu Thebae eius caput recensetur; cf. Knabenbauer ad Is. 11,11. E. quibus merito colligas Phetros esse Aegyptum superiorem, inter Mesraim seu inferiorem et Chus seu Aethiopiam sitam. — Laa- 6im n"an5 merito iidem censentur, qui n'3:5, n et * invicem in medio vocum excipientibus : in exercitu Sesac 2 Par. 12,3; 16,8 reperiuntur cum Mesraim et Chus; item Nah. 3,9 et Dan. 11,43. Post Jos. communiter censentur esse Lébyes. Caphtorim interpretati sunt Targumm et Syr. Cappadociam , cuius nominis nativam formam ex inscriptionibus Behistun discimus esse Katpatuka (cf. etiam Len. II. 1.409). Sola nominum similitudo, eaque sat remota, hanc explicationem suggessisse videtur. Eam excludit Deut. 2,93 : « Hevaeos quoque, qui habitabant in vicis usque Gazam, Caphtorim expulerunt, qui eggressi de Caphtor deleverunt eos et habitaverunt pro illis ». Ergo Caphtor ita parum aberat a litore Philisthaeae, ut Caphtorim inde expeditionem illuc susciperent. Certe non erat Cappadocia; neque erat ipsa Philisthaea. Porro Ier. 47, vocatur m5 *N, « litorale Caphtor » seu « insula Caphtor » : erat ergo regio ad mare sita, fortasse mari cincta. Igitur Ebers p. 130 sqq. coniiciebat, Caphtor nomen fuisse ipsius litoris Aegypti septentrionalis, quod ab Aegyptiis vocabatur aa. — ^x /tus, addito, ut ipse putat, kabt, gabt vel kaft a verbo ab, gab vel kaf — 9» vel 22, rotundum esse; unde a-kaft idem sonet atque Jitorale curvum. À qua expressione primum ille nomen A£y»z:s; derivat : verum, cum paucis quibusdam textibus Nilus vocatur a£ab ab ?nundationibus, hoc nomen facilius explicabis , ut sit a4abta vel akabt — regio fluminis inundantis. Ab eadem porro illa expressione Ebers derivat Kefa vel Keft, quo nomine ab Aegyptiis appellati esse creduntur Phoen?ces, ergo incolae litoris curvi. Tandemque Caphtor nihil esse aliud ait quam Kaeft-ur, i. e. Phoenicia magna. lta sc. antiquissimam eam Phoenicum coloniam autumat vocatam esse Phoeniciam magnam, uti postmodum Italia meridionalis a colonis Graecis nomen accepit Graecia magna. Haec omnia perquam sunt ingeniosa, sed nomen Ka/ft-ur nullibi legitur et gratis permiscentur Phoenices et Caphtorim. — Alii Caphtor interpretati sunt Cyprum, ai argumentum praeter nominum aliquam similitudinem est nullum; Cyprum monuimus v. ^ esse Cetthim. — Probabilior interpreiatio Cretam demonstrat (Caím.), insulam vastam et perantiquis temporibus mercaturae laude florentem variarumque gentium colonis accessam. Porro intime iunguntur inter se hinc Philisthaei et Caphtorim, illinc Philisthaei et Cerethi, quos Cretenses esse haud imprudenter affirmabis. Sic Deut. 2,93 Caphtorim dicuntur occupasse Philisthaeae tractum aliquem; Am. 9,7 Philisthaei dicuntur - ascendisse de Caphtor et ler. 47,4, qui post cladem supererant Philisthaei, vocantur « reliquiae litoralis Caphtor ». Rursum intime copulantur « Cerethi et Phelethi » 2 Reg. 8,18 (cf. quae ib. diximus); 15,18. Ex 1 Reg. 30,1* Cerethi Philisthaeis erant contermini. Tandem Ez. 25,16; Sophon. 2,5 ita copulantur Cerethi et Philisthaei, uti alias Cerethi et Phelethi. — Adverte, gentem Kefa probabilius esse non Phoenices, sed Cilhces (M. Müller p. 331 sqq.), qui in monumentis depinguntur coloris rufi, caligati, diademata gestantes, vestes cincti variegatas, artefacta portantes ex auro, aere, ferro, oris specie Chamitarum affiniores quam aut Semitarum aut Europaeorum. Quodsi ergo Kaft-ur reapse idem sonet atque Kaft magna, potuit Cilicia eo nomine appellari Cretae comparata , similiter atque Italia Graeciae comparata vocabatur Magna Graecia. Chasluim doctius quam verius Bochart (Phaleg IV. 31) demonstrabat esse Colchios. De quibus nihil prorsus compertum haberemus, nisi textus adderet, de illis egressos esse Philisthiim, Expressio ?UN nu wY' eadem prorsus est atque altera v. 11 xx* xn yoNn v2, utraque habet sensum /ocalem (cf. Knab. l. c. p. 265). Chasluim, quod in genealogiae contextu et propter formam pluralem nomen est populi alicuius, hoe additamento sumitur pro nomine regionis, quam populus ille incolebat. Textus vero minime dirimit controversiam, fuerintne Philisthaei Chamitae an Iaphetidae, an fortasse gens aliqua e diversis commixta. Quocum conferas Am. 9,7 : « Numquid non Israel ascendere feci de terra Aegypti, et Philisthaeos de Caphtor, et Aram de Kir? » Etiam hic textus non affirmat Philisthaeorum e Caphtorim, uti neque [sraelitarum ex Aegyptiis originem, sed merum egressum de Caphtor, quod rursus nomen deprehenditur fuisse et gentis et regionis. Deut. 2,93 utique narrantur ipsi Caphtorim regionem circa Gazam occupasse : at hi Caphtorim potuere esse iidem, qui aliis locis Cerethi dicuntur et , Philisthaeis quidem intime iuncti, ab iisdem tamen distinguuntur. Caphtorim igitur Cretam incoluere, Chasluim aut Cretam aut aliquem litoris aegyptii Palaestinam versus tractum. Ex utraque regione egressi Philisthaei eam, quae ab eis appellata est Philisthaea, subiugavere; erant autem in Philisthaeorum agmine Caphtorim plures, probabilius item Chasluim et fortasse alii. boum pastores vocantur et primo post Rutu vel Lutu loco describuntur, homines rufi coloris, Semitarum haud absimiles.
10:15
v. 15 « Chanaan autem genutt. Sidonem primogenitum. suum ». Hic omnia sunt nota. Tota antiquitas primatum dignitatis inter Phoenicum civitates attribuebat Sidoni, quae diu floruit ante Tyrum et in nummis nomine « maíris Tyri », « matris Aradi » honoratur. [mo vel postmodum, cum primatus ad Tyrios descendisset, Phoenices universim Sidonii dicebantur. Apud Homerum Sidon nominatur, non Tyrus. Sennacherib duas civitatis partes distinguit, « Sidonem maiorem et Sidonem minorem » ; prior illa sane eadem est, quae Ios. 11,8 « Sidon magna » audit. Nomen piscationem sonat. De Sidone primogenito diximus supra. Reapse omnes hae Chananaeorum tribus ordine non geographico sed, uti videtur, originis recensentur, licet utique tribus simul natae haud raro sedes etiam obtinuere confines. Post Sidonem habes primum circulum tribuum Palaestinensium : « Hethaeum (nam Palaestinenses potissimum intelliguntur), et Iebusaeum et Amorrhaeum et Gergesaeum et IIevaeum ». Sequitur circulus Phoenicum septentrionalium : « Aracaeum, Sinaeum, Aradium, Samaraeum ». Agmen claudit « Iamathaeus », cuius sedes reliquis longius septentrionem versus protendebantur. « Hethaeum ». *nn Vulg. LXX Syr. contra Hebr. Sam. Chald. nn, assyr. Chatta, aeg. Cheta. Regni robur à Gargamis prope Euphraten (non Cireesium, sed loco prope Mabug sito), quae urbs regum Assyriorum tempore videtur fuisse caput gentis, usque ad Cades ad flumen Orontem protendebatur, sed fines variis temporibus modo longius patebant, modo arctius contrahebantur. Imagines et inscriptiones earum, quae certe Hethaeae sunt, affines variis per Asiam Minorem locis repertae sunt : in Lydia, Cappadocia et Lycaonia. Hethaeis contra Pharaones dynastiae 18'* dimicantibus se iunxerant gentes Dardani, Masu, levanna, Pidasa, Leka, quos Dardanos, Mysios, Iones, Pedasis in Caria accolas et Lycos interpretantur docti viri. Regi Sargon I, qui antiquitus in Acead regnabat, bellum fuit cum Hethaeis. Cum Pharaonibus acriter dimicarunt, donec Ramses II honorificam illis pacem concessit, filia etiam regis Hethaeorum in uxorem recepta. Pollebant viribus tempore Ioram regis 4 Reg. 7,6. Praeter hos Hethaeos septentrionales alii ipsam terram sanctam incolebant, cf. Num. 13,30 (29), quorum quae novimus nomina omnino sunt semitica. E contra, inquiunt auctores aliqui, ea quae Hethaeorum septentrionalium accepimus nomina semitiea esse haud videntur : ergo duas distinctas admittamus Hethaeorum gentes. Quibus respondeas, linguam Hethaeorum nos ignorare , nomina vero illa nos habere ex transcriptionibus imprimis aegyptiacis : at hae, quantum a nativo vocum semiticarum sono recedant, neminem latet. Non ergo ex illis solis iudicium tuto efformare valemus. Cf. A. H. Sayce : Alte Denkmaler etc., p. 109 sqq.; Hommel p. 115 sqq. ; Schrader KG p. 221 sqq. Ceterum ab hac controversia h. l. temperare possumus. Cum enim frequenter in Pentateucho (cf. 15,20; Ex. 3,8 etc.), uti h. 1., una recenseantur Hethaei, Iebusaei, Amorrhaei , Gergesaei, Hevaei, etiam Pherezaei , atque iis locis semper intelligantur Hethaei illijsoli aut certe praecipue, qui montana Iudaeae incolebant, ergo etiam h. 1. eosdem aut solos aut certe praecipue intelligere fas erit.
10:16
v. 16 « Et Iebusaeum ». Hos ex sola scriptura novimus. Incolebant circa lebus i. e. Ierusalem. Nomen regis Adonisedec los. 10,1 certe prodit idioma semiticum. — « Et Amorrhaeum ». Eorum cis lordanem fines describuntur. Num. 13,30 : « Amalac habitat in meridie, Hethaeus et lebusaeus et Amorrhaeus in montanis, Chananaeus vero moratur iuxta mare et circa fluenta Iordanis ». Cf. Ios. 5,1. Sed erant etiam Amorrhaeorum duo trans Iordanem regna, unum ab Arnon ad Ieboc Num. 21,13. 3^, alterum regnum Basan Deut. 3,8 sqq. ; 4,46 sq.; 31,4; Ios. 2,10; 9,10; 24,12. Cuius alterius regni incolae erant de stirpe Raphaim seu gigantum (cum Deut. 3.11 cf. Am. 2,9), ut et hi videantur fuisse Amorrhaei. Reapse Amorrhaeorum fines antiquitus multo longius videntur septentrionem versus excurrissee, cum annalibus aegyptiacis doceamur Cadesam ad Orontem, quae in finibus erat Hethaeorum, ipsam adhue pertinuisse ad regionem Amorrhaeorum. Postmodum Iud. 1,36 Amorrhaei omnino ad meridiem terrae sanctae reiecti sunt. Cum ii antiquitus omnium gentium Chananaearum potentissimi fuissent, hinc eorum quandoque nomen pro Chananaeis universis prostat, uti los. 7,7; 25,15. Ios. 10, 5 rex Ierusalem regibus Amorrhaeorum accensetur, qui sine dubio fuit Iebusaeus. Ceterum adverte, vi etymi Amorrhaeorum nomen videri denotare « montium », uti Chananaeorum « planitiei incolas » : ergo minime mirandum est, modo Amorrhaeos dici eos populos, qui alias aliis designabantur nominibus. — « Gergesaeum ». Nomen aliquoties recensetur; ubi ea gens habitaverit, ignoramus, nisi quod ex los. 254,11 videatur sedes habuisse cis lordanem. — « Hevaeum ». Hevaei erant in Gabaon Ios. 11,19 et in Sichem Gen. 35,2, ubi Gen. 48,22; 9 Reg. 21,2 generaliori nomine vocantur Amorrhitae; praeterea habitabant « in monte Libano, de monte Baal Hermon usque ad introitum Emath » (Iud. 3,3), seu « ad radices Hermon in terra Maspha » (los. 11,3). 2 Reg. 24,7 tota occidentalis terrae sanctae plaga a Sidone ad Bersabee vocatur « terra Hevael et Chananaei », ut sc. Hevaeus a septentrione incoluerit prope Sidonem et Hermon , Chananaeus meridiem versus, in campo maxime Iezrahel et reliquo maris litore. — « Et Aracaeum » , *pw, Sam. LXX 'pr,ass. Arka, Ptolem. V. 15. 91 et Plin. V. 16. & Arca, urbs quinque millia passuum Tripoli distans septentrionem versus, ad radices montis Libani (Hzer.), urbs tempore Romani imperii nobilis, patria Alexandri Severi, sedes episcopi, nunc Tell Arka. — « Snaeum ». « À quo (Aracaeo) haud procul alia civitas fuit nomine Sini, quae postea vario eventu subversa bellorum nomen tantummodo loco pristinum reservavit » (Hzer.). Strab. 16. 2. 18 novit arcem Xwáin Libano, et De/. Par. p. 282 comparat locum S2anna « in litore maris » situm, qui in documentis ass. iungitur cum Simirra et Arca. —
10:18
v. 18 « Et Aradium », ""w. « Aradii sunt, qui Aradum insulam possederunt angusto freto a Phoenicis litore separatam » (Hzer.). Sitne eadem civitas, quae in annalibus Thotmes III Ar/'tu vel Art'ut, in annalibus Ramses Il. AratAu audit, non certo constat. At frequens eius apud Assyrios mentio : Arvada. Cf. Schrader KAT. Refert Euseb. (Chron. Arm. Il. 173; cf. M.19,546) saeculo a. C. octavo Aradum fundatam esse à profugis Sidoniis. Id ad summum verum est de urbe in insula exstructa : urbs in objecto litore sita (Antaradus) certe erat longe antiquior, nam Teglathpalassar I c. 1113 conscendit Aradiorum naves. — « Samaraeum », ass. Simir vel Simirra, quae urbs post Sennacherib habuit praefectum assyrum ; Xyopa vel €(gopog ad meridiem Aradi (cf. Kn.); nunc Sumra. — « Et Amathaeum » , Hamath ad Orontem, civitas perantiqua, tam Aegyptiis quam Assyriis nota. Videntur Hamathenses antiquitus usi esse characteribus, quos supra dicebamus hethitis, et antiquiora regum Hamathensium nomina affinia videntur nominum, quae apud Hethitas septentrionales occurrunt, dum recentiora nomina sunt omnino semitica. Quibus docemur, potuisse quarumdam harum gentium linguas decursu temporum fieri magis semiticas. « Et posthaec disseminati sunt populi. Chananaeorum ». Cur soli Chananaei dicuntur esse d?ssem?nati , et quorsum praefigitur posthaec? Planius contra Masor. iungas : « Postquam vero » (cf. Iob 42,7; Lev. 95,48) « disseminatae sunt tribus Chananaeorum, facti sunt etc. ». Et nota, v52non tam habere sensum disseminandi, quam dispiciendi, dissipandi. Quo tempore Abraham Euphraten traiecit, Chananaei non iam conliguas omnes sedes obtinebant, aliae se gentes intra, tribuum septentrionalium fines interposuerant : sola a Sidone ad Mare Mortuum regio tota a Chananaeis obtinebatur appellabaturque iure merito Chanaanitis.
10:19
v. 19 « Factique sunt termini Chanaan venientibus a Sidone Geraram », id directionem itineris universim exprimit, dein in hac directione definitur terminus « «sque Gazam ». Postea altera linea a Sidone ducitur magis orientem versus : « donec zngrediaris » (eadem vox, quae modo venzentibus vertebatur) « Sodomam et Go- " morrham et Adamam et Seboim » (cf. 15,9), et in hac linea definitur terminus « usque Lesa ». Quam urbem Hier. ait esse eandem atque Kallirhoen, in orientali Maris Mortui plaga sitam, haud procul Machaero. Alii Lusam (Jos. Arch. 15,1. 4) praeferunt, loco incerto ad meridiem Maris Mortui sitam. Gratuito alii yy5 eandem esse censent atque v*5, i. e. Dan Lais. Gerar (cf. 20,1) idem hodiedum nomen servat, a meridie Gazae. Sequitur clausula totius genealogiae Chamitarum
10:20
v. 20 : « H: sunt fili Cham $n cognationibus et linguis (et generationibus) terrisque et gentibus suis ». Sola Vulg. ubique habet 2n; reliqui bis 5 et bis 3, Sam. 5 etiam extremo loco. Igitur distinguuntur filii Cham secundum cognationes et linguas, quae distinctio aliam effecit distinctionem regionum et gentium. Cf. dicta ad v. 5.
10:21
: v. 91 « De Sem quoque nati sunt » — supple « filii », — « patre omnium filiorum Heber, fratre laphet maiore ». Initium genealogiae Semitarum, correspondens v. 2.6, habetur
10:22
v. 22 « filii Sem »; sed inseritur v. 21, primum idem, quod exprimitur verbis, « filii Sem », alia expressione « de Sem quoque nati sunt » enuntians, ac dein Semo duos affigens titulos, alterum a filiis et alterum & fratre petitos. ?2y Vulg. LXX intellexere nomen proprium viri : neque tamen hinc efficitur solos exprimi Hebraeos (Vat.), quod emphatice adiecta vox omnium certe lectanidas v. 26 sqq. cogat includere. Non ergo celebratur Sem praecise ut progenitor populi electi. At cur tandem ea clausula adiicitur? Jarchi ^iv accipit tamquam nomen non proprium sed appellativum, « filii transitus ». Quo nomine vocari potuere vel il, qui trans flumen incolebant, i. e. Transeuphratenses, vel qui irans flumen quondam habitaverant, sed 1am flumen traiecerant et hinc Ciseuphratenses evaserunt. Quo sensu ipsi Israelitae dicebantur Hebraei : at Ciseuphratensium omnium non erat pater Sem , cum Chanaan quoque cis Euphraten habitaret. Ergo melius cum Caíi. expressionem altero illo sensu interpretabere, sc. de Transeuphratensibus, quasi dicat s. auctor : En, o filii Israel, progenitor vester Sem parens exstitit non Abrahamidarum tantum et Iectanidarum, sed plurimarum et florentissimarum gentium, Transeuphratensium sc. universorum. Incolebant autem antiquitus trans Euphraten Semitae omnes, exceptis Phalegi posteris et fortasse Ludim. In ultimo inciso fratre Iaphet maiore (cf. dicta ad 9,25) illud admirationem facit, solum Iaphet exprimi, non Cham. « Neque vocatur h. l. Sem frater Cham, quia resectus ex fratrum ordine et iuresuo abdicatus fuerat. Tantum inter Sem et Iaphet manet fraternitas » (Vat.). Auctor, mox valedicturus narratione regionibus transeuphratensibus et in ipsam Chananaeam descensurus, quem locum inter varias has nationes Israelitae obtineant rursum inculcat : Semitae reliqui eodem gloriantur progenitore, vel Iaphetidae sunt fratres, natu utique minores, Chamitarum quaelibet repudiatur affinitas. Hic versus adscribi vix potuit aevo prophetarum, qui Assyrios , Babylonios, Aramaeos semper ut flagella Dei repraesentabant, non ut fratres communi parente prognatos. . v. 92 « Filii Sem : Aelam ». Ass. Ilamtu significat montana, quo nomine apte regio describebatur a Babyloniis planitiem incolentibus. Pers. Uva:a. Caput postmodum fuit Suszn vel Susun, ass. Susan, unde regio circumiacens vocabatur Susinak seu Susiana. Eadem pars regionis orientem versus sita videtur nomen habuisse Anzan, et Cyrus in inscriptionibus babylonicis, semper titulo insignitur regis Anzan, nunquam regis Persarum. Lingua Susiana, qualem ex inscriptionibus novimus, affinis est Protomedicae. Sed plurima per totam Susianam reperiebantur loca, quorum nomina sunt omnino semitica (cf. Del. Par. p. 320 sqq.), unde sat probabile apparet regionem primitus, saltem magna ex parte, in Semitarum manibus fuisse. Cf. Schrader KAT, etiam ad 1 Esdr. 4,9. — « Et Assur », cf. v. 11. Assyrios fuisse Semitas et eorum lingua faciesque parietibus depictae abunde demonstrant. Imo Assyriorum nomen antiquitus pro quibusvis Semitis usurpabatur; formam inde abbreviatam Syr: designandis Aramaeis LXX consecravit. « Et Arphazad ». Arphaxadi quos novimus posteri, Abrahamidae sc. et lectanidae, certe fuere Semitae : unde probabile apparet, reliquos etiam esse Semitas. Post Jos. plerique interpretantur Chaidaeos. Reapse Chaldaeos seu Babylonios in hoe populorum clencho omitti, vix credibile apparet. substituas synonymum kisadu (latus, directio), Arphazad poteris interpretari arba kisadi, quatuor regiones, quod fuerit totius tractus a Babylonia ad mare nomen. Res est adhuc incerta. — "TU idem esse atque Kaldu, quae gens in inscriptionibus Assyriorum modo totam Babyloniam possidet, modo partem infra Babyloniam stricte dictam ad mare usque, tum aliis stabilitur argumentis, tum etiam illo, tempore Danielis prophetae utrumque nomen eosdem reapse designasse homines. Cf. Schrader KAT ad Gen. 11, 28; A4. Delattre, Les Chaldéens, Paris 1877. Potest etiam fieri, ut T2 primitus idem fuerit atque Kasda (Del. Par. p. 129), pagus Babyloniae, quatenus eius pagi nomen totius postmodum gentis appellatio evaserit. At hoc Kasda explicandum esse per Kas-da, fines gentis Kas seu Kassu seu Cossaeorum gratuita plane est Del. etymologia. Aliud tandem a Kaldu vel etiam Kasdu nomen est Kassu. Hi lingua loquebantur, quae certe neque semitica erat neque indogermanica (Tiele p. 62.71), dum nomina principum Kaldu omnia sunt semitica. « Et Lud ». Post los. plerique intelligunt Lydos. Sane, uti mera nominum similitudo non efficit Ludim Chamitas v. 13 esse Lydos, ita eadem neque demonstrat Lud v. 22 esse Lydos. Lydiam utique primum obtinuere Maeones indogermani, e quibus Pelasgi prodiere et Tyrrheni. Sed postmodum gens eandem regionem incolens aliud habebat nomen Lydi, regibusque gloriabatur Heraclidis (Herod. 1. 1) & Belo Assyriorum deo prognatis. Nomine regibusque mutatis coniicere fas est, gentem ipsam simul mutatam esse atque in Maeonum locum successisse Lydos, non quidem proprie Assyros sed omnino Semitas. Qua usi sint lingua ignoramus, at eorum certe sacra semitica erant (cf. Len. Bérose p. 146 sqq.), luxuria talis, qualis antiquis illis temporibus apud Iaphetidas nondum obtinuerat, Neque necesse est supponere auctorem s., quando Lud nominabat, cogitasse eam quae postea Lydia appellata est regionem, aut post annum 1200 seripsisse, quo fere tempore Atyatibus in Lydia successere Heraclidae : sed potuit is antiquiores quasdam propiusque a Mesopotamia remotas Lydorum sedes in mente habere. Obiicit Del. Par. p. 257, in textu Assurbanipalis dici, Lydos, quorum tum prima, quantum novimus, mentio habefur, locutos esse lingua ab omnium aliarum gentium linguis diversa, qua ab Assyriis haud possent intelligi. At textus solum edicit, reges antecessores Lydorum nunquam audisse nomen, quae est res toto coelo diversa. Idem Sargon de Cypro atfirmat (Len. II. 1. 342). Reges vero in suis victoriis celebrandis quandoque hyperbolis indulgent. — Alii Lud censuere esse eosdem atque Rotennu (v. s. ad Dodanim), quorum nomen etiam Lutennu legi potest : sed ne Lutennu cum Lud confundamus, eadem prohibet ratio, quae Rhodanim secernit a Rhodo, eae sc. explicationes nullam habent rationem literae n. « Et Aram ». Hos esse Aramaeos constat. Ass. Aramu, Arumu vel Arimu. Plurimas Aramaeorum tribus norant Assyrii prope ripas Euphratis et Tigris, imprimis infra Babylonem, etiam prope ripas fluminis Uknu seu Choaspis. Cf. Schrader KG p. 105 sqq.; Del. Par. p. 237 sqq. 257 sqq. Ripa Euphratis prope Hethaeorum fines vocatur Armaia i. e. Àramaea. Vicissim Aegyptii regionem Euphraten inter et Chaboram appellabant Naharina, quod idem est nomen atque Aram Naharaim Gen. 24,10 et Padan Aram Gen. 25,20 etc. Cf. quae diximus ad Iud. 3,10. Scriptura novit varia cis Euphraten regna Aramaeorum, v. g. Aram Sobam, Aram Damascum, Aram Rohob etc. (cf. 9 Reg. 8,5 sq.; 10,6 sqq.); quae regna tempore Davidis intime iungebantur Aramaeis transeuphratensibus, ib. v. 16. Textus cuneiformes norunt haec regna, sed non vocant ea Aramaea. Lingua aramaica inde ab anno fere 500 a. C. in tota Mesopotamia , Syria, Palaestina adhiberi coepta est.
10:23
v. 23 « Fili? Aram : Us » — vw, Sam. vm — « et Hul » — 5n. Sam. »"n — « et Gether et Mes » — va. Sam NU. Operae pretium non est, recentiorum recensere explicationes, qui gratuito supponentes, nomina haec omnia reperiri oportere cis Euphraten etin Syria proprie dicta, varia congerunt locorum nomina illorum quatuor plus minusve similia. E contra Jac. Edess. videtur supponere solos Us et Hul Syriam incoluisse. Jos. Uso assignat Trachonitiden et Damascum , Hulo Armeniam, quam facile interpretabere circa montem Masium tractum ab Aramaeis occupatum, Gethero Bactriam, Meso Mesanaeorum regionem, ubi postea fuerit Spasini Charax. Ultima duo explicatione indigent. Igitur Spasini Charax fuit oppidum, ubi Eulaeus iungitur Tigri, haud longe a Sinu Persico et in eo tractu situm, qui Mesene postmodum audiebat, nomine a Mes sat facile derivando, qui idem tractus apud Assyrios (Del. Par. p. 242 sq.) terra Mas audiebat, ad quem etiam totum desertum Euphraten inter et Aegyptum pertinebat. Hanc terram Mas Del. censet eandem esse atque Nv2 v. 30; sed nota etiam v. 23 Sam. legere wv'2, Ios. Mas, lectio vero 1 Par. 1, 17 v2 saltem id confirmat, tresillud nomen habuisse consonantes. Censemus igitur Mes h. 1. idem esse atque Messa v. 30, atque ibi auctorem Iectanidarum describere sedes inde a loco . iam v. 23 nominato. Bactra habet quidem consonantes nominis Gether, falso tamen h. 1. a los. appellatur. Eo videtur in errorem inductus esse, quod Getheri sedes haud longe a lectanidarum sedibus abesse crederet, hos vero errore ad v. 30 exponendo in Ariam Bactriae confinem relegaret. Si quaeras, ubi tandem sedes Gether habuerit, eas - illi libenter intra ipsam Mesopotamiam concederem, ea quippe regio Aramaeorum tribubus pullulabat.
10:24
v. 9& « At vero Arphazad genuit Sale, de quo ortus est Heber ». Hic versus utique adscribitur (Di//m.) respectu habito ad 11, 12 sqq. De Cainan apud LXX dicemus ad 11, 12.
10:25
v. 25 « Natique sunt Heber filii duo : nomen uni Phaleg , eo quod in diebus eius divisa sit terra ». lac. Edess. et Lib. Iubil. referunt, Noe divisisse terram inter suos nepotes singulisque certas assignasse sedes ; idque eum fecisse iuremerito conieceris , etiamsi nullus id testis referret; id factum esse, quo tempore quinta generatio (Phaleg-lectan) nasceretur, etiam sat probabile est, quia tum iam ita creverant homines numero, ut haud diutius in . uno loco contineri possent. Eam bh. 1. divisionem exprimi censet Ew., dum antiquiores intelligebant divisionem confusione linguarum exortam. Utique 352 est verbum aliud a y*2, quod de ea divisione 11, 4. 8 adhibetur : sed ad explicandum nomen Phaleg non alia radix nisi 352 invocari potuit. Cf. Budde p. 383 sq. « Et nomen fratris eus Iectan ». Eius nomen apud Arabes traditur yorp putatque Kn. idem esse, quod pagi Kachtan prope Nedjran ad aquilonem Sabaeorum, et Katanitarum apud P'/o/. 6. 1. 20 et 23. |
10:26
v. 96 « Qui lectan genuit Elmodad et Saleph et Asarmoth, Iare »
10:27
v. 97 « et Aduram et Uzal » — Sam ovx. LXX Ai6$A, sed Ios. AtteXoe — « et Decla » v. 98 « et Ebal » — Hebr. 53x. Sam 5avy. LXX Etc. (deest in Cod. Alex. pluribusque codicibus aliis, itemque apud Aug. de Civ. Dei XVI. 3), sed Jos. "H6xXog — « et Abàmael, Saba »
10:29
v. 299 « et Ophir et Hevila et Iobab. Omnes isti filii lectan ». Licet horum nominum aliqua explicare haud valeamus, ex reliquis tamen clare perspicimus tribus has Arabiam meridionalem incoluisse et reapse fines, qui v. 30 describuntur, obtinuisse.
10:30
v. 30 « Et facta est habitatio eorum de Messa pergentibus usque Sephar, montem orientalem ». igitur Messa est eadem, quae v. 23 Mes audiebat, Mesene ad ora Euphratis et Ti- - gris; ibi lectanidae Aramaeos contingebant, inde protendebantur usque Sephar. Suggerunt urbem regiam Homeritarum et Sabaeorum Xáxoapa (Ptol. VI. 1,95.41; Plin. VI. 96); eratet alia urbs Saphar haud procullitore, ad orientem pagi Hadramaut. Verum adverte, nihilin textu urbem demonstrare, neque Messa urbs erat sed pagus; agitur de monte. . lamvero estetiamnum mons Zabura in ipso pago Hadramaut. Quem sib. l. intelligi defendas, sequetur v. 26-30 scriptos primum esse, quo tempore Ieetanidae de Babylonia descendentes in medio pago, qui nunc Hadramaut audit, substitissent necdum in extremum Arabiae occidentalem angulum penetrassent, quem tum profecto Cuschitae v. 7 dicendi sunt obtinuisse. Potuit tamen et alius esse mons Saphar. Cf. Kn. Quamdiu vero, quis mons intelligatur, non accurate scimus, neque ubi singulae ium tribus incoluerint accurate definire possumus, licet pagos , quibus nunc tandem earum nomina adhaerent , demonstrare valeamus. Porro vocatur ille mons mons orientis à1p, quo nomine universim designari consuevit regio, quam obtinent nomades aramaei et arabes. Igitur Asarmoth est regio notissima Hadramaut, Chatramotitae Strab. 16,4.2. Sed litus obtinebant Adramitae (Ptol. VI. 7,10.25.26), quos comparant nomini Aduram. Ad orientem simul et septentrionem et longe a mari incolunt Iobaritae (Ptol. VI. 7, 24), quos Bochart eosdem esse censet atque Iobab. Pro Saleph comparat Bochart. Alapenos vel Salapenos (Ptol. VI. 7,23). Sanam, medio itinere inter Aden et Nedjran sitam, etiamnum antiquo nomine Árabes vocant Asal vel Usal (Uzal), ubi Plin. VI. 32; XII. 35 novit Ausaritas , auctor Syrus sexti p. C. saeculi Auzalios. Cf. Kn. Nomen Abil (Ebal) Halévy (ap. Dillm.) aliquoties in eo Arabiae tractu invenit. Ophir erat "portus Arabiae, quo elasses Salomonis appellebant et mercibus onerabantur ex Arabia, Africa et India conquisitis. Saba et Hevila poteris easdem tribus adstruere, quae v. 7 Cuschitis accensebantur : at hi postmodum cum Iectanidis in unam gentem coaluere, quam aeque Cusch et Iectano progenitam scribere fas fuit. — Mirabere Ios. Iectanidas omnes in Ariam Bactriae affinem et ad « Cophenem flumen Indiae » transferre. Sc. pro ^ 1 ^23 videtur ipse legisse 73222 : erat autem Kev seu Kos (Arr. An. 4,22) illud flumen, quod Indo iungitur et hodie Kabul dicitur. Cuius fontes reapse Ariam attingebant. v. 391 « Isti sunt filii Sem secundum cognationes et linguas et regiones in gentibus suis ». Hebr. Sam. Chald. Syr. : secundum cognationes suas, secundum linguas suas, ?n terris suis, in gentibus suis. Ultimum in secundum Vulg. LXX Chald. Syr. restituimus contra Heb. Sam. Licet nomina diverso ordine scribantur, ac v. 5.90, praepositiones tamen manent eaedem. Ergo non fortuito sunt selectae.
10:32
v. 32 « Hae familiae Noe zuxta populos et nationes suas ». Hebr. iuxta generationes suas in, gentibus suis. « AÓ his divisae sunt gentes in terra. post diluvtum ».
10:1
NOÈ (EBR. NŌAH, SETTANTA NŌE; CF. ANTICO BABIL. NUHIJA)
… Ai tre figli di N., Sem, Cam e Iapheth, Gen. 10, 1-32 collega tutti i popoli, che entrano nella sua visione dell'umanità, all'ingrosso l'Asia anteriore con Sem, l'Europa sud-orientale con Iapheth e l'Africa nord-orientale, compreso il …
10:2
DODANIM. - Popolo greco, ricordato dalla lista etnologica di Gen. 10, 4 (Masoreti, Pēšittā, 'Onkelōs, Volgata) come quarto figlio di Iavan (Ioni) della stirpe di Iapheth (Gen. 10, 2), abitante in Dodona, fra l'Illiria e la Macedonia.
mentre M. in Gen. 10, 2 è una popolazione del nord, fra i discendenti di Iapheth. …
GOMER. - 1. Popolo discendente da Iapheth secondo la tavola delle nazioni (Gen. 10, 2; cf. I Par. 1, 5).
… Jāwān era un discendente di Iapheth; Settanta (Ἰωάν) e Volgata (Iavan) ne trascrivono il nome nelle genealogie (Gen. 10, 2, 4; I Par. 1, 5, 7); altrove lo traducono Ἕλληνας e Graeci, o Ἑλλάς e Graecia. …
IAPHETH (EBR. JEPHETH, JĀPHETH, SETTANTA: ἸΆΦΕΘ)
… Jepheth, Jāpheth, Settanta: Ἰάφεθ). - Figlio di Noè, minore di Sem (Gen. 10, 21, secondo l'ebr.) e maggiore di Cham (Gen. 9, 24), progenitore delle popolazioni a occidente e a nord della Palestina (Gen. 10, 2-5), tra cui i Cimmeri (Gomer), i Medi (Madai), i Greci, o Ioni (v. IAVAN). …
… Jāveān). - Trascrizione ebraica del nome degli « Ioni » (Ἰάφεθ) d'Asia Minore (Gen. 10, 2, 4; I Par. 1, 5 agg.; Is. 66, 19; Ez. 27, 13), come l'assiro Jāveān, Jām(a)nu, il sanscrito Javanā, il persiano Jaunā (cf. Eschilo, Pers., 178, 563), il copto Wejenin. …
SEM (ebr. Šēm). - Uno dei figli di Noè, forse il primogenito, essendo nelle enumerazioni al primo posto (S., Cam [v.] e Iapheth [v.]: Gen. 5, 32; 6, 10; 9, 18 ecc.); ma nella «Tavola dei popoli» (ibid. 10, 2-21) sono menzionati prima i fratelli, perché eliminati dall'interesse del narratore, che poi segue solo le vicende della famiglia semitico-patriarcale (Thareiti). …
THIRAS (ebr. Tīrās). - Settimo dei figli di Iapheth nella tavola dei popoli (Gen. 10, 2). Come i nomi dei suoi fratelli, p. es. Iavan, Madai, ecc., indica qualche popolo occidentale, forse arioeuropeo.
THUBAL (EBR. TÙBHAL; SETTANTA ΘΟΒΈΛ)
… Tùbhal; Settanta Θοβέλ). - Uno dei figli di Iapheth nella tavola etnografica, ove è ricordato tra Iavan e Mosoch (Gen. 10, 2).
10:3
ASCENEZ (EBR. AŠKENAZ; SETTANTA AŠQAVÁČ)
ASCENEZ (ebr. Aškenaz; Settanta Ašqaváč). - Figlio di Gomer, nipote di Iafet (Gen. 10, 3), designa un ramo della stirpe giapetica. …
10:4
… I Greci dettero all'isola il nome di Κύπρος, che appare già in Omero, mentre i Fenici la chiamarono Kittim (= Citium), nome adottato dalla Bibbia (Gen. 10, 4; Num. 24, 24 [e Dan. 11, 30]; Is. 23, 1. 12; Ier. 2, 10; Ez. 27, 6).
DODANIM. - Popolo greco, ricordato dalla lista etnologica di Gen. 10, 4 (Masoreti, Pēšittā, 'Onkelōs, Volgata) come quarto figlio di Iavan (Ioni) della stirpe di Iapheth (Gen. 10, 2), abitante in Dodona, fra l'Illiria e la Macedonia.
ELISA (ebr. 'Elísa'). - Primogenito di Iavan (Gen. 10, 4). Il nome ritorna in Ez. 27, 7: le « isole di E. » esercitavano il commercio della porpora con Tiro.
… estrateva l'argento (Ier. 10, 9). Spesso nel Vecchio Testamento si parla di «navi di T.», navi ampie adibite per lunghe navigazioni (I Reg. 10, 22; 22, 49; Is. 2, 16; Ez. 27, 25; Ps. 48, 8). Nella tavola delle genti, T. appare tra i figli di Iavan (Gen. 10, 4; I Par. 1, 7): «Jonici» della Grecia e dell'Asia Minore. …
10:5
… Gli idiomi erano forse allora già differenziati (Gen. 10, 5. 20. 31); certo le lingue si sono ramificate con il lento formarsi dei popoli, come già notava s. Gregorio Nisseno (Adv. …
GÓJIM. - Termine ebraico: le « genti, i « popoli » (Gen. 10, 5.20; 17.4; ecc.), usato spesso in senso peggiorativo, in quanto « le genti » sono nemici d'Israele, detto di solito 'am « popolo ». I g. sono spesso stigmatizzati dalla Bibbia come idolatri …
10:6
… Facendo discendere i Cananei da Cham (Gen. 10, 6), la «tavola dei popoli» non intende parlare della origine etnica dei popoli «cananei», ma della loro dipendenza politica dagli Egiziani camitici.
Infatti, già nella genealogia delle nazioni (Gen. 10, 6, 7). C. è presentato come figlio primogenito di Cham (= Camiti), che avrebbe come fratelli Mesraim (= Egitto), Phuth e Chanaan. …
I. L'E. PREISTORICO. - Mentre la Bibbia, nell'enumerare la discendenza dei figli di Noè (Gen. 10, 6, 13), si limita a citare fra quelli della stirpe di Cham anche Misrajhu, nome con cui gli Ebrei indicarono solitamente la terra d'E., le scoperte recenti ci permettono di conoscere …
10:7
… Quest'ultima viene annoverata da Gen. 10, 7 assieme ai Sabei fra i discendenti di Chus (Etiopi) al di là del Mar Rosso; un'altra volta viene menzionata assieme ai Madianiti (Gen. 35, 3), il cui territorio si trovava al settentrione del Higaz.
HEVILA (EBR. ḤĀWĪLĀH PROB. DA ḤŌL «SABBIA»; SETTANTA ΕΥ̓ΑΙ͂Α)
HEVILA (ebr. Ḥāwīlāh prob. da ḥōl «sabbia»; Settanta Εὐαῖα). - Regione (v. EDEN) abbondante di oro, di gomma aromatica e di pietre preziose, dove scorreva il fiume Phison (Gen. 2, 11). Il nome è ricordato come un discendente da Chus camita (Gen. 10, 7; I Par. 1, 9) e da Iectan semita (Gen. 10, 29; I Par. 1, 23) e nella formula «da H. sino a Sur» (Gen. 25, 18; I Sam. 15, 7).
Di Chus (Kāt) la Bibbia (Gen. 10, 7 sg. 29) ne conosce due, una africana e asiatica l'altra; non sorprende pertanto la diversità delle spiegazioni (ca. 80). Dal testo si può arguire che l'autore pensasse alla regione dei …
10:8
… Tale testo, come quello che collega C. con il re di Sennar Nemrod (Gen. 10, 8, 12), farebbe pensare ad una regione mesopotamica. …
… PARADISO TERRESTRE), il G. probabilmente sarebbe l'antico Araxes, oggi Aras, detto dagli Arabi Gajhôn er-Râs, le cui sorgenti sono vicine a quelle del Tigri e dell'Eufrate, e che sfocia nel Mar Caspio; e Kûš la regione (Kûšâ) ad oriente della Mesopotamia (Gen. 10, 8), il cui nome sarebbe conservato nella prima dinastia dopo il diluvio, nella città di Kûš e forse anche nel nome dei Kossai che nel II millennio regnarono a Babel.
NEMROD (EBR. NIMRĀDH, SETTANTA NEṢṆĀ)
… Nimrādh, Settanta Neṣṇā). - Figlio di Chus, di stirpe camitica, di cui è detto che fu grande cacciatore e fondò un Impero (Gen. 10, 8-12) in Babele e altre città del paese di Sennaar (= Sumer), da cui si recò in Assur, a fondare Ninive e altri centri assiri (onde l'Assiria è detta in Mich. 5, 5 e il paese di N.).
10:10
ACCAD (CUNEIFORME AGADE O AKHADU, CHE GLI ASSIRIOLOGI TRASCRIVONO ACHAD, AKHAD O ACCAD)
ACCAD (cuneiforme Agade o Akhadu, che gli assiriologi trascrivono Achad, Akhad o Accad). - Antica città della Babilonia settentrionale, una delle quattro fondate da Nemrod in Sennaar (Gen. 10, 10), forse l'odierna Tell ed-Deir; vi era il tempio E-ul-maš della dea Anunitum. …
… Erano tante piccole città-Stati, spesso in lotta tra loro, tra cui: Ur (v.), patria di Abramo (Gen. 15,17); Lagaš (Telloh); Kiš (el-Ohejmir); Umma (Gōbah); Adab (Bismajjah); Isin; Mari; Uruk (Warka); l'Erech di Gen. 10,10), Larsa (Senkereh), l'Ellasar di Gen. 10,10). Soltanto a periodi qualcuna domina su tutto il paese; così Lagaš con i re Entemena ed Urukagina (inizi III millennio); Umma, con Lugalzaggisi …
… Kalnèh). - In Gen. 10, 10 è la quarta città della tetrapoli meridionale della Mesopotamia, che costituiva il regno di Sennaar (Šin'ār), fondato da Nemrod. …
SENNAAR (ebr. Šin'ār). - Termine geografico che in alcune pericopi bibliche significa la terra di Babilonia, p. es., Gen. 10, 10 sg. (persino in opposizione all'Assiria); ibid. 11, 1-9 (torre di Babele [v.]); Dan. 1, 2; Zach. 5, 11. In altre però sembrerebbe
10:11
Gen. 10, 11 narra che Nemrod, camita di Kuš, da Sennaar (Babilonide) venne ad A. (regione); Mi. 5, 6 chiama perciò A. « terra di Nemrod ». Infatti l'Assiria fu dapprima colonizzata da non-Semiti …
Nella Bibbia la città è nominata in Gen. 10, 11-12 (Nimrod) e nel libro del profeta Giona (1-3). …
10:13
e anche la Volgata adottano questo duplice significato nel rendere: 1) Pâṭ (Ier. 49, 9; Ex. 36, 5), territorio lungo le coste del Mar Rosso, probabilmente l'odierna Somalia; 2) Lâbhîm (Dan. 11, 43; II Par. 12, 3; 16, 8; cf. Lâhâbhîm di Gen. 10, 13), associato sempre con Mîṣrâṭîm (= Egitto), designante la regione ad ovest del Delta del Nilo o la odierna L.
2. Lâdh, Lâdhîm (Lydia, Lydii; Is. 66, 19; Ez. 27, 10; 30, 5; cf. Gen. 10, 13; I Par. 1, 13): regione e popolazione forse nel Nord-Africa.
10:14
… Prevale oggi l'opinione che Kefivo dei documenti egizi e Caphtor della Bibbia (Gen. 10, 14) (Kaftara nei testi cuneiformi) sia C., paese d'origine dei Filistei (Jer. 47, 7; Am. 9, 7). Le esplorazioni archeologiche attestano una grande attività commerciale con l'Egitto e …
KITTĪM (KITTIJĪM, IN IER. 2, 10)
Nei manoscritti di 'Ajn Fešpah, l'apocrifo detto Guerra dei figli della luce contro i figli delle tenebre indica i Seleucidi e i Tolomei come K. Subendo l'influsso del Targum (Gen. 10, 14; I Par. 1, 7), la Volgata traduce K. per « Italia » nell'oracolo di Balaam (Num. 24, 24) e per « Romani » (Settanta 'Ρομώος) in Dan. 11, 30.
10:15
… Ma L. Dürr, E. Kalt, con altri, basandosi sulla classificazione genealogica di Gen. 10,15. 16, ricollegano gli A. con i Camiti. …
… «Figli di Canaan» (cioè membri della famiglia cananea) sono Sidone, gli Hetel, i Gebusei, gli Amorci, i Gergesei, gli Hevei, gli Arachei, i Sinei, gli Arvadei, i Samarei e gli Amatei (Gen. 10, 15-18), cioè i popoli non israelitici della Palestina e della Siria. …
Oscura ne è l'origine, ma la designazione di Sidhôn, nella tavola dei popoli, come primogenito di Canaan (Gen. 10, 15) e l'uso adottato nei testi biblici (Jos. 13,6) e nei poemi omerici di chiamare i Fenici con il nome di Sidonii (Il., VI, 289; XXIII, 743; Odyss., XV, 415; XVII, 424) indica la supremazia …
10:16
GERGESEI (EBR. GIRGĀII; SETTANTA, ΓΕΡΜΑΧΊΑΙ, LATINIZZO IN GERGESEI)
… Nella tavola delle nazioni (Gen. 10, 16) i G. sono presentati come discendenti da Cham; ma ciò non pregiudica la classificazione etnologica di questo popolo, giacché in tale documento si seguono principi particolari, che …
IEBUSEI. - Nome gentilizio di un antico clan (ebr. [ha] - Jēbhūti, sempre con l'articolo, ad eccezione di II Sam. 5, 8; I Par. 11, 6; Zach. 9, 7, ed al singolare; Settanta: ὁ Ἰεβουσαῖς), stanziato in Canaan (Gen. 10, 16; I Par. 1, 14), sempre incluso, come gruppo secondario, nella lista settentrionale dei popoli che Israele doveva conquistare (Deut. 7, 1; 20, 17; cf. Gen. 15, 21; Ex. 3, 8, 17, ecc.). …
10:18
ARADO (EBR. 'ARVĀD; ASSIR. 'ARVADA; SETTANTA 'ΑΡΆΔΙΟΙ, 'ΑΡΣΆΟΙ; VOLGATA ARADII, ARADUS)
ARADO (ebr. 'Arvād; assir. 'Arvada; Settanta 'Αράδιοι, 'Αρσάοι; Volgata Aradii, Aradus). - Isoletta (m. 800 per 500) fenicia con città omonima (oggi Ruvād, con 2500 ab.), a due km. e mezzo dal litorale, a ca. 60 km. a nord di Tripoli di Siria, abitata dagli Aradii, discendenti da Canaan (Gen. 10, 18). Secondo Strabone (XVI, 2, 133) fu fondata da fuggiaschi di Sidone. …
10:19
ADAMA (ebr. 'Admdh). - Città della Pentapoli (v.), nominata accanto a Seboim, al confine di Canaan (Gen. 10, 19). Il suo re Sennaab, in coalizione con gli altri re della Pentapoli, fu sconfitto nella valle di Siddim da Codorlahomor, re di Elam, coadiuvato da altri tre re (Gen. 14, 1-9). A. fu …
GAZA (ebr. Azzah, ar. Gazzah). - Città cananea (Gen. 10, 19; Deut. 2, 23) nell'angolo sud-ovest della Palestina, a 4 km. dal mare, sull'unica via che dall'Egitto conduceva in Siria. …
GERGESEI (EBR. GIRGĀII; SETTANTA, ΓΕΡΜΑΧΊΑΙ, LATINIZZO IN GERGESEI)
… Nella Bibbia i G. sono nominati pochissime volte (Gen. 10, 19; 15, 21; Deut. 7, 1; Ios. 3, 10; 24, 11; Neh. 9, 8) e sempre con una fraseologia stereotipata, che elenca i vari clan o tribù della Palestina preisraelitica. …
GÉRARA (EBR. GÉRÂR, SETTANTA ΓΕΡΜΑΡ)
… Gérâr, Settanta Γερμαρ). - Antica città del Neghebh in Palestina, sulla via per l'Egitto, a sud-est da Gaza e ad ovest di Bersabea (Gen. 10, 19; 20, 1). Capoluogo di un principato detto, per anticipazione, filisteo. È ricordata nella Bibbia per il soggiorno dei patriarchi Abramo (Gen. 20, 1-18) ed Isacco (Gen. 26, 1-26) e …
… Anche quando prevalse la potente rivale Tiro, il nome di Sidoni rimase sinonimo di Fenici (I Reg. 16, 31). Nella Bibbia S. è ricordata sia come città (Iudc. 1,31; 18,28; Is. 23,2; Ez. 27,8) sia come territorio che delimitava la frontiera settentrionale di Canaan (Gen. 10, 19) e confinava con le tribù di Zabulon (ibid. 49,13) e di Aser (Jos. 19, 28). È detta « S. grande » (ibid. 11,8; 19,28) con i suoi sobborghi e dintorni, in opposizione alla primitiva …
10:21
… 13), antenato (I Reg. 15, 11, 24; al plurale è frequente: Gen. 15, 15; Num. 14, 18; ecc.), onde 'abbôthêm' « i nostri podrì » (Eccli. 44, 1) frequente nelle preghiere dei giudei (cf. Berachoth, IX, 1), equivale a « Israele ». 2) Capostipite d'un popolo (Gen. 10, 21; 17, 5; 19, 37; 36, 9, 43), iniziatore d'un mestiere o arte (Gen. 4, 20 sg.). 3) Crestore (Iob 38, 28; cf. Jer. 2, 27), quindi Dio (Deut. 32, 6; Is. 63, 16; Eccli. 51, 10). 4) Benefattore …
… Nipote di Arphaxad, figlio di Sem, progenitore d'Abramo hā-'ibhrī (Gen. 14, 13): Gen. 10, 21. 24 sg.; 11, 14-17; I Par. 1, 18 sg. 25. Inoltre il capo di una famiglia sacerdotale, al tempo di Ioskim (Neh. 13, 20); uno della tribù di Gad (I Par. 5, 13. 5-6); due della tribù di Beniamin …
IAPHETH (EBR. JEPHETH, JĀPHETH, SETTANTA: ἸΆΦΕΘ)
… Jepheth, Jāpheth, Settanta: Ἰάφεθ). - Figlio di Noè, minore di Sem (Gen. 10, 21, secondo l'ebr.) e maggiore di Cham (Gen. 9, 24), progenitore delle popolazioni a occidente e a nord della Palestina (Gen. 10, 2-5), tra cui i Cimmeri (Gomer), i Medi (Madai), i Greci, …
I P. postdiluviani nel testo masoretico sono 9, nei Settanta e in Lc. 3, 36 sono 10 per l'aggiunta di Cainan (cf. anche I Par. 24, 27). In Gen. 11, 10-26 sono presentati come genealogia di Sem; in Gen. 10, 21 sg. si ha un'altra discendenza di Sem: Aelam, Assur, Arphaxad, Lud, Aram. …
In Gen. 10, 21-31 si ricordano i figli e nipoti di S.,
10:22
1. A. (ebr. 'Arpahšad), figlio di Sem, n. 2 anni dopo il diluvio (Gen. 10, 22; 11, 10), nonno o bisnonno di Heber (v.). …
… Ma il popolo di A. è ben detto discendente da Sem (Gen. 10, 22).
E. NELLA BIBBIA. - Alcuni libri biblici ricordano il paese ed il popolo di E. In Gen. 10, 22 ed in I Par. 17 (figli di Sem sono « E., Assur ... »), la Bibbia attribuisce un'origine semitica al popolo elamitico, ciò che combacia almeno in parte con la storia profana. …
LIDIA. - 1. Ebr. Lâdh, gr. Λάδω (Gen. 10, 22; I Par. 11, 17; I Mach. 8, 8): regione dell'Asia Minore occidentale sulle coste dell'Egeo, situata fra la Misia al nord, la Frigia ad est e la Caria a sud, in paese fertile e ricco, …
… XXI a. C.) ha già vari re. Divenne la capitale del glorioso Impero elamita (cf. Gen. 10, 22; 14, 1) e più tardi del Regno neo-elamita.
10:23
… Secondo la tradizione raccolta da Flavio Giuseppe, D. sarebbe stata fondata da Us (Gen. 10, 23), figlio di
… 17; concordano ancora in tal senso le indicazioni sugli amici di G. (Iob 2, 11): Eliphaz (v.) di Theman, regione certamente idumea (Gen. 36, 11-15; Ier. 49, 7) e Baldad di Sue nell'Arabia settentrionale (Gen. 25, 2). Ma le tradizioni divergono; Gen. 10, 23, che nomina 'Uš tra i figli di Aram, contribuì a farlo cercare in Siria e specialmente nel Hawrān.
10:24
… Alcuni credono che Gen. 10, 24 sia da integrare nel testo ebraico in base al greco (così, p. es., fa intendere il Kittel nella Biblia Hebraica [3ª ed., Stoccarda 1920]), oppure, quanto a s. Luca, che C. non appartenga …
10:25
IECTAN (EBR. JOQTĀN, SETTANTA: ἸΕΚΤΆΝ)
… Joqtān, Settanta: Ἰεκτάν). - Figlio di Eber della linea di Sem (Gen. 10, 25), i cui figli (Gen. 10, 26-30) portano nomi riconoscibili in tribù o località dell'Arabia iemenitica, p. es., Saba, Asarmoth (Ḥadramūt), ecc.
… Fu chiamato P. « perché al suo tempo si divise il mondo » (Gen. 10, 25).
10:26
IECTAN (EBR. JOQTĀN, SETTANTA: ἸΕΚΤΆΝ)
… Joqtān, Settanta: Ἰεκτάν). - Figlio di Eber della linea di Sem (Gen. 10, 25), i cui figli (Gen. 10, 26-30) portano nomi riconoscibili in tribù o località dell'Arabia iemenitica, p. es., Saba, Asarmoth (Ḥadramūt), ecc.
10:29
HEVILA (EBR. ḤĀWĪLĀH PROB. DA ḤŌL «SABBIA»; SETTANTA ΕΥ̓ΑΙ͂Α)
HEVILA (ebr. Ḥāwīlāh prob. da ḥōl «sabbia»; Settanta Εὐαῖα). - Regione (v. EDEN) abbondante di oro, di gomma aromatica e di pietre preziose, dove scorreva il fiume Phison (Gen. 2, 11). Il nome è ricordato come un discendente da Chus camita (Gen. 10, 7; I Par. 1, 9) e da Iectan semita (Gen. 10, 29; I Par. 1, 23) e nella formula «da H. sino a Sur» (Gen. 25, 18; I Sam. 15, 7).
1. Semita, tredicesimo ed ultimo figlio di Iectan (Gen. 10,29; I Par. 1, 23). Capostipite di una tribù araba, nello Jemen (E. Glaser, v. bibl.); altri la identifica con i Ḥaḏāpīrān di Tolomeo (VI, 7, 24).
particolare l'indicazione di Gen. 10, 29 (antichissima ta-
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.