The Angel declareth what shal happen to the Iewes vnder the kinges of Persia, and by occasion of warres betwen Aegypt and Syria.
1And from the first year of Darius, the Mede, I stood up, that he might be strengthened, and confirmed.Or io fin dal primo anno di Dario il Medo lo assisteva, perchè si fortificasse, e si corroborasse.AND I from the first yeare of Darius the Mede stood that he might be strengthened, and made strong.Ego autem ab anno primo Darii Medi stabam ut confortaretur et roboraretur. 2And now I will shew thee the truth. Behold, there shall stand yet three kings in Persia, and the fourth shall be enriched exceedingly above them all: and when he shall be grown mighty by his riches, he shall stir up all against the kingdom of Greece.Ed ora io annunzierò a te la verità: Ecco che tre re saranno ancor nella Persia, e il quarto sorpasserà gli altri tutti in ismodata potenza, e quando sarà cresciuto in ricchezze, inciterà tutti contro il regno della Grecia.And now I wil declare the truth vnto thee. Behold three kinges as yet shal stand in Persia, and the fourth shal be inriched with exceding riches aboue al: & when he is growne mightie in his riches, he shal rayse vp al against the kingdom of Greece.Et nunc veritatem annuntiabo tibi. Ecce adhuc tres reges stabunt in Perside, et quartus ditabitur opibus nimiis super omnes: et cum invaluerit divitiis suis, concitabit omnes adversum regnum Græciæ. 3But there shall rise up a strong king, and shall rule with great power: and he shall do what he pleaseth.Ma sorgerà un re forte, il quale dominerà con possanza grande, e farà quel che vorrà.But there shal rise a strong king, and shal rule with much power: and he shal doe what shal please him.Surget vero rex fortis, et dominabitur potestate multa, et faciet quod placuerit ei. 4And when he shall come to his height, his kingdom shall be broken, and it shall be divided towards the four winds of the heaven: but not to his posterity, nor according to his power with which he ruled. For his kingdom shall be rent in pieces, even for strangers, besides these.E quand'egli sarà nella sua esaltazione, cadrà il suo regno, e sarà diviso a' quattro venti del cielo, ma non a' suoi discendenti, né avrà potenza simile a quella, con cui egli dominò: imperocchè oltre a quegli (quattro) il suo regno sarà smembrato ancor dagli esteri.And when he shal stand, his kingdom shal be broken, and it shal be diuided into the foure windes of heauen: but not vnto his posteritie, nor according to his mightines wherwith he ruled. For his kingdom shal be rent euen vnto foreners, besyde these.Et cum steterit, conteretur regnum ejus, et dividetur in quatuor ventos cæli: sed non in posteros ejus, neque secundum potentiam illius, qua dominatus est: lacerabitur enim regnum ejus etiam in externos, exceptis his.
5And the king of the south shall be strengthened, and one of his princes shall prevail over him, and he shall rule with great power: for his dominion shall be great.E il re di mezzodì sarà possente: ma uno de' principi di quello sarà di questo più forte, e sarà signore di molte genti, perchè grande sarà il suo dominio.And the king of the South shal be made strong, & there shal d of his princes preuaile aboue him, and he shal rule in dominion: for his dominion shal be much.Et confortabitur rex austri: et de principibus ejus prævalebit super eum, et dominabitur ditione: multa enim dominatio ejus. 6And after the end of years they shall be in league together: and the daughter of the king of the south shall come to the king of the north to make friendship, but she shall not obtain the strength of the arm, neither shall her seed stand: and she shall be given up, and her young men that brought her, and they that strengthened her in these times.E passati molti anni faranno lega, e la figliuola del re di mezzogiorno anderà sposa del re di settentrione pegno di amicizia: ma ella non avrà stabile, e ferma sorte, né la sua stirpe si manterrà, e sarà messa a morte ella, e la gioventù, che la aveva accompagnata, ed erale stata di conforto in que' tempi.And after the end of yeares they shal be confederated: and the daughter of the king of the South shal come to e the king of the North to make amitie, and shal not obtayne the strength of the arme, neither shal his sede stand: and she shal be deliuered, and they that brought her, her yongmen and they that strengthened her in the times.Et post finem annorum fœderabuntur: filiaque regis austri veniet ad regem aquilonis facere amicitiam, et non obtinebit fortitudinem brachii, nec stabit semen ejus: et tradetur ipsa, et qui adduxerunt eam adolescentes ejus, et qui confortabant eam in temporibus. 7And a plant of the bud of her roots shall stand up: and he shall come with an army, and shall enter into the province of the king of the north: and he shall abuse them, and shall prevail.Ma dalla radice di lui sussisterà un germe. Ed ei verrà con un esercito ed entrerà negli stati del re di settentrione, e li desolerà, e ne diverrà padrone.And there shal stand of the bud of her rootes a plant: and he shal come with an armie, and shal enter the prouince of the king of the North: and he shal abuse them, and shal obtayne.Et stabit de germine radicum ejus plantatio: et veniet cum exercitu, et ingredietur provinciam regis aquilonis: et abutetur eis, et obtinebit. 8And he shall also carry away captive into Egypt their gods, and their graven things, and their precious vessels of gold and silver: he shall prevail against the king of the north.E condurrà prigionieri in Egitto i loro dei, e le statue, ed anche i vasi preziosi d'argento, e d'oro. Egli trionferà del re di settentrione.Moreouer also their goddes, and sculptils, the precious vessels also of gold, and siluer, he shal carie away captiue into Aegypt: he shal preuaile against the king of the North.Insuper et deos eorum, et sculptilia, vasa quoque pretiosa argenti et auri, captiva ducet in Ægyptum: ipse prævalebit adversus regem aquilonis.
9And the king of the south shall enter into the kingdom, and shall return to his own land.E rientrerà nel suo regno il re di mezzodì, e ritornerà nella sua terra.And the king of the South shal enter into the kingdom, and shal returne to his owne land.Et intrabit in regnum rex austri, et revertetur ad terram suam. 10And his sons shall be provoked, and they shall assemble a multitude of great forces: and he shall come with haste like a flood: and he shall return, and be stirred up, and he shall join battle with his force.Ma i figliuoli di quello piccati rauneranno eserciti numerosi, e uno velocemente verrà, inonderà, e ritornerà, e con grand' impeto attaccherà la mischia colle forti squadre di lui;And g his sonnes shal be prouoked, and they shal gather a multitude of very manie hostes: and he shal come hastning, and ouerflowing: and he shal returne and be stirred vp, and he shal ioyne battel with his force.Filii autem ejus provocabuntur, et congregabunt multitudinem exercituum plurimorum: et veniet properans, et inundans: et revertetur, et concitabitur, et congredietur cum robore ejus. 11And the king of the south being provoked, shall go forth, and shall fight against the king of the north, and shall prepare an exceeding great multitude, and a multitude shall be given into his hand.E il re di mezzodì provocato uscirà in campo, e combatterà il re di settentrione, e metterà in ordinanza un esercito formisura grande, e caderanno molti sotto il sue braccio.And the king of the South being prouoked shal goe forth, and shal fight against the king of the North, & shal prepare an exceding great multitude, and a multitude shal be geuen into his handes.Et provocatus rex austri egredietur, et pugnabit adversus regem aquilonis, et præparabit multitudinem nimiam, et dabitur multitudo in manu ejus. 12And he shall take a multitude, and his heart shall be lifted up, and he shall cast down many thousands: but he shall not prevail.E farà moltitudine di prigionieri, e s'innalzerà il cuore di lui, e farà macello di molte migliaia, ma non anderà più avanti;And he shal take a multitude, and his hart shal be exalted, and he shal ouerthrow manie thousands: h but he shal not preuaile.Et capiet multitudinem, et exaltabitur cor ejus, et dejiciet multa millia, sed non prævalebit. 13For the king of the north shall return, and shall prepare a multitude much greater than before: and in the end of times, and years, he shall come in haste with a great army, and much riches.Imperocché ritornerà il re del settentrione, e metterà insieme un esercito molto più grande di prima, e passato lo spazio di alcuni anni verrà in fretta con grande armata, e con somma, possanza.For the king of the North shal returne, and shal prepare a multitude much greater then before: & in the end of times, & yeares, he shal come hastining with a great host, and riches exceding much.Convertetur enim rex aquilonis, et præparabit multitudinem multo majorem quam prius: et in fine temporum annorumque veniet properans cum exercitu magno, et opibus nimiis.
14And in those times many shall rise up against the king of the south, and the children of prevaricators of thy people shall lift up themselves to fulfil the vision, and they shall fall.E in que' tempi si moveranno molti contro il re di mezzogiorno: i figliuoli eziandio dei prevaricatori del popol tuo si leveranno su, per adempiere la visione, e periranno.And in those times manie shal rise vp against the king of the South i the children also of the preuaricatours of thy people shal be extolled to fulfil the vision, and they shal fal.Et in temporibus illis multi consurgent adversus regem austri: filii quoque prævaricatorum populi tui extollentur ut impleant visionem, et corruent. 15And the king of the north shall come, and shall cast up a mount, and shall take the best fenced cities: and the arms of the south shall not withstand, and his chosen ones shall rise up to resist, and they shall not have strength.E verrà il re di settentrione, e farà assedj, e prenderà le città meglio fortificate, e il valore di mezzodì non potrà stargli a petto, e i suoi campioni anderanno ad opporsegli, ma saran senza forza.And the king of the North shal come, and shal cast vp a mount, and shal take the best fensed cities: & the armes of the South shal not susteyne, and his chosen shal rise vp to resist, & there shal be no strength.Et venit rex aquilonis, et comportabit aggerem, et capiet urbes munitissimas: et brachia austri non sustinebunt, et consurgent electi ejus ad resistendum, et non erit fortitudo. 16And he shall come upon him, and do according to his pleasure, and there shall be none to stand against his face: and he shall stand in the glorious land, and it shall be consumed by his hand.E quegli venendo sopra il re di mezzodì farà quello, che gli parrà, né sarà chi regger possa davanti a lui, ed egli si poserà nella terra illustre, la quale sotto il potere di lui sarà desolata.And he shal doe coming vpon him according to his pleasure, and there shal be none to stand agaynst his face: and he shal stand in a noble land, & it shal be consumed in his hand.Et faciet veniens super eum juxta placitum suum, et non erit qui stet contra faciem ejus: et stabit in terra inclyta, et consumetur in manu ejus. 17And he shall set his face to come to possess all his kingdom, and he shall make upright conditions with him: and he shall give him a daughter of women, to overthrow it: and she shall not stand, neither shall she be for him.E dirizzerà le sue mire a venire ad occupare tutto il regno di lui, e tratterà con lui di cose giuste, e la figlia bellissima darà a lui per rovinarlo; ma non gli riuscirà, ed ella non lo favorirà.And he shal sette his face to come to possesse al his kingdom, & he shal doe right thinges with him: and he shal geue vnto him a daughter of wemen, to ouerthrow it: and she shal not stand neither shal she be his.Et ponet faciem suam ut veniat ad tenendum universum regnum ejus, et recta faciet cum eo: et filiam feminarum dabit ei, ut evertat illud: et non stabit, nec illius erit.
18And he shall turn his face to the islands, and shall take many: and he shall cause the prince of his reproach to cease, and his reproach shall be turned upon him.E si rivolgerà verso le isole, e molte ne occuperà; e farà restare ozioso l'autore della obbrobriosa sua guerra, e il suo obbrobrio ricaderà sopra di lui:And he shal turne his face to the ilands, & shal take manie: and he shal make the prince of his reproche to cease, and his reproch shal be returned vpon him.Et convertet faciem suam ad insulas, et capiet multas: et cessare faciet principem opprobrii sui, et opprobrium ejus convertetur in eum. 19And he shall turn his face to the empire of his own land, and he shall stumble, and fall, and shall not be found.E tornerà indietro nelle provincie del suo regno, e troverà un inciampo, e cadrà, e più non sarà.And he shal turne his face to the empire of his owne land, and he shal stumble, and fal, & shal not be found.Et convertet faciem suam ad imperium terræ suæ, et impinget, et corruet, et non invenietur. 20And there shall stand up in his place one most vile, and unworthy of kingly honour: and in a few days he shall be destroyed, not in rage nor in battle.E succederà a lui un vilissimo uomo, e indegno dell'onore di re, e in pochi giorni finirà non di morte violenta, né in battaglia.And there shal stand in his place one most vile, & vnworthy of kingly honour: & in few dayes he shal be destroyed, not in furie nor in battel.Et stabit in loco ejus vilissimus, et indignus decore regio: et in paucis diebus conteretur, non in furore, nec in prælio. 21And there shall stand up in his place one despised, and the kingly honour shall not be given him: and he shall come privately, and shall obtain the kingdom by fraud.E occuperà il suo luogo un principe vilipeso, e non sarà dato a lui l'onore di re: e verrà di nascosto, e s'impadronirà del regno con frode.And k there shal stand in his place one despised, and kinglie honour shal not be geuen him: and he shal come secretly, and shal obteyne the kingdom by fraude.Et stabit in loco ejus despectus, et non tribuetur ei honor regius: et veniet clam, et obtinebit regnum in fraudulentia. 22And the arms of the fighter shall be overcome before his face, and shall be broken: yea, also the prince of the covenant.E le forze di chi combatterà contro (di lui) saranno debellate, e distrutte, e di più il capo dell'alleanza.And the armes of him that fighteth shal be expugned from before his face, and shal be broken: moreouer also the prince l of the league.Et brachia pugnantis expugnabuntur a facie ejus, et conterentur: insuper et dux fœderis.
23And after friendships, he will deal deceitfully with him: and he shall go up, and shall overcome with a small people.E dopo aver fatta amicizia con lui, userà frode, e anderà innanzi, e vincerà con piccolo esercito.And after the amities, he shal worke deceite with him: and he shal goe vp, and shal ouercome with few people.Et post amicitias, cum eo faciet dolum: et ascendet, et superabit in modico populo. 24And he shall enter into rich and plentiful cities: and he shall do that which his fathers never did, nor his fathers’ fathers: he shall scatter their spoils, and their prey, and their riches, and shall forecast devices against the best fenced places: and this until a time.Ed entrerà nelle città grosse, piene di ricchezze, e farà quel, che non fecer mai i suoi padri, né i padri de' padri suoi, saccheggerà, e spoglierà, e dissiperà le loro ricchezze, e formerà disegni contro le più forti, e ciò fino a un dato tempo.And he shal enter abundant and plentiful cities: & he shal doe thinges that his fathers neuer did, & his fathers fathers: their robberies, and pray, & riches he shal dissipate, and shal deuise deuises against the best fensed: and this vntil a time.Et abundantes, et uberes urbes ingredietur: et faciet quæ non fecerunt patres ejus, et patres patrum ejus: rapinas, et prædam, et divitias eorum dissipabit, et contra firmissimas cogitationes inibit: et hoc usque ad tempus. 25And his strength, and his heart, shall be stirred up against the king of the south, with a great army: and the king of the south shall be stirred up to battle with many and very strong succours: and they shall not stand, for they shall form designs against him.E la sua fortezza, e il suo coraggio lo istigherà ad andare contro il re del mezzogiorno con grande esercito: e il re di mezzogiorno si farà animo alla guerra, mediante i molti, e grandi aiuti, ma non gli varranno, perchè si macchineranno insidie contro di lui.And his strength & his hart shal be stirred vp against the king of the South in a great armie: and the king of the South shal be prouoked to battel with manie aydes, and exceding strong: & they shal not stand because they shal take counsels against him.Et concitabitur fortitudo ejus, et cor ejus adversum regem austri in exercitu magno: et rex austri provocabitur ad bellum multis auxiliis, et fortibus nimis: et non stabunt, quia inibunt adversus eum consilia. 26And they that eat bread with him, shall destroy him, and his army shall be overthrown: and many shall fall down slain.E que', che mangiano alla sua mensa, saranno la sua rovina, e l'esercito di lui sarà oppresso, e moltissimi saran gli uccisi.And they that eate bread with him, shal destroy him, and his armie shal be oppressed: & there shal fal slaine very manie.Et comedentes panem cum eo, conterent illum, exercitusque ejus opprimetur: et cadent interfecti plurimi.
27And the heart of the two kings shall be to do evil, and they shall speak lies at one table, and they shall not prosper: because as yet the end is unto another time.Ed anche i due re non penseranno ad altro, che a far del male, e stando insieme a mensa parleranno con finzione, e non arriveranno a' loro fini, perocché la fine è differita ad altro tempo.The hart also of the two kinges shal be to euil, and at one table they shal speake lies, and they shal not prosper: because as yet the end vnto an other time.Duorum quoque regum cor erit ut malefaciant, et ad mensam unam mendacium loquentur: et non proficient, quia adhuc finis in aliud tempus. 28And he shall return into his land with much riches: and his heart shall be against the holy covenant, and he shall succeed, and shall return into his own land.E quegli tornerà nella sua terra con molte ricchezze, e coverà pravi di segni contro il testamento santo, e gli eseguirà, e ritornerà nella sua terra;And he shal returne into his land with much riches: and his hart against the holie testament, and he shal prosper and shal returne into his owne land.Et revertetur in terram suam cum opibus multis: et cor ejus adversum testamentum sanctum, et faciet, et revertetur in terram suam. 29At the time appointed he shall return, and he shall come to the south, but the latter time shall not be like the former.Nel tempo stabilito ritornerà, e verrà verso il mezzodì, ma questa ultima volta non avverrà come nella prima;At the time appointed he shal returne, and he shal come to the South, and the later end shal not be like to the former.Statuto tempore revertetur, et veniet ad austrum: et non erit priori simile novissimum. 30And the galleys and the Romans shall come upon him, and he shall be struck, and shall return, and shall have indignation against the covenant of the sanctuary, and he shall succeed: and he shall return, and shall devise against them that have forsaken the covenant of the sanctuary.Perocché verranno a lui le navi, e i Romani, ed ei sarà in costernazione, e se ne ritornerà; e si accenderà d'ira contro il testamento santo, e la sfogherà: e se n'anderà e volgerà l'animo contro coloro che abbandonarono il testamento santo.And there shal come vpon him galleis, and the Romanes, and he shal be strooken, and shal returne, and shal fret•e against the testament of the sanctuarie, and he shal spede: and shal returne, and shal deuise against them, that haue forsaken the testament of the sanctuarie.Et venient super eum trieres, et Romani: et percutietur, et revertetur, et indignabitur contra testamentum sanctuarii, et faciet: reverteturque, et cogitabit adversum eos qui dereliquerunt testamentum sanctuarii.
31And arms shall stand on his part, and they shall defile the sanctuary of strength, and shall take away the continual sacrifice: and they shall place there the abomination unto desolation.E i suoi strumenti si presenteran con audacia, e contamineranno il santuario (di Dio) forte, e toglieranno il sacrifizio perenne, e vi porranno l'abbominazione della desolazione.And of him shal stand m armes, and shal pollute the sanctuarie of strength, and shal take away the continual sacrifice: and they shal geue abomination into desolation.Et brachia ex eo stabunt, et polluent sanctuarium fortitudinis, et auferent juge sacrificium: et dabunt abominationem in desolationem. 32And such as deal wickedly against the covenant shall deceitfully dissemble: but the people that know their God shall prevail and succeed.E gli empj useranno fraudolenta simulazione contro il testamento. Ma il popolo, che conosce il suo Dio, si terrà fermo, ed agirà.And the impious against the testament shal dissemble fraudulently: but the people that knoweth their God, shal obtayne, and shal doe.Et impii in testamentum simulabunt fraudulenter: populus autem sciens Deum suum, obtinebit, et faciet. 33And they that are learned among the people shall teach many: and they shall fall by the sword, and by fire, and by captivity, and by spoil for many days.E gli scienziati del popolo illumineranno molta gente, e correranno in contro alla spada, e alle fiamme, e alla schiavitù, e allo spogliamento delle sostanze per molti giorni;And the learned in the people shal teach very manie: and they shal fal by sword, and by flame, and by captiuitie, and by spoyle of dayes.Et docti in populo docebunt plurimos: et ruent in gladio, et in flamma, et in captivitate, et in rapina dierum. 34And when they shall have fallen, they shall be relieved with a small help: and many shall be joined to them deceitfully.E nella loro oppressione saran sol levati da piccolo soccorso: e un gran numero si unirà con essi con frode.And when they are fallen, they shal be releeued with a litle ayde: and very manie shal be ioyned to them faynedly.Cumque corruerint, sublevabuntur auxilio parvulo: et applicabuntur eis plurimi fraudulenter. 35And some of the learned shall fall, that they may be tried, and may be chosen, and made white, even to the appointed time: because yet there shall be another time.E cadranno degli scienziati, affinchè sian provati col fuoco, e purgati, e imbiancati sino al tempo già stabilito; perocché rimane tuttora altro tempo.And of the learned there shal fal, that they may be tried, and may be chosen, and made white euen to the time prefixed: because yet there shal be an other time.Et de eruditis ruent, ut conflentur, et eligantur, et dealbentur usque ad tempus præfinitum: quia adhuc aliud tempus erit.
36And the king shall do according to his will, and he shall be lifted up, and shall magnify himself against every god: and he shall speak great things against the God of gods, and shall prosper, till the wrath be accomplished. For the determination is made.E quegli farà tutto quel, ch'ei vorrà, e si leverà in superbia, e insolentirà contro tutti gli dei, e parlerà arrogantemente contro il Dio degli dei, e tutto gli anderà bene, fino a tanto che siasi sfogata l'ira (di Dio); imperocché sta fisso il decreto.And the king shal doe according to his wil, and shal be eleuated, & magnified against euerie god: and against the God of goddes he shal speake magnifical thinges, & shal be directed, til the wrath be accomplished for the determination is made.Et faciet juxta voluntatem suam rex, et elevabitur, et magnificabitur adversus omnem deum: et adversus Deum deorum loquetur magnifica, et dirigetur, donec compleatur iracundia: perpetrata quippe est definitio. 37And he shall make no account of the God of his fathers: and he shall follow the lust of women, and he shall not regard any gods: for he shall rise up against all things.Egli non farà stima del Dio de' suoi padri, e sarà dominato dalla libidine, e non terrà conto d'alcuno degli dei, perchè si metterà al di sopra di tutte le cose.And the God of his fathers he shal not account of: and he shal be in the concupiscences of wemen, neither shal he care for anie of the goddes: because he shal ryse vp against al thinges.Et Deum patrum suorum non reputabit: et erit in concupiscentiis feminarum, nec quemquam deorum curabit, quia adversum universa consurget. 38But he shall worship the god Maozim, in his place: and a god whom his fathers knew not, he shall worship with gold, and silver, and precious stones, and things of great price.Ma renderà onore al Dio Maozim nella sua residenza, e questo dio ignoto a' padri suoi onorerà con doni d'oro, d'argento, di pietre preziose, e di ricca suppellettile.But god Maozim he shal worshipe in his place: and the God whom his fathers knewe not, he shal worshipe with gold, and siluer, and precious stone, and precious thinges.Deum autem Maozim in loco suo venerabitur: et deum, quem ignoraverunt patres ejus, colet auro, et argento, et lapide pretioso, rebusque pretiosis. 39And he shall do this to fortify Maozim with a strange god, whom he hath acknowledged, and he shall increase glory, and shall give them power over many, and shall divide the land gratis.E porrà a difesa della cittadella un dio straniero, e chiunque riconoscerà questo per dio, ei lo ricolmerà, di onori, e daragli potestà sopra molti, e distribuirà a questi gratuitamente la terra.And he shal doe it to fense Maôzim with a strange god, whom he acknowledged, and he shal multiplie glorie, and shal geue them powre in manie, and shal diuide the land gratis.Et faciet ut muniat Maozim cum deo alieno, quem cognovit, et multiplicabit gloriam, et dabit eis potestatem in multis, et terram dividet gratuito.
40And at the time prefixed the king of the south shall fight against him, and the king of the north shall come against him like a tempest, with chariots, and with horsemen, and with a great navy, and he shall enter into the countries, and shall destroy, and pass through.E nel tempo stabilito farà a lui guerra il re di mezzodì, e il re di settentrione si moverà contro di lui come un turbine co' suoi cocchi, co' suoi cavalieri, e con grande armata navale: ed entrerà nelle sue provincie, e distruggerà, e passerà avanti.And in the time prefixed shal the king of the South make battel against him, & as a tempest shal the king of the North come against him in charets, and in horsemen, and in a great nauie, and he shal enter the landes, and shal destroy, and passe through.Et in tempore præfinito præliabitur adversus eum rex austri, et quasi tempestas veniet contra illum rex aquilonis in curribus, et in equitibus, et in classe magna, et ingredietur terras, et conteret, et pertransiet. 41And he shall enter into the glorious land, and many shall fall: and these only shall be saved out of his hand, Edom, and Moab, and the principality of the children of Ammon.Ed entrerà nella terra gloriosa, e molte genti saranno oppresse; e dalle mani di lui queste sole si salveranno, Edom, e Moab, e le frontiere de' figliuoli di Ammon.And he shal enter into the glorious land, and manie shal fal: but these onlie shal be saued out of his hand, Edom, and Moab, and the beginning of the children of Ammon.Et introibit in terram gloriosam, et multæ corruent: hæ autem solæ salvabuntur de manu ejus, Edom, et Moab, et principium filiorum Ammon. 42And he shall lay his hand upon the lands: and the land of Egypt shall not escape.E si approprierà le provincie, e la terra d'Egitto non si salverà da lui.And he shal lay his hand vpon the landes: and the Land of Aeygpt shal not escape.Et mittet manum suam in terras: et terra Ægypti non effugiet. 43And he shall have power over the treasures of gold, and of silver, and all the precious things of Egypt: and he shall pass through Lybia, and Ethiopia.E si renderà padrone de' tesori di oro, e d'argento, e di tutte le cose preziose dell'Egitto: e passerà anche peli a Libia, e pell'Etiopia.And he shal rule ouer the treasures of gold, and of siluer, and in al the precious thinges of Aegypt: through Lybia also, and Aethyopia he shal passe.Et dominabitur thesaurorum auri, et argenti, et in omnibus pretiosis Ægypti: per Libyam quoque, et Æthiopiam transibit.
44And tidings out of the east, and out of the north, shall trouble him: and he shall come with a great multitude to destroy and slay many.E daranno a lui turbamento le voci, che verran dall'oriente, e dal settentrione, e partirà con grande esercito per devastare, e per far grande strage.And a bruite shal truble him from the East, and from the North: and he shal come in a great multitude to destroy and kil very manie.Et fama turbabit eum ab oriente et ab aquilone: et veniet in multitudine magna ut conterat et interficiat plurimos. 45And he shall fix his tabernacle, Apadno, between the seas, upon a glorious and holy mountain: and he shall come even to the top thereof, and none shall help him.E pianterà il padiglione del suo palazzo trai mari sul monte illustre, e santo, e salirà sino alla sua cima, e nissuno gli recherà aiuto.And he shal pitche his tabernacle Apadno betwen the seas, vpon a mount glorious and holie: and he shal come euen to the toppe therof, and no man shal helpe him.Et figet tabernaculum suum Apadno inter maria, super montem inclytum et sanctum: et veniet usque ad summitatem ejus, et nemo auxiliabitur ei.
11:1
11:2
Challoner
Three, etc. Cambyses, Smerdis magus, and Darius the son of Hystaspes. (Challoner; Worthington)
Calmet
Cyrus had been mentioned before, Daniel 10:13, 20. Smerdis, or Artaxerxes, (1 Esdras 4:7.) was the chief of the seven magi, and usurped the throne for six months after the death of Cambyses. (Calmet)
Haydock
He had been declared king before (Haydock) by Patizites, his own brother. The news excited the fury of Cambyses, who mounting on horseback gave himself a mortal wound in the thigh. (Herod. 3:21.) See Ezechiel 38:21. (Haydock)
Challoner
Fourth: Xerxes. (Challoner)
He invaded Greece with an immense army, forcing those on the road to join him. (Just. 1:10.; Herod. vii. and viii.; Calmet)
11:3
Challoner
A strong king: Alexander. (Challoner)
The sequel clearly points him out. Before fifteen years had elapsed, his mother, brother, and children were slain. Arideus, his brother, was declared regent till it should be seen what Roxana should bring forth. After the death of those who might be heirs of Alexander, four generals took the title of kings. Others governed in different places, but were destroyed by degrees.
11:4
11:5
Worthington
South: Ptolemeus, the son of Lagus, king of Egypt, which lies south of Jerusalem. (Challoner) ---St. Irenaeus (IV. 43.) observes, that all prophecies are obscure till they be fulfilled. History shews that this relates to Ptolemy. The kingdoms of Egypt and of Syria are more noticed, as they had much to do with the Jews. (Worthington)
Challoner
His princes (that is, one of Alexander's princes) shall prevail over him; that is, shall be stronger than the king of Egypt. He speaks of Seleucus Nicator, king of Asia and Syria, whose successors are here called the kings of the north, because their dominions lay to the north in respect to Jerusalem. (Challoner)
Worthington
Nicator means a "conqueror." (Haydock) ---This king was master of all from Media and Babylonia to Jerusalem. (Appian, etc.; Calmet) ---Philadelphus was more powerful than his father. (Worthington)
11:6
St. Jerome
South. Bernice, daughter of Ptolemeus Philadelphus, given in marriage to Antiochus Theos, grandson of Seleucus, (Challoner) and king of Syria. She brought a great "dowry," and was therefore styled Phernophoros. Antiochus agreed to repudiate Laodicea; but he soon took her back. Fearing his inconstancy, she poisoned him, and slew his son by Bernice. This lady in a rage mounted her chariot, and having knocked down the cruel minister of such barbarity, trampled upon his body. The rest pretended that the infant was still living, and delivered up a part of the palace to Bernice, yet slew her as soon as they had an opportunity. (St. Jerome; Usher, year of the world 3758; V. Max. 9:10. etc; Calmet)
Haydock
Young. Hebrew, "her conductors, her child, and he that," etc. (Haydock)
Polygaen. Strat. viii
Her physician, Aristarchus, persuaded her to enter the palace. Her women and Egyptian guards defended her for some time. (Polygaen. Strat. viii.; Calmet)
11:7
Challoner
A plant, etc. Ptolemeus Evergetes, the son of Philadelphus. (Challoner)
St. Jerome
Three of Bernice's maids of honour (Haydock) covered her body, and pretended that she was only wounded, till her brother Evergetes came and seized almost all Asia, Callinicus not daring to give him battle. (St. Jerome, etc.; Vaillant. A. 79. Lagid.; Calmet)
Worthington
He laid waste Syria. (Worthington)
11:8
St. Jerome
Gods. He took back what Cambyses had conveyed out of Egypt; and it was on this account that the people styled him "benefactor." (St. Jerome; Calmet)
Challoner
North. Seleucus Callinicus. (Challoner)
Just. xvii
If Evergetes had not been recalled into Egypt by civil broils, he would have seized all the kingdom of Seleucus. (Just. xvii.)
Josephus
As he passed by Jerusalem (ver. 9.) he made great presents, and caused victims of thanksgiving to be offered up. (Josephus, contra Apion ii.)
11:10
Challoner
His sons. Seleucus Ceraunius and Antiochus the great, the sons of Callinicus. (Challoner)
Just. xxix
The former was poisoned after three years' reign, as he marched against Attalus. (Just. xxix.)
Calmet
Antiochus the great reconquered many provinces from Egypt, but was beaten at Raphia, on the confines, and lost Coelo-syria. (Calmet)
Challoner
He shall, etc. Antiochus the great. (Challoner)
Worthington
He prosecuted the war, as his brother was prevented by death. (Worthington)
11:11
Challoner
South. Ptolemeus Philopator, son of Evergetes. (Challoner)
Calmet
He was an indolent prince; but his generals gained the victory. (Calmet)
11:12
Haydock
Prevail. Many fell on both sides. (Haydock)
Just. xxx
But Antiochus did not prevail; (Worthington) or rather Philopator neglected the opportunity of dethroning his rival, (Calmet) as he might have seized all his dominions, if he had not been too fond of ease. (Just. xxx.)
Haydock
He followed the suggestions of his proud heart, when he attempted to enter the most holy place of the temple; and though he was visibly chastised by God, he would have vented his resentment on the Jews, if Providence had not miraculously protected them. (3 Machabees; Calmet) See Ecclesiasticus L. (Haydock)
11:13
Calmet
Times, seventeen years after the battle of Raphia. When Philopator was dead, and his son Epiphanes not above five years old, Antiochus and Philip of Macedon basely attempted to divide his dominions. Scopas engaged Antiochus, but lost the battle, and all that Philopator had recovered. (Calmet)
St. Jerome
Many revolted in Egypt on account of the arrogance of Agathocles, who ruled in the king's name, ver. 14. (St. Jerome)
11:14
Worthington
Vision. Many Jews, deceived by Onias, erected a temple in Egypt, falsely asserting that they fulfilled the prophecy of Isaias, 19:19. (Worthington)
Haydock
This Onias was the son of Onias III, who was slain at Antioch, Daniel 9:25. (Haydock)
Haydock
The temple of Onion was called after him. All allow that he transgressed the law, by offering sacrifice there after God had pitched upon Jerusalem. But this was done (Calmet) under Philometor, forty-seven years (Usher) or longer after those times, when Epiphanes fought against Antiochus. The rebellion of the Jews against Egypt may therefore be meant. It was decreed that they should be under Antiochus, that his son might cause them to fall, (Calmet) and punish them for their crimes. (Haydock)
11:15
11:16
Upon him. Antiochus shall come upon the king of the south.
Challoner
Land: Judea. (Challoner)
Josephus
Consumed, or "perfected." Antiochus was very favourable to the Jews; (Calmet) invited all to return to Jerusalem, and furnished what was requisite for the sacrifices. (Josephus, Jewish Antiquities 12:3.)
11:17
Challoner
Kingdom, viz. all the kingdom of Ptolemeus Epiphanes, son of Philopator. (Challoner)
Calmet
The Romans interrupted Antiochus, who resolved to lull the young prince asleep, till he had subdued these enemies. (Calmet)
Of women. That is, a most beautiful woman, viz. his daughter Cleopatra.
Challoner
It, viz. the kingdom of Epiphanes; but his policy shall not succeed; for Cleopatra shall take more to heart the interest of her husband than that of her father. (Challoner)
Haydock
He came with her to Raphia, and gave her Judea, etc. for her dowry, reserving half of the revenues. Hebrew and Greek have, "to corrupt her;" (Calmet) Vulgate eam; as he wished his daughter to act perfidiously, that he might seize the whole kingdom. (Haydock)
St. Jerome
Epiphanes and his generals were on their guard, and Cleopatra took part with her husband. (St. Jerome)
11:18
Calmet
Islands, near Asia. He also went into Greece, and was master of that country when the Romans declared war against him. (Calmet)
Challoner
Of his reproach. Scipio, the Roman general, called the prince of his reproach, because he overthrew Antiochus, and obliged him to submit to very dishonourable terms, before he would cease from the war. (Challoner)
Haydock
Protestants, "for a prince for his own behalf shall cause the reproach offered by him to cease, without his own reproach he shall cause it to turn upon him." (Haydock)
Livy xxxvii
Being defeated at Magnesia, he chose the wisest plan of avoiding fresh reproach, by making peace, though (Calmet) the terms were very hard. (Livy xxxvii.)
Cicero
He jokingly observed, that he was obliged to the Romans for contracting his dominions. (Cicero, pro Dejot.)
11:19
Just. xxxii
Found. Antiochus plundered the temple of the Elymaites to procure money; but they, (St. Jerome) or the neighbouring barbarous nations, rose up and slew him. (Just. xxxii.)
11:20
Challoner
One more vile. Seleucus Philopator, who sent Heliodorus to plunder the temple; and was shortly after slain by the same Heliodorus. (Challoner)
Calmet
He reigned about twelve years; and had sent his own son, Demetrius, to be a hostage at Rome instead of Epiphanes, whom he designed to place at the head of an army to invade Egypt. Hebrew, "one who shall cause the exactor to pass over the glory of the kingdom," the temple, 2 Machabees 3:(Calmet)
11:21
Challoner
One despised; viz. Antiochus Epiphanes, who at first was despised and not received for king. What is here said of this prince, is accommodated by St. Jerome and others to antichrist, of whom this Antiochus was a figure. (Challoner)
Worthington
He lived and died basely; as the origin and end of antichrist will be ignominious. (Worthington)
Diod. in Valesius
All that follows, to the end of Daniel 12., regards Epiphanes. He had no title to the crown, which he procured by cunning, and held in the most shameful manner. He canvassed for the lowest offices, so that many styled him Epimanes, :"the madman." (Diod. in Valesius, p. 305.; Calmet)
11:22
Challoner
Fighter. That is, of them that shall oppose him, and shall fight against him. (Challoner)
Calmet
Heliodorus, who had murdered his brother and usurped the throne, and Ptolemy Epiphanes, were discomfited. The latter was making preparations against Seleucus, and said that his riches were in the purses of his friends, upon which they poisoned him. (St. Jerome) (Calmet)
Challoner
Covenant, or of the league. The chief of them that conspired against him; or the king of Egypt, his most powerful adversary. (Challoner)
Worthington
This title belongs to antichrist, who will join the Jews, and be received as their Messias. (St. Irenaeus 5:25.; St. Jerome, etc. Jo. 543.) (Worthington)
11:23
Calmet
People. Ephiphanes pretended to be tutor of Philometor. But the nobles of Egypt distrusted him; whereupon he came to a battle, near Pelusium, and the young king surrendered himself. His uncle thus took possession of Egypt with surprising facility. Yet the people of Alexandria crowned Evergetes, which occasioned a civil war. (Calmet)
11:24
Places. Theodotion reads, "Egypt," omitting the b, (Haydock) which gives a good sense.
Calmet
(Calmet)
11:25
Challoner
The king. Ptolemeus Philometor. (Challoner)
Haydock
Epiphanes came under the pretext of restoring Philometor, and gained a victory over Evergetes; but returned in Syria, that the two brothers might weaken each other, (Calmet) while the Syrians formed designs against both. (Haydock)
11:26
Slain. This was the perfidious policy of Epiphanes, who expected that the two brothers would destroy each other, so that he might easily seize Egypt, of which he kept the key, retaining the city of Pelusium. They were however reconciled, and reigned together. The Scripture often represents that as done which is only intended.
11:27
Two kings: Epiphanes and Philometor.
Calmet
Time. Epiphanes, vexed that he should thus be duped, returned again into Egypt, ver. 21.(Calmet)
11:28
Haydock
Riches, taken in Egypt (Calmet) and in Jerusalem. (Haydock)
Calmet
The people had refused to receive Jason; and Epiphanes treated them in the most barbarous manner, profaned the temple, etc., 1 Machabees 1:23., and 2 Machabees 5:21. (Calmet)
11:30
Haydock
Galleys. Hebrew, "ships of Chittim." (Haydock)
Livy xliv
The ambassadors probably came in vessels belonging to Macedonia, (Calmet) which they found at Delos. (Livy xliv.)
Challoner
Romans. Popilius and the other Roman ambassadors, who came in galleys, and obliged him to depart from Egypt. (Challoner)
Polyb. xcii
He was only four or seven miles from Alexandria, and went to meet the ambassadors, who gave him the senate's letter, ordering him to desist from the war. He said he would consult his friends: but Popilius formed a circle round him with his wand, requiring an answer before he went out of it. Hereupon the king withdrew his forces. (Polyb. xcii.; V. Max. 6:4.)
Succeed. Apollonius massacred many Jews on the sabbath, 1 Machabees 1:30.
Haydock
Against. Hebrew, "respecting." Protestant: "have intelligence with them," etc. (Haydock)
These wretches prompted him to make such edicts, for he was attached to no religion, 2 Machabees 4:9.
11:31
Calmet
Arms, (brachia) or strong men, Apollonius, Philip, etc., (2 Machabees vi.) and likewise the senator from Antioch, who executed his decrees. (Calmet)
Challoner
Abomination. The idol of Jupiter Olympius, which Antiochus ordered to be set up in the sanctuary of the temple, which is here called the sanctuary of strength, from the Almighty that was worshipped there. (Challoner)
Calmet
Other idols were set up, and the people were compelled to sacrifice. (Calmet)
Worthington
Yet even in the hottest persecutions some remain faithful. (Worthington)
11:32
Dissemble. Thus acted the officers and apostate Jews.
Know. Such were the Assideans, Eleazar, and the Machabees.
11:33
Learned; the priests, Matthathias, etc., Malachias 2:7.
11:34
Help. The victories of the Machabees were miraculous.
Calmet
Deceitfully, like those who took the spoils of idols, and were slain. Hebrew may imply, "secretly." (Calmet)
11:35
Haydock
Fall, or become martyrs. (Haydock)
Calmet
Such were Eleazar, etc. (Calmet)
Another time, after death; (Haydock) or the perfect deliverance shall take place later, ver. 27.
11:36
Every god. "He plundered many (Calmet or most; pleista.; Haydock) temples." (Polyb. Athen. 5:6.)
The Samaritans, and even the priests of the Lord, obeyed the impious decree; so that the king looked upon himself as a sort of god.
Accomplished against the Jews, when Epiphanes shall be punished.
11:37
Calmet
God. He laughed at religion, yet sometimes offered splendid presents and victims, which shewed his inconstancy. (Calmet)
St. Jerome
Women. He kept many concubines, (Diod.) and committed the greatest obscenities publicly: mimis et scortis. (St. Jerome)
Grotius
Hebrew may have quite a different sense. He had no regard for the sex, (Calmet) killing all indiscriminately. (Grotius)
11:38
Challoner
The god Maozim. That is, the god of forces or strong holds. (Challoner)
Mahuzzim denotes "strong ones," (Haydock) guardians, etc. Dr. Newton (Diss.) explains, the king (ver. 36) of the Roman state; and supposes that here the guardian saints and angels are meant, whose worship he shews "began in the Roman empire, very soon after it became Christian. This exposition seems far preferable to that which interprets" Jupiter or the heavens, and understands the idol set up by Epiphanes. See Univ. Hist. X. Parkhurst.
Haydock
If these authors speak of the inferior veneration shewn to saints and angels in the Catholic Church, it had a much earlier commencement, being coeval with religion itself. But only the blindest prejudice can represent this as idolatrous, and of course this system must fall to the ground. (Haydock)
Junius
Others suppose that Mars, Hercules, Azizus, or Jupiter, may be designated. Hebrew, "He will rise up against all, (38) and against the strong God (of Israel, ver. 31.; and Daniel 8:10.) (Calmet) he will, in his place, worship a strange god, " etc. (Junius)
Calmet
None of the ancestors of Epiphanes had ever adored Jupiter on the altar of holocausts. (Calmet)
Worthington
He and antichrist adore either the great Jupiter or their own strength. (Worthington)
11:39
Haydock
To. Hebrew, "in the most strong holds, with," etc. (Haydock)
Calmet
He built a fortress near the temple, styled Maoz, (Ezechiel 24:25.) on account of its strength. (Calmet)
Challoner
Glory. He shall bestow honours, riches, and lands, upon them that shall worship his god. (Challoner)
He will entrust the strong places to them.
11:40
Fight. Epiphanes made war on Egypt, till the Romans forced him to desist. The prophet explains his preceding attempts, to which he only alluded, ver. 29, 30.
11:41
Calmet
Land; Egypt, or rather Judea. (Calmet)
St. Jerome
Ammon. He will not divide his forces. (St. Jerome)
11:43
Ethiopia. Hebrew, "the Lubim and Cushim shall be at his steps." Theodotion reads, "in their fortresses." He had troops form these nations, or Egypt was guarded by them.
11:44
Calmet
Many. Epiphanes left three generals and half his army to destroy the Jews. (Calmet)
11:45
Challoner
Apadno. Some take it for the proper name of a place; others, from the Hebrew translate it, his palace. (Challoner)
He fixed his royal tent between the Mediterranean and the Dead Sea. (Worthington) ---Porphyrius explains this of the march beyond the Euphrates, which St. Jerome does not disapprove. Apadno may denote Mesopotamia, which is styled Padan Aram.
Calmet
Glorious. Hebrew Zebi, (Calmet) or Tsebi, (Haydock) may allude to Mount Taba, where the king perished, without help, 1 Machabees 6:11., and 2 Machabees 9:9. St. Jerome and many others explain all this of antichrist, and no doubt he was prefigured. The like events will probably take place again towards the end of the world. But as the particulars cannot be ascertained, we have adhered to the history of Antiochus. (Calmet)
11:2
11:3
A strong king.... Alexander.
11:5
The king of the south.... Ptolemeus the son of Lagus, king of Egypt, which lies south of Jerusalem.—Ibid. One of his princes.... that is, one of Alexander’s princes, shall prevail over him: that is, shall be stronger than the king of Egypt. He speaks of Seleucus Nicator, king of Asia and Syria, whose successors are here called the kings of the north, because their dominions lay to the north in respect to Jerusalem.
11:6
The daughter of the king of the south.... Viz., Berenice, daughter of Ptolemeus Philadelphus, given in marriage to Antiochus Theos, grandson of Seleucus.
11:7
A plant, etc.... Ptolemeus Evergetes, the son of Philadelphus.
11:8
The king of the north.... Seleucus Callinicus.
11:10
His sons.... Seleucus Ceraunius, and Antiochus the Great, the sons of Callinicus.—Ibid. He shall come.... Viz., Antiochus the Great.
11:11
The king of the south.... Ptolemeus Philopator, son of Evergetes.
11:16
He shall come upon him.... Viz., Antiochus shall come upon the king of the south.—Ibid. The glorious land.... Judea.
11:17
All his kingdom.... Viz., all the kingdom of Ptolemeus Epiphanes, son of Philopator.—Ibid. A daughter of women.... That is, a most beautiful woman, viz., his daughter Cleopatra.—Ibid. To overthrow it.... Viz., the kingdom of Epiphanes: but his policy shall not succeed; for Cleopatra shall take more to heart the interest of her husband, than that of her father.
11:18
The prince of his reproach.... Seipio the Roman general, called the prince of his reproach, because he overthrew Antiochus, and obliged him to submit to very dishonourable terms, before he would cease from the war.
11:20
One most vile.... Seleucus Philopator, who sent Heliodorus to plunder the temple: and was shortly after slain by the same Heliodorus.
11:21
One despised.... Viz., Antiochus Epiphanes, who at first was despised and not received for king. What is here said of this prince, is accommodated by St. Jerome and others to Antichrist; of whom this Antiochus was a figure.
11:22
Of the fighter.... That is, of them that shall oppose him, and shall fight against him.—Ibid. The prince of the covenant.... or, of the league. The chief of them that conspired against him: or the king of Egypt his most powerful adversary.
11:25
The king.... Ptolemeus Philometor.
11:30
The galleys and the Romans.... Popilius, and the other Roman ambassadors, who came in galleys, and obliged him to depart from Egypt.
11:31
They shall place there the abomination, etc.... The idol of Jupiter Olympius, which Antiochus ordered to be set up in the sanctuary of the temple: which is here called the sanctuary of strength, from the Almighty that was worshipped there.
11:38
The god Maozim.... That is, the god of forces or strong holds.
11:39
And he shall increase glory, etc.... He shall bestow honours, riches and lands, upon them that shall worship his god.
11:45
Apadno.... Some take it for the proper name of a place: others, from the Hebrew, translate it his palace.
11:1
The Angel prosecuting his speach to the prophet sheweth that he had prayed for the king of Persians, from the first time after the ouerthrow of Babylon, seing him vvel affected tovvards the levves, as vvas also the next king Cyrus, vvho in dede released them.
11:2
Cambyses. 1. Smerdes magus. Darius Histaspis.
Xerxes. Alexander. come to his height.
11:4
Scarsely touching other successors of Alexander, the holie scripture here prophecieth of the kinges of Aegypt on the south side of Iurie, & Syrians on the North: by whose warres the Ievves were most molested.
11:5
Euerie prophecie (saith S. Ir•n, li. 4. c. 43) before it be fulfilled is aenigma, a ridle; or obscure proposition. But vvhen it is past may more easily sometimes certainly, be interpreted. So by histories of things now past he gathereth very probably that by this king of the south vvas vnderstood Ptolomeus sonne of Lagus king of Aegypt.
king of Aegypt.
11:6
king of Syria.
11:14
Concordanza Isa. 19. v. 19.
11:17
d His sonne called Ptolomeus Philadelphus excelled his father in povvre and magnificence.
11:19
e This king of the North semeth to be Antiochus Theos king of Syria.
11:21
f Ptolomeus Euergetes king of Aegipt inuaded and spoyled Syria.
11:23
g Seleucus Ceraunus, and Antiochus magnus sonnes of Seleucus callinicus shal raise nevv warres against Ptolomeus Philopator king of Aegypt, but the elder brother being slaine in the way, Antiochus shal prosecute the vvarre.
11:28
h He shal in uade and kilmanie, but not preuaile.
11:30
i Manie Ievves deceiued by Onias fleeing into Aegypt shal erect a temple and sacrifice, falsly auouching that they fulfil the prophecie of Isaie. ch. 19. v. 19.
11:32
Euen in the hotest persecution of Antiochus, Nero or Antichrist some shal constantly confesse true religion.
k According to the historie al expositers vnderstand this of Antiochus, Epiphanes, who liued and died basely: but mystically of Antichrist, very potent & glorious in this world, yet shal haue base beginning and an ignominious end.
11:37
l This title Prince of the league or couenant, perteyneth directly to Antichrist: who wil ioyne himself vvith the Iewes pretending to obserue the law of Moyses and so they vvil receiue him as their Messias. Ioan. 5. v. 43. S. Ireneus li. 5. c. 25. S. Ierom. & alij.
11:38
The God of povvre or strength, either Iupiter the Grecians great god, or their ovvne streingth, vvherin Antiochus, and Antichrist shal trust.
11:45
His royal tabernacle or palace, betvven the dead se a and the mediteranian.
11:31
sant'Ippolito † 235 d.C. Treatise on Christ and Antichrist 62
… And except those days should be shortened, there should no flesh be saved.” And Daniel says, “And they shall place the abomination of desolation a thousand two hundred and ninety days. Blessed is he that waiteth, and cometh to the thousand two hundred and ninety-five days.”
11:33
sant'Ippolito † 235 d.C. On Daniel 2.32
32. But they said, “We will not come forth: neither will we do the king’s commandment; we will die in our innocency: and he slew of them a thousand souls.” The things, therefore, which were spoken to the blessed Daniel are fulfilled: “And my servants shall be afflicted, and shall fall by famine, and by sword, and by captivity.”
11:37
san Giovanni Damasceno † 749 d.C. An Exact Exposition of the Orthodox Faith 4.26
… The Jews accordingly did not receive the Lord Jesus Christ who was the Son of God and God, but receive the impostor who calls himself God . For that he will assume the name of God, the angel teaches Daniel, saying these words, Neither shall he regard the God of his fathers
11:41
sant'Ippolito † 235 d.C. Treatise on Christ and Antichrist 51
51. But not to confine ourselves to these words and arguments alone, for the purpose of convincing those who love to study the oracles of God, we shall demonstrate the matter by many other proofs. For Daniel says, “And these shall escape out of his hand, even Edom, and Moab, and the chief of the children of Ammon.”
11:1
brium ejus convertetur in eum. 19. Et convertet faciem suam ad imperium terrae suae, et impinget, et corruet, et non invenietur. 20. Et stabit in loco ejus vilissimus, et indignus decore regio: et in paucis diebus conteretur, non in furore, nec in praelio. 21. Et stabit in loco ejus despectus, et non tribuetur ei honor regius: et veniet clam, et obtinebit regnum in fraudulentia. 22. Et brachia pugnantis expugnabuntur a facie ejus, et conterentur: insuper et dux foederis. 23. Et post amicitias, cum eo faciet dolum: et ascendet, et superabit in modico populo. 24. Et abundantes et uberes urbes ingredietur: et faciet quae non fecerunt patres ejus, et patres patrum ejus: rapinas, et praedam, et divitias eorum dissipabit, et contra firmissimas cogitationes inibit: et hoc usque ad tempus. 25. Et concitabitur fortitudo ejus, et cor ejus adversum regem Austri in exercitu magno: et rex Austri provocabitur ad bellum multis auxiliis: et fortibus nimis: et non stabunt, quia inibunt adversus eum consilia. 26. Et comedentes panem cum eo, conterent illum, exercitusque ejus opprimetur: et cadent interfecti plurimi. 27. Duorum quoque regum cor erit ut malefaciant, et ad mensam unam mendacium loquentur, et non proficient: quia adhuc finis in aliud tempus. 28. Et revertetur in terram suam cum opibus multis: et cor ejus adversum testamentum sanctum, et faciet, et revertetur in terram suam. 29. Statuto tempore revertetur, et veniet ad Austrum: et non erit priori simile novissimum. 30. Et venient super eum trieres et Romani: et percutietur, et revertetur, et indignabitur contra testamentum sanctuarii, et faciet: reverteturque, et cogitabit adversum eos qui dereliquerunt testamentum sanctuarii. 31. Et brachia ex eo stabunt, et polluent sanctuarium fortitudinis, et auferent juge sacrificium: et dabunt abominationem in desolationem. 32. Et impii in testamentum simulabunt fraudulenter: populus autem sciens Deum suum, obtinebit, et faciet. 33. Et docti in populo, docebunt plurimos: et ruent in gladio, et in flamma, et in captivitate, et in rapina dierum. 34. Cumque corruerint, sublevabuntur auxilio parvulo, et applicabuntur eis plurimi fraudulenter. 35. Et de eruditis ruent, ut conflentur, et eligantur, et dealbentur usque ad tempus praefinitum: quia adhuc aliud tempus erit. 36. Et faciet juxta voluntatem suam rex, et elevabitur, et magnificabitur adversus omnem deum: et adversus Deum deorum loquetur magnifica, et dirigetur, donec compleatur iracundia: perpetrata quippe est definitio. 37. Et Deum patrum suorum non reputabit: et erit in concupiscentiis feminarum, nec quemquam deorum curabit: quia adversum universa consurget. 38. Deum autem Maozim in loco suo venerabitur: et Deum, quem ignoraverunt patres ejus, colet auro, et argento, et lapide pretioso, rebusque pretiosis. 39. Et faciet ut muniat Maozim cum Deo alieno, quem cognovit, et multiplicabit gloriam, et dabit eis potestatem in multis, et terram dividet gratuito. 40. Et in tempore praefinito praeliabitur adversus eum rex Austri, et quasi tempestas veniet contra illum rex Aquilonis, in curribus, et in equitibus, et in classe magna, et ingredietur terras, et conteret et pertransiet. 41. Et introibit in terram gloriosam, et multae corruent: hae autem solae salvabuntur de manu ejus, Edom, et Moab, et principium filiorum Ammon. 42. Et mittet manum suam in terras: et terra Aegypti non effugiet. 43. Et dominabitur thesaurorum auri et argenti, et in omnibus pretiosis Aegypti: per Libyam quoque et Aethiopiam transibit. 44. Et fama turbabit eum ab Oriente et ab Aquilone: et veniet in multitudine magna ut conterat et interficiat plurimos. 45. Et figet tabernaculum suum Apadno inter maria, super montem inclytum et sanctum: et veniet usque ad summitatem ejus, et nemo auxiliabitur ei. 1. Ego autem ab anno primo Darii stabam ut confortaretur. — Non sunt haec verba Danielis, ut vult S. Hieronymus, sed angeli cum Daniele loquentis: angelus enim orationem cap. praeced. de bellis coeptam hic continuat, ut patet ex ipsa serie contextus, maxime ex fine cap. praeced. et ex vers. hic aliisque seq. Ita Theodoretus et Hebraei. prophetico non fuit curae ordinem historiae prosequi, sed tantum ea attingere, quae ad ejus scopum pertinent. Scopus autem ejus hic est, describere regnum Graecorum, puta Alexandri, ejusque successorum Seleucidarum et Ptolemaeorum. Transit ergo a Xerxe ad Graecos, quia cum ipsi Xerxem tam infami clade ceciderunt, tum coeperunt se erigere, atque Xerxis et Persarum opibus et regno inhiare. q. d. Ego angelus qui Judaeorum sum custos, ab initio procuravi, ut regnum a Chaldaeis, et Balsasare ad Medos et Persas, puta ad Darium et Cyrum, transferretur. Sciebam enim eos Judaeis fore benevolos magis quam Babylonios reges, quodque ipsi Judaeos e Babylone in patriam dimitterent, ideoque ab initio ego Darium adjuvi, ut in regno Babylonis confirmaretur et roboraretur.
11:2
2. Ecce adhuc tres reges stabunt in Perside. — Imperite Judaei ex hoc loco numerant tantum quinque reges Persarum: nam, ut docent S. Hieronymus, Eusebius, Josephus, Thucydides, Diodorus, Herodotus et alii, universim fuerunt 14, scilicet: I. Cyrus, qui regnavit annos 30. II. Cambyses, filius Cyri, regnavit annos 7 et menses 6. III. Smerdes magus, tyrannus, regnavit menses 6. IV. Darius Hystaspis regnavit annos 36. V. Xerxes, Darii filius, regnavit annos 20. VI. Artabanus praefectus, qui Xerxem occidit, menses 7. VII. Artaxerxes, dictus Longimanus, eo quod altera manus ei esset longior, filius Xerxis, regnavit annos 40. VIII. Xerxes secundus, tyrannus, regnavit menses 2. IX. Sogdianus, tyrannus, regnavit menses 7. X. Darius Nothus, scilicet filius Artaxerxis Longimani, regnavit annos 19. XI. Artaxerxes, dictus Mnemon a praestantia memoriae, regnavit annos 43. XII. Artaxerxes Ochus regnavit annos 23. XIII. Arses regnavit annos 4. XIV. Darius Codomannus, qui ab Alexandro victus est, regnavit annos 6. Stetit ergo regnum Persarum per annos 230, licet monarchia eorum tantum steterit annos 203. Nam Cyrus anno 27 regni sui cepit Babylonem et Balsasarem occidit, tumque factus est monarcha, tantumque per tres annos regnavit ut monarcha, uti ostendi I Esdrae 1, 1. Dices: Qui sunt ergo hi quatuor, quos solos post Cyrum hic numerat Daniel? Cyrum enim hic non numerat, quia Cyrus jam regnabat. Nam Cyri anno tertio hanc prophetiam ab angelo accepit Daniel, ut patet cap. x, 1. Respondeo: Sunt primi quatuor qui proxime Cyro successerunt, scilicet Cambyses, Smerdes, Darius et Xerxes. Nam Xerxes est ultimus horum quatuor, qui, ut ait Daniel, fuit opulentissimus, quique bellum movit Graecis. Praeterit ergo hic angelus alios novem reges, quia, ut ait S. Hieronymus, spiritui Quartus ditabitur opibus. — Hunc esse Xerxem omnes consentiunt, cujus tantae fuerunt opes et copiae, ut flumina ab exercitu ejus siccata ferantur, naves quoque decies centum millia numero habuisse dicatur, inquit Justinus, lib. II.
11:3
3. Surget vero rex fortis. — Hic est Alexander Macedo, qui in summa fuit gloria, sed brevi: nam post duodecim regni annos Babylone decessit, regnumque ejus divisum fuit in quatuor, non in posteros, id est filios (etsi duos moriens reliquerit: nam hos regno exclusit, doloque occidit Cassander), sed duces ejus, scilicet Aridaeum fratrem Alexandri, Seleucum, Antigonum et Ptolemaeum: atque praeter hos partem imperii tenuerunt Perdiccas, Craterus, Lysimachus; insimper et exteri, ut Arsaces apud Parthos; atque Macedones, aliique Graeci paulo post alios sibi reges crearunt. Angelus hic agit de Alexandro, tum quia Judaeis cum eo fuit negotium, ut patet ex Josepho, XI Antiq. viii; tum ut ex eo quasi capite descendat ad Seleucidas et Ptolemaeos; de quibus ex professo agere intendit, ut per eos descendat ad Antiochum Epiphanem, et ad Antichristum, ut patebit vers. 5.
11:4
4. Dividetur in quatuor ventos, — ad quatuor mundi plagas, uti ostendi cap. viii, 8. Comparantur regna ventis, uti et somnio cap. ii, 28, quia transeunt et evanescunt ut venti. Secundo, quia inter se pugnant ut venti. Porro tanta fuit gloria Alexandri, ut multi imperatores eam affectarint, esto stolide. Antoninus Caracalla, teste Spartiano in ejus Vita, dicebat Alexandri animum in corpus Augusti Caesaris, ac deinde in se transmigrasse, ut quoniam illi brevis fuerat vita, in Augusto viveret diutius, ac deinde in se. Quocirca ipse se Alexandrum Orientalem Augustum vocabat. Sic et Julianus Apostata credi voluit Alexandrum in se transmigrasse, ac se non minorem de Persis, quam Alexander, victoriam reportaturum, idque credebat ex persuasione Maximi philosophi, uti ex priscis historicis narrat Baronius anno Christi 636; sed fefellit, et falsus est: nam Julianus in Perside victus et occisus est. Alexander Severus Imperator, teste Lampridio in ejus Vita, Alexandri nomen accepit, eo quod in templo dicato Alexandro Magno apud Arcaenam urbem natus esset, cum casu illuc pater ejus cum uxore patriae solemnitatis causa venisset: et quod eadem die natus esset, qua Alexander Magnus excessit e vita. Alter ergo Alexander esse voluit.
11:5
5. Et confortabitur rex Austri. — Hic est Ptolemaeus, non Philopator, ut vult Theodoretus, sed Lagi, primus post Alexandrum Aegypti rex, ejusque filius Ptolemaeus Philadelphus, secundus Aegypti rex. Ita S. Hieronymus. Ptolemaeus enim Lagi vir fortissimus, non tantum Aegyptum, sed et Cyprum, Phoenicem, multasque alias insulas et regiones occupavit, quin et Pyrrhum Epirotarum regem expulsum in regnum restituit. Idem fecit Seleuco Antiochi filio, quem Antigonus Asiae rex ejecerat. Nota: Angelus his omissis duobus aliis Alexandri successoribus, scilicet Arideo et Antigono, caeterorum duorum tantum gesta hic enarrat, scilicet regum Austri, id est Ptolemaeorum qui regnarunt in Aegypto, quae Judaeae est ad austrum; et regum Aquilonis, id est Seleucidarum, id est posterorum Seleuci, qui dominati sunt Asiae et Syriae, quae ad aquilonem sunt Judaeae, per 270 annos, ait Appianus. Id facit angelus: quia Judaea inter Syriam et Aegyptum media interjacet, ideoque bellorum inter Seleucidas et Ptolemaeos gestorum fuit particeps; perinde ac isthmus inter duo maria interjacens, utriusque maris fluctibus utrinque tunditur. Ita S. Hieronymus. Hoc ergo hic fixum sit, reges Austri, esse reges Aegypti, reges Aquilonis esse reges Syriae. Recenset ergo hic bella, quae inter hos reges per 140 annos gesta sunt, scilicet a tertio rege Syriae, qui dictus est Antiochus Theos, usque ad octavum, scilicet Antiochum Epiphanem, et a secundo rege Aegypti, qui fuit Ptolemaeus Philadelphus, usque ad sextum, scilicet Ptolemaeum Philometorem. Ponam hic hosce reges ordine. Seleucidae. I. Rex Syriae, qui anno 12 post mortem Alexandri, victo Antigono, coepit regnare, fuit Seleucus Nicanor; hic regnavit annos 3. Dictus Nicanor, vel, ut alii, Nicator, a caeso Nicatore, vel potius a multis et illustribus victoriis, quas habuit. Ita Appianus, in Syriaco. II. Antiochus Soter, filius Seleuci Nicanoris, regnavit annos 19. III. Antiochus Theos, filius Soteris, regnavit annos 15. Hunc describit angelus, vers. 5. IV. Seleucus Callinicus regnavit annos 20. Hunc describit angelus, vers. 7. V. Seleucus Ceraunius, id est fulmineus, quod audaci et veloci ingenio praeditus videretur esse quasi fulmen; hic regnavit annos 3. Hunc describit angelus, vers. 10. VI. Antiochus Magnus regnavit annos 37. Hunc describit angelus, vers. 10. VII. Seleucus Philopator regnavit annos 12. Hunc describit angelus, vers. 20. VIII. Antiochus Epiphanes regnavit annos 12. Hunc describit angelus, vers. 21 et sequent. Hic Epiphanes Christi ortum 170 annis antecessit. Ptolemaei. I. Post Alexandrum primus rex Aegypti fuit Ptolemaeus, Lagi filius, vir prudentissimus et fortissimus; hic regnavit annis 40. II. Ptolemaeus Philadelphus, qui curavit septuaginta interpretes vertere Biblia Hebraea in Graecum idioma; hic regnavit annis 38. Hunc describit angelus, vers. 5. III. Ptolemaeus Evergetes regnavit annis 26. Hunc describit angelus, vers. 7. IV. Ptolemaeus Philopator regnavit annis 17. Hunc describit angelus, vers. 10. V. Ptolemaeus Epiphanes regnavit annis 24. Hunc describit angelus, vers. 13. VI. Ptolemaeus Philometor regnavit annis 35. Hunc describit angelus, vers. 22. Hinc patet Danielem horum inter se praelia praedixisse, 260 annis ante eorum inchoationem. Praedixit enim ea sub finem regni Cyri, qui 200 annis Alexandrum Magnum praecessit. Praelia autem haec coeperunt sub Antiocho, cognomento Theos, qui Alexandro 69 annis fuit posterior. Quaeres, cur reges hos clare non exprimit et nominat Daniel? Respondeo, quia prophetiam scribit, non historiam: historia enim clara est; prophetia vero symbolica et obscura. Secundo, id voluit Deus, ne turbaret causarum secundarum, et providentiae suae suavem dispositionem, quae res, praesertim humanas, sinit agi suis motibus, easque permittit suae libertati. Hic enim ordo, et haec libertas multum impediretur, si homines praescirent ea quae a se, vel aliis facienda: aut quae eis eventura sunt. Sicut, si homo sciret in particulari tribulationes omnes sibi per vitam obventuras, earumque ordinem, numerum et gravitatem unico intuitu conspiceret, deficeret animo, et desperaret: nunc autem cum sensim singulae prodeunt, unaque tantum praesens est, caeterae latent, facile quaelibet toleratur et carpitur. Hoc est quod angelus in fine hujus visionis ait Danieli, cap. viii, 4: "Tu autem, Daniel, claude sermones, et signa usque ad tempus statutum." Et de principibus ejus praevalebit super eum. — Theodoretus putat hic significari Scopam, Ptolemaei Philopatoris ducem; quasi hic describatur bellum inter Philopatorem et Antiochum Magnum: verum de hoc agit angelus vers. 11. Secundo, Maldonatus intelligit Antiochum Epiphanem: verum de hoc agitur vers. 21. Tertio, S. Hieronymus intelligit Ptolemaeum Philadelphum, qui patrem suum Ptolemaeum Lagi gloria et opibus superavit: verum quia Angelus eum non filium, sed principem vocat, "ejus" scilicet regis fortis, puta Alexandri Magni, de quo egit vers. 3 et seq.; hinc melius intelligemus Antiochum, qui Theos, id est Deus, cognominatus est a Milesiis, eo quod Timarchum eorum tyrannum expulisset, inquit Appianus. Hic Theos "praevalebit super eum," scilicet regem Austri, id est Aegypti, puta contra Ptolemaeum Philadelphum: nam contra eum feliciter et fortiter totis Asiae et Orientis viribus dimicavit. Causa belli fuit, quod Theos ad illud sollicitatus fuerit a genero suo Magas, qui erat frater Ptolemaei Philadelphi: hic enim Magas duxerat filiam Antiochi, et oderat fratrem suum Philadelphum, atque contra eum Antiochum concitavit, ait Pausanias in Atticis. Porro Philadelphus, videns se inferiorem Antiocho, cum eo foedus iniit, eique filiam suam Berenicem uxorem dedit, cum maxima dote: sed "non obtinebit fortitudinem brachii, nec stabit semen ejus," id est Berenice non diu permanebit in regno Syriae. Nam Laodice prior Antiochi uxor non ferens Berenicem sibi praelatam, dolo Berenicem cum ejus filio et fautoribus, quin et Antiochum maritum suum veneno interemit, atque pro eo regem creavit filium suum ex Antiocho, Seleucum Callinicum. Ita Justinus, lib. XXVII, S. Hieronymus et alii. Nota: Brachium vocat robur regni Syriae, quod per hoc connubium a rege Aegypti corroborabatur: per connubium enim, quasi brachium ab uno regno in aliud porrectum fuit, quo dexterae duorum regum ad firmandam amicitiam dabantur; itaque utrumque regnum quasi jungebatur et corroborabatur. Ita Maldonatus.
11:7
7. Et stabit de germine plantatio. — Haec "plantatio," id est planta, fuit Ptolemaeus Evergetes successor Ptolemaei Philadelphi, qui fuit ex eodem germine, quia fuit frater ejus; hic enim ultus est injuriam fratri suo Philadelpho illatam, simulque mortem neptis suae Berenices. Nam ingressus provinciam regis Aquilonis, scilicet regnum Syriae, in quo regnabat Callinicus, eam occupavit, simulque totam fere Asiam, atque Laodicem Berenices aemulam interfecit. Sed cum audisset in Aegypto seditionem moveri, diripiens regnum Callinici, ex eo quadraginta millia talentorum auri abstulit, simulque vasa pretiosa et simulacra deorum ad duo millia et quingenta, inter quae erant et illa quae Cambyses, cum caperet Aegyptum, inde in Persas asportarat. Haec, inquam, retulit Evergetes, itaque in regnum suum, et in terram suam, puta in Aegyptum, reversus est, ut ait hic angelus: atque hac de causa ob deos, scilicet patrios, ab eo relatos in Aegyptum, Aegyptii Ptolemaeum hunc Evergetem, id est benefactorem, nuncuparunt. Ita S. Hieronymus. Abutetur eis. — Hebraice, faciet de illis, supple pro voluntate sua, q. d. Ad libitum eos capiet, spoliabit, vexabit, occidet. Filii autem ejus. — "Ejus," scilicet regis non Austri, sed Aquilonis, id est Syriae, puta Seleuci Callinici, qui cum Ptolemaeo Evergete infeliciter dimicaverat, et tandem amisso regno equo praecipitatus interiit, teste Justino, lib. XXVII. Hujus enim Callinici filii duo fuerunt, Seleucus Ceraunius et Antiochus Magnus, qui ut cladem et injuriam parenti illatam ulciscerentur, collegerunt exercitum contra Ptolemaeum quartum, qui fuit filius Evergetis, dictusque est Philopator per antiphrasin, quod patrem, matrem, fratrem, uxorem et sororem occidisset. Sed cum Seleucus Ceraunius, senior Callinici filius, dolo a suis interfectus esset, solus Antiochus Magnus rem aggressus, totam Syriam, proditione Theodoti, Ptolemaeo Philopatori parricidae, et libidinibus vacanti ademit. Ita ex Justino et Polybio S. Hieronymus; unde in singulari ait angelus: "Et veniet properans," scilicet Antiochus, "et inundans," id est quasi fluvius terram operiens multitudine militum.
11:11
11. Et provocatus rex Austri. — Cum enim Antiochus recuperasset Syriam, et usque ad Raphiam urbem, quae est in foribus Aegypti, pervenisset; excitatus Philopator, collegit maximas copias, praesertim ex Graecia, atque juxta Raphiam cum Antiocho conflixit eodem anno, quo Annibal Romanos apud Trasimenum lacum cecidit, quo in praelio Antiochus succubuit, amisitque exercitum, atque per deserta fugiens pene captus est. Nam, ut narrat lib. III Machabaeorum, initio, commisso acri praelio, cum fortius pugnaretur ab Antiocho, Arsinoe Ptolemaei Philopatoris soror, copias obambulans cum lacrymis obsecrabat milites, uti sibi opem fortiter et audacter pugnando ferrent, binas auri minas se singulis, si vincerent, daturam promittens; itaque milites, resumptis animis, Antiochi copias ceciderunt, multosque ex iis ceperunt.
11:12
12. Sed non praevalebit, — Philopator: quia hostem suum Antiochum capere, aut regno exuere non poterit; nam Antiochus fuga elapsus, cum Ptolemaeo Philopatore, pacis et voluptatum amante, foedus iniit, ea conditione, ut tota Syria cederet, eamque Philopatori traderet. Hic enim Philopator, inquit Justinus, Eurydicem sororem pariter et uxorem suam occidit, atque adhaesit Agathocleae meretrici, noctes in stupris, dies in conviviis consumens. Agathocles ergo frater Agathocleae, qui et ipse regis erat concubinus, regem et regnum regebat, qui, Philopatore mortuo, cum aerarium regium regnumque invadere vellet, cum Agathoclea sorore, ambo a populo concurrente tenti et suspensi sunt.
11:13
13. Convertetur enim rex Aquilonis (quia Antiochus Magnus, videns luxuriam et ignaviam Philopatoris, exercitum reparavit; et Philopatore interim mortuo) in fine temporum annorumque, — id est revoluto aliquot annorum tempore, contra filium ejus Ptolemaeum Epiphanem, quatuor annorum puerum, castra movit, adjutus a Philippo Macedonum rege, ea conditione, ut inter se dividerent regnum Aegypti, et hoc est quod subdit angelus: "Multi consurgent adversus regem Austri," id est Aegypti. Ita Justinus, lib. XXX et XXXI. Qui et addit Alexandrinos misisse legatos Romam, ut pupilli pueri, puta Ptolemaei Epiphanis tutelam susciperent, quod et fecerunt Romani, indeque ortum est bellum inter Romanos et Antiochum, quo victus Antiochus Romanis Asiam cessit, de quo vers. 18.
11:14
14. Filii quoque praevaricatorum, — q. d. Multi Judaei praevaricatores legis Dei, occasione horum bellorum inter vicinos reges, desciscent et deficient alii ad Ptolemaeum, alii ad Antiochum; ac tandem mortuo Antiocho, contra legem, quae jubet in solo templo Hierosolymitano Deum coli, extollentur in superbiam, atque aedificabunt templum Heliopoli in Aegypto, quod sua habeat sacrificia et sacerdotes, aeque ac Hierosolymitanum, idque ut impleant visionem Isaiae xix, 19, quae habet: "Erit altare Domini in medio terrae Aegypti;" impleant, inquam, secundum pravam et perversam suam intelligentiam. Nam Isaias ibi non loquitur de templo Judaico, quod unicum esse voluit Deus, idque Hierosolymis tantum; sed de templis christianorum in Aegypto, et passim toto orbe aedificandis. Horum dux fuit Onias, filius Oniae pontificis, qui fugiens Antiochum Epiphanem Judaeam invadentem, perrexit in Aegyptum ad Ptolemaeum Philometorem, templumque hoc Heliopoli ab eo impetravit, quod stetit annos 230 usque ad Vespasianum, qui illud cum urbe, et Judaeis funditus evertit. Et hoc est quod ait hic Daniel, dicens: "Et corruent." Ita S. Hieronymus. Vide Josephum, lib. XIII Antiq. cap. vi, et lib. VII Belli, cap. xxx. Ubi nota Josephum errare in numero annorum: ponit enim annos 333 a Philometore ad Vespasianum, cum tantum fluxerint 250, teste Eusebio.
11:15
15. Et veniet rex Aquilonis. — Antiochus Magnus, defuncto Ptolemaeo Philopatore, contra filium ejus Ptolemaeum Epiphanem, maximo exercitu venit in Syriam, volens illam superiori bello amissam, cum Judaea sibi subjicere; et Scopam ducem Ptolemaei juxta fontes Jordanis, ubi postea Paneas, id est Caesarea Philippi, condita est, inito certamine fugavit, eumque cum decem millibus militum obsedit in Sidone, ob quem liberandum misit Ptolemaeus duces electos et inclytos, Eropum, Menoclem et Damoxenum; sed obsidionem solvere non potuit: sic tandem fame superatus Scopas, manus dedit Antiocho, et cum sociis dimissus est. Mox et aliae plurimae urbes captae sunt ab Antiocho, et hoc est quod ait hic angelus: "Et faciet" Antiochus "veniens super eum," id est contra Scopam et Ptolemaeum, "juxta placitum suum, quin et stabit in terra inclyta" (hebraice est צבי tsebi, de quo dixi cap. viii, 9), id est in Judaea, quae fertilissima est et Dei cultu ac templo inclyta. Unde Syrus et Arabicus vertunt: Et stabit (manebit, vel durabit) in terra Israel.
11:16
16. Consumetur in manu ejus, — id est vastabitur et affligetur ab Antiocho Judaea, eamque sibi subjiciet, et faciet ibi quidquid volet; nimirum Judaeis ultro se ipsi dedentibus, ipsumque honorifice excipientibus, et omni ope ac studio adjuvantibus, maxime in arce Hierosolymorum a Ptolemaeo insessa expugnanda. Ita ex Josepho et Polybio S. Hieronymus.
11:17
17. Et recta faciet cum eo, — id est Antiochus simulabit se bona fide amicitiam velle cum Ptolemaeo, sed dolose id faciet, ut eum evertat. Unde sequitur: Et filiam feminarum. — Quia Antiochus volens non tantum Syriam, Ciliciam, Lyciam et alia, sed et Aegyptum Ptolemaeo Epiphani, puero septenni, adimere, Cleopatram suam filiam feminarum, id est pulcherrimam, ei despondit, et post sex annos tradidit, data ei nomine dotis Coelesyria et Judaea, quod speraret fore, ut filia incautum adolescentem aut falleret, aut occideret, itaque regnum ejus ad se perveniret. Sed "non stabit," id est non succedet ei dolus: nam Ptolemaeus Epiphanes, ejusque duces advertentes dolum Antiochi, cautius se gesserunt; et Cleopatra magis mariti quam patris sui partes fovit. Ita ex Josepho et Appiano S. Hieronymus.
11:18
18. Convertet faciem suam ad insulas. — Antiochus, seeing his scheme in Egypt exposed, turned elsewhere, and took Rhodes, Samos, Colophon, Phocaea, and many other islands; sed occurrit ei L. Scipio cum fratre suo P. Scipione Africano, qui Annibalem vicerat; tandemque victus Antiochus a L. Scipione, qui propterea Asiaticus dictus est, annuum tributum mille talentorum Romanis promisit, obsidemque dedit filium juniorem Antiochum Epiphanem, qui postea Judaeam vastavit. Ita Livius lib. XXXVII, Plutarchus in Vita Scipionis, Appianus in Syriaco, lib. XXXI, et ex iis S. Hieronymus. Unde sequitur: Et cessare faciet principem opprobrii sui. — Pro principem, Septuaginta vertunt, principes, q. d. Antiochus cessare faciet, id est principatu suo deponet et dejiciet principes opprobrii sui, id est principes hostiles, quos ipse vicit, atque probro et ludibrio exposuit, dum eos in triumphum duxit; sed opprobrium ejus in ipsummet conversum recidit, cum ipse pari modo ad Thermopylas a Romanis victus, annuum ei tributum mille talentorum pendere coactus, orbi ludibrio fuit. Verum quia hebraice est קצין katsin, id est principem, in singulari; et quia Syrus et Arabicus vertunt: Cessare faciet principem, qui eum opprobrio afficiebat vel conviciabatur; hinc melius per principem opprobrii accipias Scipionem Africanum: hic enim sua ope et consilio dirigens L. Scipionem, fratrem suum, belli ducem, vicit Antiochum, spernentem prudentissimum Annibalis consilium, cumque probrose fugere compulit. Annibal enim prudenter suadebat Antiocho, ut, vicinis relictis, Italiam invaderet, se auxilia Carthagine eo mittenda curaturum; Scipio et Romani, ut Annibalis sana consilia disturbarent, crebro et familiariter agebant cum eo, ut eum Antiocho facerent suspectum, quasi ambientem amicitiam Scipionis et Romanorum. Unde inter alia, quaesivit Scipio ab Annibale, quem censeret inter belli duces fuisse vel esse primum? Respondit Annibal: Alexandrum Magnum. Intulit Scipio: Quem secundum? Respondit: Pyrrhum, Epiri regem, ob animos et audaciam. Rursum Scipio: Quem tertium? Cui Annibal: Meipsum. Sensit id Scipio, aegre ferens se postpositum, addiditque: Quid ergo si me vicisses? Annibal sentiens Scipionem laetum, ut eum titillaret et celebraret: Ante me ferre, inquit, me Alexandro, tacite significans Scipionem extra comparationem esse et majorem Alexandro. Intellexit haec Antiochus, et Annibalem quasi Scipioni adulantem, suspectum habuit: simul, ne gloria victoriae Annibali tribueretur, non sibi, ejus sana consilia aspernatus est; ideoque a Romanis caesus et superatus est. Ita Plutarchus in Vita Scipionis, Appianus in Syriaco, et Justinus, lib. XXXI, qui et addit Annibalem hanc sui consilii de Italia invadenda rationem Antiocho evidentem dedisse: "Cum Romano, inquit, seu occupaveris prior aliqua extera, seu viceris, tum etiam cum victo et jacente luctandum erit. Quamobrem si quis eos in Italia lacessierit, suis eos opibus, suis viribus, suis armis posse vinci, sicut ipse fecerit. Sin vero quis illis Italia velut fonte virium cesserit, perinde falli, ac si quis omnes non ab ipsis fontium primordiis derivare, sed concretis jam aquarum molibus avertere, vel exsiccare velit." Antiochus ergo victus Scipionem placare et conciliare studuit, ut ab ulteriori bello cessaret. To enim cessare faciet, idem est quod conabitur et studebit, ut eum cessare faciat: significatur enim actus inchoatus, non perfectus. Et opprobrium ejus convertetur in eum. — Victus enim Antiochus, ut opprobrium suum tegeret opprobrio hostis victoris, filium Scipionis Africani, quem captivum tenebat, ad patrem remisit, pacemque petiit. Sed hoc opprobrium in eum recidit; nam Africanus reipublicae commoda suis praeposuit, dixitque, ait Justinus, lib. XXXI: "Alia esse patris officia, alia patriae jura, quae non liberis tantum, verum etiam vitae ipsi praeponantur." Denique "ut majestate ejus dignum erat, armis se recepturum filium" asseruit. Et Livius lib. XXXVII: Cum, inquit, Antiochi legatus Scipioni ingens auri pondus esset pollicitus, et nomine tantum excepto, societatem omnis regni, si per eum parem impetrasset, respondit Scipio: Pro filio privatam gratiam rependam; publice nec habebo quidquam ab Antiocho, nec dabo. Has ergo Antiocho pacis leges dixit, ut Asia Romanis cederet, ipse vero contentus regno Syriae esset, naves universas, captivos et transfugas, Annibalem belli incentorem Romanis traderet; sumptumque omnem belli Romanis restitueret, ac tributum penderet. Quae cum nuntiata essent Antiocho, nondum ita victum se esse respondit, ut spoliari se regno pateretur. Itaque, reparato iterum bello, iterum vincitur, caesis ex ejus exercitu quinquaginta millibus, captis undecim millibus: tunc coactus est pacem iis conditionibus, quas ante recusaverat, postulare: nihilque ad eas propter novam victoriam a Romanis est additum, Africano praedicante: "Neque Romanos si vincantur, animis minui; nec si vincant, secundis rebus insolescere," inquiunt Justinus lib. XXXI, et Livius lib. XXXVII. Peperit tamen haec res calumniam Scipioni. Nam ipse Romam rediens, ab aemulis accusatus est, quod largitionibus corruptus publicam utilitatem vendidisset: cumque dictus ei esset dies, comparuit non ut reus, sed quasi festum acturus; ac, accusatione dissimulata et contempta, magna conscientiae confidentia: "Hoc die, ait, Quirites, ego olim Carthaginenses vici: aequum ergo est ut diis gratias agamus." Ergo, acclamantibus universis, sacrificaturus, festumque acturus Capitolium magna pompa ascendit, itaque accusatores confudit. Ita Appianus in Syriaco, et Plutarchus in Scipione, qui et addit Antiochum non tantum filium remisisse Scipioni, sed et Scipioni regnum suum, titulo ejus tantum sibi reservato, obtulisse, si ejus partes tutari vellet; sed Scipionem gratiis regi actis, in fide Romana perstitisse: inde tamen aemulos eum accusandi occasionem sumpsisse, diemque ei dixisse, sed Africanum accusationem elusisse, eo modo quo recensui: verum post eum diem urbe excessisse, ut rure vitam ageret procul ambitione et foro; itaque Linternum se contulisse, ibique defunctum esse anno aetatis 54. Ejus epitaphium Cajetae in marmoreo sepulcro exstat: Devicto Annibale, capta Carthagine, et aucto Imperio, hos cineres marmore tectus habes. Cui non Europa, non obstitit Africa quondam, (Respice res hominum) quam brevis urna premit. Hic nimirum est, cui paulo ante acclamatum: "Neque Roma cadet, Scipione stante; neque Scipio vivet, urbe cadente." Tertio, sic apposite ex Hebraeo cum Vatablo vertas: Princeps cessare faciet, sive compescet ejus probra, retorquens in eum sine omni suo dedecore, id est Scipio Africanus coget Antiochum desistere a probro, quo afficiebat populum Romanum invadendo socias insulas, imo in ipsummet ejus probra retorquebit, dum eum bello subiget, pacisque leges ei praescribet: qua ratione omne dedecus absterget, quod ei ex captivitate et remissione filii afflare potuerat Antiochus. In Antiocho ergo verum fuit istud: "Ipsus se laedit, alium qui laedere quaerit." Et illud elegans Italorum: Ben venuto, vien per battere, fu battuto. Quarto, Lyranus vertit: Et reducet princeps, vel dominus, opprobrium ejus super eum; ac per principem, vel dominum, intelligit Deum, q. d. Deus cessare faciet blasphemias et probra contra se jactata ab Antiocho, eaque absque suo opprobrio et dedecore, retorquebit in eum. Unde et Aquinas vertit: Et cessare faciet princeps probris afficientem Deum, ne quispiam probrum suum inferat ei. Verum vox Deum non est in Hebraeo, nec legimus hunc Antiochum blasphemasse Deum. Quinto, Glossa et ex ea Pererius explicant, q. d. Antiochus, convertens se ab Aegypto ad Asiam et insulas, quiescere fecit principem, id est Ptolemaeum Epiphanem, a quo probro est affectus, ademptis sibi per Scopam ducem ejus multis urbibus, maxime vero a patre ejus, Ptolemaeo Philopatore, a quo juxta Raphiam victus est cum dedecore. Sed "opprobrium ejus convertetur in eum," q. d. Probra et damna quibus gentes a se victas afficiebat, vertentur in eum: similibus enim malis ipse victus a Romanis afficietur. Verum haec probra Ptolemaeorum jam deleverat Antiochus Scopam capiendo, uti dixi vers. 15, et filiam suam dando conjugem Epiphani, uti dixit vers. 17. Adde haec non fuisse probra ejus, id est quae ipse gentibus victis imposuit.
11:20
19. Convertet faciem suam ad imperium terrae suae. — Antiochus victus a Romanis, ab iis intra Taurum montem regnare jussus est, et inde fugit Apamiam, Susam aliasque ultimas regni sui urbes; cumque adversus Elymaeos pugnaret, ab eis cum omni suo deletus est exercitu. Ita S. Hieronymus. Licet alii aliter eum mortuum narrent, scilicet oppressum fuisse ab accolis, cum Beli, ut Strabo, vel Jovis Dodonaei, ut Justinus, templum spoliare vellet. Porro Antiochus, inquit Plutarchus in Scipione, regno spoliatus Asiae a Romanis: "Benigne sibi a populo Romano factum dixit, quod magna cura liberatus, modicis regni terminis uteretur. Ampla enim imperia et nimiae quae expetuntur opes, tot tamque varias, et undique circumfusas molestias habent, ut vere dixerit Theocritus: Non mihi sint nec opes Pelopis, nec multa talenta: At vacuo curis liceat cantare sub antro, Et procul e specula mare prospectare profundum." 20. Et stabit in loco ejus vilissimus. — Non Antiochus Epiphanes, ut vult Theodoretus, de eo enim agitur vers. seq.; non etiam Ptolemaeus Epiphanes, ut vult Porphyrius apud S. Hieronymum: hic enim non successit Antiocho Magno. Non etiam Tryphon, qui fuit tutor Antiochi, filii Alexandri Balas, eoque occiso invasit regnum, ut volunt Hebraei; Tryphon enim diu post, scilicet post Seleucum, Epiphanem, Eupatorem, Demetrium, Alexandrum, et filium ejus Antiochum, sexto ordine occupavit regnum: sed Seleucus Philopator, senior Antiochi Magni filius, qui patri in regno successit, regnavitque per 12 annos, sed absque ullis praeliis inglorius, inquit S. Hieronymus, avarus et sacrilegus; unde hebraice est: Stabit in loco ejus transire faciens exactorem decoris regni, id est, qui toto regno exactores discursare faciet, ut ejus opes decoremque depraedeutur. Hic enim Seleucus, ut alia taceam, licet initio
11:21
sumptus suppeditaret sacrificiis templi Judaeorum, uti dicitur II Machab. cap. iii, 2; tamen postea misit Heliodorum in Jerusalem, ut aerarium templi expilaret. Verum Heliodorus, ab angelo flagellatus, vix Oniae precibus servatus est, uti narratur II Machab. iii, 33. Quare justo Dei judicio Seleucus jam sacrilegus, ideoque "indignus decore regio, in paucis diebus," ab eodem Heliodoro occisus est; cumque, eo mortuo, Heliodorus regnum invadere conaretur, Eumenes et Attalus reges eum pepulerunt, atque Antiochum Epiphanem juniorem Antiochi Magni filium fratri defuncto in regnum substituerunt. Ita Appianus in Syriaco. 21. Et stabit in loco ejus despectus. — Hic est Antiochus Epiphanes, filius junior Antiochi Magni, et Seleuci Philopatoris frater: qui cum sine spe regni obses Romae teneretur, inde furtim, vel, ut alii volunt, conscio senatu, elapsus, regnum Syriae invasit, excluso legitimo haerede Demetrio, qui erat ei ex fratre nepos. Erat enim Demetrius filius Seleuci Philopatoris: atque hinc inter posteros hujus Demetrii et Antiochi perpetua fuerunt bella pro regno, per 200 annos, alio alium vicissim obtruncante, et pro eo regnante. De hoc Antiocho maximo Judaeorum persecutore, deinceps usque ad finem capitis agit angelus, ac sub ejus nomine partim allegorice, partim symbolice agit de Antichristo. Hic enim Antiochus fuit typus et praecursor Antichristi. Sicut enim Antiochus persecutus est Ecclesiam Judaicam, sic Antichristus persequetur Christianam. Unde angelus hic sub finem capitis multa dicit, quae magis competunt Antichristo, quam Antiocho: vide Canon. IV. Hinc etiam veteres, teste S. Hieronymo, haec omnia interpretati sunt de Antichristo, non de Antiocho. Et non tribuetur ei honor regius. — Quia Antiochus Epiphanes initio non fuit acceptus ut rex; quippe ab iis, qui in Syria favebant Ptolemaeo, non ei dabatur honor regius. Porro Antiochus hic a rerum magnarum molitione potius quam effectione, dictus est Epiphanes, id est Illustris. Fuit enim ingenio inquieto, versatili, turbido, vago et vario: unde multa machinatus est, pauca ad felicem exitum perduxit. Ut indolem hujus Antiochi, de quo multa hic Daniel, et plura libri Machabaeorum, magis perspicias, audi quae de eo scribit Leonicus, lib. III Variae Histor. cap. xci... "Profusissimum regum omnium, et genio voluptatibusque incontinenter et immodice deditum fuisse Antiochum cognomento Epiphanem, Polybius in historiis suis refert; quem cognomine paululum immutato, aliquando Epimanem pro Epiphane, id est furibundum et mente captum appellat. Hunc namque scribit immensos pecuniarum thesauros in comessationibus et symposiis prodegisse, et brevi profudisse, solitumque esse ludibundum interdum et ebrium grandiusculos nummorum sacculos in viis publicis abjicere, et subinde dicturum: Isthaec accipiant ii, quos sors fortunave huic commodo jampridem destinavit. Nonnunquam etiam rosis coronatum, aureaque indutum chlamyde vagari solitum dicit, lapides sinu gestantem, quibus obvios quosque impeteret. Publicis quin etiam (ut ait) balneis iste cum populo promiscue lavari consueverat, pretiosissimisque unguentis inungi. Unde cum quidam aliquando illi e populo dixisset: Beatus es, o rex, qui adeo bene oles! Ast ego, inquit, hac tibi in re continuo satisfaciam, et perquam saturum reddam: quo dicto, bicongium vas pretiosissimi plenum unguenti, super illius effundi caput jussit, ex quo vehemens adeo odoris fragrantia est exorta, ut plerosque a foro ipso et longinquis etiam urbis partibus excitos ad eum statim locum contraxerit, ut impellentium sese studio hinc inde et crassi lubricitate unguenti, et plurimi balneatorum humi caderent, et rex ipse profusissimo pene enectus cachinno pronus corruerit, et, ut in turba solet, non belle etiam acceptus et conflictatus fuerit. Hunc aliquando ferunt in certaminibus quae Antiochiae celebravit, omnes qui aderant Graecos invitasse, pretiosissimisque unguentis ex aureis guttis perunctos omnes, amaracino videlicet, et telino, et cinnamomino, crocinoque insuper et nardino celeberrimo, mille et quingentorum tricliniorum convivio suscepisse, in quo ipse invicem discubuisse, et discumbentibus ministrasse dicitur, cum mimis, quin etiam et histrionibus licenter adeo et impudenter saltasse, ut omnes convivas prae pudore oculos a se avertere cogeret. Is est Antiochus qui Romae aliquando pro obside fuerat, et inde ad regni evectus apicem, ad has insaniae notas regali licentia sine respectu turpiter declinavit." Hucusque Leonicus. Porro de Antiochi hujus superbia, avaritia, crudelitate, impietate et sacrilegiis, vide I Machab. i, 11 et seq., ac lib. II, cap. v, 11 et seq., cap. vi, cap. vii, cap. ix.
11:22
Et veniet clam, — clanculum fugiens Roma venit in Syriam. Et obtinebit regnum in fraudulentia. — Hebraice בהלקלקות bachalaclaccot, id est blandimentis, puta simulatione benevolentiae et clementiae: simulans enim se velle agere tutorem pupilli nepotis sui Demetrii, eum regno exclusit, regnumque occupavit adjuvantibus eum Attalo et Eumene Asiae regibus, ut dixi. Talis erit et Antichristus, scilicet maximus hypocrita. Audi Hippolytum, tract. De Consummat. saeculi: "Antichristus, inquit, in primordiis suis clemens erit, quietus, religiosus, odio habens injustitiam, detestans munera, idololatriam non admittens, amans Scripturas, observans sacerdotes, honorans senes, scortationes et adulteria repudians, non dans aures obtrectatoribus, hospitalis, studiosus pauperum, pupillos et viduas defendens, dissidentes inter se pacificans, nullum divitiarum studium prae se ferens: atque haec omnia faciet consilio simulato ac fraudulento, quo circumveniet omnes, ut se regem creent."
11:23
22. Et brachia pugnantis expugnabuntur a facie ejus. — "Brachia" vocat vires et copias eorum, qui contra Antiochum pro Demetrio regni haerede pugnaverunt; sed ab Antiocho oppressi sunt. Unde hebraice est: Et brachia inundationis inundabuntur, id est auxilia Demetrii, quae tanquam rivuli undique confluent, ab Antiocho, tanquam majore quodam flumine, obruentur. Ita Maldonatus. Insuper et dux foederis. — "Dux foederis," inquit Theodoretus, fuit Onias pontifex, qui veteris Testamenti dux erat: hic enim ab Antiocho pontificatu privatus est, procurante id Jasone fratre Oniae, qui pontificatum ambiebat, ut patet II Machab. iv, 9. Secundo, S. Hieronymus: "Dux foederis," inquit, fuit Judas Machabaeus, qui fuit dux populi Judaici, Deo per foedus astricti, quem Antiochus fraudibus superavit. Tertio et optime, Ptolemaeus Philometor vocatur hic "dux foederis," tum quia cum Antiocho Epiphane avunculo suo foedus iniit, tum quia filius fuit Cleopatrae sororis Antiochi Epiphanis, quam Antiochus Magnus Antiochi Epiphanis pater, Ptolemaeo Epiphani, Philometoris patri, jungendi foederis causa desponderat. Itaque Ptolemaeus Philometor ex eo foedere natus, velut vinculum et dux foederis erat. Ita S. Hieronymus. Hic ergo Philometor ab Antiocho Epiphane contritus est, quia duces Philometoris ab Antiocho Epiphane inter Pelusium et montem Casium praelio victi sunt.
11:25
23. Et post amicitias, cum eo faciet dolum. — Quia Antiochus post victoriam parcens Philometori puero, et amicitiam simulans, ascendit Memphim, et ibi ex more Aegypti regnum accipiens, puerique rebus se providere dicens, cum modico populo omnes uberes et mercatorias Aegypti urbes (quod nemo patrum suorum fecerat) otio, pace et opibus abundantes, ut habent Hebraea, ideoque securas subegit, earumque divitias occupavit et dissipavit; atque tam callidus fuit, ut prudentes cogitationes eorum, qui duces erant regis pueri, sua fraude subverteret. Deinde, ut ait angelus: "Contra" munitas et "firmissimas," scilicet urbes Aegypti, "cogitationes inibit, et hoc usque ad tempus," id est observato idoneo eas capiendi tempore: aut potius, ut Maldonatus, q. d. Cogitationes et consilia sua animo premet, quoad opportunum tempus advenerit: tunc enim, aperto marte, regnum Aegypti invadet, et hoc est quod sequitur: 25. Et concitabitur fortitudo ejus (scilicet Antiochi Epiphanis) adversum regem Austri, — contra Ptolemaeum Philometorem, regem Aegypti, ut jam non fraudibus, sed aperto bello eum invadat. Bellum hoc describitur lib. I Machabaeorum, cap. i, vers. 19. Et non stabunt, — scilicet copiae et auxilia regis Austri, puta Philometoris: quia Antiochus suis
11:27
fraudulentis consiliis omnia subvertit, et Aegyptios quosdam regis Philometoris aulicos, qui comedebant cum ipso panem, magnis promissis ad defectionem et regis sui perniciem induxit, ut sequitur:
11:28
27. Duorum quoque regum cor erit, — q. d. Antiochus et Philometor, vel potius Philometoris pueri principes, sancient foedus, sed utrumque fictum: uterque enim cogitabit de alterius exitio; sed neuter poterit alterum penitus delere, quia "adhuc finis in aliud tempus," id est, quia nondum venit tempus fini utriusque regis et regni a Deo praestitutum. Haec omnia de Antichristo ad litteram accipit S. Hieronymus. Verum ex antecedentibus et sequentibus patet haec omnia primario dici de Antiocho.
11:29
28. Et revertetur in terram suam cum opibus, — cum praetextu tutelae pueri regis Aegyptum expilaverit, ut dictum est vers. 21 et 24. Et cor ejus adversum testamentum sanctum, — cogitabit Antiochus vastare quoque Judaeam, Jerusalem et templum, ubi divina lex, quae "sanctum Dei Testamentum" dicitur, servabatur. Et faciet, et revertetur, — q. d. Compos factus voti, scilicet expilata Judaea, Jerusalem et templo, "revertetur" in Syriam.
11:30
29. Statuto tempore revertetur. — Significat angelus quod historici et S. Hieronymus docent, Antiochum Epiphanem bis intravisse in Aegyptum: cum enim prima vice doli non omnino ei ex voto cessissent, secundo reversus maximis copiis Alexandriae Philometorem regem obsedit. Hoc est enim quod sequitur: "Et veniet ad Austrum," id est in Aegyptum; sed "novissimum," id est secunda haec ejus expeditio, "non erit simile priori." Nam 30. Venient super eum trieres et Romani, — q. d. Venient contra eum legati Romanorum vecti triremibus. Publius enim Popilius Laenas legatus Romanus, qui Romae Antiocho Epiphani familiaris fuerat, navibus appulsus Alexandriam, Antiochum virga circumscribens circulo in arena, illi dixit: "Senatus populusque Romanus praecipiunt ut Aegypto recedas, nec pugnes in Ptolemaeos; et isto in loco respondeas quid consilii geras: an pacem, an bellum cupias." Quibus ille perterritus, ait: "Si hoc placet Romanis, recedendum est." Itaque statim movit exercitum. Ita Josephus, lib. XII Antiq. cap. vii, Livius, lib. V, dec. 5, Appianus in Syriaco, Justinus et alii. Vide hic in Antiocho quam verum sit istud: "Omne sub regno graviore regnum est." Nota: Pro Romani Hebraice est כתים kittim; Septuaginta vertunt, Citii. Citium urbs est in Cypro; et Vatablus vertit, naves Cypri. Unde Theodoretus putat hic significari, quod Antiocho pugnanti contra Ptolemaeum Philometorem auxilia missa sint ex Cypro et Graecia. Verum hoc non consonat historicis, et repugnat nostro Interpreti. Kittim ergo Cyprum significat, indeque quasvis insulas, et transmarinas gentes, quales erant Romani et Itali: sic etiam accipitur Num. xxiv, 21, et Ezech. xxvii, 6. Hinc et Syrus ac Arabicus vertunt: Venient super eum turmae e Macedonia, vel de insulis Italiae. Percutietur — Antiochus, non ferro, sed metu Romanorum. Unde hebraice est נכאה nicha, id est infirmabitur, et, ut Vatablus vertit, consternabitur, dolore et ira afficietur, quam mox evomet in Judaeos. Unde sequitur: Et indignabitur contra testamentum sanctuarii, — q. d. Iram quam non potuerat in Aegyptios effundere, effundet Antiochus in Judaeos, templumque eorum, quod hic vocatur "Testamentum sanctuarii," id est sanctuarium Testamenti, seu sanctum templum, in quo servabatur Testamentum, id est lex et tabulae legis. Est hypallage. Moraliter disce hic in Antiochis et Ptolemaeis, quam regna sint varia et mutabilia. Ita Fortuna principum est aurea, sed vitrea. Hinc Fortuna aurea olim servabatur in Imperatorum cubiculis, quasi regni fatum. Hanc Severus Imperator moriens in duos filios ita dividi jussit, ut alternis esset apud utrumque. Ita Spartianus in Severo. Ita Antoninus Pius moriens, ait Capitolinus, "M. Antonino rempublicam et filiam praesentibus praefectis commendavit, Fortunamque auream quae in principum cubiculo poni solebat, transferri ad eum jussit." Merito Tacitus, lib. XIII: "Nihil, ait, rerum mortalium tam instabile et fluxum est, quam potentia non sua vi nixa." Nam "fortunam citius reperias quam retineas." Quocirca Romani coluerunt Fortunam Viscatam, ut visco glutinove eam illigarent, sibique firmam et constantem efficerent. Sed frustra vagam alliges. Nam, ut ait Philo, lib. Quod Deus sit immutabilis: "Umbra, aut aura est, antequam subsistat praetercurrens. Accedit et recedit, Euripis et aestibus maris similis." Fortunae obsequentis pullus fuit Servius Tullius, ex servo factus rex Romanorum, qui praedicabat sibi familiarem esse deam Fortunam, eamque per fenestras in cubiculum ad se delabi, ideoque in Capitolio Fortunam Primigeniam et Obsequentem dedicavit, ait Plutarchus in Fortuna Romanorum; sed "Fortuna nimium quem fovet stultum facit," ait Epictetus.
11:31
Et cogitabit adversum eos, qui dereliquerunt testamentum sanctuarii. — Nota: Judaei nonnulli proditores Antiochum contra cives, et patriam ac legem suam accersiverunt; sed illos postea faedifrages, faedifrage pariter in exsilium egit vel sustulit Antiochus: tales fuerunt Simon, Jason, Menelaus, de quibus II Machab. iv et sequent.
11:32
31. Et brachia ex eo stabunt. — "Brachia" haec sunt duces et principes, quos Antiochus post biennium ingressus sui in Jerusalem, misit in Judaeam, ut tributa exigerent, qui magis afflixerunt Judaeos quam Antiochus afflixerat, I Machab. i, 30 et 53; hi profanarunt "sanctuarium fortitudinis," id est templum Dei omnipotentis et fortissimi. Vide cap. viii, vers. 10 et 11. Secundo, "fortitudinis," quia templum munitissimum erat instar arcis; et quia contra hostes invisibiles orantibus in eo, Deumque invocantibus, firmissimum erat asylum, pariter et praesidium. Et dabunt (id est ponent) abominationem (id est simulacrum Jovis Olympii) in desolationem, — id est in templo desolato et profanato, ad omnimodam ejus desolationem. Vide II Machab. vi, 4 et 2. Hebraice est: Dabunt abominationem desolationis, id est ponent in templo idolum Jovis, quod desolati suisque sacris destituti templi erit signum pariter et causa. Vatablus vertit: Dabunt abominationem vastatoris, id est Antiochi, vel stupefacientem, hoc est, quae reddet homines stupentes et attonitos. Nota: Hebraei idolum vocant abominationem, id est rem summe abominabilem.
11:33
32. Et impii in testamentum simulabunt fraudulenter, — q. d. Nonnulli ex perfidis Judaeis simulantes se divini cultus et Testamenti, id est legis, amore flagrare, populum, patriam et religionem Antiocho prodent, uti paulo ante dixi. Vide I Machab. i, 42. Populus sciens Deum, suum obtinebit, et faciet. — Hebraice est: Populus sciens Deum roborabit, scilicet cor suum; et faciet, id est viriliter aget, atque constanter ad ultimum vitae halitum avitam religionem retinebit, vincetque tyrannum, non pugnando, sed moriendo: ita enim Antiochus se a septem illis fratribus, cum jam morerentur, irrisum esse indoluit, II Machab. vii, 24 et 39.
11:34
33. Et docti in populo. — Quos vers. praeced. vocavit populum scientem Deum suum, nunc doctos appellat; qui enim Deum bene novit, sancteque colit, is doctissimus est: callet enim scientiam Sanctorum, q. d. Pii Judaei, quales prae caeteris fuerunt Mathathias, Eleazarus, aliique, praesertim sacerdotes et scribae; hi resistent Antiocho, suosque docebunt tum verbo, tum potius exemplo, fortiter stare in lege patria, ideoque extrema quaeque ab eo patientur, adeo ut solo triduo occisa sint ab Antiocho Judaeorum 80 millia, 40 millia vincta, totidem venumdata, ut dicitur II Machab. v, 14; unde sequitur: Et ruent in gladio, et in flamma, et in captivitate, et in rapina dierum. — Rapinam dierum vocat depraedationem bonorum, quam per aliquot dies, id est annos, ab Antiocho passi sunt Judaei. Audi Josephum, XII Antiq.: Quotidie, ait, necabantur crudelissimis torti cruciatibus. Nam flagris vehementer caesi, et corpore lacerati, vivi etiamnum spirantesque suffigebantur crucibus; uxores item, et circumcisos liberos strangulabant et suspendebant a crucifixorum parentum cervicibus.
11:35
34. Cumque corruerint (Judaei), sublevabuntur auxilio parvulo, — parvula manu, parvis copiis Judae Machabaei, et fratrum ejus, qui maximos Antiochi exercitus, Dei ope, saepe prostraverunt, cui tamen multi fraudulenter se junxerunt; hoc est enim quod sequitur: "Et applicabuntur eis (Judaeis) plurimi fraudulenter;" multi enim Judaei Machabaeis liberatoribus suis invidentes gloriam, eis insidias tetenderunt. Hinc patet perperam aliquos Hebraeorum apud S. Hieronymum haec referre ad Julianum Apostatam, qui Judaeos ficte adjuvit, ut per eos deprimeret Christianos. Sed auxilium hoc fuit parvulum et parvi temporis: nam ex contextu totius orationis liquet haec pertinere ad Antiochum et Machabaeos, non ad Julianum. 35. Et de eruditis (scientibus Deum, ut dixi vers. 32) ruent. — In Hebraeo pulchra est paronomasia inter משכילים maskilim, id est doctos, et יכשלו iichscelu, id est corruent: doctorum enim est cadere, non animo, sed corpore; non peccando, sed fortiter pro lege Dei moriendo. Quare minus recte vertit Arabicus: Et de sapientibus subvertentur, cum perquisierint eos. Et conflentur (id est tanquam aurum in igne coquantur, ut probentur et purgentur: hoc enim est Hebraeum צרף tsaraph), et eligantur. — Hebraeum לברר lebarer, apte vertas, et purgentur; sequitur enim, et dealbentur. Noster vertit, eligantur: quia quae purgata sunt, ab impuris seligi et eligi solent; uti aurum in fornace eligitur a scoria. Unde Hebraeum barer, et purgare, et purgatum seligere, significat. Sicut ergo aurum in fornace vi ignis primo, conflatur et coquitur; secundo, purgatur et seligitur; tertio, nitescit et splendescit: sic justus in tribulatione per eam primo, agitatur et coquitur; secundo, probatur, purgatur et seligitur; tertio, albescit et splendescit. Itaque. Et eligantur, — scilicet ad martyrium, et insignem gratiam ac gloriam, q. d. Deus permittet tantam Antiochi persecutionem et stragem, ut electi ejus in divinis rebus eruditi, in ea quasi fornace bulliant, purgentur, enitescant et glorificentur: "Quod enim est ignis auro, lima ferro, ventilabrum tritico, lixivium panno, sal carni; hoc viris justis est tribulatio." Videtur cauterium esse vulnus, sed est remedium vulneris: ita vexatio malum esse videtur, sed revera malorum est remedium. Hoc est quod ait Malach. cap. iii, 3: "Deus, inquit, quasi ignis conflans, et quasi herba fullonum: et sedebit conflans, et emundans argentum, et purgabit filios Levi, et colabit eos quasi aurum et quasi argentum, et erunt Domino offerentes sacrificia in justitia." Tradunt alchymistae mira de suo lapide philosophico, scilicet ejus ac ignis virtute argentum vivum et metalla in aurum converti. Malim id credere speculative, quam practice experiri. Scio enim alchymiam multos divites olim ad pauperiem redegisse. Verum mystice id verissimum est: lapis enim philosophicus est patientia, quae tribulationes omnes convertit in aurum, id est in consolationes, opes, et gloriam praesentem et aeternam. Rursum tribulatio in justo consumit omnes affectiones carnales, et quidquid in eo terrenum est et faeculentum, ut fiat purus, subtilis, spiritualis, coelestis et divinus: "Ad hoc excoquuntur homines tribulationibus, ut vasa electionis evadant nequitia, et impleantur gratia," ait S. Augustinus in Sentent. num. 204. Ita a pauperem Lazarum provexit ad philosophiam paupertas, ad virtutem dolor, contemptus ad patientiam," inquit Chrysologus, serm. 124. "Tria, inquit Ausonius, commendatione non indigent, ut probentur vel improbentur: sapiens oratio cum profertur, bonum vinum cum bibitur, vir bonus in calamitatibus." Pulchre S. Augustinus in Psalm. li: "Quo pungeris, inquit, inde nascitur rosa, qua coroneris." Sicut ergo e spinis rosa, sic e tribulationibus oritur consolatio. Quocirca idem Augustinus in Sententiis, num. 23: "Justo, ait, Dei judicio datur plerumque peccatoribus potestas, qua sanctos ipsius persequantur, ut qui spiritu Dei aguntur, fiant per laborum exercitia clariores." De tribulationum utilitate multa dixi Genes. xxxiii, in fine. Allegorice, haec Antiochi persecutio, et Machabaeorum patientia et constantia, typus fuit persecutionum decem Imperatorum, Persarum, Gothorum, et haereticorum; ac christianorum in eis constantiae et triumphorum. Prima fuit Neronis circa annum Domini 68, quo Roma incensa est et exusta: cujus occasionem Nero Imperator in peregrinos, christianos et Judaeos rejecit, et repente quaestione habita ejus jussu crudeliter in eos saevitum est. Addebantur percuntibus ludibria, ut ferarum tergis tecti canum laniatu interirent, aut crucibus affixi, aut flammandi; atque ubi defecisset dies, in usum nocturni luminis iis uterentur. Persecutio haec prima in christianos fuit Romae: deinde per omnes provincias pari saevitia grassata est. Ita Baronius, tom. I, ann. 68, ex Severo, lib. II Histor. Domitianus Imperator in sceleratam Neroniani in Deum odii et impietatis haereditatem successit. Secundus namque fuit, qui contra christianos persecutionis incendium excitavit. Ipse enim Joannem Evangelistam de Epheso adduci jussit in Urbem, et in dolium ferventis olei mitti praecepit ante Portam Latinam: ex quo cum illaesus exiret, eum in Pathmon insulam relegavit. Ita Eusebius Caesar., lib. III Eccles. Hist. cap. xiii, Joannes Nauclerus, vol. I. Chron. gener. III, Baronius, anno Christi 93, tom. I. Anno Christi 300, Diocletianus in Oriente, Maximianus vero Herculeus in Occidente, persecutionem decimam post Neronem exercuerunt in christianos, quae caeteris omnibus severior per decem annos et amplius Ecclesiam afflixit incessanter: et quamvis antea semper christianos persequerentur, tamen 19 anno imperii Diocletiani tam crudelis, tam saeva persecutio flagravit, ut intra unum mensem 17 millia martyrium inveniantur perpessa. Exiit enim edictum, ut cunctae quae erant in orbe ecclesiae ad solum diruerentur, et sacrae Scripturae ubique igni comburerentur, omnesque qui ecclesiis praeessent, in vinculis ponerentur, ac deinde exquisitis suppliciis immolare diis cogerentur. Rapiebant itaque, ut ait Eusebius, omnes ecclesiarum principes et sanctos clericos, nobiles et ignobiles, viros ac mulieres una cum pueris: et variis, inauditis ac crudelioribus, ut excogitare poterant, suppliciis excruciabant: ex quibus nonnulli fatigati cedebant, alii usque ad finem patientiam servabant. Ita Joannes Nauclerus, volum. II Chronograph. gener. XI, ex Eusebio. Ex hisce tribus persecutionibus disce quales fuerint caeterae septem. Anno Christi Domini 420, Isdegerdes, Persarum rex, persecutionem contra Ecclesiam concitavit, occasione ex re gesta, quam sum narraturus, arrepta. Audas Episcopus, vir multis virtutis generibus ornatus, zelo non opportuno ille quidem accensus, Pyreum demolitus est. Templa enim, in quibus πύρ, id est ignis eorum deus colitur, Pyrea vocant Persae. De quo rex per magos certior factus, Audam accersit: ac primum placide eum coarguit, ac Pyreum denuo aedificare jubet. Qui cum ei contradiceret, negaretque se illud facturum; rex omnes ecclesias christianorum se diruturum minatur, atque reipsa perfecit. Nam ut primum Audam divinum illum virum trucidari mandaverat, ecclesias deturbari jussit. Quae procella triginta annos continuos, a magis velut a quibusdam turbinibus agitata, duravit. Porro Gororanes filius Isdegerdis, ut regni paterni, sic belli contra pietatem a patre commoti successor exstitit, quippe pater moriens haec duo conjuncta filio reliquit. Tormentorum autem genera, et nova cruciamenta piis hominibus ab illis inflicta, vix enarrari possunt. Nam quorumdam manibus, aliorum autem tergis corium detrahunt: aliorum capita a fronte exorsi ad barbam usque cute exuunt: deinde robustis vinculis a capite usque ad pedes circumligant, et singulos calamis vi arcte constringunt, ut partem cutis, ad quam motae erant arundines, eo pacto graviter lacerantes, acrioris doloris morsus efficerent. Quin etiam lacus effodiunt, eos summa cum diligentia jungunt, deinde ingentem soricum numerum in eos concludunt; postremo pietatis athletas, eorum manibus pedibusque constrictis, ne bestias abigant, soricibus velut alimentum objiciunt; sorices autem fame oppressi sensim carnes Sanctorum absumunt, sicque diuturnum et acerbum cruciatum illis afferunt. Sed tamen ne eo quidem modo athletarum fortitudinem et constantiam retundere potuerunt. Nam sua sponte accurrebant magno desiderio mortis oppetendae, per quam aditus ad vitam immortalem patefit, inflammati. Ita Theodoretus, lib. V Eccles. Hist. cap. xxxix. Moraliter hic multa docemur. Primo, hasce afflictiones Judaeis, aliisque fidelibus non timere, sed Dei judicio et consilio evenire. Secundo, Deum non sine modo et fine homines in hac vita punire, sed certum irae suae terminum ponere. Tertio, homines cum a Deo judicantur, ut ait S. Paulus, a Domino corripi, ne cum hoc mundo damnentur. Quarto, homines non solum in altera, sed etiam in hac vita purgari. Ita Maldonatus.
11:36
Praeclare S. Basilius, hom. 11 De Patientia: "Sicut, ait, gubernatorem navis tempestas, athletam stadium, militem acies, magnanimum calamitas, sic christianum hominem tentatio probat. Et sicut athletas certaminum labores coronis ad se alliciunt; ita etiam homines christianos probatio, quae ex tentationibus descendit, ad perfectionem ducit, si cum decenti tolerantia, ac omni gratiarum actione, ea quae a Domino ordinantur susceperimus. Pauper es? ne animum abjicias, sed omnem spem tuam in Domino ponito. Non enim ille non cernit angustiam, est illi cibus in manibus; sed tamen exhibitionem producit, ut constantiam tuam probet." Et paulo inferius: "In morbo es? laete ferto: quia quem Dominus in oculis fert, eum castigat. Pauper es? exsulta: quoniam ea bona in te conferentur, quae quondam in Lazarum. Ignominia afficeris ob nomen Christi? o beatum te! quia ignominia tua in angeli gloriam commutabitur. Servus es? gratias tamen et sic agito: habes enim longe te inferiorem; gratias, inquam, agito, quod unum praetereas, quodque in pistrinum conjectus non sis, deinde quod flagris non caederis. Injuste tibi compedes inditae sunt? spe rerum futurarum te sustenta. Juste condemnatus es? etiam sic gratias habeto." Subjicit exempla: Periclis, qui verberantem se domum cum lumine deduxit; Socratis, qui caedentis se nomen fronti suae inscripsit; Euclidis, qui minanti sibi mortem, juravit se eum placaturum, et ex hoste amicum effecturum. 36. Et faciet. — Haec et quae deinceps sequuntur usque ad finem capitis, Illyricus accipit de Papa Romano, utpote quem ipse asserit esse Antichristum: sed hoc ita insulsum est, ut etiam Calvino displicuerit. Secundo, Calvinus accipit haec de rege, id est, regno Romanorum, quod fuit ante et usque ad Christum: Romani enim gentiles in imperio illo suo amplo et superbo deos et idola non nisi ad speciem, revera autem tantum unum Deum Maozim, id est, virtutem suam, prudentiam et fortunam bellicam coluerunt: uti etiamnum faciunt reges et principes infideles et politici, qui dicunt: Dextra mihi Deus est, telum et quod missile libro. Vide dicta Ezech. xxix, 3. Mars ergo et arma fuerunt eis Deus Maozim: sensim enim ab imperiis et regibus ad Christum, Regem regum, de quo cap. sequenti, suo more descendit Daniel. Verum hoc quoque tortum et violentum est, ut patet: non enim agit hic angelus de Romanis, sed de Antiocho et Antichristo. Tertio, ergo Catholici, et jam et olim, teste S. Hieronymo et Theodoreto, docent hic agi non de Antiocho, sed de Antichristo, Antiochi antitypo: ad Antichristum enim more prophetico avolare hic angelum; nam de eo agit diserte cap. sequenti, vers. 1 et 2. Verum dico cum Chrysostomo et Maldonato: Angelus hic uti coepit, ita et pergit in gestis Antiochi recensendis, ut patet ex ipsa horum versuum connexione et contextu; sed ita, ut ea tantum obiter et leviter perstringat, potiusque ad ea, quasi ad typum parabolice alludat, quam ea exacte describat: revera autem sub specie Antiochi describit Antichristum, ejusque mores. Sic Christus, Matth. xxiv, 25, ab excidio Jerusalem per Titum, transit et avolat ad excidium orbis. Sic Isaias, cap. xiv, agit de rege Babylonis, quasi de Lucifero: unde quaedam affert quae magis regi, quaedam quae magis ipsi Lucifero conveniunt. Vide Can. IV. Id ita esse patebit in sequenti. Et dirigetur. — Hebraice היצליח vaiatsliach, id est et prosperabitur, q. d. Deum ipsum quodam modo vincet Antiochus, et post eum Antichristus, non suis viribus; sed quia Deus se, propter peccata populi, vinci patietur, ut dictum est cap. viii, 19. Vide et II Machab. vi, 12. Donec compleatur iracundia (donec ira Dei, populi sui peccatis offensi, satietur, donec Deus compleat indignationem et vindictam suam; quo facto incipiet vicissim saevire in tam immania tum Antiochi, tum magis Antichristi, cujus is fuit typus, scelera. Nam) perpetrata (id est facta et decreta) est (apud Deum haec) definitio, — id est, haec certa temporis praescriptio, q. d. Hoc tempus in praescientia et praedestinatione Dei, ejus punitioni praefinitum est. Usque ad tempus praefinitum (donec transeat haec tempestas, cessetque tempore a Deo praefinito): quia adhuc aliud tempus erit, — scilicet quietis et gaudii post tot luctus et funera, q. d. Agite, sperate, post nubila Phoebus. Hebraice est, usque in finem temporis, quia adhuc in tempus constitutum (persecutio durabit), q. d. Haec persecutio non prius cessabit, quam tempus puniendis, probandis, et purgandis Judaeis a Deo praescriptum praeterierit. B. Fulgentius Episcopus Ruspensis, cujus opera doctissima exstant, cum prius Mauros fugisset persequentes, incidit in Arianos, quorum crudelitatem immanem expertus, ad vicina provinciae suae loca regreditur, eligens Mauros potius paganos habere vicinos, quam molestissimos Arianos. Ita habet auctor Vitae ejus. Circa annum Domini 770, sub Constantino Copronymo iconomacho, monachi quadraginta duo truncatis naribus, barbisque illitis pice combustis, in balnei fornice clausi, ibique fame consumpti martyrio coronati sunt, ut habet Chronicum Sigeberti, anno Domini 770, et Martyrologium Romanum 12 januarii. Macedonius heresiarcha sub Constantio Imperatore Catholicos inaudito tormentorum genere cruciatos occidit. Inter caetera, fidelium mulierum ubera inter labra arcarum compressa dissecuit, et candenti ferro combussit. Ita Martyrologium Romanum 30 martii. Eutychistae Alexandrini statim post mortem Marciani Imperatoris catholici, Proterium Episcopum et Patriarcham suum Catholicum cum aliis clericis tanta crudelitate occiderunt, ut viscera ejus gustarent, et crudas carnes comederent, reliquum corpus per plateas urbis trahentes. Ita Evagrius, lib. II Histor. Eccles. ix. Plura vide apud nostrum d'Aurout in Catech. cap. De fidel. persec. Haec veteres, quibus non cessere nostri hoc aevo vel in crudelitate carnifices, vel in constantia martyres Angliae, Galliae et Belgii, ut patet ex Theatro haereticae crudelitatis. Audi unum illustre e multis. Delphis Bataviae urbe Cornelius Musius captus est, et jussu Guilielmi principis Auriaci sic varie est excruciatus: altissimae scalae manibus vinctis est appensus, et ad pedes intolerabile pondus alligatum, ut compages omnes laxarentur: inde ardentibus taedis ambustae axillae. Mox resupinus constringitur, aqua fervens ori infunditur, eaque totus venter oppletur, quem sic fustibus deinde tundunt, ut ex omnibus corporis foraminibus illa tota efflueret. Postea capite deorsum verso ex duobus pedum majoribus digitis appenditur: inde truncatis manuum pedumque digitis, per nivem sanguine proprio cruentatam in urbem Lugdunum Batavorum raptatur, atque ita demum post tot supplicia laqueo suspenditur. Ita Annales Belgici, et ex iis Thomas Bozius, tom. I De Signis Eccles. lib. xi, cap. 1.
11:37
Nota: In Hebraeo haec sequentibus jungi possunt, itaque contrarie verti cum Septuaginta: Et in concupiscentiam feminarum, et super omnem Deum non intelliget (Syrus, non considerabit); quia super omnes magnificabitur. Possunt etiam praecedentibus jungi, itaque verti cum Vatablo: Non curabit etiam deos patrum suorum, nec mulierum concupiscentiam. 37. Et Deum patrum suorum non reputabit. — Non quod Antiochus deos patrios non coluerit, ad eos enim colendum compulit Judaeos; sed quod Judaeorum Deum spreverit et persecutus sit, quem tamen majores ejus Syriae reges ita venerati fuerant, ut, quamvis adhuc idola retinerent, tamen Hierosolymitanum templum multis donis ornarent, et sumptus ad sacrificia suppedidarent, ut patet II Machab. iii, 2. Ita ex Polychronio et Hugone cardinale Maldonatus. Secundo et proprie, Antiochus, utpote superbissimus, parvi fecit deos patrum suorum, ut mox dicam. Verius hoc erit in Antichristo, qui in templo sedebit, voletque coli ut deus. De Antichristo, ejusque doctrina, moribus, imperio, miraculis, etc., multa dixi II Thessal. ii. Ea ergo hic non repetam. Et erit in concupiscentiis feminarum. — Quod primo sic S. Hieronymus et alii exponunt, q. d. Antichristus licet occulte spurcissimus sit futurus, exterius tamen magnam prae se feret castitatem, et simulabit se abominari concupiscentiam feminarum, scietque illud: Si non caste, saltem caute. Secundo et aptius, q. d. Antiochus et Antichristus, etsi mulierosi erunt, tamen ambitio eorum et crudelitas superabit luxuriam, adeo ut nec mulieres, nec deos sint curaturi, quando agetur de honore et imperio dilatando, uti dixi de Pompeio, Caesare et Antonio, cap. ii, 43. Quin imo adeo crudeles erunt, ut ne feminarum quidem, quibus in bello parci solet, rationem habeant: ita enim mulieres Judaeas aeque ac viros necavit Antiochus, ut patet II Machab. cap. v, 13. Ita Maldonatus.
11:38
Verum noster Interpres aptius et verius haec disjungit et dispungit, vertitque affirmative: Et erit in concupiscentiis feminarum; quia certum est Antiochum fuisse mulierosum etiam publice; et magis mulierosum fore Antichristum. Unde et Judaei inter alia terrae bona, etiam multitudinem uxorum ab hoc suo Messia exspectant. Hinc et Arabicus uterque vertit: Et faciet secundum voluntatem suam cum mulieribus. Quare insulse, vel ipso Calvino assertore, Illyricus haec refert ad caelibatum clericis ab Ecclesia indictum, quasi hoc sit dogma et sanctio Antichristi, id est Papae, ut ipse fingit. Nec quemquam deorum curabit. — Haec verba tenuiter conveniunt Antiocho, tum quia ipse Deum Judaeorum, qui solus vere est Deus, non curavit, sed hostiliter persecutus est: ita Maldonatus; quasi angelus hic opponat omnes falsos deos Deo vero, ut qui eum non curat, nullum Deum curare dicendus sit; tum potius, quia ipse superbia tumens parvi deos suos fecit, plusque sibi suisque viribus, quam diis ipsis attribuit, putans se a nemine pendere, atque instar Dei posse ad libitum dominari, non tantum hominibus, sed etiam mari et montibus, uti dicitur II Machab. ix, 8; sic enim politici et athei nullum Deum curant, imo negant omne Numen. Quod ergo Antiochus in templo Judaeorum poni jussit statuam Jovis Olympii, id non tam religione et studio Jovis, quam ad profanandum Judaeorum templum, Deique cultum evertendum fecit. Verum plene et perfecte haec competunt Antichristo, uti mox dicam. 38. Deum autem Maozim in loco suo venerabitur. — Imperite Porphyrius, ait S. Hieronymus, Maozim putavit esse Modin, quae fuit patria Mathathiae et Machabaeorum. Nota: Maozim hebraice significat fortitudines, arces, praesidia, uti vertunt Theodotion, Aquila, Syrus, Arabicus, Vatablus et alii: itaque accipit Noster vers. sequent. Symmachus vertit, confugia. Antiochus ergo in Jerusalem exstruxit arcem, in eaque et aliis civitatibus valida posuit praesidia, quae hebraice vocata sunt Maozim: indeque Jovem Olympium, idem patet II Thessal. ii, 4, ut ibi dixi; tertio, quod tamen occulte daemonem suum colet, nomine Maozim. Unde patet quam insulse Novantes calumnientur, dum asserunt Papam Romanum esse Antichristum: nil enim horum fecerunt, aut faciunt Papae. Tradit Hippolytus, lib. De Consum. saeculi, quod Antichristus suos legatos, tum homines patet I Machab. i, 57. Sic in templo Hierosolymitano posuit statuam Jovis Olympii, quo voluit urbem caput regni, perinde ac Romam Jove Capitolino muniri. Ita Maldonatus. Ita Jeroboam, timens ne populus ad templum et ad Roboamum rediret, vitulos aureos constituit in Dan et Bethel. intactam; quia illic sancti ad deserta confugient, et ad montes, et ad speluncas. Principium filiorum Ammon. — Pro principium graece est ἀπαρχή, id est principatus, q. d. Principes, vel praecipui, sive potior et optima pars (Syrus, reliquum, vel reliquiae) Ammonitarum, etiam effugient manum ejus.
11:45
tho, cocco et gemmis, uti factum erat Ephod pontificis: quod Itali simili voce vocant: Padiglione di seta e d'oro. S. Hieronymus Apadno ponit juxta Nicopolim, quae prius Emmaus dicebatur, ubi incipiunt montana Judaeae, et ibi Apadno consignat Adrichomius in suis Tabulis Geographicis. Verum ipsi videntur non ex veterum historia, aut chorographia, sed ex eo quod Daniel hic nomen Apadno ponit inter duo maria, ibidem Apadno consignare: quare si cum iis qui de solo Antichristo haec intelligunt, Apadno accipias ut nomen proprium; aptius veriusque dicas haec nomina Maozim et Apadno, necdum esse indita suis locis, sed indenda fore tempore Antichristi ab eventu, quo ibi ipse collocabit, vel solium suum, vel idolum daemonis sui Maozim. Pari modo locus ubi caedetur Antichristus cum suis, necdum vocatur; sed tum vocabitur ab eventu, puta a clade Antichristi, Armageddon, id est excidium excidii, hoc est plenum excidium, horma, sive anathema, Apoc. xvi, 16. 45. Et figet tabernaculum suum Apadno. — Porphyrius censuit Apadno fuisse in monte Elymaeo, qui situs est in Elymaide inter duo maria, id est flumina magna, puta inter Tigrim et Euphratem: ubi ergo posuisse tabernaculum suum Antiochum; cumque templum Dianae ibidem spoliare vellet, ab incolis fugatum, moerore interiisse. Verum merito hoc rejicit S. Hieronymus. Hic enim mons non est sanctus, nec in Judaea, nec inter duo maria: flumina enim non sunt maria. Iisdem rationibus refellitur quod alii quidam suspicantur, Apadno esse padan, id est Mesopotamiam, ita dictam, quod sit in medio duorum fluminum, Tigris et Euphratis; pasan enim hebraice idem est quod par, vel geminum. Aut certe esse Babylonem, quae vicina est Mesopotamiae, ubi confluunt Tigris et Euphrates. Censent enim Antichristum Babylone vel nasciturum, vel regnaturum. Melius S. Hieronymus: Apadno, inquit, non est nomen proprium, sed appellativum, significans palatium suum, vel solium aut thronum suum, ut vertit Chaldaeus, Jerem. xliii, 10. Unde Vatablus vertit: Et plantabit tabernacula palatii sui inter duo maria; Symmachus vero et Septuaginta Apadno omittunt. Significat ergo angelus, non quod Antiochus in Jerusalem aut Judaea palatium aedificaturus sit, sed quod eam bello sit capturus: ponere enim tabernaculum suum in aliqua urbe, est bello eam capere; nomen enim tabernaculi castrense est. Ita Maldonatus. Huc accedunt Syrus et Arabicus, qui pariter Apadno accipiunt ut nomen appellativum, deductum a Syro פדנ padan, id est duo, par. Inde enim Mesopotamia hebraice vocatur Padan Aram, q. d. Syria quae inter duo flumina, scilicet Tigrim et Euphratem, interjacet. Unde posset quis suspicari Apadno esse in Mesopotamia. Porro Syrus et Arabicus sic hunc locum vertunt: Et figet tabernaculum suum in loco plano (pari, aequali) inter mare et montem, et custodiet sanctitatem suam, et veniet tempus finis ejus, et non erit illi adjutor. Secundo et potius, Apadno videtur esse proprium nomen loci in Judaea, a solio Antichristi, quod ibi ipse collocabit, sic appellandi; unde non tantum S. Hieronymus, sed et Theodotion et Aquila vertunt in Apadno; omnesque scribunt Apadno per majusculum A, quasi proprium sit loci. Marinus Brixiensis in Lexico putat Apadno alludere ad Ephod (ab eadem enim radice utrumque derivatur), q. d. Ad instar Ephod pretiosum, phodinum; fiet enim ex purpura, bysso, hyacintho, cocco et gemmis. Intermaria. — Ita Hebraeus, Septuaginta, Aquila, Symmachus, Theodotion, et Biblia Latina Romana; licet Complutensia legant inter duo maria, videlicet in Judaea, et forte in Jerusalem, quae sita est inter duo maria, scilicet inter mare Mortuum et mare Mediterraneum. Ita S. Hieronymus et Theodoretus. Significat angelus Antiochum, et multo magis Antichristum, toti Judaeae, ab uno mari ad alterum dominaturum. Super montem inclytum et sanctum. — Hic enim mons vel est templi, puta Sion et Moria; vel Oliveti, inquit S. Hieronymus, ex quo putatur conscensurus in coelum Antichristus; sed ab angelo deturbabitur et occidetur, nemoque ei auxiliari poterit. Hinc videtur quod Apadno, et tabernaculum Antichristi non erit juxta Nicopolim, ut vult S. Hieronymus, sed potius in Sion, vel monte Oliveti. Et veniet usque ad summitatem ejus (montis Sion et templi), et nemo auxiliabitur ei, — scilicet monti et templo, inquit Maldonatus, q. d. Antiochus, et multo magis Antichristus, capiet Jerusalem et montem Sion; neque eum Deus vel homines defendant; uti fecisse Antiochum patet ex lib. Machab. Verum alii passim to ei exponunt Antiocho, vel Antichristo: Antiochus enim, capta et profanata Sion, a Deo ultore lethali morbo percussus est, nec ullus ei auxiliari potuit: multo magis Antichristus capiet Jerusalem et Sion, ibique regiam et solium suum constituet, ut patet Apoc. xi, 8; atque juxta eam caedetur, nec aliquis ei auxiliari poterit, ut paulo ante dixi. Prophetae enim concise loquuntur quasi in raptu, ideoque multa subticent: sic hic tacentur clades et caedes Antichristi. Unde Vatablus vertit: Cum venerit finis ejus, scilicet regni et vitae Antichristi: Nemo ei auxiliabitur. Nota: Apocal. xix, 11 et seq., vidit S. Joannes Christum equo albo insidentem, et ore vibrantem gladium, ac in capite habentem diademata multa, et vestem aspersam sanguine, coelo egredi cum turmis coelestibus, ac Antichristum cum suo pseudopropheta apprehensum vivum deturbare in tartara; Gog vero et Magog, omnesque Antichristi milites occidere gladio qui procedebat de ore ejus. Lactantius, lib. VII, cap. xvii et xviii, hunc Christi descensum, gladium, pugnam, etc., plane ad litteram, ut sonant, eventura asserere videtur. Audi eum: "Cum haec, ait, ita gerentur, justi et sectatores veritatis segregabunt se a malis, et fugient in solitudines. Huc impius rex inflammatus ira veniet cum exercitu magno, et admotis omnibus copiis circumdabit montem in quo justi morabuntur, ut eos comprehendat. Illi vero, ubi se clausos undique atque obsessos viderint, exclamabunt ad Deum voce magna, et auxilium coeleste implorabunt. Quorum ancipiti periculo, et miseranda comploratione commotus Deus mittet protinus liberatorem. Tunc aperietur coelum medium intempesta nocte et tenebrosa, ut in orbe toto lumen descendentis Dei tanquam fulgur appareat. Qui priusquam descendat, hoc signum dabit: cadet repente gladius de coelo, ut sciant justi ducem sanctae militiae descensurum: et descendet ille comitantibus angelis in medium terrae. Virtus autem angelorum tradet in manus justorum multitudinem illam quae montem circumsederat, et concidetur ab hora tertia usque ad vesperum, et fluet sanguis more torrentis, deletisque omnibus copiis impius solus effugiet, et peribit ab eo virtus sua. Hic est autem qui appellatur Antichristus: sed se ipse Christum mentietur, et contra verum dimicabit, et victus effugiet, et bellum saepe renovabit, et saepe vincetur, donec quarto praelio confectis omnibus impiis, debellatus et captus tandem scelerum suorum luet poenas." Verum verius videtur haec symbolice ostensa Joanni, tantum significare imperium, dominium et mandatum Christi, quo ipse manens in coelo per Michaelem, quasi ducem suum, comitatum aliis angelis, ingenti luce quasi fulmine siderabit et afflabit Antichristum, itaque eum omni vi, robore et vita privabit, ac deturbabit in tartara. Id ita esse patet primo, quia certum est quod ea quae ibi dicuntur de coelo aperto, de albis equis, de Christi diadematibus et veste aspersa sanguine, de titulo in femore scripto: "Rex regum, et Dominus dominantium," non realiter evenient, sed tantum symbolice per visionem ostensa sint Joanni ad repraesentanda mysteria Christi, quae explicui Apocal. xlix; ergo et caetera, cum sint his similia, symbolice accipienda sunt, non ut realiter eventura. Simili schemate Psaltes, Psalm. xvii, symbolice et poetice describit Deum nubibus vectum, armatum grandine, tonitru, fulmine, etc., descendere ad proterendum impios hostes suos. Secundo, quia Apostolus ait II Thess. ii, 8, quod Christus occidet Antichristum, non gladio, sed spiritu, id est imperio oris sui, et "illustratione," id est fulgore praevio et praenuntio "adventus sui." Hoc enim fulgore quasi fulmine e coelo emisso, sive per se, sive potius per Michaelem, siderabit et consumet Antichristum. Tertio, quia Daniel, cap. xii, 1, ait quod tunc consurget Michael in praelium pro Christo et christianis. Sicut ergo rex per ducem bellum gerit, et conficit hostem: ita Christus per Michaelem conficiet Antichristum, hic enim est praeses Ecclesiae, ideoque dux Christi. Unde et Apocal. xii, ponitur dux belli christiani, quo scilicet in fine mundi cum Lucifero et Antichristo confliget pro Christo et christianis, ac Antichristum profligabit. Quarto, quia S. Petrus, Actor cap. iii, 21, docet Christum post ascensum in coelum, ibi mansurum, nec visibiliter ex eo descensurum, nisi in die judicii quo restituet omnia: ergo non descendet ut occidat Antichristum. Hic enim occidetur multis diebus, et forte septimanis ac mensibus, ante diem judicii, uti ostendam cap. sequent., vers. 11 et 12. Quinto, subordinatio recta divinae providentiae id exigit. Solet enim Deus sua judicia exercere per angelos; hi enim sunt administratorii ejus spiritus, Hebr. i, 13. Contrarium enim nec deceret Christum, nec Antichristum; ut quid enim Christus Deus, et Dominus omnium, cum tot legionibus angelorum et sanctorum coelo descenderet ad conficiendum Antichristum, qui miser et vilis erit homuncio, quem solo afflatu, imo nutu, potest occidere, imo annihilare? Ut quid tot legiones angelorum, quasi militum ei astant paratae ad omnem ejus nutum, et ex quibus unus sufficit ad delenda plurima hominum millia? Sexto, quia Sibylla, lib. III, igne coelesti, puta fulgure, afflandum Antichristum praedicit, eum ait: "Cum potestas ardens (puta ignis et fulmen validum) inundans in terram veniet; et Belier incendet, et superbos homines, omnes quicumque ei fidem praestiterint." Belier enim (id est Belial: subinde enim littera l in r convertitur) hoc est homo impiissimus, sine jugo, sine freno et lege, est Antichristus. Probatur primo. Christus occidet Antichristum, non gladio, sed spiritu, id est imperio oris sui, et "illustratione," id est fulgore praevio et praenuntio adventus sui. Hoc enim fulgore quasi fulmine e coelo emisso, sive per se, sive potius per Michaelem, siderabit et afflabit Antichristum, itaque eum omni vi, robore et vita privabit, ac deturbabit in tartara. Nota secundo: Antichristus ut probet se esse Christum, quasi simia Christi finget se mori, et post mortem ad vitam resurgere, ut patet Apoc. xiii, 12. Audi S. Gregorium lib. XI, epist. 4: "Veniens in mundum Antichristus, diem sabbati et diem Dominicum ab omni jubebit opere custodiri. Nam quia simulaturus est mori se ac resurgere, ideo diem Dominicum in veneratione haberi praecipiet: quia vero judaizare populum compellet (ut videatur esse Messias Judaeis promissus) ut ritus Mosaicae legis revocet, et Judaeorum sibi subdat perfidiam, diem sabbati observari coget. Post fictam hanc et hypocriticam resurrectionem, coram toto populo ascendet in montem Oliveti (uti hic significat Daniel), volens
11:4
TOLOMEI. - Nove re (della dinastia dei «Lagidi») dell'Egitto ellenistico, dal 305 al 51 a. C., portarono il nome di Πτολεμαίος; vi allude Dan. 11, 4-29, riferendosi ai primi sei T. Alcune loro imprese sono accennate in I e II Maccabei.
11:5
T. I SOTERE, figlio di Lago (che diede il nome alla dinastia), nobile macedone fu compagno di Alessandro Magno alla sua spedizione in Oriente; alla morte del conquistatore (323) ottenne la satrapia e poi (305) il trono d'Egitto; Dan. 11, 5, dopo aver alluso ad Alessandro, accenna a T. I con il nome di «re del mezzodì»; aggiunge che uno dei principi sarebbe stato più potente di lui e così allude ai rapporti fra T. I e …
11:6
che fece trucidare Berenice col suo figlio Antioco (pare alluda a ciò Dan. 11, 6).
T. II FILADELFO, n. da T. I e da Berenice nel 309-308 a Coo, successe al padre nel 285; sposò prima la sorella Arsinoe I e poi la sorella Arsinoe II; diede soprattutto incremento alle arti e alla letteratura, mentre i suoi generali procedevano a rafforzare il suo potere nel Mediterraneo. Dan. 11, 6 accenna al connubio fra Berenice, figlia di T. II, e Antioco II di Siria; fu dote la Celesiria, ma dopo la morte del Filadelfo Berenice fu ripudiata dal marito e fatta morire da Laodice …
11:7
… Berenice, allora ancora vivente; morta la prigioniera, la spedizione fu condotta fino al suo compimento e il re d'Egitto sconfisse il rivale, ma agitazioni interne lo costrinsero a ritirarsi, abbandonando un'altra volta ai Seleucidi la Celesiria; ne fa cenno Dan. 11, 7-9.
11:10
… Il suo regno è simboleggiato in Dan. 11, 10-19 (cf. s. Girolamo, in h. l.). Ordinò nel 205 un sontuoso culto in tutte le satrapie del regno per sé e sua moglie Laodike, dèi, con sommi sacerdoti dei due sessi (editto d'Eriza, scoperto …
Alla sua morte nel 221 gli successe il figlio T. IV FILOPATORE, che riprese la guerra contro la Siria; vincendo a Rafia nel 217 il re avversario, ristabilì per qualche tempo l'equilibrio delle forze contrastanti (cf. Dan. 11, 10-12).
11:11
— A. IV (175-163 a. C.) detto Epiphanés («il manifesto [dio]»), ma chiamato talvolta dai sudditi Epimanés «il pazzo» (Ateneo, Δειπνοσφαιστιά, 10), è il Seleucide di cui più parla la Bibbia (Dan. 11, 11-45; I Mach. 1, 11-67; 2; 3; 6, 1-16; II Mach. 4, 7-9, 20). Fu il più esecrando persecutore d'Israele. …
11:13
Segui nel 205-204 T. V EPIFANE, allora cinquenne; quando questi poi nel 193-192 sposò Cleopatra, figlia di Antioco, ricevette come dote della moglie la Celesiria (cf. Dan. 11, 13-20; I Mach. 10, 51-58).
11:17
Il Vecchio Testamento ha un concetto molto elevato di Dio. Ciò appare già nei vari nomi, fra cui i principali sono: 'El, 'Elōhim, Jahweh; abbastanza frequente è anche la forma 'Elōah (cf. Is. 44, 8; Ps. 17, 32; Dan. 11, 17 ecc.), che designa la divinità in genere oppure è nome proprio del vero Dio (cf. Deut. 32, 15; Heb. 3, 3 e spesso in Job). …
11:20
… Già s. Girolamo (PL 25, 564 sg.), sulla falsariga del testo greco di Dan. 11, 20, definiva il suo regno insignificante. …
11:21
… (« Significari Antichristum nullus ambigit »: s. Agostino, De Civ. Dei, 20, 19), che l'Apostolo descrive con i lineamenti di Antioco IV espressi da Dan. 9, 35-45; 11, 21-12, 1 (J. B. Orchard). …
… madre; morta la madre, dell'occasione approfittò Antioco IV (v.) di Siria per iniziare una nuova guerra contro l'Egitto nel 169, riprendendo la Celesiria e avanzando fino ad Alessandria; intervennero i Romani, ma la Celesiria rimase ai Seleucidi (cf. Dan. 11, 21-45; II Mach. 4, 21).
11:30
… I Greci dettero all'isola il nome di Κύπρος, che appare già in Omero, mentre i Fenici la chiamarono Kittim (= Citium), nome adottato dalla Bibbia (Gen. 10, 4; Num. 24, 24 [e Dan. 11, 30]; Is. 23, 1. 12; Ier. 2, 10; Ez. 27, 6).
KITTĪM (KITTIJĪM, IN IER. 2, 10)
… luce contro i figli delle tenebre indica i Seleucidi e i Tolomei come K. Subendo l'influsso del Targum (Gen. 10, 14; I Par. 1, 7), la Volgata traduce K. per « Italia » nell'oracolo di Balaam (Num. 24, 24) e per « Romani » (Settanta 'Ρομώος) in Dan. 11, 30.
I. R. NELLA S. SCRITTURA. - Dei Romani si parla forse in Dan. 11, 30; di R. o dei Romani indirettamente in I Mach. 1, 11; 7, 1, e direttamente nel racconto dell'alleanza richiesta (161 a. C.) da Giuda Maccabeo per difendersi dall'aggressione sira …
11:31
no, mattutino e vespertino, detto 'olat ha-tāmīd (Num. 28, 6. 10. 15. 23 sg.; Volg. holocaustum iuge o sempiternum) e semplicemente tāmīd nel Giudaismo posteriore (Dan. 8, 11-13; 11, 31; Mišnah); tale rito è prescritto in Ex. 29, 38-42 e Num. 28, 3-4. 6. 8. Come in questi passi, hēbhes è spesso accompagnato dalla qualifica ben-šanāh « [figlio] di un anno »: cioè di …
11:36
Il Baal siro di Biblos, Adôn-Elmun, non è nominato nella Bibbia, ma allusioni al suo culto, che doveva attrarre gli Israeliti, si hanno forse in Dan. 11, 36, quasi certamente in Is. 17, 10. Per Zach. 12, 11, v. ADADREMOM.
… Salito al trono (175), A. fu re abile, ma smisuratamente orgoglioso (Dan. 11, 36; II Mach. 5, 21; 9, 28), come dimostrano le sue monete (dopo il 166) in cui si dà il titolo divino di «manifestazione» (della divinità, Apollo o Zeus), di Niceforo (vittorioso), di …
… In senso improprio, è anche adoperato per le false divinità degli altri popoli, allo stesso modo che il plurale 'ellm (Ex. 15, 11; Dan. 11, 36). Cf. F. Zorell, p. 51 sg.
TESSALONICESI, EPISTOLE I-II AI
… 36) e si sia manifestato l'iniquo, il dannano, l'avversario (o «l'anticristo»: cf. I Io. 2, 18-22: è la sinagoga in senso collettivo, gli zeloti, i loro capi, o in particolare qualcuno di questi), colui che s'oppone a Dio e si esalta (frasi tolte da Dan. 11, 36; cf. 8, 10 sg., dette del persecutore Antioco IV Epifane, profanatore del Tempio «che s'innalzerà e si magnificherà sopra ogni dio...»), fino a insediarsi nel Tempio di Dio e a proclamarsi …
11:37
… Era «il diletto delle donne» siriane (Dan. 11, 37 sgg.). …
11:43
e anche la Volgata adottano questo duplice significato nel rendere: 1) Pâṭ (Ier. 49, 9; Ex. 36, 5), territorio lungo le coste del Mar Rosso, probabilmente l'odierna Somalia; 2) Lâbhîm (Dan. 11, 43; II Par. 12, 3; 16, 8; cf. Lâhâbhîm di Gen. 10, 13), associato sempre con Mîṣrâṭîm (= Egitto), designante la regione ad ovest del Delta del Nilo o la odierna L.
11:44
Preannunziata nel Vecchio Testamento dalle profezie messianiche (Is. 9, 6; Dan. 11, 44; Jer. 31, 31; Ez. 37, 24) l'i. della C. è affermata da Gesù Cristo stesso: «Tu sei Pietro e su questa pietra edificherò la mia Chiesa e le porte dell'inferno (cioè le potenze dell'inferno …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.