The Angel describeth the persecution of Antiochus, as the figure; & of Antichrist prefigured. 6. the shortnes also of his reigne is clearly prophecied.
1But at that time shall Michael rise up, the great prince, who standeth for the children of thy people: and a time shall come, such as never was from the time that nations began, even until that time. And at that time shall thy people be saved, every one that shall be found written in the book.E in quel tempo sorgerà Michele principe grande, il quale sta a guardia del popol tuo; perocché verrà un tempo, qual mai non fu, dacché cominciarono ad esistere delle nazioni fino a quell'ora. E allora sarà salvato il popol tuo, tutto quello, che sarà trovato scritto nel libro.BVT in that time shal rise vp Michael the great prince, who standeth for the children of thy people: and a time shal come such as hath not beene from the time since nations begane euen vntil that time. And in that time shal thy people be saued, euerie one that shal be found writen in the booke.In tempore autem illo consurget Michaël princeps magnus, qui stat pro filiis populi tui: et veniet tempus quale non fuit ab eo ex quo gentes esse cœperunt usque ad tempus illud. Et in tempore illo salvabitur populus tuus, omnis qui inventus fuerit scriptus in libro. 2And many of those that sleep in the dust of the earth, shall awake: some unto life everlasting, and others unto reproach, to see it always.E la moltitudine di que', che dormono nella polvere della terra, si risveglieranno, altri per la vita eterna, ed altri per l'ignominia, la quale si vedranno sempre davanti.And manie of those, that sleepe in the dust of the earth, shal awake: some vnto life euerlasting, & others vnto reproch to see it alwayes.Et multi de his qui dormiunt in terræ pulvere evigilabunt, alii in vitam æternam, et alii in opprobrium ut videant semper. 3But they that are learned, shall shine as the brightness of the firmament: and they that instruct many to justice, as stars for all eternity.E quegli, che hanno la scienza, rifulgeranno come la luce del firmamento; e quegli, che insegnano a molti la giustizia, come stelle per le intiere eternità.But they that be learned shal shine as the brightnes of the firmament: and they that instruct many to iustice, as starres vnto perpetual eternities.Qui autem docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti: et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellæ in perpetuas æternitates. 4But thou, O Daniel, shut up the words, and seal the book, even to the time appointed: many shall pass over, and knowledge shall be manifold.Ma tu, o Daniele, chiudi queste parole, e sigilla il libro fino al tempo determinato: moltissimi lo scorreranno, e ne trarranno molta dottrina.But thou Daniel shut vp the wordes, and seale the booke, euen to the time appointed: verie manie shal passe ouer, and there shal be manifest knowlege.Tu autem Daniel, claude sermones, et signa librum usque ad tempus statutum: plurimi pertransibunt, et multiplex erit scientia.
5And I, Daniel, looked, and behold as it were two others stood: one on this side upon the bank of the river, and another on that side, on the other bank of the river.Ed io Daniele osservai, e vidi come due altri stavano, uno da una parte sulla riva del fiume, e un altro dall'altra parte sull'altra riva del fiume.And I Daniel saw, and behold there stood as it were two others: one on this side vpon the banke of the riuer, and an other on that side, on the other banke of the riuer.Et vidi ego Daniel, et ecce quasi duo alii stabant: unus hinc super ripam fluminis, et alius inde ex altera ripa fluminis. 6And I said to the man that was clothed in linen, that stood upon the waters of the river: How long shall it be to the end of these wonders?E dissi a quell'uomo, che era vestito di vesti di lino, il quale si stava sulle acque del fiume: E quando avran fine queste cose portentose?And I sayd to the man, that was clothed with linen garments, that stood vpon the waters of the riuer: How long the end of these meruels?Et dixi viro qui erat indutus lineis, qui stabat super aquas fluminis: Usquequo finis horum mirabilium ? 7And I heard the man that was clothed in linen, that stood upon the waters of the river, when he had lifted up his right hand, and his left hand to heaven, and had sworn by him that liveth for ever, that it should be unto a time, and times, and half a time. And when the scattering of the band of the holy people shall be accomplished, all these things shall be finished.E udii colui, che era vestito di vesti di lino, che stava sulle acque del fiume, che alzata la destra, e la sinistra sua mano verso del cielo, giurò per colui, che vive in eterno, e disse: In un tempo, e in (due) tempi, e nella metà di un tempo. E quando la dispersione della moltitudine del popol santo sarà compiuta, tutte queste cose saranno ridotte ad effetto.And I heard the man, that was clothed with the linen garments, that stood vpon the waters of the riuer, when he had lifted vp his right hand, & his left hand vnto heauen, and had sworne by him that liueth for euer, that vnto a time, & times, & the halfe of a time. And when the dispersion of the hand of the holie people shal be accomplished, al these thinges shal be accomplished.Et audivi virum qui indutus erat lineis, qui stabat super aquas fluminis, cum elevasset dexteram et sinistram suam in cælum, et jurasset per viventem in æternum, quia in tempus, et tempora, et dimidium temporis. Et cum completa fuerit dispersio manus populi sancti, complebuntur universa hæc. 8And I heard, and understood not. And I said: O my lord, what shall be after these things?Ed io udii, ma non capii. E dissi: Signor mio, dopo queste cose, che sarà egli?And I heard, & vnderstood not. And I sayd: My Lord, what shal be after these things?Et ego audivi, et non intellexi. Et dixi: Domine mi, quid erit post hæc ?
9And he said: Go, Daniel, because the words are shut up, and sealed until the appointed time.Ed ei disse: Va, o Daniele: perocché queste sono parole chiuse, e sigillate per sino al tempo determinato.And he said? Goe Daniel, because the wordes are shut vp, and sealed vntil the prefixed time.Et ait: Vade, Daniel, quia clausi sunt signatique sermones usque ad præfinitum tempus. 10Many shall be chosen, and made white, and shall be tried as fire: and the wicked shall deal wickedly, and none of the wicked shall understand, but the learned shall understand.Molti saranno eletti, e imbiancati, e purgati quasi col fuoco: egli empj opereranno empiamente: e nissuno degli empj capirà, ma gli scienziati capiranno.Manie shal be chosen, and made white, & shal be tried as fyre: and the impious shal doe impiousely, neither shal al the impious vnderstand, but the learned shal vnderstand.Eligentur, et dealbabuntur, et quasi ignis probabuntur multi: et impie agent impii, neque intelligent omnes impii: porro docti intelligent. 11And from the time when the continual sacrifice shall be taken away, and the abomination unto desolation shall be set up, there shall be a thousand two hundred ninety days.E dal tempo, in cui sarà tolto il sacrifizio perenne, e sarà innalzata l'abbominazione della desolazione, saranno mille dugento novanta giorni.And from the time f when the continual sacrifice shal be taken away, and the abomination to desolation shal be set vp, a thousand two hundred ninetie dayes.Et a tempore cum ablatum fuerit juge sacrificium, et posita fuerit abominatio in desolationem, dies mille ducenti nonaginta. 12Blessed is he that waiteth, and cometh unto a thousand three hundred thirty-five days.Beato chi aspetta, e giunge fino ai mille trecento trenta cinque giorni.Blessed is he that expecteth, and cometh vnto dayes g a thousand three hundred thirtie fiue.Beatus qui exspectat, et pervenit usque ad dies mille trecentos triginta quinque. 13But go thou thy ways until the time appointed: and thou shalt rest, and stand in thy lot unto the end of the days.Ma tu va fino al tuo termine: ed avrai requie, e goderai di tua sorte sino alla fine de' giorni.But thou h goe, vntil the time prefixed: and thou shalt rest, and stand in thy lotte vnto the end of the dayes.Tu autem vade ad præfinitum: et requiesces, et stabis in sorte tua in finem dierum.
12:1
Michael, "who is like God," alludes to the name of the Machabees; Who is like unto thee among the gods? The archangel protected the Jews, while Epiphanes was engaged beyond the Euphrates.
Time. The nation was in the utmost distress. Only about seven thousand ill-armed men adhered to Judas: yet these delivered the country by God's decree.
Calmet
Book. God seemed to keep a register of his friends. (Calmet)
Worthington
Michael, the guardian of the Church, will protect her against antichrist, as her pastors will do visibly. (Worthington)
12:2
Many. This shews the great number. All shall rise again. In a figurative sense, the Jews who seemed buried shall appear and fight.
Calmet
To see. Hebrew, "everlasting." (Calmet)
Calmet
St. Jerome has not seen a d (Haydock) in the word. This text is express for eternal happiness or misery. (Calmet)
Houbigant
Some have understood, deraon, "stench," or contempt, to denote the ignominy of the damned; but the prophet speaks of the times of the Machabees. (Houbigant.)
Worthington
All shall rise in their bodies, but all shall not be changed for the better, 1 Corinthians 15:51. (Worthington)
12:3
Challoner
Learned in the law of God and true wisdom, which consists in knowing and loving God. (Challoner)
Hebrew, "instructors."
Calmet
Instruct. Hebrew, "justify," in the same sense. The Machabees and other priests, etc. who instructed people in the law, and stood up for its defence, may be meant. (Calmet)
St. Jerome
"There is as much difference between a learned sanctity and a holy rusticity, as there is between heaven and the stars." (St. Jerome)
Worthington
Teachers, martyrs, and virgins are entitled to an aureola, or accidental reward, besides the essential beatitude. (Worthington)
St. Jerome
Many. Th.[Theodotion?] and the Vulgate read, "and of the just many shall be like for an age and after." (St. Jerome)
12:4
Calmet
Shut. The vision will not be understood till the event. (Calmet)
Worthington
It is not to be interpreted by human wit, but by the spirit of God, wherewith the Church is enlightened and governed. (St. Jerome in Gal.) (Worthington)
12:5
Maldonatus
Two angels of Persia and Greece, near the Tigris. (Maldonatus)
12:6
1:Hebrew, "He." Theod.[Theodotion?], Syriac and Arabic, "they said" to Gabriel, Daniel 10:5. Angels ask questions of each other, Daniel 8:13.
Wonders. How long shall this be in the dark, and the misery continue?
12:7
Calmet
Heaven. He thus shews that he is not God. (Calmet)
Worthington
Time often implies a year, Daniel 4:13. Hence he means three years and a half. Christ assures us that those days shall be shortened, (Matthew 24:22.) and the persecutor shall tarry a short time, Apocalypse 17:10., and 12:14. The same period is insinuated by 1290 days, (ver. 11) and 1330, ver. 12. The two witnesses prophesy 1260 days, during which the Church shall be fed in the wilderness, Apocalypse 12:6. But the term is most exactly specified by forty-two months, Apocalypse 11:2., and 13:5. Hence all the Fathers agree that the last persecution shall continue no longer. (Worthington)
Haydock
How absurdly do some Protestants explain this of years during which, they say, the papacy shall subsist! Whence will they date its origin? But they will readily trifle with the word of God, and admit any one to indulge his fancy, as long as he does not strike at the thirty-nine articles. If he do, he may expect the treatment of poor Stone, (Haydock) whose death in the King's Bench, aged 75, has been just announced. He pleaded that one article decided, "nothing was to be maintained which could not be proved by Scripture." Yet he was deprived of his living by Dr. Porteus, who at one time was as eager to procure a change in the articles, yet was not prevented by his scruples from mounting the episcopal throne of Chester or of London. Stone had not this discretion. (Rock. N. 306.) He fell a victim to contradictory articles. He might be in error. But what right had Proteus to throw the first stone at him? or how will Protestants shew that any man is reprehensible for adopting the principles of the Reformation, which was entirely built on private interpretation? They applaud Luther, who established Scripture self-interpreted for the only rule, and they condemn Stone, Wesley, etc. for acting accordingly. If they have such just weights and measures for their own, what wonder then if the rights of Catholics be disregarded? (Haydock)
Calmet
Half a time. The idol of Jupiter remained just three years. Yet the temple was not ready for sacrifices till other ten days had elapsed. They had been interrupted six months before that idol was set up. (Calmet)
We must date from the profanation and distress caused by Apollonius, 1 Machabees 4:52. (Jos. [Josephus?]; S. Hypol. [St. Hippolytus?]; Usher, the year of the world 3836.; Calmet)
Haydock
Band. Literally, "hand." (Haydock)
When the people shall be destitute of strength, God will miraculously deliver them.
12:8
Understand not. The prophets were obliged to pray, and sometimes to receive a fresh revelation to explain what they had seen, Daniel 9:2.; 1 Peter 1:11.; and 1 Corinthians 14:26. What regarded Antiochus and the Church was almost inexplicable before the event, as the times of antichrist are to us, ver. 9.
12:10
White, by persecution endured with patience, Daniel 11:35.
Learned. While the weak Jews will be scandalized at this treatment, the virtuous will reflect that suffering is a trial of God's servants, and a mark of predestination.
12:11
Calmet
Days: thirteen more than three and a half, as we reckon. The odd number might be neglected, ver. 7. The abomination continued three years and ten days, but the sacrifices had been discontinued six months and three days before. See Daniel 8:14. If Daniel speak of lunar years, as it is probable, the difference would only be two days. (Calmet)
Worthington
From the abolishing of the mass as much as possible, and the practice of heresy and abomination, unto the end of antichrist's persecution, 1290 days shall elapse. (Worthington)
12:12
Calmet
Days. After the three years and a half, fifty-eight days will occur before the death of Antiochus, when Judas will disperse the troops of his three generals. (Calmet)
Menochius
Some respite will be granted for forty-five days, during which sinners may repent. (Menochius)
Worthington
It is difficult to say why forty-five days are here added to the former number. We are content to depart with Daniel, (ver. 9.) without searching any farther into these high mysteries. (Worthington)
12:13
Calmet
Lot. Thou shalt enjoy a glorious resurrection, (Menochius) and thy dignities till death, for which thou must prepare. (Calmet)
Haydock
Days. "Hitherto," says St. Jerome, "we read Daniel, in the Hebrew volume; what follows, to the end, is translated from Theodotion's edition." (Haydock)
Calmet
The history of Susanna is there placed at the beginning. (Calmet)
Menochius
According to the order of time, it should be placed after the first chapter. (Menochius)
12:3
Learned.... Viz., in the law of God and true wisdom, which consists in knowing and loving God.
12:1
•. Michael the guardian Angel and protector of the Ievves in the old testament. ch. 10. v. 13. & 21. & now of the Church of Christ vvil defend the same against Antichrist nuisibly as the Ecclesiastical pastors shal do visibly.
12:2
Al shal rise in bodie but al shal not be changed into better. 1. Cor. 15 v. 51.
12:3
in the lavv of God.
A glorious Aureola or accidental revvard (besides the essential be atitude) shal be geuen to those that duly performe the office of pastors, in teaching others: as there is an other like to Martyrs, and an other to Virgins.
12:4
Daniels prophecie is shut and sealed, not to be interpreted by humane vvitte, but by the spirite of God, vvhervvith the Church is illuminated, taught, gouerned, moued, & viuificated: S. Iero. in Gal.
12:7
7. Vnto a time and times, and half a time. Our Sauiour saying (Matt. 24. v. 22) Antichrists persecution shal not be long. Ancient fathers vnderstand this terme to be three yeares and a halfe. Agreably to other scriptures. that the dayes (of Antichrists great persecution) shal be shortned: and Apoc. 17. v. 10. the great persecutor that is to come, must tarie a shorte time, it is necessarie S Iren li. 5. cont. heres. 8. Ierom S. Theod. in hun lo S. Aug. li. 20. c. 23. ciuit. S. Prim. S. Beda. &c. to say, that the time of the same persecutor here signified to Daniel, as also before ch. 7. v. 25. & repeted Apoc 12 v. 14 by these termes of a time, & times, and half a time, can not possibly importe any long time. And therfore the ancient Fathers vniformely vnderstand by a time, one yeare, by times two yeares, and so by half a time, half a yeare. Vvhich is somewhat more clere in other termes, in this ch. v. 11. by a thousand tvvo hundred ninetie dayes; & v. 12. a thousand three hundred thirtie dayes, & Apoc. 11. v. 3. Two witnesses shal prophecie (against Antichrist) a thousand two hundred sixtie dayes: Apoc 12. v 6. The Church shal be fedde in the wildernes, the same number of dayes 1260. But most clerly Apoc. 11. v. 2 & Apo. 13. v. 5. this great persecution shal indure 42. monethes, that is, three yeares & a half.
Hitherto vve read Daniel in the Hebrevv volume. That vvhich folovveth euen to the end of the booke, is translated out of Theodotions Edition.
A time ordinarily signifieth one yeare, as ch. 4. v. 13 so here is signified the space of three yeares and a halfe, as. ch. 7 and Apo. 12. v. 14. &c.
f From the taking avvay of the daylie sacrifice, and placing of abomination (tovvite the practise of heresie) to desolation, that is, abolishing so much as is possible, the holie Sacrifice of Masse, to the end of that persecution shal be 1290. dayes.
g VVhy 45. dayes are added to the former number, is meruelous obscure: neither may vve presume amongst diuers expositions, to censure vvhich semeth most probable.
h But vve are content to goe avvay vvith Daniel, (v. 9. and 13.) vvithout further searching the profound sense of so hiegh mysteries.
12:11
Concordanza Mat. 24.
12:1
sant'Ippolito † 235 d.C. On Daniel 3
… For then they shall all be driven out from every place, and dragged from their own homes and haled into prison, and punished with all manner of punishment, and cast out from the whole world.
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 5.10
… And many of them that sleep in the dust of the earth shall awake, some to everlasting life, and some to shame and everlasting contempt. And they that be wise shall shine as the brightness of the firmament, and (those) of the many righteous as the stars for ever and ever,”
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 15.15
… at first indeed making a pretence of benevolence, but afterwards displaying his relentless temper, and that chiefly against the Saints of God. For he says, I beheld, and the same horn made war with the saints ; and again elsewhere, there shall be a time of trouble, such as never was since there was a nation upon earth, even to that same time
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 15.17
… and many of them that sleep in the dust of the earth shall awake, some to everlasting life, and same to shame and everlasting contempt; and they that be wise shall shine as the brightness of the firmament; and of the many righteous
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Decease of His Brother Satyrus 2.66
… and many of them that sleep in the graves of the earth shall arise with one opening, these to everlasting life, and those to shame and everlasting confusion. And they that have understanding shall shine as the brightness of the firmament, and of the just many shall be as the stars for ever.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 20.23
… and in that time all Thy people which shall be found written in the book shall be delivered. And many of them that sleep in the mound of earth shall arise, some to everlasting life, and some to shame and everlasting confusion. And they that be wise shall shine as the brightness of the firmament; and many of the just as the stars for ever.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 22.3
… “At that time thy people shall be delivered, every one that shall be found written in the book. And many of them that sleep in the dust” (or, as some interpret it, “in the mound”) “of the earth shall awake, some to everlasting life, and some to shame and everlasting contempt.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 118.4
… “It is” therefore “better to trust in the Lord, than to put any confidence in princes” ( ver. 9 ). For angels also are called princes, even as we read in Daniel, “Michael, your prince.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 8.13
… For when I went forth, there appeared the prince of the Greeks coming. But I will tell thee what is written down in the Scriptures of truth: and none is my helper in all these things but Michael your prince.” And again: “At that time shall Michael rise up, the great prince, who standeth for the children of thy people.”
san Giovanni Damasceno † 749 d.C. An Exact Exposition of the Orthodox Faith 4.27
… And many of them that sleep in the dust of the earth shall awake: some to everlasting life and some to shame and everlasting contempt. And they that be wise shall shine as the brightness of the firmament, and out of the multitude of the just shall shine like stars into the ages and beyond
12:2
sant'Ippolito † 235 d.C. Treatise on Christ and Antichrist 65
65. Moreover, concerning the resurrection and the kingdom of the saints, Daniel says, “And many of them that sleep in the dust of the earth shall arise, some to everlasting life, (and some to shame and everlasting contempt).”
sant'Ippolito † 235 d.C. A discourse by the most blessed Hippolytus, bishop and martyr, on the end of the world, and on Antichrist, and on the second coming of our lord Jesus Christ 36
… For concerning the general resurrection and the kingdom of the saints, Daniel says: “And many of them that sleep in the dust of the earth shall awake, some to everlasting life, and some to shame and everlasting contempt.”
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part I 1
… For the term “resurrection” is not applied to that which has not fallen, but to that which has fallen and rises again; as when the prophet says, “I will also raise up again the tabernacle of David which has fallen down.” Now the much-desired tabernacle of the soul is fallen, and sunk down into “the dust of the earth.”
san Basilio † 379 d.C. The Letters 260.4
… To all who reason rightly the heaviest of punishments is shame. We have learned this also in the case of the judgments, when “some” shall rise “to everlasting life, and some to shame and everlasting contempt.”
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 4.31
31. Heed not those who say that this body is not raised; for it is raised: and Esaias is witness, when he says: The dead shall arise, and they that are in the tombs shall awake : and according to Daniel, Many of them that sleep in the dust of the earth shall arise, some to everlasting life, and some to everlasting shame
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 18.15
… And the Prophet Ezekiel now before us, says most plainly, Behold I will open your graves, and bring you up out of your graves . And Daniel says, Many of them that sleep in the dust of the earth shall arise, some to everlasting life, and some to everlasting shame
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 13
… xiv. 10 ) or how will the account of hell be trustworthy? For if they that have not the Spirit rise not, there will not be a hell at all. What then is it which is said? All shall rise, yet not all to life, but some to punishment and some to life. ( John v. 29 .) This is why he did not say, shall raise up, but shall quicken. (
Tirannio Rufino † 411 d.C. A Commentary on the Apostles' Creed 41
… But they refuse to listen to the Prophet Isaiah when he says, “The dead shall rise, and they who are in the graves shall be raised,” or to most wise Daniel, when he declares, “Then they who are in the dust of the earth shall arise, these to eternal life, but those to shame and confusion.”
Tirannio Rufino † 411 d.C. A Commentary on the Apostles' Creed 47
… For this also the Prophet’s words, which we referred to above, state clearly: “Many shall rise from the dust of the earth, some to life eternal, and others to confusion and eternal shame.”
san Girolamo † 420 d.C. To Pammachius against John of Jerusalem 33
… And they shall come out of the graves like young mules free from the halter. Their heart shall rejoice, and their bones shall rise like the sun; all flesh shall come into the presence of the Lord, and He shall command the fishes of the sea; and they shall give up the bones which they had eaten; and He shall bring joint to joint, and bone to bone; and
12:3
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.26.1
… “Those who do understand, shall shine as the brightness of the firmament, and many of the righteous as the stars for ever and ever.”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 4.30
… for one star differeth from another star in glory. So also is the resurrection of the dead.” Daniel also prophesied long ago regarding these things.
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 10.3
… Daniel, knowing that the intelligent are the light of the world, and that the multitudes of the righteous differ in glory, seems to have said this, “And the intelligent shall shine as the brightness of the firmament, and from among the multitudes of the righteous as the stars for ever and ever.”
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 18.18
… no longer needing for its life such nourishment as now, nor stairs for its ascent, for it shall be made spiritual , a marvellous thing, such as we cannot worthily speak of. Then , it is said, shall the righteous shine forth as the sun , and the moon, and as the brightness of the firmament
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 18.29
… We must not disbelieve the possibility of this, but having an eye not to our own weakness but to His power, we must believe; for with God all things are possible . And that this is possible, and that we may look for eternal life, Daniel declares, And of the many righteous shall they shine as the stars for ever and ever
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 53.3
… and in his law doth he meditate day and night.” In the close of his most solemn vision Daniel declares that “the righteous shall shine as the stars; and the wise, that is the learned, as the firmament.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 13.19
25. But you, “chosen generation, you weak things of the world,” who have forsaken all things that you might “follow the Lord,” go after Him, and “confound the things which are mighty;” go after Him, ye beautiful feet, and shine in the firmament,
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 14.9
… “But they that are learned shall shine as the splendor of the firmament: and they that turn many to righteousness as the stars for ever and ever;” and in another prophet: “Enlighten yourselves with the light of knowledge while there is time.”
12:4
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.26.1
… And therefore it was said to Daniel the prophet: “Shut up the words, and seal the book even to the time of consummation, until many learn, and knowledge be completed. For at that time, when the dispersion shall be accomplished, they shall know all these things.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. On the Vanity of Idols: Showing that the Idols are Not Gods, and that God is One, and that Through Christ Salvation is Given to Believers 2
… The cave of Jupiter is to be seen in Crete, and his sepulchre is shown; and it is manifest that Saturn was driven away by him, and that from him Latium received its name, as being his lurking-place. He was the first that taught to print letters; he was the first that taught to stamp money in Italy,
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 1.5
… the eyes of the blind shall see.” Also in Jeremiah: “In the last of the days ye shall know those things.” In Daniel, moreover: “Secure the words, and seal the book until the time of consummation, until many learn, and knowledge is fulfilled, because when there shall be a dispersion they shall know all these things.”
12:7
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 15.16
… and the times are the remaining two years of iniquity, making up the sum of the three years; and the half a time is the six months. And again in another place Daniel says the same thing, And he sware by Him that liveth for ever that it shall be for a time, and times, and half a time
12:9
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 1.19
… But the angel, hiding from him the great mystery of Bythus, said unto him, “Go thy way quickly, Daniel, for these sayings are closed up until those who have understanding do understand them, and those who are white be made white.”
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 21.17
… Then indeed word and deed and thought will be weighed in the just balances of God, as He arises to judge the earth, gathering together counsel and works, and revealing what He had kept sealed up.
12:10
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 34
… and David in his lamenting makes mention of a similar proverb.
Tirannio Rufino † 411 d.C. A Commentary on the Apostles' Creed 3
I Believe , therefore, is placed in the forefront, as the Apostle Paul, writing to the Hebrews, says, “He that cometh to God must first of all believe that He is, and that He is a rewarder of those who believe on Him.” The Prophet also says, “Except ye believe,
Pseudo-Irenaeus Pseud-Irenæus 1
… but their defeat only the more inflamed their rage, and governor and people, like a wild beast, showed a like unjust hatred of us, that the Scripture might be fulfilled, ‘He that is unjust, let him be unjust still; and he that is righteous, let him be righteous still.’
12:11
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 15.16
… and the half a time is the six months. And again in another place Daniel says the same thing, And he sware by Him that liveth for ever that it shall be for a time, and times, and half a time . And some peradventure have referred what follows also to this; namely, a thousand two hundred and ninety days
12:12
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 15.16
… And some peradventure have referred what follows also to this; namely, a thousand two hundred and ninety days ; and this, Blessed is he that endureth and cometh to the thousand three hundred and five and thirty days
12:13
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 5.34.2
… “And come thou, and stand in thy lot at the consummation of the days.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 20.23
… for there is yet a day till the completion of the consummation; and thou shall rest, and rise in thy lot in the end of the days.”
12:1
1. IN TEMPORE AUTEM ILLO, — in tempore Antichristi, de quo paulo ante egi. CONSURGET MICHAEL, — id est Michael exsurget in prælium contra regem Aquilonis, id est contra Antichristum, ut tueatur fideles et sanctos in tantis persecutionibus contra eum et contra Luciferum. Vide de hoc prælio Michaelis et draconis, id est Luciferi, Apoc. XII, 1 et seq.; ibi enim ad hunc locum Danielis alludit S. Joannes. Unde S. Thomas et alii docent in hoc prælio occidendum esse Antichristum a Michaele. Sic enim explicat illud II Thessal. II, 8: «Quem (Antichris- Hæretici, ut sanctorum et angelorum patrocinia elidant, per Michaelem accipiunt Christum; sed insulse, ut patet, certum enim est quod angelus eumdem Michaelem hic intelligat, quem intellexit cap. X, vers. 13 et 21; ibi autem intellexit Michaelem Archangelum: vocat enim eum principem Judæorum. Simili modo nuncupat eum, hic dicens: «Qui stat pro filiis populi tui,» qui scilicet præest tueturque Judæos tanquam fideles, populumque Dei, ac filios Patriarcharum; ideoque curabit ut Judæi in fine mundi ad Christum convertantur et salventur. Alcazar in cap. XII Apocal. pag. 645, Polychronius hic, et R. Josue apud Aben-Ezra putant hic adhuc agi de Antiocho Epiphane, contra quem surrexit Michael, id est, inquit, Mathathias, cum filiis stans pro populo suo. Verum obstant sequentia: «Et multi de iis, qui dormiunt in terræ pulvere, evigilabunt, alii in vitam æternam, et alii in opprobrium.» Quod ad litteram de resurrectione non morali ad patrum et avorum virtutem et constantiam, ut ipse intelligit, sed naturali ad vitam æternam, accipi debere clarum est, uti accipiunt S. Hieronymus, Theodoretus et passim veteres ac recentiores: ac S. Hieronymus acriter perstrinxit hic Porphyrium, quod hæc acceperit de Antiocho. Sic et Theodoretus. Nam Machabæi, inquit, etiam post victoriam occisi, vitam præsentem perdiderunt: et quia omnes pii fuerunt, ad vitam omnes resurrexerunt, non ad opprobrium. Hunc locum multis illustrat Pantaleon diaconus et chartophylax Ecclesiæ magnæ, in suis de S. Michaele homiliis, quæ exstant apud Aloisium Lipomanum in Festo S. Michaelis. In iis enim ipse illustrissimas quasque angelorum apparitiones, quæ olim patribus acciderunt, Michaeli attribuit, ac primo, de Michaele accipit illud Psalm. XXXIII, 8: «Immittet angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiet eos,» «immittet,» scilicet præsidium: hebraice enim est חונה chone, id est castrametabitur, et ut S. Hieronymus vertit, circumdabit in gyro, ut opponatur Michael dæmoni, qui etiam dicitur tanquam leo rugiens circuire. Itaque significat Psaltes quod Michael angelos in morem castrorum instruat et ordinet ad fidelium defensionem. Quod enim instar militum in acie angeli nos tueantur, patet Genes. XXXII, 2, ubi cum Jacob angelos vidisset, dixit: «Castra Dei sunt hæc,» et IV Reg. VI, 17: Erat «mons plenus equorum et curruum igneorum in circuitu Elisæi.» Et Christus, Matth. XXVI, 53: «An putas quia non possum rogare Patrem meum, et exhibebit mihi modo plusquam duodecim legiones angelorum?» Nam quod etiam dæmones in morem castrorum et acie ordinentur contra homines, probat Tertullianus lib. IV Contra Marcion. XX, ex Lucæ VIII, 30, ubi dæmon, rogatus a Christo quod sibi esset nomen, respondit: «Legio.» Secundo, Michael fuit qui Adamum paradiso ejectum direxit, et terram ligone docuit colere, seminare, metere omnemque agriculturam. Tertio, Michael fuit qui Abrahæ gladium continuit, ne filium occideret, et in eo benedixit omnes gentes, Genes. XXIII. Quarto, Michael legislatori Mosi pascenti oves apparuit totus igneus in medio rubi, eumque ussit, sed non combussit; itaque B. Virginis partum, generationemque Dei hominis adumbravit. Exodi III. Quinto, Michael fuit qui apparuit Balaam in via, eumque pergentem ad maledicendum Israeli corripuit, et benedicere compulit, Numer. XXII. Sexto, Michael vice Dei dedit legem Hebræis in Sina, Exodi XX. Quocirca Turcæ venerantur S. Michaelem. Nam in libro, cui titulus: Doctrina Mahumet, pag. 190, sic habetur: Michael, Gabriel, Saraphiel (id est sar, hoc est princeps, Raphael) Archangeli, secretarii deitatis. Et Rabanus, lib. I De Cruce, cap. VII, sic de eo canit: At Michael princeps habitantum dux et in alto. Te memorat virtute Dei simul æthera cuncta, Et regere et tegere. Et Ecclesia in Festo S. Michaelis, ita eum invocat: «Princeps gloriosissime Michael Archangele, esto memor nostri: hic et ubique semper precare pro nobis Filium Dei.» Septimo, Michael apparuit stricto gladio Josue, cum is aciem contra hostes dirigeret, eumque animavit ad prælium, Josue V. Michael est «angelicarum copiarum dux,» ait S. Basilius, hom. De Angelis. Quocirca quod gentilibus fuit Mars, scilicet dux et præses bellorum, christianis est S. Michael. Qua de causa templa et oratoria, quæ olim gentiles Marti dedicaverant Antuerpiæ, Leodii, Luneburgi, Bonnæ, Coloniæ, et alibi, christiani exploso Marte in honorem S. Michaelis dedicarunt et cognominarunt, ut annotavit D. Braunius, tom. V Urbium, et ex eo noster Serarius in Josue cap. V, Quæst. XIV, in fine. Hinc S. Michael a Græcis vocatur Archistrategus; quin et exstat Imperatorum vexillum S. Michaelis imagine insiguitum, ab eoque cognominatum, apud Curopalatam, pag. 93. Octavo, Michael Gedeoni apparuit ab ipsoque fuit adoratus, et extensa virga quam manu tenebat, tangens carnes, quas sibi Gedeon obtulerat, igne excitato consumpsit, et in flamma ignis ascendit ad cœlum. Idem eum adjuvit ut cum trecentis militibus innumeros Madianitas profligaret, Judic. VI et VII. Nono, Michael fuit qui 185 millia Assyriorum in castris Sennacherib una nocte occidit, IV Reg. cap. XIX. Decimo, Michael cum Azaria et sociis descendit in fornacem, flammam instar roris effecit, tresque pueros illæsos conservavit, Daniel. III. Undecimo, Michael Danielem in lacu leonum servavit, oraque leonum frænavit, Dan. VI et XIV. Similiter S. Ephrem, orat. De 40 Martyr. tom. III: «Ne conturbaret, inquit, martyres Christi inimicus, angeli spatium stagni custodiebant: hac quidem Gabriel, illinc vero Michael, et ab alio Christus universorum inspector.» Exstat in S. Pro- copii, qui olim Nicias dicebatur, historia, insigne miraculum, quo ille ad christianismum impulsus est. Nam cum Scytopoli auream crucem dux illustris fabricari curaret, in ea divinitus absque aurifabri opera et scitu, tria insculpta sunt nomina: Emmanuel, Michael, Gabriel; sed ita ut summum locum teneret Emmanuel, inferiorem instar brachiorum, Michael et Gabriel. Vide Gretserum, lib. II De Cruce, cap. XIII. sum: «Per hos duos, inquit, Michaelem et Gabrielem descendit omnis datio bona, et omne donum perfectum, quod desuper mittitur in terram a Deo omnipotente. Hæ enim sunt duæ maximæ, et paris momenti lucernæ divinitatis, quæ est una et trina.» Hæc sunt præconia, quæ juxta Pantaleonis sententiam de Michaele in Scriptura memorantur: Scriptura enim ea expresse Michaeli non appropriat; quanquam et ea quæ alii angeli gesserunt, recte Michaeli attribuuntur. Sic enim gesta militum duci tribuimus. Addit Pantaleon quod S. Joannes apostolus, magnus fuerit S. Michaelis in Asia prædicator, quodque in ejus honorem templum exædificari curarit: uti et «Justinianus Imperator militiæ cœlestis summo principi Michaeli pluribus in locis erexit ecclesias: probe sciens se, si talem tantumque ducem sibi conciliaret, qui rebelles angelos cientes in cœlo prælium superasset, certam securamque de vincendis Wandalis posse habere fiduciam,» inquit Procopius, lib. I De Bello Wandal. Duodecimo, Michael apprehendit Habacuc cincinno capitis, cumque cum prandio ex Judæa in Babylonem subito transtulit ut pasceret Danielem, atque eumdem rursus repente in Judæam reposuit, Daniel. XIV. Decimo tertio, Michael fuit qui Probaticæ piscinæ aquas commovebat, et sanctificabat in figuram baptismi: ita ut qui primus in eam descenderet, ab omni ægritudine curaretur, Joan. V. Rursum S. Michael Constantino Magno apparuit, indicans se olim Argonautas ad vellus aureum direxisse, eique dixit: «Ego sum Michael archidux Domini sabaoth, christianorum fidei tutor, qui tibi contra impios tyrannos belligeranti, fideli et germano illius ministro, auxiliaria arma contuli.» Unde Constantinus fanum ab Argonautis erectum Numini quod ipsis salutem attulerat, indeque Sosthenium dictum, in Michaelium, id est S. Michaelis templum, convertit, in quo S. Michael sæpius deinde apparuit. Ita Nicephorus, lib. VII, cap. L. Refert Nicephorus, lib. VII, cap. L, Constantinum Magnum in loco qui Sosthenium dicitur, duas ecclesias construxisse in honorem S. Michaelis, ibique S. Michaelem illi apparuisse, ac dixisse: «Ego sum Michael archidux Domini sabaoth, christianorum fidei tutor, qui tibi contra impios tyrannos belligeranti, fideli et germano illius ministro, auxiliaria arma contuli;» itaque e somno excitatus Constantinus regionem eam pulcherrime excoluit, et ara imperiali, magnificaque manu et liberalitate in parte Orientali constructa, celeberrimum id templum civibus simul et advenis reddidit. Porro mire sacram eam ædem apparitionibus suis illustravit Archangelus. Nullus enim gravi quopiam casu, aut ineluctabili periculo, aut ægritudine incognita, morbo denique incurabili circumventus, qui ibi Deum orans imploraverit, non facile opem et auxilium invenit. Et certo satis creditur D. Michaelem Archangelum apparere ibi solitum, salutiferum efficere locum: cujus rei gratia ab antiquis etiam Michaelium est vocatus, hucusque Nicephorus.
12:2
Narrat Cromerus, lib. X Histor., Lescum, Polonorum principem, cum parva manu insecutum multa Lithuanorum millia, qui Poloniam divexabant, cumque ex labore itineris paululum requivisset, Michael Archangelus illi adstitit et suum illi auxilium promisit, ac de victoria certum reddidit: qui victor rediens eidem angelo Lublini templum exstruxit. Nota est dedicatio ecclesiæ S. Michaelis, ejusque apparitio in monte Gargano sub Gelasio Pontifice, quam recolimus die 8 maii. Paulo post Bonifacius Pontifex ecclesiam nomine S. Michaelis constructam dedicavit die 29 septembris in summitate circi, quæ ab altitudine, Inter nubes vocatur. Ita Addo et Baronius anno Domini 531. Celebre quoque fuit templum S. Michaelis Conis sive Colossis, quod quia violare ausus est Alexius Decimo quarto, Michael canet tuba novissima, eaque excitabit mortuos ut veniant ad judicium, I Thessalon. cap. IV, 16. Et de animabus mortuorum canit Ecclesia: «Signifer tuus S. Michael præsentet eas in lucem sanctam, quam olim Abrahæ promisisti, et semini ejus.» Quocirca S. Michael pingi solet cum statera, quasi librans animas, earumque opera bona et mala. Nam, ut ait Viegas in Apoc. XII: «Creditur Michael animarum e corpore discedentium particulare judicium exercere; indeque est, quod cum gladio et statera depingitur, ut summa ejus potestas, justitiæque æqualitas declaretur in nostris, sive meritis, sive demeritis ponderandis.» Reprehendit hanc picturam Joannes Molanus in lib. De Picturis, sed eam defendit Serarius in cap. V Josue, Quæst. XLV, pag. 551. Addit Viegas Michaelem vocari Signiferum, quia signum sive vexillum crucis præferet Christo venienti ad judicium extremum. Idem docet Eckius, homil. 8 De S. Michaele. Denique Michael est, inquit Pantaleon, «qui fidelium populorum Ecclesias exhilarat, Romanorum custodit rempublicam, Imperatorem armat adversus barbaros, christianos reddit victores, ab ingentibus maris fluctibus eos qui invocant eum liberat, fertilitates fructuum terræ supeditat, consolatur castimoniæ ministros, ægrotos visitat, fidejubet pro peccatoribus, dæmonum impetum propulsat, vitiorum flammam restinguit.» Rur- iconoclasta, hinc post largiorem compotationem a sacerdote quodam suo gladio jugulatus est, inquit Nicetas Coniata, lib. III Annal. Isacii Imperatoris. ET VENIET TEMPUS. — Hebraice צרה עת tsara, id est tempus afflictionis: erit enim tunc «tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi,» ut ait Christus Matth. XXIV, 21. Quam atrox et varia futura sit persecutio Antichristi, explicui II Thess. II, 10, Quæst. V, et Apoc. XIII. SALVABITUR POPULUS TUUS. — «Tuus,» o Daniel! puta Judæi in fine mundi salvabuntur, præsertim cum viderint Antichristum, in quem crediderant, a Christo profligari, et detrudi in tartara. Judæos vocat populum Danielis, quia Daniel vir desideriorum eorum salutis erat studiosissimus ac si eorum fuisset mater. Sic enim Galatis, cap. IV, 19, ait Apostolus: «Filioli mei, quos iterum parturio.» OMNIS QUI INVENTUS FUERIT SCRIPTUS IN LIBRO. — Plerique enim Judæi, occiso Antichristo, convertentur ad Christum, itaque salvi fient; quia brevi tempore quod restabit ad diem judicii, in fide et gratia Christi persistent, ideoque scripti sunt in libro præscientiæ Dei et prædestinationis ad gloriam. Novit enim Dominus qui sunt ejus. De hoc libro multa dixi Exodi XXXII, 32, et Philipp. IV, 3. Nota: Τὸ omnis qui inventus fuerit, significat non omnes Judæos, qui erunt in fine mundi, scriptos esse in libro vitæ, ac proinde non omnes convertendos esse et salvandos; sed aliquos mansuros in sua infidelitate et damnandos: quamplurimis tamen convertentur et salvabuntur, hoc est enim quod ait Apostolus Rom. XI, 26: «Et sic omnis Israel salvus fieret:» «omnis,» id est plerique, et pene omnes. Ita Theodoretus et S. Gregorius, hom. 12 in Ezech. 2. ET MULTI DE HIS QUI DORMIUNT, etc., EVIGILABUNT, — hoc est multi dormientium, ut vertunt Septuaginta. Hebræi enim ablativum cum præpositione ponunt pro regimine genitivi. Jam multi dormientium, hoc est multi dormientes, puta omnes dormientes. Dicit tamen «multi,» ut notet has omnes non fore paucos, sed multos, q. d. Omnes dormientes, qui erunt multi, et pene innumeri, resurgent, sive tota multitudo dormientium, quæ plurima est, resurget. Sensus est, omnes qui mortui sunt resurgent. Sic τὸ multi capitur pro omnes, Rom. V, 15: «Unius delicto multi mortui sunt;» et Matth. XXVI, 28: «Qui pro vobis et pro multis effundetur.» Ita S. Augustinus, XX De Civit. XXI, Theodoretus et alii. Licet ergo quidam opinati sint non omnes homines morituros, ac consequenter nec omnes a morte resurrecturos, nimirum eos qui vivent sub diem judicii: hos enim sine morte immutandos, et vivos transferendos ad vitam immortalem, cum obviam rapientur Christo judici in aera, uti videtur dicere Apostolus, I Thessal. IV, 16. Idem docent S. Chrysostomus, Theophylactus, Œcume- nius, Theodoretus, S. Epiphanius, hæres. 64; S. Hieronymus, epist. 148, Quæst. III; Tertullianus, De Resurrect. cap. XLI et XLII; Origenes, lib. V Contra Celsum: tamen hi, omnesque alii Patres et Doctores consentiunt omnes qui mortui sunt, a morte resurrecturos in die judicii. Ita S. Hieronymus ad Pammachium, epist. 61, S. Augustinus, Enchir. LXXXIV, S. Gregorius, XIV Moral. XXXI, et alii passim. Ergo mortuos omnes homines esse resurrecturos est de fide. Id enim diserte asserit Christus alludens ad hunc Danielis locum, Joan. V, 28: «Venit, inquit, hora in qua omnes qui in monumentis sunt, audient vocem Filii Dei: et procedent qui bona fecerunt, in resurrectionem vitæ; qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii,» id est damnationis et gehennæ, ad quam justo Dei judicio damnabuntur. Et S. Paulus, I Cor. XV, 22: «Sicut, ait, in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur.» Et mox vers. 51: «Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur.» Denique si aliqui resurgent, ergo omnes. Non est ratio cur hic resurgat, non ille, cum omnium eadem sit conditio. Cum ergo angelus hic ait: «Multi evigilabunt,» non negat omnes, sed potius omnes comprehendit.
12:3
Nota: Dicit hic multi potius quam omnes, tum ad sermonis copiam, ne vocem omnis iteret; dixit enim: «Omnis qui inventus fuerit scriptus in libro;» tum propter sequentem distributionem, q. d. Multi ex mortuis resurgent ad gloriam, multi ad opprobrium æternum. Ita Maldonatus. Secundo, dicit multi, quia opponit hos multos paucis Judæis, qui tunc vivent et salvabuntur, uti dixi versu præcedenti, q. d. In fine mundi omnis fere populus tuus, o Daniel, id est plerique omnes Judæi tunc victuri convertentur ad Christum, salvabuntur, et resurgent ad gloriam: at hi omnes erunt pauci; multi vero, imo plurimi erunt, qui ab omni sæculo in toto mundo mortui, tunc resurgent, alii ad gloriam, alii ad gehennam. Quocirca huc alludit S. Joannes, Apocal. VII. Ubi cum dixisset ex Judæis in fine mundi convertendos et salvandos fore 144 millia, puta 12 millia ex qualibet tribu, subdit vers. 9: «Post hæc vidi turbam magnam, quam dinumerare nemo poterat, ex omnibus gentibus, etc., stantes ante thronum, et in conspectu Agni, amicti stolis albis, et palmæ in manibus eorum.» Quod enim ibi dicit Joannes ex Judæis salvandos fore 144 millia, hoc Daniel hic dicit: «In tempore illo salvabitur populus tuus, omnis qui inventus fuerit scriptus in libro.» Rursum, quod Joannes ibi dicit: «Vidi turbam magnam, quam dinumerare nemo poterat;» hoc Daniel hic dicit: «Et multi de his qui dormiunt in terræ pulvere, evigilabunt: alii in vitam æternam, alii in opprobrium.» Alludit, dico, non citat: nam Joannes de solis salvandis in die judicii loquitur, Daniel vero tam de reprobandis, quam de salvandis. Rursum, Joannes Judæis paucis in fine mundi salvandis, opponit multas gentes tum pa- riter victuras et salvandas; Daniel vero paucis Judæis tum victuris et salvandis, opponit innumeram multitudinem hominum omnium prius mortuorum, qui tunc resurgent. Hinc patet Judæis a Deo et angelis revelatam fuisse resurrectionem mortuorum. Quod enim Rabbini aliqui putant Judæos ab Antiocho oppressos hic vocari mortuos, eorumque liberationem vocari resurrectionem, insulsum est: nec enim Judæi tunc resurrexerunt ad vitam æternam; quod tamen de mortuis hisce dicitur. Sic et animæ immortalitatem, ac ex ea consequentem resurrectionem corporum per umbram cognoverunt gentiles. Demosthenes, cum fugeret Antipatrum, Architæ blande ei pollicenti vitam, si rediret, respondit: «Absit, ut vivere turpiter malim, quam honeste mori, postquam Xenocratem et Platonem audivi de animi immortalitate disserentes.» Ita refert Cardinalis Bessarion in Apologia Platonis. Trismegistus in primo Dialogo Pimandri, ex animantibus ait solum hominem esse duplicis naturæ, mortalis propter corpus, immortalis propter animam: additque «animum justi harmoniæ motione exutum ad cœlum ascendere, ubi una cum cœtu mentium beatarum laudat Deum, quo omnes illic fruuntur.» Eadem fuit sententia Ciceronis in Somnio Scipionis. Hinc fluxit opinio Elysiorum Camporum quos canit Virgilius, VI Æneid. Didymus ille inter Brachmanas princeps ita scribit ad Alexandrum Magnum: «Non sumus hujus mundi incolæ, sed advenæ, nec ita in orbe terrarum venimus, ut in eo libeat consistere, sed transire: properamus enim ad larem patrium.» Plures citavi Genes. XXXVII, 35. IN OPPROBRIUM, — in mortem æternam: opponitur enim vitæ æternæ. Mors hæc vocatur opprobrium, quia ignominiosissima erit æque ac molestissima. «Gravissima pænarum pudor est; impii enim resurgent ad pudorem et opprobrium æternum,» ait S. Chrysostomus, homil. 6 in Epist. ad Ephes. Si enim ingens pæna est, cum dux coram rege proditionis convincitur; cum latro reus publice in furcam agitur; cum regia conjux publice ut adultera capite plectitur: quis erit pudor, cum reprobi coram toto mundo, quia læsæ majestatis divinæ rei, infames, incesti, proditores, damnabuntur ad æternas pænas, ut cum teterrimis dæmonibus in gehennæ carcere, pice, fumo et flamma vitam perennem agant? Qualis erit illa exprobratio Christi in die judicii ad reprobos? Ego vos pavi, lavi, vestivi, redemi meo sanguine: vos me esurientem, sitientem, nudum, afflictum non pavistis, non potastis, non vestistis, nulla re juvistis; ego pro vobis flagellatus, concisus, occisus sum: vos iterum vestris sceleribus me flagellastis, concidistis, occidistis; ite ergo, maledicti, in ignem æternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Audi Christum judicem exprobrantem apud S. Augustinum, serm. 67 De Tempore: «Ego te, o homo, de limo manibus meis feci; ego terrenis artubus infudi spiritum, ego tibi imaginem meam conferre dignatus sum; tu vitalia mandata contemnens deceptorem sequi, quam Deum maluisti. Cum expulsus de paradiso mortis vinculo propter peccatum tenereris, carnem assumpsi, in præsepio expositus, et pannis involutus jacui, infantiæ contumelias, humanosque dolores pertuli, irridentium palmas et sputa suscepi flagellis cæsus, vepribus coronatus, cruci affixus. En clavorum vestigia, quibus affixus pependi. En perfossum vulneribus latus. Cur quod pro te pertuli, perdidisti? cur ingrate redemptionis tuæ munera renuisti? cur habitaculum, quod mihi in te sacraveram, luxuriæ sordibus polluisti? cur me graviore criminum tuorum cruce, quam illa in qua quondam pependeram, afflixisti? gravior enim apud me peccatorum tuorum crux est; in qua invitus pendeo, quam illa in quam tui misertus, mortem tuam occisurus ascendi. Et quia post omnia mala ad medicamenta pœnitentiæ confugere noluisti, ab auditu malo non mereberis liberari: despexisti enim in judice veniam.» Tunc dicent impii præ pudore et timore montibus: Cadite super nos; et collibus: Operite nos. Vide et exprobrationem Christi judicis ad Elpidophorum, quam ei intentat Muritta diaconus apud Victorem Uticensem, lib. III Persecut. Wandal. recitavi eam, Rom. VI, 4. Errat ergo R. Saadias, qui solos justos et sanctos resurrecturos putat; et Judæi, qui solos Judæos a Messia resuscitandos putant. UT VIDEANT SEMPER. — Hebraice est לדראון עולם lediron olam, quod Septuaginta, Vatablus et Pagninus vertunt, in contemptum æternum; Marinus in Lexico, in reprobationem et abominationem æternam, ut Deus, angeli et sancti eos exsecrentur et abominentur perpetuo. Syrus et Arabicus vertunt: in perditionem et ignominiam sociorum suorum in sæculum, forte pro ראון reon, legerunt רעים reim id est sociorum amicorum. Secundo, alii vertunt, in durationem doloris æternam, quasi diron conflatum sit ex דור dor, id est duratio, et און on, id est dolor. Tertio, alii vertunt, in durationem concupiscentiæ, vel peccati æternum, on enim non tantum dolorem, sed et concupiscentiam, et peccatum (quod omnis doloris est causa) significat. Quarto, Noster hic et Isaia, cap. ult., vers. ult., cum Chaldæo diron vertit satietas visionis, quasi diron conflatum sit ex די de, i. e. sufficientia, satietas, et ראון raon, i. e. visio: visionem tam activam quam passivam intellige, hoc est, ut videant et videantur. Activam hic accipit Interpres noster, q. d. Resurgent alii in mortem et opprobrium, ut videant, id est ut sentiant et experiantur semper supplicia, opprobria et dolores mortis æternæ, ut semper moriantur, semper agonizent, et nunquam sint mortui. Passivam accipit Isaiæ, cap. ult., vers. 24, quia ibi additur «omni carni.» Ait enim: «Erunt (damnati) usque ad satietatem vi- sionis omni carni,» q. d. Videbuntur, eruntque probro et ludibrio omnibus hominibus; aut, ut Forerius, R. David et alii, q. d. Erunt nauseæ et detestationi omnibus videntibus, ne videlicet velint eos videre ob multitudinem vermium quibus scatebunt. Putat enim R. David diron deduci a דרא dara, quod ipse interpretatur vermem. Unde hic diron olam vertit, vermem sempiternum. «Vermis enim eorum non moritur, et ignis non exstinguitur,» Isaiæ LXVI, 24. Hæc ruminans B. Isaias abbas, tom. II Biblioth. SS. Patrum, orat. 29, ita lamentatur: «Væ nobis, qui hic sine timore nos peccatis obstringimus! quoniam illic nos ignis æternus excipiet, et tenebræ exteriores, et vermis qui non dormit, et luctus, et stridor dentium, et coram angelis et creaturis omnibus dedecus sempiternum. «Væ nobis, quorum animæ confusæ, et a pænitentia alienæ in resurrectione et horrendo illo gentium omnium judicio a sumptis corporibus suis, cum fletu et stridore dentium in gemitus, et luctus, et cruciatus conjicientur acerbissimos ac sempiternos! «Væ nobis, qui in isto peregrinationis exsilio detestandas oblectationes consectamur, et paradisi deliciarum obliti, contemnimus regnum cœlorum! «Væ illis, qui aliis laborant, et sibi ipsis non prosunt. «Væ nobis, qui cum assiduos conscientiæ nos reprehendentis stimulos sentiamus, non erubescimus, nec rationem actionum omnium nostrarum reddituri, Dei judicium formidamus!» 3. QUI AUTEM DOCTI FUERINT, FULGEBUNT, etc. — Ex hoc loco docent Doctores corpora Beatorum tota fore lucida exterius et interius, ut tota luce penetrentur, sintque transparentia. Sic enim lux penetrat firmamentum et stellas, facitque eas totas et omnino lucidas: hocque erit ingens Beatorum gaudium, quod seipsos suique partes intimas, æque ac sociorum perspicere poterunt, ita ut nihil lateat quod non videant. Ita docent D. Thomas, Richardus, Paludanus, Sotus Major, atque alii quos citant et sequuntur Franciscus Suarez, III part., tom. II, disput. 48, sect. II, et Joannes Salas, I II Quæst. V, art. 5, tract. II, disput. 14, sect. XV. Neque lux hæc colori corporum officiet. Sic enim vitrum varios colores suscipit, et tamen lumine intime penetratur: quin et alia corpora crassa colorata sunt et lucida; ac ratione coloris videntur in die, et ratione lucis in nocte, ut patet de noctiluca, nitedula, cicindela, lampyride, qui est vermiculus noctu lucens ut margarita, quo exemplo ad rem hanc confirmandam utitur Cyrillus Hierosolymitanus, Catech. 8, dum ait: «Justi splendebunt ut sol, et tanquam luna, sicut et splendor firmamenti: et prævidens istam hominum incredulitatem Deus, vermibus parvis lucidum dedit corpus, ut eo splenderent, ut ex apparentibus crederetur id quod exspectamus: qui enim partem potuit præstare, poterit et totum; et qui fecit ut vermis lumine splenderet, multo magis hominem justum splendidum efficiet.» Quæres, an alii hic sint justi, et alii docti: an alius splendor firmamenti, alius stellarum? Primo, Dionysius Carthusianus: Docti, inquit, sunt omnes justi. Hi enim sunt scientes Deum, ut dixit cap. præced., vers. 32; hique docti sunt a Spiritu Sancto pie et sancte vivere; sæpe tamen non sufficient ut alios doceant: unde his in sequenti hemistichio præponit doctores. Huc facit illud S. Leonis, serm. De Epiphania: «Quicumque, ait, in Ecclesia pie vivit et caste; qui ea quæ sursum sunt sapit, non quæ super terram, et cœlestis quodam modo instar est luminis. Et dum ipse sanctæ vitæ nitorem servat, multis viam ad Dominum quasi stella demonstrat.» Verum obstat vox autem, cum ait: «Qui autem docti fuerint,» qua distinguit doctos ab aliis justis et sanctis, qui omnes, uti præcessit, evigilabunt in vitam æternam. Unde S. Hieronymus ad Paulinum: «Vides, inquit, quantum inter se distent justa rusticitas, et docta justitia; alii stellis, alii cœlo comparantur.» Hinc et Averroes dixit hominem doctum et hominem indoctum ita differre, ut de iis homo, sive natura hominis, non prædicetur æqualiter. Secundo, alii melius putant hic distingui doctos tam a doctis, quam a Doctoribus. Hos enim esse tres gradus Sanctorum, uti sapientia et merito, ita et præmio dispares. Sancti ergo simplices et indocti sunt quasi cœlum cæruleum, purum et pellucidum: docti vero sunt quasi splendor firmamenti, id est sicut candor, vel nubes candida quæ resplendet in cœlo cæruleo: doctores autem aliorum sunt lucentque quasi stellæ. Hi enim sunt tres uti lucis, ita et Sanctorum gradus. Audi et Rabbinos in Midras Tehillim, in Expositione Psal. XI, ad vers.: Quoniam justus Dominus et justitias dilexit: æquitatem vidit vultus ejus: «Hi, inquiunt, justi sunt, de quibus dictum est Daniel. XII: Et intelligentes splendebunt sicut splendor cœli. Futurum siquidem est ut facies justorum fulgeant tanquam sol, tanquam luna, tanquam cœlum, tanquam stellæ, tanquam fulgura, tanquam lilia, tanquam lampades. Primo, tanquam sol, sicut dictum est Judicum cap. V: Sicut egressus solis in fortitudine sua. Secundo, tanquam luna, sicut dictum est Psalm. LXXXVIII: Sicut luna præparata in æternum. Tertio, sicut cœlum, uti dictum est Daniel. XII: Velut splendor cœli. Quarto, tanquam stellæ, sicut dictum est Daniel. XII: Splendescent ut stellæ. Quinto, tanquam fulgura, sicut dictum est Nahum II: Ut fulgura discurrent. Sexto, tanquam lilia, sicut dictum est in Psalm. LXVIII: Super liliis. Septimo, tanquam lampades, sicut dictum est Nahum II: Visio eorum tanquam lampadarum.» Deinde totidem classes justorum hisce assignans, subdit: «Prima diversitas (vel classis) est eorum qui ante faciem regis habitant, et intuentur regem et faciem ejus, sicut dictum est: Habitabunt recti coram facie tua. Secunda est eorum de quibus dicitur: Beati qui habitant in domo tua. Tertia, eorum de quibus aiunt: Quis ascendet in montem Dei? Quarta, de quibus dicitur: Beatus, quem elegisti, et appropinquasti. Quinta, de quibus dicitur: Deus, quis hospitabitur in tabernaculo tuo? Sexta, de quibus dicitur: Quis habitabit in monte sancto tuo? Septima, de quibus dicitur: Et quis surget in loco sancto ejus? Quælibet autem harum diversitatum habet mansionem per se paratam in paradiso deliciarum.» Hisce totidem impiorum classes opponens, subdit: «Et e contra septem quoque habentur mansiones in gehenna pro impiis. Et sunt istæ: Seol, id est infernus; Abadon, id est perditio; Ghe, id est vallis, vel profundum; Duma, id est taciturnitas; Zalmaveth, id est umbra mortis; Erets tachtich, id est terra inferior; et Erets tzia, id est terra sitiens. Hæ sunt septem mansiones impiorum, et septem justorum. Cuilibet autem juxta opera eorum, domus mansionum ipsorum.» Ita Rabbini rabbinice. Tertio et genuine, S. Hieronymus, Maldonatus, Pererius et alii per doctos intelligunt doctores, ut idem dicatur sequenti hemistichio quod dictum est priori, more Hebræo. Probatur, primo, quia hebræum משכלים maskilim, non tantum doctos, sed et docentes significat: non enim doctis, sed docentibus præmia dari convenit, ait Maldonatus. Secundo, quia plane alludit Daniel ad doctos tempore Antiochi et Antichristi, de quibus dixit cap. XI, 33: «Et docti in populo docebunt plurimos;» in tanta enim persecutione doctorum omnium officium erat, docere et confirmare alios in vera fide; tunc ergo omnes docti erant et aliorum doctores, partim verbo, partim exemplo. Tertio, quia proprie non est alius splendor firmamenti, quam stellarum et a stellis: nubes enim candida non est splendor firmamenti, sed lux et candor. Unde Septuaginta vertunt: Et intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamenti, et a justis multis quasi stellæ in sæcula. Id magis patebit in sequenti. Quanquam probabiliter censet Scholiastes in editione Septuaginta per Caraffam, Septuaginta, τὸ δικαίων, id est justis, posuisse pro δικαιζώντων, id est justificantibus, hoc est, ad justitiam erudientibus, ut habent Hebræa et Noster. Nota primo: Docti sive intelligentes, puta qui veritatem intelligunt, sacrumque Dei nomen, ut ait S. Clemens, lib. V Constit. Apost. cap. VI, puta Deum, Deique legem, ut explicat Turrianus; hic intelliguntur non speculative tantum, sed et practice, quæ est scientia Sanctorum, Sapient. X, 10; et sapientia ac prudentia justorum, Lucæ I, 17, cujus passim meminit Sapiens in Proverbiis. Hi ergo docti sunt ii, qui eruditi sunt in lege Dei, ea ratione ut eam in praxin deducant et observent, ita ut, quo sunt doctiores, eo sint et sanctiores. Hi fulgebunt præ aliis justis, uti splendor firmamenti fulget præ ipso firmamento. Rursum iidem, qui actu non unico, sed crebro et continuo ad justitiam erudiunt multos, sive, ut hebraice est matsdike, id est qui justificant multos, id est qui sua doctrina et exhortatione, æque ac exemplo peccatores convertunt, eosque faciunt justos vel justiores; ac nominatim qui in tentatione ac persecutione alios in fide et justitia confirmant; sive publice in scholis, uti faciunt doctores; sive in templis, uti faciunt concionatores et catechistæ; sive privatim in confessione, colloquio, mensa, domo, etc.; hi fulgebunt quasi stellæ aliis præfulgentes, aliosque illuminantes, in perpetuas æternitates. Angelus ergo hic proprie non loquitur de iis qui docent profana, aut humana jura, philosophiam, aut theologiam modo tantum speculativo atque scientifico; sed de iis qui ea ad praxin dirigant, iisque quasi escis et retibus, in discipulorum animos inducunt et inserunt Dei timorem et pietatem, uti faciunt viri religiosi, qui seculares scientias hoc fine docent. Hi enim secularibus miscendo pia monita, documenta et exhortationes, auditores suos erudiunt et efformant ad justitiam, eosque justos et sanctos, æque ac doctos efficient. Nam, ut ait S. Dionysius: «Divinarum omnium perfectionum divinissima est, Dei cooperatorem esse in reductione animarum ad Creatorem;» estque angelicum opus alios purgare, illuminare, perficere. «Sancta quippe rusticitas solum sibi prodest, et quantum ædificat ex vitæ merito Ecclesiam, tantum nocet si destruentibus non resistat,» inquit S. Hieronymus ad Paulinum. Hi ergo sunt Cherubini simul et Seraphini. Talis fuit S. Bonaventura doctor Seraphicus: tales decet esse omnes Doctores, Theologos, præsertim Religiosos. Porro Syrus vertit: Factores benorum, et intelligentes lucescent ut lumen firmamenti; et qui justificant multos, erunt fulgentes et stantes sicut stellæ in sæculum, et in sæculum sæculorum; Arabicus Antiochenus: Qui habent sensum (rationem) lucebunt ut lux cæli; et sicut justificant multos, erunt nitentes velut sidera, et perdurabunt in sæculum sæculorum; Arabicus Alexandrinus: Sensati et factores boni lucebunt ut lumen cæli; et qui justificati sunt plurimum, habebunt hoc (lumen) velut sidera, et perdurabunt in sæculum. Sanctorum ergo Doctorum gloria et claritas erit instar stellarum, in quibus lux est densior et ad res alias illuminandas efficacior; sic enim et hi, uti in omnium quos erudiunt ad justitiam, meritis quodam modo merentur: ita in eorum omnium coronis et ipsi coronabuntur, ait Dionysius Carthusianus. Et sicut in terris, cæteris quasi stellæ illustres præluxerunt per sapientiam et gratiam; ita in cœlo iisdem pariter quasi stellæ radiantes prælucebunt, per illustrem coronam et gloriam. Nota secundo: Loquitur hic angelus de iis qui tum verbo, tum exemplo, præsertim constantiæ, in virtute, justitia, sanctitate, et lege Dei usque ad mortem et martyrium alios docent et corroborant. Hi enim verbis et factis docent et ostendunt quam breves, viles et exiles sint omnes opes, deliciæ et pompæ terrenæ: nimirum eas esse meros fumos et bullas puerorum, quæ exterius turgidæ et magnæ videntur, cum interius sint inanes et vacuæ, nec nisi aerem et ventum contineant: pari enim modo mundanæ opes et honores, pompa sua externa quid magni ostentant, sed intus carent substantia, veritate et soliditate. Hi docent vera, solida et æterna bona esse in cœlis, quæ Deus promisit contemnentibus terrena. Hi verbis et factis S. Scripturæ docent quantum bonum sit virtus, Deique timor et amor, ac quantum malum sit peccatum, Deique immensi offensa et ira. Denique hi in persecutionibus reipsa docent tormenta omnia esse brevia et exilia præ magnitudine æternæ gloriæ, quam certo exspectant, illudque Apostoli classicum, tam fortiter patiendo omnia tristia et dura, quam exhortando, cunctis insonant: «Non sunt condignæ passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis; momentaneum enim et leve tribulationis nostræ æternum gloriæ pondus operatur in nobis.» Ita fecerunt SS. Sebastianus, Vincentius, Laurentius, primique Pontifices Romani: hæc enim est vera doctrina et sapientia Sanctorum. Alludit enim angelus ad Levitas Machabæos, aliosque doctores et martyres, qui fuerunt tempore Antiochi, eruntque tempore Antichristi, de quibus dixit cap. præcedenti, vers. 33: «Et docti in populo docebunt plurimos, et ruent in gladio et in flamma;» et vers. 35 (utrobique enim est in Hebræo eadem vox quæ hic, puta maskilim): «Et de eruditis ruent, ut conflentur, et eligantur, et dealbentur.» Hi enim sunt doctores divini, ideoque fulgebunt ut stellæ in æternum. Imo aliqui, ut Alcazar supra citatus, vult de iis solis, puta de Mathathia et Machabæis, hic agi: et Maldonatus per doctos et doctores hos accipit eos, qui alios docent suo exemplo, præsertim martyres. Hoc est quod de iis sancit aitque Christus, Matth. V, 19: «Qui fecerit et docuerit (legem et mandata Dei), hic magnus vocabitur in regno cœlorum.» Nam de aliis, qui verbo docent, vita dedocent, ait ibidem: «Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno cœlorum.» Nota tertio: Majorem gloriam habebunt hi docti et doctores, quam plebeii, rudes et indocti, non tantum accidentalem, sed et essentialem. Ratio est, quia hæc eorum doctrina, cum sit practica et affectuosa, majorem involvit charitatem, gratiam et spiritum; hoc enim impulsi alios docent, eosque eodem, puta Dei et cœlestium cognitione et amore, imbuunt: majori autem gratiæ et charitati major a Deo promissa est, quasi merces, beatitudo et gloria essentialis. Alioqui, si quis plebeius et rudis, v. g. rusticus, ma- jore præditus sit gratia et charitate, quam doctor et concionator (quod non raro fit in iis qui toti speculationi aridæ, aut verborum concinnitati et flosculis student) majorem pariter quam doctor consequetur gloriam essentialem, etsi accidentalem doctoris lauream non sit obtenturus. Hi ergo Danielis docti et doctores fulgebunt: primo, majori lumine gloriæ in anima; secundo, majori gloria corporis; tertio, propria aureola. Tres enim sunt aureolæ, scilicet Doctorum, Virginum et Martyrum, uti docent Doctores. Porro aureola hæc erit peculiaris gloria animæ et corporis, decor et corona instar stellæ: atque probabile est in martyribus fore, ut ait S. Augustinus, serm. 1 De Omnibus Sanctis, coronam in capite, et, ut Dominicus Soto docet in IV, disp. XXIX, in fine, in Martyribus claritatem toto corpore fore subrubeam et purpuream instar rosarum; in Virginibus claritatem fore candidam instar liliorum; in Doctoribus claritatem fore stellatam, et viridem instar lauri. Erit enim, ait Dominicus Soto, in corporibus Sanctorum color lucidus et lux colorata. Dos ergo claritatis Virginum erit albicans, Martyrum rubea, Doctorum viridis. Idem docet Josephus Anglesius, Quæst. De Beatit. art. VI, in fine. Similia de aureolis hisce docent Paludanus, in IV, dist. XLIX, Quæst. VIII, art. IV; S. Antoninus, III part. tit. XXX, cap. VIII; Henriquez, tract. De Fine hominis, cap. XXVII, § 8; Bonaventura in Breviloquio, cap. ult.; Major, in IV, dist. XLIX, Quæst. XXIII, in fine. Addit Soto: Et forte Virgines gestabunt lilia, Martyres palmas, Doctores laureas aut virides ramos. Nam, ut ait S. Augustinus, serm. 1 De Omnibus Sanctis: «Floribus cœli nec rosæ, nec lilia desunt. Certent singuli ad utrosque honores amplissimos accipere dignitatem coronas, vel de virginitate candidas, vel de passione purpureas: in cœlestibus castris pax et acies habent suos flores,» sed nostris præstantiores, nobisque incognitos, «quibus milites Christi coronantur.» Et S. Ambrosius, in cap. XII S. Lucæ: «Ubi, ait, integritas, ubi castitas, ubi religio, ubi fida sacrorum scientia, ubi claritas angelorum est; illic Confessorum violæ, lilia Virginum, rosæ Martyrum sunt: sunt enim spinæ rosarum, quia tormenta sunt martyrum.» Hac de causa Virgines beatæ cum liliis, Martyres cum rosis sæpe apparuerunt. Ita apparuit S. Agatha S. Dignæ, eique porrigendo rosam et lilium, eam ad martyrium et virginitatis bravium invitavit. Audi Eulogium, et ex eo Baronium, anno Domini 853. Cum Saraceni sævirent in Ecclesiam Cordubensem, inter cæteros martyres virgo quædam adolescentula, merito et nomine Digna, Deo revelante et confortante, ad palmam processit. Paulo namque ante martyrium suum assistere sibi per somnium videt puellam, habitu et specie percomptam angelica, rosas et lilia manu gestantem. Quam cum de nomine causaque sui exploraret adventus: «Ego sum, inquit,
12:4
Agatha olim propter Christum diris attrita suppliciis, et nunc veni partem tibi purpurei muneris hujus conferre: accipe libens donarium, et viriliter age in Domino. Nam reliquias rosarum et liliorum, quas in manu servo, post te ex hoc loco datura sum migraturis.» Tali virgo sacra visu ac munere illustrata, cum e dextra colloquentis rosam susciperet, magis humiliabat sese, dicebatque cum lacrymis: «Nolite me Dignam vocare, sed magis indignam, quia cujus meriti sum, etiam nomine debeo insigniri.» Et cum a die revelationis suæ amore compuncta martyrii, tacito cogitamine, quibus ad id posset indiciis adspirare, sæpius ruminaret; apertis silenter cœnobii claustris, cum jam beatos pendere comperisset martyres, concito gradu judicem petens, cur fratres suos, præcones justitiæ trucidaverit, assertione intrepida percunctatur: «An quia, inquit, Dei cultores existimus, sanctamque fideliter colimus Trinitatem, Patrem, et Filium, et Spiritum Sanctum, unum et verum Deum fatentes; et omne quod ab hac credulitate dissentit, non solum negamus, verum etiam detestamur, maledicimur et confundimus, idcirco confodimur?» Hæc et his similia sancto et immaculato ore disserente puella, nihil cunctatus arbiter lictoribus decollandam committit, qui mox delicatis inferunt jugulam collis. Nec mora, consternatis corruens membris, equuleo deorsum versa suspenditur, cæterisque trans flumen adciscitur. Hoc namque ordine hi tres advocati, Anastasius scilicet presbyter, Felix monachus, et Digna virgo beata eodem die dispariter ceciderunt. Hucusque Eulogius. Sub annum Domini 304, passa est Cæsareæ in Cappadocia S. Dorothea virgo et martyr: cui, cum duceretur ad supplicium, Theophilus advocatus præsidis irridens dixit: «Eia, tu sponsa Christi, mitte de paradiso sponsi tui rosas.» Et Dorothea respondit: «Plane ita faciam.» Cum venisset ad ictum percussoris, rogavit carnificem, ut permitteretur breviter precari: absolutaque oratione, ecce puer ante eam apparuit ferens in orario tres rosas elegantissimas (erat autem hiems; passa est enim 6 februarii). Cui illa ait: «Obsecro te ut feras ea Theophilo, et dicas ei: Ecce quod a me petiisti, ut tibi de sponsi mei paradiso transmitterem.» Ipsa autem percussa gladio perrexit ad Christum. Interim puer rosas ad Theophilum defert, dicens: «Ecce sicut promisit virgo Dorothea, ita transmittit tibi hæc de paradiso sponsi sui.» Eas excipiens Theophilus exclamavit: «Vere Christus Deus est, et non est simulatio in eo.» Unde captus, equuleo tortus, et gladio cæsus, martyr ad Dorotheam in paradisum evolavit. Ita habet Vita S. Dorotheæ. Similiter angelus, offerens S. Cæciliæ et Valeriano ejus sponso duas coronas e rosis et liliis contextas, eos invitavit ad virginitatem et ad martyrium, uti habent Acta Cæciliæ. Vis harum stellarum exempla? accipe: primo, Christus doctor doctorum, jam gloriosus de seipso ait Apocal. XXII, 16: «Ego sum stella splendida et matutina.» Secundo, Ecclesia, quæ est columna et firmamentum veritatis, apparuit S. Joanni, Apocal. XII, 1, quasi mulier habens in capite coronam «stellarum duodecim,» puta duodecim Apostolorum, qui Ecclesiæ doctores, et quasi stellæ præfulserunt, et præfulgebunt in æternum. Audi S. Chrysostomum, hom. De Pentecoste, sub finem tomi III: «Quæ, ait, sunt tales stellæ sicut Apostoli? Stellæ in cœlo, Apostoli super cœlos. Quæ sursum sunt, inquit Apostolus, sapite, ubi Christus est in dextra Patris sedens. Stellæ de igne (ex sententia Platonicorum, juxta quam Poeta: Vos æterni ignes) insensibili, Apostoli de igne intelligibili. Stellæ in nocte lucent, in die obscurantur: Apostoli in die et in nocte suis radiis, hoc est virtutibus, effulgent. Stellæ, orto sole, obscurantur: Apostoli, sole justitiæ resplendente, sua claritate lucescunt. Stellæ in resurrectione cadent sicut folia: Apostoli in resurrectione rapientur in aera nubibus; et in illis quidem sideribus alius Antifer, alius Lucifer appellatur; in Apostolis autem nullus Antifer est, omnes Luciferi. Et ideo stellis majores Apostoli: et quicumque eos luminaria vocaverit mundi, non peccabit; non solum dum essent in corpore, sed etiam magis nunc quando de vita migrarunt.»
12:5
Tertio, Moyses legislator et doctor veteris Testamenti præfulsit ut stella, dum facies ejus a Deo radios et quasi cornua lucis accepit, Exodi XXXIV, 29. Quarto, de Simeone, Oniæ filio, insigni doctore et pontifice, ait Ecclesiasticus cap. L, 6: «Quasi stella matutina in medio nebulæ, et quasi luna plena in diebus suis lucet, et quasi sol refulgens, sic ille effulsit in templo Dei.» Quinto, Apocal. I, 20: «Septem stellæ, angeli (hoc est doctores et Episcopi), sunt septem Ecclesiarum» Asiæ. Sexto, S. Dominicus nobili cuidam matronæ in visu apparuit luculentam stellam in fronte gerens, cujus immodico splendore totus orbis irradiabatur, ut habet ejus Vita, lib. I, cap. I, et cap. ult. in fine. Septimo, S. Nicolaus Tolentinas, qui verbo et sancta austeraque sua vita multos erudivit ad salutem, in cella sua dormiens vidit sidus radiantissimum: vigilans vero vidit stellam, quæ quotidie motu recto ipsum antecedebat usque ad altare; deinde stella hæc post mortem ejus, ipso die obitus quotannis ad tumulum ejus visa est. Idem sex mensibus ante mortem, qualibet nocte ante preces nocturnas audivit angelos suavissime canentes, ipsumque invitantes ad suum in cœlis consortium; ita ut ipse ad eos aspirans diceret: Cupio dissolvi, et esse cum Christo. Nimirum angeli amant doctores, utpote qui angelorum apud homines officio perfunguntur. Octavo, Abbas Polychronius in Prato spirit. cap. VI, narrat de sancto quodam monacho, super cujus defuncti caput stella, quasi comes itineris apparere non destitit donec ipsum sepulturæ traderent, et cap. CIV, narrat abbes Theodosius se vidisse stellam lucidissimam super caput Nonni presbyteri. Alius ibidem vidit eumdem Nonnum, extensis in cœlum manibus, orantem: «Lucebant autem manus ejus quasi lampades ignis.» Nono, in morte S. Thomæ Aquinatis, visa est viro cuidam religioso, stella incumbens monasterio, quæ eo animam exhalante in cœlum ascendebat: unde ipse, licet absens, S. Thomæ obitum æque ac gloriam cognovit. Ita refert Ferdinandus Castiglius in Histor. Ordin. S. Domin., part. I, lib. III, cap. XXXIII. Vide dicta Numer. XXIV, 46: «Orietur stella ex Jacob.»
12:6
Decimo, B. Virgo Maria, id est domina, doctrix virginis, et stella maris, imo orbis, allegorice est mulier amicta sole, et coronata stellis duodecim, Apocal. cap. XII, ac toto corpore, totaque anima innumeris dotibus tam gloriæ quam gratiæ, quasi stellis lucidissimis coruscat, ut de ea vere cecinit Poeta: Tot tibi sunt dotes, Virgo, quot sidera cœlo. Denique stellæ significant doctores et pastores esse oculos Ecclesiæ, sicut dux est oculus exercitus, et stella est oculus cœli. Hinc Demas insignis orator, mortuo Alexandro Magno, Macedonum doctore et ductore, eorum exercitum comparavit cum cyclope, cui effossus est oculus. Rursum stella cœlestis significat eos e cœlo a Deo doceri, duci, regi, ejusque instinctu et spiritu agi, ut auditorum corda illustrent, convertant, justificent: ad hoc enim vis humana non sufficit, sed divina requiritur.
12:7
IN PERPETUAS ÆTERNITATES. — Hebraice est, in æternum et ultra, id est in omnem æternitatem, et ultra eam, si quid esse aut fingi posset. Vide dicta Exodi XV, 18. Ecce quam modicus labor, quam modica passio, quantum parit gloriæ pondus. Quia doctores sunt «satores æternitatis beatæ,» ut ait S. Hilarius; hinc et ejusdem erunt messores. Maxima enim cæcitas et ignorantia quam homines trahunt ex Adamo, est, quod bona præsentia vilia, fluida et brevia præferunt veris, solidis et æternis: tantum enim intuentur pompam et speciem externam rerum, non res ipsas, instar puerorum, qui ex sapone et aqua bullas inflant, easque sectantur, quæ vento turgidæ mox tenues vanescunt in auras: ac instar canis Æsopici, qui carnem ore tenens, vidensque ejus umbram majorem, carnem dimisit, ut umbram caperet: ita homines bullas et umbras rerum sectantur, non res ipsas, ac proinde utrasque amittunt. Præclare S. Augustinus, serm. 39 de Temp.: «Tota, ait, series Scripturarum nos a terrenis ad cœlestia erigi adhortatur, ubi vera et sempiterna est beatitudo, ad quam nisi per fidem catholicæ pacis, cooperante charitate Dei et proximi, neminem pervenire certissimum est.» O quam gloriosum est regnum in quo cum Christo doctore doctorum, regnant omnes Sancti, fulgent omnes doctores ut stellæ, ut soles in perpetuas æternitates! O Israel! quam magna, quam diuturna est domus Dei! quam ingens locus possessionis ejus qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocat! O æterna sapientia Jesu amor noster! doce nos, da ut et alios doceamus ad justitiam, ac tandem duc nos in Sancta sanctorum, ut ibi fulgeamus quasi stellæ in sæcula sæculorum. 4. CLAUDE SERMONES, ET SIGNA LIBRUM. — Hæc clausura et signatio significat, primo, longinquitatem prophetiæ, quod scilicet ea quæ in illa prædicuntur, post multa tempora sint eventura: ideo enim jussit eam signari angelus cap. VIII, 26. Sic apud veteres liber obsignatus erat hieroglyphicum antiquitatis, ait ex Horo Pierius hierogl. 47, cap. XXXVI, eo quod in eo vel veteres sapientum disciplinæ, vel res gestæ, longæ posteritatis memoriæ commendentur, atque ita liber, ut ait Horatius: «Longum scriptori proroget ævum.» Secundo, ejusdem obscuritatem: quæ enim clausa sunt, obscura et impervia sunt. Hac de causa hæc eadem vidit S. Joannes in libro signato septem sigillis, Apocal. cap. V, 1. Tertio, ejusdem certitudinem: certa enim habentur quæ obsignata sunt, ut patet cap. VIII, 26, q. d. O Daniel! hæc omnia quæ capite decimo hucusque tibi revelavi, æque obscura sunt, ac longinqua et certa: quare sub figuris ea signa et claude, id est, conscribe ænigmatice, ut legentes non intelligant, q. d. Hæc non bene cognoscentur ante «tempus statutum,» scilicet legis novæ, ait Theodoretus, in quo mysteria sacræ Scripturæ Christus aperiet: nec plene ante «tempus statutum,» quo ea quæ hic prophetata sunt, reipsa complebuntur, præsertim ea quæ de resurrectione bonorum et malorum, deque Doctorum gloria hic prædicuntur futura in fine mundi. Unde Pagninus vertit: Usque ad tempus finis; Septuaginta: Usque ad tempus consummationis. Quocirca prius plurimi pertransibunt et perlegent hasce prophetias, earumque multiplicem scientiam, id est, interpretationem afferent. Ita nimirum cum hæc scriberet Daniel, nemo ea intelligebat: post Antiochi tempus intelligi cœpta sunt quæ ad eum ejusque antecessores pertinent: ea autem quæ de Antichristo dicta sunt, necdum intelliguntur; intelligentur autem tempore Antichristi. Ita Maldonatus. Nam ut ait S. Irenæus: «Omnis prophetia priusquam compleatur, ænigma est; cum autem completa est, manifestatam habet expositionem et intelligentiam.»
12:8
Ita veteres Ægyptii in foribus templorum pingebant sphinges, ut significarent divina dogmata, oracula et mysteria abstrusa et abdita esse; atque in arcanis duntaxat inter sapientes religionis cultores tractanda: et quia Augustus Cæsar erat silentii rerum sacrarum amantissimus, hinc sphingem ferebat sculptam in annulo quo litteras signabat. Erat enim sphinx monstrum, capite et manibus simile puellæ, corpore cani, alis avi,
12:9
unguibus leoni, cauda draconi, voce homini; quod homines prætereuntes difficilibus et inextricabilibus quæstionibus remorari ferebatur. Ita Pierius, hierogl. 1 et 7. Moraliter, docet hic Deus illud dogma Ptolemæi initio Almagesti: «Tuum consilium non committas nisi ei qui ipsum celaverit,» puta sapientibus et justis. «Justorum enim corda secretorum monumenta,» ut ibidem ait Ptolemæus.
12:10
5. ET ECCE QUASI DUO ALII STABANT. — Censet S. Hieronymus duos hosce viros stantes adversim in utraque fluvii ripa fuisse duos angelos, scilicet, principem regni Græcorum, et principem regni Persarum, qui Judæorum liberationi adversabantur, uti dixit angelus, cap. X, 13 et 20; tertium vero eis in ripa astantem fuisse angelum Hebræorum, qui a cap. X hucusque cum Daniele locutus est, quem verisimile est fuisse Gabrielem, ut colligitur ex cap. VIII, vers. 16. Aliter Alcazar in Apocal. X, 1, notat. 2; censet enim ipse hos duos viros in ripa stantes significare reges Austri et Aquilonis, hoc est Ægypti et Syriæ, qui bellorum tumultu Dei populum utrinque captum in maxima pericula, calamitates et ærumnas conjecturi erant, uti audivimus cap. præcedenti. Hi duo obsistunt angelo stanti super aquas, ne ad alterutram ripam evadat, hoc est, obsistunt Judæis (hos enim repræsentat ipse eorum angelus), ne ex hoc bellorum bivio manus alterutrius evadant. Verum hæc spectant ad tempora Antichristi, uti patet ex prophetiæ decursu.
12:11
6. ET DIXI (scilicet ego Daniel: ita et Septuaginta; sed Hebræa jam habent ויאמר vaiomer, et dixit, scilicet alter duorum angelorum stantium in ripa) VIRO QUI ERAT INDUTUS LINEIS (hoc est angelo Hebræorum, qui cum Daniele loquebatur, ut patet cap. X, 9), QUI STABAT SUPER AQUAS FLUMINIS, — puta Tigris, ut patet cap. X, 4: ibi enim degebat Daniel; idque ut designaret, primo, omnia imperia celerrime decurrere, uti velocissime decurrit Tigris; secundo, Judæos gentem suam, fluctibus aquarum, id est, ærumnis tribulationum et persecutionum, jactari. USQUEQUO FINIS HORUM MIRABILIUM, — quando hæ res mirabiles, quas prædixisti, evenient? Secundo et potius, q. d. Quamdiu durabit, et quando finietur atrox illa persecutio Antichristi, quam tam operose et horride descripsisti? Huic enim quæstioni respondet mox angelus dicens: «In tempus et tempora, et dimidium temporis.» Brevitas enim tribulationis, si præsciatur, valde eam alleviat: unde propter electos breviabit Deus diem persecutionis Antichristi, ne illi succumbant, Matth. XXIV. 7. CUM ELEVASSET DEXTERAM ET SINISTRAM, — cum, elevata manu dextera et sinistra, jurasset. Dextra elata solemus jurare: hic vero angelus etiam sinistram levat tum ob rei gravitatem, tum ad juramenti confirmationem. Juramentum ergo hoc significat Dei decretum de hisce oraculis rebusque futuris immutabile esse et irrevocabile. QUIA IN TEMPUS. — Refer hæc ad audivi. q. d. Audivi angelum cum jurasset, dicentem: «Quia in tempus, et tempora, et dimidium temporis,» id est per annum, et duos annos, et dimidium anni, hoc est, per tres annos cum medio durabit persecutio Antichristi, de qua quæris. Alcazar in Apocal. XI, 2, not. 2, censet hic agi ad litteram de persecutione Antiochi: licet enim profanatio templi ab eo facta duraverit tantum tribus annis, ut dicitur I Machab. IV, 52, et testatur Josephus lib. XII Antiq. cap. X, alias XI, tamen profanatio urbis Hierosolymæ duravit tres annos cum dimidio. Tandiu enim ipse urbem et arcem Sion occupavit, et divinum cultum inhibuit, uti diserte docet Josephus in Prologo lib. De Bello, et cap. I. Consequenter quod dicitur hoc cap. vers. 12: «Beatus qui exspectat, et pervenit ad dies mille trecentos triginta quinque,» refert ipse ad arcis Sionis instaurationem, quæ ad majus templi præsidium et propugnationem fuit expiatum, uti liquet I Machab. IV, 60, et apud Josephum lib. XII, cap. X, alias XI. Verum passim Catholici, tam moderni quam veteres, hæc referunt ad persecutionem Antichristi, idque pluribus demonstravi cap. VII, 25. ET CUM COMPLETA FUERIT DISPERSIO MANUS POPULI. — «Manus,» id est multitudinis: quia enim de bello agebat, militari usus est vocabulo, quasi dicat: Cum plurimi christiani dispergentur in solitudines et speluncas, ut cedant furori Antichristi, Apocal. XII, 6, tunc ea quæ hic prædico, complebuntur; tumque Dei electi in tribulatione dealbabuntur quasi in igne, ut dixit cap. XI, et rursum hic dicit vers. 10. Theodoretus legit: Cum perfecta fuerit dissipatio populi sanctificati, cognoscent sanctum, scilicet Eliam prophetam, inquit, qui fideles fugientes Antichristum confortabit. 8. ET EGO AUDIVI, ET NON INTELLEXI (præsertim id quod rogavi vers. 6, et quod iterum hic rogo): QUID ERIT POST HÆC? — Id est Quis erit finis horum mirabilium? Ita Hebræa et Theodotion. Unde sequitur: 9. CLAUSI SUNT SIGNATIQUE SERMONES USQUE AD PRÆFINITUM TEMPUS, — q. d. Nemo hæc plene intelliget, donec adveniat tempus a Deo præfinitum, quo ea reipsa evenient. Vide dicta vers. 4.
12:12
10. NEQUE INTELLIGENT OMNES IMPII. — Impii et Antichristiani non intelligent hanc prophetiam, etiam cum viderint ea quæ hic dicuntur, evenire; quia prospera referent in Antichristi potentiam, et in hominum consilia; adversa in casum et fortunam aliasque causas naturales. PORRO DOCTI INTELLIGENT, — q. d. Pii et sapientes christiani intelligent mysteria hujus prophetiæ, cum ea viderint impleri; quia nunc agnoscentes Dei providentiam levabunt capita sua, et cognoscent redemptionem suam appropinquare, Danielisque prophetiam impleri, uti in simili a Christo moniti fuerunt, Matth. XXIV, 15. 11. A TEMPORE CUM ABLATUM FUERIT JUGE SACRIFICIUM, etc. — Syrus vertit: A tempore quo transibit oblatio (sacrificium), dabitur profanatio (abominatio) in corruptionem (desolationis), dies mille ducenti nonaginta; Arabicus Antiochenus: Et a tempore in quo mutatur sacrificium, dabitur in immunditiam, in desolationem, dies mille ducenti nonaginta; Arabicus Alexandrinus: Considerabunt in tempore quo transibit oblatio, et faciet malitiosus immunditiam et correptionem, dies mille ducenti nonaginta. A TEMPORE. — Porphyrius et aliqui catholici hæc intellexerunt de tempore Antiochi, qui sacra Judaica sustulit. Alius quidam putat hic designari tempus, quo Romanorum contra Judæos bellum duravit: si enim a 13 Neronis anno quo cœpit bellum hoc, usque ad secundum Vespasiani, quo debellata captaque est urbs, totaque Judæa, tempus numeres; tres annos cum medio reperies. Verum, ex vers. 2, patet hic agi de fine mundi. Sicut ergo cap. IX, 27, prædicit Daniel fore abominationem desolationis in templo, in excidio per Titum, et rursum cap. XI, 13, in excidio per Antiochum Epiphanem: ita hic ait eamdem tertio fore in excidio per Antichristum, cujus illa duo priora fuerunt typus et præludium. Triplex ergo, sive ter repetita est hæc abominatio desolationis apud Danielem, primo, sub Antiocho; secundo, sub Tito; tertio, sub Antichristo. Dico ergo, per juge sacrificium hic intelligi sacrificium Eucharistiæ. Hoc enim est juge, quia in Missa quotidie per totum orbem in Ecclesia Christi offertur, sicut olim quotidie offerebatur juge sacrificium agni, Exodi XXIX, 28. Unde Græca habent ἐνδελεχισμόν, id est continuitas, sive continuus Dei cultus. Significat ergo, quod Antichristus, cum plenus erit monarcha, auferet sacrificium Eucharistiæ, ita ut nullus publice hoc facere audeat: ac consequenter tollet omnem publicum Dei cultum. Ita S. Hieronymus, Theodoretus, Irenæus, lib. V; Primasius in cap. XI Apoc. et Hippolytus, tract. De Consumm. sæculi. Unde patet, cujus prodromi sint nostri hæretici Sacramentarii, qui non tantum sacrificii Missæ usum, sed et substantiam ac veritatem abolere et evertere moliuntur. Porro, faciet id Antichristus primo, quia solus coli volet sacrificiis, precibus, etc. Secundo, ut aboleat locupletissimum passionis et redemptionis Christi monumentum; hoc enim est Eucharistia. Tertio, ut fideles cibo hoc spiritali, qui fideles in tentatione et persecutione mire corroborat, privet; itaque eos dejiciat, sibique subdat: quare fideles tunc privatim in speluncis et locis abditis Eucharistiam celebrabunt, eaque se contra Antichristum communient, dicentque illud Psalm. XXII, 5: «Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me,» uti olim fecerunt sub Decio et Diocletiano. ET POSITA FUERIT ABOMINATIO IN DESOLATIONEM. — «Abominatio,» id est, idolum, puta Antichristus ipse, qui vice Christi coli volet ut Deus, idque in, id est ad, «desolationem,» ut scilicet omnia bona perdat et desolet. Ab hoc ergo tempore, et initio, usque ad finem persecutionis Antichristi, erunt dies mille ducenti nonaginta, id est, tres anni cum dimidio (uti dixi cap. VII, vers. 25); hi enim præcise faciunt dies 1278, sed ulterius excrescet persecutio per dies duodecim, scilicet usque ad dies 1290. Unde et S. Joannes, Apoc. XI, 2, docet Antichristum regnaturum per 42 menses, qui faciunt tres annos cum medio. Ita Theodoretus et Hieronymus, item Primasius, Beda, Anselmus, Aretas, Richardus, Rupertus et alii in Apoc. XI, de quo ibidem plura dixi. Porro S. Ambrosius, lib. X in Lucam, Nazianzenus in Scholiis super quædam Script. loca, Damascenus, lib. IV, XXVII, et alii asserunt, quod olim Julianus Apostata in odium Christi aggressus est, id Antichristum perfecturum, scilicet, ut templum Salomonis rursum ædificet, et in eo sibi deitatis solium constituat, ibique ab omnibus adoretur quasi rex orbis, quasi Christus salvator hominum, quasi Deus denique omnium. Sed sive in hoc, sive in alio templo id faciat, clarum est et certum id eum facturum. Nam de eo ait Apostolus, II Thessal. cap. II, 4: «Qui adversatur et extollitur supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur: ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se tanquam sit Deus.» Vide ibi dicta. Nota: Breve tempus statuit Deus huic persecutioni, ne sineret suos fideles tanta tentatione nimis diu premi et opprimi: erit enim immanis, et tanta, «ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi,» Matth. XXIV, 24.
12:13
Aliqui censent totum tempus legis Evangelicæ vocari dies 1290, sive tres annos cum dimidio, id est dimidiam hebdomadam, quia, ut ait S. Joannes, nunc est novissima hora, cum jam venerit plenitudo temporum, nec sit jam nobis alia lex, alia Ecclesia, alius Christus exspectandus, q. d. Ab abominatione desolationis, id est ab eversione templi per Titum, usque ad finem mundi, erunt dies 1290, id est, explebitur ultima dimidia hebdomada ex illis 70, de quibus dixi cap. IX, 24. Verum hæc expositio nova, peregrina et hiulca videtur, tum quia angelus hic agit de tempore Antichristi, et fine mundi; tum quia hæc sententia dimidiam hebdomadam ab aliis 70 divellit, iisque omnibus longe majorem efficit; tum quia juxta eam angelus non 1290 dies, sed dimidiam hebdomadam dicere debuisset. 12. USQUE AD DIES MILLE TRECENTOS TRIGINTA QUINQUE. — Judæi aliqui diem pro anno accipiunt, sicque exponunt, q. d. A tempore quo vel ab Antiocho, vel ab Adriano Imperatore idolum positum fuit in templo, fluent anni 1335, quibus expletis, veniet Messias. Sed hoc figmentum redarguit chronologia: nam ab Antiocho usque ad nunc fluxerunt anni 1770 et amplius; ab Adriano vero anni 1480 et amplius: et tamen eorum Messias necdum comparet. Secundo, aliqui catholici censent angelum per tres numeros indicare tria tempora, scilicet per 1290 dies indicare totum tempus a Christo usque ad Antichristum; per triginta indicare totum tempus, quo regnaturus est Antichristus; per quinque ultimos indicare vitæ beatæ possessionem, et quidquid post finem temporis futurum est. Verum hæc nova expositio vel mystica, vel commentitia videtur. Tertio, Theodoretus opinatur per hosce dies, interempto jam Antichristo, Eliam prædicaturum, et conversurum eos qui lapsi fuerunt sub Antichristo. Sed fallitur: nam Elias occidetur ab Antichristo, ut patet Apoc. XI, 7. Huc accedit Thomas Malvenda, lib. XI De Antichristo, cap. XIX, qui censet tot dies, puta 1335 post mortem Antichristi superfuturos usque ad diem judicii; sicque exponit, q. d. Beatus erit qui post mortem Antichristi, et post elapsos 1290 dies tyrannidis Antichristi, supervixerit alios 1335 dies: nam videbit Dominum in majestate venturum ad judicium; ut angelus hic Danieli revelet et significet, quod a morte Antichristi et restitutione jugis sacrificii usque ad diem judicii, præcise fluent 1335 dies, hoc est tres anni, et septem menses cum dimidio. Hic sensus non est improbabilis, sed novus, nec satis hosce dies cum 1290 immediate præcedentibus colligat et combinat; quod tamen videtur facere angelus. Dico ergo angelum respicere ad dies 1290, vers. 11, quibus regnabit, et fideles persequetur Antichristus, atque fini persecutionis, puta morti Antichristi, superaddere 45 dies, q. d. Beati et felices erunt qui post mortem Antichristi vixerint: iis enim dabitur requies aliqua, et aliquod tempus quo possint commode animæ suæ salutem quærere, et, si sub Antichristo lapsi sint pænitere; atque ad Deum gloriamque cœlestem aspirare. Ita Lyranus, Carthusianus, Pererius et alii. Hinc ergo non constat an a morte Antichristi usque ad diem judicii, finemque mundi præcise futuri sint 45 dies tantum: nam, ut ait S. Hieronymus, Daniel dicit post mortem Antichristi 45 diebus fore silentium et pacem; sed non negat plures fore dies, præsertim cum Ezechiel, XXXIX, 9, post cædem Gog et Magog, qui cum Antichristo cædentur, ponat septem annos. Unde Sibylla, lib. III Oracul., prædixit post Antichristum feminam viduam regnaturam, quæ aurum, argentum, æs et ferrum in mare projiciet, tumque secuturum finem mundi, et diem judicii. Vide dicta Ezech. Quocirca aliqui per 45 dies accipiunt 45 annos, quos dandos censent post Antichristum usque ad diem judicii, ut lapsi sub eo resipiscant. Si enim post occisum Christum a Judæis, dati sunt iis quadraginta anni ad resipiscendum, puta usque ad Titum et Vespasianum; cur non totidem et plures dentur toti orbi in fine mundi? Ita illi. Verum cum vers. 11 dies 1290 proprie capiantur pro diebus, non pro annis: ergo et hic. iidem extenduntur ad dies 1335; porro 45 dies non sufficiunt ad convertendum lapsos, ad erudiendum infideles, ad restaurandas vel fundandas ecclesias toto orbe. «Beatus» ergo erit qui pervenerit ad dies 1290, non quod præcise die 1290 sit futurum extremum judicium, quo Christus Sanctos et electos suos beabit, uti videtur dicere S. Hieronymus. Sic enim certo et determinate præsciri posset dies judicii, idque statim ab exordio regni et persecutionis Antichristi; nimirum exinde computando judicium præcise fore die 1290. Hoc autem repugnat illi sententiæ Christi: «De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli cœlorum, nisi solus Pater,» Matth. cap. XXIV. Sed «beatus» erit, eo quod tunc sacerdotes et concionatores e latebris suis prodeuntes colligent fideles, et publice concionabuntur, lapsosque sub Antichristo, per pænitentiam Ecclesiæ restituent; infideles vero incitabunt ad fidem Christi capessendam, utpote qui tum videbunt se ab Antichristo fuisse delusos. Circa diem ergo 1290 reflorescentEcclesia, publicusque Dei cultus; quare «beatus» erit qui tunc vixerit, quia absque timore poterit Deum colere, eique reconciliari. Nam paulo ante, puta statim a morte Antichristi, ante diem 1290 magnus erit ubique timor et pavor retardans homines a fide et religione Christi profitenda; idque vel ob tot hominum plagas, strages et clades recentes, quæ superstites ita percellent, ut attoniti et emotæ mentis videantur: vel quia metuent ne supersint Antichristi principes et asseclæ, qui ejus persecutionem promoveant et instaurent: vel quia omnium animi erunt suspensi, non enim scient quænam futura sit religionis, Ecclesiæ et reipublicæ conditio vel mutatio: qui, qualesque futuri sint reipublicæ gubernatores et principes; quonam rerum status inclinabit. Unde non audebunt se suamque fidem vel animum pandere aut profiteri: sed cum videbunt impios plane capita demittere et Episcopos et Doctores cervices erigere, ac publice et intrepide veram fidem concionari, ab eisque publicum christianæ fidei exercitium restitui (quod fiet sub diem 45 a morte Antichristi); tunc ponentes pavorem et timorem, incipient de Deo deque salute sua cogitare, eamque facile per concionatores et sacerdotes zelosos, quos Deus tunc submittet, consequentur. Vide dicta Ezech. XXXIX, 9.
12:1
… di « principi » angelici, tra cui si nominano Michele e Gabriele (8, 10; 9, 21; 10, 13). In Tob. 12, 15 se ne menotiva un terzo, Raffaele, come « uno dei sette che stanno dinanzi al Signore » (cf. Apoc. 1, 4; 4, 5). Nella versione greca di Dan. 12, 1, Michele è detto ἀρχάγγελος; l'« arcangelo » (v.) ricorre in I Thess. 4, 14 e in Iud. 9, Oltre i cherubini e i serifini noti dal Vecchio Testamento, il Nuovo Testamento accenna …
ARCANGELO. - Il termine ricorre due volte sole (I Thess. 4, 16; con l'articolo: Iud. 9) nel Nuovo Testamento, al singolare, e designa a. Michele (v.), detto haš-šar hag-gādhōl («il grande capo») in Dan. 12, 1. Il prefisso ἀρχι, molto in uso nel periodo ellenistico (e bizantino) coi termini di ufficio o dignità, esprime
… Elia, il quale, tra l'altro, con la tromba del M. adunerà gli Israeliti sparsi per il mondo (Sanhedhrin, 10, 3; ecc.; cf. Mt. 17, 10). L'avvento del M., ritenuto imminente e ardentemente atteso, sarà preceduto da un periodo di gravi tribolazioni (da Dan. 12, 1 sgg.; cf. Henoch 80, 7 sg.; 100; Apoc. …
… In Dan. 12, 1 è specificato meglio il carattere di « M. il principe grande, che sta in guardia sui figli del popolo » d'Israele; ad esso è assegnato il compito di difendere gli eletti in un momento …
… « Allora sarà salvato il tuo popolo, chiunque sarà trovato scritto nel libro della vita » (Dan. 12, 1; cf. Ev. 32, 32 e Ps. 69 [68]; 19; l'identica immagine si trova nell'Apoc. 3, 5; 17, 8; 21, 12). Ciò che anche nel Vecchio Testamento si accentua è che Dio ha liberamente scelto il …
12:2
… carne; ad un richiamo palese di avvenimenti ed insegnamenti biblici, già operanti nella tradizione giudaica, come dell'idea del corpo-seme (I Cor. 15, 36-44), della terra-madre (Gen. 3, 19; Iob. 1, 21; Eccl. 40, 1), della morte-riposo e sonno (Dan. 12, 2; Io. 11, 11-39).
… Le due categorie dei dannati e dei glorificati in eterno sono descritte in Dan. 12, 2-3, almeno dal momento della risurrezione. …
12:3
… Theol., suppl., q. 85, a. 1) rendendoli conformi, anche nel corpo, al Verbo Incarnato: (Phil. 3, 21) onde « tunc fulgebunt iusti sicut sol in regno Patris mei » (Mt. 13, 45; cf. Sap. 3, 7; Dan. 12, 3); c) l'agilità (δῶσις), per cui i corpi, liberi dalla naturale pesantezza, potranno rapidamente trasferirsi da un punto all'altro (cf. Is. 40, 31; s. Agostino, Serm., 242, 3: PL 38, …
Alcune categorie di Santi hanno uno speciale motivo di gloria, in riferimento ad una vittoria straordinaria riportata sul mondo (i martiri: Mt. 10, 320; Apoc. 7, 14), sull'errore (i dottori, Dan. 12, 3), sulla carne (i vergini: Apoc. 14, 3-4): questa particolare perfezione della beatitudine accidentale, detta «aureola» (Sum. …
12:4
… 9, 7; Mich. 3, 8; Ez. 2, 2; 3, 12; 8, 13; 11, 5, 24; Zach. 7, 12; II Sam. 23, 2; Eccl. 39, 8; 48, 27; II Esdr. 14, 21, 25, 40-44); il quale gli ordina di parlare o di scrivere (Ex. 17, 14; 34, 27; Deut. 31, 19; Is. 8, 1; 30, 8; Hab. 2, 2; Dan. 8, 26; 12, 4; Ez. 24, 2; in modo speciale Ier. 36) e di esporre solo quello che Dio vuole (Deut. 18, 15-22; Ier. 23, 16; 20, 7-9, 15, 19; 14, 14; Ez. 13, 3-17; Mich. 3, 5-8; Zach. 7, 12; cf. II …
… Le profezie di Daniele, pubblicate e divulgate in quel periodo (cf. Dan. 8, 26; 12, 4, 9), servirono probabilmente di base a siffatta trasformazione. …
12:9
Alcune profezie, non comunicate a voce ai contemporanei, furono solamente scritte, riguardando esse direttamente situazioni future; così specialmente la seconda parte di Isaia (40-66), e Daniele (2,7-12), secondo l'esplicito accenno di quest'ultimo (Dan. 8,26; cf. 12,9). La distinzione tra p. d'azione, o oratori, e p. scrittori è pertanto soltanto esterna. …
12:11
a) Scrittura. — Nel Vecchio Testamento i Padri hanno riscontrato figure (p. es., l'agnello pasquale: Ev. 12, 17; Deut. 16; 17) e allusioni (p. es., Ps. 21, 23: « adorabunt et manducabunt »; Is. 19, 19: « in illa die erit altare Domini in medio terrae »; Dan. 3, 39; 12, 11) al Sacrificio eucaristico. …
TESSALONICESI, EPISTOLE I-II AI
… Iud., V. 1, 3, 13). È il segno per eccellenza, ultimo, dato da Gesù per l'inizio della tribolazione (l'assedio) e la distruzione di Gerusalemme (Mt. 24, 15; Mc. 13, 14: «quando vedrete l'orrenda abominazione [Dan. 9, 17; 12, 11] stare nel luogo santo»). …
12:12
L'esclamazione declarativa iniziata con « beato » (ebr. 'afri, « beatitudini di... ») ricorre nel Vecchio Testamento (Deut. 33, 29; I Reg. 10, 8; Job 5, 17; Prov. 3, 13, 18, e altre 6 volte; Eccle. 10, 17; Is. 30, 18; 32, 20; 56, 2; Dan. 12, 12), specialmente nei Salmi (Ps. 1, 1, e altre 25 volte). …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.