After the peoples contemning to heare Ieremie, and other Prophets, preaching three & twentie yeares, 8. he denounceth their assured captiuitie seuentie yeares in Babylon: 12. and then the ruine of their enemies. 15. Al which wrath of God, Ieremie forshsweth to the Iewes, 19. and Gentiles. 29. Which shal first happen to Gods proper people: 36. and so extend to al nations: 34. the principal gouerners bewayling their common miserie.
1The word that came to Jeremias concerning all the people of Juda, in the fourth year of Joakim the son of Josias king of Juda, (the same is the first year of Nabuchodonosor king of Babylon,)Parola, che fu rivelata a Geremia intorno a tutto il popolo di Giuda l'anno quarto di Joachim figliuolo di Giosia, re di Giuda, che è l'anno primo di Nabucodonosor re di Babilonia.THE word that was made to Ieremie concerning al the people of Iudain the fourth yeare of Ioakim the sonne of Iosias king of Iuda (the same is the first yeare of Nabuchodonosor king of Babylon.)Verbum quod factum est ad Jeremiam, de omni populo Juda, in anno quarto Joakim filii Josiæ regis Juda (ipse est annus primus Nabuchodonosor regis Babylonis), 2Which Jeremias the prophet spoke to all the people of Juda, and to all the inhabitants of Jerusalem, saying:La qual parola ripetè Geremia profeta a tutto il popolo di Giuda, e a tutti gli abitatori di Gerusalemme, dicendo:Which Ieremie the prophet spake to al the people of Iuda, and to al the inhabitants of Ierusalem, saying:quod locutus est Jeremias propheta ad omnem populum Juda, et ad universos habitatores Jerusalem, dicens: 3From the thirteenth year of Josias the son of Ammon king of Juda until this day: this is the three and twentieth year, the word of the Lord hath come to me, and I have spoken to you, rising before day, and speaking, and you have not hearkened.Dall'anno tredicesimo di Giosia figliuolo di Ammon, re di Giuda, fino a questo giorno, questo è il ventesimo terzo anno, dacché il Signore parlommi, e io ho parlato a voi, levandomi la notte per favellarvi; e voi non avete ascoltato.From the thirteenth yeare of Iosias, the sonne of Amon king of Iuda vntil this day; this is the three & twentith yeare, the word of our Lord was made to me, and I haue spoken to you rising in the night and speaking, and you haue not heard.A tertiodecimo anno Josiæ filii Amon regis Juda, usque ad diem hanc, iste tertius et vigesimus annus, factum est verbum Domini ad me, et locutus sum ad vos, de nocte consurgens et loquens, et non audistis. 4And the Lord hath sent to you all his servants the prophets, rising early, and sending, and you have not hearkened, nor inclined your ears to hear.E il Signore assai per tempo ha spediti a voi tutti i suoi servi, i profeti, gli ha spediti, e non gli avete ascoltati, né avete piegate le orecchie per dar loro retta,And our Lord hath sent al his seruants the prophets, rysing early, and sending and you haue not heard, not inclined your eares to heareEt misit Dominus ad vos omnes servos suos prophetas, consurgens diluculo, mittensque: et non audistis, neque inclinastis aures vestras ut audiretis,
5When he said: Return ye, every one from his evil way, and from your wicked devices, and you shall dwell in the land which the Lord hath given to you, and your fathers for ever and ever.Quand'ei vi diceva: Si converta ognuno di voi dalla sua mala vita, e dalle pessime sue inclinazioni, e abiterete per tutti i secoli nella terra data dal Signore a voi, e a' padri vostri;when he said: Returne ye euerie one from his euil way, and from your most wicked cogitations: and you shal dwel in the land, which our Lord hath geuen you, and your fathers from euerlasting & for euermore.cum diceret: Revertimini unusquisque a via sua mala, et a pessimis cogitationibus vestris, et habitabitis in terra quam dedit Dominus vobis et patribus vestris, a sæculo et usque in sæculum: 6And go not after strange gods to serve them, and adore them: nor provoke me to wrath by the works of your hands, and I will not afflict you.E non andate dietro a dei stranieri per adorargli, e servirgli; e non provocate me ad ira colle opere delle vostre mani, e io non darò a voi afflizione.And goe ye not after strange goddes to serue them, & adore them: nor prouoke me to wrarh in the works of your handes, and I wil not afflict you.et nolite ire post deos alienos, ut serviatis eis, adoretisque eos: neque me ad iracundiam provocetis in operibus manuum vestrarum, et non affligam vos. 7And you have not heard me, saith the Lord, that you might provoke me to anger with the works of your hands, to your own hurt.Ma voi non m'avete ascoltato, dice il Signore, talmente che mi avete provocato ad ira colle opere delle vostre mani per vostro danno.And you haue not heard me, saith our Lord, so that you prouoked me to anger in the workes of your handes, to your euil.Et non audistis me, dicit Dominus, ut me ad iracundiam provocaretis in operibus manuum vestrarum, in malum vestrum. 8Therefore thus saith the Lord of hosts: Because you have not heard my words:Quindi il Signore degli eserciti parla così: Perchè voi non avete ascoltate le mie parole,Therfore thus saith the Lord of hostes: For that you haue not heard my wordes:Propterea hæc dicit Dominus exercituum: Pro eo quod non audistis verba mea, 9Behold I will send, and take all the kindreds of the north, saith the Lord, and Nabuchodonosor the king of Babylon my servant: and I will bring them against this land, and against the inhabitants thereof, and against all the nations that are round about it: and I will destroy them, and make them an astonishment and a hissing, and perpetual desolations.Ecco che io prenderò meco, e spedirò tutte le famiglie del settentrione, dice il Signore, e Nabuchodonosor re di Babilonia mio servo, e li condurrò contro questa terra, e contro i suoi abitatori, e contro tutte le nazioni, che sono all'intorno, e gli ucciderò, e ridurrogli ad essere spavento, e scherno di tutti, e solitudine sempiterna.behold I wil send, and take al the kinreds of the North, saith our Lord, and Nabuchodonosor the king of Babylon my seruant: and I wil bring them vpon this land, and vpon the inhabitants thereof, and vpon al the nations that are round about it: and I wil kil them, and make them into astonishment and hyssing, and into euerlasting desolations.ecce ego mittam et assumam universas cognationes aquilonis, ait Dominus, et Nabuchodonosor regem Babylonis servum meum, et adducam eos super terram istam, et super habitatores ejus, et super omnes nationes quæ in circuitu illius sunt: et interficiam eos, et ponam eos in stuporem et in sibilum, et in solitudines sempiternas.
10And I will take away from them the voice of mirth, and the voice of gladness, the voice of the bridegroom, and the voice of the bride, the sound of the mill and the light of the lamp.E torrò via da essi la voce di gaudio, e la voce di letizia, la voce dello sposo, e la voce della sposa, le canzoni intorno alle macine, e il lume di lampana.And I wil destroy out of them the voice of ioy, and the voice of gladnes, the voice of the bridegroome, and the voice of the bride, the noise of the mil, and the light of the lampe.Perdamque ex eis vocem gaudii et vocem lætitiæ, vocem sponsi et vocem sponsæ, vocem molæ et lumen lucernæ. 11And all this land shall be a desolation, and an astonishment: and all these nations shall serve the king of Babylon seventy years.E tutta questa terra sarà solitudine spaventosa: e serviranno tutte queste genti al re di Babilonia per settanta anni.And al this land shal be in desolation, and into astonishment: and al these nations shal serue the king of Bebylon seuentie yeares.Et erit universa terra hæc in solitudinem, et in stuporem: et servient omnes gentes istæ regi Babylonis septuaginta annis. 12And when the seventy years shall be expired, I will punish the king of Babylon, and that nation, saith the Lord, for their iniquity, and the land of the Chaldeans: and I will make it perpetual desolations.E passati i settant'anni io visiterò il re di Babilonia, e quella nazione, e la loro iniquità, e la terra de' Caldei, dice il Signore; e la ridurrò a solitudine eterna.And when the seuentie yeares shal be expired, I wil visite vpon the king of Babylon, and vpon that nation, saith our Lord, their iniquitie, and vpon the land of Chaldees: and I wil make it into euerlasting desolations.Cumque impleti fuerint septuaginta anni, visitabo super regem Babylonis et super gentem illam, dicit Dominus, iniquitatem eorum, et super terram Chaldæorum, et ponam illam in solitudines sempiternas. 13And I will bring upon that land all my words, that I have spoken against it, all that is written in this book, all that Jeremias hath prophesied against all nations:E sopra quella terra adempierò tutte le mie parole dette da me contro di lei, tutto quello, che sta scritto in questo libro, e tutto quello, che Geremia ha predetto contro tutte le genti:And I wil bring vpon that land al my wordes, that I haue spoken against it, al that is written in this booke, whatsoeuer Ieremie hath prophecied against al nations:Et adducam super terram illam omnia verba mea, quæ locutus sum contra eam, omne quod scriptum est in libro isto, quæcumque prophetavit Jeremias adversum omnes gentes:
14For they have served them, whereas they were many nations, and great kings: and I will repay them according to their deeds, and according to the works of their hands.Perchè hanno servito a coloro, tuttocchè fossero molte nazioni, e regi grandi: ed io renderò loro quello, che meritano, e secondo le opere delle lor mani.because they haue serued them, whereas they were manie nations, & great kinges: and I wil repay them according to their workes, and according to the deedes of their handes.quia servierunt eis, cum essent gentes multæ, et reges magni: et reddam eis secundum opera eorum, et secundum facta manuum suarum. 15For thus saith the Lord of hosts the God of Israel: Take the cup of wine of this fury at my hand: and thou shalt make all the nations to drink thereof, into which I shall send thee.Imperocché così dice il Signor degli eserciti, il Dio d'Israele: Prendi dalla mia mano questo calice di vino del furor mio: e danne a bere a tutte le genti, alle quali io ti manderò.Because thus saith the Lord of hostes the God of Israel: Take the cuppe of wine of this furie at my hand: & thou shalt drinke thereof to al nations, vnto the which I shal send thee.Quia sic dicit Dominus exercituum, Deus Israël: Sume calicem vini furoris hujus de manu mea, et propinabis de illo cunctis gentibus ad quas ego mittam te. 16And they shall drink, and be troubled, and be mad because of the sword, which I shall send among them.Ed elle ne beranno, e ne saranno agitate, e perderanno la ragione alla vista della spada, ch'io manderò contro di esse.And they shal drinke, and be trubled, and be madde at the face of the sword, which I shal send among them.Et bibent, et turbabuntur et insanient a facie gladii quem ego mittam inter eos. 17And I took the cup at the hand of the Lord, and I presented it to all the nations to drink of it, to which the Lord sent me:Ed io presi il calice dalla mano del Signore, e ne diedi a bere a tutte le genti, alle quali il Signore mi mandò,And I tooke the cuppe at the hand of our Lord, and I dranke to al the nations, to which our Lord sent me:Et accepi calicem de manu Domini, et propinavi cunctis gentibus ad quas misit me Dominus, 18To wit, Jerusalem, and the cities of Juda, and the kings thereof, and the princes thereof: to make them a desolation, and an astonishment, and a hissing, and a curse, as it is at this day.A Gerusalemme, e alle città di Giuda e a' suoi regi, e a' suoi principi, onde fosse per me ridotta la terra in solitudine spaventosa, oggetto di scherno, e di orrore, com'ella è in quest'oggi:to Ierusalem, and the cities of Iuda, and to the kinges thereof, & princes thereof: that I would geue them into desolation, and into astonishment, and into hissing, and into malediction, as is this day.Jerusalem, et civitatibus Juda, et regibus ejus, et principibus ejus, ut darem eos in solitudinem, et in stuporem, et in sibilum, et in maledictionem, sicut est dies ista:
19Pharao the king of Egypt, and his servants, and his princes, and all his people,A Faraone re dell'Egitto, e a' suoi servi, e a' suoi principi, e a tutto il suo popolo,To Pharao the king of Aegypt, and to his seruants, and his princes, & al his people,Pharaoni regi Ægypti, et servis ejus, et principibus ejus, et omni populo ejus: 20And all in general: all the kings of the land of Ausitis, and all the kings of the land of the Philistines, and Ascalon, and Gaza, and Accaron, and the remnant of Azotus.E a tutti in generale; a tutti i re della terra di Hus, e a tutti i re della terra de' Filistei, ad Ascalone, e a Gaza, e ad Accaron, e agli avanzi di Azoto,and to al generally: to al the kinges of the land of Ausitis, and to al the kinges of the land of the Philisthijms, and of Ascalon, and of Gaza, and of Accaron, and to the remnant of Azotus,et universis generaliter: cunctis regibus terræ Ausitidis, et cunctis regibus terræ Philisthiim, et Ascaloni, et Gazæ, et Accaron, et reliquiis Azoti: 21And Edom, and Moab, and the children of Ammon.E all'Idumea, e a Moab, e a' figliuoli di Ammon;and of Idumea, and of Moab, and to the children of Ammon.et Idumææ, et Moab, et filiis Ammon: 22And all the kings of Tyre, and all the kings of Sidon: and the kings of the land of the islands that are beyond the sea.E a tutti i re di Tiro, e a tutti i re di Sidone, e ai re delle isole, che sono di là dal mare;And to al the kinges of Tyre, and to al the kinges of Sidon: and to the kinges of the land of the iles, who are beyond the Sea.et cunctis regibus Tyri, et universis regibus Sidonis, et regibus terræ insularum qui sunt trans mare: 23And Dedan, and Thema, and Buz, and all that have their hair cut round.E a Dedan, e a Thema, e a Buz, e a tutti quegli, che si tosano i capelli a modo di corona;And to Dedan, and Thema, and Buz, and to al that haue their heare powled.et Dedan, et Thema, et Buz, et universis qui attonsi sunt in comam: 24And all the kings of Arabia, and all the kings of the west, that dwell in the desert.E a tutti i re dell'Arabia, e a tutti i re di occidente, che abitano il deserto;And to al the kinges of Arabia, and to al the kinges of the West, that dwel in the desert.et cunctis regibus Arabiæ, et cunctis regibus occidentis, qui habitant in deserto: 25And all the kings of Zambri, and all the kings of Elam, and all the kings of the Medes:E a tutti i re di Zambri, e a tutti i re di Elam, e a tutti i re de' Medi;And to al the kinges of Zambri, and to al the kinges of Elam, and to al the kinges of the Medes:et cunctis regibus Zambri, et cunctis regibus Elam, et cunctis regibus Medorum:
26And all the kings of the north far and near, every one against his brother: and all the kingdoms of the earth, which are upon the face thereof: and the king of Sesac shall drink after them.E a tutti eziandio i regi di settentrione vicini, e lontani: a ognun di questi (ne diedi, perchè si levi su) contro il proprio fratello; e a tutti i regni della terra, quanti ne sono nella sua superficie: e il re di Sesac ne berà dopo di essi:also to al the kinges of the North from neere and from a farre of: to euerie one against his brother: and to al the kingdomes of the earth, which are vpon the face thereof: and the king of Sesac shal drinke after them.cunctis quoque regibus aquilonis, de prope et de longe, unicuique contra fratrem suum: et omnibus regnis terræ quæ super faciem ejus sunt: et rex Sesach bibet post eos. 27And thou shalt say to them: Thus saith the Lord of hosts the God of Israel: Drink ye, and be drunken, and vomit: and fall, and rise no more, because of the sword, which I shall send among you.E tu dirai loro: Queste cose dice il Signor degli eserciti, il Dio d'Israele: Bevete, e ubbriacatevi sino a vomitare; e stramazzate per terra, e non vi alzate alla vista della spada, ch'io manderò contro di voi.And thou shalt say to them: Thus saith the Lord of hostes the God of Israel: Drinke ye, and be drunken, & vomite: and fal, and rise not, at the face of the sword, which I shal send among you.Et dices ad eos: Hæc dicit Dominus exercituum, Deus Israël: Bibite, et inebriamini, et vomite: et cadite, neque surgatis a facie gladii quem ego mittam inter vos. 28And if they refuse to take the cup at thy hand to drink, thou shalt say to them: Thus saith the Lord of hosts: Drinking you shall drink:E quando non vorran ricevere dalla tua mano il calice, e bere, tu dirai loro: Queste cose dice il Signor degli eserciti: Voi berete in ogni modo:And when they shal not take the cuppe of thy hand to drinke, thou shalt say to them: Thus saith the Lord of hostes: Drinking you shal drinke:Cumque noluerint accipere calicem de manu tua ut bibant, dices ad eos: Hæc dicit Dominus exercituum: Bibentes bibetis: 29For behold I begin to bring evil on the city wherein my name is called upon: and shall you be as innocent and escape free? you shall not escape free: for I will call for the sword upon all the inhabitants of the earth, saith the Lord of hosts.Imperocché ecco che io comincerò ad affliggere la città, che porta il mio nome, e voi, quasi foste innocenti, resterete impuniti? Voi non sarete impuniti: imperocché ecco che io spedisco la spada contro tutti gli abitatori della terra, dice il Signor degli eserciti.because loe in the citie, wherein my name is inuocated, wil I beginne to afflict, and shal you be as innocent and scape free? you shal not scape free: for I cal the sword vpon al the inhabitants of the earth, saith the Lord of hostes.quia ecce in civitate in qua invocatum est nomen meum ego incipiam affligere, et vos quasi innocentes et immunes eritis ? non eritis immunes: gladium enim ego voco super omnes habitatores terræ, dicit Dominus exercituum.
30And thou shalt prophesy unto them all these words, and thou shalt say to them: The Lord shall roar from on high, and shall utter his voice from his holy habitation: roaring he shall roar upon the place of his beauty: the shout as it were of them that tread grapes shall be given out against all the inhabitants of the earth.E tu profetizzerai ad esse tutte queste cose, e dirai loro: Il Signore ruggirà dall'alto, e dalla mansione sua santa alzerà la sua voce: ruggirà altamente contro il luogo della sua gloria: si canterà contro gli abitatori tutti della terra canzone simile a quella di coloro, che pigian le uve.And thou shalt prophecie vnto them al these wordes, and shalt say to them: Our Lord from on high shal roare, and from his holie habitation shal geue his voice: roaring he shal roare vpon his beautie: the crie as it were of them that tread grapes shal be sung against al the inhabitants of the earth.Et tu prophetabis ad eos omnia verba hæc, et dices ad illos: Dominus de excelso rugiet, / et de habitaculo sancto suo dabit vocem suam: / rugiens rugiet super decorem suum: / celeuma quasi calcantium concinetur / adversus omnes habitatores terræ. 31The noise is come even to the ends of the earth: for the Lord entereth into judgment with the nations: he entereth into judgment with all flesh; the wicked I have delivered up to the sword, saith the Lord.Giungeranne lo strepito sino agli ultimi confini della terra: perocché il Signore entra in giudizio colle nazioni, disputa la sua causa contro ogni uomo. Io ho abbandonati gli empj alla spada, dice il Signore.The sound is come euen to the endes of the earth: because there is iudgement to our Lord with the Nations: he entreth iudgement with al flesh, the impious I haue deliuered to the sword, saith our Lord.Pervenit sonitus usque ad extrema terræ, / quia judicium Domino cum gentibus: / judicatur ipse cum omni carne. / Impios tradidi gladio, dicit Dominus. 32Thus saith the Lord of hosts: Behold evil shall go forth from nation to nation: and a great whirlwind shall go forth from the ends of the earth.Queste cose dice il Signor degli eserciti: Ecco che l'afflizione passerà da un popolo all'altro: e un turbine spaventoso si leverà dalle estremità della terra.Thus saith the Lord of hostes: Behold, affliction shal go forth from nation to nation: & a great whirlewind shal goe forth from the endes of the earth.Hæc dicit Dominus exercituum: / Ecce afflictio egredietur de gente in gentem, / et turbo magnus egredietur a summitatibus terræ. 33And the slain of the Lord shall be at that day from one end of the earth even to the other end thereof: they shall not be lamented, and they shall not be gathered up, nor buried: they shall lie as dung upon the face of the earth.E quelli, che il Signore avrà messi a morte in quel dì, si stenderanno da un polo della terra fino all'altro: non si farà duolo, e non si raccoglieranno, né darassi lor sepoltura: giaceranno sulla terra come lo sterco.And the slaine of our Lord shal be in that day from the one end of the earth euen to the other end thereof: they shal not be mourned, and they shal not be gathered vp, nor buried: as a dunghil shal they lie vpon the face of the earth.Et erunt interfecti Domini in die illa, / a summo terræ usque ad summum ejus: / non plangentur, et non colligentur, neque sepelientur: / in sterquilinium super faciem terræ jacebunt.
34Howl, ye shepherds, and cry: and sprinkle yourselves with ashes, ye leaders of the flock: for the days of your slaughter and your dispersion are accomplished, and you shall fall like precious vessels.Alzate le urla, o pastori, e gridate e copritevi di cenere voi, capi del gregge; perocché i giorni vostri sono finiti, e voi sarete spezzati, e come vasi preziosi anderete per terra.Howle ye pastoures, and crie: and sprinkle your selues with ashes ye leaders of the flocke: because your daies are accomplished, to be slaine: and your dissipations, and you shal fal as precious vessels.Ululate, pastores, et clamate, / et aspergite vos cinere, optimates gregis: / quia completi sunt dies vestri ut interficiamini, / et dissipationes vestræ: / et cadetis quasi vasa pretiosa. 35And the shepherds shall have no way to flee, nor the leaders of the flock to save themselves.E i pastori non avran luogo alla fuga, e i capi del gregge non avran luogo a salvarsi.And flight shal faile from the pastours, and saluation from the principals of the flocke.Et peribit fuga a pastoribus, / et salvatio ab optimatibus gregis. 36A voice of the cry of the shepherds, and a howling of the principal of the flock: because the Lord hath wasted their pastures.Voci di strida dei pastori, e urli dei capi del gregge; perchè ha dissipati gli ovili loro il Signore.A voice of the crie of the pastoures, and an bowling of the principals of the flocke: because our Lord hath wasted their pastures.Vox clamoris pastorum, et ululatus optimatum gregis, / quia vastavit Dominus pascua eorum: 37And the fields of peace have been silent because of the fierce anger of the Lord.E le campagne di pace son taciturne al cospetto dell'ira furibonda del Signore.And the fieldes of peace haue bene silent at the presence of the wrath of the furie of our Lord.et conticuerunt arva pacis a facie iræ furoris Domini. 38He hath forsaken his covert as the lion, for the land is laid waste because of the wrath of the dove, and because of the fierce anger of the Lord.Egli qual lione ha abbandonato il luogo, dov'ei posava, e la terra loro è ridotta in desolazione dall'ira della colomba, e dall'ira furibonda del Signore.He hath as a lyon forsaken his couert, because their land is made into desolation at the presence of the wrath of the doue, and at the presence of the wrath of the furie of our Lord.Dereliquit quasi leo umbraculum suum, / quia facta est terra eorum in desolationem / a facie iræ columbæ, / et a facie iræ furoris Domini.
25:1
Year of the World 3397, Year before Christ 607.
Usher
Babylon, when he was associated by Nabopolassar, three years before his death, the year of the world 3397. This year Joakim was taken to be conducted to Babylon, though he was afterwards permitted to remain on very hard conditions, while the sacred vessels, Daniel, etc., were taken away, and the 70 years of captivity commenced. They ended in the first of Cyrus, the year 3468. (Usher)
Calmet
This chapter should be placed before the 24th and after the 26th. (Calmet)
Worthington
The prophets did not observe the order of time, Jeremias 21. (Worthington)
25:3
Josias. He prophesied nineteen years under him, and three under his successors.
25:4
25:9
Worthington
My servant. So this wicked king is here called; because God made him his instrument in punishing the sins of his people. (Challoner) (Worthington)
He thought himself more than man, but he was only the rod destined for the fire.
25:10
Calmet
Sound, or songs of women turning the mill, Matthew 24:41. (Calmet)
25:11
Calmet
Years. Ver. 1. The neighbouring nations were also involved in this calamity, and were to be sent back by Cyrus. (Calmet)
Usher
Another period of 70 years is specified, (chap. 29:10.) during which the city and temple should remain in ruins, till the second of Hystaspes, the year of the world 3485. (Usher)
Calmet
This system is not without difficulties. The present prediction seems rather to refer to the desolation, (Vatable; Aggeus 1:2.) as appears from Zacharias 1:12., or the prophet speaks of the same event in both places, dating from the year preceding the capture of Jerusalem, (the year 3415), till Darius gave entire liberty to the Jews, the year 3485. We differ from Usher in the years allotted to Cyrus, who began to restore the Jews, 1 Esdras 1:5. (Calmet)
Worthington
These 70 years are dated from the 11th of Sedecias. (Worthington)
25:12
Challoner
Punish. Literally, visit upon. (Challoner)
25:14
Haydock
Kings. They perfidiously joined the Chaldeans, after making a league with Sedecias, Jeremias 27:3. This is condemned, (Calmet) and not precisely their submitting to Nabuchodonosor, Jeremias 28:8. Their league with Juda was indeed wrong; but the infringement of it was another crime. Septuagint is here much transposed almost to the end. See Grabe. (Haydock)
Jeremias had prophesied against the nations, though his words are given, Jeremias 46.
25:15
Fury. Chastisement, Isaias 51:17.
Calmet
All, who might be then at Jerusalem. Sanctius thinks Jeremias travelled into all these countries: most believe it was only done in vision. He might write to them. (Calmet)
Worthington
The cup metaphorically denotes God's wrath, Psalm 74:9. (Worthington)
25:18
As, etc. He probably inserted this (Haydock) after the event, (Vatable) or the country was much distressed even under Sedecias.
25:19
25:20
Ausitis, near Palmyra, Job 1:1.
Azotus, taken by the Egyptians, and afterwards by the Chaldeans, Jeremias 47:2.
25:21
Ammon. The details are given in Jeremias 48.; Jeremias 49.; Ezechiel 25.
Ezechiel 34.; Abdias 1:1 and Sophonias 1:1.
25:22
Kings. Ithobaal (Josephus, Antiquities 10:11.) had many governors under him. Nabuchodonosor besieged Tyre for 13 years, Ezechiel 26., etc.
Sea, or Gibraltar. See Jos. sup. 5:22.[Josephus, Antiquities 10:22.?] (Haydock) He had navies on the Mediterranean, Ezechiel 30:9.
25:23
Worthington
Buz. Scenite Arabs, who cut off the hair of the eyebrows, Jeremias 9:26. These Saracens left the hair below the ears long, as the Polonians and Hungarians do. (Worthington)
25:25
Zambri, sprung from Cethura, and dwelling in Arabia, (Calmet) or Persia, (St. Jerome) where Pliny ([Natural History?] 6:28.) places the Zamarenians.
Elam. Persians, (Haydock) by the sword of Alexander [the Great?], (St. Jerome) or Cyrus subdued those who were subject to the Medes, and united the two nations.
North. Armenia, etc., subdued by Cyrus and by Alexander.
Brother. When Cyrus stood up for the Persians. All shall drink, as at a feast, (Calmet) of this bitter wine.
Haydock
Face, and forming the empire of Babylon. (Haydock)
Challoner
Sesac. That is Babel, or Babylon; which after bringing all these people under her yoke, should quickly fall and be destroyed herself. (Challoner)
The Chaldeans are not expressed, to avoid their resentment. The sh in sheshac, is at the same distance from the end as b in Babel is from the beginning of the alphabet. See St. Jerome. (Haydock) (2 Timothy 4:17.)
Calmet
Yet they are not elsewhere spared, Jeremias 49., etc. Sesac was probably the idol, "anais or the moon." (Calmet)
Calmet
The Sacean feasts were very dissolute, like the saturnalia at Rome. (Dio. Chrys.[St. Chrysostom?] iv.; Strabo xi.) (Calmet)
Berosus in Josephus
Cyrus took Babylon after he had conquered the rest of Asia, and then seizing Nabonides at Borsippe, which was sacred to Anais, "the moon," (Calmet) or Diana, (Strabo xv.) suffered him to die in peace. (Berosus in Josephus, contra Apion 1.)
Thus fell the king of Sesac, an idol worshipped both at Borsippe and at Babylon.
25:29
City. Jerusalem first fell a prey.
25:30
Haydock
Beauty. The temple, which was like the palace (Calmet) of the great king. (Haydock)
Calmet
Grapes. Great feasting was then customary. The soldiers rushing to battle, "answer" the Lord. (Septuagint) (Calmet)
Worthington
People encouraged one another by songs under the labour of the vine-press, as those in distress must do. (Worthington)
25:31
Flesh. He will justify his conduct, particularly at the last day.
25:32
25:34
Leaders. Septuagint, "rams." He addresses the princes.
Vessels. Septuagint, "chosen rams," fattened for slaughter.
25:37
Silent. The places where you fed your flocks so delightfully, are laid waste.
25:38
Challoner
The dove. This is commonly understood of Nabuchodonosor, whose military standard, they say, was a dove. But the Hebrew word Jonah, which is here rendered a dove, may also signify a waster or oppressor, which name better agrees to that unmerciful prince; or by comparison, as a dove's flight is the swiftest, so would their destruction come upon them. (Challoner)
Haydock
Septuagint, "waste or impassible before the great sword,["] chap 4:7. (Haydock)
Menochius
While God, like a lion, protected his people, none durst invade them. (Menochius)
Haydock
What is said respecting the Babylonian standards is very dubious, (Grotius; Calmet) as the same expression is applied to the Persians, (chap. 50:16.; Menochius) though it may there also be understood of the Chaldeans. (Haydock)
Worthington
God is like a dove, yet terrible. (Worthington)
25:9
My servant.... So this wicked king is here called; because God made him his instrument in punishing the sins of his people.
25:12
Punish.... Literally, visit upon.
25:26
Sesac.... That is, Babel, or Babylon; which after bringing all these people under her yoke, should quickly fall and be destroyed herself.
25:38
The dove.... This is commonly understood of Nabuchodonosor, whose military standard, it is said, was a dove. But the Hebrew word Jonah, which is here rendered a dove, may also signify a waster or oppressor, which name better agrees to that unmerciful prince; or by comparison, as a dove’s flight is the swiftest, so would their destruction come upon them.
25:1
As is noted before (ch. 21.) these prophe cies are not written in order of the time when they were vttered. For this vision perteyneth to Ioakim, who was father to Ieconias, and elder brother to Sedecias, of whom the for mer chapters make mentiō.
25:5
Concordanza 4. Reg. 17.
25:9
This wicked king is called Gods seruant in that he was his instrument o• minister to punish other sinners.
25:11
Concordanza Dan. 9. 1. Esd. 1. 3. Esd. 1.
These seuentie yeares begane in the eleuenth yeare of Sedecias.
25:15
This metaphor of a cuppe signifieth that Gods wrath is powred out to punish sinners. As Psa. 74. v. 9. Isa. 51. v. 17.
25:23
The Ismaelites, & Agarenes (otherwise called Sarazens) powled their heare to the eares, & left the lowest part long; as now the Polonians & Hungarians vse to be powled.
25:29
Concordanza 1. Pet. 4.
25:30
Concordanza Ioel. 3. Amos. 1.
As those that labour in the vinepressesing to encorege ech other, so in affliction it wil be necessarie to doe the like.
25:38
Though God of his nature is most meke like to a doue, yet prouoked by sinne he powreth out wrath.
25:6
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. An Address to Demetrianus 6
… Himself with a divine voice at once instructing and warning us: “Thou shalt worship the Lord thy God,” says He, “and Him only shalt thou serve.” And again, “Thou shalt have none other gods but me.” And again, “Go not after other gods, to serve them; and worship them not, and provoke not me to anger with the works of your hands to destroy you.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 1.3
… and ye shall dwell in that land which I have given you and your fathers for ever and ever.” And again: “Go not after other gods, to serve them, and do not worship them; and provoke me not to anger in the works of your hands to scatter you abroad; and ye have not hearkened unto me.”
25:9
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 1
… 16 ); and have whereon to ground a closer union with them. And he calls himself, the servant of Christ, yet not merely this; for there be many sorts of servitude. One owing to the Creation, according to which it says, “for all are Thy servants” ( Ps. cxix. 91 ); and according to which it says, “Nebuchadnezzar, My servant” (
25:10
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 6
6. Then was fulfilled that which was spoken by the prophet; ‘I will take away from them the voice of joy and the voice of gladness, the voice of the bridegroom and the voice of the bride, the scent of myrrh, and the light of a lamp, and the whole land shall be destroyed
25:11
sant'Ippolito † 235 d.C. On Daniel 1
… When the whole people, then, was transported, and the city made desolate. and the sanctuary destroyed, that the word of the Lord might be fulfilled which He spake by the mouth of the prophet Jeremiah, saying, “The sanctuary shall be desolate seventy years;”
sant'Ippolito † 235 d.C. On Daniel 2.13
… Hence, the forty-nine years added to the twenty-one, make up the seventy years, of which the blessed Jeremiah spake: “The sanctuary shall be desolate seventy years from the captivity that befell them under Nebuchadnezzar; and after these things the people will return, and sacrifice and offering will be presented, when Christ is their Prince.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Christian Doctrine 3.35
… times in the day do I praise Thee,” means just the same as “His praise shall continually be in my mouth.” And their force is exactly the same, either when multiplied by ten, as seventy and seven hundred (whence the seventy years mentioned in Jeremiah may be taken in a spiritual sense for the whole time during which the Church is a sojourner among aliens);
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 65.1
… But at that time there were prophets in that captivity of the people dwelling in Babylon, among whom was also the prophet Ezekiel. But that people was waiting until there should be fulfilled the space of seventy years, according to the prophecy of Jeremiah.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 126.2
… Of his progeny was born the human race, and the captivity of Sion filled all lands. And how is this captivity of Sion a shadow of that Jerusalem? The shadow of that Sion, which was granted to the Jews, in an image, in a figure, was in captivity in Babylonia, and after seventy years that people turned back to its own city.
25:12
san Basilio † 379 d.C. The Letters 264
… Only pray, I beseech you, that the Lord may not deliver us for aye to the enemies of the Cross of Christ, but that He will keep His Churches, until the time of that peace which the just Judge Himself knows when He will bestow. For He will bestow it. He will not always abandon us. As He limited seventy years
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Catechising of the Uninstructed 21
… Moreover the people were ordered both to pray for those by whom they were detained in captivity, and in their peace to hope for peace, to the effect that they should beget children, and build houses, and plant gardens and vineyards. But at the end of seventy years, release from their captivity was promised to them.
25:15
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 2.10.6
… To understand now, that in the same way in which physicians apply remedies to the sick, in order that by careful treatment they may recover their health, God so deals towards those who have lapsed and fallen into sin, is proved by this, that the cup of God’s fury is ordered, through the agency of the prophet Jeremiah,
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 21.6
… As it is written that when Jeremiah caused the nations and kingdoms to drink the cup of wrath, he said concerning each one of the cities, that after they shall drink the cup, I will turn back the captivity of Elam, of Tyre, of Zidon, of the children of Ammon, and of Moab , and of Edom .
25:18
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Catechising of the Uninstructed 21
… That captivity, then, of the city of Jerusalem, and the people thus carried into Babylonia in bondage, were ordained so to proceed by the Lord, by the voice of Jeremiah, a prophet of that time.
25:28
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 2.10.6
… In doing which, He threatens them, saying, That if any one refuse to drink, he shall not be cleansed.
25:34
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.68
… Therefore thus saith the Lord against them that feed My people: Ye have scattered My flock, and driven them away, and have not visited them: behold I will visit upon you the evil of your doings. Moreover he bids the shepherds to howl, and the rams of the flock to lament, because the days of their slaughter are accomplished.
25:3
3. Tertio decimo anno Josiae. — Illo enim coepit prophetare Jeremias; inde ad hunc annum quartum Joakim fluxerant jam 23 anni. Locutus sum ad vos de nocte consurgens. — Pro nocte, Hebraeus, Chaldaeus et Septuaginta habent «mane,» seu «diluculo,» q. d. Tempestive, summa cura, diligentia et sollicitudine, quovis tempore, etiam si opus esset noctu, non destiti vos quasi bonus pastor monere et urgere. 6. In operibus manuum vestrarum, — in idolis: haec enim sunt opera quae fecistis, et conflastis manibus vestris.
25:6
9. Ecce ego mittam, et assumam universas cognationes Aquilonis. — «Cognationes,» id est tribus et populos, habitantes ad aquilonem respectu Judaeae, puta Chaldaeos, eorumque vicinos et subditos. Populi enim vicini invicem cognati sunt; descendunt enim ab eodem patriarcha, aut ab ejus fratre, qui in divisione gentium in Babel, vicinam fratri regionem elegit et incoluit. Perinde ac etiamnum vicinae gentes facile connubia et cognationes contrahunt. Porro in «mittam» Dionysius intelligit angelos malos; S. Hieronymus angelos bonos, qui suscitent aquilonares Chaldaeos ad excidium impiae Judaeae. Verum simplicius haec jungas, q. d. Mittam cognationes aquilonis, easque assumam milites, ut vindictam meam in Judaeos peragant.
25:9
Nabuchodonosor servum meum. — Vocat eum «servum,» id est lictorem et exsecutorem justae suae vindictae. Perperam ergo hinc infert Calvinus, Deum esse auctorem operum malorum, v. g. tyrannidis: sic enim peccati esset auctor. Serviunt ergo Deo tyranni, omnesque malae voluntates: quia eorum tyrannide et malitia (quam non Deus, sed ipsi ponunt) jam posita et praevisa Deus utitur, eamque ordinat ad justam aliorum impiorum castigationem, uti docent S. Augustinus, S. Thomas et passim Theologi. Moraliter disce hic nos tradi tyrannis et malis regibus, ac Praelatis ob nostra peccata. Hoc est enim quod ait Job, cap. XXXIV, 30: «Qui regnare facit hominem hypocritam propter peccata populi.» Et Isaias, cap. III, vers. 4: «Et dabo pueros principes eorum; et effeminati dominabantur eis.» Audi duo illustria exempla quae refert Anastasius Nicenus in Quaest. S. Script. Quaest. XV: «Cum Phocas, inquit, Imperator per Bonosum lictorem eas faceret sanguinis effusiones, quidam monachus sanctus Deo in oratione dixit: Domine, cur eum fecisti Imperatorem? atque vox ad eum venit a Deo, dicens: Quoniam non inveni pejorem. Fuit etiam quaedam civitas in Thebaïde scelerata, in qua vir quidam perniciosissimus simulate factus est monachus. Accidit ergo ut decederet Episcopus civitatis: cuidam autem viro apparuit angelus dicens: Fac ut civitas Episcopum eligat eum peregrinum, qui illic habitat. Abiens ergo fecit quod jussus fuerat. Illo autem jam ob episcopatum intumescente, angelus dixit ei: Cur superbis, et magnifice tibi places, o infelix? revera non tanquam dignus sacerdotio factus es Episcopus, sed quia haec civitas tali digna erat Episcopo.» 10. Perdamque, etc., vocem molae, — strepitum molae et molentium. Solebant enim in Judaea (uti etiamnum in Africa, et alibi ubi deest aqua et ventus) esse molae domesticae, quas puellae binae manibus vertebant, interimque cantillabant, ut taedium et laborem levarent; hinc ait Christus Matth. cap. XXIV, 41: «Erunt duae molentes in mola: una assumetur, et una relinquetur.» Vox ergo molae, est hic puellarum molentium cantus, q. d. Non erunt qui vel quae molant frumenta, et inter molendum cantitent, uti antea solebant. Et lumen lucernae. — Lucernarum usus erat in conviviis, nuptiis et festis: item in officinis magnarum urbium ad operandum aut vendendum suas merces vespere, q. d. Auferam omne gaudium conviviorum, nuptiarum, festorum, operarum et mercium a Jerusalem, eamque evertam. Probabiliter Sanchez haec omnia refert ad nuptialem plausum et laetitiam: illam enim hic assumi quasi typum et exemplar ingentis gaudii. In nuptiis ergo erant haec quatuor. Primo, vox et cantus sponsi et sponsae, quasi epithalamium, ut patet ex Cant. Secundo, erant lucernae, id est faces et taedae, quae sponsis, eorumque asseclis (noctu enim celebrabantur nuptiae) praelucerent. Tertio, erat vox gaudii et laetitiae, puta vox musicorum et ore, et testudine, violis, aliisque instrumentis mire concentu concinentium. Quarto, erat vox molae, id est cantus puellarum molentium, et ex farina molita placentas, aliaque dulciaria pro nuptiali coena parantium et coquentium. Sic apud Gentiles in nuptiis omnes et omnia personabant Hymenaeo plausu. Omnes enim novis sponsis felicia apprecantes inclamabant et ingeminabant: «Veni, o Hymen, veni, o Hymenee!» Prior tamen sensus planior et generalior est; unde Apoc. XVIII, 22, ubi haec in excidio Babylonis citantur et iterantur, additur: «Et omnis artifex omnis artis non invenietur in te amplius.»
25:10
11. Et servient omnes gentes istae regi Babylonis septuaginta annis, — id est usque ad annum septuagesimum captivitatis Babylonicae: quaedam enim gentes 50, aliae 60, aliae, ut Judaei (de quibus proprie hic agitur) 70 annis servierunt Chaldaeis: de quo plura cap. XXVII, vers. 7, et cap. XXIX, 10. Simile est Exodi XII, 40, ubi Hebraei dicuntur habitasse in Aegypto 430 annis, non quod omnibus illis annis ibi habitarint; sed quod ibi habitarint usque ad annum 430, computandum scilicet a vocatione et egressu Abrahae ex Chaldaea in terram Chanaan, Genes. XII, 1. Simile quoque est Judith cap. XVI, 28, ubi Judith dicitur mansisse in domo viri sui annos 105, id est usque ad annum aetatis suae 105; nec enim post mortem viri mansit annos 105, sic enim ipsa vixisset 130 annis. Ponam eos, etc., in solitudines sempiternas, — id est diuturnas, scilicet per septuaginta annos captivitatis Babylonicae. Sic saepe in Scriptura aeternum per hyperbolen significat longum tempus, esto finitum, aut potius finiendum. ipsi Chaldaei serviant aliis, scilicet Persis, sicque reddam eis talionem. 13. Quaecumque prophetavit Jeremias adversum omnes gentes, — q. d. Omnia gentium excidia reflectam et convertam in ipsam Babylonem, ut qua mensura mensa est ipsa aliis gentibus, easque vastavit, eadem remetiatur ei.
25:11
Aliter explicat S. Hieronymus, q. d. Gentes et reges vicinos evertam, quia servierunt Chaldaeis pugnando contra Judaeos, aut, ut Sanchez, quia servire fecerunt Judaeos, et alias gentes, ac reges multos et potentes; hinc juste eos puniam, ut et ipsi Chaldaei serviant aliis, scilicet Persis. 14. Quia servierunt eis, — scilicet Chaldaeis, quos nominavit vers. 12, q. d. Quia Chaldaei superbe sibi subegerunt et servire sibi fecerunt populum Dei, puta Judaeos. Tertio, Chaldaeus et Vatablus sic vertunt, servierunt, id est servient, scilicet Chaldaei, eis, scilicet gentibus quae sunt multae, et habent reges magnos, scilicet Medis et Persis. 15. Sume calicem. — Notant Hugo et S. Thomas Jeremiae in visione ostensum et oblatum fuisse a Deo calicem vini, qui significabat justam mensuram vindictae et suppliciorum, quibus Deus per Chaldaeos quasi vino inebriaturus erat impios Judaeos et gentes, ut pene ad insaniam vi doloris adigerentur; hunc vicissim ipsismet Chaldaeis similiter per visionem propinat, id est praedicit et comminatur, Jeremias. Ita Theodoretus, Hugo, S. Thomas et alii. Idque quia ipsi quasi ebrii vino erroris et scelerum, impegerunt et collapsi sunt in hanc irati Dei manum. Sic calix sumitur Psalm. LXXIV, 9: «Calix in manu Domini vini meri plenus mixto. Et inclinavit ex hoc in hoc: verumtamen faex ejus non est exinanita.» Et Isaiae LI, 17: «Usque ad fundum calicis soporis bibisti, et potasti usque ad faeces;» unde calicem hunc mox Jeremias vocat gladium, cum subdit: «Insanient a facie gladii.» Alludit ad symposiarchum, sive modimperatorem, qui convivii praefectus erat, et cuique suum calicem admetiebatur et temperabat: talis enim modimperator in mundo est Deus, de quo plura alibi. Addit Sanchez calicem hunc esse eum qui damnatis ad mortem dabatur, ut fortius eam ferrent; ideoque significare mortem.
25:13
Secundo, Sanchez censet haec non per visionem, sed reipsa peracta esse a Jeremia, ideoque eum, instar Habacuc, Daniel. XIV, ab Angelo traductum esse per provincias hasce omnes cum calice divini furoris pleno; aut potius eum iis, qui ex singulis hisce gentibus Hierosolymam ventitabant, praesertim in festo Paschae, Pentecostes, aut Tabernaculorum, calicem hunc propinavisse, ut cum in suas singuli sedes remigrarent, docerent cives suos, quid ad nationes illas in mandatis a Deo habuerit Jeremias. Haec sententia probabilis est; prior tamen uti communior, ita facilior est et planior. Difficile enim est concipere, quomodo tot tamque remotae gentes Hierosolymam uno eodemque tempore confluxerint. Deinde, quia id quod sequitur: «Et bibent, et turbabuntur, et insanient a facie gladii,» plane significat haec omnia non reipsa, sed symbolice esse peracta. Nec enim reipsa gentes biberunt calicem a Jeremia acceptum, moxque turbatae sunt, et insanierunt a facie gladii; nec enim calix est gladius, aut gladium parit. Calix ergo hic, uti et ejus haustus, sive potatio, imaginarius fuit, non realis; videbatur enim Jeremias sibi videre, quod calicem acciperet a Deo, eumque Dei jussu propinaret Gentibus: cumque illae eum recusarent, invitas coegit eum bibere et haurire; eo hausto mox turbatae sunt, et quasi ebrii coeperunt stringere gladios contra sese invicem, seque mutuo pugnis et praeliis conficere. 18. Jerusalem. — A Jerusalem plaga Dei incipit, tum quia illa cognoscens et colens Deum, plus caeteris gentibus peccavit; tum quia caeteris statuitur in exemplum, ut ex ea suam quisque plagam metiatur, similemque exspectet. Hoc est quod ait Deus, vers. 29: «Quia ecce in civitate, in qua invocatum est nomen meum, ego incipiam affligere, et vos quasi innocentes et immunes eritis?» Hinc huc alludens S. Petrus, epist. I, cap. IV, vers. 17, ait: «Tempus est ut incipiat judicium a domo Dei.»
25:14
Ut darem (id est praedicerem et prophetarem dandos fore) eos in solitudinem, etc. — Sic cap. I, vers. 10, audivit a Deo: «Ecce constitui te hodie super gentes, et super regna, ut evellas, et destruas,» etc., id est, ut praedicas et prophetes eas evellendas et destruendas. Sicut est dies ista, — sicut erit, sicut mox demonstrabit dies excidii imminens. Ita Lyranus et Maldonatus. Secundo, S. Hieronymus, Rabanus, Hugo et Vatablus censent haec verba addita esse, quando post excidium urbis Jeremias suas prophetias, olim editas, in unum volumen redegit. Verum idipsum fecisse videtur Jeremias hoc anno quarto Joakim, non autem capta urbe. Respondeo ergo, «sicut est,» id est sicut jam esse incipit dies ista vastitatis; nam hoc anno quarto Joakim cum suis captus est; coepit ergo hoc anno prophetia haec impleri, perfecte vero impleta est anno ultimo Sedeciae. Ita Theodoretus, Hugo, Vatablus et Sanchez. subegerunt et servire sibi fecerunt populum Dei, puta Judaeos. Quod nihil aliud fuit, quam justo Dei judicio et vindicta exortas esse inter eos lites et rixas, quae in mutuas caedes eruperunt. Secus est de catenis, cap. XXVII, 2; has enim reipsa misit Jeremias ad gentes, uti ibi patebit.
25:15
20. Universis generaliter. — Hebraice כל הערב col haereb, id est omnibus promiscue, vel omni mixtioni, id est Judaeis et exteris, qui fugerant et miscuerant se Aegyptiis. Ausitidis. — Hebraeus, Chaldaeus, Septuaginta, terrae Hus, quae est regio Arabiae et Idumaeae, aut terrae ei confinis, ubi habitavit Job, cap. I, vers. 1. Nominat hic Propheta omnes regiones vastandas a Chaldaeis. Et reliquis Azoti, — id est urbi Geth quae vicina et confinis est Azoto. Ita S. Hieronymus. Secundo, alii, «reliquiis,» inquiunt, id est, iis qui reliqui erunt e clade Azoti facta per Sennacherib, Isaia XX, 1; vel per Pharaonem Nechao, cum cecidit Josiam, IV Reg. XXIII, 29. Tertio et optime, a Castro censet reliquias hic vocari urbes et vicos Azoto vicinos et subjectos, uti Gazaram, I Machab. XIV, 34, Cheretheos et alios. Similis phrasis est cap. XLVII, vers. 5, et Amos I, 8. 22. Et cunctis regibus Tyri. — Unus erat rex Tyri, uti et Sidonis; hic tamen reges vocantur in plurali, quia ad posteros ejus haec clades pertinuit. Duravit enim haec Chaldaeorum vastitas et dominatus per 70 annos, uti dicitur vers. 14: «Tyrus et Sidon, ait S. Hieronymus, in Phoenices littore principes civitates, quae et ipsae Babylonio supervenientes superatae sunt, quarum Carthago colonia. Unde et Poeni sermone corrupto quasi Phoeni appellantur, quorum lingua Hebraeae linguae magna ex parte confinis est.» Regibus terrae insularum, qui sunt trans mare, — id est regibus insularum, ad quas eunti necesse est mare transire; quia sitae sunt in medio mari Mediterraneo, uti sunt Cyprus, Rhodus, et aliae insulae quas cepit Nabuchodonosor. Ita S. Hieronymus, Rabanus, Hugo et Vatablus. Secundo, insulae et insulani in Scriptura vocantur quaevis remotae gentes; tales enim esse insulanos aestimabant Judaei, utpote navium et rei nauticae inexperti. Ita Sanchez.
25:18
23. Dedan, et Thema, et Buz. — Hae gentes, ait S. Hieronymus, sunt in solitudine, vicinae et mixtae Saracenis sive Arabibus. Sunt hae regiones Agarenorum, de quibus uti et de Aelam, cap. XXX: «Et universis qui attonsi sunt in comam,» de quibus dixi cap. IX, in fine. Zambri et Aelam. — Regiones sunt Persidis, aut solitudinis, id est Arabiae Desertae, inquit S. Hieronymus. 26. Unicuique contra fratrem suum. — Supple, ait S. Hieronymus, dedi, et ex me tu, o Jeremia, propinabis et dabis hunc calicem, et meracam potionem irae et vindictae meae, ut omnes furant, vomant, insaniant, ut scilicet unus contra alium pugnet, et mutuis inter se praeliis dimicent, seque invicem conficiant, quasi ebrii et insani. Alludit ad convivia, ubi in orbem bibitur, donec omnes inebrientur, q. d. Pari modo hic unus alteri porriget calicem irae meae, unus alterum invadet, vastabit, occidet. Quaeres, cur Deus has omnes gentes Judaeis vicinas jussit excidi? Respondet primo, Theodoretus, quia Judaeis fuerunt causa vel occasio idololatriae, ad eamque illos vel suasu suo, vel exemplo pellexerunt. Secundo, Lyranus causam dat, ut earum clade Deus subtraheret Judaeis spem ad eas recurrendi, earumque opem contra Chaldaeos aliosque hostes implorandi. Tertio, S. Hieronymus, Rabanus, Hugo et Dionysius: Quia, inquiunt, hae gentes in Judaeorum clade et excidio gavisae sint, imo in eo Chaldaeos adjuverunt: hanc enim causam dat in sequentibus Jeremias. Quarto, Sanchez: Quia, inquit, hae gentes populum Dei vexarunt, illumque sibi servire coegerunt. Hae rationes partiales sunt certarum gentium, non universales omnium quae hic nominantur. Reges enim Medorum, insularum, Tyri, Sidonis, etc., non fuerunt hostes, sed potius amici et confoederati Judaeorum. Quinto ergo, generatim et adaequate causa excidii harum omnium gentium fuit, quod Deus impleta jam mensura peccatorum earumdem, more suo voluerit et decreverit eas punire et exscindere. Hoc est quod ait vers. 30: «Dominus de excelso rugiet,» quasi judicium universale orbis peragens: «Celeuma quasi calcantium concinetur adversus omnes habitatores terrae. Quia judicium Domino cum gentibus; judicatur ipse cum omni carne, impios tradidi gladio, dicit Dominus.» Hac de causa voluit Deus transferre monarchiam Assyriorum, eamque tradere Chaldaeis. Ut enim Chaldaei se facerent monarchas omnesque gentes sibi subderent, necessum erat ut eas bello appeterent et protererent. Sic postea cum rursum impleta esset mensura peccatorum orbis, puta post duo saecula, suscitavit Graecos et Alexandrum, et post hos Romanos, ac deinde Gothos, Wandalos, Alanos, Turcas, etc., qui vindictam universalem peragerent, orbemque quasi purgarent et expiarent. Fuerunt ergo ipsi quasi lustratores orbis: unde a Jeremia vocantur milites et sacerdotes Dei, ab Isaia virga Dei, sicut Attila dicebat se esse flagellum Dei. Rex Sesach bibet post eos. — «Rex Sesach» non est rex Aegypti, uti censuit Lyranus, ex eo quod Sesach fuerit proprium nomen alicujus regis Aegypti, ut patet III Reg. XIV, 23, et II Paral. cap. XII, vers. 2; nam id huic loco non congruit. Pharao enim quem vicit Nabuchodonosor, non «Sesach,» sed Vafres est dictus. Non etiam est rex Aethiopiae, ut vertit Arabicus Antiochenus: nemo enim alius ita vertit. «Rex ergo Sesach» est rex Babylonis, ut patet cap. LI, vers. 41, qui ultimus bibit calicem irae Dei. Ita S. Hieronymus, Chaldaeus, Theodoretus, Rabanus, Hugo, S. Thomas, Vatablus. «Sesach» ergo est Babylon, idque ex eo quod Sesach erat vel urbs potentissima Babylonis, vel dea Babylonis; et potius, ut S. Hieronymus et Hebraei, ex eo quod Sesach idem est quod Babel per alphabetariam revolutionem, quam Hebraei atbas vocant, qua ultimas litteras cum primis retrogrado ordine commutant, scilicet in Babel beth, secundam initialem alphabeti commutant cum schin, secunda finali; et caph, undecimam initialem, commutant cum lamed, undecima finali.
25:20
Idque facit Jeremias: quia, ut ait S. Hieronymus, occulte haec et obscure loqui volebat, ob metum Chaldaeorum jam dominantium, ne, si aperte Babylonem nominasset, dixissetque eam vastandam esse, eorum jam Judaeae imminentium magis contra eam, aeque ac contra se concitaret insaniam. Verum satis aperte Propheta, vers. 12 et aliis, prophetat excidium Babylonis. Potius ergo cum a Castro dixerim, regem Sesach hic vocari regem Babylonis per anagrammatismum jam dictum, ex eo quod hic rex post omnes alios erat puniendus. Illi ergo quasi postremo puniendo, postremas alphabeti litteras eleganter adaptat. Secundo, id facit, ut hac confusione litterarum significet confusionem rerum futuram in Babylone. Tertio, Hebraeum Sesach, id est byssus tua, significat regem bysso et purpura splendidum, his exuendum esse, et ad infima dejiciendum. Unde Syrus et Arabicus Alexandrinus vertunt, rex maximus. Rursum S. Hieronymus, in Nomin. Hebr., ex Jeremia: «Sesach, inquit, est byssus sacceus, sive mavis sacci.» Sac enim Hebraice est saccus non saxum; imo, to sac ab Hebraeis in omnes pene linguas transiit, aeque ac keren, id est cornu. Hoc etymon huic loco apte congruit, q. d. O Babylon! voco te Sesach, id est byssum sacci, sive byssum et saccum: quia tua byssus et purpura regalis commutabitur in saccum lugubrem et servilem, quando te Cyrus capiet et vastabit. Denique Sesach verti potest, senarius tuus. Ses enim hebraice sunt sex. Unde sosan et susanna vocatur lilium, a sex foliis. Ita Pagninus, q. d. Appropinquat, o Babylon! Sesach, id est senarius tuus, hoc est finis tuus, ruina tua et exitium. Senarius enim symbolum est consummationis et finis rei; quia sex diebus primis mundi Deus consummavit et finivit opus creationis universi, et sex diebus decurrit ad finem tota hebdomada, ac consequenter omnia tempora; ac sexto annorum millenario finiente finietur et mundi cursus, uti passim Patres asserunt. Unde et Christus feria sexta, horaque sexta crucifigi morique voluit. Insuper alludit ad Susa regiam Persarum, q. d. Sesach transibit in Susa, id est, finis imperii Babylonis transibit in initium monarchiae Persarum, qui imperabunt in Susa. Susa enim dicta est non a Suso fluvio, uti aliqui volunt, sed ab Hebraeo, Chaldaeo et Persico susan, id est lilium; quod eo loci liliorum ingens sit copia. Ita Athenaeus, lib. II; Stephanus, lib. De Urbibus, et alii. Hinc et oleum Susinum confectum ex liliis, de quo Plinius, lib. XIII, cap. 1, qui et lib. VI, cap. XXVII, tradit Susa urbem conditam fuisse a Dario, filio Hystaspis. Ibi fuit regia Cyri lapide candido et vario, columnis aureis, et lacunaribus gemmisque distincta, coeli continens simulacrum, stellis micantibus insignitum, et incredibilia multa. Ibi Assuerus convivium maximis divitiis et deliciis copiosum celebravit, Esther. I. Ad haec Sesach, id est byssus tua, transibit in Susa, id est in lilium, puta Babylonii in Persidem et Persas: Babylonii enim opulenti erant et splendidi bysso Ezech. XXIII, 6. Persarum insigne erat lilium, uti modo est Francorum. Simili modo Julius Caesar, cum quid secreti scribere vellet, litteras commutabat, primam scilicet pro quarta supponendo: unde pro A scribebat D, quae quarta est ab A. Et Augustus pro A scribebat B, pro B scribebat C, et ita consequenter: testis est Suetonius et Isidorus, lib. I Etymol. cap. XV. Porro anagrammatismum hunc Graecos et Latinos mutuatos esse ab Hebraeis docent veteres et moderni. Isaacius Tzetzes in Prol. ad Lycophr., refert Lycophronem poetam vetustum et elegantem litteras hebraicas percalluisse, et inde anagrammatismos suos fecisse, ideoque eum Ptolemaeo Philadelpho non tam ob poesin, quam ob hosce anagrammatismos charum fuisse, a quo ille dicebatur per anagramma: Πτολεμαῖος — Ptolemaeus, Ἀπο μέλιτος — A melle, melleus. Plato in Cratylo: Ἥρα, inquit, id est Juno, idem est quod ἀήρ aer, per anagramma: aerem enim nomine Junonis, Gentiles ut deam venerati sunt. Sic a facie aquilae, idem est quod a facie Cyri, qui sibi praeferri jussit insigne aquilae, quod postea imitati sunt alii reges Persarum. Sic et aquila sola in aciem Romanorum inducta est a C. Mario, ait Plinius, lib. X, cap. IV; nam antea Romani in vexillis lupi, minotauri, equi et apri imagines mixtim praeferebant. Sic Constantinus in labaro signum crucis castris praetulit, teste S. Ambrosio, epist. 29. Hinc patet hanc sententiam de columbae insigni in vexillis Chaldaeorum tot auctoribus veteribus et modernis subnixam, non carere fundamento, uti autumant nonnulli.
25:22
27. Inebriamini. — Ebrietas ista significat mentis ex metu et miseriis perculsae perturbationem, stuporem, consilii inopiam, desperationem, et pene amentiam; in qua omnia sua bona omnemque felicitatem, honorem et gaudium, imo sanguinem, animam et vitam erant evomituri. Unde calicem hunc et ebrietatem mox vocat gladium, dicens: «Neque surgatis a facie gladii;» quia sicut ebrius sui impos ruit et cadit in terram, sic et vos, saeviente gladio Chaldaeorum, ruetis in interitum et mortem perpetuam. Eustathius in Homero, Iliad. α, vers. 55, anagrammata haec celebrat, multaque dat exempla, e quibus accipe pauca. Ἄτλας Atlas, τάλας miser, θύμος animus, μῦθος verbum, ὄχλος turba, λόχος cohors; ἀρετή virtus, ἐρατή amabilis, φλύαρος nugae, φλαῦρος vilis. Sic Latinus poeta ludit per anagramma in voce Roma, quasi sit mora: Cur varios tamdiu remoratur Roma clientes / Forte quod inverso nomine Roma mora est. Melius alter per perfectum atbas: Roma, inquit, est amor; unde versus totus anagrammaticus, totusque atbas: Roma tibi subito motibus ibit amor. Ut patebit, si quis retrograde eum legat. Denique artificium hoc anagrammatum ab Hebraeis ad Graecos et Latinos transmissum fuisse docet Guillelmus Blanchus Albiensis, lib. De Anagrammat.
25:23
Hinc etiam Spiritus Sanctus, praeter alias causas, in baptismo Christi specie columbae in Palaestina descendit; quia haec species ibi erat augustissima. Sed unde hoc? Graeci putant eos coluisse columbam in honorem Rheae, quae pluviis praesidet: pia enim est fluo. Putabant enim Assyrii, ex aere et aqua proprie rerum naturam constare; hinc pro aqua pisces, verbi gratia Dagon; pro aere, ex quo pluvia descendit, columbam aeream coluisse creduntur. Planius Diodorus Siculus et alii putant eos coluisse columbam, in honorem Semiramidis reginae Assyriorum; aut potius eos Semiramidem coluisse sub effigie columbae, eo quod, ut scribit Guidius, fama esset eam a columbis enutritam (et inde dicta est Semiramis, quae vox syriace avem significat), et post mortem in columbam esse conversam. Fictum hoc videtur vel assentationis causa, vel, ut notat Pierius, ob ejus libidinem, quae tanta fuit, ut filii concubitum expetierit, qua de causa ab eo occisa est. Columba enim ita libidinosa est, ut singulis mensibus pariat. Hinc veteres Veneri dicabant columbas albas, quas proinde Aeneas apud Poetam maternas appellat aves. Hinc ergo Babylonii in vexillis et labaris columbam praeferebant, et inde exercitus eorum dicitur columba, tum hic, tum cap. XLVI, vers. 13, juncto cum vers. 16, et cap. L, vers. 15, 16. De columba plura habet Pierius, hieroglyph. 22, et Guevara supra.
25:26
Multis id probat Antonius Guevara in Habacuc I, num. 154, itaque explicat illud Psalm. LXVII, 14: «Si dormiatis inter medios cleros,» id est inter sortes et terminos hostium vestrorum Philistinorum, eritis «sicut pennae columbae deargentatae,» id est eritis candidi, intacti et illaesi, instar columbae albae, cujus «posteriora» sunt «in pallore auri,» id est aureis maculis sunt variegata, q. d. Esto cingamini Palaestinis hostibus, iis tamen timori et religioni eritis, non secus atque alba columba, quam nemo eorum audet tangere. Babylonii et Syri easdem pro numine colebant; testis est Xenophon in Cyro Juniore, et Lucianus in dea Syria. Syri dico, maxime illi qui Palaestinam incolebant; unde Tibullus: Quid referam ut volitet crebras intacta per urbes / Alba Palaestino sancta columba Syro? 30. Dominus de excelso rugiet, q. d. Sicut leo rugitu suo omnes terret, ita Deus quasi rugiet excidii sententiam ferens et exsequens contra Jerusalem, facietque Chaldaeos quasi leones rugire et vociferari, ac invicem animare ad eam invadendam, sicque terrebit omnes gentes vicinas. Nota: Per decorem intelligit vel Jerusalem, ut Chaldaeus, vel templum, ut passim alii interpretes exponunt: quia ibi vera fide, religione, sacrificiisque victimis colebatur, et quasi decorabatur Deus. Celeuma — proprie est clamor, non lugubris, ut vult S. Hieronymus, sed laetus, scilicet jubilus nautarum et militum ad remigandum et praeliandum, et in Scriptura calcantium uvas ad mustum exprimendum, communi omnium annisu et voce invicem se adhortantium, cum scilicet uno aliquid jubente omnes uniformiter respondent, quasi invicem jubentes et excitantes ad commune omnium opus: dicitur enim celeuma ἀπὸ τοῦ κελεύω, id est jubeo, q. d. Nabuchodonosor et Chaldaei quasi communi celeumate se invicem adhortabuntur ad cladem, conculcationem et eversionem Judaeorum, ut eos trucident et sanguinem exprimant, instar eorum qui calcant et exprimunt uvas in torculari. Hi enim, collecta vindemia, solent tripudiare et canticis testari laetitiam. Unde Virgilius: Jam canit extremos effetus vinitor antes. Omnes habitatores terrae, — scilicet Judaeae, vel illius quae hic vastanda a Deo decernitur. Ita Vatablus. 31. Pervenit (perveniet tunc ad omnes gentes) sonitus; — Chaldaeus, tumultus; Septuaginta, interitus; alii, strepitus armorum et clangor tubarum; alii, fama et rumor belli, ut scilicet omnes gentes rumorem, pariter et clamorem hostium Chaldaeorum audiant et sentiant. Locus hic allegorice competit apte extremo judicio, quando Christus angelos mittet cum tuba per totum orbem. Ita S. Hieronymus. Judicatur (disceptat, et judicium subit Deus) cum omni carne, — id est cum omni homine, scilicet sistens se judicio omnium hominum, ut omnes homines examinantes peccata gentium et poenam a Deo inflictam, judicent Deum juste tantam eis poenam inflixisse ob tanta peccata. De hoc judicio Dei vide Isaiam, cap. 1, 18, et cap. XLIII, 44. 32. Turbo magnus egredietur. — Hoc factum est, ait S. Hieronymus, cum Nabuchodonosor omnes in circuitu gentes et summa, id est extrema terrae, quasi turbo subito et potenter suis armis involvit et vastavit. 33. Et erunt interfecti Domini, — a Domino per Chaldaeos. In sterquilinium. — Supple, in sterquilinium projicientur, ibique jacebunt, ut a canibus et feris devorentur. 34. Ululate, pastores. — Chaldaeus: Ululate, reges et principes. aitque atbas esse commentum ineptissimorum Rabbinorum; Sesach ergo esse nomen deae. Verum S. Hieronymo et priscis Rabbinis, quos sequitur S. Hieronymus, magis credendum est quam uni moderno Scaligero.) Et dissipationes vestrae, — supple et repete, completae sunt, q. d. Nunc plane dissipabimini, et cadetis quasi vasa pretiosa, quae cadendo diffringuntur, dissiliunt et dissipantur. Ego enim vos hactenus, quasi vasa pretiosa, manu mea continui et conservavi; nunc vero sinam vos cadere, frangi et dissipari, ut, sicut fuistis vasa in honorem, sic nunc sitis vasa in contumeliam.
25:27
35. Peribit fuga a pastoribus (non poterunt fugere pastores), — id est principes et optimates. 36. Vox clamoris — audietur. 37. Conticuerunt (quasi maesta et desolata jacent et tacent, ac nullos dant fructus) arva pacis, — id est antea pacifica, atque in pace cultissima, amoenissima et uberrima, quasi Tempe, et paradisi deliciarum. 38. Dereliquit, — scilicet Deus, templum habitaculum suum, quod, ut leo quasi latibulum suum, ante tuebatur, ut nemo auderet illud aggredi; sed Deo quasi illud derelinquente et egresso, Chaldaei ingressi sunt illud, atque vastarunt. Ita S. Hieronymus, Rabanus, Hugo, Lyranus. Aliter Vatablus: Sicut leo, inquit, esuriens, nec habens praedam, latibulum egreditur: ita Deus praedam, sive escam, id est sancta sacrificia, et pietatem ac justitiam, non reperiens in templo, illud deseruit. Aliter quoque alii, q. d. Sicut leo deserit speluncam suam, cum sylva, ubi est, succenditur ac vastatur: ita Deus, vastata Judaea, deseret Jerusalem et templum, in quo habitat. Huic sensui apte respondet id quod sequitur: «Quia facta est terra eorum in desolationem.» Sed juxta primum sensum to quia, more hebraeo non causam, sed signum concomitans, aut etiam effectum significat. Hic enim vocatur causa, non a priori, sed quasi a posteriori quoad nos, quae scilicet nos eam scire et cognoscere facit, q. d. Ex eo quod terra desolata est, scimus et cognoscimus clare, quod Deus eam dereliquerit. Porro Sanchez per leonem accipit non Deum, sed reges et principes vastandos a Chaldaeis, q. d. Principum, qui videbantur esse terribiles quasi leones, regna et regiones sic incedent et populabuntur Chaldaei, ut nullus eis sit reliquus ad effugium locus. Sed sic potius dixisset, «dereliquerunt,» non «dereliquit.» A facie irae columbae. — Lyranus nimis credulus R. Salomoni, pro columba vertit, vinositatem, q. d. A vino furoris Domini. Sic et Chaldaeus, a facie gladii inimici, qui inebriat sicut vinum; sed hebraice est יונה iona, non יין iain, id est vinum. Secundo, Pagninus et Vatablus vertunt, a facie ira oppressoris. Sed tum יונח ione dicendum esset, non יונה iona. Septuaginta non verba, sed sensum reddunt, vertuntque, a facie gladii magni. Noster ergo et alii optime propriissimeque vertunt, a facie irae columbae, hebraice היונה haiona, id est illius columbae, scilicet insignis et celebratae. Quaeres, quaenam est haec columba? Respondent S. Hieronymus et D. Thomas, posse accipi Jerusalem, q. d. Terra Judaica coram Jerusalem vastata est, ideoque irata est, et infremuit ipsa Jerusalem, utpote metropolis. Sed to a facie irae significat iram activam et vastantem, non passivam, et vastitatem patientem. Secundo, Maldonatus censet Deum vocari columbam, eo quod sit mansuetissimus, et tamen multitudine peccatorum irritatus sit, et provocatus ad vindictam. Verum Jeremias hic distinguit iram columbae, ab ira furoris Domini; ait enim: «A facie irae columbae, et a facie irae furoris Domini.» Tertio et genuine, idem S. Hieronymus, S. Thomas, Pierius, Guevara, Capilla, Castrius, Maldonatus et alii per columbam accipiunt Nabuchodonosorem et Chaldaeos; idque primo, ob celeritatem et perennem constantemque volatum ad praedam et caedem: columba enim 'Radit iter liquidum, celeres neque commovet alas.' Secundo, ut Hugo et S. Thomas, per antiphrasin columba hic significat feritatem Chaldaeorum. Tertio, quia Deus eos e Babylone, quasi e columbario, emisit ad quaerendum cibum in Judaeam, quasi in alienam segetem. Addit Sanchez leonem fuisse insigne et stemma Judae et Judaeorum, Genes. XLIX, 9, et de eo hic dici vers. 38: «Dereliquit quasi leo umbraculum suum;» huic opponit columbam (ut quasi duellet cum leone), quae erat insigne Chaldaeorum, q. d. Dimicabunt et duellabunt leo et columba, puta Judaei et Chaldaei; at columba vincet et proteret leonem, puta Chaldaei proterent Judaeos; fugiet ergo leo, derelinquet terram a facie irae columbae, cujus impetum sustinere non poterit; quia nimirum in columba et per columbam pugnabit Dominus, Dominique furor. Unde subdit: «Et a facie irae furoris Domini.» Unde vers. 9, Deus Nabuchodonosorem vocavit servum suum. Quarto, quia columbas albas uti Persae ob leprae odium detestabantur, ita Babylonii et Syri easdem pro numine colebant; testis est Xenophon in Cyro Juniore, et Lucianus in dea Syria. Syri dico, maxime illi qui Palaestinam incolebant; unde Tibullus: Quid referam ut volitet crebras intacta per urbes / Alba Palaestino sancta columba Syro? Et a facie irae furoris (id est irae furibundae, et actu furentis, id est saevientis) Domini. — Copula et significat, id est, q. d. «A facie irae columbae, id est a facie irae furoris Domini;» quia furor columbae est furor Domini. Aut, q. d. «A facie irae columbae, aut potius a facie irae furoris Domini.» Nec enim columba mitis tantas volvit iras in pectore; Dei ergo furor volens punire scelera Judaeorum, has iras columbae, id est Chaldaeis indidit. Ita Sanchez. Mystice S. Gregorius, lib. XXXII Moral. cap. VI: Columba, inquit, est Deus, quia simplex est, aequabilis, mansuetus, immutabilis, et cum irascitur, punitque Judaeos per Chaldaeos, ira non perturbatur. Et D. Thomas: Deus, ait, qui per patientiam hactenus fuit columba, jam erit leo ob vehementiam vindictae; unde Maldonatus et aliqui alii per columbam hic ad litteram intelligunt Deum. Quae expositio non est improbabilis. Seir. 30. Dominus de excelso rugiet, q. d. Sicut leo rugitu suo omnes terret, ita Deus quasi rugiet excidii sententiam ferens et exsequens contra Jerusalem, facietque Chaldaeos quasi leones rugire et vociferari, ac invicem animare ad eam invadendam, sicque terrebit omnes gentes vicinas. Nota: Per decorem intelligit vel Jerusalem, ut Chaldaeus, vel templum, ut passim alii interpretes exponunt: quia ibi vera fide, religione, sacrificiisque victimis colebatur, et quasi decorabatur Deus. Celeuma — proprie est clamor, non lugubris, ut vult S. Hieronymus, sed laetus, scilicet jubilus nautarum et militum ad remigandum et praeliandum, et in Scriptura calcantium uvas ad mustum exprimendum, communi omnium annisu et voce invicem se adhortantium, cum scilicet uno aliquid jubente omnes uniformiter respondent, quasi invicem jubentes et excitantes ad commune omnium opus: dicitur enim celeuma ἀπὸ τοῦ κελεύω, id est jubeo, q. d. Nabuchodonosor et Chaldaei quasi communi celeumate se invicem adhortabuntur ad cladem, conculcationem et eversionem Judaeorum, ut eos trucident et sanguinem exprimant, instar eorum qui calcant et exprimunt uvas in torculari. Hi enim, collecta vindemia, solent tripudiare et canticis testari laetitiam. Unde Virgilius: Jam canit extremos effetus vinitor antes. Omnes habitatores terrae, — scilicet Judaeae, vel illius quae hic vastanda a Deo decernitur. Ita Vatablus.
25:30
34. Ululate, pastores. — Chaldaeus: Ululate, reges et principes. Et dissipationes vestrae, — supple et repete, completae sunt, q. d. Nunc plane dissipabimini, et cadetis quasi vasa pretiosa, quae cadendo diffringuntur, dissiliunt et dissipantur. Ego enim vos hactenus, quasi vasa pretiosa, manu mea continui et conservavi; nunc vero sinam vos cadere, frangi et dissipari, ut, sicut fuistis vasa in honorem, sic nunc sitis vasa in contumeliam.
25:38
SEIR.
25:1
Hic ponitur comminatio universalis contra omnium gentium principes: et dividitur in duas partes. In prima ponitur comminatio; in secunda comminationis revelatio, ibi, quia sic dicit dominus, et cetera. Circa primum duo. Primo ponit prophetiae titulum: verbum quod factum est ad Jeremiam, ex quo colligitur, quod prophetia praecedentem visionem tempore praecedit. Secundo ponitur comminationis prophetia, ibi, a tertio decimo anno Josiae. Et primo assignat comminationis causam; secundo comminatur poenam, ibi, propterea haec dicit dominus exercituum. Causam autem assignat ex inobedientia, propter quam ipsi aliis gentibus in poena connumerati sunt: quam aggravat ex tribus. Primo ex parte ipsius prophetae praedicantis, quia in praedicatione continuus: a tertio decimo anno Josiae, a quo usque ad finem vitae, et regni sui, cum regnaverit 31 annis sunt 18 anni, quibus additis quatuor anni Joakim, et tribus mensibus quibus regnavit Joathan, invenitur annus praedicationis Jeremiae quo haec gesta sunt, 23.
25:3
De nocte consurgens, ad modum ejus qui solicitus est ad explendum quodlibet opus. Prover. 6: discurre, festina, suscita amicum tuum, et cetera.
25:4
Secundo ex parte ipsius mittentis, qui ex multitudine nuntiorum invenitur solicitus: et misit dominus supra 7: misi ad vos omnes servos meos prophetas per diem, consurgens diluculo, et mittens: et non audierunt me; et cetera. Ad designandam autem divinam solicitudinem, nominat diluculum, nominat et noctem, quia Deus luxit in tenebris. Hae sunt illae tenebrae, de quibus Joan. 3, dicitur quod Nicodemus venit ad Jesum nocte; et cetera. Ex parte admonitionis, quae honesta est in se, utilis quantum ad promissam veniam. Unde primo inducit poenam de malis praeteritis, ponens praeceptum: revertimini unusquisque a via sua mala. Isa. 55: derelinquat impius viam suam, et vir iniquus cogitationes suas, et revertatur ad dominum, et miserebitur eis, et ad Deum nostrum; quoniam multus est ad ignoscendum.
25:5
Et promissum: et habitabitis in terra. Isa. 1: si volueritis, et audieritis me, bona terrae comedetis.
25:6
Secundo indicit cautelam pro malis futuris, ponens praeceptum: nolite ire post deos alienos, quantum ad idolatriam, neque me ad iracundiam provocetis, quantum ad peccata moris. Exod. 20: non habebis deos alienos coram me et cetera. Et praecepti contemptum: et non audistis. Deut. 32: ipsi me provocaverunt in eo qui non erat Deus, et irritaverunt in vanitatibus suis.
25:9
Hic comminatur poenam: et primo quam Babyloni inflixerunt, describens hostem: ecce ego mittam, et assumam (...) servum, inquantum ministerium divinae voluntatis exercebat. Supra 6: ecce populos venit de terra Aquilonis, gens magna consurgit a finibus terrae. Et describens poenam imminentem quantum ad interfectionem hominum: et interficiam eos, et ponam eos in stuporem, et in sibilum, et in solitudines sempiternas. Et quod nunquam reparentur, sed quasi ad similitudinem sempiternarum solitudinum redigantur. Supra 19: ponam urbem hanc in stuporem, et in sibilum. Omnis qui praeterierit per eam obstupescet, et sibilabit super universa plaga ejus.
25:10
Et quantum ad cessationem humanorum officiorum in gaudiis, perdamque, et in vitae commodis, vocem molae, supra 16: auferam de loco isto in oculis vestris, et in diebus vestris, vocem gaudii, et vocem laetitiae, vocem sponsi, et vocem sponsae.
25:11
Et describens etiam poenam duriorem: et servient septuaginta annis: tantum enim regnum Chaldaeorum duravit. Isa. 57: non in perpetuum irascar, quia spiritus a facie mea egredietur, et cetera.
25:12
Secundo ponit poenam quam Chaldaei sustinuerunt: cumque impleti fuerint septuaginta anni. Et primo ponit comminationem, visitabo. Apoc. 13: qui in captivitatem duxerit, in captivitatem ibit, et qui gladio occiderit, oportet eum gladio occidi.
25:13
Secundo comminationis certitudinem: et adducam omnia quae locutus sum contra eam. Isa. 13, 21, 46 et 47: prophetavit Jeremias: infra 50 et 51: quia servierunt; tamen ipsi in superbiam abusi sunt Dei beneficio.
25:14
Tertio ostendit poenae aequitatem: et reddam eis. Psalm. 27: secundum opera manuum eorum tribue illis, redde retributionem eorum ipsis, quoniam non intellexerunt opera domini; et in opera manuum eorum destrues illos, et non aedificabis eos.
25:15
Hic ponitur praedictae comminationis revelatio sub imaginaria visione: et primo ponit visionem; secundo exponit, ibi, et tu prophetabis ad eos omnia verba haec. Circa primum duo. Primo mittit eum ad propinandum; secundo invitantur illi quibus propinabatur ad bibendum, ibi, et dices ad eos. Circa primum duo. Primo dominus porrigit poculum secundum quod sibi videbatur visione imaginaria: sume calicem vini. Videbatur sibi quod dominus extensa manu calicem sibi porrigeret. Per vinum signatur divina indignatio per calicem potestas tyrannorum, per quos haec indignatio in gentes diffundenda erat. Propinabis, non quasi poenam infligens, sed quasi denuntians. Psal. 74: calix in manu domini vini meri plenus mixto.
25:17
Infra 51: calix aureus Babylon in manu domini, inebrians omnem terram; de vino ejus biberunt gentes, et ideo commotae sunt. Secundo ponit potationis effectum: et bibent, sustinendo afflictionem, turbabuntur, interius timore, et dolore, insanient, exterius, adinvicem pugnando more ebrii. Isa. 24: amara erit potio bibentibus illam. Tertio propheta exequitur injunctum officium, et accepi. Et primo propinat Judaeis, Jerusalem. Ezech. 9: a sanctuario meo incipite. 1 Petr. 4: tempus est ut judicium incipiat a domo Dei. Secundo amicis adventitiis, incipiens ab Aegyptiis, de quibus confidebant: Pharaoni (...) Ausitidis, quae alio nomine dicitur terra Hus, in confinio Idumaeae et Arabiae: et reliquiis, hoc dicit pro Geth, quae est quinta civitas Philisthinorum: et omnibus regnis. Isa. 14: hoc est consilium quod cogitavi super omnem terram, et haec est manus extenta super universas gentes.
25:26
Tertio ipsis Babylonis: et rex Sesach, idest Babyloniae, quae Hebraice dicitur Babel. Unde ad occultandum nomen, transposuit vocales, et immutavit consonantes in eis conjunctas, secundum consuetudinem Haebraeorum, qui docent pueros primam litteram cum ultima retrogradiendo dicere, et secundam cum penultima, et sic deinceps. Unde pro duplici Beth, quae est secunda littera apud Hebraeos posuit Sin, bis, quae est penultima: et pro lamed, posuit caph, quae ei, secundum primam computationem, conjungitur. 1 Corinth. 15: novissime inimica destruetur mors.
25:28
Hic invitatur ad bibendum: et circa hoc tria. Primo ponitur invitatio: bibite: sustinendo poenas, inebriamini, prae abundantia, quasi amittentes rationis usum, ut nesciatis quid faciatis, vomite, divitias amittite, cadite, in mortem et captivitatem. Et loquitur ad similitudinem ebrii. Job 20: divitias quas devoravit evomet, et de ventre illius extrahet eas Deus: Isai. 29: obstupescite et admiramini, fluctuate et vacillate; inebriamini, et non a vino, movemini, et non ab ebrietate, et cetera. Secundo ponitur coactio: cumque noluerint (...) bibentes bibetis, idest velitis, nolitis. Apoc. 14: si quis adoraverit bestiam, et imaginem ejus, et acceperit characterem in fronte sua, aut in manu sua; hic bibet de vino irae Dei, quod mixtum est mero in calice irae ipsius.
25:29
Tertio assignatur coactionis ratio, primo ex exemplo: quia ecce in civitate, scilicet Jerusalem. 1 Petr. 4: si autem primum a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio? Infra 49: ecce quibus non erat judicium, ut biberent calicem, bibentes bibent; et tu quasi innocens relinqueris? Non eris innocens, sed bibens bibes. Secundo ex domini edicto. Gladium, qui est idem quod potio. Ezech. 21: ejiciam gladium meum de vagina sua, et occidam in te justum et impium.
25:30
Hic ponitur expositio visionis: et primo contra gentes, secundo contra gentium principes, ibi, ululate pastores. Circa primum duo. Primo ponit comminationem, ponens divinam indignationem: dominus de excelso, idest de altitudine sui judicii, rugiet, terribiliter quasi leo iratus. Amos 3: leo rugiet: quis non timebit? Poenae universalitatem: super decorem, idest templum; quasi dicat: incipiet a templo, et procedet ira ipsius in omnem terram. Celeuma quasi calcantium: cantus vindemiatorum, per quem signatur gaudium victorum in depopulatione terrarum; qui significantur per calcatores, quia effundunt sanguinem humanum, sicut illi sanguinem uvae. Unde Isa. 63: torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum. Calcavi eos in furore meo, et conculcavi eos in ira mea: et aspersus est sanguis eorum super vestimenta mea, et omnia indumenta mea inquinavi. Infra 48: nequaquam calcator uvae solitum celeuma cantabit. Et ponit poenae aequitatem, ponens judicium: judicium domini cum gentibus. Mich. 6: judicium domini cum populo suo, et cum Israel dijudicabitur.
25:31
Et judicii modum: impios tradidi. Isa. 1: quia si me ad iracundiam provocaveritis, gladius devorabit vos, quia os domini locutum est. Secundo ponit poenae processum, et ordinem: haec dicit dominus. Et primo ponit poenae processum: ecce egredietur; quia una gens aliam impugnabit, et ipsa ab alia impugnabitur, et sic deinceps; a summitatibus, a maxime potentibus, sicut Chaldaeis, Graecis et cetera. Eccli. 10: regnum a gente in gentem transfertur propter injustitias et injurias, et contumelias, ac diversos dolos. Infra 30: ecce turbo domini furor egrediens, procella ruens in capite impiorum conquiescet.
25:33
Secundo ponit tribulationis effectum, quia privabuntur vita: et erunt interfecti domini, idest a domino. Supra 12: gladius domini devorabit ab extremo terrae usque ad extremum ejus. Et carebunt sepultura: non plangentur, neque colligentur, neque sepelientur. Supra 16, idem.
25:35
Hic comminatur contra principes gentium; et primo quantum ad personas, praesignans poenam, ululate, quasi non valentes dolorem verbis exprimere, sed elevatione vocis. Isa. 34: gladius domini repletus est sanguine, incrassatus est adipe de sanguine agnorum et hircorum, et de sanguine medullatorum arietum, et cetera. Optimates, qui sunt divites et principes in populo. Et excludit salutis viam: et peribit fuga. Thren. 1: abjerunt absque fortitudine ante faciem subsequentis.
25:36
Secundo quantum ad subjectas terras, vox clamoris. Et primo ponit per similitudinem devastationem urbium: quia vastavit dominus pascua eorum, idest civitates et villas, servans metaphoram gregis, conticuerunt; quasi dicat: in nihilum redacti sunt, ut de eis sermo non fiat, arva pacis, quae tempore pacis praeclara erant. Joel 1: ignis comedit speciosa deserti, et flamma succendit omnia ligna regionis. Et quantum ad destructionem templi: dereliquit umbraculum, templum scilicet Deus, quasi leo, quo custodiente nullus audebat accedere. Supra 12: reliqui domum meam.
25:38
Secundo ponit expositionem: quia facta est terra eorum in desolationem a facie irae columbae, scilicet Dei, qui sine commotione punit. Vel Jerusalem, quae pro amissione Dei irascitur. Vel Nabuchodonosor, propter superbiae stultitiam. Oseae 7: Ephraim quasi columba seducta non habens cor. Vel quia habebat columbam in arvis. Vel quia sicut mansuetus praeceptum domini executus est. Vel per antiphrasim, quia crudelis erat.
25:10
GEREMIA (EBR. JIRMÉJÂH[Â] = « JAHWEH INNALZA O STABILISCE »)
… Patetiche allusioni alla bellezza della vita familiare (cf. Ier. 6, 11; 9, 20; 16, 9; 25, 10; 31, 4-5, 20; 48, 33) e la lotta psicologica provocata in lui dalla vocazione profetica ci fanno intravedere il suo animo mite, alieno da facili entusiasmi. È stato detto che G. fu …
25:11
… Lo specifica espressamente Dan. 9. La restaurazione vaticinata da Ier. 25, 11 sg.; 29, 10 (cf. II Par. 36, 21) avrà inizio dopo 70 anni dal 605 a. C., ma avverrà lentamente. …
25:20
ACCARON (EBR. EGRÂN; ASIR. AMQARRÂNA)
I Profeti nominano A. con Gaza, Ascalon e Azoto, predicandone la rovina (Am. 1, 8; Ier. 25, 20; Soph. 2, 4; Zach. 9, 5-7). Nel 147 Alessandro Bala, re di Siria, donò A. col suo distretto a Gionata Maccabeo (I Mach. 10, 89).
… Il suo paese è 'Uš, regione tra Edom e l'Arabia settentrionale, come può dedursi da Ier. 25, 20-24; Lam. 4, 21 ed esplicitamente afferma l'aggiunta della versione greca Iob 42, 17; concordano ancora in tal senso le indicazioni sugli amici di G. (Iob 2, 11): Eliphaz (v.) di …
25:23
I D. sono nominati in Is. 21, 13; Ier. 25, 23; Ez. 38, 13; 25, 13 e Ier. 49, 8. Questi ultimi due testi considerano D. come posta a mezzogiorno di Edom (v.); si tratterebbe di un'oasi che corrisponde alla posizione di quella denominata el-'Olà. …
… Tēma'; gr. Θαψάν). - Nome di una tribù d'Ismaeliti (Gen. 25, 15; I Par. 1, 30) e del distretto da essi abitato, nell'Arabia settentrionale, ai confini del deserto siriano e ad ovest del golfo elanitico (Is. 21, 14; Ier. 25, 23).
25:25
… Isaia, Geremia, Ezechiele, fanno sentire la loro voce contro l'E., come contro tutte le altre regioni allora in auge (cf. Is. 11, 11; 21, 2; 22, 6; Ier. 25, 25; 49, 34 agg.; Ex. 32, 24). Qualche anno prima dell'annientamento di E. il profeta Geremia lo annunzia (Ier. 49, 34-39); predice infine il ritorno dei prigionieri elamiti « negli ultimi giorni ».
ZAMRI (EBR. ZIMRI; SETTANTA ZÁPAŘÁ)
In Ier. 25, 25 è menzionato un popolo con tal nome; potrebbe trattarsi, però, anche di una regione. …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.