2 Virgins follovv the Lambe vvhithersoeuer, singing a nevv canticle. 6. One Angel Euangelizeth the Gospel: 8 an other Angel telleth the fall of Babylon: 9 the third declareth their tormants that haue adored the beast, Moreouer tvvo hauing sickles, 15 one of them is commaunded to reape dovvne the corne, 18 the other to gather the grapes as in vintage, vvhich are troden in the lake of Gods vvrath.
1And I beheld: and lo a Lamb stood upon mount Sion, and with him an hundred forty-four thousand, having his name and the name of his Father written on their foreheads.Ed ecco che io vidi l'Agnello, che stava sul monte di Sion, e con esso cento quarantaquattro mila persone, le quali avevano scritto sulle loro fronti il nome di lui, e il nome del Padre di lui.AND I looked, & behold a Lābe stoode vpon mount Sion, and vvith him an hundred fourtie foure thousand hauing his name, and the name of his Father vvritten in their foreheads.Et vidi: et ecce Agnus stabat supra montem Sion, et cum eo centum quadraginta quatuor millia, habentes nomen ejus, et nomen Patris ejus scriptum in frontibus suis. 2And I heard a voice from heaven, as the noise of many waters and as the voice of great thunder. And the voice which I heard was as the voice of harpers, harping on their harps.E udii una voce dal cielo, come romore di molte acque, e come romore di gran tuono: e la voce, che udii, quasi di citaristi, che suonavano le loro cetere.And I heard a voice from heauen, as the voice of many vvaters, and as the voice of great thunder: and the voice vvhich I heard, as of harpers harping on their harpes.Et audivi vocem de cælo, tamquam vocem aquarum multarum, et tamquam vocem tonitrui magni: et vocem, quam audivi, sicut citharœdorum citharizantium in citharis suis. 3And they sung as it were a new canticle, before the throne and before the four living creatures and the ancients: and no man could say the canticle, but those hundred forty-four thousand who were purchased from the earth.E cantavano come un nuovo cantico dinanzi al trono, e dinanzi ai quattro animali, e seniori; e nissuno poteva imparare quel cantico, se non que' cento quarantaquattro mila, i quali furono comperati di sopra la terra.And they sang as it vvere a nevv song before the seate and before the foure beastes, and the seniors, and no man could say' the song, but those hundred fourtie foure thousand, that vvere bought from the earth.Et cantabant quasi canticum novum ante sedem, et ante quatuor animalia, et seniores: et nemo poterat dicere canticum, nisi illa centum quadraginta quatuor millia, qui empti sunt de terra. 4These are they who were not defiled with women: for they are virgins. These follow the Lamb whithersoever he goeth. These were purchased from among men, the firstfruits to God and to the Lamb.Questi son quelli, che non si sono macchiati con donne: perché sono vergini. Questi seguon l'Agnello, dovunque vada. Questi furon comperati di tra gli uomini primizie a Dio, e all'Agnello,These are they vvhich were not defiled vvith vvomen. For they are virgins. These folovv the Lambe vvhithersoeuer he shal goe. These vvere bought from among men, the first fruites to God and the Lambe:Hi sunt, qui cum mulieribus non sunt coinquinati: virgines enim sunt. Hi sequuntur Agnum quocumque ierit. Hi empti sunt ex hominibus primitiæ Deo, et Agno:
5And in their mouth there was found no lie: for they are without spot before the throne of God.Nè si è trovata menzogna nella lor bocca: imperocché sono scevri di macchia dinanzi al trono di Dio.and in their mouth there vvas found no lie. for they are vvithout spot before the throne of God.et in ore eorum non est inventum mendacium: sine macula enim sunt ante thronum Dei. 6And I saw another angel flying through the midst of heaven, having the eternal gospel, to preach unto them that sit upon the earth and over every nation and tribe and tongue and people:E vidi un altr'Angelo, che volava per mezzo il cielo, che aveva l'evangelio eterno, affin d'evangelizzare gli abitatori della terra, e qualunque nazione, e tribù, e lingua, e popolo:And I savv an other Angel flying through the middes of heauen, hauing the eternal Gospel, to euāgelize vnto them that sit vpon the earth, and vpon euery nation, and tribe, & tōge, & people:Et vidi alterum angelum volantem per medium cæli, habentem Evangelium æternum, ut evangelizaret sedentibus super terram, et super omnem gentem, et tribum, et linguam, et populum: 7Saying with a loud voice: Fear the Lord and give him honour, because the hour of his judgment is come. And adore ye him that made heaven and earth, the sea and the fountains of waters.E diceva ad alta voce: temete Dio, e onoratelo, perché è giunto il tempo del suo giudizio: e adorate lui, che fece il cielo, e la terra, e il mare, e le fonti dell'acque.saying vvith a loud voice, Feare our Lord, and giue him honour, because the houre of his iudgement is come: and adore ye him that made heauen and earth, the sea and al things that are in them, and the fountaines of vvaters.dicens magna voce: Timete Dominum, et date illi honorem, quia venit hora judicii ejus: et adorate eum, qui fecit cælum, et terram, mare, et fontes aquarum. 8And another angel followed, saying: That great Babylon is fallen, is fallen; which made all nations to drink of the wine of the wrath of her fornication.E un altr'Angelo seguitò, e disse: è caduta, è caduta quella gran Babilonia, la quale col vino d'ira di sua fornicazione ha abbeverato tutte le genti.And an other Angel folovved, saying, Fallen fallen is that great Babylon, vvhich of the vvine of the vvrath of her fornication made al nations to drinke.Et alius angelus secutus est dicens: Cecidit, cecidit Babylon illa magna: quæ a vino iræ fornicationis suæ potavit omnes gentes. 9And the third angel followed them, saying with a loud voice: If any man shall adore the beast and his image and receive his character in his forehead or in his hand,E un terzo Angelo venne dopo di quelli, dicendo ad alta voce: chi avrà adorato la bestia, e la sua immagine, e avranne ricevuto il carattere nella sua fronte, o nella sua mano:And the third Angel folovved them, saying vvith a loud voice, If any man adore the beast and his image, and receiue the character in his forehead, or in his hand:Et tertius angelus secutus est illos, dicens voce magna: Si quis adoraverit bestiam, et imaginem ejus, et acceperit caracterem in fronte sua, aut in manu sua: 10He also shall drink of the wine of the wrath of God, which is mingled with pure wine in the cup of his wrath: and shall be tormented with fire and brimstone in the sight of the holy angels and in the sight of the Lamb.Anche questi beverà del vino dell'ira di Dio, mescolato col vino schietto nel calice dell'ira di lui, e sarà tormentato con fuoco, e zolfo nel cospetto de' santi Angeli, e nel cospetto dell'Agnello:he also shal drinke of the vvine of the vvrath of God, vvhich is mingled vvith pure vvine in the cuppe of his vvrath, and shal be tormented vvith fire & brimstone in the sight of the holy Angels and before the sight of the Lambe.et hic bibet de vino iræ Dei, quod mistum est mero in calice iræ ipsius, et cruciabitur igne, et sulphure in conspectu angelorum sanctorum, et ante conspectum Agni:
11And the smoke of their torments, shall ascend up for ever and ever: neither have they rest day nor night, who have adored the beast and his image and whoever receiveth the character of his name.E il fumo de' loro tormenti si alzerà ne' secoli de' secoli: e non hanno riposo né dì, né notte quei, che adoraron la bestia, e la sua immagine, e chi avrà ricevuto il carattere del nome di essa.and the smoke of their tormentes shal ascend for euer & euer: neither haue they rest day and night, vvhich haue adored the beast, and his image, and if any man take the character of his name.et fumus tormentorum eorum ascendet in sæcula sæculorum: nec habent requiem die ac nocte, qui adoraverunt bestiam, et imaginem ejus, et si quis acceperit caracterem nominis ejus. 12Here is the patience of the saints, who keep the commandments of God and the faith of Jesus.Qui sta la pazienza de' santi, i quali osservano i precetti di Dio, e la fede di Gesù.Here is the patience of sainctes, vvhich keepe the commaundements of God and the faith of IESVS.Hic patientia sanctorum est, qui custodiunt mandata Dei, et fidem Jesu. 13And I heard a voice from heaven, saying to me: Write: Blessed are the dead who die in the Lord. From henceforth now, saith the Spirit, that they may rest from their labours. For their works follow them.E udii voce dal cielo, che dissemi: scrivi: beati i morti, che muoiono nel Signore. D'ora in poi già dice lo Spirito, che riposino dalle loro fatiche: attesoché van dietro ad essi le opere loro.And I heard a voice from heauen, saying to me, Vvrite, Blessed are the dead which die in our Lord. from hence forth novv, saith the Spirit, that they rest from their labours for their vvorkes folow them.Et audivi vocem de cælo, dicentem mihi: Scribe: Beati mortui qui in Domino moriuntur. Amodo jam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis: opera enim illorum sequuntur illos. 14And I saw: and behold a white cloud and upon the cloud one sitting like to the Son of man, having on his head a crown of gold and in his hand a sharp sickle.E mirai: ed ecco una candida nuvola, e sopra la nuvola sedeva uno simile al figliuolo dell'uomo, che aveva sulla sua testa una corona d'oro, e nella sua mano una falce acuta.And I savv, and behold a vvhite cloude: and vpon the cloude one sitting like to the Sonne of man, hauing on his head a crovvne of gold, and in his hand a sharpe sickle.Et vidi: et ecce nubem candidam, et super nubem sedentem similem Filio hominis, habentem in capite suo coronam auream, et in manu sua falcem acutam. 15And another angel came out from the temple, crying with a loud voice to him that sat upon the cloud: Thrust in thy sickle and reap, because the hour is come to reap. For the harvest of the earth is ripe.E un altr'Angelo uscì dal tempio, gridando ad alta voce a colui, che sedea sopra la nuvola: gira la tua falce, e mieti, perché è giunta l'ora di mietere, mentre la messe della terra è secca.And an other Angel came forth from the temple, crying vvith a loud voice to him that sate vpon the cloude, Thrust in thy sickle, and reape, because the houre is come to reape, for the haruest of the earth is drie.Et alius angelus exivit de templo, clamans voce magna ad sedentem super nubem: Mitte falcem tuam, et mete, quia venit hora ut metatur, quoniam aruit messis terræ.
16And he that sat on the cloud thrust his sickle into the earth: and the earth was reaped.E quegli, che sedea sulla nuvola, menò in giro la sua falce sulla terra, e fu mietuta la terra.And he that sate vpon the cloude, thrust his sickle into the earth, and the earth vvas reaped.Et misit qui sedebat super nubem, falcem suam in terram, et demessa est terra. 17And another angel came out of the temple which is in heaven, he also having a sharp sickle.E un altr'Angelo uscì dal tempio, che è nel cielo, che avea anch'egli una acuta falce.And an other Angel came forth from the temple vvhich is in heauē, him self also hauing a sharpe sickle.Et alius angelus exivit de templo, quod est in cælo, habens et ipse falcem acutam. 18And another angel came out from the altar, who had power over fire. And he cried with a loud voice to him that had the sharp sickle, saying: Thrust in thy sharp sickle and gather the clusters of the vineyard of the earth, because the grapes thereof are ripe.E un altr'Angelo uscì dall'altare, che aveva balìa sopra il fuoco: e gridò ad alta voce a quello, che aveva la falce acuta, dicendo: mena l'acuta tua falce, e vendemmia i grappoli della vigna della terra: perché le uve di lei son mature.And an other Angel came forth from the altar, vvhich had povver ouer the fite: and he cried vvith a loud voice to him that had the sharpe sickle, saying, Thrust in thy sharpe sickle, and gather the clusters of the vineyard of the earth: because the grapes thereof be ripe.Et alius angelus exivit de altari, qui habebat potestatem supra ignem: et clamavit voce magna ad eum qui habebat falcem acutam, dicens: Mitte falcem tuam acutam, et vindemia botros vineæ terræ: quoniam maturæ sunt uvæ ejus. 19And the angel thrust in his sharp sickle into the earth and gathered the vineyard of the earth and cast it into the great press of the wrath of God:E menò l'Angelo l'acuta sua falce sopra la terra, e vendemmiò la vigna della terra, e (la vendemmia) gettò nel lago grande dell'ira di Dio:And the Angel thrust his sharpe sickle into the earth, and gathered the vineyard of the earth, & cast it into the great presse of the vvrath of God:Et misit angelus falcem suam acutam in terram, et vindemiavit vineam terræ, et misit in lacum iræ Dei magnum: 20And the press was trodden without the city, and blood came out of the press, up to the horses’ bridles, for a thousand and six hundred furlongs.E il lago fu pigiato fuora della città, e uscì sangue dal lago fino alla briglia de' cavalli per mille secento stadi.and the presse vvas troden vvithout the citie, and bloud came forth out of the presse, vp to the horse bridles, for a thousand sixe hundred furlongs.et calcatus est lacus extra civitatem, et exivit sanguis de lacu usque ad frenos equorum per stadia mille sexcenta.
14:1
Witham
Behold a Lamb, by which is divers times represented our Saviour Christ. (Witham)
14:3
They sung as it were a new canticle. In these visions, after persecutions, are sometimes introduced rejoicings to encourage the servants of God in their sufferings from the wicked world.
Witham
No man could say (or sing) the canticle, but those hundred and forty-four thousand: by which are signified the elect, who were not defiled with women. Some expound this literally of those who always lived virgins; others understand all those who lived or died with a pure and clean heart, exempt from the corruption of vices, and of whom it is said, (ver. 5) that in their mouth was found no lie, and that they were without spot for the throne of God. (Witham)
14:4
Calmet
These are they, etc. In the style of the prophets, by fornication is meant idolatry, and virginity signifies cleanness from all sacrilegious worship. These, therefore, are virgins in this sense, who have not fallen into the impurities of creature worship. But others, as St. Augustine, understand it of persons who have lived in continency. The first, however, is the more literal sense. (Calmet)
14:6
Witham
Another Angel,...saying: Fear the Lord.[Ver. 6-7. I cannot but admire how Dr. W., after his learned modern divines, Mr. Mede and Mr. Whiston, could hook in the popish antichrist in so many places on this chapter, as ver. 7, where it is said fear God, the Christians, says he, are forewarned not to fall into any corruptions the visible Church afterwards fell into, particularly popery. According to a great many of our Protestant adversaries, the popes have been the great antichrist ever since the destruction of the heathen Roman emperors in the fourth age[century], and yet no man ever dreamt of it or suspected it. The Protestants tell the people, they need but open their Bibles and Testaments to see and find the monstrous popish antichrist, the frightful beast with seven heads and ten horns; and what is more strange than all the rest, not any one of the Latin or Greek Church for so many ages[centuries] could ever see the least appearance of what to them is visible at the first sight. The Greek Church, by an unfortunate schism, was divided from the Latin in the ninth age[century]: they wanted not learned men among them, well read in the Scriptures, who omitted nothing that could be alleged to justify their schism and separation from the pope of Rome. Is it possible that neither Photius nor any one among them should see this truth, so palpable that every Protestant presently discovers it at the opening of his New Testament? This at once would have justified their separation. This invention, which doubtless was suggested by the most subtle adversary of popery, first came, says the bishop of Meaux[Bossuet] on the Apocalypse, from the late Manicheans, a sect among the Albigenses, as infamous for their errors as for their morals, (see Nat. Alex. tom. 6. Saec. 11. and 12. p. 490. and tom. 7. Saec. 13. p. 66) who, among other detestable blasphemies against God, against Jesus Christ and his blessed Mother, taught the people that pope Silvester in Constantine's time was antichrist, and the Church from that time was become a den of thieves, and the harlot in the Apocalypse. I scarce think the reasons they brought will be approved by the writers of the late reformation, inasmuch, said they, as the Church and ministers of the Church were then permitted to receive ecclesiastical benefices and revenues. These heretics were followed in some points by Wycliffe and his disciples; but perhaps upon a strict examination, they only meant that the pope and bishops taught antichristian doctrine, and so were to be esteemed adversaries of Christ and precursors of antichrist. We may look upon Luther (though he denied the Apocalypse of St. John to be canonical Scripture) and the Lutherans and Calvinists, to be the true inventors of this empty and incoherent fable of the popish antichrist, twelve hundred years after the popes had successively one after another been the one, great, and famous antichrist. These lovers of novelty, liberty, and Church lands found the obscure revelations in the Apocalypse very convenient for their arbitrary fancies, where they could make the wicked Babylon not signify the heathen Roman empire, with St. Irenaeus and the primitive fathers, but to be the Christian popish Rome; and the scarlet whore must be the popes and cardinals who wear scarlet and purple. An argument not inferior to that Mr. Andrew Willet, who found out the pope to be the angel that opened with a key the bottomless pit, because, said he, who gives the cross keys for this arms but the pope? The last reformers of the faith found their ingenious expositions on the Apocalypse a fit means to stir up kings and princes, as well as the ignorant populace and unthinking mob against the tyranny of this Babylon: it is not my remark, nor that of the bishop of Meaux only, but of their learned Dr. Hammond, who, after he hath given us the extravagant and trifling ravings of Mr. Brightman, says, "that what such writers aim at, is to put the people in mind that they are to pull down antichrist. Nothing (says Dr. Hammond) can be more effectual towards the raising and fomenting of commotions." It is evident the country parson can never be at a loss, or want matter, to excite his parishioners (as occasion offers itself) to a detestation of popery and all papists, if he has but Mr. Brightman's revelations on the seven epistles in the second and third chapters of St. John's Apocalypse, written to the Protestant churches by name. See what we have cited on those chapters. If he keep by him Mr. Willet's expositions of the number of the name of antichrist, whereby he may prove that the three letters are each of them crosses, and that the sign of the cross, still retained by papists, is in very deed the cognizance of antichrist. He may confirm the same by Mr. Willet's evident demonstration, as he himself calls it. Take it in his own words, in his Synop. Papismi. Controv. 4. q. 16. "Antichrist, says he, is the great whore of Babylon, that is of Rome: and here, saith Willet devoutly, we are to note the singular providence of God, who suffereth not a jot of his word to fall to the ground: for even so verily, in the year 853[A.D. 853], next after Leo. IV. there was a right whore elected pope, called John, or if you will, Joan VIII. who fell in labour in the midst of a solemn procession: thus then by evident demonstration it appeareth that the pope is the whore of Babylon, and consequently antichrist." Is not this witty? No matter if by the same logic every whore that ever lived in Rome may be proved antichrist. But as for the story of pope Joan, David Blondel, a French hugonot, has shewn it to be a fable; for it neither was pope John, nor Joan, that succeeded Leo IV. in the year 853. Leo IV. died in July 853, to whom succeeded, in August or September of the same year, Benedict III. so that no place is found for pope John or Joan, to reign after Leo two years and five months, as the authors of that story pretend. The parson, if need be, may add the expositions on the seven vials of the learned and pious divine, Mr. Mede, as Dr. W. calls him: (though the bishop of Meaux looks upon him as a mere enthusiast) the effusion of the first vial, says Mede, was when the Waldenses and Albigenses, and the followers of Wycliffe, and Hus began to renounce popery. The second vial was completed by what is more eminently styled the reformation, begun by Luther, and carried on afterwards by many others. The third vial was completed partly by the laws made here in England in the reign of queen Elizabeth against popish priests, partly by the great overthrow given to the Spanish armada, in the year 1588, and also to the Spanish forces in the Netherlands. See the rest in Dr. W. p. 127. But Dr. W. with Mr. Whiston, looks upon the vials to be all still future. I cannot think that the learned men among the Protestants believe the popes to be antichrist, especially since time, that discovers what is true as to matters of fact, that are pretended to be foretold, has confuted the conjectures of de Moulin, Jurieu, Mede, Whiston, etc. I must here do justice to divers learned men of the Protestant communion. Grotius, in a letter (epist. 557.) to the Protestant John Gerard Vossius, tells him, "that they who did not believe the popes to be antichrist, nevertheless judged it necessary to give such interpretations, for the public good of the Protestant religion." See Mons. de Meaux in his advertisement, num. 1. The same Vossius answers, (ep. 571.) "that he himself having told a certain minister of Dort, whom he calls thickscull, (lourde tete) that he should not impose on the people, even against popery, that minister presently asked him if he was for taking the papists' part, whom, said he, we cannot run down too much, that the people may the more detest their Church. This, adds Vossius, is much the same as some others said to me at Amsterdam: why should not we say the pope is antichrist? must we leave off saying so? and make the people leave our communion more and more, as if too many did not leave it already?" This was a secret that was not to be divulged. Of our English Protestants, I have read Dr. Hammond's paraphrase and notes, on the second chapter of Thessalonians; and on the Revelation or Apocalypse, he never pretends that the popes are antichrist. The predictions in St. John, of the beasts, of the fall of Babylon, of the great harlot, he expounds, as fulfilled already, by the destruction of pagan Rome, and of its idolatry, superstitions, auguries, under the heathen emperors, much after the same manner as Alcazar, and as the bishop of Meaux and other Catholic writers. Mr. Richard Montague, in his Gag. p. 74, writes thus: "Whether the pope be that antichrist, or not, the Church (of England) resolveth not, tendereth it not to be believed any way. Some, I grant, are very peremptory indeed that he is. He, for instance, who wrote and printed it, I am as sure the pope is antichrist, that antichrist spoken of in the Scripture, as that Jesus Christ is God: but they that are so resolute, peremptory, and certain, let them answer for themselves. The Church is not tied, nor any one that I know of, to make good their private imaginations. For myself, I profess ingenuously I am not of opinion that the bishops of Rome personally are that antichrist....nor yet that the bishops of Rome successively are that antichrist," etc. He only holds the pope and papists to be antichrists improperly in the sense that St. John says, there are many antichrists. He cites for the same opinion Melancthon and others. Mr. Thorndike, in his just weights and measures, (chap. 2.) speaking to these two points, that the pope is antichrist, and papists idolaters. "The truth, says he, is they of the Church of Rome have overcharged us, in calling us heretics....but they that would have the pope antichrist, and the papists idolaters, have revived it upon them, and taken their revenge beyond the bounds of blameless defence....Let them not lead the people by the nose, to believe that they can prove the supposition, which they cannot," etc. The same Mr. Thorndike, in Apocalypse 19, p. 125, etc. shews more at large that their reverencing images in churches is no idolatry. And again, (p. 149) "having shewed, says he, why the Church of Rome cannot be charged with idolatry, I may from hence infer that the pope cannot be antichrist." Yet Dr. W. on the Apocalypse, has another argument to prove that the pope is antichrist, that is, by a new invention, the mystical antichrist, foretold by St. John, and his reign to be twelve hundred and sixty years, only because he supposeth that the pope and papists give divine honour, the honour that is due to God alone, to images, saints, and Angels. This he continually repeats, and takes it for a thing granted. It seems very strange, that so learned a doctor, after such mistakes have been canvassed and cleared, as appears by what hath been written by Mr. Thorndike on this subject, should still run on in this groundless supposition, contrary to all the protestations which the Catholics have constantly made. Every little papist boy or girl can assure the doctor, that they have been always taught to give divine honour and worship to God alone: they will recite to him the words of their catechism, that they pray indeed before images, to put them in mind of things thereby represented, but they do not pray to them, because they know they can neither see, nor hear, nor help them: they will tell him that the Angels and saints, even the blessed Virgin Mother of Christ, and the true mother of God made man, is no more than a creature below God, at an infinite distance; and so that the inferior honour that we pay to them, is nothing like to that supreme and divine honour, which we pay to God alone. In a word we know, and have always professed that images, Angels, and saints are but creatures; and as we are not such fools as to think them Gods, so neither are we so senseless as to pay them divine honour.] By this Angel are represented the preachers of the gospel, exhorting all men to the true faith and a good life. (Witham)
14:8
Witham
Another Angel,...saying:...She is fallen, she is fallen, that great Babylon. By Babylon, as observed before, may very probably be signified all the wicked world in general, whom God will punish and destroy after the short time of this mortal life: or may be signified every great city, and perhaps Rome returned to idolatry in the time of antichrist, a little before the end of the world, or may be signified the idolatry of heathen Rome, in the fourth age[century], when the Christian religion, under Constantine and his successors, began to triumph over paganism, that is according to those interpreters followed by Alcazar, Bossuet, P. Alleman, etc. which exposition Dr. Hammond thus expresseth: "the whole impure city of heathen Rome, under the title of Babylon, that old idolatrous city that had lain so heavy upon the people of God....should speedily be destroyed, for advancing the heathen worship." (Witham)
Challoner
It is probable that here by the great Babylon is meant the city of the devil; that is, the universal society of the wicked: as Jerusalem is taken for the city and the Church of God. (Challoner)
14:9
Witham
The third Angel followed....if any man shall adore the beast,...he also shall drink of the wine of the wrath of God, which is mingled with pure wine, etc. That is, he shall drink of the bitter cup of God's indignation, not mixed with water, or any thing to diminish its force, but with wine and wine; that is with punishments upon punishments for ever and ever. (Witham)
14:12
Witham
Here is the patience of the saints. Here patience is necessary, so as not to be carried away with such pleasures and vanities as are offered in the wicked Babylon, and to remain firm under persecutions with the pious inhabitants of Jerusalem. (Witham)
14:13
Witham
Blessed are the dead (all the dead) who die in the Lord, and not the martyrs only, for their works follow every one. (Witham)
Challoner
It is understood of the martyrs, who die for the Lord. (Challoner)
Calmet
For their works follow them. It is just that they rest at length from their labours, and enjoy for eternity the recompense of their fidelity. They land on the shores of their native country, enriched with the treasures of the good works they have done in this lower world. This is said in express contradiction to those who denied the necessity of good works, and maintained the indifference of actions. This seems to have been the doctrine of the Nicolaites and other heretics of those times. (Calmet)
Pastorini
The Holy Ghost confirms the sentence of their happiness, not only because at the moment of their departure their hard labours and penitential works cease, but their souls are admitted to a glorious immortality, the recompense of their good works. (Pastorini)
14:14
Witham
Like to the Son of man. That is, to our Saviour Christ, sitting on a white cloud, with a crown of gold, and in his hand a sharp sickle. And another Angel, desiring of him to do justice, by putting in his sickle, because the harvest of the earth was ripe, dry, and withered; that is the wicked, ripe for punishment. The like is again represented by the sickle, which is said to be put to the clusters of the vineyard: and they were cast into the great wine-press, or lake of the wrath of God, into hell, where the blood is said to come out even up to the horses' bridles, for a thousand and six hundred furlongs: a metaphorical way of expressing the exceeding great torments of the wicked in hell. But to pretend form hence to give the just dimensions of hell, is a groundless conjecture; of which see Cornelius a Lapide. (Witham)
14:8
Babylon.... By Babylon may be very probably signified all the wicked world in general, which God will punish, and destroy after the short time of this mortal life: or it may signify every great city wherein enormous sins and abominations are daily committed; and that when the measure of its iniquities is full, the punishments due to its crimes are poured on it. It may also be some city of the description in the text, that will exist, and be destroyed, as here described, towards the end of the world.
14:13
Die in the Lord.... It is understood of the martyrs who die for the Lord.
14:1
Liturgia The Epistle vpō S. Innocents day in Christmas.
Christ, and the same number of elect that were signed chap. 7.
14:3
learne 〈◊〉.
14:4
One state of life more excellēt then an other and virgins for their puritie passing the rest, & alwaies accompanying Christ according to the Churches hymne out of this place, Quecunque pergis, virgines sequuntur &c.
This the Church applieth to the holy Innocents that died first for Christ.
14:7
Concordanza Ps. 145.
Concordanza Act. 14.
14:8
Concordanza Esa. 21.
The citie of the diuel, which is the vniuersal societie of the wicked misbeleuers & il liuers in the vvorld.
Concordanza Ier. 51.
Concordanza Apo. 18.
14:10
The great damnatiō that shal folovv them that forsake Christ & the Church, & worship Antichrist or his image.
14:12
Faith is not ynough to saluatiō, without fulfilling of Gods cōmaū dements.
14:13
13. From hence forth novv.] This being specially spoken of Martyrs (as not onely S. Augustine seemeth to take it, Beza. but the Caluinists them selues, translating, in domino, for our Lords cause) the Protestants haue no reason to vse the place against Purgatorie or praier for the departed, seeing the Catholike Church and al her children confesse, Praying for the dead, and vnto Saincts, at the altar. that al Martyrs are straight after their death, in blisse, and neede no praiers. Vvhereof this is S. Augustines knovven sentence, He doeth iniurie to the Martyr, that praieth for the Martyr. Ser. 17 de verb. Apost. c. 1. and againe to this purpose he vvriteth thus most excellently tract. 84 in Ioan. We keepe not a memorie of Martyrs at our Lords table, as vve doe of other that rest in peace, that is, for the intent to pray for them, but rather that they may pray for vs &c.
But if vve take the vvordes generally for al deceased in state of grace, as it may be also, then vve say that euen such, though they be in Purgatorie and Gods chastisement in the next life, and neede our praiers, The place abused against Purgatorie, ansvvered. yet (according to the foresaid vvordes of S. Augustine) do rest in peace. being discharged from the labours, afflictions, and persecutions of this vvorld, and (vvhich is more) from the daily dangers of sinne and damnation, and put into infallible securitie of eternal ioy vvith vnspeakable comfort of conscience. and such in deede are more happie and blessed then any liuing, vvho yet are vsually in the Scriptures called blessed, euen in the middes of the tribulations of this life. Vvhereby vve see that these vvordes, from hence forth they shal rest from their labours, may truely agree to them also that are in Purgatorie, and so here is nothing proued against Purgatorie. Lastly, this aduerbe, á modo á modo, in Latin, as in the Greeke 〈Greek〉 〈Greek〉, doth not properly signifie, from this present time forvvard, Photius in Lexico. as though the Apostle had said, that after their death and so forvvard they are happie: but it noteth and ioyneth the time past together vvith the time present, in this sense, that such as haue died since Christs Ascension, vvhen he first entring into heauen opened it for others, goe not to Limbus Patrum, as they vvere vvont before Christs time, but are in case to goe straight to blisse, except the impediment be in them selues. Therfore they are here called blessed, that die novv in this state of grace & of the nevv Testament, in comparison of the old faithful and good persons.
Liturgia The Epistle in a daily Masse for the dead.
14:15
Concordanza Ioel 3.
Concordanza Mat. 13.
14:19
〈Greek〉 lacū. fat, trough, lake.
14:1
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 1.1
… And I heard the number of them that were sealed, a hundred and forty-four thousand who were sealed, out of every tribe of the children of Israel; of the tribe of Juda were sealed twelve thousand, of the tribe of Roubem twelve thousand.” And he mentioned each of the tribes singly, with the exception of Dan. Then, some way further on,
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 2.23
… and I will look on the blood, and will protect you. And there shall not be in you the plague of wasting when I shall smite the land of Egypt.” Also in the Apocalypse: “And I saw a Lamb standing on Mount Sion, and with Him a hundred and forty and four thousand; and they had His name and the name of His Father written on their foreheads.”
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. The Banquet of the Ten Virgins; or Concerning Chastity 1.5
… And they sung as it were a new song before the throne, and before the four beasts, and the elders: and no man could learn that song but the hundred and forty and four thousand, which were redeemed from the earth. These are they which were not defiled with women; for they are virgins. These are they who follow the Lamb whithersoever He goeth;”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Colossians 9
… for neither will these Powers accept such addresses, but will even toss them away from them, when they have beheld their Master dishonored. “I have honored thee,” He saith, “and have said, Call upon Me”; and dost thou dishonor Him? If thou chant this incantation with faith, thou wilt drive away both diseases and demons,
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 22.41
… And no man shall have power to learn that song save those for whom it is appointed. “These are they which were not defiled with women; for they are virgins. These are they which follow the Lamb whithersoever he goeth.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 48.14
… “Thou, Lord,” says the psalmist, “shalt save both man and beast.” I have myself said the same thing in other words, when I have spoken of virginity as gold and of wedlock as silver. Again, in discussing the one hundred and forty-four thousand sealed virgins who were not defiled with women,
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.40
… Herein is our love made perfect, if we have boldness in the day of judgement: that as he is, even so may we be in this world.” The Epistle of Jude also expresses nearly the same: “Hating even the garment spotted by the flesh.” Let us read the Apocalypse of John, and we shall there find the Lamb upon Mount Sion,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of Holy Virginity 27
… Ye shall bring unto the marriage of the Lamb a new song, which ye shall sing on your harps. Not surely such as the whole earth singeth, unto which it is said, “Sing unto the Lord a new song; sing unto the Lord, the whole earth” : but such as no one shall be able to utter but you. For thus there saw you in the Apocalypse a certain one
14:2
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Decease of His Brother Satyrus 2.132
132. The soul has to depart from the surroundings of this life, and the pollutions of the earthly body, and to press on to those heavenly companies, though it is for the saints alone, to attain to them, and to sing praise to God (as in the prophet’s words we hear of those who are harping
14:3
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 48.10
… nay, more, upon all bishops, presbyters, and deacons, and the whole company of priests and levites, who know that they cannot offer sacrifices if they fulfil the obligations of marriage. Again, when I adduce evidence from the Apocalypse, is it not clear what view I take concerning virgins, widows, and wives? “These are they who sing a new song
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 69.7
… If filthiness is cleansed, how much more is cleanness kept from defilement. “A new heart also will I give you and a new spirit.” Yes, for “in Christ Jesus neither circumcision availeth anything nor uncircumcision but a new nature.” Wherefore the song also which we sing is a new song,
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.40
… And that we may not suppose the reference to be to those who know not harlots, he immediately added: “For they continued virgins.” Whereby he shows that all who have not preserved their virginity, in comparison of pure and angelic chastity and of our Lord Jesus Christ Himself, are defiled.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Good of Widowhood 24
… and if there be any thing of this sort, she teaches you, who is now by time fixed, by love a well-wisher, by natural affection full of cares, by age secure. Do you specially, do you in such things consult her, who hath made trial of what you have made trial of. For your child sings that song,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.8
… for they continued virgins: and in their mouth was found no guile; for they are without fault.”
14:4
Tertulliano † 220 d.C. On Prayer 22
… for just so he says, “ Every man .” As, then, in the masculine sex, under the name of “man” even the “youth” is forbidden to be veiled; so, too, in the feminine, under the name of “woman,” even the “virgin” is bidden to be veiled. Equally in each sex let the younger age follow the discipline of the elder; or else let the male “virgins,”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. On the Dress of Virgins 4
… and there are eunuchs which have made themselves eunuchs for the kingdom of heaven’s sake.” Again, also by this word of the angel the gift of continency is set forth, and virginity is preached: “These are they which have not defiled themselves with women, for they have remained virgins; these are they which follow the Lamb whithersoever He goeth.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.33
… “And the priest answered to David, and said, There are no profane loaves in my hand, except one sacred loaf. If the young men have been kept back from women, they shall eat.” Also in the Apocalypse: “These are they who have not defiled themselves with women, for they have continued virgins; these are they who follow the Lamb whithersoever He shall go.”
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. The Banquet of the Ten Virgins; or Concerning Chastity 1.5
… And remark, in addition to this, how very great in the sight of God is the dignity of virginity: “These were redeemed from among men, being the first-fruits unto God and to the Lamb. And in their mouth was found no guile: for they are without fault,”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 5.1.10
… He showed this by the fullness of his love, being well pleased even to lay down his life in defense of the brethren. For he was and is a true disciple of Christ, ‘following the Lamb whithersoever he goeth.’
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 7
… For this is the nature of folly and of audacity; it is either unduly elevated, or on the other hand it is equally depressed, never observing a proper proportion. We are equal to angels in this respect, that we have a Kingdom pledged to us, the choir,
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 3.5
… Remember, I beseech Thee, that this warrior of Thine was once a raw recruit with me. I have before me the declaration of Thy majesty: “Whosoever shall teach and not do shall be called least in the kingdom of heaven.” May he enjoy the crown of virtue, and in return for his daily martyrdoms may he follow the Lamb robed in white raiment!
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 48.10
… Again, when I adduce evidence from the Apocalypse, is it not clear what view I take concerning virgins, widows, and wives? “These are they who sing a new song which no man can sing except he be a virgin. These are ‘the first fruits unto God and unto the Lamb,’
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 77.12
12. I give you this, Fabiola, the best gift of my aged powers, to be as it were a funeral offering. Oftentimes have I praised virgins and widows and married women who have kept their garments always white and who follow the Lamb whithersoever He goeth.
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 108.22
22. However, she has finished her course, she has kept the faith, and now she enjoys the crown of righteousness. She follows the Lamb whithersoever he goes.
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 130.8
… and thy desire shall be to thy husband and he shall rule over thee.” We are told that the bridegroom feeds among the lilies, that is, among those who have not defiled their garments, for they have remained virgins
san Girolamo † 420 d.C. Against Vigilantius 6
… Will you lay down the law for God? Will you put the Apostles into chains? So that to the day of judgment they are to be kept in confinement, and are not with their Lord, although it is written concerning them,
san Girolamo † 420 d.C. To Pammachius against John of Jerusalem 34
… and then, in truth, as concerns Christ’s flesh, were fulfilled the words, “Who is this that cometh up all in white, leaning upon her beloved?” And that which is written in the same book: “My beloved is white and ruddy.” These men are his true followers who have not
Sulpicio Severo † 420 d.C. The Doubtful Letters of Sulpitius Severus 2.2
… the restraint is temporal, but the reward will be eternal. For the blessed Apostle John also speaks concerning these, saying that “they follow the Lamb whithersoever he goeth.”
Sulpicio Severo † 420 d.C. The Doubtful Letters of Sulpitius Severus 2.11
… Wherefore also blessed Peter issues a precept to this effect: “purify your souls”; and if he had not been aware of such a thing as defilement of the soul, he would not have expressed a desire that it should be purified. But we should also very carefully consider that passage which says, “These
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Good of Marriage 31
… even if there had been wanting to those men in habit of mind also, what is plain in the deed of the latter. Therefore let these follow the Lamb, boys singing the new song, as it is written in the Apocalypse, “who have not defiled themselves with women:”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of Holy Virginity 49
… but, because that same Apocalypse itself, wherein such unto one such were revealed, in this also praises them, that “in their mouth there was not found a lie:”
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 3.28
… Moreover, in what place they are held with the Father is shewn, forasmuch as in the Father’s house, that is in His eternal mansion, they are preferred even before sons. Let them hear what is said through John; These are they which have not been defiled with women; for they are virgins, and follow the Lamb whithersoever He goeth (
Ecumenical Councils The Canons of the Holy Fathers Assembled at Gangra, Which Were Set Forth After the Council of Nice 1
… Paul “He that giveth his virgin in marriage doeth well, but he that giveth her not in marriage doeth better,” together with the striking passage in the Revelation of those that were “not defiled with women for they are virgins,”
Pseudo-Clement The First Epistle of the Blessed Clement, the Disciple of Peter the Apostle 1
To all those who love and cherish their life which is in Christ through God the Father, and obey the truth of God in hope of eternal life; to those who bear affection towards their brethren and towards their neighbours in the love of God; to the blessed brother virgins,
Pseudo-Irenaeus Pseud-Irenæus 1
… which he showed in the fulness of his love, in that he had of his own good-will offered to lay down his own life in defence of the brethren. For he was and is a genuine disciple of Christ, ‘following the Lamb whithersoever He goeth.’
14:5
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Against Lying 3
… But not so have the Martyrs understood the Apostle, the true, the holy Martyrs. They saw and held that which is written, “With the heart man believeth unto righteousness, and with the mouth confession is made unto salvation;” and, “In their mouth was found no lie:”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Against Lying 33
… but concerning a citizen of that city which is above and free, our mother, eternal in the heavens. And to our asking it is answered, “No lie is of the truth.” The sons of that city, are sons of the Truth. That city’s sons are they of whom it is written,“In their mouth was found no lie:”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Concerning Man’s Perfection in Righteousness 30
“Moreover,” says he, “in Job himself it is said: ‘And he maintained the miracle of a true man.’ Again we read in Solomon, touching wisdom: ‘Men that are liars cannot remember her, but men of truth shall be found in her.’ Again in the Apocalypse: ‘And in their mouth was found no guile, for they are without fault.’”
14:6
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis iv.section24
… “The breath of our countenance, Christ the Lord, to whom we said, that under Thy shadow we shall live among the nations;” at the time, viz., when He will more worthily transfer all the saints from a temporal to an everlasting Gospel, according to the designation, employed by John in the Apocalypse, of “an everlasting Gospel.”
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 1.14
… For at the end an exalted and flying angel, having the Gospel, will preach it to every nation, for the good Father has not entirely deserted those who have fallen away from Him. John, son of Zebedee, says in his Apocalypse:
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Exhortation to Martyrdom, Addressed to Fortunatus 2
… “And I saw another angel fly in the midst of heaven, having the everlasting Gospel to preach over the earth, and over all nations, and tribes, and tongues, and peoples, saying with a loud voice, Fear God rather, and give glory to Him: for the hour of His judgment is come; and worship Him that made heaven and earth, and the sea, and all that therein is.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 124.13
13. After saying that according to the apocalypse of John “the everlasting gospel” which shall be revealed in heaven
14:9
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 55.7
… and the smoke of their torments shall ascend up for ever and ever; and they shall have no rest day nor night, who worship the beast and his image.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 63.1
… and he shall be tormented with fire and brimstone in the presence of the holy angels, and in the presence of the Lamb: and the smoke of their torments shall ascend up for ever and ever; neither shall they have rest day nor night, who worship the beast and his image.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Exhortation to Martyrdom, Addressed to Fortunatus 3
… and the smoke of their torments shall ascend for ever and ever: and they shall have no rest day or night, whosoever worship the beast and his image.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.60
… and the smoke of their torments shall ascend up for ever and ever.”
14:13
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Thessalonians 4
… Take away his goods, and surely he will bless Thee to Thy face.” ( Job i. 10, 11 , Sept.) He makes trial; if he sees anything weak, he makes an attack, if strong, he desists. “And our labor,” he says, “be in vain.” Let us all hear, how Paul labored. He does not say work, but “labor”; he does not say, and you be lost, but “our labor.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 20.9
… Therefore, while these thousand years run on, their souls reign with Him, though not as yet in conjunction with their bodies. And therefore in another part of this same book we read, “Blessed are the dead who die in the Lord from henceforth and now, saith the Spirit, that they may rest from their labors; for their works do follow them.”
14:16
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.21
… and adore Him who made the heaven, and the earth, and the sea, and the fountains of waters.”
14:1
1. ET VIDI, ET ECCE AGNUS STABAT. — Joannes passim hic Christum vocat Agnum, mireque ea voce delectatur ob causas quas recensui cap. V, vers. 6, et quia alludit ad Isaiae XVI, 1: «Emitte Agnum, Domine, dominatorem terrae, de petra deserti ad montem filiae Sion.» Hunc enim Agnum jam emissum, et in Sion cum multis asseclis sui similibus consistentem, depingit hic Joannes. Tertio, et maxime, quia agit hic de virginibus qui sequuntur Agnum. Hi enim sunt αγνοι, id est casti. Christus ergo Agnus (uti hac visione significatur) amat agnellos, agnas et agnos, amat innocentes, virgines et Martyres. Unde S. Augustinus, serm. 1 De Innocent.: «Agni debent immolari, quia Agnus futurus est crucifigi, qui tollit peccata mundi.» Amat Christus Agnetes et castos: sicut ferrum trahit magnes, sic Christum sua trahit Agnes. Unde ait Apostolus: «Despondi vos uni viro virginem castam exhibere Christo,» II Cor. XI, 2. Hinc rursum vult Christus suos esse oves, ut sinant se ab eo regi quasi oves a pastore, plene in eum resignatae. Ipse enim «deducit velut oves Joseph;» ipse est pastor ovium, de quibus ait Joannes Evang., cap. X: «Oves meae vocem meam audiunt.» Mirum est quod agni mox nati matris balatum inter mille oves et matres agnoscant, statimque ad matris ubera accurrant: sic et mater inter mille agnos suum agnoscit. Ita fideles Christi vocem internam et externam audiunt et agnoscunt. Unde et Christus ait: «Ego cognosco oves meas, et cognoscunt me meae.» Hinc oves et agnos hos in judicio collocabit a dextris, atque secum in coelum deducet; haedos vero a sinistris deturbabit in tartara. Talis fuit David et S. Paulus dicentes: «Propter te mortificamur tota die, aestimati sumus sicut oves occisionis. Sed in his omnibus superamus propter eum qui dilexit nos.» Tales fuerunt Apostoli, fortes ut leones, sed mites et patientes ut agni, utpote Agni Dei filii et discipuli, qui ab eo audierunt: «Ite, ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos,» Lucae X, 3. STABAT SUPRA MONTEM SION — quia in Sion aedificatum erat a Salomone templum; hinc Sion allegorice significabat Ecclesiam novam sub Christo militantem, quia haec coepit in Sion. Nam, ut praedixit Isaias cap. II, vers. 3: «De Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem.» Sion enim hebraice significans speculam, significat totius sanctimoniae celsitatem, quae Deum jugiter respicit, intendit et contemplatur, ad eumque magnis virtutum passibus quotidie ascendit et contendit. Sion ergo, teste S. Hieronymo, lib. I Contra Jovinianum, notat virtutum culmen, quod erit in Sanctis hisce virginibus in fine mundi, simile illi quod Apostoli adepti sunt in Sion in die Pentecostes. Cernit ergo Joannes hic Agni exercitum virgineum in virtutum culmine, et in simili spiritus perfectione, qualis data fuit Apostolis et Sionidis in monte Sion. Ibi enim Apostoli aliique primi Christiani induti sunt virtute ex alto; ibi divinum Spiritum intimis praecordiis acceperunt, ut castitatis, paupertatis, opum mundique contemptus, charitatis, et coelestis vitae speculum et exemplar futuris omnibus saeculis darent; ibi insuper imbuti sunt coelesti robore ad Christi nomen toto orbe praedicandum, et ad vitam, si opus esset, pro eo prompte et alacriter profundendam. Eodem spiritu et virtute induentur hi Sionidae virgines et martyres, cum Antichristo dimicaturi. Anagogice vero mons Sion significabat Ecclesiam in coelis triumphantem, eamque hic symbolice ad litteram significat. Passim enim hic Joannes Sion, templum, altare, thymiama, etc., accipit in sensu anagogico, ut scilicet hic ad litteram significent coelestem patriam, coelitum gloriam, gratiarum actionem, laetitiam et felicitatem. Nam, ut ait Psaltes Psal. LXXXIII, vers. 8: «Videbitur Deus deorum in Sion.» Ita S. Gregorius, lib. V Comment. in lib. Regum, cap. III, ait Sion esse altissimum culmen supernae felicitatis. Vidit ergo Joannes hic Agni asseclas et milites contra Antichristum, puta virgines et Martyres, parta jam victoria triumphantes in Sion, id est in coelo, unde mox de eorum voce subdit: «Et audivi vocem de coelo.» Quaeres, cur ait Joannes: «Vidi supra montem,» non autem, in monte? Respondeo, primo, ut significet quod Virginitas omnem mundanae fabricae, aeque ac virtutis communis altitudinem longe superet. «E coelo,» ait Ambrosius, lib. I De Virginib., «accersivit quod imitaretur in terris. Haec (virginitas) nubes, aera, Angelos sideraque transgrediens, Verbum Dei in ipso sinu Patris invenit, etc. Elias etiam, quia nullius corporei coitus fuisse permixtus cupiditatibus invenitur, ideo curru raptus ad coelum. Incorruptio enim facit proximum Deo.» Quinimo refert et exprimit in virginibus imaginem S. Trinitatis prae aliis hominibus; Sancta enim «Trinitas prima est virgo:» Pater enim est ingenitus; Filius est αμητωρ, qui a solo Patre sine matre genitus; Spiritus Sanctus non generatur, sed spiratur. Quare sicut ventus auram et spiritum aspirat, non generat: ita et Pater cum Filio spirat Spiritum Sanctum, non generat. Quocirca recte canit B. Nazianzenus in carmine De Virginitate: Prima Trias virgo est; siquidem Patre natus anarcho Filius est: nec enim Pater ortum traxit ab ullo. Hinc audit Nazianzenus virginitatem tantum praestare conjugio, quantum animus carni, coelum terrae, Deus homini praestat et antecellit. Audi et S. Gregorium, lib. V in lib. Reg. cap. III: «Bene in sublimi esse virgines dicuntur, quia quod naturam humanam supergreditur, in altissimo virtutum culmine situm est. Unde et virgo ille dilectus Jesu, locum virginum insinuans, ait: Vidi supra montem Sion Agnum stantem, et cum eo centum quadraginta quatuor millia; hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati: virgines enim sunt. In monte quidem esse cum Agno dicuntur, quia per meritum incorruptionis, quo a terrenis et carnalibus delectationibus se dividunt, in sempiterna Redemptoris gloria sublimantur.» Hinc rursum ait Nazianzenus: «Effulsit castimonia dividens mundum,» quasi constituens supremum quemdam mundum ab hoc infero divisum et elevatum, in eoque super alios omnes collocans virgines. Quocirca S. Cyprianus, lib. De Habitu virginum, et ex eo S. Augustinus, lib. IV De Doctrina Christi, cap. XXI, de virginibus loquens: «Flos est ille Ecclesiastici germinis, decus atque ornamentum gratiae spiritualis, laeta indoles laudis et honoris, opus integrum atque incorruptum, Dei imago respondens ad sanctimoniam Domini, illustrior portio gregis Christi. Gaudet per ipsas, atque in ipsis largiter floret sanctae matris Ecclesiae gloriosa fecunditas; quantoque plus gloriosa virginitas numero suo addit, tanto plus gaudium matris augescit.» Et S. Hieronymus, epist. 17 ad Marcellam: «Certe flos quidam et pretiosissimus lapis inter Ecclesiastica ornamenta, monachorum et virginum chorus est.» Denique Sapiens, Eccli. XXVI, 20: «Omnis ponderatio non est digna continentis animae.» Secundo, το supra montem significat virginitatem esse rem arduam, eumque qui virgo esse velit, quasi super montem altissimum conniti et conscendere debere, ac coelitum et Angelorum vitam aemulari. Nam, ut ait S. Augustinus, serm. 250 De Tempore: «Inter omnia Christianorum certamina sola duriora sunt praelia castitatis, ubi quotidiana est pugna, et rara victoria; gravem castitas sortita est inimicum, qui quotidie vincitur, et tamen timetur.» Quocirca eam praecipere noluit Christus, sed consulere, et ad eam quasi rem sublimem allicere, dicens: «Qui potest capere, capiat,» Matth. XIX, 12. Hinc et Patres omnes aequant virgines, imo anteponunt Angelis. Nazianzenus virginitatem vocat «Angelicae gloriae aemulam.» S. Ambrosius, lib. De Virginitate: «Castitas Angelos fecit: qui eam servavit, Angelus est; qui perdidit, diabolus.» S. Augustinus, lib. De Virgin., cap. XXIII: «Virginalis integritas, et per piam continentiam ab omni concubitu immunitas, angelica portio est, et in carne corruptibili incorruptionis perpetuae meditatio.» S. Cyprianus, lib. De Discipl. virgin.: «Cum castae perseveratis et virgines, Angelis Dei estis aequales.» S. Bernardus, epist. 52 ad Henricum Senon. Archiep.: «Castitas Angelum de homine facit. Differunt quidem inter se homo pudicus et Angelus, sed felicitate, non virtute; et si illius castitas felicior, hujus tamen fortior esse cognoscitur. Sola est castitas quae in hoc mortalitatis et loco et tempore, statum quemdam immortalis gloriae repraesentat.» Quin et Christus, Matth. XXII, 30: «In resurrectione,» ait, «neque nubent, neque nubentur; sed erunt sicut Angeli Dei in coelo.» Hinc rursum notat Viegas το super montem significare virgines, si virginitatem suam tueri et conservare velint, debere alterum sexum fugere, in cellas, claustra et montes secedere. Nam, ut ait Tertullianus, lib. De Veland. virgin.: «Omnis publicatio virginis bonae, stupri passio est: quantum velis bona mente conetur, necesse est publicatione sui periclitari, dum percutitur oculis incertis et multis, dum digitis demonstrantium titillatur, dum nimium amatur, dum inter amplexus et oscula assidua coalescit; sic frons duratur, sic pudor teritur, sic solvitur: pura virginitas nihil magis timet quam semetipsam; etiam feminarum oculos pati non vult.» Idem, libro De Cultu feminarum: «Cum omnes templum Dei simus, illato in nos et consecrato Spiritu Sancto, ejus templi aedituus et antistes est pudicitia, quae nihil immundum neque profanum inferri sinit, ne Deus ille qui inhabitat, inquinatam sedem offensus derelinquat.» Virgines ergo, fugientes cum Lot incendium Sodomae, sibi aeque ac illi dictum putent illud Angeli Genes. XIX, 17: «Salva animam tuam, noli respicere post tergum, nec stes in omni circa regione; sed in monte salvum te fac, ne et tu simul pereas.» Ita Nazianzenus, Exhort. ad virgines: «Recte incedis, virgo, in montibus salveris, ad Sodomam ne respexeris, ne in salis statuam obdureris.» Vide S. Hieronymum, epist. ad Eustochium, de Custodia virgin.; S. Basilium, Ambrosium, Ephrem, Nazianzenum, et quotquot de virginitate scripserunt. Mirabile castitatis, aeque ac fugae dedit exemplum S. Pelagia, virgo Antiochena et martyr quindecim annorum, cujus festum colit Ecclesia 9 julii: quam mire celebrat S. Ambrosius, lib. III De Virgin., sub initium; et S. Chrysostomus duas homilias de ejus laudibus scripsit, quae exstant apud Lipomanum, tom. VII; celebrat et eam S. Augustinus lib. I De Civit., XXVI. Quae cum sola esset domi, et a persecutoribus, id est, ut ait S. Ambrosius, «a praedonibus fidei vel pudoris circumsideri se videret,» absente matre et sororibus, vacua praesidio, sed Deo plenior: «Quid agimus,» inquit, «nisi prospicimus, captiva virginitas? Moriamur, si licet, vel si nolint licere, moriamur. Jam sacrilegas aras praecipitata subvertam, et accensos focos cruore restinguam.» Ergo praecipitavit se ex alto, itaque in coelum evolavit. Hoc enim innuit ipsa dicens, «Praecipitata,» et diserte asserit S. Chrysostomus. Quare mirum Baronium in Martyrol., dicere, S. Ambrosium asserere eam cum matre in flumen se conjecisse. Hoc enim de ejus sororibus, non autem de ipsamet asserit S. Ambrosius. Subdit enim: «Ast ubi detestandi persecutores ereptam sibi viderunt praedam pudoris, matrem et sorores coeperunt quaerere. Verum illae spirituali volatu jam campum castitatis tenebant: cum subito hinc persecutoribus imminentibus, inde torrente fluvio exclusae a fuga, inclusae ad coronam. 'Quid veremur?' inquiunt. 'Ecce aqua, quis nos baptizari prohibet? Et hoc baptisma est quo peccata donantur, regna quaeruntur. Excipiat nos aqua quae coelum aperit, inferos tegit, mortem abscondit, Martyres reddit. Te, rerum Conditor, precamur, Deus, ne exanimata spiritu corpora vel unda dispergat, ne mors separet funera, quarum vitam non separavit affectus; sed sit una constantia, una mors, una etiam sepultura.' Haec effatae et suspensae paululum, incincto sinu quo pudorem tegerent, nec gressum impedirent, consertis manibus tanquam choros ducerent, in medium progrediuntur alveum, ubi unda torrentior, ubi profundum abruptius, illo vestigia dirigentes. Nulla pedem retulit, nulla suspendit incessum, nulla tentavit ubi figeret gressum: anxie cum terra occurreret, offensae vado, laetae profundo. Videres piam matrem nodo stringentem manus, gaudere de pignore, timere de casu, ne sibi filias vel fluctus auferret. 'Has tibi,' inquit, 'hostias, Christe, immolo, praesules virginitatis, duces castitatis, comites passionis.' Sed quis jure miretur tantam viventibus fuisse constantiam, cum etiam defunctae immobilem stationem corporum vindicaverint? non cadavera unda nudavit, non rapidi cursus fluminis volutarunt. Quin etiam, sancta mater licet sensu carens, pietate tamen adhuc servabat amplexum, et religiosum quem strinxerat nodum, nec morte laxabat, ut quae religionis debitum solverat, pietate haerede moreretur. Nam quas ad martyrium junxerat, usque ad tumulum vindicabat.» CENTUM QUADRAGINTA QUATUOR MILLIA. — Putant aliqui, ut S. Hieronymus, lib. I Contra Jovinianum, et Alcazar, hos esse eosdem cum illis totidem signatis cap. VII; sed longe verius est esse diversos: nam hi virgines sunt; illi fideles et sancti cujusque status, etiam conjugalis; illi omnes sunt Judaei, hi tam Judaei quam Gentiles. Describitur ergo hic numerus, aeque ac sors, virginum, qui erit tempore Antichristi, utpote qui potentissimum vitium libidinis, ad quod tum caro, tum magis Antichristus incitabit, eo tempore fortissime superarint. Hoc enim ipsa verba, ipseque textus clare significat; nihil enim cogit nos ad allegorias, vel tropos confugere. Ita Aretas, Ribera, Viegas et alii, qui haec plane ut sonant, non de aliis quam virginibus in fine mundi futuris accipiunt. Porro Viegas censet hic numerum definitum poni pro indefinito: Plures enim, inquit, in fine mundi erunt virgines quam 144 millia, ut patet ex eo quod soli parvuli et infantes, qui utique virgines sunt, plures erunt. Nam in sola Ninive tempore Jonae, fuerunt plusquam 120 millia parvulorum et innocentium, Jonae IV, 11; itaque ipse numerum centenarium putat significare universitatem infantium et puerorum virginum, qui tunc erunt: numerum vero quadragenarium significare universitatem virginum Deo dicatarum, quae tunc erunt: denique numerum quaternarium significare universos viros et feminas, qui in saeculo virginitatem tunc colent. Melius magisque ad litteram Ribera putat, praecise in fine mundi fore 144 millia virginum. Qua enim alia de causa hunc numerum praecise poneret et definiret Joannes? cur super quadragenarium adderet quaternarium, non senarium vel octonarium, nisi quia significat praecise totidem fore. Nec enim hic illa causa assignari potest quae data est capit. VII. Ibi enim recensentur tantum ii qui ex singulis duodecim Judaeorum tribubus erunt electi, et ex singulis numerantur duodecim millia (eo quod duodenarius sit symbolum universitatis, significetque omnes fideles, qui duodecim tam Patriarcharum, quam Apostolorum sunt discipuli et filii), quae in unum conflata faciunt 144 millia. Hic vero promiscue omnes virgines, tam Gentium quam Judaeorum, numerat S. Joannes. Ad argumentum Viegas respondet hic non numerari infantes et parvulos: in his enim virginitas non est virtus, sed conditio aetatis. His autem recensentur virgines, qui pro virginitate contra Antichristum stabunt et decertabunt usque ad mortem, ideoque omnes lauream virginitatis, multi etiam, martyrii, a Deo accipiunt. Constat enim parvulos, uti virtutis, ita et laureae virginitatis, non esse capaces. Notat S. Cyprianus, lib. De Habitu virgin., hic tantum numerari virgines masculos, non feminas; quia Joannes non ait: «Hae sunt,» sed «hi sunt, qui cum mulieribus non sunt coinquinati;» per masculos tamen significari quoque feminas, quia femina viri portio est, et a viro sumpta. Verum dico tam feminas, quam masculos, hic numerari. In feminis enim, utpote fragilioribus, fortior et generosior erit virginitas. In genere ergo masculino, utpote nobiliori, intelligitur femininum, quasi sane utrumque. Nec enim aliter dicere, et utrumque simul complecti potuit Joannes. Si enim dixisset feminine: «Hae sunt,» exclusisset masculos. Non enim mares sub feminis, uti feminae sub maribus, comprehendi et intelligi solent. Porro Ecclesia legit haec loco Epistolae in festo SS. Innocentium: unde aliqui opinati sunt Innocentes ab Herode occisos fuisse 144 millia. Sed temere: Ecclesia enim tantum haec accommodat illis, quia innocentes sunt, cum ad litteram sciat haec non ad illos, sed ad virgines futuros spectare. HABENTES NOMEN EJUS (Agni), ET NOMEN PATRIS EJUS SCRIPTUM IN FRONTIBUS SUIS. — Haec scriptura, sive character Agni opponetur characteri Antichristi, de quo capite praecedenti, in fine. Sensus ergo est, q. d.: Hi virgines, Agni asseclae, libere profitebantur et vocabant se servos, imo sponsas Christi et Dei Patris, hoc est, se non tantum fidem et religionem, sed et virginitatem perpetuam in aeternum obtulisse et consecrasse Deo et Christo instar martyrum, qui sanguinem et vitam Deo consecrarunt. Habet enim et castitas suum martyrium, idque difficile et longum. Rursum, hi ab omnibus cognoscebantur et vocabantur familiares et intimi Christo et Patri, in ejusque aula et familia esse quasi primi et principes, imo reginae, utpote sponsae, de quibus ait Paulus II Corinth. XI, 2: «Despondi vos uni viro virginem castam exhibere Christo.» Est catachresis. Nec enim necessum est dicere, quod reipsa hoc nomen frontibus virginum inscribetur. Symbolice tamen hoc eis inscribi vidit Joannes, ad significandam hanc liberam eorum professionem quam dixi. Si quis tamen reipsa inscribendum velit ad eorum decus et gloriam, non repugnabo; praesertim quia character Antichristi, cui hic opponetur, realis erit et visibilis, uti dixi cap. praecedenti, in fine. Vide dicta de signo crucis, quo omnes fideles tempore Antichristi signabuntur, cap. VII, vers. 3. Nota hic rursum castitatem esse virtutem principem, regalem et divinam, ita ut virgines nomine Dei insigniantur, ejusque nomen et titulum in fronte praeferant. Quocirca David rex a regio castitatis gradu delapsus in adulterium, orat Psal. L, 14, dicens: «Spiritu principali confirma me;» ubi pro principali Hebr. est נדיבה nedibah, id est principe, qui princeps est decetque regem et principem, q. d. Spiritum castitatis quasi principem, quem adulterio perdidi, mihi restitue, eoque me confirma, ut rursus regem et principem referam et repraesentem. Secundo, Hugo: «Habent virgines nomen Dei scriptum in frontibus, quia eodem nomine appellantur quo Deus: vocantur enim dii.» Sic enim judicibus ait Deus: «Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes;» multo magis idipsum dicet virginibus.
14:2
2. ET AUDIVI VOCEM DE COELO, TANQUAM VOCEM AQUARUM MULTARUM. — Una eademque vox et jubilus 144 millium, puta virginum, comparatur hic tribus diversis vocibus sive sonis: primo, sono aquarum multarum, quia sonora erat, et ex multis variisque vocibus et sonis conflata, uti aquae multae in saxa decidentes aut collisae, sonorae sunt, magnumque et varium edunt strepitum. Secundo, sono tonitrui magni, qui non tantum sonorus, sed et terribilis est et horrendus, utpote coelestis; idque primo, quia virginum vox coelestis est, atque impiis et incestis in fine mundi terribilis erit et horrida ut tonitru. Sic disputante S. Paulo de castitate, justitia, judicio, tremefactus est Felix Praeses incestus, Actor. XXIV, 25. Secundo, quia ut tonitru ex nubis collisione, et ex nube erumpentis fulminis violentia nascitur, ita tertio, haec vox virginum similis est sono citharae, primo, quia suavissima est, et suavissimo cantu Deum, Angelos et Sanctos demulcet. Hi enim virgines ore canendo, aeque ac manibus pulsando citharas, concinunt novum et inauditum in orbe canticum. Ita Scipio apud Ciceronem, lib. De Repub., ait civitatem esse concentum. «Sicut in fidibus et tibiis, ac cantu ipso et vocibus concentus quidam tenendus est ex distinctis sonis: sic ex summis, mediis et infimis interjectis ordinibus ut sonis, moderata ratione civitatem consensu dissimillimorum concinere: et quae harmonia a musicis dicitur in cantu, eam esse in civitate concordiam, arctissimum atque optimum in omni republica vinculum incolumitatis, eamque nullo pacto sine justitia esse posse,» uti refert S. Augustinus, lib. II De Civit., cap. XXI. Secundo, sonus citharae significat virtutum omnium in virginibus consonantiam: ita S. Hieronymus in XVI Isaiae, vers. 11. Virginitas enim paritur abstinentia, poenitentia, humilitate; alitur prudentia, fortitudine, obedientia; perficitur solitudine, silentio, charitate, oratione aliisque virtutibus: omnes enim virtutes circa virginitatem quasi excubant, ut eam tutentur, et circa eam quasi chorum agunt. Tertio, Rupertus: «Citharae significant pectora fidelium, in quibus per fidem musica coelestis inhabitat.» Fides ergo comparatur citharae, et quia sola fides ad salutem non sufficit, hinc extendi debent in ea chordae mandatorum Dei, eaeque tractari et pulsari manibus, id est, operando et exequendo perfici et impleri, ut integra fiat harmonia. Quarto, chordarum in cithara distensio et sonus significat distensionem et mortificationem carnis, quae mater et nutrix est virginitatis, ideoque suavissime sonat in auribus Dei. Ita Ansbertus: «Quod citharas Dei de bestia triumphantes habere dicuntur, sic intellige, q. d. Ipsi erant citharae Dei, laudibus scilicet corda habentes dicata, et utriusque testamenti consona veritate canora. Vel certe citharas habent, voluptates scilicet carnis ligno passionis affixas. Passio enim Christi lignum est citharae; chordae vero superextensae sanctorum sunt corpora terrenis concupiscentiis emortua. De quibus Paulus dicit: Qui sunt Christi, carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis. Quorum etiam voce Psalmista ait, Psalm. CXVIII, 8: 'Confige timore tuo carnes meas; a judiciis enim tuis timui.'» Ita et S. Gregorius, II Moral. XXXI, ubi explicans illud Job, cap. XXX: «Versa est in luctum cithara mea, et organum meum in vocem flentium,» sic ait: «Quia organum per fistulas, et cithara per chordas sonat, potest per citharam recta operatio, per organum vero sancta praedicatio designari. Per fistulas quippe organi, ora praedicantium; per chordas vero citharae, intentionem recte viventium non inconvenienter accipimus. Quae dum ad vitam aliam per afflictionem carnis tenditur, quasi extenuata chorda in cithara per intuentium admirationem sonat. Siccatur enim chorda ut congruum in cithara cantum reddat; quia et sancti viri castigant (et jejuniis siccant) corpus suum, et servituti subjiciunt, atque ab infimis ad superiora tendunt.» Haec ergo est cithara crucis Christi, quam praefiguravit cithara Davidis, quam ipse pulsans fugabat spiritum malum qui exagitabat Saulem, I Reg. XVI, 23. Nam, ut ibidem ait Eucherius, et ex eo Beda et Angelomus: «Iste puer in cithara suaviter, imo fortiter canens, malignum spiritum qui operabatur in Saule, compescuit; non quod citharae illius tanta virtus erat, sed figura crucis Christi, quae de ligno et extensione nervorum mystice gerebatur, ipsaque passio cantabatur, eaque jam tunc daemonis spiritus opprimebatur: in hoc tribuens moraliter exemplum, ut fastum divitum sermone humili ad aliquod bonum provocemus;» et fastum carnis mortificatione distendendo et pulsando prementes, suave castumque melos Deo cantemus. Sicut enim in honoribus humilitas, in opibus paupertas, ita et in deliciis periclitatur castitas. Id prae caeteris sensit et docuit S. Carolus Borromaeus, qui ad servandam castitatem voluptatibus omnibus bellum indicens, austeram admodum egit vitam; atque ad Cardinalem quemdam scripsit, «sine poenitentia et asperitate vitae impossibile esse servare castitatem,» utpote quam tantopere caro, daemon et mundus impugnant. Quocirca castitas dicitur a castigatione, ait D. Thomas, II II, Quaest. CLI, art. 1: «Nomen castitatis sumitur ex hoc, quod per rationem concupiscentia castigatur, quae ad modum pueri est refrenanda,» ut patet per Philosophum, in II Ethic., cap. ultim. Sicut enim pueri, quia ratione, qua carent, regi nequeunt, regendi et frenandi sunt virga: ita et concupiscentia, quae est instar pueri, castigatione domanda est. Hoc est quod ait S. Hieronymus ad Furiam: «Ardentes diaboli sagittae jejuniorum et vigiliarum rigore extinguendae.» Si objicias inde te fore debilem, vel infirmum, respondet S. Hieronymus in Vita sanctae Paulae: «Satius est stomachum dolere, quam mentem.» Et S. Antonius apud Athanasium: «Mihi credite, fratres, pertimescit Satanas piorum vigilias, orationes, jejunia, voluntariam paupertatem.» Quin et Christus, Marci IX, 28: «Hoc genus in nullo potest exire, nisi in oratione et jejunio.» In Chronicis S. Francisci, part. I, lib. VI, cap. XXXII, narratur quod quidam quaesierit a viro sancto: Cur Joannes Baptista sanctificatus in utero ivit in desertum, ibique tam austeram vitam egit? Respondit Sanctus: Dic et tu: Cur caro recens, esto sit bona salitur? Cumque ille diceret, ut conservetur, et non corrumpatur; subjunxit Sanctus: «Ita pariter Baptista sale poenitentiae salivit corpus, ut illud sanctum purumque a peccato conservaret,» juxta id quod de eo canit Ecclesia: «Ne levi saltem maculare vitam famine posset.» Axioma est S. Francisci, quod se experientia didicisse asserebat: «Daemones horrent et fugiunt austeritatem vitae et rigorem poenitentiae; appropinquant vero iis qui carnem delicate habent, eosque valide tentant et impugnant.» Ita Chronic. Ordinis S. Francisci, part. I, lib. I, cap. XXI. Hinc mystice Alcazar (quod tamen ipse putat esse litterale): Vox, inquit, Apostolorum fuit quasi vox e coelo, tanquam aquarum multarum et tonitrui magni, quia instar coelestis tonitrui percellebat mentes audientium, easque prosternebat et ad Christum convertebat; vox vero fidelium primitivorum, qui perfecti erant et quasi Religiosi, ideoque stabant supra montem Sion, erat quasi vox citharoedorum. Primo, quia illorum omnium dulcissima erat concordia et consonantia. Secundo, quia non tantum ore, sed et manibus, id est, operibus piis et sanctis, laudabant Deum. Tertio, quia in aerumnis, persecutionibus, martyriis et equuleis distenti quasi chordae in cithara, gratias agebant Deo, quae ingens erat Dei et Apostolorum laus et gloria, atque Gentilium confusio et admiratio: hocque est canticum novum et saeculis prioribus inauditum quod cantabant, nimirum exultans Apostolorum, Martyrum et fidelium gloriatio in ipsismet persecutionum et cruciatuum procellis. Hisce ergo citharoedis optime convenit illud Psaltis Psalm. XXXII, 2: «Confitemini Domino in cithara;» et Psalm. XLII, 2: «Confitebor tibi in cithara, Deus, Deus meus.» Talis citharoedus fuit S. Bonifacius Martyr, cujus festum celebrat Ecclesia 14 maii, qui cum ungulis ferreis excarnificaretur, et acuti calami ei inter manuum ungues et carnes infigerentur, atque plumbum liquefactum in os infunderetur, haec tantum ejus quasi citharizantis vox audiebatur: «Gratias tibi ago, Domine Jesu Christe, Fili Dei.»
14:3
3. ET CANTABANT QUASI CANTICUM NOVUM. — To quasi non est nota similitudinis, sed veritatis et asseverationis; hanc enim saepe apud Hebraeos significat. Sic Joann. cap. I, vers. 14, dicitur: «Vidimus gloriam ejus quasi unigeniti.» Ubi clarum est to quasi non esse assimilativum, sed assertivum; sensus enim est, q. d. Vidimus ejus gloriam talem et tantam, qualis et quanta decebat et congruebat unigenito Dei Filio. Secundo et melius, S. Joannes passim hic usurpat to quasi, quia non audiebat ipsas reales voces virginum in se, sed illae tantum per visionem propheticam et imaginariam, vel intellectualem illius phantasiae aut menti objiciebantur et repraesentabantur, ut videretur sibi eas audire. Phantasia enim, et magis intellectus, eminenter continet omnes sensus et sensiones. Quocirca in intellectu idem est videre et audire, uti ostendi Canone primo in Isaiam. Porro canticum hoc novum est laus Dei, exultatio et jubilus virginum ob tam rarum et insigne donum castitatis, sibi prae aliis plurimis (quibus hoc negatum est) concessum. Ita S. Gregorius, III part. Pastor., admon. 29, Ribera et alii. «Singulariter,» ait S. Gregorius, «canticum Agno cantare, est cum eo in perpetuum prae cunctis fidelibus, etiam de incorruptione carnis gaudere. Quod tamen electi caeteri canticum audire possunt, licet dicere nequeant; quia per charitatem quidem in illorum celsitudine laeti sunt, quamvis ad eorum praemia non assurgant.» Porro quodnam sit hoc canticum in particulari, vel in individuo, felix nos docebit experientia, cum in coelo illud canemus, vel audiemus. Vere Sapiens: «Innocentia tuba est argentea.» Porro sicut virginitas est virtus nova et propria novi Testamenti, in veteri fere incognita: sic et praemium ejus ac canticum erit novum. Simili modo S. Joannes charitatis mandatum vocat novum Epist. I, cap. II, vers. 7. Vide ibi dicta. ET NEMO POTERAT DICERE. — Videtur corrigendum discere: hoc enim significat Graecum μαθειν, quasi innuat alios Sanctos avidos esse hujus cantici, aeque ac laureae virginitatis, sed ad illud aspirare non posse; virginitas enim semel amissa reparari nequit. Romana tamen Biblia, S. Gregorius et alii legunt dicere; atque eodem redit sensus: discitur enim canticum ut dicatur et canatur. Memorabile est quod de S. Emerico legimus in ejus Vita apud Surium, die 4 novembris, Conradum quemdam ob enormia peccata, jussu Pontificis, loricam ferream ad nudum corpus ferreis catenis astrictam gestasse, donec divinitus catenae dissolverentur, et scriptura peccatorum in charta descriptorum obliteraretur: et hunc visitasse multa Sanctorum templa spe indulgentiae, sed frustra; tandem adiisse sepulcrum S. Stephani, regis Hungariae, qui eidem apparens: «Surge, amice, et Emerici filii mei monumentum, quod juxta est, adito. Ille, quod carnis servandae integritate praecipuam apud Deum gratiam promeruerit, facinorum tuorum tibi veniam impetrabit. Ex eorum enim numero est, qui non inquinaverunt vestimenta sua, sequunturque Agnum quocumque ierit, et ante thronum Dei cantant canticum novum.» Et evigilat homo, illico ad B. Emerici sacellum se confert, fundit ibi preces, atque opinione celerius dissiliunt ferrei nexus, charta peccatorum nullum ostendit litterae scriptae vestigium. QUI EMPTI SUNT DE TERRA. — Syrus: Isti a Jesu empti sunt ex hominibus primitiae Deo et Agno. Arabicus: Hi sunt qui empti sunt ex hominibus primo, Deo et Agno, q. d. Hi sunt qui pretio sanguinis Christi acceperunt hanc perfectam corporis et animae puritatem, ut terra altiores coelestem hic agerent vitam, ideoque Dei sunt a «primitiae,» id est, selectissimi et gratissimi fructus et oblationes, quales in veteri Testamento erant primitiae frugum et hominum. Videtur ergo Christus pro virginibus quasi gemmis pretiosissimis coemendis, peculiari modo orasse, laborasse, et pretium sanguinis sui Deo Patri obtulisse, destinasse et applicasse.
14:4
4. HI SUNT QUI CUM MULIERIBUS NON SUNT COINQUINATI; VIRGINES ENIM SUNT. — Hinc patet ad litteram hic agi de proprie dictis virginibus, qui erunt tempore Antichristi. Quare mysticum est, non litterale, quod censet Alcazar, nimirum hic virgines appellari omnes eos, qui rerum creatarum inordinata affectione se non contaminant, quique Christum crucem bajulantem usque ad Calvariae montem sequentur in constanti rerum temporalium vitaeque despicientia, et divinae gloriae desiderio: quales erant primitivae Ecclesiae Christiani (unde illi hic vocantur primitiae), et modo sunt Religiosi, qui angelicam puritatem consectantur, et Dei praeceptorum observationem cum observatione consiliorum copulant, quod est, «sequi Agnum quocumque ierit.» Mysticum quoque est quod Ambrosius in cap. XI, epist. 2 ad Corinth. vers. 1, citans hunc locum ait: «In mulieribus errorem significavit, quia error per mulierem coepit; sicut et Jezabel mulierem dicit Apocal. II, 20, propter uxorem Achab, quae zelo Baal Prophetas occidit, cum intelligatur idololatria, qua corrumpuntur mores et fidei veritas. Nam si, per mulieres, mulieres intelligas, ut ideo putes virgines dictos, quia corpora sua intaminata servaverunt, excludit ab hac gloria sanctos, quia omnes Apostoli, exceptis Joanne et Paulo, uxores habuerunt.» S. Ambrosium sequitur noster Hieronymus. Prado in Ezech. cap. XVI, 13: «Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati; virgines enim sunt, id est Martyres, qui cultum exhibere idolis etiam cum vitae dispendio recusarunt, perstiteruntque in fide illibata constantes.» HI SEQUUNTUR AGNUM QUOCUMQUE IERIT. — «Sequuntur,» scilicet gressibus non tam corporis, quam animi, intellectus et voluntatis, nimirum quasi individui, et ab eo summe dilecti, Agni comites et pedissequi, sequuntur eum in omnia gaudia coelestia, quae Agnum sequentibus, id est mundis corde, promittuntur; haec enim sunt gaudia Agni et agnorum, id est virginum; non autem sequentur in gaudia leonum, aut taurorum et vitulorum jugulatorum, puta Martyrum, praeconum et doctorum Evangelii. Franciscus Ribera tamen hanc sequelam intelligit, quoad omnia omnino gaudia et praemia coelestia: Quia, inquit, virgines illae in fine mundi etiam martyrio, doctrina aliisque virtutibus excellent; quocirca omnium gaudia et praemia accipient. Sed esto hoc de multis verum futurum sit, tamen S. Joannes hic proprie loquitur tantum de ipsa virginitate ultimorum virginum, ejusque praemio; a sola enim virginitate eos commendat. Melius ergo Viegas et Alcazar censent hac phrasi: «Sequuntur Agnum quocumque ierit,» non aliud significari quam quod Agnus virginibus mire delectetur, ita ut eos a suo latere nunquam velit discedere, sed eum comitentur et sequantur quaquaversum; perinde ac reginam virginem et sponsam comitantur virgines primariae et nobilissimae, juxta illud Ps. XLIV: «Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate.» Et: «Filiae Tyri in muneribus, etc. Adducentur regi virgines post eam, proximae ejus afferentur tibi. Afferentur in laetitia et exultatione, adducentur in templum regis.» Sicut enim regina omnem suam voluptatem, colloquium et consolationem habet in suo puellarum gynaeceo, quod perpetuo eam stipat instar chori: ita eamdem habet Christus in suo virginum coetu. Rursum, sicut musici sequuntur principem, miroque concentu eum demulcent, eique sunt in deliciis: ita et virgines Christo. Sunt enim ipsi citharoedi Christi, qui citharizantes in citharis suis, uti dixi vers. 2, mirifice eum oblectant. Denique sicut sponsa sponsum, ita virgines comitantur Christum: sunt enim sponsae Christi; ut ait Apostolus II Corinth. XI, 2. Christus ergo amat virgines, iisque oblectatur, uti sponsus sponsa. Pulchre S. Augustinus, lib. De S. Virginitate, cap. XXVII: «Quo putamus hunc Agnum ire: in quos saltus et prata? ubi, crede, sunt gramina gaudia, non gaudia saeculi hujus vana, insaniae mendaces: nec gaudia qualia in ipso regno Dei caeteris non virginibus erunt, sed a caeterorum omnium gaudiorum sorte distincta. Gaudium virginum Christi de Christo, in Christo, cum Christo, post Christum, per Christum, propter Christum. Nam sunt aliis alia, sed nullis talia. Ite in haec, 'sequimini Agnum, quia et Agni caro utique virgo. Hoc enim in se retinuit auctus, quod matri non abstulit conceptus et natus.'» Et cap. XXIX: «Videbit vos cetera multitudo fidelium, quae Agnum ad hoc sequi non potest: videbit, nec invidebit; sed collaetando vobis, quod in se non habet, habebit in vobis. Nam et illud canticum novum proprium vestrum dicere non poterit, audire autem poterit, et delectari vestro tam excellenti bono.» Addit cap. II: «Non custodit bonum virginale, nisi Deus ipse qui dedit, et Deus qui charitas est. Custos ergo virginitatis charitas, locus autem hujus custodis humilitas. Ibi quippe habitat qui dixit, super humilem et quietum, et trementem verba sua requiescere spiritum suum. Facilius sequuntur Agnum, et si non quocumque ierit, certe quousque potuerint, conjugati humiles, quam superbientes virgines.» Tertullianus, lib. I ad Uxorem, de virginibus loquens: «Deo speciosae sunt puellae, cum illo vivunt, cum illo sermocinantur: illum diebus et noctibus tractant, orationes suas velut dotes Dei assignant; ab eodem dignationem, veluti munera maritalia, quotiescumque desiderant, consequuntur. Sic aeternum sibi bonum Domini occupaverunt, ac jam in terris non nubendo, de familia angelica deputantur.» S. Bernardus ad sororem De modo bene vivendi, serm. 12: «Si Christum tota mente secuta fueris, et eum tota mente dilexeris, absque ulla dubitatione cum eo in coelesti patria gaudebis, et cum eum sanctis virginibus, quocumque ierit, sequeris. Si cum omni devotione Christo adhaeseris, et ad eum die ac nocte suspiraveris in hoc praesenti saeculo, sine dubio cum eo exultabis in coelesti palatio, atque inter virginum choros cantabis illi dulces hymnos, sicut scriptum est: Qui pascis inter lilia septus choreis virginum, sponsas decorans gloria, sponsisque reddis praemia. Quocumque pergis, virgines sequuntur, atque laudibus post te canentes cursitant, hymnosque dulces personant.» Unde subdit: «Obsecro te, dilecta soror, ut nullam praeter Christum sentias dulcedinem, nullum praeter Christum quaeras amorem, et nullam praeter Christum diligas pulchritudinem.» S. Hieronymus, tom. II, epist. 11: «Fruatur ille virtutis corona, et ob quotidiana martyria apostolatus Agnum sequatur.» Ex hoc loco virginitas in emblematibus pingitur quasi juvencula pallida, macilenta, oculis decoris, coronam e floribus capite gestans, candida sindone amicta, laetitiam vultu praeferens, citharam manu pulsans, sequens Agnum in medio prati. Ita S. Clemens Pontifex, Domitiani Imperatoris cognatus, perpetuam virginitatem coluit, uti docet S. Ignatius, epist. ad Philadelph. Idem eamdem mire extulit, aliosque docuit, ut patet ex ejus Epistolis encyclicis, et testatur Epiphanius, haeres. 30. Quapropter ejus exemplo et hortatu S. Flavia Domitilla, neptis et ipsa Domitiani, quam Aureliano desponsam, S. Clemens virginem Deo consecravit; Euphrosyna, Theodora et aliae nobilissimae virgines illustre pro fide et virginitate martyrium obierunt. Quocirca Clemens a Trajano imperatore in Chersonam relegatus, cum plurimos Christianos eo pariter ad metalla damnatos, et inopia aquae laborantes invenisset, pro iis preces fundens, vidit agnum stantem, qui dexterum pedem levavit, velut S. Clementi locum fontis indicans. Ergo Clemens ad locum in quo agnus stabat accedens, parvoque ictu locum qui erat sub pede agni pulsans, mox fontem pulcherrimum elicuit, qui magno impetu effusus fecit fluvium; ex quo omnes Christiani tunc et deinceps sitim levarunt. Quo miraculo Gentiles indigenae ad fidem Christi conversi sunt. Ita habet ejus Vita, et Baronius, anno Christi 100; unde et in officio Ecclesiae S. Clementis antiphonas has legimus: «Orante S. Clemente, apparuit ei Agnus Dei.» Et: «Vidi supra montem Agnum stantem, de sub cujus pede fons vivus emanat: fluminis impetus laetificat civitatem Dei.» In S. ergo Clemente adhuc vivente impletum est illud Apocal. VII, 17: «Agnus qui in medio throni est, reget illos et deducet eos ad vitae fontes aquarum.» Fuit enim ipse agnus Agni Dei assecla, id est virgo, et ob virginitatem Martyr, paulo postquam hoc scripsit Joannes, ut ad eum hic allusisse videatur: imo sub Clemente Pontifice et haec quae dixi inchoante, scripsit Apocalypsin et haec ipsa S. Joannes. Videtur ergo Domitillam, et alias virgines tum florentes, et pro virginitate martyrium obituras, ad hoc fortiter obeundum, hac visione, et hisce encomiis virginitatis animare et roborare voluisse. Ita sub idem tempus S. Petrus, S. Praxedem et S. Potentianam; S. Paulus, S. Theclam et plurimas alias; S. Matthaeus, S. Iphigeniam, regis Aethiopum filiam, ad virginitatem Deo vovendam excitarunt, qua de causa S. Matthaeus ad aram sacrificans ab Hirtaco regis fratre, qui Iphigeniam conjugem ambiebat, occisus, «virginitatis factus est victima,» ut ait Hippolytus, lib. De duodecim Apostolis; aeque ac Paulus a Nerone truncatus est, quod virgines Christianas suae libidini subtraheret, et Deo dicaret, uti prooemio in S. Paulum ostendi ex S. Chrysostomo. Ita S. Agnes post mortem laureata apparuit, cum virginibus radiantibus et splendidissime vestitis, sequens Agnum. Audi S. Ambrosium, lib. V, epistol. 34: «Dum parentes Beatae Agnetis assiduis pernoctationibus vigilarent ad tumulum ejus (qui prope Romam exstat via Numentana, templo marmoreo gemmisque illustris, quem quoties visito, mira me cum aliis sentio laetitia et devotione perfundi), vident in medio noctis silentio exercitum virginum, quae omnes auro textis cycladibus indutae, cum ingenti lumine praeteribant. Inter quas vident B. Virginem simili veste fulgentem, et ad dexteram ejus Agnum nive candidiorem, quae rogans sanctas virgines parumper gradum figere, stans parentibus suis dixit: Videte ne me quasi mortuam lugeatis, sed gaudete mihi, et congratulamini, quia cum his omnibus lucidas sedes accepi; et illi sum juncta in coelis, quem in terris posita tota animi intentione dilexi.» Ita Agnum secuta est B. Catharina Senensis, cui hoc datur elogium: Transiit ad sponsum tribus exornata coronis. Et illud: Dulce signum charitatis, Dum amator castitatis Cor mutat in virgine. Quae proinde ex hoc corde Christi igneo in suis Epistolis ardentes Christi flammas in omnes ejaculatur, atque in omnibus non aliud facit, quam ut Pontifices, Cardinales, Praelatos, Principes, Urbes, Doctores, etc., ad quos scribit, inflammet amore Christi, ad ejusque perfectam sequelam incitet et exstimulet: quem proinde crebro agnellum nuncupat, ideoque singulas Epistolas incipit pariter et concludit: «In Jesu dulci, Jesu amore.» Moraliter S. Bernardus, serm. 1 super Missus est: «Utrinque stupor, utrinque miraculum: et quod Deus feminae obtemperet, humilitas absque exemplo; et quod Deo femina principetur, sublimitas sine socio. In laudibus virginum singulariter canitur, quod sequentur Agnum quocumque ierit: quibus vero laudibus dignam judicas (B. Mariam) quae etiam praeit? Disce, homo, obedire; disce, terra, subdi; disce, pulvis, obtemperare; erubesce, superbe cinis. Deus se humiliat, et tu te exaltas?» Et infra: «Sequitur Agnum coinquinatus humilis, sequitur et virgo superbus; sed neuter quocumque ierit: quia nec ille ascendere potest ad munditiam Agni qui sine macula est, nec is ad ejusdem mansuetudinem descendere dignatur, qua scilicet non coram tondente, sed coram occidente se obmutuit. Attamen salubriorem elegit sequendi partem in humilitate peccator, quam in virginitate superbus; cum et illius immunditiem sua humilis satisfactio purget, et hujus pudicitiam superbia inquinet.» Denique suis hisce verbis ad Christum Agnum in coelum evocavit noster S. Joannes S. Eduardum, regem Anglorum, anno Domini 1066. De quo audi Alredum, Abbatem Cisterciensem (qui floruit anno Domini 1164), in Vita ejus. S. Eduardus «nulli petenti in nomine S. Joannis Evangelistae aliquid denegabat; hunc enim post Apostolorum principem arctius diligebat. Unde contigit, quod quidam peregrinus, absente camerario, in nomine S. Joannis Evangelistae importune a rege eleemosynam postularet. Cui Rex pretiosum annulum, cum nihil aliud in promptu haberet, dedit. Accidit post haec duos Anglicos ad adorandum Salvatoris sepulcrum Hierosolymam proficisci. Qui die quadam a publica strata declinantes, devia quaeque sectati sunt; et sole ruente, nox obscura adducta est. Et cum nescirent quid agerent, quo se verterent, apparuit eis senex quidam venerandus, qui eos ad civitatem reducit. Susceptis autem hospitio mensa paratur, lautissimeque refecti dant membra quieti. Mane autem facto egressis illis de civitate, ait senex: Viri fratres, cum summa prosperitate vos repatriaturos non dubitetis; quoniam prosperum iter faciet vobis Deus, et ego ob amorem regis vestri, in omni via firmabo super vos oculos meos. Ego enim sum Apostolus Christi Joannes, qui regem vestrum ob meritum castitatis summa dilectione complector. Hunc ergo annulum, quem mihi in habitu peregrino apparenti tribuit, reportate, denuntiantes ei obitus sui instare diem; quem infra sex menses visitans visitabo, ut mecum sequatur Agnum quocumque ierit. His dictis, disparuit; et illi ad patriam prospere redeuntes, quae viderant et audierant, regi seriatim retulerunt.» HI EMPTI SUNT (quomodo empti sunt dixi in fine vers. 3) ex hominibus primitiae Deo et Agno. — Primo, quia virginitatem quasi primitias Deo gratissimas obtulerunt. Sicut enim primi fructus sui novitate sapidissimi et gratissimi sunt, ita et virginitas Deo. Alludit ad Jerem. cap. II, vers. 3: «Sanctus Israel Domino, primitiae frugum ejus: omnes qui devorant eum, delinquunt.» Sicut enim Israel prae omnibus Gentibus fuit electus, et dilectus Deo, eique oblatus quasi primitiae, ut esset populus primus fidelis et sanctus: ita ex omnibus Christianis virgines, quasi primitiae nobilissimae Deoque acceptissimae, secernuntur et offeruntur. Secundo, sicut per primitias frugum Deo oblatas, reliquae fruges omnes censebantur Deo oblatae, ac ab eo benedictae, ut patet Proverb. III, 9, ubi dicitur: «Honora Deum de tua substantia, et de primitiis omnium frugum tuarum da ei, et implebuntur horrea tua saturitate, et vino torcularia tua redundabunt.» Ita pariter per virgines quasi primitias Deo oblatas, Deus totis earum familiis, totique Ecclesiae benedicit et benefacit, eas fecundando, bonisque temporalibus et spiritualibus augendo. Unde S. Ambrosius, lib. III De Virginitate, docet ubi multae sunt virgines, ibi conjuges esse fecundiores. Praeclare S. Hieronymus, lib. I Contra Jovinianum, qui conjugium aequabat virginitati: «Si virgines primitiae Dei sunt; ergo viduae et in matrimonio continentes erunt post primitias, id est in secundo et tertio gradu: nec prius perditus populus salvari poterit, nisi tales hostias castitatis Deo obtulerit, et immaculatum Agnum purissimis victimis reconciliaverit.»
14:5
5. ET IN ORE EORUM NON EST INVENTUM MENDACIUM. — Quia ab haeresi et idololatria (quae sunt mendacia perniciosissima contra Deum Deique cultum, quaeque maxime vigebunt tempore Antichristi) longissime abierunt. Ad haec enim proxima dispositio est licentia carnis et libido, quae uti Salomonem ad idololatriam, III Reg. XI, 1, impulit, ita hodie multos ad haeresim et infidelitatem impellit, et plures in fine mundi impellet. Sicut ergo qui carni et veneri indulgent, facile in haeresin labuntur: ita virgines qui vitiis carnis resistunt, ab ea sunt eruntque remoti. Secundo, virginum decus est sinceritas et veritas, ipsaque virginitas hunc candorem secum affert, quia cum uni Deo placere studeant, non est cur hominum favores blanditiis, mendaciis, fucis et dolis sibi concilient; ut de illis merito dicatur id quod Christus dixit de Nathanaele, Joan. I, 47: «Ecce vere Israelita, in quo dolus non est.» Sicut ergo vulgo dicimus, Ostende mihi mendacem, ostendam tibi furem; mendacium enim comitatur furtum; fures enim sua furta mendaciis celant et tuentur: ita pariter si dubium de cujuspiam castitate occurrat, dicas: Ostende mihi mendacem, ostendam tibi incestum: ostende mihi veracem, ostendam tibi castum. Hinc Arabicus vertit, et non invenitur quid de mendacio in ore eorum. SINE MACULA (graece αμωμοι, id est, inculpati, irreprehensibiles) ENIM SUNT ANTE THRONUM DEI. — To enim dat causam praecedentium, cur scilicet in ore eorum non sit inventum mendacium, ac consequenter cur sint electi in primitias Deo et Agno, quia nimirum fuerunt et sunt puri et immaculati, quia vitam egerunt virgineam et angelicam sine macula. Maculam intellige graviorem, quae illis objici possit, v. g. mendacii, libidinis, etc. Nam alioqui nemo hanc vitam transigit sine labe et macula aliqua veniali. «Si enim dixerimus quoniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus,» ait Joannes, epist. I, cap. I, vers. 6. Nota hic decem epitheta et elogia virginum. Primo, vers. 1, quod cum Agno stent supra montem Sion. Secundo, quod habeant nomen Agni et nomen Patris ejus scriptum in frontibus suis. Tertio, vers. 2, quod sint citharoedi Dei, sed sonori ut tonitru. Quarto, vers. 3, quod soli cantent canticum novum coram throno Dei, quatuor animalibus et 24 senioribus. Quinto, quod empti sint de terra. Sexto, vers. 4, quod cum mulieribus non sint coinquinati: virgines enim sunt. Septimo, quod sequantur Agnum quocumque ierit. Octavo, quod sint primitiae Deo et Agno. Nono, vers. 5, quod in ore eorum non sit inventum mendacium. Decimo, quod sine macula sint ante thronum Dei. Hinc similia elogia multis virginibus data legimus. Ita S. Agathae hoc epitaphium posuerunt Angeli: «Mentem sanctam, spontaneam, Deo honorem, et patriae liberationem.» Ita Proceres Poloniae nomine totius regni B. Stanislao Kostka hoc elogium, quasi vitae compendium, statuerunt: «Juveni castissimo, nobili humillimo, diviti pauperrimo, rerum humanarum contemptori, suique ipsius victori acerrimo, etc., qui a puero Jesu cum ejus matre aegrotans meruit visitari, et a duobus Angelis, praesente S. Barbara Martyre, caeli pane refici. Qui desiderio vitae perfectae generis nobilitatem, amplissimasque facultates negligens, Societati Jesu nomen dedit; in eaque religiosi instituti tenacissimus, disciplinae exactae brevi exemplar factus, ad praemia strenue certantibus promissa anno aetatis 18, Christi 1568, die 14 augusti, praeter omnium spem (morte sua praedicta) citius evocatus, Poloniam nascens, Ordinem Religiosum vivens, Romam moriens, et inde caelum petens, sua gloria illustravit. Ob gloriam admirandorum post mortem operum a Clemente Papa VIII, Beati appellatione donatus, a Paulo V, publica imaginis collocatione, et lampade ad sepulcrum ejus accensa auctus,» etc. Denique Sostratus Byzantinus apud Achillem Tatium, lib. II, narrat lucum Byzantii fuisse, et in eo olivam, quam stupendo prodigio dicitur imber igneus fecundasse. Et Pausanias in Atticis refert olivam Minervae, incensa a Persis urbe, conflagrasse, eodemque die in duorum cubitorum altitudinem germinasse. Oliva est symbolum virginis, quae ex ipso damno compendia quaerit ac fortitudinem invictam, quae aeternos parit triumphos. Praeclare Tertullianus ad Martyres: «Negotiatio est, aliquid amittere, ut majora lucreris.» Vir ergo et virgo patiens similis est coelo, quod per et post nubila serenatur et splendescit.
14:6
6. ET VIDI ALTERUM ANGELUM VOLANTEM. — «Alterum,» scilicet a Michaele, de quo cap. XII, vers. 7. Vel potius «alterum,» graece αλλον, id est alium et diversum, scilicet a duobus sequentibus vers. 8 et 9. Ita Alcazar. Vidit enim Joannes hic tres Angelos, quorum primus denuntiat diem judicii, secundus casum Babylonis, tertius iram Dei, ignem et sulphur gehennae in eos qui adoraverint bestiam. Quaeres, quinam hi? Primo, Alcazar referens haec omnia ad primitivam Ecclesiam, accipit tres duces Christi, tribus ducibus hostibus, scilicet draconi, bestiae maris, et bestiae terrae, puta diabolo, mundo et carni, oppositos, v. g. S. Joannem, Paulum et Petrum, qui milites Christi animarunt ad debellandum regnum draconis et gentilismi. Primi enim Angeli vox sumpta est ex S. Joanne, secundi ex S. Paulo, tertii ex S. Petro. Primus ergo, scilicet S. Joannes, volat per medium coeli, quia instar aquilae res divinas perspexit, atque ad ipsam Sanctissimam Trinitatem evolavit, dicens: «In principio erat Verbum,» etc. Rursum, volat per medium coelum, ut ab omnibus videri et exaudiri possit. Hic habet Evangelium aeternum, quia praedicavit et scripsit Evangelium, id est laetissimum nuntium, de prostrato diabolo, deque felicitate et gaudiis aeternis, quae Deus promisit timentibus se, ita scilicet ut non timeant Domitianum, nec tormenta, nec mortem, sed unum Deum. Porro in eo quod clamat: «Quia venit hora judicii ejus,» non intelligit judicium extremum, sed illud de quo Christus, Joan. XII, 31: «Nunc judicium est mundi, nunc princeps hujus mundi ejicietur foras.» Christus enim primo suo adventu daemonem ex sua injusta possessione, id est Gentibus, exturbavit: tuncque fuit judicium, graece κρισις, id est, dies quasi decretoria morbi et mortis, id est expulsionis diaboli. Secundus Angelus, puta Paulus, canit Babylonis, id est Romae Ethnicae et Romani Imperii Ethnici, ruinam, cum coepit regnare Constantinus et posteri Christiani; hoc enim Paulus praedixit II Thess. II, 7, dicens: «Mysterium jam operatur iniquitatis; tantum ut qui tenet nunc, teneat, donec de medio fiat.» Tertius Angelus est S. Petrus, qui aeque ac Angelus hic, hominibus carnalibus et luxuriosis ignes gehennae aeternos intentat. Verum dico hunc Angelum, uti et sequentes duos in visione ostensos Joanni, symbolice significare praedicatores triplices, per quos Angeli haec ipsaque a Joanne hic recensentur, proclamabunt toti orbi in ejus fine. Unde volant per medium coeli, ut significatur per praedicatores, qui per medium mundi omnesque ejus plagas discurrent in tota Ecclesia, quae hic coelum vocatur, ut dixi cap. XII, vers. 2, haec promulganda fore. Simile vidimus cap. VIII, vers. 6 et 13. Suavis enim Dei providentia ad homines docendos et monendos, hominibus, non Angelis, utitur. Ita Ticonius, Beda, Rupertus, Ansbertus, Anselmus, Gagneius, Ribera et alii. Unde et Victorinus per tres hosce Angelos accipit tres famosos praedicatores, quorum primus futurus sit Elias, secundus Eliae socius, quem ipse putat fore Jeremiam, sed falso, ut dixi cap. XI; tertium aliquem hisce similem. Possumus secundo, cum Viega, hos tres Angelos ad visionem imaginariam referre, ut Joannes scilicet sibi visus sit eos videre, et audire ita loquentes, tantum ad hoc, ut ipse quae videbat et audiebat, litteris mandaret: non autem quod hi Angeli repraesentarent concionatores futuros tempore Antichristi. Simile enim est vers. 13. HABENTEM EVANGELIUM AETERNUM. — Evangelium vocatur aeternum, quia Deus et Christus in eo aeterna in coelis bona annuntiat et promittit suis asseclis, ut homines temporarias voluptates, aeque ac poenas contemnant; unde clamat: «Timete Dominum, quia venit (id est appropinquat, imminet) hora judicii ejus.» Quocirca anagogice S. Hieronymus, epistol. ad Avitum, Quid cavendum sit in libris Origenis περιαρχων: «Evangelium sempiternum, id est, futurum in coelis.» Dicitur «sempiternum,» ad comparationem videlicet hujus nostri Evangelii, quod temporale est, et in transituro mundo ac saeculo praedicatum. Porro Evangelium quod praedicabitur Beatis in coelo, erit annuntiatio et revelatio beatitudinis, bonorumque omnium in Deo, quodque haec eis in aeternum perennabunt. Aureolus per hunc Angelum accipit S. Bonifacium, qui missus a Gregorio Pontifice, anno Christi 741, praedicavit Evangelium duris Frisiis, Thuringiis et Austriacis, eosque timore judicii et gehennae concussit, atque ad cultum, timorem et amorem unius Dei impulit. Verum haec adaptatio est et applicatio, non explicatio hujus Angeli, qui erit in fine mundi.
14:7
7. DICENS MAGNA VOCE: TIMETE DOMINUM, ET DATE ILLI HONOREM, QUIA VENIT HORA JUDICII EJUS. — Rursum, Vincentius Justinianus in Vita Beati Vincentii Ferrerii, I part., cap. XII, asserit mortuum quemdam publice coram multis a Beato Vincentio vitae fuisse restitutum, ut eo miraculo confirmaret se esse illum Angelum, quem Apocalypsis, cap. XIV, vers. 6, retulit visum fuisse Joanni per medium coeli volantem et clamantem: «Timete Dominum, quia venit hora judicii ejus.» Angelum intelligit non litteralem, sed symbolicum, et litterali similem, puta qui missus esset a Deo ut similem legationem obiret, hominesque induceret ad poenitentiam et timorem Dei, quique similiter ac hic Angelus clamaret: «Timete Dominum, quia venit hora judicii ejus.» Moraliter S. Augustinus in Sentent., sententia 248: «Ad omne opus bonum amor ducit et timor Dei; ad omne peccatum amor ducit et timor mundi. Ut apprehendatur bonum, et declinetur malum, discernendum est quid diligi debeat, et quid timeri.»
14:8
8. ET ALIUS ANGELUS SECUTUS EST, DICENS: CECIDIT, CECIDIT BABYLON ILLA MAGNA. — Alludit ad Jerem. LI, 8: «Subito cecidit Babylon et contrita est.» Et ad Isaiae XXI, 9: «Cecidit, cecidit Babylon, et omnia sculptilia deorum ejus contrita sunt in terram.» Quibus locis Prophetae ad litteram casum et excidium Babylonis, regnique Chaldaeorum per Cyrum futurum describunt. Porro quidnam hic a Joanne intelligatur ad litteram, dicam cap. XVII, vers. 5, et toto capite XVIII; ibi enim graphice hoc Babylonis excidium depingitur; quocirca eo haec referenda sunt. Est enim in Apocalypsi, uti et in aliis Prophetis, crebra hysterologia, uti dixi in Canonibus praefixis Isaiae. Haec ergo pertinent ad cap. XVIII, vers. 2; ibi enim dicitur: «Cecidit, cecidit Babylon;» nisi dicas hic aliter sumi «cecidit,» scilicet ut significet actum instantem et quasi inchoantem: «cecidit,» id est, jam cadere incipit, ac brevi prono casu cadet Babylon. Aureolus per Babylonem accipit Constantinopolim, censetque praedici hic excidium Imperii Constantinopolitani, eo quod ejus Imperatores plerique haeretici fuerint, vel Ariani, vel Eutychiani, vel Monothelitae, vel Iconomachi, vel Schismatici.
14:9
9. ET TERTIUS ANGELUS SECUTUS EST ILLOS, DICENS VOCE MAGNA: SI QUIS ADORAVERIT BESTIAM, ET IMAGINEM EJUS, ET ACCEPERIT CHARACTEREM IN FRONTE SUA, AUT IN MANU SUA. — Comminatio hujus tertii Angeli simul cum admonitione versus 10 tractatur, ubi poena eorum qui adorabunt bestiam describitur. Character Antichristi, nomini Agni et Patris in frontibus virginum scripto (vers. 1) oppositus, est nota qua ejus asseclae distinguentur; eumque accipere est cultui et dominio Antichristi consentire. Vide dicta capite XIII in fine de hoc charactere.
14:10
10. ET HIC BIBET DE VINO IRAE DEI, QUOD MIXTUM EST MERO. — Erasmus vertit, de vino irae Dei, quod infusum, vel propinatum est merum, sive purum et non mixtum. Nam Graecum κεραννυσθαι, id est miscere, significat etiam infundere et propinare: olim enim bibebant ex cornibus, unde a κερας, id est cornu, dicti sunt crateres, quasi κερατηρες: inde κεραννυειν significat in cornu, vel aliud simile vas infundere. Ita Athenaeus in Dypnosophistis, lib. XI, et alii. Hinc et Dionysio (id est Baccho, qui vini fuit inventor) cornua affinxit antiquitas; quin et taurum eum appellavit. Verum melius proprie vertas hic, quod mixtum est. Nam veteres (uti etiamnum faciunt Itali, Hispani, Galli, etc., idque medici docent esse utilissimum, et quasi divinum inventum) tum sanitatis, tum sobrietatis causa, vinum aqua miscebant et diluebant, ut docet Athenaeus loco citato, et Plutarchus, lib. VIII Sympos., quaest. VI. Antiquissimi enim bibebant merum, sed non sine noxa: unde Polyphemus in tragoedia Aristi, cui titulus Cyclops, increpabat Ulyssem, dicens: «Vini liquorem perdidisti infusa aqua,» quasi vinum aqua corrumperetur, cum e diverso medicorum judicio reddatur melius ac salubrius: quocirca vinum aqua diluere docuit et adinvenit Staphylus, Sitheni filius, teste Plinio, lib. VII, cap. LVI. Porro Genebrardus in Chronol.: «Primus apud Graecos, Melampus medicus vinum aqua diluere praecepit sub annum mundi 2847; quo tempore apud Hebraeos, judices erant Debora et Barac, quadraginta annis ante Gedeonem; nempe ab ultimis temporibus mero dediti Graeci: hinc graecari.» Ita Plato admonet ut Bacchum temulentum deum Nymphis (id est aquis: his enim praesident Nymphae) sobriis deabus temperemus. Vulgare carmen tria commoda vini lymphati, id est aqua diluti, recenset. Ait enim: Lymphatum crescit, dulcescit, laedere nescit. Dicit ergo Joannes hoc vinum irae Dei mixtum fore, non aqua, sed mero, id est alio puro vino. Tale enim vinum sic cum alio commixtum potentius est magisque inebriat. Ita Andreas, Ribera et alii, quasi dicat: Ira haec et punitio Dei nulla clementia, nulla consolatione mitigabitur, sed omni desolatione et dolore potius augebitur. Sic enim miscere alibi accipitur, ut Isaiae XIX, vers. 14: «Dominus miscuit (Septuaginta εκερασε) in medio ejus spiritum vertiginis,» id est, Deus miscuit in ea (Aegypto) varios errorum et vertiginum spiritus. Proverb. IX, vers. 5: «Bibite vinum quod miscui vobis.» Veteres enim temperantes erant, ideoque vinum aqua diluebant, uti jam dixi. Psal. LXXIV, 9: «Calix in manu Domini vini meri plenus mixto.» Si merum, quomodo mixtum? Respondeo, merum est et tamen mixtum alio vino mero, vel vini faecibus, a quibus abhorremus, ut citius vehementiusque inducat soporem et ebrietatem potanti. Isaiae V, vers. 22: «Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem!» Hebraice, ad miscendum sechar, id est siceram, hoc est inebriativa, v. g. varia vina quae magis turbant stomachum et cerebrum, ideoque magis inebriant. Hisce locis pro mixtum et miscere, hebraice est מסך masach, quod proprie significat miscere (imo a masach, deductum videtur Latinum misceo), non infundere, nam נסך nasach, significat infundere, non masach. Cum ergo Hebraeum masach Septuaginta vertant εκερασε, sequitur illud pariter significare miscere, non infundere.
14:11
11. ET FUMUS TORMENTORUM EORUM. — Syrus et Arabicus, fumus tormentorum, id est, ignis gehennae et poena reproborum. Est metonymia: ponitur enim effectus pro causa, scilicet fumus pro igne. Nam in inferno non videtur esse fumus, vel ignis fumans, quia ibi nihil est corruptibile vel resolubile, sed omnia constantia sunt et solida, puta idem numero semperque sibi constans ignis sulphureus. Alludit ad Isaiae cap. XXXIV, vers. 10, ubi Propheta agens de Bosrae, quae Idumaeae erat metropolis, excidio et conflagratione per Nabuchodonosor, ait: «In sempiternum ascendet fumus ejus.» Hic est ergo «Tartarus horrificos eructans faucibus aestus,» ut ait Lucretius, lib. III. Quocirca vere damnatus quidam apparens suo amico, qui ei preces suas offerebat, respondit: «Sine poenitentia sunt judicia Dei in inferno. Dum rotat astra polus, dum pulsat littora pontus, pro criminibus meis puniar. Si totus mundus mihi remedia exquireret, aeterna tamen et innumera poenarum genera patiar.» DIE ET NOCTE — id est semper. Nam proprie apud inferos nulla erit dies, sicut apud superos et Beatos nulla erit nox; sed his una perennis dies, illis una et perennis erit nox. Moraliter, haec cogitent peccatores, qui peccando acceperunt imaginem bestiae, id est diaboli, item ii quos bestia ad peccatum tentat et sollicitat, nimirum qui sint fructus, quae poenae peccati. Scilicet primo, quod peccator bibet de vino irae, id est, de felle Dei. Secundo, quod vinum hoc mixtum est mero suppliciorum omnium, sine ulla aqua aut gutta consolationis. Tertio, quod cruciabitur igne et sulphure. Quarto, quod erit probrum et ludibrium in conspectu sanctorum Angelorum, et ante conspectum Agni. Quinto, quod fumus tormentorum ejus ascendet in saecula saeculorum. Sexto, quod non habebit unquam requiem die ac nocte, nec ab igne corporeo, nec a verme conscientiae per omnem aeternitatem. Haec cogitans percellatur, dicatque: Ego non ero tam demens, ut parvo melle aeternum fel emam, ut modica voluptate peccati, immensos gehennae ignes et sulphur mihi accersam: «Momentaneum enim quod delectat, sed aeternum quod cruciat.» Quocirca hisce Apocalypsis verbis S. Cyprianus, lib. IV, epist. 6, fideles adhortatur ut usque ad martyrium resistant tyrannis et Antichristo. «Venit Antichristus, sed et supervenit Christus; grassatur et saevit inimicus, sed statim sequitur Dominus, passiones nostras et vulnera vindicaturus. Irascitur adversarius et minatur, sed est qui possit de ejus manibus liberare. Ille metuendus est, cujus iram nemo potest evadere. Si quis adorat bestiam et imaginem ejus, etc., bibet de vino irae Dei.» Et mox: «Ecce agon sublimis et magnus, et coronae coelestis praemio gloriosus, ut spectet nos certantes Deus, et super eos quos filios facere dignatus est, oculos suos pandens certaminis nostri spectaculo perfruatur. Spectant Angeli ejus, spectat et Christus. Quanta est gloriae dignitas, quanta felicitas praeside Deo congredi, et Christo judice coronari? Integros honor, lapsos dolor ad praelium provocet.» Et inferius: «O dies ille qualis et quantus adveniet, fratres, cum coeperit populum suum Dominus recensere, et divinae cognitionis examine singulorum merita recognoscere, mittere in gehennam nocentes et persecutores nostros, nobis vero mercedem fidei et devotionis exsolvere,» etc.
14:12
12. HIC PATIENTIA SANCTORUM EST, QUI CUSTODIUNT MANDATA DEI, ET FIDEM JESU. — Sunt verba, non tertii Angeli, sed Joannis, qui hoc quasi epiphonema elicit, et annotat ad tres voces trium Angelorum, q. d. Cum Babylon deciderit, omnesque impii bibent de calice irae Dei, tunc apparebit fructus non solius fidei, ut volunt haeretici, sed patientiae et obedientiae Sanctorum, qui timentes Dominum, diemque judicii, inter tot impios, inter tot tentationes, persecutiones, tormenta et martyria, constanter usque ad mortem custodierunt et fidem Jesu, et mandata Dei. Nam hi immunes erunt a plagis, quibus in die judicii punientur impii, et insuper amplis praemiis, puta aeterna felicitate, donabuntur.
14:13
13. ET AUDIVI VOCEM DE COELO DICENTEM MIHI: SCRIBE: BEATI MORTUI QUI IN DOMINO MORIUNTUR. — Aliqui haec intelligunt de Martyribus, qui in «Domino,» id est pro Domino, vel propter Dominum moriuntur. Sic Jacob, Genes. XXIX, vers. 18, in Hebraeo dicitur serviisse ברחל Berachel, id est in Rachele, hoc est, pro Rachele, septem annis Labano: et sic alibi saepe ב, id est in, capitur pro propter. Ita S. Ambrosius, Ansbertus, Haymo, Alcazar, qui ait: Loquitur haec vox de iis qui fortiter mori decreverunt (hoc enim moriendi decretum significat το moriuntur) potius quam sceleris aliquid contra Deum admittere, q. d. Illi qui protinus firmiter apud se statuunt vitam ipsam Christo libenter immolare, ac morti seipsos, cum opus fuerit, destinare: ex eo ipso temporis puncto incipient ingenti pace, animique tranquillitate perfrui, ac a laboribus et aerumnis requiescere. Hoc est enim quod subdit: «Amodo jam dicit Spiritus, ut requiescant,» q. d. Antequam reipsa moriantur, statim ac se morti pro Christo devovent, ex eo tempore jam depositis laboribus requiescent, quasi reapse occubuissent. Vide hic quam efficax felixque sit serium et efficax Deo serviendi propositum; facit enim ut pacati et tranquilli omnino vitam agant fideles, mox ut se resolverint, Christique crucem, labores et mortem strenue amplecti apud se plane statuerint; rursum facit ut in opere sint efficaces, uti mox dicam. Verum planius et plenius alii haec ad quoslibet Sanctos referent, sive Confessores, sive Martyres. Hi enim omnes beati sunt, quia «in Domino,» id est in fide, charitate et gratia, ac amicitia Dei moriuntur. Ita Primasius, Andreas, Beda, Richardus, Joachim, Pannonius et alii. Unde S. Bernardus: «Mori pro Domino, Martyrum est; in Domino autem mori, Confessorum.» Rursum in «Domino,» id est, in Domini quasi manu, aut potius sinu «moriuntur,» id est, dormientes requiescunt, quomodo de S. Stephano, Actor. cap. VII, dicitur (quod etiamnum pii in fidelium morte usurpant, dicuntque): «Obdormivit in Domino.» BEATI MORTUI, etc. — Praeclare S. Cyprianus suos exhortans ad fortem patientiam, lib. De Mortalitate, sive peste grassante tunc: «Adversa non debilitent, nec frangant Christiani fidem, sed potius ostendant in colluctatione virtutem, cum contemnenda sit omnis injuria malorum praesentium, fiducia futurorum bonorum. Gubernator in tempestate dignoscitur, in acie miles probatur. Aversa non avocant a fidei virtute, sed corroborant in dolore, etc. Quanta sublimitas inter ruinas generis humani stare erectum!» Et mox: «Mortalitas Christianis praestat quod martyrium: coepimus libenter appetere, dum mortem discimus non timere. Non est exitus, sed transitus, et temporali itinere decurso ad aeterna transgressus.» Sic et S. Bernardus, cap. XV De Natura et dignitate divini amoris, mortem vocat Pascha. «Hunc transitum ad vitam miseri infideles mortem appellant, fideles autem quid, nisi Pascha? quia moritur mundo, ut perfecte vivat Deo. Ingreditur locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei.» Rursum S. Cyprianus, lib. IV, epist. 6 ad Tibaritan.: «Gravior et ferocior pugna nunc imminet, ad quam virtute robusta parare se debent milites Christi (imminente persecutione Decii et Valeriani), considerantes idcirco se quotidie calicem sanguinis Christi bibere, ut possint et ipsi propter Christum sanguinem fundere.» Idem De Exhortat. Martyrii docet «timendas non esse injurias et poenas persecutionum, quia major est Dominus ad protegendum, quam diabolus ad impugnandum.» Quocirca «in persecutionibus nemo cogitet quod periculum diabolus importet, sed consideret quod auxilium Deus praestet. Nemo difficile vel arduum putet esse Martyrem fieri, quando videat Martyrum populum non posse numerari.» Idem (vel quisquis est Auctor), tract. De Laude Martyrii, hosce vel titulos, vel stimulos sparsim dat martyrio. Primum: «Impavidos animos dat dolori.» Secundum: «Mens crescit in pugna; pulsata licet crebrius, haeret immobilis, uti rupes pulsata fluctibus.» Tertium: «Morte vitam condemnat, ut vitam morte custodiat.» Quartum: «Miles triumphalibus de hoste spoliis onustus, vulneribus suis gaudet.» Quintum: «Nec timendum iis, quorum spes aeternitatis et vita coelestis est, ac salus de promissa immortalitate laetatur.» Sextum: «Quorum animo despectus hic mundus, et alienata saeculi facies, quibus semper hic mundus loco carceris. Nec poteris amare martyrium, nisi ante oderis saeculum.» Septimum: «Martyrio velut socio Christi cruore decoraris.» Et sub initium: «Praedurantibus licet costis resultans ungula recurrat in vulnus, et euntibus flagris cum avulsa corporis parte rediens habena ducatur, stat immobilis tamen poenis suis fortior: hoc solum secum ipse convolvens, quod in illa crudelitate carnificum, plus pro quo patitur, Christus ipse patiatur. Quid est ergo martyrium? delictorum finis, periculi terminus, dux salutis, patientiae magister, domus vitae: quo perfecto etiam ea occidunt, quae in futuro discrimine potuissent tormenta reputari.» Vide eumdem lib. De Bono patientiae. Insuper S. Augustinus in Sentent., sententia 148: «Mors etiam piorum, peccati poena est. Sed ideo ipsis dicitur bona, quia illa bene utuntur, quibus finis est ad mala temporalia, et transitus ad vitam aeternam. Sicut enim injustitia male utitur non tantum malis, verum etiam bonis: ita etiam justitia non tantum bonis, verum etiam malis bene utitur.» Hic bonus usus maxime fit per patientiam, uti indicat hic S. Joannes, de qua S. Augustinus, sententia 33: «Tota fidelium salus, tota patientiae fortitudo, ad eum qui in Sanctis suis mirabilis est, referenda est; quia nisi in illis Dominus esset, furori impiorum fragilitas succumberet humana.» Nota: Ambrosius et Alcazar per mortuos hic intelligunt eos, qui mortui sunt non corpori, sed mundo, sive qui mortui sunt non physice, sed mystice et spiritualiter; qui enim physice mortui sunt, amplius mori non possunt, quod tamen de mortuis hic dicitur. Ait enim: «Beati mortui, qui in Domino moriuntur.» Unde Aureolus haec refert ad Monachatum restauratum in monte Cassino anno Christi 716, quando et Carlomanus, frater Pipini regis Francorum, ibidem factus est monachus, uti et Chilpericus, Rex Francorum, aliique regum et principum filii facti sunt monachi. Monachi enim sunt mystice et civiliter mortui, tum quia saecularibus negotiis sunt defuncti, tum quia cum S. Paulo mortificationem Jesu, semper in corpore, et magis in animo circumferunt. De qualibus ait idem Apostolus Coloss. III, vers. 3: «Mortui estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo.» Hi proinde duplici fructu gaudent. Prior est, quod jugi pace et laetitia conscientiae fruantur, uti experientia constat, et vox divina hic promittit, dicens: «Ut requiescant a laboribus suis.» Posterior est, quod «opera eorum sequuntur illos,» quia cum sua firma resolutione mortem quasi devorarint, hac de causa postea in opere ipso viribus non deficiunt, sed stabiles potius, et in actionibus suis efficaces, constantes, patientes et fideles Christi amatores inveniuntur, juxta illud Proverb. XII, 20: «Qui pacis ineunt consilia, sequitur eos gaudium.» Verum haec partim accommodatitia, partim mystica et tropologica sunt. Dico ergo ad litteram το mortui ample sumi, scilicet pro mortuis tam in praesenti et in futuro, quam in praeterito, ut significet tam morientes et morituros, quam de facto jam mortuos, quasi dicat: «Beati» sunt «mortui,» id est morientes, morituri et mortui; qui moriuntur, morientur, vel mortui sunt in Domino. Sic enim Hebraei saepe ampliant tempora suorum verborum, ut sub praeterito intelligant praesens et futurum; et vice versa sub praesenti praeteritum et futurum, atque sub futuro praesens et praeteritum. Porro, ut quis moriatur in Domino, vivere debet in Domino, id est, in Dei gratia, lege et voluntate. Dicebat Balaam, Numer. cap. XXIII, 10: «Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia.» Sed sapientius dixisset: «Vivat anima mea vita justorum, ut moriatur morte justorum.» Fere enim bonam vitam bona mors, et malam vitam mala mors sequitur, ut ait S. Augustinus. Sicut ergo Romae mori non potest, qui Romae non vixit; sic qui in Deo non vixit, in Deo mori non poterit: et contra, qui cum Deo conjunctus vixit, in Deo etiam morietur. Denique nota hic beatos non dici viventes, sed mortuos, ut significetur ante mortem neminem esse, nec dicendum esse beatum. Clarius id significant graeca, quae sic distinguunt, ut «amodo» quod sequitur, sit finis sententiae praecedentis, ut sit sensus: «Amodo,» id est, posthac, erunt beati qui in Domino mortui fuerint. Denique sequitur: ναι λεγει το πνευμα, id est, etiam dicit Spiritus, vel certe dicit Spiritus; το enim ναι affirmantis et asseverantis est. Vidit idipsum per umbram Gentilis Philosophus Solon, cui Croesus opulentus Lydorum rex, ostendens suas opes, rogavit num quem nosset se beatiorem; respondit Solon nosse se Tellum civem suum, qui honestis relictis liberis, cum nihil ei in vita defuisset, fortiter pro patria dimicans cum laude occubuerat. Rogavit deinde Croesus, post Tellum num quem alium cognosceret beatiorem; respondit Solon nosse se Cleobin et Bitonem, singulari et inter se, et in matrem pietate viros, qui remorantibus bobus, jugum ipsi plaustri subiissent, et matrem gratulantibus civibus exultantes traxissent ad Junonis templum: inde sacris peractis epulati, non surrexissent postridie, sed in tanta gloria vitam cum morte suaviter commutassent. Quid nos? (inquit ira jam incensus Croesus) nullone nos numero inter beatos habes? cui Solon: «Beatus est, cujus prosperitatem Deus exitu et morte confirmavit; at viventis adhuc, et periculis in vita expositi beatitudo, sicut certantis praeconium et corona, fluxa est et vana.» Aegre accepit hoc Croesus, et paulo post captus a Cyro, damnatusque ad rogum, exclamavit: Solon, Solon, Solon, nunc experior veram fuisse tuam de beatitudine sententiam. Ita Plutarchus in Solone. Hac de causa Ecclesia diem mortis Sanctorum vocat natalem, quia eodem renascuntur in vitam beatam et gloriosam. Natalitia ergo Sanctorum vocat et recolit, non ea quibus cum peccato nascuntur ad vitam mortalem, sed ea quibus per temporalem mortem transeunt ad vitam beatam et immortalem. Moraliter innuit hic S. Joannes mortem beatam et perfectam eorum esse, qui «in Domino,» id est, in Domini Dei commemoratione, invocatione, amore, ideoque in actu charitatis, animam efflant; quod proinde omnibus desiderandum et reipsa faciendum est. Ita mortuus est S. Augustinus recitans cum lacrymis Psalmos poenitentiales in actu contritionis, qui est actus amoris Dei, teste Possidonio in ejus Vita. S. Hieronymus obiit exhortando suos ad amorem Dei et proximi. S. Ambrosius subito post sanctam Synaxin raptus, colloquens cum Christo Salvatore expiravit. S. Antonius de Padua animam Deo reddidit, recitato hymno ad beatam Virginem, exultans in Christo. S. Thomas Aquinas, elevatis in coelum oculis et manibus, alta voce pronuntians illa Cantic. cap. VII, vers. 11, verba, ultimo a se explicata: «Veni, dilecte mi, egrediamur in agrum,» moriens in coelum evolavit. S. Ludovicus fixis in coelum oculis, ardenti spe et amore suspirans: «Introibo in domum tuam, Domine, adorabo ad templum sanctum tuum, et confitebor nomini tuo,» spiritum Deo et coelo reddidit. B. Petrus Coelestinus, qui renuntians pontificatui in eremum rediit, post magnos labores et cruces decrepitus, psalmum centesimum quinquagesimum instar cycni canens, ultimis ejus verbis: «Omnis spiritus laudet Dominum,» immortuus est. Joannes Gerson, Cancellarius Parisiensis, in quo sanctitas cum doctrina de excessu certabat, explicatis quinquaginta proprietatibus divini amoris ex Cantico Canticorum, viva facie, ore et corde, identidem repetens suspiransque: «O Domine, fortis est ut mors dilectio tua,» animam amantem Deo amato reddidit. S. Franciscus Xaverius, Indorum apostolus, manu tenens crebroque osculans Christum crucifixum, ac ingeminans: «O Jesu, Deus cordis mei,» in cor ejus spiritum suum deposuit. Beatiores sunt, qui non tantum in actu, sed ex actu et vi amoris Dei moriuntur. Ita mortua est Beata Virgo ex languore et desiderio videndi Christum suum Filium. Dicebat enim illud Sponsae in Canticis: «Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo.» Ita ex amore mortua est S. Maria Magdalena, quae quotidie vi amoris ab Angelis septies in aerem elevabatur. Nam quadam Dominica rapta in ecclesiam, ibique contemplationi dedita, lacrymis perfusa, elevatis brachiis S. Synaxin a S. Maximino percipiens, ad Christum sibi dilectum evolavit. S. Franciscus ex vehementia amoris crebras patiebatur exstases et deliquia, tandemque acceptis sacris stigmatibus in Christum crucifixum quasi transformatus, consumptis viribus et spiritibus naturalibus, vi amoris divini tabescebat, ac deficiens, pronuntians illud Psalmi centesimi quadragesimi primi: «Educ de custodia animam meam ad confitendum nomini tuo; me exspectant justi, donec retribuas mihi,» expiravit anno aetatis quadragesimo quinto. Sic prae vehementia amoris vitam abbreviarunt mortemque sibi accelerarunt S. Catharina Senensis, moriens in aetate florenti, anno trigesimo tertio; S. Carolus Borromaeus, moriens anno aetatis 46; noster Stanislaus Kostka, cujus cor ita amore ardebat, ut crebro injecta aqua refrigerari deberet, unde ad vigesimum aetatis annum non pervenit. AMODO JAM DICIT SPIRITUS, UT REQUIESCANT (perperam Beza, «quoniam requiescunt») A LABORIBUS SUIS. — «Amodo,» id est, ex nunc et deinceps in aeternum, puta a tempore mortis illico requiescunt, et requiescent in omne aevum. Ita Ambrosius, Haymo, Beda, q. d. Usque ad mortem oportet laborare, certare, pati; post mortem dicitur: «Cum dederit dilectis suis somnum, ecce haereditas Domini.» Ita, inquit S. Bernardus, serm. De Virgin., «S. Germanus, Pontifex Altissiodorensis, Romam petens, cum Eduam devenisset, ad tumulum S. Cassiani divertit; quem proprio vocans nomine: Quid agis, frater charissime? Et ille de tumulo: Dulciter in pace requiesco, et adventum Redemptoris exspecto.» Pro amodo graece est ναι, id est utique, profecto, ita prorsus, imo vero, merito certe. Objiciunt haeretici: Si justi omnes mox a morte requiescunt a laboribus; ergo nulli eunt ad Purgatorium ejusque cruciatus. Respondeo negando consequentiam. Nam primo, quod dicitur hic justos requiescere a laboribus, intellige hujus vitae, quos scilicet exantlarunt in mortificatione passionum, in observatione divinae legis, et in persecutionum tolerantia. Hi enim mox a morte ab iis requiescent; sed si quid adhuc labis habeant, illud detergendum est in Purgatorio. Adde eos in Purgatorio requiescere in certa spe salutis et gloriae brevi affuturae, quae, dum aderit, reipsa in aeternam requiem introibunt. Secundo, Turrianus, et ex eo Franciscus Suarez, III part., tract. De Poenitentia, disp. XLV, sect. 1, censent S. Joannem hic loqui tantum de perfecte justis, qui nulla labe culpae, etiam venialis, nullo quoque reatu poenae pro culpa luendae obstricti sunt, sed puri prorsus sunt et liberi. Hi enim cum nullum habeant debitum, mox in aeternam requiem transeunt. Tertio, Gregorius de Valentia, III part., tract. De Locis animarum post mortem, disp. XI, Quaest. I, puncto 1, respondet vocem «amodo,» non ad tempus determinatum mortis cujusque justi referri, sed ad totum illud tempus militantis Ecclesiae. Voluit enim Deus hic significare, hoc ipso tempore quo Ecclesia nunc in terris militat, et persecutiones patitur, habere etiam in regno coelesti suum locum, et Ecclesiam aliquam triumphantem, ubi Beati requiescant, cum plane purgati fuerint: neque exspectare ipsam tempus extremi judicii et resurrectionis corporum, ut piorum animae recipiantur in beatitudinem, idque ut hac ratione animet eos ad constantiam in persecutione. Unde praecessit: «Hic,» id est, hoc tempore, «patientia Sanctorum est, qui custodiunt mandata Dei et fidem Jesu;» ac mox subdit: «Beati mortui qui in Domino moriuntur, amodo,» etc. Ita et S. Augustinus, lib. XX De Civit., cap. IX. SPIRITUS, — το πνευμα, puta Spiritus Sanctus. Secundo, Haymo, Richardus et Ansbertus: «Spiritus, id est Sanctissima Trinitas.» Tertio, Pannonius: «Spiritus, id est, Angelus qui Joanni loquebatur.» OPERA ENIM (nam δε, id est autem, capitur pro γαρ, id est enim: ita notat Maldonatus et fatetur Beza) ILLORUM SEQUUNTUR ILLOS. — Graece μετ αυτων, id est cum illis, q. d. Comitantur illos proxime et individue (sicut famuli comitantur herum, maxime principem, ait Hugo), ut ante regem gloriae cum pulcherrimo operum comitatu appareant. «Ad quid,» ait S. Bernardus, «sequuntur opera Sanctos, nisi ut laudent eos in portis opera eorum?» Secundo, opera, id est merces operum. Ita Anselmus, Richardus, Haymo. Opera ergo praecedunt merito, sed sequentur praemio. In morte nos deserent amici, opes, honores; sola opera nos sequentur, ut pulchris similitudinibus declarat Barlaam Josaphat regi, apud Damascenum in Historia, cap. XIII. Nudat ergo mors hominem opibus, non operibus. Nota: Sicut opera bona sequuntur hominem, ita et mala. Unde S. Augustinus, homil. 42, inter 50, cap. VIII: «Ipsa est infelicitas hominum: propter quod peccant (scilicet opes, delicias, honores), morientes hic dimittunt, et ipsa peccata secum portant.» E contrario Sancti labores et dolores, per quos meriti sunt, hic dimittunt, et ipsas virtutes ac merita secum portant ad praemium mox adipiscendum. Pulchre S. Bernardus, serm. 2 in Festo omnium Sanctorum: «Quanta est felicitas eorum, quam immensa laetitia, qui nimirum triplici gaudio, de recordatione transactae virtutis, de exhibitione praesentis quietis, de certa exspectatione futurae consummationis exultant! Dicunt enim singulae animae quibus jam datum est ad hanc requiem pervenire: In pace in idipsum dormiam et requiescam, quoniam tu, Domine, singulariter in spe constituisti me. Et: Convertere, anima mea, in requiem tuam, quia Dominus benefecit tibi. Quia eripuit animam meam a morte, oculos meos a lacrymis, pedes meos a lapsu. Hoc est suavissimum animae stratum, quod nullis jam lavet aut riget lacrymis, quando absterget Deus omnem lacrymam ab oculis ejus.» Et mox: «Sit ergo beatae animae culcitra, conscientiae suae puritas; sit capitale, tranquillitas; sit opertorium ejus, securitas: ut in hoc interim strato dormiat delectabiliter, feliciter requiescat,» etc. Et superius: «Nemo parvam aliquam requiem aut laetitiam suspicetur eorum, qui ab omni penitus molestia liberi, recogitant annos suos in dulcedine animae suae; laetantur pro diebus quibus humiliati sunt, annis quibus viderunt mala; cum jucunda admiratione et mira jucunditate considerant pericula quae evaserunt, labores quos pertulerunt, certamina quae vicerunt; et pro his omnibus certa et indubitata fide exspectant beatam spem, et adventum gloriae magni Dei et Salvatoris sui, qui suscitabit corpora eorum configurata proprii corporis claritati.» Idem S. Bernardus, epist. 103 ad Romanum: «O quam beati mortui, qui in Domino moriuntur, audientes a Spiritu, ut requiescant a laboribus suis! Non solum autem, sed et succedit jucunditas de novitate, ac de aeternitate securitas. Bona proinde mors justi propter requiem, melior propter novitatem, optima propter securitatem. E contra mors peccatorum pessima. Et audi unde pessima. Mala siquidem est in mundi amissione, pejor in carnis separatione, pessima in vermis ignisque duplici contritione.»
14:14
14. ET VIDI, ET ECCE NUBEM CANDIDAM, ET SUPER NUBEM SEDENTEM SIMILEM FILIO HOMINIS. — Scilicet Christum regem et judicem, qui sedebit in judicio in nube candida, ut indicet candorem ejus, atque in judicio nullum fucis et praetextibus fore locum, sed omnia manifesta et sincera futura. Habet falcem acutam, quia venit demessurus universum mundum illique finem impositurus: ita Andreas. Unde Matth. cap. XIII, vers. 39, dicitur «messis,» id est messio, «consummatio saeculi est.» Aureolus per Filium hominis intelligit Pipinum, filium Caroli Martelli, qui pro Chilperico factus rex Francorum, illud regnum propagavit, Longobardos debellavit, et Romano Pontifici opem tulit. Verum haec accommodatio est, non genuina interpretatio.
14:15
15. ET ALIUS ANGELUS EXIVIT DE TEMPLO, — id est, de penetrali Dei coelesti, puta de loco Beatorum in coelo, deferens scilicet ad Christum omnium Sanctorum et coelitum desiderium de consummatione mundi, punitione impiorum, et gloria justorum: de quo dixit cap. VI, vers. 10: «Usquequo, Domine, non vindicas sanguinem nostrum?» Ait ergo Christo: MITTE FALCEM (hoc est demete), QUONIAM ARUIT MESSIS TERRAE. — Alcazar per messem accipit uberem animarum segetem, et copiosam Gentium conversionem, quam suis concionibus collegerunt Apostoli, a Christo ad id ipsum missi, de qua dicitur Lucae X, 2: «Messis quidem multa, operarii autem pauci.» Verum agitur hic de messe mundi in die judicii. Alludit enim ad Joel. III, 13: «Mitte falces, quoniam maturavit messis:» ubi agi de die judicii patet ex eo quod praecessit vers. 12: «Consurgant, et ascendant Gentes in vallem Josaphat, quia ibi sedebo ut judicem omnes gentes in circuitu.» Sensus ergo est, q. d. Angelus: O Christe, mete, id est, demete homines, animalia omneque vivens. Hoc enim desiderant animae Martyrum omniumque Sanctorum, qui me hac de causa ad te legatum miserunt, quia plane matura est messis, id est, quia completus est electorum numerus, aeque ac cursus mundi, saeculaque a Deo praestituta jam evoluta sunt. Proprie autem hic intendit dicere completum esse Electorum numerum; hos enim maxime amat et intendit Deus, ac propter eos saeculum totum disposuit, illudque vel arctavit vel prolongavit. Atque haec est falx et messis tritici. Nam de falce reproborum sequitur, eamque inducit sequens Angelus. Ita S. Gregorius, lib. XXXIII Moral., cap. X, Beda, Ansbertus, Haymo, Pannonius, Viegas, Ribera et alii. Cur judicium Dei comparetur falci causam dat S. Gregorius: «Potestas divini judicii, quia intra se omnia incidendo complectitur, falcis appellatione signatur; in falce enim quidquid inciditur, quaquaversum flectatur, intus cadit. Et quia potestas superni judicii nullatenus evitatur (intra ipsam quippe sumus, quolibet fugere conemur), recte, cum venturus judex ostenditur, falcem tenere perhibetur: quia, cum potenter ad omnia obviat, incidenter circumdat.»
14:16
16. ET MISIT QUI SEDEBAT SUPER NUBEM, FALCEM SUAM IN TERRAM, ET DEMESSA EST TERRA. — Porro Christus petitioni Angeli hujus, et Martyrum ac Beatorum obsequitur, piosque et electos demetit, finemque mundo imponit. Hoc est enim quod subdit: «Et misit qui sedebat super nubem, falcem suam in terram, et demessa est terra.» Aureolus sequens filum chronologiae suae, per hunc angelum accipit Stephanum Papam, qui e templo, id est e Roma, exivit anno Christi 753, ob persecutiones Astulphi, regis Longobardorum, perrexitque in Franciam ad Pipinum, ejus opem implorans. Pipinus ergo, copiis collectis, quasi falce sua demessuit exercitum Astulphi.
14:17
17. ET ALIUS ANGELUS EXIVIT DE TEMPLO (coelesti, uti dixi vers. 15) HABENS ET IPSE FALCEM, — non messoriam, sed vindemiatoriam, sive putatoriam. Falx ergo haec est cultellus curvus, quo vindemiatores multis in locis utuntur, eoque vites putant et vindemiant, atque uvas abscindunt. Falx haec significat punitionem et excidium impiorum: hos enim vindemiabit vers. sequenti. Quaeres, quisnam hic Angelus? Respondent Primasius, Ansbertus, Beda, Pannonius, Viegas et alii, hunc Angelum, aeque ac praecedentem, esse Christum: Christus enim utramque falcem habet, scilicet tam messoriam tritici, id est electorum, quam vindemiatoriam uvarum, id est impiorum. Melius Ribera censet hunc proprie dictum esse Angelum, eumque a praecedentibus diversum. Nam Christus hic non vocatur Angelus, sed Filius hominis. Hic ergo Angelus egreditur ut Christo cooperetur, utque ejus nutu et jussu demetat impios, cum Christus demetet pios et sanctos, uti dixi vers. praeced. Apte enim Christo praemiatio, Angelo vero punitio tribuitur. Solent enim reges, utpote quos decet et ornat clementia et liberalitas, praemia per se distribuere, supplicia vero per alios irrogare: hoc enim exigit majestas regia.
14:18
18. ET ALIUS ANGELUS EXIVIT DE ALTARI, QUI HABEBAT POTESTATEM SUPRA IGNEM: ET CLAMAVIT VOCE MAGNA AD EUM QUI HABEBAT FALCEM ACUTAM, DICENS: MITTE FALCEM TUAM ACUTAM, ET VINDEMIA BOTROS VINEAE TERRAE. — Tres hic vers. 15, 17, 18, distinguuntur Angeli: Primus, vers. 15, ait Filio hominis: «Mitte falcem tuam, et mete.» Secundus, vers. 17, est vindemiator vindemiaturus botros terrae. Tertius est qui secundum admonet ut botros vindemiet. Quaeres, quinam sunt hi? Respondet Alcazar, haec verba petita esse ex Joelis cap. III, vers. 13: primum ergo Angelum esse Joelem, secundum esse Mosen, tertium esse Eliam. Moses typus est sapientiae, Elias zeli. Introducitur ergo hic per prosopopoeiam Moses mysticus, id est sapientia, clamans ad mysticum Eliam, id est ad zelum, ut mittat falcem atque vindemiet Christi Confessores, puta Martyres. Zelus enim est qui Sanctos impellit, ut sanguinem pro Christo fundant: quod in lege nova sub Christo futurum praedixit Joel, et praefigurarunt Moses et Elias. Censet enim ipse uti et alii nonnulli angelum hunc mitti ad hoc, ut Martyres in suo agone adjuvet et confirmet, ideoque habere potestatem super ignem, id est, supra charitatem, ut eam in Martyribus excitet. Dicit ergo mystico Mosi, id est sapientiae, mysticus Elias, id est zelus: «Mitte falcem, et vindemia botros terrae,» quia uvae hujus amputatio et in torcular immissio, ut ibi conteratur, id est passiones et martyria, sunt res quae directe coelestem sapientiam attingunt, quam Deus suis martyribus copiose elargitur. Porro botri mittuntur in lacum irae Dei magnum, quia maximus fuit Martyrum numerus, qui suo sanguine iram Dei contra hostes restinxerunt, eumque hominibus conciliarunt. Pannonius quoque per Angelum hunc accipit Eliam. Elias enim videtur notari, cum dicitur angelus hic potestatem habere super ignem: hanc enim habuit Elias, qui ter ignem de coelo evocavit, ut dixi cap. XI, vers. 5. Ipse tamen alium dat sensum, q. d. Elias clamat ad Christum, ut potestatem judiciariam et vindictam in impios et Antichristianos exerceat in fine mundi. Huc pertinet expositio et prophetia Abbatis Joachim, qui per hunc angelum intellexit et praedixit Ordinem Eremitarum S. Augustini, paulo post sua tempora instituendum. De eo enim sic ait, explicans hunc angelum: «Surget Ordo, qui videtur novus, et non est. Induti nigris vestibus, et desuper accincti zona pellicea. Hi crescent, et fama eorum divulgabitur: et praedicabunt fidem, quam et defendent usque ad mundi consummationem in spiritu et virtute Eliae. Qui erit Ordo Eremitarum aemulantium vitam angelorum. Quorum vita erit quasi ignis ardens in amore et zelo Dei, ad comburendum spinas et tribulos, hoc est, ad consumendum et extinguendum perniciosam vitam pravorum, ne mali amplius abutantur Dei patientia.» Quod Joachimi oraculum citans S. Antoninus, titul. ult., III part. Histor., ex eo probat illum habuisse spiritum propheticum. Joachim enim id dixit et praedixit sub annum Domini 1200. Ordo autem Eremitarum S. Augustini institutus, vel potius restauratus est ab Innocentio IV Pontifice, anno Domini 1243, ut docet idem S. Antoninus, III part., tit. XXIV, cap. XIV, et ex eo P. Hieronymus Platus, lib. II De Bono status Religiosi, cap. XXII. Tertio, Ansbertus et Haymo hunc angelum, aeque ac praecedentem, volunt esse Christum qui habet potestatem super ignem, quia potest Spiritum Sanctum mittere in corda fidelium. Nam, ut ait ipse Lucae XII, 49: «Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur?» Egreditur de altari, quia est Pontifex. Verum hic non agitur de martyrio aut missione Spiritus Sancti, sed de die judicii et vindictae, et consequenter ignis hic non est charitatis, sed conflagrationis mundi vel inferni. Quarto, Aureolus et Lyranus per angelum hunc tenentem falcem intelligunt Carolum Magnum, qui demessuit infideles; per alium vero angelum exeuntem de altari intelligunt Adrianum Papam, qui opem Caroli imploravit contra Desiderium, regem Longobardorum: quem proinde Carolus vivum cepit, et regnum Longobardorum extinxit. Verum haec accommodatitia sunt, non genuina. Dico ergo cum Ribera, Viega et aliis, tres angelos qui praeter Christum, de quo vers. 14, hic vers. 15, 17 et 18 recensentur, esse hos: Primus est vers. 15, legatus Martyrum, qui eorum nomine obsecrat Christum, ut sua falce demetat triticum, id est, Sanctos et electos, eosque congreget et colligat ad se per angelos a quatuor mundi plagis, ut resurgant ad gloriam, et cum eo ascendant ad coelum. Secundus, vers. 17, est angelus qui in fine mundi demetet impios: unde habet falcem acutam. Tertius hoc versu est pariter angelus, qui secundo imperat ut falcem exerat et demetat impios. Est ergo hic angelus proprie dictus, aeque ac secundus, qui praeerit impiorum tum morti per secundum angelum, tum poenis gehennae, non per se, sed per daemones inferendis. Exit de altari, quia, cap. VI, dictum est quod sub altari quiescant animae Martyrum poscentes vindictam: inde ergo egreditur quasi legatus Martyrum, aeque ac primus, a Deo postulans vindictam, ut Martyrum homicidas, omnesque improbos in tartara detrudat, eaque impetrata mandat angelo secundo vindictae divinae executori, ut falce sua vindemiet botros, id est impios. Hinc habet potestatem super ignem, ut videlicet inducat in orbem ignem conflagrationis, ait Andreas; vel ut mittat reprobos in ignem gehennae, ut vult Aretas et Beda, tradendo scilicet eos daemonibus, qui eos in tartara abripiant. Nota: Sicut per messem et triticum tum hic, tum Matth. III, 12, et cap. XIII, vers. 29, significantur electi: ita per vindemiam et botros significantur reprobi, quia calicem irae divinae implebunt, ab ea calcandi extra civitatem, id est, extra Ecclesiam, vel extra coelum, in torculari infernali, ut sequitur. Alludit rursum ad Joelis III, 13, ubi cum dixisset Propheta de tritico et messe: «Mittite falces, quoniam maturavit messis;» subdit de botris et vindemia: «Venite et descendite, quia plenum est torcular, exuberant torcularia: quia multiplicata est malitia eorum.» Sic passim in Scriptura vindemiatio pro punitione capitur, ut Psal. LXXIX, 13: «Ut quid destruxisti maceriam ejus, et vindemiant eam omnes qui praetergrediuntur viam?» Thren. I, 12, inducitur Jerusalem ita in sui vastatione lamentans et dicens: «Vindemiavit me, ut locutus est Dominus in die irae furoris sui.» Et vers. 22: «Vindemia eos, sicut vindemiasti me.» Isaias quoque cap. XVI, vers. 9, agens de excidio Idumaeae, ait: «Super vindemiam tuam, et super messem tuam vox calcantium irruit.» Alludit quoque ad Zachar. V, 1, ubi ipse vidit falcem volantem juxta Septuaginta. Ita Cyrillus ibidem.
14:19
19. ET MISIT ANGELUS FALCEM SUAM ACUTAM IN TERRAM, ET VINDEMIAVIT VINEAM TERRAE, ET MISIT IN LACUM IRAE DEI MAGNUM. — Aliter Viegas: «Falx messoria tritici,» inquit, «pertinet ad senes: sicut enim messis est arida et cana, ita et senectus; falx vero putatoria uvarum pertinet ad juvenes, qui sunt quasi botri pulchri et florentes, ac succo et sanguine pleni: utrosque enim metit et putat mors.» Verum prior sensus aptior est, ut patet ex textu et ex dictis. Unde et sequitur: «in lacum irae Dei,» graece εις ληνον, id est in lacum, in quem exprimitur et recipitur uvarum liquor.
14:20
20. ET EXIVIT SANGUIS DE LACU USQUE AD FRENOS EQUORUM PER STADIA MILLE SEXCENTA. — Arabicus vertit, et exivit sanguis de torculari ad frenos equorum, mille et sexcenta milliaria. Sed male pro stadia ponit milliaria, quae stadiis octuplo sunt majora; nisi forte in Arabia, Syria, vel alibi, milliaria adeo brevia sint, ut stadiis aequentur. Alcazar, qui de sanguine Martyrum haec accipit, dicit eum exivisse ad frenos quatuor equorum quadrigae Christi: Quatuor hi equi sunt, inquit, ii de quibus cap. VI, vers. 2 et sequentibus; scilicet primus albus, qui significat mansuetudinem Christi et Martyrum; secundus rufus, qui eorumdem zelum; tertius niger, qui eorumdem modestiam; quartus pallidus, qui eorumdem mortificationem repraesentat. Porro in stadiis 1600 alluditur ad longitudinem terrae promissae, quae fuit 160 milliarium, ut ait S. Hieronymus, epist. 129 (qui et insinuat haec 160 milliaria Palaestinae, sive 1600 stadia, facere 200 milliaria Romana; quod etiam asseverat Alcazar), quae praecise faciunt 1600 stadia. Vocat vero stadia, quia alludit ad agones Martyrum, qui fieri solebant in stadio. Terra autem promissa significat Ecclesiam. Sensus ergo est, q. d. Tota Ecclesia, totusque orbis quasi irrigatus est, et decoratus copia et ubertate sanguinis, quem recens conversi pro Christo profundebant. Porro 160 milliaria facere 1600 stadia patet. Nam milliare continet octo stadia; Romani enim singulis passibus dant quinque pedes, et stadiis singulis passus 125, qui Romanos pedes conficiunt 625. Caeterum in Graecorum dimensione decem stadia milliare unum, sive mille passus juste conficient. Quippe apud Graecos passus unus sex continet pedes (quae mensura humanam staturam adaequat), et stadium unum centum passibus, sive staturis humanis constat, id est pedibus sexcentis, ac proinde 160 milliaria praecise sunt stadia 1600. Quod autem Romani ad unius stadii dimensionem adjiciant 25 pedes, id propterea fit, quia ex communioribus Graecis pedibus, 24 pedes exaequabant longitudinem 25 pedum Romanorum. Quare ut in stadii mensura Romani cum Graecis convenirent, stadio tribuebant Romanos pedes 625, sive (quod idem est) 125 passus Romanos. S. Joannes vero hic, quia graece et in Graecia scripsit, utitur stadio Graeco, non Romano, accipitque stadium pro centum passibus; quo fit ut 160 milliaria contineant 1600 stadia, uti jam dixi. Haec vera sunt et erudita, sed non ad propositum. Nam stadia haec spectant ad dimensiones, non terrae promissae, nec Ecclesiae, sed loci reproborum (hic enim est lacus irae Dei, nisi dicas hunc lacum commensurari et adaequari terrae sanctae) et damnatorum, puta gehennae et inferni. Sanguis ergo hic non Martyrum, sed reproborum accipi debet. Sensus ergo est, q. d. Tanta erit impiorum et reproborum, qui in fine mundi occidentur et damnabuntur, strages, ut, si locus ille quem ipsi in inferno obtinebunt, torcular esset quo sanguis eorum exprimeretur, sanguis hic via regia excurreret ad 1600 stadia usque ad altitudinem freni «equorum.» Equos intellige Christi et sanctorum ejus. Illi enim hic et cap. XIX, per prosopopoeiam inducuntur ut victores equites, qui egredientur pedibus, non corporis, sed mentis, extra civitatem coelestem, ad contemplandam victoriam Christi de impiis, eorumque stragem. Ita Andreas, Ambrosius, Beda et alii. Est catachresis et hyperbole. Similes catachreses et phrases alibi habet Scriptura, ut Psal. CIX, 7: «De torrente in via bibet.» Num. XXIII, 24: «Donec devoret praedam, et occisorum sanguinem bibat.» Psal. LVII, 11: «Manus suas lavabit in sanguine peccatoris.» Quibus tantum plena victoria et ultio de hostibus significatur. Simili schemate ait L. Florus in bello Cimbrico: «Tanto ardore pugnatum est, eaque caedes hostium fuit, ut victor Romanus de cruento flumine non plus aquae biberit quam sanguinis barbarorum.» Idem Florus, lib. II De Bello Punico: «Documenta cladis, cruentus aliquando Aufidus.» Potest secundo, hic locus proprie accipi de capacitate totius inferni, q. d. Impiorum in fine mundi sanguis et cadavera decurrent, et spargentur per totam capacitatem et longitudinem inferni. Infernus enim in longum (uti et in latum, et in profundum quaquaversum) extenditur ad 1600 stadia, id est leucas Hispanicas 50. Ita Ribera, qui censet hic praecise describi spatium et quantitatem inferni, scilicet quod extendatur ad 1600 stadia, tam in longum, quam in latum et profundum: licet hoc Viegae et Alcazari non placeat, eo quod in Scriptura alibi nihil tale exprimatur. Verum haec ratio non concludit: nam ex ea tantum sequitur nihil certi de hac quantitate inferni afferri posse, non autem sequitur nihil probabiliter conjici posse. Probabile ergo est hoc spatium 1600 stadiorum esse mensuram inferni, tum quia id hic innui videtur, tum quia hic locus satis capax est, ut capiat omnes omnium temporum reprobos et damnandos. Est enim hoc spatium 1600 stadiorum circiter tantum, quantum est Roma Bononiam, aut Bruxellis Parisios: quod plurimos et quasi innumeros hominum milliones complecti posset, praesertim accedente justa et proportionata tam latitudine, quam profunditate, qualis est in inferno. Nam, ut ait Isaias XXX, 33: «Praeparata est ab heri Topheth (id est ab aeterno gehenna), a rege praeparata, profunda et dilatata.» Nam 1600 stadia faciunt ducenta milliaria Italica; milliare enim continet mille passus, indeque dictum est milliare. Passus continet quinque pedes, pes quatuor palmas, palma quatuor digitos transversos. Stadium autem est octava pars milliaris, continetque passus 125. Ergo 1600 stadia faciunt ducenta milliaria: haec enim sunt octava pars mille sexcentorum. Confirmatur haec sententia, primo, quia S. Joannes hic infernum vocat lacum irae Dei magnum; est ergo ingens valde et magnus, ut Deo iraeque Dei aliquatenus respondeat et commensuretur. Rursum diserte ei assignat stadia mille sexcenta, quae cum proprie accipere possimus, cur ea alio torquemus? Quod enim aliqui viri docti haec stadia censeant esse loci, quem occupabunt damnandi in die judicii circa vallem Josaphat, non videtur esse ex mente S. Joannis, qui haec stadia assignat lacui irae Dei. Hic enim lacus in quo calcantur damnati, sine dubio est infernus. Secundo, quia idcirco infernus in Scriptura et a Patribus vocatur abyssus, quia est profundissimus et maximus, ut videatur esse αβυσσος, id est, sine fundo. Tertio, quia ignis conflagrationis mundi totum occupabit orbem, scilicet totam terram, totam aquam, totum aerem usque ad coelum. Hic autem ignis totus ibit in infernum, eoque secum convolvet damnatos: ignis autem tantus et tam vastus, esto densetur, vastissimum poscit locum. Quarto, incendium Sodomae et Pentapolis extendit se ad septuaginta duo milliaria in longum, et novemdecim in latum, teste Josepho et aliis; complexum enim est quatuor urbes valde a se distantes: hoc autem fuit typus incendii infernalis. Quinto, Aetna aliquando flammas et cineres eructavit et ejaculata est ad triginta milliaria: similia scribit Plinius de Vesuvio. Aetna autem et Vesuvius tantum sunt umbra, et, ut aliqui vocant, os inferni. Sexto, quia ex visionibus constat amplissimas esse gehennae flammas. Tales enim tantasque vidit S. Furseus, et S. Diethelmus apud Venerabilem Bedam, lib. V Historiae Anglicanae, cap. XIII. Septimo, quia valde verisimile est in inferno daemones habituros corpora ignita, tum ut ipsi magis puniantur, tum ut horribili sua specie, plagis et tormentis corporeis, magis puniant damnatos: de qua re plura dixi Isaiae XXXIV, sub finem capitis. Infernus ergo maximus sit oportet, utpote qui capiet tot millenos milliones, non solum hominum damnatorum, sed et daemonum corporatorum. Contrarium tamen sentit P. Lessius, lib. XIII De Perfectionibus divinis, cap. XXIV. Ubi primo, docet infernum non esse aliud quam stagnum ignis et sulphuris, Apocal. XX, 15; secundo, hoc stagnum esse in medio terrae, ita ut centrum stagni, centrum inferni, et centrum terrae sit unum idemque, sulphureo illo stagno circa centrum se in orbem colligente: quocirca stagnum hoc habere murum spississimum et impermeabilem, qui omnem evadendi spem damnatis adimet; ambitur enim spissitudine terrae, quae a centro ad superficiem plusquam mille leucas continet. Quis hujusmodi murum perfodiat aut penetret? Tertio, cavitatem inferni esse circiter unius leucae, seu quatuor milliarium Italicorum. Ratio ejus est, quia damnati in inferno non insistent pedibus, nec huc illucque discurrent, sed colligentur in cumulum instar carbonum, vel lignorum ardentium, ut Scriptura indicat. Jam etiamsi singulis corporibus damnatorum demus sex pedes quadratos (qui abunde sufficient), tamen una leuca (id est, mensura viginti millium pedum) cubitata, seu cubice multiplicata, capere poterit plusquam octingenta millia millionum corporum, cum tamen certum videatur, facta subductione, non futuros centies mille milliones. Addit deinde: Verum, inquit, quia ibi quoque ingens stagnum erit ignis et sulphuris, et daemones omnes ignitis corporibus includentur, fortasse erit capacior. Sit ergo diameter duarum leucarum, seu octo milliarium Italicorum, tunc superficies concava terrae ambiens infernum, erit sex leucarum. Unde facile poterit cavitas inferni in medio sui continere stagnum, cujus profunditas sit undique unius mediae leucae, quanta vix usquam est profunditas maris, et supererit adhuc media leuca vacua inter concavam superficiem terrae et superficiem stagni. Haec ipse probabiliter et erudite. Alii tamen aliter supputant, pluresque damnatorum milliones fore censent. Insuper, esto locus iste capiendis corporibus damnatorum constipatis sufficeret, tamen multo iis majorem fore censent. Primo, ut magnitudo incendii immanis et quasi immensi, solo aspectu horribili percellat damnatos; quo enim majus est incendium, eo majore nos horrore concuti in hac vita sentimus. Secundo, quia in incendiis hisce corpora damnatorum constipata volutabuntur, ut jam in altum conscendere, jam in abyssum mergi, jam ad latera quaquaversum latissime gyrari et raptari videantur, uti ibidem conscendere et descendere vidit animas S. Diethelmus jam citatus. Hoc insinuat S. Joannes dicens: «Et fumus tormentorum ascendit in saecula saeculorum.» Sic enim non parum augebitur horror et cruciatus reproborum. Tertio, quia in inferno variae variorum criminum sunt poenae, variae carnificinae, varia tormentorum genera, instrumenta et loca, ut patet ex visionibus Venerabilis Bedae jam citatis, et ex multis energumenorum testimoniis, qui adjurati idipsum confessi sunt. Inter alia nostri patres Hispani oculati testes haec Romam perscripserunt, quae in Litteras annuas anni 1604 collegii Huetensis, provinciae Toletanae, relata sunt, scilicet daemonem per energumenam, concionem sibi a Deo imperatam habuisse ad circumfusam multitudinem, qua ejus peccata coarguebat, ac inter alia dicebat: «Me ex coeli vertice ad barathrum dejecit peccatum, et vos ullum in terrae locum tutum existimabitis? Eundum igitur vobis erit, nisi caveatis, cum inferis Satanis ad sulphur, ad ignem, ad pontem, ad castellum, ad fluvium, ad rotundam domum,» quibus verbis utique varia tormentorum et loca et genera in gehenna significabat. Unde liquet corpora damnatorum non ita esse constipata, ut omnia in unum quasi fascem colligata sint, sed potius ita ut varios fasciculos efficiant, variis locis, catastis et equuleis dispositos, qui pro daemonum libitu et Dei vindicta subinde solvantur, ut reprobi ab una catasta in aliam raptentur, iterum deinde colligantur, et in ollam vulcaniam mergantur. Est enim ibi poenarum omnigenum maxima varietas et multitudo, et ab una in aliam damnati quasi in orbem ire coguntur, ut semper supplicia eis innovari, aliaque et nova instaurari videantur. Ut ergo seorsim disponi et torqueri possint eorum corpora, ingenti spatio est opus, uti fatetur P. Lessius, loco jam citato, ubi ad hoc requirit centum leucas et amplius. Symbolice Petrus Bongus, lib. De Num. mysteriis: «Numerus 1600,» inquit, «a quadragenario tetragonus est. Nam quadragies quadraginta faciunt 1600. Hunc etiam componunt quatuor quadringenti. In sacra Scriptura totum insinuat mundum, cujus partes quatuor esse constat. Apocal. XIV scriptum est, quod manavit sanguis usque ad frenos equorum per stadia 1600, q. d. Per quatuor mundi partes, Ortum, Occasum, Septentrionem et Meridiem. Unde et Threni Jeremiae quatuor sunt, et quadruplici alphabeto distincti; quia in illis Jeremias non tantum Judaeorum, sed etiam totius mundi scelera deplorat, et omnes ad deplorandum invitat.» Ita Bongus. Memento, quod jam saepius monui, in his Joannis visionibus nonnulla esse hyperbata, ac saltus ab uno ad aliud et resultus, uti sunt in aliis Prophetis. Nam a signis judicio praeviis, de quibus egit vers. 6 et seq., salit vers. 16 et sequent., ad praemia electorum et poenas reproborum: inde rursum resilit ad signa judicio praevia. Nam cap. seq. XV et XVI, recenset septem plagas orbis novissimas; inde cap. XVII et XVIII, describit Babylonis excidium: haec enim omnia praeibunt diem judicii. Moraliter disce hic quam horrendus sit infernus, et in eo poena reproborum. Primo, quia sunt botri irae Dei, qui ab eo quasi furente calcantur in torculari gehennae. Secundo, quia fumus tormentorum eorum ascendit in saecula saeculorum, uti dixi vers. 11. Tertio, quia jactantur in lacu igneo quaquaversum per stadia 1600. Cogita fornacem igneam flammas conglobantem et ejaculantem quaquaversum (id est tam in longum, quam in latum et in profundum) per ducenta milliaria, et in eo corpora damnatorum volutari, nuncque ascendere, nuncque descendere, nunc gyrari in omnem partem, idque jugiter nocte et die per omnia saecula, per omnem aeternitatem. Ecce hoc est infernus. «Anima,» inquit S. Gregorius, lib. IV Dial., XLV, «illic (in inferno) posita bene esse perdit, et esse non perdit: qua ex re semper cogitur ut non mortem sine morte, et defectum sine defectu, et finem sine fine patiatur: quatenus ei, et mors immortalis sit, et defectus indeficiens, et finis infinitus.» Idem, lib. IX Moral., XXXIX: «Horrendo modo erit tunc reprobis dolor cum formidine, flamma cum obscuritate.» Et mox: «Fit ergo miseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu: quia et mors semper vivit, et finis semper incipit, et defectus deficere nescit. Mors perimit, et non extinguit; dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, sed nequaquam tenebras discutit.» Et inferius: «Tunc edax flamma comburit, quos nunc carnalis delectatio polluit. Tunc infinitum patens barathrum inferni devorat, quos inanis elatio nunc exaltat.» Idem in illud Matth.: «Ejicientur in tenebras exteriores: In inferno erit frigus intolerabile, ignis inextinguibilis, vermis immortalis, foetor intolerabilis, tenebrae palpabiles, flagella caedentium, horrida visio daemonum, confusio peccatorum, desperatio bonorum omnium.» Hugo, lib. IV De Anima: «Infernus locus est sine mensura, profundus sine fundo, plenus ardore incomparabili, plenus foetore intolerabili, plenus dolore innumerabili: ibi tenebrae, ibi ordo nullus, ibi horror aeternus, ibi nulla spes boni, nulla desperatio mali.» Hic daemones horrendas induunt larvas, quibus percellunt damnatos, de quibus Virgilius, Aeneid. VI: Centauri in foribus stabulant, Scyllaeque biformes, Et centumgeminus Briareus, ac bellua Lernae Horrendum stridens, flammisque armata Chimaera, Gorgones, Harpyiaeque et forma tricorporis umbrae. Refert Climacus gradu 4, se in monasterio vidisse fratrem quemdam cocum, qui a Deo donum jugiter lacrymandi obtinuerat; qui rogatus quomodo id obtinuisset, respondit: «Ex ignis culinae, quem perpetuo cerno, aspectu, vasta ignis inferni incendia animo verso: quae consideratio uberes ex oculis lacrymas elicit.» Exempla et visiones hac de re horrificas recenset S. Gregorius, lib. IV Dialog., cap. XXX, ubi Theodorici regis jactum in ollam Vulcaniam recenset, et cap. XXXVI et XLIII, et Damasus, Histor. cap. XXX, ubi Josaphat regis visionem de inferno enarrat. Nota est Doctoris Parisiensis defuncti historia, qui in exequiis surgens e feretro dixit: «Justo Dei judicio accusatus, judicatus et damnatus sum,» qua voce S. Bruno, aliique permoti Carthusiam instituerunt, uti narrat Franciscus Puteus in Vita S. Brunonis, et ex eo noster Petrus Thyraeus, lib. De Judicio particulari, cap. VI. Nota etiam est Udonis Episcopi monitio coelestis: «Udo, Udo, cessa a ludo, lusum satis Udo;» cumque non cessaret, ejusdem judicium, decollatio et damnatio, quam enarrat Fulgosius, lib. IX, cap. XII; Nauclerus, vol. II, gener. 37; S. Antoninus et alii. Refert Gregorius Turonensis, lib. VIII Hist. Franc., cap. V, Chilpericum regem pessimum, Francorum tyrannum, post mortem Guntramno regi visum confractis membris projici in ollam aeneam, statimque undarum vaporibus ita dissolvi ac liquefieri, ut nullum ex eo penitus vestigium remaneret. Plura hac de re dixi Deuter. XXXII, 22.
14:1
… Non ha evidentemente valore in proposito il numero simbolico di 144.000 dato da Apoc. 14, 1, che allude all'esercito degli asceti cristiani. …
… fuoco eterno (Mt. 25, 31-46), avverrà il ricongiungimento tra coloro che la morte aveva separati: « insieme » (ὅμα σόνο) rifulgeranno nel corteo del Re divino con cui gioiranno nell'amore di lui e dei cari ritrovati (I Thess. 3, 13; 4, 17; Apoc. 7, 4-17; 14, 1-5; cf. Dante, Paradiso, XXII, 97-110). Segno precursore della p. è l'anticristo (v.), operante « il mistero di iniquità » che travolge nell'« apostasia »: Gesù lo distruggerà « con la …
14:3
Alcune categorie di Santi hanno uno speciale motivo di gloria, in riferimento ad una vittoria straordinaria riportata sul mondo (i martiri: Mt. 10, 320; Apoc. 7, 14), sull'errore (i dottori, Dan. 12, 3), sulla carne (i vergini: Apoc. 14, 3-4): questa particolare perfezione della beatitudine accidentale, detta «aureola» (Sum. …
14:4
… Già se ne parla negli Atti degli Apostoli, ma essi furono numerosi nei tempi seguenti (Act. 21, 8-9; I Cor. 7, 8-9; Apoc. 14, 4; Eusebio, Hist. eccl., III, 31: PG 21, 279; Clemente Alessandrino, Strom., II, 18: PG 8, 1040). Più tardi ebbero il nome di « asceti », dal paragone che propone Clemente d'Alessandria …
In senso traslato, Israele è detto «p. di Jahweh» (Ier. 2, 3). Nel Nuovo Testamento, son detti p. i primi convertiti (Rom. 16, 5; I Cor. 16, 15; Jac. 1, 18); i vergini che seguono l'agnello (Apoc. 14, 4). Lo stesso Cristo è «p. dei dormienti» (I Cor. 15, 20, 23). I cristiani possiedono «le p. dello Spirito» (Rom. 8, 23), in quanto la vita della Grazia è la stessa vita della gloria …
14:6
EVANGELO ETERNO. - Espressione di Apoc. 14, 6, con cui Gioacchino da Fiore intendeva l'interpretazione spirituale del Vangelo di Gesù Cristo, che avrebbe contraddistinta la terza età del mondo,
14:10
… 28) per avere respinto l'invito di Dio (Mt. 24, 13; 24, 51; 25, 30; Lc. 14, 24) e del prossimo (Mt. 25, 41-45); cf. II Thess. 1, 9. Nell'orco tenebroso (ὁ ἕδρος τοῦ ἀκόνους, II Pt. 2, 17; Iud. 13) salirà il fumo dei tormenti degli empi (Apoc. 14, 10-11). L'ade-morte per tutti si trasformerà, dopo la risurrezione e il giudizio di tutti sulle loro opere, in ade-morte « seconda » (definitiva) per i soli dannati (Apoc. 20, 13-15). …
14:11
L'eternità dell'i. è formalmente asserita dalla Scrittura (Mt. 25, 46; Me. 9, 42; Apoc. 14, 11; 20, 10) e dalla Tradizione (v. sopra), di cui s. Agostino raccoglie tutti gli elementi quando afferma « multum absurdum est » (De Civitate Dei, 21, 32: PL 41, 736) voler escludere …
14:13
… Nel Nuovo Testamento ricorrono analoghe b.: Mt. 11, 6; 13, 16; 16, 17; 24, 46; Lc. 11, 28; 12, 37 sg. 43; 14, 15; Io. 20, 29; Iac. 1, 12; I Ps. 3, 14; 4, 14; Apoc. 1, 3; 14, 13; 16, 15; 19, 9; 20, 6; 22, 7, 14. Tuttora i cristiani di Oriente chiamano le b. « macarismi ». Il Diatessaron arabo interpreta l'aggettivo iniziale « beati » in senso avverbiale: « …
… Κύριον [II Cor. 5, 8]), come quando afferma che Cristo è morto per noi, affinché sia nella vita, sia nella morte simul cum illo visumus (I Thess. 5, 9-10). La stessa idea è soggiacente ad altri testi: Mt. 26, 24, II Cor. 5, 10, Philip. 1, 23, Hebr. 9, 27, Apoc. 14, 13.
… II. DISCESA DI CRISTO AL L.); dopo la Redenzione l'anima, se ne è degna, entra in Paraciso (v. Apoc. 14, 13). La m. nella S. Scrittura si chiama anche dormitio (entrare nel sonno): ma si deve intendere che solo
… Gesù viene anche ad una sola persona (Apoc. 2,16; 2,5; 3,3). Tutti coloro che andranno incontro a Gesù saranno passati per la morte e la risurrezione (ibid. 14, 13; 20, 6,12-13). La « fine » è considerata in senso larghissimo, e la p. finale universale vi si coniuga con la p. attuale personale attesa e invocata (ibid. 1,7; 3,20; 22,7,11,12,20; v. MARANATHA).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.