The Chaldees shal miserably waste the kingdom of Iuda: 9. take away sacrifice by destroying the temple: 10. and so make the land barren spiritually, and temporally.
1The word of the Lord, that came to Joel, the son of Phatuel.Parola di Dio rivelata a Joele figliuolo di Phatuel.THE word of our Lord, that was made to Ioel the sonne of Phatuel.Verbum Domini, quod factum est ad Joël, filium Phatuel. 2Hear this, ye old men, and give ear, all ye inhabitants of the land: did this ever happen in your days, or in the days of your fathers?Ascoltate, o vecchj, e voi abitatori della terra quanti siete, ponete mente. E ella mai avvenuta tal cosa a' vostri giorni, od a' tempi de' vostri padri?Heare this ye ancients, and harken with your eares al ye inhabitants of the land: if this hath bene done in your dayes, or in the dayes of your fathers?Audite hoc, senes, / et auribus percipite, omnes habitatores terræ: / si factum est istud in diebus vestris, / aut in diebus patrum vestrorum ? 3Tell ye of this to your children, and let your children tell their children, and their children to another generation.Discorretene voi co' vostri figliuoli, e i vostri figliuoli co' loro figliuoli, e i figliuoli di questi colla generazione, che verrà dopo.Vpon this tel you to your children, and your children to their children, and their childred to an other generation.Super hoc filiis vestris narrate, / et filii vestri filiis suis, / et filii eorum generationi alteræ. 4That which the palmerworm hath left, the locust hath eaten: and that which the locust hath left, the bruchus hath eaten: and that which the bruchus hath left, the mildew hath destroyed.Quel, che era avanzato all'eruca, lo mangiò la cavalletta, e quello, che era avanzato alla cavalletta, lo mangiò il bruco, e quello, che avanzò ai bruchi, lo divoro la ruggine.The residue of the eruke hath the locust eaten, & the residue of the locust hath the bruke eaten, and the residue of the bruke hath the blast eaten.Residuum erucæ comedit locusta, / et residuum locustæ comedit bruchus, / et residuum bruchi comedit rubigo. 5Awake, ye that are drunk, and weep, and mourn all ye that take delight; in drinking sweet wine: for it is cut off from your mouth.Risvegliatevi voi, ubbriachi, piangete; e alzate le strida voi tutti, che allegramente bevete il vino; perocché vi sarà levato dalla bocca;Awake you that be drunke, and weepe, and how le al ye, that drinke wine in sweetnes: because it is perished from your mouth.Expergiscimini, ebrii, / et flete et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine, / quoniam periit ab ore vestro. 6For a nation is come up upon my land, strong, and without number: his teeth are like the teeth of a lion: and his cheek teeth as of a lion’s whelp.Perocché si avanza sopra la mia terra una forte nazione, e senza numero; i suoi denti sono denti come di lione, e come i denti di giovane lioncello.For a nation is ascended vpon my land, strong & innumerable: his teeth as the teeth of a lion: and his checkteeth as of a lions whelpe.Gens enim ascendit super terram meam, / fortis et innumerabilis: / dentes ejus ut dentes leonis, / et molares ejus ut catuli leonis.
7He hath laid my vineyard waste, and hath pilled off the bark of my fig tree: he hath stripped it bare, and cast it away; the branches thereof are made white.Ella ha desolata la mia vigna, ha rosa la corteccia delle mie ficaie, le ha lasciate ignude, e spogliate, e sfrondate, e i loro rami biancheggiano.He hath layd my vineyard into a desert, and hath pilled of the barke of my figtree: stripping he hath spoiled it, and cast it forth: the boughes therof are made white.Posuit vineam meam in desertum, / et ficum meam decorticavit; / nudans spoliavit eam, et projecit: / albi facti sunt rami ejus. 8Lament like a virgin girded with sackcloth for the husband of her youth.Mena duolo, come una giovine sposa vestita di sacco piange il marito di sua prima età.Mourne as a virgin girded with sackcloth vpon the husband of her youth.Plange quasi virgo accincta sacco super virum pubertatis suæ. 9Sacrifice and libation is cut off from the house of the Lord: the priests, the Lord’s ministers, have mourned:Sono sbanditi i sagrifizi, e le libagioni dalla casa del Signore; i sacerdoti ministri del Signore sono nel pianto.Sacrifice and libation is perished out of the house of our Lord: the priests our Lords ministers mourned.Periit sacrificium et libatio de domo Domini; / luxerunt sacerdotes, ministri Domini. 10The country is destroyed, the ground hath mourned: for the corn is wasted, the wine is confounded, the oil hath languished.Il paese è devastato, la terra è squallida, perchè è stato dato il guasto a' seminati, la vigna fa orrore, e l'ulivo languisce.The region is destroyed, the ground hath mourned: because the wheate is wasted, the wine is confounded, the oyle hath languished.Depopulata est regio, / luxit humus, / quoniam devastatum est triticum, / confusum est vinum, / elanguit oleum. 11The husbandmen are ashamed, the vinedressers have howled for the wheat, and for the barley, because the harvest of the field is perished.I lavoratori della campagna sono mesti, i vignaiuoli gettan le strida, perchè è mancata la raccolta delle campagne, e il grano, e l'orzo.The husbandmen are confounded, the dressers of vines haue howled vpon the wheate, and the barley, because the haruest of the filde is perished.Confusi sunt agricolæ, / ululaverunt vinitores / super frumento et hordeo, / quia periit messis agri. 12The vineyard is confounded, and the fig tree hath languished: the pomegranate tree, and the palm tree, and the apple tree, and all the trees of the field are withered: because joy is withdrawn from the children of men.La vigna fa orrore, le ficaie sono languenti; il melogranato, e la palma, e il melo, e tutte le piante de' campi son secche: e lungi è ito il gaudio da figliuoli degli uomini.The vineyard is confounded, and the figtree hath languished: the pomegranet, & the palmetree, and the appletree, and al the trees of the filde are withered: because ioy is confounded from the children of men.Vinea confusa est, / et ficus elanguit; / malogranatum, et palma, et malum, / et omnia ligna agri aruerunt, / quia confusum est gaudium a filiis hominum.
13Gird yourselves, and lament, O ye priests, howl, ye ministers of the altars: go in, lie in sackcloth, ye ministers of my God: because sacrifice and libation is cut off from the house of your God.Vestitevi di sacco voi, sacerdoti, e menate duolo; gettate strida, o ministri dell'altare; venite a giacer nel cilizio, o ministri del mio Dio; perocché è sbandito dalla casa del vostro Dio il sacrifizio, e le libagioni.Gird yourselues, and mourne ye priests, howle ye ministers of the altar: goe in, lie in sacke clothe ye ministers of my God: because sacrifice & libation is perished out of the house of your God.Accingite vos, et plangite, sacerdotes: / ululate, ministri altaris; / ingredimini, cubate in sacco, ministri Dei mei, / quoniam interiit de domo Dei vestri sacrificium et libatio. 14Sanctify ye a fast, call an assembly, gather together the ancients, all the inhabitants of the land into the house of your God: and cry ye to the Lord:Intimate il digiuno santo, chiamate il popolo, adunate i seniori, e tutti gli abitanti del paese, nella casa del vostro Dio, e alzate le grida al Signore.Sanctifie ye a fast, cal an assemblie, gather together the ancients, al the inhabitants of the land into the house of your God: and crie ye to our Lord:Sanctificate jejunium, vocate cœtum, / congregate senes, omnes habitatores terræ / in domum Dei vestri, / et clamate ad Dominum: 15Ah, ah, ah, for the day: because the day of the Lord is at hand, and it shall come like destruction from the mighty.Ahi, ahi, ahi, che giorno! Il giorno del Signore è vicino, e verrà come tempesta spedita dall'Onnipotente.A a a, for the day: because the day of our Lord is at hand, and as destruction from the mightie it shal come.A, a, a, diei ! / quia prope est dies Domini, / et quasi vastitas a potente veniet. 16Is not your food cut off before your eyes, joy and gladness from the house of our God?Non avete veduto cogli occhi vostri venir meno nella casa del vostro Dio tutti gli alimenti, e la letizia, ed il gaudio?Why, are not the victuals perished before your eyes, ioy and exultation out of the house of our God?Numquid non coram oculis vestris alimenta perierunt / de domo Dei nostri, lætitia et exsultatio ? 17The beasts have rotted in their dung, the barns are destroyed, the storehouses are broken down: because the corn is confounded.I giumenti marciscono sul loro letame, son distrutti i granaj, le dispense son vuote, perchè il grano è mancato.The beastes are rotted in their dung, the barnes are destroyed, the storehouses are dissipated: because the wheate is confounded.Computruerunt jumenta in stercore suo, / demolita sunt horrea, / dissipatæ sunt apothecæ, / quoniam confusum est triticum.
18Why did the beasts groan, why did the herds of cattle low? because there is no pasture for them: yea, and the flocks of sheep are perished.Per qual motivo gemon le bestie, e muggiscono gli armenti? perchè non hanno pastura: e i greggi ancor delle pecore vengon meno.Why groned the beast, why lowed the flockes of the heard? because there is no pasture for them: yea and the flockes of the cattel are perished.Quid ingemuit animal, / mugierunt greges armenti ? / quia non est pascua eis; / sed et greges pecorum disperierunt. 19To thee, O Lord, will I cry: because fire hath devoured the beautiful places of the wilderness: and the flame hath burnt all the trees of the country.Signore, io alzerò a te le strida, perchè il fuoco ha divorato tutta la bellezza delle disabitate campagne, e le fiamme hanno abbruciate tutte le piante del paese.To thee ô Lord wil I crie: because fire hath eaten the beautiful thinges of the desert, and the flame hath burnt al the trees of the region.Ad te, Domine, clamabo, / quia ignis comedit speciosa deserti, / et flamma succendit omnia ligna regionis. 20Yea, and the beasts of the field have looked up to thee, as a garden bed that thirsteth after rain, for the springs of waters are dried up, and fire hath devoured the beautiful places of the wilderness.E le bestie stesse de' campi alzano gli occhi a te, come la terra, che ha sete di pioggia; perchè secche son le fontane, e il fuoco ha divorato, tutta la bellezza delle campagne.Yea and the beastes of the filde, as a garden bed thirsting for a shower, haue looked vp to thee, because the fountaines of waters are dried vp, & fire hath deuoured the beautiful thinges of the desert.Sed et bestiæ agri, quasi area sitiens imbrem, suspexerunt ad te, / quoniam exsiccati sunt fontes aquarum, / et ignis devoravit speciosa deserti.
1:1
Year of the World about 3204, Year before Christ 800.
Calmet
Planted. Septuagint, "Bathuel." He was born in the tribe of Gad, at Bethaven, the town which Herod styles Livias, Josue 13:27. (Calmet)
1:2
Calmet
Men. Magistrates, and all who have children. (Haydock) He speaks to Juda, as the kingdom of Israel was ruined, Joel 3:2. His principal object is to describe the ravages of locusts, and to exhort the people to repent, promising them better times after the captivity, and under the Messias, Joel 2:28., and 3:20. (Calmet)
1:3
Haydock
Generation. Prophecies relate to all future times, that people may see their accomplishment, (Worthington) and believe. (Haydock)
1:4
Challoner
Left, etc. Some understand this literally of the desolation of the land by these insects: others understand it of the different invasions of the Chaldeans, or other enemies. (Challoner)
Worthington
Jerusalem was four times plundered by the Babylonians, and every time worse than before, as these four sorts of destructive things shew. But we shall not enlarge upon these points, nor pursue the mystical sense of the prophets, which may be found in the fathers and Ribera. (Worthington)
Calmet
Others suppose that the Assyrians, Chaldeans, Greeks, (particularly Epiphanes) and Romans, are meant. We explain it simply of the devastation by insects. (Calmet)
Bochart
Four different species of locusts are denoted. (Bochart, p. 2. b. 4:1.)
Calmet
Mildew. Hebrew chasil, (Haydock) is often rendered "a locust," by [the] Septuagint, (chap. 2:25., etc.) and most suppose this is here the sense. The mildew destroys corn chiefly in low damp situations. (Calmet)
1:5
Sweet. Hebrew, "wine, because of the sweet wine," (Haydock) or liquors extracted from fruit. The things which you have abused, are now taken away.
1:6
Nations. Some understand the Assyrians or Chaldeans. But locusts are here styled a nation, Proverbs 30:25.
Calmet
Lion. Such locusts are described, Apocalypse 9:8. (Calmet)
Pliny
"In India they are said to be three feet long, and their legs and thighs are used for saws when dried." (Pliny, [Natural History?] 11:29.)
Pliny
They were attacked by regular troops in Syria. (Pliny, [Natural History?] 11:29.)
1:8
Calmet
Youth, whom she espoused first. Such are more tenderly loved, particularly where polygamy prevails. (Calmet)
So Dido speaks of Sichaeus, Virgil, Aeneid iv.: Ille meos primus qui se mihi junxit amores Abstulit, ille habeat secum servetque sepulchro.
1:9
Calmet
Lord. No harvest being reaped, the fruits could not be paid. Yet it is thought that what was requisite for sacrifice, would be procured from other countries. (Calmet)
Worthington
When Jerusalem was destroyed, sacrifices ceased. (Worthington)
1:12
Withered. The bite of the locust corrupts the juice of plants.
1:13
Calmet
Go in to the temple, or sleep on sackcloth, Judith 4:9. (Calmet)
1:14
Worthington
Sanctify. Appoint (Haydock) or proclaim a general fast, as was usual in such emergencies, 3 Kings 21:9., and 2 Paralipomenon 20:3. Fasting and other good works are calculated to appease God's wrath. (Worthington)
1:15
Day. Hebrew ahah layom: (Haydock) "Ah, what a day!"
Mighty. Septuagint, "destruction." They have read in a different manner. God is about to give sentence, (Calmet) and to send Nabuchodonosor, (St. Jerome) or to destroy by famine, ver. 17.
1:16
God. None can bring the first-fruits. All appear in mourning.
1:17
Dung. Horse-dung dried for bedding, was used in the East instead of straw, (Busb. 3.) as it is still by the Arabs. (Darvieux 11.)
Calmet
Hebrew, "the seeds are rotten under their clods," (Haydock) finding no moisture. Septuagint, "the cows have stamped in their stalls;" or Syriac, "remain without food in their cribs." Chaldean, "the pitchers of wine have been corrupted under their covers," as there was no new wine. (Calmet)
St. Jerome pref. Amos
Houses. Hebrew mammeguroth. Protestants, "barns, (Haydock) or country houses;" which means cabins erected for the season, (Ruth 2:7.) the Magaria (Calmet) or Mopalia of the Africans. (St. Jerome pref. Amos.)
Septuagint, "the wine presses." Wine and corn were preserved in pits carefully covered over, Aggeus 2:20. These fell to decay, as there was no use for them.
1:19
Places. Hebrew, "dwellings," or shepherds' huts.
Wilderness, denoting all pasture land unploughed.
1:20
Calmet
Up, as if to pray for rain, Jeremias 14:6. (Calmet)
Hebrew, "cry," (Haydock) or "pant."
Calmet
As....rain is not in Hebrew or Septuagint. (Calmet)
1:4
That which the palmerworm hath left, etc.... Some understand this literally of the desolation of the land by these insects: others understand it of the different invasions of the Chaldeans, or other enemies.
1:3
Prophecies perteyne not only to those that then liue, when they are vttered, but also to al poste ritie, euen to the end of the vvorld, that it may appeare vvhat is fulfilled, and vvhat yet resteth to come in due time.
1:4
4. The residue of the eruke, loeust, bruke, blast.] Eruca a vvorme that destroyeth The captiuitie described by the harme of most noysome thinges. Ierusalem foure times spoyled by the Babylonians. herbes and fruictes, Locusta, a fleing beast vvith long hinder legges, destroying corne, and fruite; Bruchus, an other fleeing litle beast, that deuoureth not only fruite, but also the leaues of trees; and Rubigo, the blast, or burning myst, that consumeth the eares of corne euen to dust; do metaphorically signifie the Chaldees, and other souldiars of sundrie nations, in the armie of Nabuchodonosor, inuading & wasting the kingdom of Iuda. And that at foure seueral times euer worse & worse. First when Nabuchodonosor beseeging Ierusalē subdued king Ioakim and his kingdom, taking hostages for assurance of subiection (amongst Dan. I. vvhich vvere Daniel, and the other three children) and caried avvay part of the 1. holie vessel of the Temple. 4. Reg 24 v. 1. The second, vvhen eight yeares after 2. Nabuchodonosor returned, and killed king Ioakim for rebelling, and caried his sonne king Ioachin (othervvise called Iechonias) into Babylon, with his mother, and Ieremie the Prophet, also manie other principal persons, and much riches (ibidem. v. 10.) The third vvhen eleuen yeares after he tooke and spoyled 3. Ierusalem, destroyed the Temple, killed al king Sedecias sonnes in his sight, then put out his eyes, and caried him blinde into Babylon, vvith much more people and spoyle. 4. Reg 25. Fourthly when shortly after he sent Nabuzardan general 4. of his armie, and caried avvay more men and vvealth, leauing only the basest people to til the land. ibidem v. 8. Al vvhich shevveth clerly the fulfilling of this Prophecie according to the historical letter, In like sorte vve might explicate VVhy vve make not more Annotations. the rest of this, and other prophetes, but it is not our purpose to be so large. Much lesse to prosecute the Mystical sense vvhich is manifold, as appeareth in the vvorkes of the ancient Fathers. VVherof see F. Francis Ribera.
1:9
VVhen Ierusalem vvas taken and the Temple destroyed by the Babylonians, the sacrifice necessarily ceased according to this and other prophecies.
1:14
Fasting, praying and other good vvorkes of manie assembling together. are an especial meanes to appeaze Gods vvrath, prouoked by former sinnes.
1:2
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. The Ecclesiastical History of Theodoret 4.19
… But why recount woes which seem small when compared with greater? Why linger over these and not hurry on to events more urgent? When you hear them I know that you will wonder and will stand with us long dumb, amazed at the kindness of the Lord in not bringing all things utterly to an end. At the very altar the impious perpetrated what, as it is written,
1:3
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 21.20
… and let us acknowledge his abundant goodness! for by both these has He adorned our city. Now all these things according to the prophetic saying, “Declare ye to your children; and let your children tell their children; and their children again another generation.”
1:4
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 42.3
… Alas! how rich we were in misfortunes, for the fire consumed the beauties of the world. That which the palmerworm left did the locust eat, and that which the locust left did the caterpillar eat: then came the cankerworm,
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 53.8
… Joel the son of Pethuel describes the land of the twelve tribes as spoiled and devastated by the palmerworm, the canker-worm, the locust, and the blight,
1:5
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 9.5
… “Awake, ye that are drunk but not with wine;”
1:6
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 4
… And unless we first kill them here, they will be sure to kill us in the other life; or rather before that death they will exact of us, even here, the utmost penalty. Yes, for every such passion is both cruel and tyrannical and insatiable, and never ceases to devour us every day. For “their teeth are the teeth of a lion,”
1:10
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 16.6
… Wretched indeed is the sight of the ground devastated, cleared, and shorn of its ornaments, over which the blessed Joel wails in his most tragic picture of the desolation of the land, and the scourge of famine;
1:13
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.59
59. Joel again summons us to wailing, and will have the ministers of the altar lament under the presence of famine: so far is he from allowing us to revel in the misfortunes of others: and, after sanctifying a fast, calling a solemn assembly, and gathering the old men, the children, and those of tender age,
1:14
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 2.10
… Strange that the lion which left the ass safe and sound should not spare the prophet just risen from his meal! He who, while he was fasting, had wrought miracles, no sooner ate a meal than he paid the penalty for the gratification. Joel also cries aloud:
1:17
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 3.9
… the herds of oxen wept, because there was no pasture; all the cattle of the field looked upward to Thee, because the streams of waters were dried up.”
1:19
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 42.3
… Alas! how rich we were in misfortunes, for the fire consumed the beauties of the world.
1:2
2. AUDITE HOC, SENES. — Initio Propheta hisce verbis sibi attentionem conciliat, quod res (puta clades) graves, novas, et ab hominum, quantumvis senum, memoria inauditas sit dicturus, quæ tamen Judæos maxime tangant, ut eorum plane intersit hæc nosse, posterisque tradere, ut ipsi hisce patrum suorum flagellis moniti resipiscant, uniqueque Deo toto corde serviant, cujus providentiam et vindictam in parentibus suis aspiciunt, itaque eamdem evadant, ejusque gratiam et beneficentiam sibi concilient. SI FACTUM EST ISTUD, — quod sequitur, quodque mox enarro.
1:3
3. Super hoc (de hoc) filiis vestris narrate, — juxta præceptum Mosis, Exod. X, 2: «Narres in auribus filii tui et nepotum tuorum, quoties contriverim Ægyptios, et signa mea fecerim in eis: et sciatis quia ego Dominus;» et Psaltis, Psalm. LXXVII, 5: «Quanta mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis: ut cognoscat generatio altera. Filii qui nascentur, et exsurgent, et narrabunt filiis suis, ut ponant in Deo spem suam, et non obliviscantur operum Dei, et mandata ejus exquirant.»
1:4
4. RESIDUUM ERUCÆ COMEDIT LOCUSTA. — Quatuor hic pestes et plagas recenset et comminatur. Secunda est locusta, quæ erucam superat acrimonia, volatu et numero. Unde hebraice dicitur ארבה arbe, id est plurima, a radice רבה raba, id est multus fuit: ita Arias et Pagninus; tanta est enim locustarum copia, ut volando solem orbemque operiant, cubando vero integras provincias obtegant, ut nil nisi locustas videas; quin et maria volando tegant et transeant, ut unam regionem depastæ, aliam invadant et aliam, singulas ex ordine devorantes. Unde locustarum plaga fuit una ex plagis gravissimis Ægypti, Exod. X, 4. Vide ibi dicta. Quocirca locusta dicta est quasi loca urens, vel exustulans, inquiunt grammatici: licet Isidorus et Lyranus ita dictam velint, quod longis sit pedibus; Albertus Magnus vero: «Locusta,» inquit, dicitur quasi «loco stans.» Ita Aldrovandus in Locusta. RESIDUUM LOCUSTÆ COMEDIT BRUCHUS. — Tertia est hæc plaga, puta bruchus, pro quo hebraice est ילק ielec: quod septies reperitur in Scriptura, et ubique Noster bruchum vertit. Psalm. CV, 34: «Dixit, et venit locusta (hebraice arbe) et bruchus» (hebraice ielec). Jerem. LI, 14: «Replebo te hominibus quasi brucho.» Et vers. 27: «Adducite equum quasi bruchum.» Eodem modo vertit hic, et cap. II, 25, et Nahum III, 25: «Devorabit te ut bruchus: congregare ut bruchus, multiplicare ut locusta;» et vers. 16: «Bruchus expansus est, et avolavit.» Quæres, quid sit ielec et bruchus? Primo, Suidas et Scaliger, exerc. XXXVI: Bruchus, inquiunt, est bruyère, id est eruca, quam Lombardi bruch, Galli bruyère vocant; verum erucam hic Joel distinguit a brucho. Secundo, Ambrosius Calepinus ex Sipontino, et nonnulla Lexica Latina et Græca: Bruchus, inquiunt, est vermiculus similis locustæ, herbas erodens, sine alis. Verum Nahum, cap. III, brucho dat alas. Tertio, R. David hic censet bruchum esse animalculum alatum instar crabronis, sed minoris quantitatis, quod arborum folia depopuletur, et in maxima multitudine vastet: unde aliqui putant bruchum esse insectum illud rubea tunica vestitum (quod statis annis humidioribus turmatim enascitur) quam dum expandit, alas ostentat, quibus volat in arbores, earumque folia depascitur: solent id rustici colligere et, fossa facta, sepelire, uti de brucho ait Isaias cap. XXXIII, 4. Verum hoc insectum genus est scarabæi, non bruchi, nec ab ullo classico auctore vocatur bruchus, etiamsi pueri in Gallia bruchum, vel bruyant vocent a bombo, quem volando edit, a quo et Flandri eum vocant prædicatorem. Dico ergo bruchum esse parvam locustam, sive pullum locustæ; varii enim sunt locustarum gradus, et, ut ita dicam, species, secundum earum ætates et incrementa distinctæ. Primo, locusta relinquit semen: ex eo nascitur parva locusta instar vermis, qui vocatur bruchus, qui, dum crescit et grandescit, ac modicis alis vestitur, vocatur attacus vel attelabus. Hic rursum, dum increscit corpore et alis, vocatur ophiomachus, qui, dum mole corporis et alis perficitur, vocatur locusta. Unde apposite ait Propheta: «Residuum locustæ comedit bruchus.» Locustæ enim, cum grandiores sint, grandiora tantum depascuntur, sed post se relinquunt pullos parvos, qui residuum et minima germina quæque usque ad radices stirpitus depascuntur. Id ita esse patet primo, quia Septuaginta, Jerem. LI, 14, et alibi, pro ielec, id est brucho, vertunt ἀκρίδας, id est locustas. Secundo, quia omnes physici et classici scriptores docent bruchum esse speciem locustæ, vel locustam inchoatam et imperfectam. Unde in Scriptura passim bruchus jungitur cum locusta, quasi proles cum matre. Et Aristoteles, lib. V Histor. animal. cap. XXIX, bruchum nectit et subjungit locustæ. Sic et S. Hieronymus in Nahum cap. III: «Bruchus, ait, est animal nihil volare valens, ventri tantum studens: attelabus saltans potius quam volans parvis alis: locusta jam perfectas alas habens.» Albertus Magnus, lib. XXVI De Animal.: «Bruchus, inquit, est primus partus locustæ, et cum efficitur major, vocatur attelabus; et quando perficitur, est locusta. Bruchus autem eo quod immobilis est, totum depascitur usque ad radices, nihil viroris relinquens.» Lyranus bruchum et locustam differre scribit, sicut perfectum et imperfectum in eadem specie. «Bruchus, ait Glossa, vocatur fœtus locustæ antequam alas habeat: deinde cum incipit parum volare, attelabus dicitur: cum vero plene volat, locusta dicitur; multoque gravior est bruchus quam locusta, vel attelabus, quod jacens in uno loco, radicitus comedit fructus.» S. Chrysostomus in illud Psalm. CIV, 34: «Venit locusta et bruchus:» Locusta, inquit, et bruchus non simul existere solent; aut enim præcedens locusta bruchum parit, aut bruchus auctus in locustam tandem evadit. Βρούχος, inquit Varinus, est εἶδος ἀκρίδος, παρά τό βρύκειν, ἤ τό ἐσθίειν: τό αὐτό δε καὶ μάσταξ καλεῖται, παρά τό μασᾶσθαι: καὶ βροῦχος ἡ κάμπη ἡ νεογενής, καὶ ἄπτερος ἀκρίς: «Bruchus, inquit, est species locustæ, ita dicta a vorando, quæ et mastax dicitur, a mandendo. Item, bruchus est eruca primum nata, et locusta carens alis.» Sic et Hesychius in Lexico ait bruchum esse locustarum speciem, ac Cyprios viridem locustam vocare bruchum, Tarentinos attelabum. Dices: Si bruchus est pullus locustæ instar vermis carens alis, quomodo ergo Jeremias cap. LI, vers. 14, dat ei aculeum, eumque vocat aculeatum, et Nahum cap. III, 16, dat ei alas, eumque vocat alatum? ET RESIDUUM BRUCHI COMEDIT RUBIGO. — Quarta est hæc segetum et germinum pestis et plaga, scilicet rubigo. Hebraice est חסיל chasil, id est perditor, depastor, absumptor, a radice חסל chasal, id est assumpsit, eo quod omnia vastet et perdat, ac nil reliquum faciat. Recentiores, Pagninus, Arias et alii censent esse tertiam locustæ speciem, eamque voracissimam: primam enim vocavit Joel bruchum, secundam locustam, tertiam chasil: itaque pro chasil vertunt locustam Septuaginta et Noster, Isaiæ XXXIII, 4, et II Paral. VI, 28. Unde nonnulli per rubiginem hic accipiunt animal: rubigo, inquiunt, est vermis qui maxime rore sequitur. Hinc Aldrovandus in Locusta, citans S. Hieronymum: Rubigo, inquit, rorem nox sequitur, qui cum in folia depluit, sole superveniente animatur et vivit, varieque plantis nocet. Suffragatur Syrus, qui pro chasil vertit sarsur, de quo Illustrissimus Dominus Sergius Risi Archiepiscopus Damascenus, natione Syrus, hæc mihi Romæ asseveravit: Sarsur, inquit, est animal in Syria parvulum ut locusta, imo e genere locustarum; sed a locustis vulgaribus differt, quod locustæ interdum, et certis quibusdam annis pro cœli et auræ temperie proveniunt; hæc autem continuum et perpetuum est. Estque duplex: ejus enim unum genus domesticum est, aliud sylvestre. Quatuor prorsus ut locusta pedes habet, et alios duos parvulos quibus cibum ad se trahit et comedit. Colorem habet nigrum et dorsum planum. Differt etiam a locustis; quod sylvestre valde nocet frumento et herbis, non autem arboribus ut locustæ, quæ ficuum et aliarum arborum corticem omnino corrodunt. Præterea molestum est ob sonum et strepitum, quem ingentem præcipue noctu excitat, præsertim apud aquas in Ægypto, ubi post Nili inundationem una cum ranis procreatur et remanet; adeo ut ibi horum animalium copia fuerit, homines ob eorum strepitum et damna quæ inferunt, habitare nequeant. Aliud ejus genus est domesticum, habitans cum hominibus, quod in trabibus domorum earumque pulvere et excrementis vesci perhibetur, molestum quoque ob rumorem et strepitum. Verum pro hebræo chasil, hic vertunt rubiginem, non locustam, Septuaginta, Chaldæus, Vatablus et alii, æque ac Psalm. LXXVIII, 4, et alibi; Hebræa enim nomina, præsertim animalium, arborum, gemmarum, lapidum, etc., sunt amplæ et variæ significationis, nuncque unum, nunc aliud significant. Quocirca chasil vertunt nunc locustam, nunc bruchum, nunc rubiginem: rubigo enim non minus quam locustæ segetes absumit. Porro rubigo, vel robigo Latinis significat vitium segetum, non locustam. Est enim rubigo, sive aurugo vel ærugo vitium segetum ex corrupto aere, quasi earum morbus regius, quo scilicet culmi pallescunt in modum auri vel æris, itaque paulatim arescunt et evanescunt. «Rubigo, inquit Albertus hic, est ros incensus ab aere defluens, primo ad minii colorem, postea in fuliginem convertit segetes marcidas, et in pulverem formam versas ac friabiles.» Agricolæ nebulam vocant. Dicitur rubigo a rubedine: quia rubras facit segetes, uti et metalla, cum situm contrahunt. Hinc Apuleius, lib. III Florid.: «Profecto, ait, gladius usu splendescit, situ rubiginatur, ita vox in vagina silentii, condita diutino torpore hebetatur.» Et Plinius, lib. XVIII, XVII: «Rubigo maxima segetum pestis, lauri ramis in arvo defixis, transit in earum folia ex arvis.» A rubigine dicta sunt Rubiginalia, id est festi dies et sacra ad amoliendam rubiginem instituta a gentilibus, quales sunt supplicationes amburbiales in diebus Rogationum apud Christianos, quæ eadem de causa peraguntur. Hinc Plinius, lib. XVIII, XIX: «Rubiginalia, inquit, Numa constituit, quæ nunc aguntur ad septimum Calendas maii: quoniam tunc fere rubigo segetes occupat.» Hæc de littera. Quæritur, quid hæ quatuor plagæ, puta eruca, locusta, bruchus et ærugo significent; et an litteraliter ut sonant, an symbolice sint accipiendæ? Præclare S. Chrysostomus, homil. Quod nemo læditur nisi a se ipso: «Omne, inquit, quod est in rebus, habet aliquid quo corrumpi possit ac lædi: lanam tinea, ovium greges lupus, vinum aceti permutatio, dulcedinem mellis amaritudo corrumpit: lolium segetibus nocet, grando vineam lædit; virgulta ac diversa plantaria locustarum ac bruchi exercitus vastant, et singulis quibusque corporibus variæ morborum species inferunt corruptelam.» Plinius, lib. XI, XXIX, cum ostendisset quam ingenti copia locustæ vento sublatæ gregatim maria volando transient: «Tanquam, inquit, parum sit maria transisse, immensos tractus permeant, diraque messibus contegunt nube, multa contactu adurentes, omnia vero morsu erodentes, et fores quoque tectorum.» Quanta damna locustæ variis provinciis intulerint, multis exemplis et historiis docet Aldrovandus in Locusta, pag. 422 et seq. Exstat emblema Alciati cum lemmate: «Nihil reliqui,» his carminibus explicatum: Verum esto hæ plagæ ad litteram accipi possint ut sonant, tamen per eas symbolice et potius significantur hostes vastaturi Judæam. Sic enim eas explicat ipse Joel, vers. 6: «Gens enim ascendit super terram meam, fortis et innumerabilis: dentes ejus ut dentes leonis.» Et vers. 15: «A a a, diei, quia prope est dies Domini, et quasi vastitas a potente veniet!» Et cap. II, 1 et 2: «Venit dies Domini, dies tenebrarum, etc., quasi mane expansum super montes, populus multus et fortis.» Et vers. 4: «Quasi equites sic current,» etc. Ita S. Hieronymus, Theodoretus, Lyranus, Hugo, Ribera, Emmanuel, Sanchez et Mariana, qui ait: Utrumque, scilicet fames et bellum, hic significatur. Est ergo hic ænigma, sive allegoria et parabola continua, significans hostem hosti successurum, cladem cladi usque ad excidium et internecionem Judæorum. Simile est Isaiæ XXIV, vers. 17: «Formido, et fovea, et laqueus super te, qui habitator es terræ. Et erit: Qui fugerit a facie formidinis, cadet in foveam: et qui se explicaverit de fovea, tenebitur laqueo.» Et Jerem. XLVIII, 43: «Pavor, et fovea, et laqueus super te, o habitator Moab. Qui fugerit a facie pavoris cadet in foveam; et qui conscenderit de fovea, capietur laqueo.» Et cap. XV, 2: «Qui ad mortem,» scilicet destinati sunt a Deo, «ad mortem,» supple ibunt: «et qui ad famem, ad famem; et qui ad captivitatem, ad captivitatem. Et visitabo super eos quatuor species, dicit Dominus: gladium ad occisionem, et canes ad lacerandum, et volatilia cœli et bestias terræ ad devorandum et dissipandum: et dabo eos in fervorem universis regnis terræ, propter Manassen filium Ezechiæ regis Juda, super omnibus quæ fecit in Jerusalem.» Quo forte alludit hic Joel. Simile est illud Homeri Odyss. ε: Causa adagii est quod sæpe erucis succedant locustæ, locustis bruchi, brucho ærugo, eaque ingentes calamitates afferant, idque agminatim instar exercitus et aciei hostilis. Hinc castra Madian, quæ prostravit Gedeon, comparantur locustis, Judic. VI, 5, uti et Apocal. IX, 1, exercitus dæmonis, in fine mundi afflicturus impios, turmis locustarum assimilatur. Adde locustas, bruchos et erucas non raro præire et prænuntiare hostium adventum, et bellorum strages, ut liquet ex historiis. Inde locusta ab Hesychio, Nicandro, Suida, Theocrito, idyll. 10, et aliis vocatur μάντις, id est vates, vel divinatrix et prænuntia, quod semper famem prænuntiet et inferat, sæpe etiam hostium incursus et clades, licet aliam quoque causam det Cælius lib. XXX, XXII: «Mantis, inquit, locustæ genus est, quæ in stipulis enascitur, virens colore, corpore prælongo, pedibus item prælongis, quos et agitat assidue. Aristarchus in commentario Lycurgi scribit locustam hanc, si quod inspexerit animal, protinus illi quippiam prædicere mali: unde mantis vocatur, quæ noxii molestique aspectus est: vel dicitur mantis, quod locustis adventantibus præsagium sit ingruentis penuriæ.» Exempla pauca, sed rara e multis accipe, quæ recenset Aldrovandus pag. 425: Anno, inquit, Domini 1534, locustæ illæ quæ ab Oriente per Illyricum stupendis agminibus in Italiam convolarunt, maximaque passim damna dederunt, Turcarum adventum portendere visæ sunt. Nam et Turca Rhegium occupavit, Romæque trepidatum est, dum Hostiæ subsedisset; Niccam cepit, Christianorum multa millia in servitutem abduxit. Tamberlanes, referente Crantzio, Hierosolymam expugnare statuerat, sed cum bruchi exercitum ejus vexarent, admonitum se interpretatus a Deo, ea de re temperavit. Primam expeditionem sacram (ut Sigonius testatur) Hierosolymitanam anno Domini 1096 Claramonte institutam, locustarum repente nata vis tanta præcessit, ut nubium instar solis lucem adimerent. Mirum quod scribit Gregorius Turonensis, duas acies locustarum per Arvernum atque Lemovicum transeuntes Romaniacum campum ingressas, ibidem prælio inter se conflixisse, ingentemque stragem edidisse, cum Clotarius cum Chramno filio suo esset pugnaturus: quem deinde victum una cum uxore et filiis comburi jussit. Sed quinam fuerunt hi hostes et vastatores Judææ, quos per erucas, locustas, bruchos et rubiginem denotat et repræsentat Propheta? Hebræi et eos secuti S. Hieronymus, Rupertus, Haymo, Hugo, Lyranus et Dionysius censent hic significari quatuor orbis monarchias sibi invicem succedentes, quæ afflixerunt Judæos: scilicet, per erucas significari Assyrios et Babylonios; per locustam, Medos et Persas; per bruchos, Græcos, ac præsertim Antiochum Epiphanem, contra quem pugnaverunt Machabæi; per rubiginem, Romanos. Has enim quatuor monarchias simili modo recenset et depingit Daniel cap. II et cap. VII, per quatuor bestias, ac Zacharias cap. I et cap. VI, per quatuor quadrigas. Verum Persæ et Medi, ut Cyrus et Darius, Judæos non afflixerunt, quin potius e Babylone eos liberarunt: afflixit tamen eos Cambyses, impediens fabricam templi, I Esdræ II. Per rubiginem vero non intelligi Titum et Romanos, qui Hierosolymam exciderunt, patet ex eo quod hisce plagis Propheta, cap. II, 18, remedium afferendum dicit a Christo: Christus autem cladem Hierosolymæ per Titum illatam non reparavit, imo eam antecessit ac prædixit. Secundo, Theodoretus per quatuor hasce plagas accipit solos Assyrios et Babylonios, qui Israelitas vastarunt: scilicet, per erucam accipit Teglathphalasar, per locustam Salmanasar, per bruchum Sennacherib, per rubiginem Nabuchodonosor. Verum primi duo tantum vastarunt decem tribus, non duas, de quibus hic agitur. Joel enim Judæ duntaxat et Jerusalem vaticinatur clademque minatur, uti ostendi in Proœmio, ac, ut ibidem dixi, videtur id fecisse sub Manasse; quando jam excisæ erant decem tribus. Tertio ergo, aptius et verius S. Hieronymus, per quatuor hasce plagas accepit Nabuchodonosorem, qui in suis castris habebat varias gentes quasi erucas, locustas et bruchos, quæ populatæ sunt ita Judæam, ut quod una relinquebat, altera raperet vel vastaret. Aut potius, magisque particulatim, apposite et genuine, per quatuor hasce plagas intellige quatuor expeditiones Nabuchodonosoris, quibus sensim magis et magis carpsit Judæam et Jerusalem, donec eam exscinderet, nimirum prima fuit anno 1 regni ejus (qui fuit annus 3 Joakim regis Juda), quo ipse instar erucæ terram perrepentis, leviter tantum Judæam rasit et perstrinxit; nam duntaxat Joakim regem cum Daniele et sociis Babylonem abduxit, Daniel. I, 1. Secunda fuit anno 8 ejusdem (qui fuit 11 et ultimus Joakim), quo turmas suas instar locustarum alatarum et validarum in Judæam immisit, ac summa germina carpsit. Nam regem Joakim rebellantem cepit et occidit, eique substituit filium Joachin, quem post tres menses Babylonem abduxit, surrogans ei patruum Sedeciam. Tertia fuit anno 18 ejusdem, qui fuit 11 Sedeciæ, quo instar bruchi residua germina, etiam minima, erosit. Nam totum populum vel occidit, vel cepit, urbem excidit, regem Sedeciam excæcavit, filios ejus necavit, regnumque Judæorum evertit. Quarta fuit, cum post quatuor menses submisit Nabuzardan, qui ut rubigo templum incendit, æque ac regiam, domosque principum, omniaque in favillas et cineres convertit. Huc accedit, imo in re pene eadem est expositio Christophori a Castro, qui hasce quatuor plagas adaptat quatuor Josiæ filiis, scilicet Joachaz, Joakim, Joachin et Sedeciæ, qui ob scelera Manassis vastati et occisi, vel in captivitatem abducti sunt: nimirum, ut eruca, quæ leviter tangit terram, significet Pharaonem Nechao, qui Joachaz abduxit in Ægyptum, relinquens Judæam intactam, imo præficiens illi Joakim, fratrem Joachaz; locustæ significent latrunculos Chaldæorum, Syrorum, Moab et Ammon, qui instar locustarum turmatim invaserunt Judæam, et Joakim occiderunt: bruchus significat Nabuchodonosorem, qui post eos quasi pullus locustarum, puta bruchus, cepit Jerusalem, ac Joachin pullum, id est filium Joakim, avexit in Babylonem; rubigo sit idem Nabuchodonosor, qui post undecim annos rursum Jerusalem cum rege Sedecia cepit, templumque ac palatia combussit, et quasi rubigo in favillas redegit, regnumque et rempublicam Judæorum funditus evertit. Allegorice Hugo de S. Victore, scribens in hunc Joelis locum, per quatuor has plagas accipit quatuor persecutiones Ecclesiæ, quarum prima fuit gentilium imperatorum, Neronis, Domitiani, Decii, Diocletiani, etc. Secunda Arii et hæreticorum, qui elati saliunt in alta quasi locustæ, quæ priori cessanti, per imperium Constantini, mox successit. Tertia malorum christianorum, qui carnales sunt et ventres, ut bruchi. Quarta Saracenorum et Antichristi, quæ quasi rubigo ferro et flamma omnia vastat et vastabit. Unde easdem pene qua- tuor equis, scilicet primo albo, secundo rufo, tertio nigro, quarto pallido repræsentat S. Joannes Apocal. VI, 2 et sequentibus, ut ibi dixi. Symbolice, sive physice, S. Hieronymus per hæc quatuor accipit quatuor passiones et ægritudines animi, puta gaudium, tristitiam, spem et metum, quæ faciunt quasi quadrigam cursus et volubilitatis vitæ nostræ: mox enim gaudio succedit tristitia, tristitiæ spes, spei metus, hisque quatuor affectionibus, continua successione agitatur et jactatur anima hominis, præsertim mundani et peccatoris. Audi S. Paulinum, epist. 30, quæ est ad Aprum secunda: «Vide, inquit, qualiter ista sibi congruant in cordibus nostris monstra vitiorum, qualia in frugibus accidunt vitia monstrorum. Nam (verbi gratia) si quid vetitum concupiscam, et mox abjiciam cogitationem, eruca est in folio sedens, quæ decussa, si abjecero quidem, sed rursus redierit cogitatio, et cœperit abjici, et redire crebrescat, locusta est avolans et revertens. Quod si cœperit immorari, et majus habuerit spatium in comedendo, quam avolando, bruchus dicitur. Quod si ipse bruchus qui non satis avolat, sed magis sedet, non fuerit abjectus, in rubiginem vertitur: quæ jam penitus inhærescens, ut de stipula, sic de anima nunquam, aut difficile expellitur.» Qui ergo mentis quietem et celsitudinem ambit, has passiones inter se jugiter conflictantes supprimat et edomet: sic erit imperturbabilis, quietus, excelsus, felix: vide dicta Apocal. III, 21, in fine.
1:5
5. Expergiscimini ebrii (proprie a vino, ut habent Septuaginta), ET FLETE, QUI BIBITIS VINUM IN DULCEDINE (Chaldæus, vinum merum; Pagninus et Vatablus, mustum jam expressum: hoc enim est עסיס asis, a radice עסס asas, id est pressit, expressit): QUONIAM PERIIT (hebraice, excisum est, id est brevi exscindetur) AB ORE VESTRO, — per erucas, locustas, bruchos et rubiginem, id est per Chaldæorum turmas, incursus et populationes, quas Deus vinetis agrisque vestris immittet. Ita Chaldæus, Lyranus et Arias. Tropologice, voluptates omnes, æque ac passiones et perturbationes mentem inebriant, id est dementant, recto judicio privant, sopiunt, excæcant, ac insensibilem suique impotem efficiunt, perinde ac ebrietas hæc eadem causare solet in corpore et capite. Ita S. Hieronymus, Remigius, Theodoretus, Albertus, Hugo. Audi S. Hieronymum: «Nulla res ita inebriat, ut animi perturbatio. Est ira quæ justitiam Dei non operatur, et furori proxima, mentis suæ impotentem facit, in tantum ut labia tremant, dentes concrepent, vultus pallore mutetur; recteque illud laudatur Architæ Tarentini, qui cum villico suo esset iratus: Jam te, inquit, occiderem, nisi iratus essem. Quid referam de gaudio et voluptate, et maxime de amore, qui excæcat cordis oculos, et nihil aliud amantem nisi id quod amat, cogitare permittit? An non est dicenda ebrietas, cum propter vile scortum, et ignominiosam corporis partem, animæ libertas in serviles blanditias inclinatur? cum laborem suum alterius facit esse delicias? cum furto, scelere atque perjuriis opes futuræ præparat voluptati, et cum videatur ab omnibus, se æstimat non videri, dummodo potiatur eo quod desiderat.
1:6
6. GENS ENIM. — S. Hieronymus per gentem metaphorice accipit locustas. Simili enim tropo de iis dixit Sapiens, Prov. XXX, 25: «Formicæ, populus infirmus: lepusculus, plebs invalida.» Et vers. 27: «Locusta regem non habet, et egreditur universa per turmas suas.» Et Apoc. IX, 1 et seq., myriades exercitus dæmonis immittendi in impios in fine mundi, vocantur locustæ. Sic et Theodoretus, Ruffinus, a Castro, Mariana, Emmanuel et alii. Unde cap. II, 4, Joel locustas hasce comparat equis, equitibus et quadrigis: «Quasi aspectus, ait, equorum, aspectus eorum: et quasi equites sic current,» etc. «Velut populus fortis præparatus ad prælium.» Est ergo hic continua metaphora, sive allegoria. Nam toto hoc cap. et seq. loquitur de exercitu Chaldæorum Judæam populantium, sub allegoria locustarum, quæ agros vastare solent et omnia obvia, quacumque eunt; «ut, cum locustas legeris, hostes cogites; cum hostes cogitaveris, redeas ad locustas,» ait S. Hieronymus. DENTES EJUS (gentis, puta locustarum, hoc est Chaldæorum) UT DENTES LEONIS, — q. d. Chaldæi numero innumeri, robore fortissimi, gladiis quasi dentibus omnia lacerabunt et succident, ac si leones essent, et leoninis dentibus prædam avide, celeriter, audacter et crudeliter discerperent. Sic S. Joannes locustis, id est exercitui dæmonis in fine mundi, qui omnia vastabit, dat dentes leonum, Apocal. IX, 8, utique alludens ad has Joelis locustas, quasi præambulas et antitypas.
1:7
7. ET FICUM MEAM DECORTICAVIT. — Solent locustæ arrodere cortices arborum, qui arborum succum et calorem quasi vestes fovent et continent. Unde iis arrosis vel ablatis, rami quasi tunicis suis exuti, virore deperdito, albi fiunt et exsucci, et arescunt, ac quasi projecti in terram corruent. Ita S. Hieronymus. Ficus significat sacerdotes et principes, qui in populo Judaico eminebant, sicut ficus in vinea, quique populum S. Scripturæ sapore divino, et legum sanctarum dulcedine, quasi ficus pascebant et recreabant, quos Chaldæi vel vita, vel libertate, vel opibus, quasi corticibus spoliaverunt. Ita Ribera.
1:8
8. PLANGE QUASI VIRGO ACCINCTA SACCO, — q. d. O Jerusalem, dire plange et lamentare, quod a Deo sponso tuo, cui in adolescentia et virginitate tua (scilicet cum primum nascereris in Ægypto) nupsisti, sis deserta, et tradita hostibus Chaldæis: sicut virgo quæ recens nupta est, amarissime solet plangere, cum perdit virum suum, cui primo pubes effecta nupserat, quem proinde intime et tenerrime diligebat. Unde Septuaginta vertunt, super virum virgineum, id est virum cui scilicet se virginem in uxorem tradiderat. Plange, inquiunt, super virginem (id est, præ virgine magis quam virgo) præcinctam cilicio, quæ plangit super virum suum virgineum, quem mors ei abstulit. Ubi adverte hebræum sac, id est saccum, Septuaginta vertere cilicium. Erat enim saccus vestis aspera et lugubris lugentium et pœnitentium, qua utebantur in funere suorum luctus ergo, vel in publica calamitate pœnitentiæ causa, ad Deum propitiandum, ut is cladem averteret. Simili modo Ezech. cap. XVI, 8, hortatur Synagogam ad pudorem et dolorem, quod Deum sponsum suum dereliquerit, qui eam juvenculam, et miseram ac projectam in Ægypto sibi despondit, ut reginam vestiens subtilibus, armillis, torquibus, ac corona in capite eam coronans. Sic et Jerem. II, 2: «Recordatus, ait, sum tui, miserans adolescentiam tuam et charitatem desponsationis tuæ — quando secuta es me in deserto, in terra quæ non seminatur.» Et cap. III, 4: «Saltem amodo voca me: Pater meus, dux virginitatis meæ tu es.» Porro cubabant in sacco non solum noctu, sed et per diem in gravi calamitate, cum Deo fiebant supplices, ut eum ad commiserationem hoc habitu commoverent. Vide Sanchez hic. Tropologice, plangat anima quæ per peccatum deseruit Deum, cui in baptismo se desponderat, juxta illud Apostoli, II Cor. XI, 2: «Despondi vos uni viro virginem castam exhibere Christo.» Hæc enim a Deo vicissim deserta, omni gratiæ et virtutum dulcore et decore spoliata, quasi vinea et ficus comesta a locustis, mancipata et prostituta est dæmoni, qui ea quasi scorto vilissimo abutitur pro sua libidine et tyrannide ad omnem malitiam, injuriam, opprobrium et miseriam. «Anima enim, inquit Hugo de S. Victore, est virgo conditione naturæ, virgo privilegio gratiæ, virgo quoque præmio gloriæ. Animam siquidem meretricem facit inordinata concupiscentia: castitatem ei reddit virilis pœnitentia: virginitatem sapiens innocentia. Fornicaria est igitur anima in prostibulo: conjugata in atrio: continens in domo: virgo in thalamo. In primo exponitur concupiscentiæ: in secundo opera facit pœnitentiæ: in tertio plangens virum, desiderio afficitur justitiæ; in quarto virgineis jucundatur amplexibus et osculis sapientiæ. Fornicaria igitur est anima (1) De incredibili locustarum voracitate sic ait Ludoltus, Histor. Æthiop. lib. I, cap. XIII, § 16: «Non herbæ, non frutices, non arbores intactæ manent; quidquid herbidum aut frondosum arreditur, quasi igne tostum esset. Etiam cortices arborum dentibus mandunt.» Cæterum vitibus locustas maxime perniciosas esse, tradiderunt omnes qui locustarum pestes viderant. per concupiscentiæ iniquitatem: casta per continentiæ humilitatem: continens per justitiæ puritatem: virgo per contemplationis sublimitatem. Vir ejus pubertatis Christus est desponsator virginitatis.» Quin et S. Paula post conversionem in Bethlehem commigrans, ita delicias vitæ prioris castigavit et planxit, ut jejuniis, lacrymis aliisque pœnis pene se conficeret. «Mollia, ait S. Hieronymus in ejus Vita, etiam in gravissima febre lectuli strata non habuit, sed super durissimam humum stratis ciliciolis quiescebat; si tamen illa quies dicenda est, quæ jugibus pene orationibus dies noctesque jungebat, illud implens de Psalterio: Lavabo per singulas noctes lectum meum, et lacrymis meis stratum meum rigabo: in qua fontes crederes lacrymarum: ita levia plangebat peccata, ut illam gravissimorum criminum crederes ream. Cumque a nobis crebrius moneretur, ut parceret oculis, ut eos servaret Evangelicæ lectioni, aiebat: Tur- panda est facies, quam contra Dei præceptum purpurisso et stibio sæpe depinxi; affligendum corpus, quod multis vacavit deliciis: longus risus perpeti compensandus est fletu: mollia linteamina asperitate cilicii commutanda: quæ viro et sæculo placui, nunc Christo placere desidero.»
1:9
9. PERIIT SACRIFICIUM ET LIBATIO DE DOMO DOMINI. — Pro sacrificium hebraice est מנחה mincha, id est sacrificium ex farre vel pane, de quo Levit. II. Libatio erat oblatio libaminis, puta vini et olei, quo sacrificia tum farrea, tum carnea condiebantur, q. d. Quia locustæ, puta Chaldæi, vastaverunt agros, vineas et oliveta Judæorum, hinc periit frumentum, vinum et oleum, quod Domino de more sacrificaretur et libaretur. Quocirca «luxerunt sacerdotes,» tum quia periit cultus et oblatio Dei in templo; tum quia deficientibus oblationibus quibus vivunt (nec enim aliam habent hereditatem) non habent unde se sustentent. Ita S. Hieronymus, Theodoretus, Ribera, a Castro et alii.
1:10
10. CONFUSUM EST VINUM. — Est prosopopæia — q. d. Erubuit vinum et quasi pudore suffusum est, videns se non respondere votis et laboribus vinitorum, nec spei a se datæ. Unde Septuaginta vertunt: Aruit vinum, aruerunt vites. Hebræum enim הוביש hobise proprie est præteritum hiphil, a radice יבש iabase, id est aruit: sed quia ordines verborum imperfectorum apud Hebræos sæpe commutantur, hinc hobise potest deduci a בוש bose, id est confusus est, pudefactus est. Adde, si legas aliis punctis הובש hubase, proprie significabit: Confusum est gaudium, hoc est periit, defecit, ut jam dixi. Notat Bochartus ex Muffeti Theatro Insectorum, non morsu solum locustas segetibus, pascuis, hortis pomariisque nocere, sed stercore item nigro, viridi, mordaci, gravi, biliosaque imprimis atque acri saliva, quam multam ex ore inter rodendum fundunt. Secundo, S. Hieronymus, Haymo, Hugo et Lyranus: «Sanctificate,» inquiunt, id est sanctum facite, et condite jejunium per eleemosynas, preces aliaque pia opera, ut v. g. quod jejunando subtrahitis ventri, detis pauperibus. Unde S. Gregorius, homil. 16 in Evangel.: «Jejunium, ait, sanctificare, est adjunctis bonis aliis dignam Deo abstinentiam carnis ostendere. Cesset ira, sopiantur jurgia. Incassum enim caro atteritur, si a pravis voluptatibus animus non refrenatur, cum per Prophetam Dominus dicat: Ecce in die jejunii vestri invenitur voluntas vestra.» Et superius: «Illud ergo jejunium Deus approbat, quod ad ejus oculos manus eleemosynarum levat, quod cum proximi dilectione agitur, quod cum pietate conditur. Hoc ergo quod tibi subtrahis, alteri largire, ut unde tua caro affligitur, inde egentis proximi caro reparetur.» Vocate cœtum. — Symmachus, synodum; Aquila, diem collectæ, scilicet populi, quod fiebat in die festo, ut in die octava Paschæ, et festi Tabernaculorum. Unde dies hæc octava vocabatur hebraice עצרה atsara, id est cœtus, sive collecta populi. Septuaginta, κηρύξατε θεραπείαν, id est prædicate curationem, id est jejunium quo curantur peccata, ait S. Hieronymus; aut potius curationem, id est orationem et supplicationem publicam, qua curentur Dei cultus, invocatio et propitiatio: θεραπεία enim significat famulatum, obsequium, cultum. Unde S. Dionysius, Eccles. Hierar. cap. X, monachos vocat θεραπευτάς, id est cultores et famulos, qui jugiter assistant et obsequantur Deo. Quocirca Tertullianus, lib. De Jejuniis, cap. XVI, vertit: Prædicate officia curantia Deum, additque: «Unde, et qui in idolis comendis, et in hac re (alii melius legunt, in aris) ornandis, et ad singulas horas salutandis adulantur, curationem facere dicuntur.» Curatio ergo idem est quod cultura, et curator idem quod cultor. Sic Parochi vocantur a vulgo Curati, vel Curatores, quia curant cultum Dei geruntque curam Ecclesiæ et Parochianorum. Ita ex Platone Leo Castrius hic, et Pamelius in Tertullianum. Sic apud Gentiles, ait Tertullianus: «Cum stupet cœlum, et aret annus, nudipedalia denuntiantur: magistratus purpuras ponunt, fasces retro avertunt, preces invitant, hostias instaurant.»
1:15
15. A A A DIEI! — q. d. Woe for the day when Jerusalem will be devastated by the Chaldeans! Woe for Jerusalem, woe for the Jews on that day! Hebraice est unica dictio dissyllaba אהה ahah, quæ est interjectio dolentis et desperantis. Noster vertit unica dictione, sed trisyllaba, A a a, tum quia hæc apud Latinos et Europæos est vox et suspirium summe afflicti; tum quia Hebræa aspiratio h sæpe per a vertitur, ut docet S. Hieronymus in Tradit. Hebr. in Genesim: sic enim pro Hebræo Aharon vertunt, Aaron, pro Habel Abel, pro Halleluia Alleluia. q. d. O tristem diem excidii, qui nobis imminet! Hinc Hugo de S. Victore per tria a a a putat significari trinam calamitatem et cladem Judæis a Deo per Chaldæos infligendam: «Tria siquidem, inquit, Babylonicæ captivitatis fuerunt infortunia: templi scilicet eversio, urbis destructio, populi transmigratio, q. d. A civitas destruetur, sed miserere civitati sanctificationis tuæ; A templum evertetur; sed audi, Domine, orationem quam servi tui orant coram te hodie, ut sint oculi tui aperti super domum hanc die ac nocte; A populus tuus in captivitatem ducetur; sed miserere, Domine, plebi tuæ super quam invocatum est nomen tuum.» Allegorice, idem pathetice et eleganter refert hæc ad ruinam Judæorum tempore Christi, et ad excidium eorum per Titum et Romanos, ob repudiatum, imo occisum ab eis Christum, q. d. «A veniet qui avertet iniquitatem a Jacob, et eripiet jugum ab Israel. A et non est ei species, neque decor, et vidimus eum, et non erat ei aspectus. A et quasi absconditus vultus ejus et despectus: unde nec reputavimus eum, et putavimus eum quasi leprosum, et percussum a Deo et humiliatum. A quia vidimus, et non cognovimus. A quia audivimus, et contempsimus. A quia operantem bona accepimus, et pro nobis orantem interfecimus. Audivimus verba, accepimus beneficia, vidimus miracula, sed A verba contempsimus; A beneficiis ingrati fuimus; A miraculis detraximus. Audivimus docentem in monte; sed A surda aure transivimus: inde dolor. Vidimus eum turbas pascentem; sed A nos curavimus: inde mœror. Vidimus eum pendentem in cruce; sed A contempsimus: et inde terror. Audivimus doctrinam, accepimus vitam, vidimus mortem. Doctrina illius nostram cæcitatem illuminavit: A cui non obtemperavimus. Vita ejus nostram informavit: A quam non recepimus. Mors ejus mortem nostram captivavit: A quam contempsimus, imo quam fecimus.» Idem concionator facile accommodet animæ quæ damnanda est in judicio, tum particulari, tum universali. Symbolice et tropologice idem: «A a a, quia sunt mala quoque tria» Judæorum, æque ac quorumlibet peccatorum: «Ignorantia, concupiscentia et miseria. Legis naturalis prævaricatio attulit ignorantiam; legis scriptæ transgressio inordinatam propagavit concupiscentiam; prophetiæ contemptus ministravit miseriam. A prævaricata est lex naturalis: inde dolor; sed vindicatum est in ea captivitate Ægyptiaca. A prævaricata est lex scripta: inde mœror; sed vindicatum est in ea captivitate Assyriaca. A contemnitur prophetia: inde terror; sed et hoc disponis vindicare captivitate Babylonica. A incidimus in miseriam quam vindicasti; A decidimus in concupiscentiam quam punisti; A incidimus in miseriam horrendam quam disposuisti.» Unde causam doloris fusius explicans Joel subdit, aitque Synagogam, æque ac animam, peccando perdidisse omnes suas opes et delicias: «Periit, inquit, sacrificium, id est mortificatio carnis; et libatio, id est fletus compunctionis; et regio, id est serenitas conscientiæ: humus, humilitas cognitionis propriæ: triticum, amor justitiæ: vinum, fervor sapientiæ: oleum, odor misericordiæ: ficus, dulcedo contemplationis, et æternorum suavitas: hordeum, abjectio pœnitentiæ: agricolæ, tum efficaces concionatores et pastores, tum gemitus et motus confessionis: vinitores, desideria compunctionis et suspiria contemplationis: palma, contemptus terrenorum: malogranatum, tum charitas unionis fraternæ, tum ardor et sitis præmiorum: malum simplex; boni affectus: ligna alia, cæterarum virtutum sunt desideria: vel potius opera et profectus. His amissis, confusum est gaudium; quibus possessis, ordinatum et gloriosum disponitur præmium.» QUIA PROPE EST DIES DOMINI (puta dies judicii, et vindictæ Domini, quam in Jerusalem exeret per Chaldæos), ET QUASI VASTITAS A POTENTE VENIET. — Hebraice est pulchra et nervosa paronomasia כשוד משדי keschod misschadai, id est, quasi vastitas potens a vastante potente veniet; schadai enim est nomen Dei, et Deum vel misericordem, vel potentem et vastantem significat, uti dixi Genes. cap. XVII, 1. 16. Coram oculis vestris (Ita et Septuaginta, licet Hebræus et Chaldæus habeant: Coram oculis nostris; sed eodem redit sensus, q. d. Vobis et nobis spectantibus, vastabitur Judæa, ideoque) ALIMENTA (scilicet sacerdotum, puta sacrificia et oblationes) PERIERUNT (id est peribunt) DE DOMO (templo) DEI NOSTRI (ac consequenter peribit) LÆTITIA ET EXSULTATIO, — qua in festis et sacrificiis exsultare solebant, Deumque festive colere psalmis, hymnis, organis, tympanis, etc.
1:17
17. COMPUTRUERUNT JUMENTA IN STERCORE SUO, — q. d. Hæc Chaldæorum strages non tantum homines, sed et jumenta affliget. Nam illa ob metum hostium Jerusalem obsidentium, educi non poterunt ad pascua, sed in stabulis et stercore suo, deficiente herba et fœno, fame morientur, contabescent et computrescent. Ita Remigius, Lyranus, Albertus, Ribera et a Castro. Pro computruerunt hebraice est עבשו abeseu, quod verbum hic tantum reperitur. Septuaginta vertunt: Subsultaverunt vitulæ in præsepibus suis, non præ lascivia, sed præ fame corruentes, pedesque ad terram allidentes, ait Theodoretus. Arabicus Antiochenus: Vox animalium super præsepibus, et non saltant animalia, et greges boum plorant præ carentia pabuli; Arabicus Alexandrinus: Non gustant animalia, et armenta boum boant præ defectu pascuorum; Syrus: Dormierunt vitulæ jejunæ (incænatæ) in præsepibus suis. Melius Noster, R. Jonathan, R. David et Aben-Ezra vertunt, computruerunt, id est putredine corrupta sunt. Pro jumenta hebraice est פרדות perudot, aut potius aliis punctis פירדות pirdot, id est mulæ, a radice פרד parad, id est divisit, separavit; mulæ enim a patre et matre, puta ab equo et asina, specie distinguuntur, nec enim sunt equi, nec asini, sed tertia species, puta mulæ. Sub mulis, qui frequentes erant apud Judæos (adeo ut filii regum iis uterentur, ut patet II Reg. XIII, 29), equos, asinos, boves cæteraque jumenta per synecdochen intellige. Septuaginta vertunt, vituli; Chaldæus vertit, dolia. Computruerunt, inquit, dolia vini sub operculis suis. Tigurina vertit, semina sparsa et sata in agro. Computruerunt, inquit, semina dispersa subter glebas suas, ac proinde ex tali semente nulla sperari poterat messis. Tropologice, in stercore et fœtoribus libidinis suæ computrescunt luxuriosi, inquit Remigius, Albertus et Hugo, ac S. Gregorius, lib. XXIV Moral. cap. VI, vel juxta aliam editionem, cap. VIII: «Jumenta, ait, in stercore suo computrescere, est carnales homines in fætore luxuriæ vitam finire. Non enim esse homines, sed jumenta declarantur, de quibus per Prophetam (Jeremiam, cap. V) dicitur: Unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat. Et de quibus Propheta alius (Ezechiel, cap. XXIII), dicit: Ut carnes asinorum carnes eorum, et fluxus equorum fluxus eorum.» Idem ad verbum habet Rupertus, censetque id impletum in Jasone aliisque apostatis, II Machab. IV, æque ac hoc ævo in Luthero, Calvino, Petro Martyre, Bucero, aliisque ab Ordine ad nuptias transvolantibus, completum vidimus. Et S. Bernardus, serm. 10 in Psalm. XC: «Quomodo, ait, dicunt nobis carnales homines: Crudelis est vita vestra, non parcitis carni vestræ? Esto non parcamus semini, in quo ei magis parcere poteramus? Annon melius est illi renovari et multiplicari in agro, quam in horreo putrefieri? Heu, computruerunt jumenta in stercore suo, sic vos parcitis carni vestræ? Simus nos crudeles interim non parcendo, at vos plane parcendo crudeliores. Si quidem etiam nunc caro nostra requiescit in spe; videritis vos ipsi quid ignominiæ interim vestra sustineat, quid miseriæ eam maneat in futurum.» Denique S. Hieronymus: «Computrescit, inquit, in stercore cujus Deus venter est, et qui dicit: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur.» Sicut enim luxuriosus in morbo Gallico; ita gulosus in phlegmonibus, vomitu et sordibus suis putrescit, et sic accipi potest versio Chaldæi: Computruerunt dolia vini, id est ebriosi et gulosi ventripotentes, utpote quorum venter dolium est. Ita Belrio, adagio 679.
1:18
18. QUIA NON EST PASCUA EIS. — Veteres Latini usurpaverunt pascuum in genere neutro, et in plurali pascua substantive; sed adjective vocabant sylvam, vel regionem pascuam, æque ac agrum pascuum, et rura pascua. Hinc vox pascua adjectiva, scilicet regio, vel terra, transiit in substantivum. Scriptura enim tam usurpat pascua pascuæ in singulari, quam pascua pascuorum in plurali, ut Psalm. XXII, 2: «In loco pascuæ ibi me collocavit.» Job, XXXIX, 8: «Montes pascuæ suæ.» I Paral. IV, 40: «Inveneruntque pascuas uberes.» Psalm. LXXVIII, 13: «Oves pascuæ tuæ.» Isaiæ XXXVII, 27: «Gramen pascuæ.» Ezech. XXXIV, 18: «Reliquias pascuarum.» Denique Antonius Nebrissensis in Dictionario notat tam dici pascua pascuæ, quam pascua pascuorum. Desinant ergo novantes nostrum Interpretem quasi illatinum suggillare, eique barbarismum impingere. Causam doloris et planctus, ait Hugo de S. Victore, «subdit magna detrimenta. Detrimenta vero sunt hæc, putredo fœtida jumentorum, anxietas animalium, interitus pecorum, demolitio horreorum, apothecarum dissipatio, pascuæ inanitio, quorum causa hæc est, speciosorum combustio, lignorum succensio, fontium exsiccatio.»
1:19
19. AD TE, DOMINE, CLAMABO. — In tantis tamque immedicabilibus malis unum superest confugium, ut scilicet tuam, o Domine, opem implorem; tu enim solus potes et soles extremis malis mederi, cum a tuis toto corde invocaris. Rursum Hugo de S. Victore: «Jumenta, ait, sunt luxuriosi: armenta, curiosi: pecora, gulosi: animalia, petulantes et cupidi: bestiæ, simplices et idiotæ: horrea, authentica eloquia: apothecæ, expositorum volumina: pascua, passiones sanctorum et gesta: stercora sunt vitia et peccata: fontes aquarum, doctores populorum: ignis, cupiditas: flamma, luxuria.»
1:20
20. Sed et bestiæ agri, — q. d. Non solum ego, nec soli homines, sed et bestiæ esurientes et sitientes, uti solet area sicca imbrem sitire, v. g. oves suo balatu, boves et vaccæ mugitu, asini ruditu, etc., ad te, o Domine, suspiciunt et vociferantur, diversis, ait Ruffinus, faucium sonis, velut dissona consonantia, et musico concentu, taciteque opem tuam implorant, postulantes a te in tanta fame et siti pabulum et potum; fontes enim «exsiccati sunt» a Chaldæis, qui eos vel obturaverunt, vel rivos eorum interruperunt et averterunt, ne in urbem influerent. Ita S. Hieronymus, Theodoretus et Lyranus. (1) Describitur summa siccitas, quæ et ipsa causa fuit cur locustæ uberius provenirent. De iis enim ita Plinius, Hist. nat. lib. XI, cap. XXIX: «Vernis aquis intereunt ova, sicco vere major proventus.» Siccitatem favere locustarum proventui, docet etiam multis exemplis Ignatius de Asso in libro De Locustis.
1:2
v. 2 « audite hoc, senes, et auribus percipite, habitatores terrae ! si factum est. istud in diebus vestris aul in. diebus patrum vestrorum »? — i. e. ut haud ineleganter Ps. Ruf. exponit : « omnes ergo iam ad audiendum incolae convenite ; vel vos, qui senio vitae istius plurima pericula collegistis !, vel vos qui minus licet habeatis annorum, tamen vigenti memoria potestis continere, si quid simile a parentibus accepistis, quale in praesentem confluxit aetatem. Immo quid dicam? solos consulamus annales, quasi exemplorum solatia requirentes, cum in eum cumulum miserias gentis nostrae ascendisse perpendam, ut. nihil tale vel apud futuros possit exsistere'». Unde sicut nulla aetas tale tulerit, ita dignum esse, quod longa generationum serie cum admiratione narretur, ad rei magnitudinem animis imprimendam ait
1:3
v. 3 « super hoc filiis vestris narrate, et. filii vestri filiis suis, et filii eorum generationi alterae » ? ; —cf. Ps. 1,6 (Theod..) distincta enumeratione res efficacius proponitur. Uti alias liberationem ex Aegypto, maximum Dei beneficium, filiis narrare iubebantur (Ex. 10, 9; 13,8; Lap.), sic iam eius calamitatis enormitatem ne committant e memoria elabi, ? verum filiis praecipiant, ut eam quasi per manus filiis suis tradant ( Theod.). « Atque ita excitatis ad audiendum senioribus et aliis universis totam deinceps calamitatum seriem enarrat » (Theod.)
1:4
v. 4 « residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo ». — Frugum et graminum vastationem quam maximam designat, quae per quattuor causarum genera serie non interrupta - inter se excipientia effecta sit. Textus latinus et. graecus praeter duo locustarum vel genera vel agmina et erucas (Raupe) et rubiginem (Mehlthau) effert, quibus virentia omnia stirpitus sint enecata. Mala arcte inter se subsequentia modus loquendi residuum erucae... indicat i. e. si qua priore calamitate intacta relicta fuerint, insequente certo certius absumpta et deleta sunt ; cf. Is. 24, 1'1. ler. 15, 2; 48, 43; id quod Ps. Ruf. innuit: « enuntio non vos uni videlicet 'alterisque subiacuisse verberibus, (verum) excitatas calamitates spumantium instar undarum novis semper praecedentes miserias depulisse ». Neque enim de quattuor annorum penuria sermo esse potest, quia quae subsequente anno nascuntur, non residua dicuntur anni praeteriti. In textu hebr. quattuor nomina locustas significant. Sunt qui censeant designari quattuor species vel varias illas formas quas animalcula illa pro vitae tempore diverso induunt; ita, ut. 2*4 primum ex ovis exclusum foetum dicat, et reliqua nomina ceteras locustarum metamorphoses indicent. At vana est coniectura, cui iam 2, 25 obstat et ex Lev. 11, 22 '33*N nomen est generale. Probabilius est ex nominum ratione, varia nocendi et plantas devorandi genera exprimi, ita ut locustarum agmina plura nominum etiam varietate distinguantur. D7A cf. 2, 25. Am. 4, 9 proprie abscindentem ampulantem. dicit eL aptum est ad dentes praeacutos. LXX et Hier. erucam (xáyxr,y) dixerunt; cui significationi Nbr quod Chald. habet, repens scil. congruit. Ex. 10, 12 Moyses na"N iubetur advocare ; in Ps. 78, 46 (hebr.) mentio est in eodem eventu 'n et 39N, dum Ps. 105, 3& praeter na"N etiam p nominatur. Si nomina consideraveris, po linctorem * dicit, qui scil. herbas et plantas lingendo devoret ; n consumplorem, eresorem significat ; unde tria haec nomina haud immerito dixeris synonyma poetica pro naN in sermone communi usitato. Ceterum p» S. Hier. ubique bruchum interpretatur ; LXX dicunt gpovzov hic et 2, 25. Nah. 3, 16. Ps. 104, 34 ; dum &xpí&« vertunt Nah. 3, 15. Ier. 51, 14. 27. — Nomen 5*ben S. Hier. reddit rubiginem (3 Reg. 8, 31), sed in loco parallelo 2 Par. 6, 28 bruchum; eadem ratione LXX ibi £pucíQzv hic 8povzov ; Is. 33, & bruchum, LXX &xpióa ; Ps. 11, 46 aeruginem, LXX £pvcígnv. Explicat vocem Chald. NOU decerpens. Vastationem universalem per quattuor illa nomina expressam iam per singula accuratius ob oculos ponere incipit, sed ita, ut ex calamitate ad Dei vindictam agnoscendam et ad doloris poenitentiaeque sensus concipiendos moveantur. Quare primo eos alloquitur, qui sensuum voluptatibus immersi rerum penuria iam premuntur
1:5
v. 5 « ezpergiscimini, ebrii, et flete et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine, quoniam periit ab ore vestro » ; — hebr. ululate omnes potatores vini super mustum, ! quia. abscissum est ab ore vestro i. e. hortatur, ut e temulentia et ebrietate emergant, serio recogitent, luctum, fletum, dolorem induant. Hic quasi primus est ad rcsipiscentiam gressus : malis afflictum dolere. « Quos ergo nihil docuit disciplina iustitiae, incipiat saltem timoris stimulus experiri, quique nunquam doluistis sauciatam innocentiam, flete demum temulentiam destitutam » (Ps. Ruf.) ; « assumite tristitiam, quae ducit ad vitam » (/ier.). Carentes igitur consueta vitae suavitate ?, ad eum qui mala inflixit oculos advertant. Cur mustum sit excisum ab ore eorum, i. e. cur subito spes omnis uvarum et musti, qua iam delectabantur, sit ablata, declarat
1:6
v. 6 « gens enim ascendit super terram meam, fortis et innumerabilis : dentes eius ut dentes leonis et molares eius ut catuli leonis » ; — hebr. et molares leaenae ei. Apta et efficax locustarum descriptio ! gens (cf. Prov. 30, 25. 26. Soph. 2, 14) propter turbam innumerabilem vocatur et quia tamquam ezercitus a longinquo veniens ascendere contra terram describitur ; fortitudine et numero exercitus iste excellit, arma gerit horrenda ; quis enim leonis dentibus obsistet ? « huius enim si. efficientiam potius quam membra ? consideres, videbis dentes eius praedandi peritis leonibus conferendos » (Ps. Ruf.). Et revera subdit efficientiam eius : v. "l « posuit vineam meam n desertum et ficum meam decorticavit ; nudans spoliavit eam et proiecit, albi facti sunt rami eius » ; — uti Os. 2, 12, vites et ficus tamquam praecipua regionis emolumenta commemorantur ; hebr. e( ficum meam in confractionem (LXX eig cvyxXasuóx).... albuerunt palmites eius; vites scil. cortice arroso et detracto interierunt ; flagella palmitum confracta sunt vel penitus aruerunt. Porro miseriam deplorat totum populum ad luctum provocans
1:8
v. 8 « plange quasi virgo accincta sacco super virum pubertatis suae » ; — i. e. virgo et sponsa, quae primos amores eosque ferventissimos iuveni ! sponso consecravit, etiam sponso subito sublato acerrimis doloris stimulis exagitatur, dum laetam vitae spem et amoenitatem omnem, quam sibi mente iam finxerat, ruina irreparabili prostratam cernit ; quare luctus magnitudinem habitu squalido prae se fert ; est enim saccus cilicium, pannus crassus e pilis potissimum textus, dein lugentium vestis e tali panno confecta et lugubri asperitate corpus tegens, non ornans. Talis vero luctus maximi ratio habetur
1:9
v. 9 « periit sacrificium et libatio de domo Domini, luxerunt sacerdotes ministri Domini » ; — cum enim in veteri testamento terrae fertilitas rerumque abundantia populi pietatem consequi soleret et Dei propitii esset documentum, maius numinis irati argumentum vix excogitari potest, quam si tanta vastatione hereditatem suam prosternat, ut ipsae oblationes sacrae cessare debeant ; proiectis autem et abolitis sacrificiis, quibus sacrum illud inter Deum et populum commercium constituitur, ipsum populum iam abiecisse et a sua gratia quasi resecuisse videri poterat. Ad sacrificia incruenta (cf. hebr. nr122) frumentum (simila, panes absque fermento, — Lev. 2, 4), oleum, vinum adhibebatur ; unde vastatis omnibus atque consumptis oblationes quaea privatis fieri consueverunt vel omnino cessarunt, vel raro saltem fiebant ?. Licet sane dubitare, num sacrificia etiam publica lege praescripta intermissa sint; nam lugentium et plorantium verba, qualia certe vates hic usurpat, nimis premenda non sunt et verum est, quod Calm. adnotat : « hyperbolicum aliquid in his verbis esse videtur; aegre enim crediderim, gravem adeo saeviisse famem, ut vel quotidianis sacrificiis nihil reliquerit ; tametsi enim omnes praesentis anni fructus defecerint, vel superioris anni esse poterant, vel a finitimis emi ». Sacrificiorum cessatio etiam sacerdotes a functione sacra et oblationum perceptione cohibuit et regionis vastitas decimis spoliavit, unde ampla luctus materia iis aderat et sacra et profana. Atra vero illa tristitia, qua populus est afflictus, etiam in ipso regionis agrorumque habitu cernitur impressa : nulla camporum amoenitas, prata virentia et ridentia iam non sunt :
1:10
v. 10 « depopulata est regio, luxit humus ; quoniam. devastatum est. triticum, confusum est vinum, elanguit oleum » ; — ea scil. quibus regio palaestinensis celebris erat (cf. Ez. 91, 1'i), defecerunt ; dicuntur poetice erubescere, pudore suffundi, quia a pristina gloria deiecta sunt et exterorum opinionem et exspectationem fefellerunt. Ex tali autem regionum desolatione etiam incolae irrisionem et ludibria aliorum incurrunt praeter dolorem et gemitum domesticum :
1:11
v. 41 « confusi sunt agricolae !, ululaverunt vinitores super frumento et hordeo, quia periit messis agri ;
1:12
v. 12 vinea confusa est et ficus elanguit ; malogranatum et palma et malum et omnia ligna agri aruerunt, quia confusum est gaudium a [iliis hominum ». — Notat S. Hier. : « non solum frumentum, sed hordeum quoque, quod vilius fertiliusque est, aruit. Et legumina, quae ego puto significari in eo quod ait periit messis agri i. e. cuncta, quae solet humus gignere. Quid loquar de frumento, vino, oleoque et hordeo, cum ,etiam arborum ponia siccata sint, ficus elanguerit, et malogranatum et palma et malum «t omnia ligna vel infructuosa vel frugifera locusta vastante consumpta sint » ? ? quia confusum est gaudium ad sententiam primariam ululaverunt refertur ; confundi, erubescere gaudium Züb. ita explicat : « sicut qui incipit exhilarare alios, si explodatur aut tacere iubeatur, confunditur, ita gaudium sese ostentare coeperat, et repente succisum est ». Universalis lamentationis coronidem adiungit sacerdotum luctum :terato, quia cessatio sacrificiorum miseriae est culmen et gravissimae punitionis vel abiectionis quam Deus iamiam est inflicturus augurium ; deinde quia sacerdotum est exemplo praeire et luctum communem poenitentia et placatione divina consecrare. lta v. 13 et allocutio ad sacerdotes optime praeparat transitum ad poenitentiae exhortationem ;
1:13
v. 18 « accingite vos et plangite ! sacerdotes, ululate ministri altaris, ingredimini, cubate in sacco, ministri Dei mei, quoniam interiit de domo Dei vestri sacrificium et libatio » ; — accingitei. e. saccis, habitu lugubri ; hebr. pernoctate in. sacco i. e. diu noctuque lugete et lamenta coram Deo effundite in templo (cf. 4 Reg. 19, 1. Ps. 871, 2 ; 133, 2). Sacrificiorum cessatio sacerdotes, quorum officium praecipuum et honorificentissimum est offerre, eosque Dei ministros, quorum est cultum Dei et adorationem exhibere et promovere, moerore afficere et de divina indignatione edocere debet. — Inceperat vates luctus descriptionem a profanis (v. 5), concludit ordine sacro, ut exhibeat, quomodo per omnes ordines eadem valeat lamentatio. Explicavimus et explicandum esse cum Trochon, Vigourouz aliisque omnino censemus de locustarum plaga, cuius malis homines et regiones terrae Iudaeae tunc affligebantur. Hanc explanationem verba ipsa plane necessario exigunt. Nam adsunt nomina locustarum, describuntur vastationes, quales locustae inferunt v. "1. 10-12 : vites et ficus, viridia, gramina, arbores, omnia depasta sunt; dein eadem claritate haec calamitas proponitur non «t futura sed ut praesens?, quae nunc vastatione facta multiplici effectu sentiatur. Id indicat verborum forma temporis praeteriti, qua utitur vates ; id nexusipse et exhortationis ratio : nam effert v. g. v. 6cur vinum perierit, vel ab ore et desiderio potatorum sit excisum : quia gens ascendit, quia vineam posuit in vastationem ; vel v. 10 cur luxerit humus, causam affert, quia devastatum est triticum. Ipsa etiam ad luctum provocatio et inde consequens exhortatio ad poenitentiam omnino exigit calamitatem, quae iam adsit et sentiatur. Praeterea prima verba, quibus Ioel orditur, idem necessario supponunt. Nam quomodo senes de f«tura calamitate testari. possunt, nunquam exstitisse adeo gravem et horrendam ? id testari possunt tum tandem, si per aliquod tempus illam experti sunt. Eadem explicatio demum v. 16 - 20 necessario subest ; nam calamitatem praesentem ibi enarrari verbis tam propriis, quibus aptiora inveniri non possint, sola lectione manifestum fit. Praeterea perpende id quod 2, 23 dicitur ; promittit enim Deus, se redditurum esse annos quos comederit locusta, fortitudo mea magna quam misi in vos ; idque promittit, postquam zelatus est terram suam ct pepercit populo suo 2, 18. Iam fieri nequit, ut talia. dicantur, si ipsa locustarum plaga tamquam tempore futuro superveniens consideratur ; cur enim Deus promitteret id se redditurum esse quod poenitentia peracta nunquam erit auferendum ? Qui enim hoc iam caput de futura plaga explicant, fateri debent, eam nunquam accidisse vel saltem non evenisse, antequam propheta verba illa 2, 23 diceret. Sed tunc quis iam esse potest verborum illorum sensus congruus? Insuper adverte, Ioelem hoc capite, quando de futura calamitate loqui velit, vel de tali quae mox consequi et imminere possit, studiose et diligenter verba et verbi formam grammaticalem futuram seligere; ita in v. 13, quo calamitatem praesentem indicium esse ait maioris venturae : quia PnopE est dies Domini, quia vastitas a. potente VENIET N32?, Ruf., quorum uterque propriam explicationem vindicat. Et ille quidem ita : « exi stimo autem etiam ut dicta sunt contigisse. Nam beatus Ámos meminit etiam locustae et bruchiet combustionis et aeruginis; fieuum item, olearum et vinearum ab erucis consumptarum, squaloris practerea et pluviarum inopiac. Pars enimuna, inquit irrirabitur, et pars super quam non pluero, arefict'. Huius vero etiam divinus leremias mentionem facit *. Non igitur figurate solum haec accipienda sunt, cum sacri prophetae ad unum omnes nos docuerint, supra dicta sieut. narrantur accidisse ». Potest addi, Deum revera eiusmodi plazas rebellibus minatum esse cf. Lev. 26, 22. Deut. 28, 38 : sementem multam iacies in terram et. modicum congregabis, quia locustae devorabunt omnia et seq. Et hoc argumento iam utitur Ps. Ruf. : « quae sane incommoda illis non semel sed. plerisque. accidisse temporibus vel ipso quem disserimus propheta vel Deuteronomio denuntiante colligimus. Unde et illorum opinionem qui haee omnia de hostibus dicta aestimant, refutamus », quam sententiam allusione faeta ad. S. . Hier. expositionem in subsequentibus reiicit. Verum iure miraberis, etiam Theod. non de calamitate iam facta, sed de futura explicare et Ps. Ruf. quoque censere « impendentem magis calamitatem quam illatam » significari. In eadem opinione etiam sunt Schegg, Loch, Merr, kaulen, Zschokke (Hist. s. p. 262) et quicumque de futuris hostium incursibus interpretantur. Sed certe textui violentia insignis ea aeceptione infertur. li omnes non attenderunt, v. 13 ex calamitate praesente concludi [ore maiorem Dei vindictam in rebelles devolvendam, nisi resipuerint. Praeterea veram describi a propheta vastitatem a locustis invectam etiam agnoscit Lyranus, ita scribens ad h. l. : «in. proposito secundum rem gestam fuerunt quattuor destruetiones terrae nascentium. et. per laee. sipgnifieabantur vastationes maiores futurae per quattuor rezna » ; aznoseunt Clarius, Vatablus, Liveleus (cf. in opere Critici sacri), Calm. Eius sententiae alios patronos reeeuset Lap. et alii recensentur in Synopsi Criticorum a Matth. Polo edita ( Ultraiceti 1685 : vol 3 p. 1780); ea etiam. explicatio propagznatur in opere biblico Parisiis 1739 edito (cf. praef. in Ioel. Hie et in Nynopsi Criticorum simul exponitur, hanc vastationem per locustas inveetam. ita. exhiberi, ut signum sit longe maioris futurae. Et eodem modo rem. proponit. Vigourour (Manuel. bibl. H. p. 625).
1:14
Verum id vult propheta, ut calamitas et niiseria animos ad. veram poenitentiam et pietatem praeparet. Quare sacerdotes ? monet, « ut non
1:1
… Hab. 2, 2; Dan. 8, 26; 12, 4; Ez. 24, 2; in modo speciale Ier. 36) e di esporre solo quello che Dio vuole (Deut. 18, 15-22; Ier. 23, 16; 20, 7-9, 15, 19; 14, 14; Ez. 13, 3-17; Mich. 3, 5-8; Zach. 7, 12; cf. II Sam. 7, 1 sgg.), dichiara divino (Os. 4, 1; Ioel. 1, 1; Am. 1, 6, 9, 11, 13; 2, 1 ecc.; Abd. 1; Ion. 1, 1; 3, 1; Mich. 1, 1; 3, 5; 6, 1; Nah. 1, 12; Soph. 1, 1; Agg. 1, 1; 2, 1, 11, 21; Zach. 1, 1; 7, 1 sgg.) ciò che ha scritto; riferisce …
1:17
GIOELE (EBR. JÔ'EL « JAHWEH È DIO »)
… Test., Parigi 1923, pp. 309-22; L. Dennefeld, Les problèmes du livre de Joel, ivi 1926; \ O. R. Sellers, Stages of locust in Joel, in American journal of semitic Languages and literatures, 52 (1935-36), pp. 81-95; \ A. S. Kapebrud, Joel 1, 17. Et oversettelses problem, in Norsk theologisk tidsskrift, 45 (1944), pp. 285-93.
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.