God hindereth the vaine purpose of building a hiegh towre, 7. by confounding mens tongues. 9. wherof it is called Babel. 10. The genealogie of Sem to Abram.
1And the earth was of one tongue, and of the same speech.Or la terra avea una sola favella, e uno stesso linguaggio.AND the earth was of one tongue, and al one speach.Erat autem terra labii unius, et sermonum eorumdem. 2And when they removed from the east, they found a plain in the land of Sennaar, and dwelt in it.E partendosi dall'oriente, gli uomini trovarono una campagna nella terra di Sennaar, e ivi abitarono.And when they remoued from the east, they found a plaine in the land of Sennaar, and dwelt in it.Cumque proficiscerentur de oriente, invenerunt campum in terra Senaar, et habitaverunt in eo. 3And each one said to his neighbour: Come let us make brick, and bake them with fire. And they had brick instead of stones, and slime instead of mortar:E dissero tra di loro: Andiamo, facciamo de' mattoni, e li cuociamo col fuoco. E si valsero di mattoni in cambio di sassi, e di bitume in vece di calcina:And eech one said to his neighboure: Come, let vs make bricke, and bake them with fire. And they had bricke in steed of stone, and bitume in steed of morter:Dixitque alter ad proximum suum: Venite, faciamus lateres, et coquamus eos igni. Habueruntque lateres pro saxis, et bitumen pro cæmento: 4And they said: Come, let us make a city and a tower, the top whereof may reach to heaven; and let us make our name famous before we be scattered abroad into all lands.E dissero: Venite, facciamoci una città, e una torre, di cui la cima arrivi fino al cielo; e illustriamo il nostro nome prima di andar divisi per tutta quanta la terra.and they said: Come, let vs make vs a citie and a towre, the toppe wherof may reach to heauen: and let vs renowne our name before we be dispersed into al lands.et dixerunt: Venite, faciamus nobis civitatem et turrim, cujus culmen pertingat ad cælum: et celebremus nomen nostrum antequam dividamur in universas terras. 5And the Lord came down to see the city and the tower, which the children of Adam were building.Ma il Signore discese a vedere la città e la torre, che fabbricavano i figliuoli d'Adamo,And our Lord descended to see the citie and the towre, which the children of Adam builded,Descendit autem Dominus ut videret civitatem et turrim, quam ædificabant filii Adam, 6And he said: Behold, it is one people, and all have one tongue: and they have begun to do this, neither will they leave off from their designs, till they accomplish them in deed.E disse: Ecco che questo è un sol popolo, ed hanno tutti la stessa lingua: ed han principiato a fare tal cosa, e non desisteranno da' loro disegni, fino a che gli abbian di fatto condotti a termine.and he said: Behold, it is one people, and one tongue is to al: and they haue begunne to doe this, neyther wil they leaue of from their determinations, til they accomplish them indede.et dixit: Ecce, unus est populus, et unum labium omnibus: cœperuntque hoc facere, nec desistent a cogitationibus suis, donec eas opere compleant.
7Come ye, therefore, let us go down, and there confound their tongue, that they may not understand one another’s speech.Venite adunque, scendiamo, e confondiamo il loro linguaggio, sicché l'uno non capisca il parlare dell'altro.Come ye therfore, let vs goe downe, and there confound their tongue, that none may heare is neighbours voice.Venite igitur, descendamus, et confundamus ibi linguam eorum, ut non audiat unusquisque vocem proximi sui. 8And so the Lord scattered them from that place into all lands, and they ceased to build the city.E per tal modo gli disperse il Signore da quel luogo per tutti i paesi, e lasciarono da parte la fabbrica della città.And so our Lord dispersed them from that place into al lands, and they ceased to build the citie.Atque ita divisit eos Dominus ex illo loco in universas terras, et cessaverunt ædificare civitatem. 9And therefore the name thereof was called Babel, because there the language of the whole earth was confounded: and from thence the Lord scattered them abroad upon the face of all countries.E quindi a questa fu dato il nome di Babel, perché ivi fu confuso il linguaggio di tutta la terra, e di là il Signore li disperse per tutte quante le regioni.And therfore the name therof was called Babel, because there the tongue of the whole earth was confounded: and from thence our Lord dispersed them vpon the face of al countries.Et idcirco vocatum est nomen ejus Babel, quia ibi confusum est labium universæ terræ: et inde dispersit eos Dominus super faciem cunctarum regionum. 10These are the generations of Sem: Sem was a hundred years old when he begot Arphaxad, two years after the flood.Questa è la genealogia di Sem: Sem avea cento anni, quando generò Arphaxad, due anni dopo il diluvio.These are the generations of Sem: Sem was an hundred yeares old when he begat Arphaxad, two years after the floud.Hæ sunt generationes Sem: Sem erat centum annorum quando genuit Arphaxad, biennio post diluvium. 11And Sem lived after he begot Arphaxad, five hundred years, and begot sons and daughters.E visse Sem, dopo aver generato Arphaxad, cinquecento anni: e generò figliuoli e figliuole.And Sem liued after he begat Arphaxad, fiue hundred yeares: and begat sonnes and daughters.Vixitque Sem, postquam genuit Arphaxad, quingentis annis: et genuit filios et filias. 12And Arphaxad lived thirty-five years, and begot Sale.Arphaxad poi visse trentacinque anni, e generò Sale.Moreouer Arphaxad liued thirtie fiue yeares, and begat Sale.Porro Arphaxad vixit triginta quinque annis, et genuit Sale.
13And Arphaxad lived after he begot Sale, three hundred and three years, and begot sons and daughters.E visse Arphaxad, dopo aver generato Sale, trecento tre anni: e generò figliuoli e figliuole.And Arphaxad liued after he begat Sale, three hundred three yeares: and begat sonnes and daughters.Vixitque Arphaxad, postquam genuit Sale, trecentis tribus annis: et genuit filios et filias. 14Sale also lived thirty years, and begot Heber.Sale poi visse trent'anni, e generò Heber.Sale also liued thirtie yeares, and begat Heber.Sale quoque vixit triginta annis, et genuit Heber. 15And Sale lived after he begot Heber, four hundred and three years: and begot sons and daughters.E visse Sale, dopo aver generato Heber, trecento tre anni: e generò figliuoli e figliuole.And Sale liued after he begat Heber, foure hundred three yeares: and begat sonnes and daughters.Vixitque Sale, postquam genuit Heber, quadringentis tribus annis: et genuit filios et filias. 16And Heber lived thirty-four years, and begot Phaleg.E visse Heber trenta quattro anni, e generò Phaleg.And Heber liued thirtie foure yeares, and begat Phaleg.Vixit autem Heber triginta quatuor annis, et genuit Phaleg. 17And Heber lived after he begot Phaleg, four hundred and thirty years: and begot sons and daughters.E visse Heber, dopo aver generato Phaleg, quattrocento trent'anni, e generò figliuoli e figliuole.And Heber liued after he begat Phaleg, foure hundred thirtie yeares: and begat sonnes and daughters.Et vixit Heber postquam genuit Phaleg, quadringentis triginta annis: et genuit filios et filias. 18Phaleg also lived thirty years, and begot Reu.E visse Phaleg trent'anni, e generò Reu.Phaleg also liued thirtie yeares, and begat Reu.Vixit quoque Phaleg triginta annis, et genuit Reu. 19And Phaleg lived after he begot Reu, two hundred and nine years, and begot sons and daughters.E visse Phaleg, dopo aver generato Reu, dugento nove anni: e generò figliuoli e figliuole.And Phaleg liued after he begat Reu, two hundred nine yeares, and begat sonnes and daughters.Vixitque Phaleg, postquam genuit Reu, ducentis novem annis: et genuit filios et filias. 20And Reu lived thirty-two years, and begot Sarug.E visse Reu trentadue anni, e generò Sarug.And Reu liued thirtie two yeares, and begat Sarug.Vixit autem Reu triginta duobus annis, et genuit Sarug. 21And Reu lived after he begot Sarug, two hundred and seven years, and begot sons and daughters.E visse Reu, dopo aver generato Sarug, dugento sette anni: e generò figliuoli e figliuole.Reu liued also after he begat Sarug, two hundred seauen yeares: and begat sonnes & daughters.Vixit quoque Reu, postquam genuit Sarug, ducentis septem annis: et genuit filios et filias.
22And Sarug lived thirty years, and begot Nachor.E visse Sarug trent'anni, e generò Nachor.And Sarug liued thirtie yeares, and begat Nachor.Vixit vero Sarug triginta annis, et genuit Nachor. 23And Sarug lived after he begot Nachor, two hundred years, and begot sons and daughters.E visse Sarug, dopo aver generato Nachor, dugento anni: e generò figliuoli e figliuole.And Sarug liued after he begat Nachor, two hundred yeares: and begat sonnes and daughters.Vixitque Sarug, postquam genuit Nachor, ducentis annis: et genuit filios et filias. 24And Nachor lived nine and twenty years, and begot Thare.E visse Nachor ventinove anni, e generò Thare.And Nachor liued nine and twentie yeares, and begat Thare.Vixit autem Nachor viginti novem annis, et genuit Thare. 25And Nachor lived after he begot Thare, a hundred and nineteen years, and begot sons and daughters.E visse Nachor, dopo aver generato Thare, cento diciannove anni: e generò figliuoli e figliuole.And Nachor liued after he begot Thare, an hundred and nintene yeares: and begat sonnes and daughters.Vixitque Nachor, postquam genuit Thare, centum decem et novem annis: et genuit filios et filias. 26And Thare lived seventy years, and begot Abram, and Nachor, and Aran.E visse Thare settant'anni, e generò Abram, e Nachor, e Aran.And Thare liued seauentie yeares, and begat Abram and Nachor, and Aran.Vixitque Thare septuaginta annis, et genuit Abram, et Nachor, et Aran. 27And these are the generations of Thare: Thare begot Abram, Nachor, and Aran. And Aran begot Lot.E questa è la genealogia di Thare: Thare generò Abram, Nachor, e Aran. Aran poi generò Lot.And these are the generations of Thare: Thare begat Abram, Nachor, & Aran. Moreouer Aran begat Lot.Hæ sunt autem generationes Thare: Thare genuit Abram, Nachor et Aran. Porro Aran genuit Lot. 28And Aran died before Thare his father, in the land of his nativity in Ur of the Chaldees.E morì Aran prima di Thare suo padre nella terra, dov'era nato, in Ur de' Caldei.And Aran died before Thare his father, in the land of his natiuitie in Vr of the Chaldees.Mortuusque est Aran ante Thare patrem suum, in terra nativitatis suæ, in Ur Chaldæorum. 29And Abram and Nachor married wives: the name of Abram’s wife was Sarai: and the name of Nachor’s wife, Melcha, the daughter of Aran, father of Melcha and father of Jescha.E Abram, e Nachor si ammogliarono: la moglie di Abram avea nome Sarai: e la moglie di Nachor ebbe nome Melcha, figliuola di Aran, padre di Melcha, e padre di Jesca.And Abram & Nachor maried wiues: the name of Abram his wife was Sarai: and the name of Nachor his Wife, Melcha the daughter of Aran the father of Melcha, and the father of Iescha.Duxerunt autem Abram et Nachor uxores: nomen uxoris Abram, Sarai: et nomen uxoris Nachor, Melcha filia Aran, patris Melchæ, et patris Jeschæ.
30And Sarai was barren, and had no children.Ma Sarai era sterile, e non avea figliuoli.And Sarai was barren, neither had she children.Erat autem Sarai sterilis, nec habebat liberos. 31And Thare took Abram his son, and Lot the son of Aran, his son’s son, and Sarai his daughter in law, the wife of Abram his son, and brought them out of Ur of the Chaldees, to go into the land of Chanaan: and they came as far as Haran, and dwelt there.Thare adunque prese seco Abram suo figliuolo, e Lot figliuolo di Aran, (cioè) figliuolo di un suo figliuolo, e Sarai sua nuora, moglie di Abram suo figliuolo, e li condusse via da Ur de' Caldei per andar nella terra di Chanaan, e andarono fino ad Haran, ed ivi abitarono.Thare therfore tooke Abram his sonne, and Lot the sonne of Aran, his sonne, & Sarai his daughter in law, the wife of Abram his sonne, and brought them out of Vr of the Chaldees, for to goe into the land of Chanaan: and they came as farre as Haran, and dwelled there.Tulit itaque Thare Abram filium suum, et Lot filium Aran, filium filii sui, et Sarai nurum suam, uxorem Abram filii sui, et eduxit eos de Ur Chaldæorum, ut irent in terram Chanaan: veneruntque usque Haran, et habitaverunt ibi. 32And the days of Thare were two hundred and five years, and he died in Haran.E visse Thare dugento cinque anni, e morì in Haran.And the dayes of Thare came to two hundred fiue yeares, and died in Haran. The end of the second age.Et facti sunt dies Thare ducentorum quinque annorum, et mortuus est in Haran.
11:1
Haydock
Speech. Probably Hebrew; in which language we have the most ancient book in the world, the work of Moses. This language has been preserved ever since, though with some alterations. Most of the oriental languages are but like dialects from it, as French, Italian, etc. are from Latin. The arguments which are brought to prove that other languages are more ancient, because the names of men, etc. have a proper significance in them as well as in Hebrew, do not invalidate the right of the latter. The most respectable authors have, therefore, always declared for it. (Haydock)
11:2
Menochius
The East: Armenia, which lies to the eastward of Babylonia, whither they directed their course in quest of provisions for themselves and cattle, being now grown pretty numerous. (Menochius)
11:3
Haydock
Each one: not that every individual joined in this undertaking, considered, at least, as a rash and presumptuous attempt to save themselves from a second deluge. Some might innocently give in to it, meaning only to leave a monument to their common origin and friendship, before they separated into distant countries. Slime: literally bitumen. (Haydock)
Calmet
The Hebrew, chomer, means also slime, or mortar. Stone is very scarce in that country, but the earth is fat, and very proper to make brick; it also abounds in naphtha, bitumen, etc.: hence the ancients notice the brick walls of Babylon. (Calmet)
11:4
Haydock
Famous before; Hebrew lest, etc.; as if they intended to prevent that event. (Haydock)
Menochius
Their motive appears to have been pride, which raised the indignation of God. Nemrod, the chief instigator, might have designed the tower for a retreat, whence he might sally out and maintain his tyranny. (Menochius)
11:6
Haydock
In deed. This seems to be spoken ironically; though the effects of weak mortals, the sons of Adam, when pursued with vigour and unanimity, will produce great effects. These builders had conceived an idea of raising the tower as high as possible, hyperbolically, to touch heaven. (Haydock)
11:7
Haydock
Come ye, etc. As men seemed bent on taking heaven by storm, like the ancient giants, God turns their expressions, as it were, against themselves, and shews them an example of humility, let us go down. He acts the part of a judge, and therefore will examine all with the utmost diligence, as he denotes by these expressions; being really incapable of moving from place to place, on account of his immensity. (Haydock)
Menochius
He seems nearer to men, by the effects or punishments which he inflicted. The address which he here makes is directed, not to the angels, but to the other co-equal powers of the Blessed Trinity. (Menochius)
11:8
Year of the World about 1800, and Year before Christ 2204.
11:9
Menochius
Babel, that is, confusion. This is one of the greatest miracles recorded in the Old Testament; men forgot, in a moment, the language which they had hitherto spoken, and found themselves enabled to speak another, known only to a few of the same family (Calmet); for we must not suppose, that there were as many new languages as there were men at Babel. (Menochius)
Haydock
The precise number of languages which were then heard, cannot be determined. The learned commonly acknowledge the Hebrew, Greek, Latin, Teutonic, Sclavonian, Tartarian, and Chinese languages, to be original. The rest are only dialects from these. English is chiefly taken from the Teutonic, (Calmet) with many words borrowed from the Greek and other languages. (Haydock)
11:12
Haydock
Sale, or Cainan. See Genesis 10:24; Chronicles[1 Chronicles?] 1:18, in the Septuagint. The variation in the years of the Patriarchs, between this ancient version and the Hebrew, is here again very considerable, and perhaps unaccountable. (Haydock)
11:20
11:27
Calmet
Abram, the youngest of the three, being born only in the 130th year of Thare, ver. 32, and Genesis 12:4. He is placed first, on account of his superior dignity in the church of God, in like manner as Sem, Moses, etc. In his youth, he is supposed to have followed the idolatrous worship of his fathers. (St. Augustine, City of God X. Genesis ult.[last Genesis]; Genebrard, A.M. 1949[the year of the world 1949].) (Calmet)
Haydock
But being soon enlightened by God, he becomes a glorious witness of the truth, and, according to many, is preserved miraculously, when thrown into the fire by the Chaldees, ver. 31. (Haydock)
11:29
Haydock
Jescha, whom many confound with Sarai, as if both Nacher and Abram had married the daughters of their brother Aran. But why then does Moses mention Sarai before, and then call her Jescha in the same verse? It seems as if he intended to designate two different women. (Haydock)
Calmet
In effect, Abram himself says, Sarai was truly his sister, born of the same father, Genesis 12:13. See Genesis 20:12, where we shall give the reasons that seem to prove that she was the daughter of Thare, and not Aran. (Calmet)
Haydock
Jescha does not accompany her grandfather, preferring, perhaps, to stay with Nachor, or to marry in her own country; if she were not already dead when Thare departed from Ur, a city of the Chaldees. (Haydock)
Calmet
This city is probably Ura, in Mesopotamia, not far from Nisibis, which the Scripture often mentions as a part of Chaldea. (Acts 7:2, etc.) (Calmet)
11:9
Babel.... That is, confusion.
11:4
4. Let vs make] Here we may see in Nemrod the common causes of heresies, Pride is cause offchisme and heresie. False pretences deceiue the simple. and the maner of Hertikes ptoceding. For he hauing a sutle proud, and aspiring mind, first detracted from God, perswading men (as is noted before) not to depend vpon Gods prouidence, and finding some others of like humour, they conspired together, and drew more folowers, by bearing the simpler S. Chris. ho. 30. in Gen. Cassian. ⸢c⸣ollat. 4. c. 12. sorte in hand (for it was vnpossible wise men should beleue it) that they would make a towre of defence against a new floud, if God should thinck to Heretikes prosper for a time, but are confounded in the end. Ministrie of Angels. drowne the world againe. But their principal intention was to make themselues great and strong for the present, and famous to posteritie. Al which God ouerthrew neither suffering them to build vp their imagined castle of strength nor to be praised for their worke, but made them infamous to the worlds end.
11:7
7. Let v• confound] God in dissipating this vaine worke of men, would vse Li de t• fus. ling. ho. 11. in Numer. li. 16. c. 6 ciuit. li. 2. Moral. in. c 1. lob. the ministerie of Angels. As not only Philo Iudeus, and Origen, but also S. Augustin, S. Gregorie, and other fathers expound these wordes, Come, let vs descend, and confound their tongue. Where they also note Gods singular wisdome, God turneth the offence of men to good. Two miracles In priuation of one tongue and geuing a new. mercie, and iustice, so punishing the offence, that he turneth it to his owne glorie, and the profite of al men: shewing his powre and soueraigne Maiestie by two great miracles. First by so suddainly and vtterly depriuing al those builders, of their vsual tongue, that presently they could neither speake it, nor vnderstand it. Secondly, by geuing diuers distinct languages to seueral sortes or families, which they immediatly vnderstood, and spoke most promptly, as if they had long before lerned and vsed the same. But to no man was geuen more then one language. And so, to the more commoditie of al mankind, they were forced to part into sundrie coastes of the earth, which they inhabited and replenished Diuision among euil men is profitable. with distinct Nations, hauing the same Angels their spiritual Patrones and Protectors, which had seuerally changed their language. In particular, Li. 34. Moral. in. c. 41. Iob. ho. 11. in Gen. l. 16. c. 11 & li. 18. c. 39. ci. S. Aug. li. 6. c. 4. ciuit. it was profitable to the good who being before oppressed by the vnited powre of manie wicked, were releeued (as S. Gregorie teacheth) when their persecutors were diuided. These good were the familie of Heber, as S. Chtisostom, The member offending is punished. and S. Augustin proue. For seing the change of tongues was inflicted for punishment, it appeareth that Heber and his familie were innocent of the vaine attempt, whose tongue was not changed, but remained the same, and of Heber and his familie cōsented not to the building of Babel. him was called the Hebrew tongue for distinction sake after there were manie tongues, which before had no distinct name being the only tongue of al men. Againe touching the offenders (who were punished in their tongues, that they could not be vnderstood commanding one an other, because they would not vnderstand God iustly commanding them al) they also reaped this profite, that they were forced to leaue of that bad worke, and withal to seeke more ample habitations, who If they had there more increased in number and streingth, vvould vvithout doubt (saith S. Chrisostom) haue attempted vvorse things. And infinite Ho. 30. in Gen. S. Greg. ho 30 in ••an. manslaughter would haue benne committed, amongst so manie for possession of that one citie & towre. Finally the fathers note that as God wrought Gift of tōgues most profitable to the Church. here much good by diuision of tongues: so he wrought much more by communion of tongues, geuen to the Apostles, therby inabling them to gether one Church of al Tongues and Nations.
11:9
He that spea keth so confusedly that he is not vnderstood is said to bable.
11:10
Moyses here sheweth the succession of Patriarches, from Sem to Abraham, as he did before from Adam to Noe. S. Aug. li. 16. c. 10. ci.
11:12
12. Begat Sale] Here is an intricate difficultie. For the Hebrew and Latin text, both here and in Palalippomenon, saying Arphaxad begat Sale, the 72. Scriptures hard 1. Par. 1. Interpreters and S. Luke place Cainan betwen them, as sonne of Arphaxad, Iuc. 3. v. 36. Li. 16. c. 10. ciuit. and father of Sale. Eusebius also in his Chronicle, with most Greeke Doctors, and S. Augustin, count Cainan in this Genealogie of Sem. VVherupon manie do number him in this ranck, and suppose that Moyses omitted him for some Some think Moyses omitted Cainan for a mysterie. Mysterie, and yet writeth truly, that Arphaxad begat Sale, not his proper sonne, but his sonnes sonne: as S. Mathew sayth, Ioram begat Ozias, who Mat. 1. was his nephewes nephew. But against this solution it is replied, that then Arphaxad should haue bene a grandfather at 35. yeares of age: which were strange in those daies, how soeuer it is now. And a greatter difficultie, or rather absurditie must also be granted, that Arphaxad begat both Cainan Refutation. at the age of 35. yeares, according to the 72. Interpreters, and that Sale was also begotten the same yeare, according to the Hebrew, being both true. VVhich inconuenience is not in the Genealogie written by S. Matthew. Others therfore according to the Hebrew and Latin text, with most Latin Doctors, omit Cainan in this place, and Paralipomenon, namely with S. Hierom, Others coniecture Cainan should not be in the text of the 70. Quest. Hebra. who diligently examining and reconciling varieties, betwen the Hebrew and the Greeke, maketh no mention at al of this difference. VVhich maketh some to coniecture, that in S. Hieroms time Cainan was not in the Greeke copies, at least not in those that he had, and held for the best. And at this day some haue him not. VVhich may be admitted for a probable answere touching Editio quedam vaticana the Hebrew and Greeke of the old Testament. But for so much as al But neuer anie Catholique (nor heretike before Beza) put Cainan out of S. Lukes Gospel. copies, both Greeke & Latin, also S. Hieroms Edition of S. Lukes Gospel haue Cainan, the difficultie stil remaineth betwen Moyses and S. Luke. How then shal this doubt be solued. we can not solue it. And no maruel. For venerable Bede could not. VVhose wordes are these: S. Luke vseth rather the Greeke Prefat. cōment. in Acta. Apost. testimonies then the Hebrew: wherof hapeneth that I much maruel at, and for dulnes of wit, being striken with great admirrtion, I can not throughly scan, seeing in the Hebrew veritie are founed only tenne generations from the floud vnto Abraham, by what meanes S. Luke, who (the Holie Ghost gouerning A memorable sentence of S. Beda. his penne) could in no sorte write false, would rather set downe eleuen generations in the Gospel, Cainan adioyned according to the seuentie Interpreters. Thus writeth S. Beda, reuerently admiring that he could not vnderstand. For being assured that the Holie Ghost gouerned the pennes both of Moyses and S. Luke, and that he is not contrarie to him selfe, it must nedes be Beza sacrilegiously proud. true which ech of them writeth, though other learned men can not reach the profoundnes of some difficulties that occure. And therfore Beza was extreme saucie to dash Cainan out of S. Lukes Gospel, and that wittingly and most impudently saying, in his Annotations: Non dubitauimus expungere: VVe doubted The heretical English Editions differ in this point. not to put it out. The former English Editions, otherwise corrupt in manie 1552 1577. places, haue Cainan in the text of S. Lukes Gospel, but their latter translaters are in this point pure Bezites.
11:28
Vr a citie, or territorie of Chaldea. 70. Interpret. and Iosephus li. 1. Antiq.
11:31
Abram was commanded to goe forth of Chaldea, as appeareth Act. 7. v. 4. Though this iourney is here ascribed to Thare as the principal person.
11:1
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 5.29
… “And the whole earth was of one language and of one speech; and it came to pass, as they journeyed from the east, that they found a plain in the land of Shinar, and they dwelt there.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 1.22
… and I will make of thee a great nation, and I will bless thee, and I will magnify thy name; and thou shalt be blessed: and I will bless him that blesseth thee, and I will curse him that curseth thee: and in thee shall all the tribes of the earth be blessed.”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 1.2.19
… now planning to fortify earth against heaven, and in the madness of ungoverned pride to prepare an attack upon the very God of all.
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 2.18.2
… and some others distinguished by different titles corresponding to the contents of each; for instance, Concerning the things which the Sober Mind desires and execrates, On the Confusion of Tongues,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 34
… (for had He willed it, He would not have placed there at all “the man whom He had formed,” but he that disobeyed was the cause;) so neither was it His will that men should have divers tongues; since otherwise He would have made it so from the beginning. But now “the whole earth was of one language, and all had one speech.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.4
… And God scattered them thence on the face of all the earth: and they left off to build the city and the tower. Therefore the name of it is called Confusion; because the Lord did there confound the language of all the earth: and the Lord God scattered them thence on the face of all the earth.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.15
… just as above, when it had mentioned the grandsons of Noah, it said that they were in their nations and tongues; and yet afterwards, as if this also had followed in order of time, it says, “And the whole earth was of one lip, and one speech for all.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 6.10
… to abstain from iniquity they would not; they sought the height of a tower as a defense against a flood; they built a lofty tower. “God saw their pride, and frustrated their purpose by causing that they should not understand one another’s speech, and thus tongues became diverse through pride.”
11:2
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 46.2
… “Get thee out of thy country and from thy kindred unto a land that I will show thee.” The patriarch—the first to receive a promise of Christ—is here told to leave the Chaldees, to leave the city of confusion and its rehoboth or broad places; to leave also the plain of Shinar, where the tower of pride had been raised to heaven.
11:3
san Melitone di Sardi † 180 d.C. Melito, the Philosopher 9
The descent of the Lord —His visitation of men. As in Micah: “Behold, the Lord shall come forth from His place; He shall come down trampling under foot the ends of the earth.” Likewise in a bad sense. In Genesis: “The Lord came down to see the tower.”
11:4
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 4.1
… And we need also thoughts which will pull down all edifices based on false opinions, and especially the edifice raised by Celsus in his work which resembles the building of those who said, “Come, let us build us a city, and a tower whose top shall reach to heaven.”
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 21.22
… whether we must call that council, which subverted and disturbed everything, a tower of Chalane,
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 43.67
… Whenever I take up his polemical works, I see the fire of Sodom, by which the wicked and rebellious tongues are reduced to ashes, or the tower of Chalane, impiously built,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 57
… Since had they been entirely separated from them, they would soon have known the truth. For it is possible to do well in separating. Wherefore also Himself hath said, “I am come not to bring peace upon the earth but a sword.” ( Matt. x. 34 .) For there is an evil concord, and there is a good disagreement. Thus they who built the tower (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 55.10
… “Sink, O Lord, and divide the tongues of them.” Wherefore “sink”? Because themselves they have lifted up. Wherefore “divide”? Because for an evil thing they have united. Recollect that tower of proud men made after the deluge: what said the proud men? Lest we perish in a deluge, let us make a lofty tower.
11:5
san Giustino † 165 d.C. Dialogue with Trypho 127
“These and other such sayings are recorded by the lawgiver and by the prophets; and I suppose that I have stated sufficiently, that wherever God says, ‘God went up from Abraham,’ or, ‘The Lord spake to Moses,’ and ‘The Lord came down to behold the tower which the sons of men had built,’
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 5.29
… And the Lord scattered them abroad from thence upon the face of all the earth: and they left off to build the city and the tower. Therefore is the name of it called Confusion; because the Lord did there confound the language of all the earth: and from thence did the Lord scatter them abroad upon the face of all the earth.”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 3.28
… However, since Christ’s enemies do not yield even to these considerations, I wish, though knowing that they have a heart harder than Pharaoh, to ask them again concerning this. In Paradise God asks, ‘Adam, where art Thou ’ and He inquires of Cain also, ‘Where is Abel thy brother
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 5.17
… I too will ask you why God says in Genesis: “I will go down now, and see whether they have done altogether according to the cry that is come unto Me. And if not, that I may know.” Why does Scripture also say of God: “And the Lord came down to see the city and the tower, which the sons of men builded.”
11:6
san Giustino † 165 d.C. Dialogue with Trypho 102
… each one’s freedom of will, however, being guarded. Hence Scripture says the following, at the destruction of the tower, and division and alteration of tongues: ‘And the Lord said, Behold, the people is one, and they have all one language; and this they have begun to do: and now nothing will be restrained from them of all which they have attempted to do.’
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Three Homilies Concerning the Power of Demons 1
… All which things God foresaw, and since they did not use their oneness of speech rightly, he rightly divided them by difference of speech. And see with me, his lovingkindness. “Behold,” saith he “they all have one speech, and this they have begun to do.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.6
The words, “Nothing will be restrained from them which they have imagined to do,”
11:7
Antipapa Novaziano † 258 d.C. A Treatise of Novatian Concerning the Trinity 17
… with reason He can neither descend nor ascend, because He Himself both contains and fills all things, and yet nevertheless introduces God descending to consider the tower which the sons of men were building, asking and saying, “Come;” and then, “Let us go down and there confound their tongues, that each one may not understand the words of his neighbour.”
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 41
XVI. But as the old Confusion of tongues was laudable, when men who were of one language in wickedness and impiety, even as some now venture to be, were building the Tower;
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. Answer to Eunomius' Second Book 1
And if any one cites the confusion of tongues that took place at the building of the tower, as contradicting what I have said, not even there is God spoken of as creating men’s languages, but as confounding the existing one
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Holy Spirit 1.11
… To us He seems to come down, not that He does come down, but that our mind ascends to Him. Of which we would speak more fully did we not remember that in the former treatise there was set forth that the Father said: “Let us go down and confound their language,”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 5.7
… “I will dwell in them.” Elsewhere also it stands that God said: “Go to, let us go down and confound their language.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 35
… For thus it is possible for Heaven to be united to earth. Since the physician too in this way preserves the rest of the body, when he amputates the incurable part; and the general, when he has brought to a separation them that were agreed in mischief. Thus it came to pass also in the case of that famous tower; for their evil peace
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 3
… So also God, speaking after the manner of men, saith, “Now I know,” intending only to mark the exceeding greatness of the exploit; not that He “then” came to know either his fear or the greatness of it. For when He saith, “Come, let Us go down and see,” (
san Giovanni Damasceno † 749 d.C. An Exact Exposition of the Orthodox Faith 3.1
… But He first trained him in many ways and called him back, by groans and trembling, by the deluge of water, and the utter destruction of almost the whole race , by confusion and diversity of tongues
Pseudo-Clement The Recognitions of Clement 2.39
… Also, whereas at the first God said to the other gods, ‘Let us make man after our image and likeness;’ also His saying, ‘Let us drive him out;’ and again, ‘Come, let us go down, and confound their language;’
11:8
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… Do you see how clear of all ambition he is, and how he repels the honor paid to him? In the same manner also did the ancient fathers; for instance, Daniel said, “Not for any wisdom that is in me.” ( Dan. ii. 30 .) And again Joseph, “Do not interpretations belong to God?” (
Socrate Scolastico † 440 d.C. The Ecclesiastical History of Socrates Scholasticus 5.10
… so that all being variously affected towards the writings of the ancients, they could no longer agree among themselves, dissenting not only from other sects, but those of the same sect differing from one another. Accordant malice therefore, like the tongue of the giants of old, was confounded, and their tower of mischief overturned.
11:9
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. Funeral Oration on Meletius 1
… I know, too, of another utterance of Jeremiah, which is reckoned among the books of the Psalms ; it is that which he made over the captivity of Israel. The words run thus: “We hung our harps upon the willows, and condemned ourselves as well as our harps to silence.” I make this song my own. For when I see the confusion of heresy, this confusion is Babylon
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 46.2
What are God’s first words to Abraham? “Get thee out of thy country and from thy kindred unto a land that I will show thee.” The patriarch—the first to receive a promise of Christ—is here told to leave the Chaldees, to leave the city of confusion
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 55.11
11. “For I have seen iniquity and contradiction in the city.” With reason this man was seeking the desert, for he saw iniquity and contradiction in the city. There is a certain city turbulent: the same it was that was building a tower, the same was confounded and called Babylon, the same through innumerable nations dispersed:
11:10
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 51.6
… “Flesh…with the blood thereof shall ye not eat. And surely your blood will I require at the hand of every man that sheddeth it; for in the image of God have I made man.” From Noah to Abraham ten generations passed away,
11:16
sant'Ippolito † 235 d.C. The Refutation of All Heresies 10.26
… But the father of this Abraham is Thare, and of this Thare the father is Nachor, and of this Nachor the father is Serag, and of this Serag the father is Reu, and of this Reu the father is Peleg, and of this Peleg
11:26
Tertulliano † 220 d.C. On the Pallium 2
… Transmigrations were made by the swarms of redundant races. The exuberance of the Scythians fertilizes the Persians; the Phœnicians gush out into Africa; the Phrygians give birth to the Romans; the seed of the Chaldeans is led out into Egypt; subsequently, when transferred thence, it becomes the Jewish race.
Tertulliano † 220 d.C. A Strain of Sodom 1
The race Chaldæan, and the righteous house
sant'Ippolito † 235 d.C. The Refutation of All Heresies 10.26
… and Levi, at 40 years of age, begat Caath; and Caath was four years of age when he went down with Jacob into Egypt. Therefore the entire period during which Abraham sojourned, and the entire family descended from him by Isaac, in the country then called Canaanitis, was 215 years. But the father of this Abraham is Thare,
11:27
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.12
… Terah begat Abram, Nahor, and Haran; and Haran begat Lot. And Haran died before his father Terah in the land of his nativity, in Ur of the Chaldees. And Abram and Nahor took them wives: the name of Abram’s wife was Sarai; and the name of Nahor’s wife Milcah, the daughter of Haran, the father of Milcah, and the father of Iscah.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 28.3
… For who would call an uncle or a sister’s son “brother”? Yet the Scripture calls relatives of this kind “brothers.” For Abraham and Lot are called brothers, while Abraham was Lot’s uncle.
11:28
Pseudo-Clement The Recognitions of Clement 1.31
… In the twentieth generation a son for the first time died before his father,
11:31
Tertulliano † 220 d.C. An Answer to the Jews 2
… who did not first taste death, in order that, being a candidate for eternal life, he might by this time show us that we also may, without the burden of the law of Moses, please God. Melchizedek also, “the priest of the most high God,” uncircumcised and inobservant of the Sabbath, was chosen to the priesthood of God. Lot, withal, the brother
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 15
… for Himself is the Fountain thereof. Think not, he would say, in this way to glorify Him. “And from thy kindred.” How then saith the Scripture, that Abraham’s father was willing to go out? Hence we learn, that it was in consequence of Abraham’s vision, that his father was moved to join in the migration. (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 22.1
1. “Hear, O daughter, and consider, and incline thine ear; forget also thine own people and thy father’s house, and the king shall desire thy beauty.” In this forty-fourth psalm God speaks to the human soul that, following the example of Abraham,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.13
… For the narrative runs thus: “And Terah took Abram his son, and Lot the son of Haran, his son’s son, and Sarah his daughter-in-law, his son Abram’s wife, and led them forth out of the region of the Chaldeans to go into the land of Canaan; and he came into Haran, and dwelt there.”
11:32
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.14
On Terah’s death in Mesopotamia, where he is said to have lived 205 years, the promises of God made to Abraham now begin to be pointed out; for thus it is written: “And the days of Terah in Haran were two hundred and five years, and he died in Haran.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.24
… Not that this people was to be in that servitude under the oppressive Egyptians for 400 years, but it is foretold that this should take place in the course of those 400 years. For as it is written of Terah the father of Abraham, “And the days of Terah in Haran were 205 years,”
11:11
Loquelae unius, scilicet Hebraicae; est metonymia. Hebraeam enim primam et communem omnium hominum, tam ante diluvium, quam post usque ad fabricam turris Babel, fuisse loquelam et linguam, patet ex etymis et significatione nominum Adam, Evae, Cain, Seth, Babel, Phaleg, Abraham, Isaac, Jacob et aliorum, quae tradit ipsa Scriptura in Genesi: horum enim nominum origo et significatio, non ex alia quam Hebraea lingua peti potest. Estque haec sententia S. Augustini, lib. XVI De Civitate Dei, cap. XI, Origenis, Chrysostomi, Diodori, Hieronymi et caeterorum, praeter unum Theodoretum, qui falso putat primam linguam fuisse suam Syriacam (fuit enim Theodoretus Syrus, utpote natus Antiochiae in Syria, et Cyri in Syria postea Episcopus); Hebraeam vero postea coepisse, ac primo Moysi a Deo esse traditam: constat enim peritis, Syriacam dialectum esse linguae Hebraeae ex ejusque corruptione prognatam: sicut Gallica, et Italica, et Hispana a Latina corrupta descendunt. Goropius Becanus vult primam mundi linguam fuisse Cimbricam, sive Flandricam, ab eaque omnia nomina S. Scripturae, puta Adae, Evae, Cain, Mathusalem, etc., deducit. Adam, inquit, dicitur, quasi had dam, id est odium aggeris. Adam ergo idem est, quod agger invidiae fluctibus objectus. Eva, dicitur quasi eu vat, id est, saeculi vas, quia in Eva principium omnium saeculorum fuit conceptum. Abel dicitur quasi hat belg, id est, odium belli, scilicet a Caino fratre sibi illati. Cain dicitur quasi kaet ende, id est, malus finis. Mathusalem dicitur maet u salich, id est, salva te, scilicet ab instante diluvio. Henoch dicitur quasi eet noch, id est juramentum (Dei cum hominibus) adhuc, scilicet perdurat, etc. Verum haec non respondent etymis quae dat Scriptura; illa enim prorsus alium sensum aliamque originem ingerunt. Quare in hisce etymis tam operose ex lingua Belgica accersendis, Goropius non aliud, quam ingenii sui acumen ostendit, quod utinam rebus solidioribus et utilioribus applicuisset. Unde vir doctus de hoc opere censuit illud ingenii duntaxat esse ludum lusumque.
De Armenia quae Babyloni est orientalis, ubi cessante diluvio arca quieverat: ibi ergo mox a diluvio mansisse videtur Noe cum suis. Ita Epiphanius, initio lib. De Haeresibus, Pererius et alii. Noe secuti sunt ejus nepotes et posteri: idque notat Josephus et Plato, lib. III De Legibus, metu diluvii habitantes primum in montibus, inde sensim metu abeunte, in valles et campos descendere. Invenerunt Campum in Terra Sennaar. Nota: Omnes (licet id neget Cajetanus) qui tunc erant homines, ex Armenia egressi videntur in Sennaar, id est, in Babylonem, spe majoris et melioris soli, et ob situm ejus commodiorem, utpote ex qua facilius se quaquaversum dispergere possent, ut circumquaque sibi invicem essent et manerent contigui et vicini. Unde Abulensis recte opinatur Noe, qui tum adhuc vivebat, interfuisse aedificationi turris Babel, ac forte eam adjuvisse; aliqui enim bono, alii, et longe plures, malo fine eam aedificabant: omnes enim homines tunc erant in Babel; unde et omnium ibi confusae et divisae sunt linguae: ita quoque sentit Pererius, Delrio et alii. Nota: Hic locus non tunc, sed postea ab incolis dictus est Sennaar, uti et Babel, ab eventu. Sennaar enim hebraice idem est, quod excussio dentium; quia dentati, id est superbi, homines aedificantes Babel, ibi suis dentibus, id est sua lingua, privati sunt, ait Rupertus et S. Gregorius scribens in Psal. IV paenitent., ad vers. penult.: « Benigne fac, Domine, in bona voluntate tua Sion; » qui et tropologiam addit: « In Sennaar, ait, habitant dentati, qui detractionum morsibus proximos lacerant: horum dentes excutit Deus, cum illorum facta simul et verba confundit. De eo quippe scriptum est: Dentes peccatorum contrivisti; et iterum: Dominus conteret dentes eorum in ore ipsorum. »
Quia, ut tradit Theodoretus, in Babylone magna erat saxorum inopia. Addunt aliqui id eos fecisse metu diluvii ignis, quo intellexerant rursum conflagraturum quandoque esse mundum: lateres enim, cum decocti sunt, validissime resistunt igni; lapides vero igni solvuntur in calcem. Si hoc cogitarunt, insipienter cogitarunt; nam uti nihil diluvio aquae, ita nihil diluvio ignis in fine mundi, quod longe potentius erit, resistere poterit.
Turrim quae sit altissima: est hyperbole. De altitudine hujus turris mira habet S. Hieronymus in cap. XIV Isaiae, scilicet eam habuisse altitudinem quatuor millium passuum, quae efficiunt milliare magnum, sive Germanicum. Addit Josephus, Nemrodianos cogitasse hanc turrim aedificare ea altitudine, ad quam diluvium, si rediret, ascendere non posset. Vide stultitiam hominum. Manserunt reliquiae hujus turris, usque ad tempora S. Hieronymi et Theodoreti, ut ipsi fatentur. Nota, turrim hanc fuisse in ipsa urbe Babel, uti indicant Hebraea versu 9: licet alii putent eam fuisse non in Babel, sed in vicina urbe Chalanne. Secundo, auctor hujus fabricae non fuit Noe, qui adhuc vivebat, sed Nemrod. Ita Josephus, Augustinus et alii. Celebremus Nomen Nostrum. Abulensis hos fabricatores Babel excusat a peccato, non solum mortali, sed etiam veniali, primo, quod turrim hanc tantum aedificarint ut esset specula, tam activa, quam passiva, ut scilicet eminus conspici posset ab omnibus circumcirca habitantibus, ut statis temporibus singuli in Babel, de rebus tum privatis, tum publicis et communibus acturi, redire et convenire possent: qua de causa etiamnum fiunt turres; secundo, esto voluerint celebrare nomen suum hac turri, hoc non erat malum; nam licet quaerere famam et gloriam, dummodo res ex qua quaeritur gloria, non sit mala, sed bona, nec detrahat honori divino. Adde, inter hos fabros erat Noe vir sanctus, princeps et pater omnium, qui non permisisset hanc turrim aedificari ad malum finem: ita Abulensis. Verum melius S. Augustinus, Chrysostomus, Josephus et alii passim censent hos fabros peccasse vanitate et superbia; quid enim aliud significat tam alta et insana in coelum usque turris, et hanc fabricam, ne ab ea morte, vel dispersione praeventi, impediantur. Secundo, cum aiunt: « Celebremus nomen nostrum, » quid aliud indicant, quam finem et scopum sui conatus et laboris improbi, esse ambitiosam cupidinem nominis aeternandi? Tertio, Deo ingratum et exosum fuisse hoc opus, patet ex eo quod illud ipse impediverit, et aedificantes mulctarit dissonantia et diversitate linguarum, ut se invicem amplius intelligere non possent. Addit quarto S. Augustinus, lib. XVI De Civitate Dei, cap. IV, Nemrod aedificasse Babel, ut esset arx suae tyrannidis et impietatis. Unde ex hac fabrica natam esse fabulam gigantum, bellum coelo inferentium, de qua dixi cap. VI, vers. 4, docet Alcimus Avitus, et indicat Sibylla lib. III. Noe huic fabricae interfuit, non praefuit, quia eam impedire non potuit: praevaluit enim Nemrod cum suis; si eam adjuvit Noe, bono fine, et ad gravius malum vitandum, eam adjuvit. Ubi tamen adverte Deum permisisse hoc peccatum, et hanc turris fabricam ad tempus, et ad certam altitudinem, quia hac occasione intendebat ingens efficere bonum, scilicet dispergere homines per omnes provincias, ut totus orbis repleretur et coleretur ab hominibus, quod magnum fuit totius orbis ornamentum, aeque ac commodum. Moraliter S. Chrysostomus hic hom. 30, hisce fabris Babel similes dicit esse eos, qui splendidas domos, lavacra, porticus aedificant hoc fine, ut in iis aeternent nomen suum. Additque: « Quod si omnino aeternam memoriam amas, ego tibi viam monstrabo, nimirum, si has pecunias in manus inopum dispenses, relictis lapidibus et splendidis aedificiis, villis et balneis. Haec memoria immortalis, haec memoria innumeros tibi thesauros parit, haec memoria a sarcina peccatorum alleviat, haec multam tibi fiduciam apud Deum conciliat. » Probat id ex Psal. CXI: « Dispersit, dedit pauperibus, justitia (id est eleemosyna) ejus manet in saeculum saeculi. Vidisti memoriam quae se in omne saeculum extendit? » Antequam Dividamur. Ita et Septuaginta. Unde quod Hebraice est pen naphuts, « ne forte dispergamur, » subaudi, nondum ullo memoriae nominis et gloriae nostrae relicto monumento. Sciebant enim se propediem dispergendos, praeveniunt ergo et accelerant hoc sui monumentum, et hanc fabricam, ne ab ea morte, vel dispersione praeventi, impediantur.
Non locum mutando (est enim ubique), sed cominus inspiciendo, impediendo et vindicando, inquit Cajetanus. Loquitur enim Scriptura de Deo anthropopathus, q. d. Deus exacte, serio, lente et mature inspexit et consideravit hanc turrim, atque superbiam hanc hominum aedificantium insanam et intolerandam, ut eam impediret et puniret, perinde ac si e coelo in terram Sennaar descendisset, uti faceret homo, vel angelus judex. Ita S. Augustinus. Unde recte notat ex Philone et S. Chrysostomo Delrio, quod S. Scriptura quando vult indicare Deum lento gradu procedere ad judicium et vindictam, dicat illum descendere, id est accedere ad nos, ut rem totam clarius cognoscat, et postea mature noxios puniat. Sic descendit in Sodomam, Genes. XVIII, 21, et in Judaeam, Micheae I, 3. Quam Aedificabant Filii Adam — qui ab adama, id est terra, orti, cum sint terrigenae, nunc superbe in coelum sua fabrica conscendere moliuntur.
Loquela et lingua, uti dixi vers. 1.
Sunt haec verba Dei, quasi consultantis, et insanam hominum machinationem et superbiam detestantis. Putant aliqui Deum hic loqui angelis; angelos enim adjuvisse hanc linguarum confusionem. Ita S. Augustinus, lib. XVI De Civitate Dei, cap. IX, Philo, Cajetanus et Pererius. Sed verius est Deum Patrem hic loqui, non quidem alteri cuipiam Deo, ut objiciebat Julianus Apostata, sed suo Filio et Spiritui Sancto. Uti et fecit cap. I, vers. 26, et cap. III, vers. 18. Sicut enim ibi creatio, non angelorum, sed solius Dei fuit opus: ita pariter fuit et hic haec linguarum confusio; non enim angelus cujusque populi rector, suam ei linguam indidit (ut vult Origenes in cap. XI Num.), sed Deus. Sicut enim Deus solus per suam omnipotentiam menti illabi, ita et solus menti habitus scientiae et linguarum indere potest. Ita S. Chrysostomus, Procopius, Rabanus, Rupertus et alii passim. Quare cognitio S. Scripturae, vel etiam linguae Hebraeae aut Graecae, quam diabolus nonnullis Anabaptistis, antea rudibus et idiotis, hausto poculo et symbolo anabaptismi suggerit, non est habitualis aut permanens, sed tantum actualis quasi suggestio et inspiratio: assistit enim iis daemon, et suggerit haec omnia, perinde ut nos, declamantibus publice, secreto carmina, vel ea quae declamanda sunt, suggerimus; imo subinde non ipsi, sed per ipsos loquitur daemon, ut energumeni, vel possessi a daemone, non tam videantur, quam revera sint. Id ita esse ex eo patet, quod mox ut ab haeresi ad sanam fidem et mentem redeunt, relicti a daemone, illico omnem talem scientiam amittunt. Confundamus. Confundere non significat hic pudefacere, sed commiscere: uti confunditur vinum, cum aqua illi commiscetur; et confunditur vox philomelae, dum ei stridulae picarum et graculorum voces commiscentur; hoc enim significat Hebraeum balal, ex quo per crasin fit bal; inde geminata littera beth ad onomatopaeiam fit babel. Unde nostri Germani videntur accepisse suum babbelen; et Galli, babiller. Sic ergo Deus hic commiscuit linguas, ut pro una Hebraea lingua, quam omnes callebant, singulis propriam et diversam inderet linguam: ita ut dum homines colloquerentur, unus graece, alter latine, tertius germanice, quartus slavonice, etc., loqueretur: quae sane magna linguarum et vocum erat commixtio et confusio, de quo rursum dicam vers. 9. Nota primo: In hac confusione, Deus tantum solas matrices linguas condidit, easque hominibus indidit: ex his enim caeterae postea prognatae sunt. Sic Hebraica, matrix et genitrix est Syriacae, Chaldaicae, Arabicae; et Latina Italicae, Valachicae, Gallicae, Hispanicae; Graeca Doricae, Ionicae, Aeolicae, Atticae; Slavonica Polonicae, Bohemicae, Moscoviticae; Germanica Helveticae, Saxonicae, Anglicae, Scoticae; Tartarica, Turcicae, Sarcamanicae; Abyssina Aethiopicae, Sabaeae, etc., inquit Genebrardus. Nota secundo, quam vanae sint hominum cogitationes coram Deo; putabant hi fabri se a nemine impediri posse: ridet hanc stultam eorum praefidentiam Deus, ac reipsa ait: Levi flatu hoc opus dissipabo, nullis utar machinis; tantum confundam linguas fabrorum, ut uno petente lateres, alter praebeat caementum; hoc petente trullam, alter porrigat sportam; itaque implebo cuncta confusione, ut invicem irridentes, et mutuo irascentes separentur, atque uti lingua, ita et animo confusi et pudefacti abeant et dispergantur in suam quisque regionem. Quod pulchre describit Marius Victor lib. XXX in Genesim. Ut Non Audiat — ut non intelligant invicem, non quidem singuli homines (sic enim nulla fuisset hominum societas), sed singulae cognationes. Tot enim fuerunt linguae, quot familiae sive cognationes, puta 55, uti dixi cap. X, vers. 32; has enim Deus voluit sic separare, et per orbem dispergere. Nota, quomodo superbia fabrorum meruerit linguarum divisionem, quarum unionem in Pentecoste meruerit humilitas Apostolorum, inquit S. Gregorius, hom. 30 in Evang. Descendamus. Dices: Jam vers. 5 descenderat Deus; ergo frustra rursum hic descendit. Respondet S. Augustinus et Pererius hoc versu esse recapitulationem, et hunc versum praeponendum esse vers. 6. Sed huic expositioni non favet vox igitur, quae non recapitulantis, sed inferentis et prosequentis est. Respondeo ergo, vers. 5 descenderat Deus, sed inchoate tantum, et aliquousque, ut eminus e coelo turrim hanc intueretur. Unde ait Moses: « Descendit autem Dominus, ut videret civitatem et turrim; » hic vero ulterius descendit Deus in terram Sennaar, ut scilicet nova operatione sua, in ea linguas confundat; ait enim: « Venite, descendamus, » non ut videamus (jam enim vidimus turrim), sed, « ut confundamus linguam eorum. »
Cum enim viderent quod mutuo sese intelligere non possent, secesserunt, et singuli in suas regiones dispersi sunt, uti jam explicui. Fuit ergo haec poena peccati utilis generi humano, « ut habitando orbi terrarum daret incolas malae congregationis opportuna dispersio, » ait Prosper lib. II De Vocatione Gentium, cap. IV; « utque meminerimus, recte damnatam superbiam, » ait Cassianus, Collat. IV, cap. XII, « qua factum est, ut non intelligeretur homo jubens homini, qui noluit intelligere, ut obediret Deo jubenti, » ait S. Augustinus, lib. XVI De Civitate Dei, cap. IV.
Lingua scilicet omnium hominum. Tropologice S. Augustinus in Sententiis, sent. 221: « Duas, » ait, « in toto mundo civitates faciunt duo amores: Jerusalem facit amor Dei, Babyloniam facit amor saeculi; interroget ergo se quisque, et inveniet unde sit civis. » Ejus — scilicet, non turris, sed urbis, ut patet ex Hebraeo et Septuaginta. A turri ergo, in cujus aedificatione, per divisionem linguarum confusi sunt aedificantes, vocata est urbs integra Babel, et ab urbe regio tota dicta est Babylonia, id est confusio. Babel ergo nomen suum accepit non a Belo, qui primus fuit rex et deus in Babel, sed a radice balal, id est, confudit. Unde Septuaginta vertunt, et vocatum est nomen ejus σύγχυσις, id est confusio. Urbem hanc (uti superius dixi) post 400 annos Semiramis incredibili magnitudine et magnificentia restauravit; turrim vero non altius extulit, sed mire ornatam templo Beli inclusit. Quia Ibi Confusum Est Labium — id est, quia ibi pudore confusi sunt aedificantes Babel, cum se invicem amplius non intelligerent, inquit Pererius. Verum Hebraeum Balal, id est confundere, non pudefacere, sed commiscere significat. Secundo, Philo, lib. De Confusione Linguarum, sic explicat, q. d. Vitiorum et impiorum societas a Deo confusa est in Babel, cum scilicet schismate distracta est, ne virtutem et bonos mores constipata everteret; nam linguae confusae dici non possunt, sed divisae omnino. Sic enim ait Philo: « Docet Moses mystice quod, sicut concentus virtutum fovetur a Deo, sic confundi linguas, id est, constipatum vitiorum et impiorum cuneum dividi, muta surdaque fieri vitia omnia, ut nec loquendo, nec invicem consentiendo damnum afferant. » Verum hic sensus mysticus est, per quem Philo litteralem evertere videtur. Tertio, Philastrius, lib. De Haeresibus, cap. CVI, arbitratur in Babel non linguas, sed intelligentiam linguarum esse confusam et divisam; putat enim ipse ante fabricam Babel divisas fuisse hominum linguas, uti dixi cap. X, 31. Verum respondeo: « Deus confudit, » hebr. Balal, id est commiscuit, linguam hominum, hoc est, unam linguam omnium hominum in varias dispescuit, easque inter se et inter homines permiscuit, ut dum plures simul loquerentur, non una vox et lingua, sed diversae et confusae multorum voces et linguae audirentur, eo modo quo dixi vers. 7. Cui adde: Elementa primevae linguae, puta litterae, apud omnes gentes et linguas eaedem manserunt, sed aliter et aliter combinatae et trajectae: quod est confundere et commiscere. Sic et syllabae multae, quin et dictiones eaedem manserunt, sed aliud et aliud hac, aliud illa lingua significant, ut sus Latinis porcum, Hebraeis equum, Flandris silentium significat. Unde explicans subdit Moses vers. 7: « Ut non audiat, » id est, intelligat, « quisque vocem proximi sui. » Denique aliis linguis multae voces et phrases Hebraeae permixtae sunt, v. g. sac, id est saccus, et keren, id est cornu, ab Hebraeis accepta, pleraeque gentes et linguae etiamnum retinent et usurpant. Plurima talia collegit Postellus et Avenarius, qui in suo lexico Hebraeo omnia pene verba Graeca ab Hebraeis derivat, per quamdam litterarum trajectionem, commutationem, et commixtionem. Sic ex lingua Celtica, sive Belgica, multa ab Hebraeis esse deducta; cumque in fundo, sive in litteris radicalibus convenire, solerter et ingeniose ostendere conatur Adrianus Scrieckius in suis Originibus, et in Europa Rediviva, ubi ex etymis Belgicis omnium pene nominum propriorum gentium, quae sunt in Europa, contendit probare Celticam, sive Belgicam linguam esse tantum dialectum linguae Hebraeae, eamque primo in Babel Japheti posteris fuisse inditam, qua proinde usi sint prisci Graeci, Itali, Hispani (qui inde, inquit, Celtiberi vocantur), Galli, Britanni et Europaei omnes. Verum hoc est difficile creditu, difficilius demonstratu, praesertim cum lingua Graeca et Latina admodum praestantes, politae et artificiales sint, aeque ac antiquissimae, ut patet ex Graecorum et Latinorum scriptis, ac proinde videntur ipsae in confusione linguarum, aeque ac Celtica, nonnullis Japheti posteris a Deo esse inditae. At quibus, nisi iis, qui Graeciam et Latium incoluere? ii ergo non celtice, sed graece et latine sunt locuti. Illud crediderim, linguam Belgicam esse antiquissimam, unamque ex primis in Babel a Deo inditis. Insuper eam non pauca habere vocabula ab Hebraeis derivata, aut iis similia et affinia. Sed eam tantum dialecto ab Hebraica differre, quis sibi persuadeat, qui utriusque dissonantiam et diversitatem inspexerit? tantum enim vel magis Belgica ab Hebraea, quantum Latina a Graeca vel Hebraea distare videtur. Notat S. Augustinus, lib. XVIII De Civitate Dei, cap. XXXIX, Origenes, Hieronymus, Tostatus, Cajetanus, Oleaster, Genebrardus et alii passim, in solo Heber ejusque posteris, cum vera fide, religione et pietate mansisse primaevam linguam Hebraeam. In caeteris ergo delevit Deus habitum linguae Hebraeae (ita ut homines viderentur sibi non tam esse obliti, quam omnem perdidisse linguae Hebraeae memoriam quasi nunquam de ea quidquam novissent, vel audissent), et novum promptissimumque novae linguae habitum, eumque cuique genti alium et proprium, puta alterius et propriae linguae, inseruit. Ita Abulensis, Pererius et alii. Hinc secundo, Epiphanius, initio libri Contra Haereses, et Suidas in voce Serug, hos fabros Babel graece μέροπες, quasi voce divisos, dictos esse putant: μερίζω enim idem est quod divido, ὤψ idem est quod vox: unde et a poetis unus gigantum, qui Jovem coelo deturbare conati sunt, vocatus est Merops, a quo insula Cos Meropis appellata putatur: licet Homeri interpres homines velit dici meropes, eo quod distincta et articulata voce utantur; aut, ut alii, eo quod quisque uti vultum, ita et vocem ab alio quolibet diversam habeat, quae duo in homine admiratur Plinius. Denique haec contigerunt sub annum 170 a diluvio, ut dixi cap. X, 25. Addit Epiphanius et Sibylla, ac Abydenus apud Josephum et Eusebium, lib. IX De Praeparatione Evangelica, cap. ult., Deum turrim hanc procellis et ventis dejecisse, eaque aedificatores ipsos obruisse.
Solius Sem genealogiam pertexit Moses, idque in recta tantum Abrahami linea, quia cæteri posteri Noe, eo licet renitente, a Deo ad idola deflexerunt; et quia ex Abraham orti sunt Judæi (quibus hæc scribit Moses) et Christus. Sem Erat Centum Annorum. Ergo natus est Sem, non anno 500, sed 502 Noe, ut dixi cap. x, vers. 21; quia enim hic numerus minutus exprimitur, scilicet quod biennio post diluvium Sem fuerit 100 annorum, qui non exprimitur cap. v, vers. 32: hinc Moses hic potius quam cap. v, præcise videtur consignare annos Sem.
Ita habent Hebræa et Chaldæa tam hic quam I Paralip. 1, 18 et 24. Verum Septuaginta tam hic quam ibi interjiciunt Cainan; habent enim: «Arphaxad genuit Cainan, et Cainan genuit Sale.» Septuaginta sequitur S. Lucas, cap. III Evang., vers. 36, unde Lipomanus, Melchior Cano, Delrio et alii putant hunc Cainan omnino interjiciendum esse, eique æque ac aliis dandos esse annos 30, antequam genuit Sale, ac consequenter hos triginta annos chronologiæ esse inserendos. Quæres, uter hic sit sequendus, an Moses omittens Cainan, an versio Septuaginta Cainan inserens. Respondeo, Mosen potius esse sequendum quasi primum autographum. Moses enim hic tam chronologiam, quam historiam mundi pertexit: ergo non omisit 30 annos, qui juxta Septuaginta sunt dandi Cainan; hoc enim ingens esset vitium et error in chronologia, imo in historia. Itaque non minoris fere periculi est, dicere Mosen hic esse mutilum, quam dicere Lucam esse superfluum; aut dicere textum S. Scripturæ hic esse detruncatum, quam dicere in Luca esse redundantem in Cainan: pari enim modo corrumpitur, et falsa efficitur tam historia, quam chronologia. Secundo, quia Hebræa, Chaldæa et Latina Biblia constanter, tam hic, quam I Paralip. I, omittunt Cainan; tertio, quia Hebræi, Philo, Josephus et alii veteres omittunt Cainan; quarto, quia regula est S. Augustini, lib. XV De Civitate III: «Si translatio ab originali dissentit, ei linguæ potius credendum est, unde in aliam per interpretationem facta est translatio;» ergo Mosi Hebræo potius credendum, quam versioni Septuaginta. Quinto, quia in versionem Septuaginta irrepsisse hic mendum, patet primo, quia hic manifestus in eis irrepsit error in numeris, adeoque in hoc ipso Cainan: habent enim Cainan fuisse 130 annorum quando genuit Sale, cum tamen nemo etiam eorum qui Cainan recipiunt, illi ultra 30 annos assignet; secundo, quia editio Septuaginta a Romanis correcta, et auctoritate Sixti V Pontificis edita, expungit Cainan, I Paral. 1. Recensens enim seriem generationum ab Arphaxad usque ad Abraham, sic eam pertexit: «Arphaxad, Sale, Heber, Phaleg, Ragau, Serug, Nachor, Thare, Abraham;» ubi plane consentiunt cum editione Latina vulgata vers. 24. Si in lib. Paral., in serie genealogiarum, expungendus est Cainan apud Septuaginta juxta correctionem Romanam, ergo apud eosdem expungendus est Genes. xi. Eadem enim series generationum utrobique conscribitur. Hæc sane conjectura valida est, magnamque movet suspicionem in Genesi apud Septuaginta intrusum esse Cainan. Suspicionem auget, quod apud Septuaginta in Genesi, iidem prorsus numeri generationis et ætatis dentur Cainan, qui dantur Salæ, cum in aliis semper evarient. Unde illi Salæ soli a Septuaginta dati videntur, et ab aliquo intrudente Cainan, in eo repetiti. Tertio, quia Epiphanius, hær. 53, recitans seriem generationum ab Abraham usque ad Sem, juxta versionem Septuaginta, omittit Cainan; ergo in Septuaginta tunc non erat Cainan, sed postea irrepsit. Idem patet ex S. Hieronymo, Quæst. in Gen., ubi absolute omittit Cainan; sic enim legit: «Arphaxad genuit Sale, Sale genuit Heber.» Quod si tunc Septuaginta habuissent Cainan, sane S. Hieronymus id non dissimulavisset; nam ibi et alibi studiose notat Septuaginta ubicumque ab Hebræo dissentiunt. Ergo tempore S. Hieronymi et Epiphanii necdum in codices saltem correctiores Septuaginta irrepserat Cainan. Quæres, quis ergo Cainan inseruit in Septuaginta et in Lucam? Respondeo: Verisimile est aliquem Græcum Septuaginta lectorem, legentem in S. Luca Cainan (quem Lucas ex Hebrææ gentis archivis videtur accepisse), cum eum non inveniret in Genesi, Genesi adscripsisse Cainan; inde idem fecerunt librarii alii; ita Pererius et alii. Hæc probabilia sunt et communia. S. Augustinus, lib. XV De Civit., et Hieronymus, Tostatus, Cajetanus, Oleaster, Genebrardus, et alii docent dubium esse an etiam in Luca Cainan sit genuinus, ac non potius ab aliquo adscriptus, cum eum in Genesi reperisset. Breviter, Chronologiam hic constituendam esse censeo, conformiter ad textum Hebræum. Nam licet in versionem Septuaginta irrepsisse hinc inde nonnullos errores probabilissimum sit, constans tamen et antiqua Ecclesiæ praxis est, ut Septuaginta interpretum auctoritas in historicis et chronologicis rebus non parvi fiat. Præsertim cum ad id major cogat hic ratio, ac pene necessitet. Nam primo, Moses diserte et præcise hic asserit Arphaxad, anno ætatis suæ 35, genuisse Sale. Hoc autem absolute falsum est, si ex Septuaginta interjiciamus Cainan: nam secundum illos Cainan genitus est ab Arphaxad hoc ipso anno ejus 35. Sale vero post triginta annos genitus est a Cainan, non ab Arphaxad. Durum enim et violentum videtur, ac in chronologia mendacium, quod aliqui respondent Sale genitum esse anno 35 Arphaxad, non in se, sed in patre suo Cainan. Secundo, Moses exacte et ex professo, isque solus, conscribit hic historiam, genealogiam et chronologiam mundi: ergo incredibile est quod ipse omiserit 30 annos vitæ Cainan. Hi enim triginta anni perturbant, et vitiant totam chronologiam. Quis audeat dicere Mosen truncasse, et consequenter vitiasse chronologiam triginta annis? Tertio, nulla probabilis ratio dari potest, cur Moses omiserit Cainan; nam illa quæ a nonnullis affertur, quod scilicet voluerit generationes quæ fuerunt ante et post diluvium, ad duas decades redigere, ut sicut decem sunt generationes ab Adam usque ad Noe, sic et decem assignaret a Noe usque ad Abraham, illa, inquam, ut recte ait Pererius, nec talis probari potest, et levis est ac futilis, nec talis et tanta, ut propter eam debuerit Moses chronologiam perturbare et confundere. Quare si Mosis, æque ac libri Paralipomenon, ac Vulgatæ editionis utrobique fidem, integritatem et chronologiam tueri volumus, vel inviti, inquiunt, cogimur asserere Cainan in Septuaginta irrepsisse. Satius enim est, et minoris notæ ac periculi, errorem hunc librariis et descriptoribus, quam ipsis Septuaginta utpote viris sapientissimis impingere; uti iisdem librariis errorem, qui hic in numeris apud Septuaginta reperitur, impingit S. Augustinus, lib. XV De Civitate XIII, ubi et asserit vetus esse hoc mendum, utpote a priscis primisque descriptoribus commissum, quod proinde in omnia deinceps exemplaria Septuaginta, et ex iis illico in omnia S. Lucæ pervasit. In hanc sententiam præ cæteris propendet Pererius. Sic et Beda (licet timide), Ado quoque, Isidorus, Abulensis, Lucidus, Eugubinus, Genebrardus, Jansenius et Cajetanus omittunt Cainan. Quin et plerique Interpretum Lucæ III, 36, reipsa astipulantur. Nam exponentes illud de Sale: «Qui fuit Cainan,» sic exponunt: «Qui fuit,» scilicet non filius naturalis, uti cæteri apud Lucam, sed vel frater, vel filius legalis, vel etiam ille ipse «Cainan;» quæ expositiones, quia contortæ, et nostram sententiam validant, utpote præter quam nulla alia expositio vel conciliatio solida, quæ viro cordato satisfaciat, dari possit; et reipsa Cainan e serie genealogiæ et chronologiæ auferunt, quod unum hic agimus et deposcimus. Hic enim nobis sufficit ut Mosis, utpote sacri et divini historici et chronologi, historia et annorum mundi series integra et intacta consistat, cum præter illam non habeamus aliam. Dices, ergo eradendus est Cainan e textu Septuaginta et S. Lucæ, uti eradunt eum hæretici, dicentes eum confictum esse a Septuaginta. Respondeo: Nego consequentiam, tum quia passim exemplaria Græca et Latina habent Cainan: unde ejus erasio multos offenderet. Qua de causa Romani, qui jussu Sixti V et Clementis VIII Vulgatam editionem correxerunt, in præfatione sic aiunt: «In hac tamen pervulgata lectione sicut nonnulla consulto mutata, ita etiam alia quæ mutanda videbantur, consulto immutata relicta sunt, quod ita faciendum esse ad offensionem populorum vitandam, S. Hieronymus non semel admonuit,» etc. Quocirca præstat et sufficit viros doctos ea in suis Commentariis annotare. Tum quia forte hic aliud secretum et mysterium divinum latet, quod Deus homines ignorare voluit, uti innuit Beda. Nota: Uti dixi cap. V in genealogia Adæ usque ad Noe, numeros in Septuaginta esse corruptos, ita et hic corrupti sunt: hic enim Septuaginta tam Arphaxad, quam aliis adjiciunt centum annos, quos non habent Hebræa, nec Noster; unde secundum Septuaginta ita corruptos, sequitur a diluvio usque ad Abram fluxisse annos 1172, cum juxta Hebræam veritatem tantum fluxerint 292.
Ita legunt Biblia Latina, Romana et Regia, et Septuaginta Græca ex editione Caraffæ. Verum Hebræa, Chaldæa et Septuaginta tam ex editione Complutensi, quam Regia, multa etiam vetera Latina Biblia, legunt 403, idque magis consentit cum ætate istius ævi: nam Sale et Heber, qui fuerunt posteri Arphaxad, vixerunt 400 annis et amplius. Nota: Ante diluvium vixerunt homines 900 annis, mox a diluvio tantum 400, et mox 300; unde patet vitam priorum tam longævam, scilicet usque ad 900 annos, eis obtigisse, non ex vi naturæ et causarum naturalium, sed potius ex dono Dei; nec enim statim in prima aut secunda generatione, potuit naturaliter vita hominum decrescere ad 500 aut 600 annos.
Hunc Epiphanius et Suidas faciunt inventorem simulacrorum, formandi scilicet picturas et statuas, in quibus repræsentarentur, colerentur et adorarentur principes aliique viri illustres, quasi tunc cœperit idololatria. Verum idololatriæ auctorem fuisse Nemrod, sive Belum, superius dixi. Sarug ergo ejus non fuit auctor, sed propagator per suam plasticen et pictoriam. Errat rursum hic Suidas, dum Sarug collocat in posteris Japhet.
Nota: Thare primum filium genuit Aran, secundum Nachor, tertium Abram; fuit ergo Abram minimus natu. Id patet: nam Abram habuit uxorem Saram, quæ erat filia Aran, eaque tantum decennio fuit senior Abramo. Atqui Aran cum genuit Saram, ut minimum viginti erat annorum: ergo Aran ut minimum decennio senior erat Abramo. Præponitur autem hic fratribus suis Abram, licet junior, quia ejus unius prosapiam, fidem et gesta deinceps prosequi intendit Moses. Sensus ergo est: vixit Thare 70 annos, et jam tum genuerat Aran et Nachor; ipsum vero Abram præcise genuit anno 70. Ita Pererius et alii. Perperam ergo aliqui putant Abram natum esse anno Thare, non 70, sed 130; quorum rationem solvam cap. XII, vers. 4. Disertis enim verbis hic dicitur, quod Thare genuerit Abram, cum 70 annorum esset: atque ita per hunc annum 70 Thare continuat Moses suam chronologiam, quæ alioqui esset incerta et dubia, imo falsa, si non 70, sed 130 anno Thare natus esset Abram. Nota secundo: Natus est Abram anno 292 a diluvio; cumque Noe vixerit post diluvium 350 annis, hinc sequitur Noe mortuum esse anno Abrami 58. Abram ergo vidit omnes suos avos numero novem, usque ad Noe: scilicet vidit Thare, Nachor, Sarug, Reu, Phaleg, Heber, Sale, Arphaxad, Sem, Noe.
Et Eduxit Eos de Ur Chaldæorum. «Ur» fuit urbs Chaldææ quæ alio nomine dicta est Camirine, teste Eupolemo apud Eusebium, lib. IX Præp. Evang. IV. Porro Chaldæi dicuntur ab Hebræo, et Chald. Chasdim, mutata littera «s» in «l,» sicut ex Ὀδυσσεύς factum est Ulysses. Chasdim vero plurale in sing. habet Chassad, quod Hebræi nonnulli decurtatum putant ab Arphaxad: tres enim litteræ ultimæ in utroque nomine sunt eædem; nam vocales non æstimant Hebræi. Quare ipsi censent Chaldæos oriundos et nominatos esse ab Arphaxad, filio Sem. Alii a Cased, filio Nachor, fratris Abræ, ortos et dictos putant Chaldæos, de quo cap. XXII, 21. Sed hic posterior fuit. Nota: Ur hic significat ignem; unde videtur hæc urbs dicta Ur, quod in ea servaretur et coleretur sacer ignis. Sic enim Persæ ignem sacrum quasi numen colebant in locis, quæ inde πυρεῖα vocat Procopius historicus in Persicis. Pari modo ignem coluisse Chaldæos tradit S. Hieronymus. Sic ergo Ur dicta videtur a cultu ignis, sicuti Heliopolis dicta est a cultu solis. Forte Ur eadem est cum Uram, quam Plinius lib. VII, cap. XXIV, ponit juxta Euphratem. Hinc etiam noster Interpres lib. II Esdræ, cap. IX, 7, pro Ur, quod est in Hebræo, vertit ignem; vertit enim: «Deus, qui elegisti Abraham, et eduxisti eum de igne (hebr. de Ur) Chaldæorum.» Ubi adverte Esdram omnino videri alludere ad hunc locum Genes. q. d. Deus, qui eduxisti Abram de Chaldæorum urbe, quæ hebr. vocatur Ur, id est ignis. Unde secundo, ignis apud Esdram accipi potest appellative, ut significet tribulationem; hujus enim in Scriptura symbolum est ignis, ut patet Ps. XVI, 3; Ps. LXV, 12. Multas enim afflictiones Abramum passum esse a Chaldæis, eo quod nollet adorare ignem, docet Josephus, S. Augustinus lib. XVI De Civit. XIII, et alii. Potest secundo, ignis apud Esdram capi proprie; nam Hebræorum traditio est, Abramum hac eadem de causa proprie in ignem, ut habet Esdras, a Chaldæis injectum, sed ex eo per miraculum a Deo liberatum esse: quam traditionem licet initio suggillet, postea tamen approbat S. Hieronymus et, ut videtur, Ecclesia, quæ pro moribundis orat, ut Deus eos liberet ab angustiis mortis et ab igne gehennæ, sicut Abramum liberavit de Ur, puta de igne Chaldæorum. Idem indicat S. Scriptura, cum hanc eductionem et liberationem Abræ de Ur Chaldæorum, quasi rem magnam et admirabilem celebrat. Nec mirum est ejus non meminisse Josephum, Philonem et Paulum, Hebr. XI, uti objicit Pererius, quia illi tantum fere referunt ea quæ habentur in S. Scriptura, uti sæpe de se profitetur Josephus. Moses etiam idipsum tacuit, quia compendio omnia, tam Adami quam aliorum usque ad Abrami vocationem gesta perstringit. Quid enim habes in Genesi de actis Adæ, Seth, Enos, Mathusalem, et aliorum ante diluvium per 1656 annos? Ubi tamen adverte in hac traditione circumstantias quasdam fabulosas ab Hebræis admisceri, ut quod Aran, frater Abrahæ, in eumdem ignem injectus, ab eo consumptus sit, eo quod non tantæ esset fidei quantæ erat Abram; nam Aran naturali morte esse defunctum satis indicat Moses vers. 28. Rursum, quod Nemrod, urgente Thare, patre Abrahæ, utpote idololatra, Abrahamum conjecerit in ignem. Nam Nemrod, sive Belus ante Abram mortuus est: natus est enim Abram anno 43 Nini, qui Belo patri defuncto successit, uti dixi cap. X. Potest tertio, verti de Ur, id est, de doctrina (erroris et idololatriæ) Chaldæorum; sic enim Noster Urim vertit doctrinam, Exodi XXVIII, 31, et alibi.
Jescham hanc esse Saram, Abulensis et alii plerique opinantur. Sicut enim prior filia Aran, puta Melcha, nupta fuit Nachor patruo suo, ita et secunda, puta Jescha sive Sara, nupta fuit Abramo patruo suo, uti hoc versu subindicat Moses, et clarius cap. XX, vers. 12, ubi Abram Saram vocat sororem suam, id est, neptem ex fratre Aran. Saram enim non fuisse neptem Abrahæ ex fratre Nachor, satis hic indicat Moses, cum Abram et Nachor simul duxisse uxores commemorat. Ex hoc capite colligitur chronologia mundi, scilicet a fine diluvii usque ad Abram fluxisse annos 292: id patet, nam biennio post diluvium Sem genuit Arphaxad, Arphaxad cum esset 35 annorum genuit Sale, Sale 30 Heber, Heber 34 Phaleg, Phaleg 30 Reu, Reu 32 Sarug, Sarug 30 Nachor, Nachor 29 Thare, Thare 70 Abram. Summa 292 anni. Ergo Abram natus est anno 292 a diluvio, qui fuit annus mundi 1949.
Scilicet postquam Abram ex Ur Chaldæorum a Deo evocatus est, cap. seq. vers. 1. Est ergo hic prolepsis sive anticipatio: voluit enim Moses hic vitam simul et mortem Thare pertexere, antequam ordiretur gesta Abræ, etiam illa quæ gessit vivente adhuc Thare patre suo. Nota: Putant aliqui cum S. Chrysostomo, Thare in Chaldæa initio coluisse idola, sed ab Abramo filio conversum ea deseruisse et coluisse Deum verum. Id probant ex Judith, cap. V, 8; sed ille locus potius contrarium asserit, scilicet noluisse eum colere idola patria. Idem rursum probant ex Josue XXIV, 2. Ex quo loco etiam Abramum initio, antequam a Deo vocaretur, idola coluisse colligunt Philo lib. De Abraham, Hebræi, Genebrardus et Andreas Masius scribens in Josue XXIV. Verum verius est primo, Abram nunquam idola coluisse. Primo, quia Josue XXIV, vers. 2, non Abram, sed Thare tantum et Nachor dicuntur serviisse diis alienis. Secundo, quia Abram quasi pater credentium et exemplar fidei in Scriptura nobis proponitur; ergo nunquam fuit infidelis. Tertio, quia ita sentiunt Josephus, Suidas, Pererius, Delrio et alii plurimi. Secundo, verius est Thare in Chaldæa non coluisse idola, sed cum Abramo coluisse Deum verum, ideoque cum a Chaldæis divexaretur, monente et evocante eum Abramo, inde secessisse et migrasse in Chanaan: verum cum Thare jam fatigatione et senio conficeretur, fessus substitit in itinere, puta in Mesopotamiæ urbe Haran, quæ vulgo Carrhæ dicitur, ubi M. Crassus Romanus dux a Parthis cladem accepit. Tertio, verius est Thare in Mesopotamia, puta in Haran, lapsum esse in idololatriam, vel ex consuetudine istius gentis, vel adventu filii Nachor idololatræ ex Chaldæa, vel discessu et absentia ipsius Abræ, cum is ex Haran perrexisset in Chanaan. Id patet Josue cap. XXIV, 2, ubi sic dicitur: «Trans fluvium habitaverunt patres vestri ab initio, Thare pater Abrahæ et Nachor, servieruntque diis alienis.» Trans fluvium, scilicet Euphratem in Mesopotamia, non autem in Chaldæa. Ita ex S. Augustino et Tostato Pererius.
11:1
v. 1 « Erat autem terra », 1i. e. incolae (CArys.), Hebr. omnis terra, « [abit untus et sermonum eorumdem ». Singula supra exposuimus p. 301 sqq. — v. 2« Cumque proficitscerentur de oriente, invenerunt campum 2n terra Sennaar et habitaverunt in eo ». Defendit DZIm., yozh. l. non significare proficisci, sed migrare : iamen quos comparat textus 12,9; 20,1; 35,21; 46,1 significationem proficisc omnino admittunt. Hac autem admissa ap non potest cum D2/Im., Del. verli zn oriente, ut dicantur Noachidae in regionibus ad orientem Palaestinae sitis, ubi supponatur esse s. scriptor, migrationes instituisse ; sed denotat profectionis terminum et vertendum est cum versionibus (excepto Chald.) de oriente. At quomodo scribuntur de oriente immigrasse, qui de Ararat descendere in Babyloniam. Respondeas primum, minime asseri de Ararat immediate, recto itinere et perabrupta montium in Mesopotamiam descendisse. Facilior de Ararat in Araxis vallem et in Mediam patebat accessus, inde per montium Gordyaenorum fauces et ab oriente in Babyloniam descensus. Bochart. (Phaleg I. 6) coniicit, totum tum ad orientem Tigris fluminis regionum tractum nomen habuisse Dp seu oriens, hincque etiam Ararat ad orientem pertinuisse, licet a septentrione esset Mesopotamiae. Simili ratione aliquis e Moscovia in Palaestinam proficiscens dici potest proficisci in orientem. Sed praeterea cf., quae ad 8,& dicebamus de nominis Ararat ambitu. De Sennaar vide 10,10; vocatur nyp2 vallis, uti vallis Iordanis Deut. 35,3 etc. , Coelesyria Am. 1,5. Notat Kaulen, verba esse hominum, qui ex montanis primum in planitiem figendis sedibus egregie utilem descenderint. Certe, quod habitaverint 10i, suggerit eam planitiem visam esse commodiorem iis, quos ante ad orientem tractus peragrassent; non erat ita nemoribus obsita, agrorum colendorum praebebat facultatem ; ne ulterius progrederentur desertum prohibebat. Simul rariores arbores instigabant, ut aliam struendarum aedium materiam circumspicerent.
11:3
v. 8 « Dixitque alter ad proximum suum : Venite , faciamus lateres et coquamus eos igni. Habueruntque lateres pro saxis et butumen pro caemento ». Nota assonantiam in singulis membris studiose quaesitam : maa35 n3353 — ne0v5 newwz — qais muabn — won onm. Haec non sunt mera eventuum narratio a scriptore 11,1-9 primum enuntiata, sed sunt tetrastichon sua origine ipsa, quo haec agebantur, tempora attingens, quodque fortasse postmodum ab hominibus lateres coquentibus decantabatur. Similes perantiquos versus vide apud Homme! p. 31^ sq. (sed cf. Fr. Kaulen : Assyrien u. Babylonien, Freiburgi. B. 1889, p. 175), quoad Aegyptios apud Erman p. 515 sq.; de alliteratione cf. ib. p. 598 sq. Tetrastichon exprimit utique gaudium de re aliqua nova reperta (Kaulen, Babel p. 1554) : quaeritur, quaesit ea res. Àn erat ipsa tum laterum confectio novum quid et inauditum? Cui fere contradicit Berosus narrans homines vel ante diluvium usos esse lateribus pro inscriptionibus; neque id tamen multum ponderis habet, cum potuerit iraditio babylonica, quam refert Berosus, aevo antediluviano genus inscriptionum attribuere, quod nonnisi post diluvium usuvenit. Aut novum erat laterum coctio? Sufficiet eam asserere novitatem , ut ars quidem compingendorum et coquendorum laterum fuerit nota, fortasse inde a temporibus ante diluvium, sed nunc primum post diluvium peregrinantibus se obtulerit in terra Sennaar praestantis ad id genus operis materiae copia. — Etiam hoc suggerit tetrastichon, homines pridem, aut ante aut post diluvium, calluisse artem aedificandi e lapidibus adhibito caemento, non meras quas dieunt cyclopicas structuras, e saxis sine caemento. 125 h. 1. est verbum denominativum derivatum a nomine n325 later : utraque vox apud Assyros eodem sensu usurpabatur (Schrader), apud quos radix non videtur habuisse sensum album esse, sed firmum esse (Del. Par. p. 144sq.). Vel antiquissima, quae novimus, Babyloniae aedificia, v. g. recentissime reperta Sirburlae (Hommel p. 215), habent lateres coctos bitumine illitos. « Quisquis vel semel Babylonium laterem manu tenuit, oppido novit, quam vere s. textus rem describat » (Schrader). Utique plerumque lateres cocti et bitumine illiti murorum superficiei adhiberi consueverant, intervalla lateribus non coctis et caemento opplebantur. an est bitumen, cf. 14, 10; Ex. 2, 3. Assyrice kupur, quod correspondet hebraeo 422 pis, cf. 6,14. "2n est argilla Is. 45, 9; Iob 38, 14. Vox h. 1. seligitur ob alliterationem cum
11:4
v. & « Et dixerunt : Venite, faciamus nobis civitatem et turrim », — non est singularis collectivus (Aug.), civitatem turres habentem; certe non plures in una civitate tam ingentis molis turres aedificandae erant; praeterea dicendum esset, etiam czvitatem esse pluralem collectivum , quod admitti nequit, cum de una Babylone agatur — « cutus culmen pertingat ad coelum ». « Secundum hyperbolen dictum est » (Aug.); et cf. Deut. 1,28; 9,1. Hinc tamen nata videtur fabula de Titanibus montibus montes imponentibus atque coelum conscendere nisis. « Et celebremus nomen nostrum , antequam dividamur £n universas terras ». Sed pro antequam, LXX x25, omnino corrigendum ne. Expressio Qv *5 nvy semper significat facere sibi nomen, nunquam vero erigere sibi monumentum (Del.), nam 2 Reg. 8,13 textus est corruptus, quod ibidem ostendimus. Conferri autem h. 1. omnino oportet Gen. 6,4, ubi sermo erat de « gigantibus antiquis, veris nominis » seu « viris famosis ». Sc. eorum iam famosa facta aemulabantur gigantes nostri (cf. 10,8 sq.) postdiluviani. Adverte porro in eorum verbis consilium et consilii finem. Est autem finis negativus : ne dividamur etc. Quem ignorat Ca?. dicens aedificandae turris rationem fuisse, quo se ab inimicis defenderent; et los. , quo a futuri cuiuslibet diluvii aquis viverent securi, cum promisisset Deus (Ephr.), nullum iam diluvium esse futurum. Consilium duobus membris enuntiatur, aedificandae turris et celebrandi nominis. Quaeritur iam, quomodo haec duo media esse possint, quibus praepediatur dispersio. Absurde coniicit Budde p. 315 putasse illos homines, quod coelum ubique terrarum conspiciatur, turrim quoque, quae coelum attingeret, ubique terrarum fore adspectabilem atque indicis instar homines ex maxime dissitis regionibus ad commune centrum fore revocaturam. Cum tota antiquitate Babylonii floruerint laude scientiae astronomicae, quam documenta nuper cuneiformia egregie confirmarunt, quomodo supponemus eosdem rei opticae ita fuisse imperitos, ut unam aliquam turrim existimaverint, per totum orbem conspici posse? An forte Avarat mons in terra Sennaar oculis cernebatur? Veram solutionem habet Awg., aedificatam esse urbem, « ubi esset tamquam in metropoli habitaculum regni ». « Cupiebant illi simul esse omnes unamque velut rempublicam et societatem constituere » (Per.). Quos Calm. inducit loquentes : « Donec certa sede carebimus, difficile sociam vivendi rationem servabimus et nullo negotio dispergemur : communem igitur urbem pro communi sede aedificemus ». Igitur civitas futura erat centrum imperii ; fama nominis, opum, aedificiorum inductura erat nationes etiam remotiores, ut auctoritatem agnoscerent penderentque tributum. Lege annales regum Assyriorum proclamantium, terrore 20mnis sul et reverentia deorum suorum adductos esse aliarum gentium regulos, ut arma deponerent, proni adorarent, tributa solverent. Turris quoque praealta, cuius similis in universo orbe haud cerneretur, ad gloriam urbis et imperii plurimum erat collatura. Praeterea adverte, pyramidas Babyloniorum per gradus assurgentes, qualis certe fuit nostra turris, omnes fuisse templa : ergo illa turris futura erat orbis centrum tam religiosum quam politicum, ipsa religio adhibebatur ut medium efficiendae unitatis et gloriae imperii. Iam facile perspicies, cur eius turris aedificationem Deus improbaverit atque perverterit. Perquam probabile est, turrem Babylonicam alterutro loco fuisse, ubi nunc duorum sacrorum aedificiorum Babil et Birs Nimrud cernuntur ruinae. Babil Babylone erat crediturque esse ipsum celeberrimum Beli templum, cui nomen Isaggila i. e. « domus alti verticis ». Birs Nimrud antiquitus vocabatur « templum septem luminum coeli et terrae » eratque Borsippae, in litore Euphratis civitati Babylon obiecto : non tamen inde inferas non posse esse nostram turrim, cum haec non affirmetur Gen. 11 fuisse intra civitatem. Igitur hanc structuram, « quam prior aliquis rex erexerat produxeratque ad altitudinem 42 cubitorum, summitatem tamen non absolverat, quaeque inde a remotis diebus in ruinam abierat », Nabuchodonosor rex se restaurasse gloriatur. Putaverat I. Oppert aliquando, eundem regem diluvii quoque explicitam facere mentionem; id tamen textus ille non habet. Cf. Schrader.
11:5
v. 5 « Descendit autem Dominus, ut videret civitatem et turrim, quam aedificabant filii Adam ». an *33, eadem expressio atque 6,9.5 neque multum refert, vertasne fili: Adam an filii hominum (LXX Chald. Syr.) : « non filii Dei » (Beda). Nunc, ubi maior Noachidarum pars ob superbiam est repudianda, inuritur illis nomen illud, quod Cainitarum reproborum fuerat proprium. Monet Rup., Deum item 18,21 de Sodoma vindictam sumpturum dicere : « Descendam et videbo ». Est locutio anthropomorphica : « Non loco movetur Deus, qui semper ubique totus, sed descendere dicitur, cum aliquid facit in terra, quod praeter usitatum naturae cursum mirabiliter factum praesentiam quodammodo eius ostendat; nec videndo discit ad tempus, qui nunquam potest aliquid ignorare, sed ad tempus videre et cognoscere dicitur, quod videri et cognosci facit » (Aug.).
11:6
v. 6 « Et dizit » Dominus: « Ecce unus est populus et unum labium omnibus » , quae duplex unitas ratio est potissima, cur magna aggredi possint perficienda. « Coeperuntque hoc facere , nec desistent a cogitationibus suis , donec eas opere compleant ». Hebr. Neque cohibebuntur a quoquam , quod cogitaverint perficere , nihil eis erit impossibile, non erunt limites audaciae (Kaulen p. 159). Cf. 3,92, ubi similiter Deus vereri se profitetur, ne ad ulteriora Adam lapsus progrediatur (CArys.). Ex eo, quod homines illi dicantur ab ea aedificatione initium sumpsisse audaciae supponanturque eam aedificationem, ni impediantur, revera esse completuri, merito infert Per., illos non intendisse turrim producere revera usque « ad coelum », quod nulla humana ars valuisset efficere.
11:7
v. 7 « Venite igitur, descendamus et confundamus ibi linguam eorum, ut non audiat unusquisque vocem prorzimi sui». nan, uti v. 3.4 : pluralitati aedificantium opponitur pluralitas descendentium. Pluralem explicat Ephr. de SS. Trinitate; item Rup. : « Non angelorum multitudines ad auxilium cohortatur, sed ad feriendam superbiam se adesse testatur Trinitas et unus Deus ». Aug. aliique verba censent dirigi ad angelos. Neque singularis Domnus v. 8 utrivis explicationi obstat. At quomodo v. 7 dicit descendamus, qui v. 5 iam descendit? Dillm. putat, Deum post visum v. 5 turris aedificium rediisse in coelum ibique consilium v. 6 sq. mente agitasse. Calm. turbatum suggerit sermonis contextum. Menoch. : « descenderat », inquit, « ut videret, nunc descendit, ut nova operatione sua linguas confundat ». Nota in descriptione anthropomorphica non oportere singula tam stricte ex ordine proferri, quam in narratione historica. Effectus confusarum linguarum ne commemoratur quidem , sed solus ultimus et praecipuus eventus dispersionis.
11:8
v. 8 « A/que ?ta divisit eos Dominus ez illo loco in universas terras , et cessaverunt aedificare civitatem ». Addunt Sam. LXX et turrim.
11:9
v. 9 « Et idcirco vocatum est nomen eius Babel, quia ibi confusum est » — Hebr. confudit Dominus — « labium unzversae terrae; et inde dispersit eos Dominus super faciem cunctarum regionum ». Ultimum membrum additur tamquam ulterior et praecipuus effectus, non (Kn.) ad suggerendam alteram vocis Babel significationem. " Antiquissimum et protochaldaicum urbis nomen est Tíntir, quod sonat non « lucum vitae » sed « sedem vitae » (Hommel p. 414). Id non contradicit textui : potuit enim €o loco, antequam immanis illa civitas aedificaretur, vicus aliquis esse aut etiam Certum est huius genealogiae numeros primitus, quocunque tandem sensu ab auctore sacro intelligebantur, fuisse veros et erroris expertes neque mythos solum expressisse, qui apud Hebraeos tunc temporis circeumferrentur. Certum item est, hos numeros ad nos devenisse ex parte utique corruptos, cum diversi iam legantur apud Hebr. Sam. LXX. Unde primum interpretis officium illud est, ut lectiones cr?tice comparet inter se et, qui numeri primitus fuerint scripti, probabili saltem coniectura definiat. Potesí quidem nunc interpres, quae ex chronologia profana petuntur, obiectiones declinare demonstrata duhia biblicorum, quae nunc legantur, numerorum fide. Simul tamen meminerit, hos numeros novis aliquando accedentibus momentis posse evadere minus dubios vel etiam certos; et perpendat iam nunc , quaenam contra textum probabiliter emendatum opponi forte possint. souuv *4qnuos3 souug *4muoa * gmnuos ouue ouug . ouueg uenb3sod ouus 4jmuop urgnb3sod oUuuv 4muo5 | uenbjsod| ouus9 43quo» 489 Sunj310J[ 4189 gnn310W j89 8unj10Jgq *91XIA * 3IXTA *3TXIA O a Y o a8 Oo a v "X X'I 'SnowIqoH *snuejrreures . Difficilior de Generationum Sem numeris disputatio et intricatior ea, quae de Sethitarum numeris cap. 5 habebatur : maior quippe, quae obiter inspicienti cuique patet, numerorum corruptio. Quoad Se» quidem omnes concordant. Quoad TAÀare ea habetur divergentia, ut Sam. ei post genitum Abraham solos 75 vitae annos (1&5 — 70 — 15) concedat, Hebr. LXX 135 (205-70 — 135). Ergo secundum Sam. Abraham (cf. 12, A) eo ipso, quo mortuus est pater, anno atque sane post eius mortem egressus est de Haran, quod melius quadrat contextui. Cum enim 11, 31 narretur Thare consilio petendae Chanaanitidis Chaldaea excessisse, 12,5 sq. autem referatur Abraham "5 annos natus sine patre de Haran in Chanaanitiden esse progressus, obvia sane est conclusio, Tharen reapse tum in Haran fuisse demortuum, nisi mavis gratuito penitus supponere, Tharen pii petendae Chanaanitidis consilii immemorem multos in Haran annos perseverasse, et quidem solum, filio sc. et nepote cum universa substantia in Chanaanitiden progressis. Cum igitur in Semo omnes consentiant, in Thare vero contextus suadeat numerum Sam. praeferre numero Hebr. LXX, cumque praeterea cap. 5 numeros Sam. prae Hebr. LXX genuinos deprehenderimus, suggeret fortasse quis, ob has solas rationes omnes cap. 11, quales a Sam. traduntur, numeros retineri oportere prae iis, quos ib. scribunt Hebr. LXX. Tamen cautius in hac re procedendum : potuit enim fieri, uf Sam. , qui cap. 5 genuinum textum servavit, cap. 11 corruptionibus dederit locum, utque aut Hebr. aut LXX, quam cap. 5 passus sit, cap. 11 evaserit iniuriam. Singula igitur inspiciamus. Igitur solus Sam. , praeter annos ante et post genitum filium elapsos, eorum annorum etiam summam tradit, quam nos columna C descripsimus et pro Hebr. LXX parenthesi supplevimus. Aut haec summa primitus in textu erat, postmodum in quibusdam codicibus excidit; aut a Sam. ad instar cap. 5 fuit suppleta. Item soli Sam. LXX ad instar cap. 5 addunt ef mortuus est. — Columnam A lustrantem illico istud percellit, numeros in tribus textibus esse eosdem, sed apud Sam. LXX centenariis auctos, apud Heór. iisdem carentes. Aut Hebr. detractis centenariis numeros diminuit, aut iisdem additis Sam. LXX numeros auxere. Minuendi ratio esse potuit, ne patriarchae postdiluviani viderentur provectiori plerique aetate genuisse atque antediluviani, qui vix non omnes centenariis in columna A carebant. Futilis certe ea ratio erat, cum numeri non tempus exprimant, quo singuli primum genuerint, sed illud quo filios Abrahae progenitores futuros genuerint. Non dicuntur antediluviani ad annos fere sexaginta usque omni prole caruisse, postdiluviani fere ad annos usque centum triginta. Ut autem viri, qui ad annos plus ducentos vitam produxerint, anno circiter vitae centesimo írigesimo filios ediderint, ita mirum. non est. Sed est alia ratio, quae demonstrat, numeros ab Hebr. diminutos, non vero a Sam. esse auctos, sc. anni Nachor, quos Sam. scribit 79, Hebr. 99. Iamvero si Sam. augendis numeris supponatur indulsisse , nulla assignari potest ratio, cur non h. 1l. pro 29 scripserit 199. At facile res explicatur, si supponatur Hebr. centenos a singulis numeris subiraxisse : sc. 100 a 79 subtrahi non poterat, quod 79 sit numerus centenario minor. Subtraxit igitur Hebr. 50, nam 79 — 50 — 29; ut vero summam totius vitae (148) intactam servaret, annis vitae post genitum filium rursus 50 addidit : 69 -- 50 — 119. Nam hoc Hebr. semper agebat, ut diminutis columnae A numeris tamen immutata maneret totius vitae summa (columna C); quare deiractos in columna A 100 (vel 50) annos religiose in columna B restituebat. Cf. Sale, ubi pro Sam. 130 -- 303 — 433 Hebr. habet 30 -- 403 — 433; cf. item Phaleg, Reu, Sarug, Nachor. Ob quam legem constanter servatam etiam crediderim, apud Arphaxad Masor. 403 prae Vulg. 303 repraesentare primaevam Hebraei artificiose recusi lectionem. Duas vero haec lex patitur exceptiones et eas quidem, quae clare demonstrent Hebraeum numeros artificiose mutasse, Sam. servasse intactos. Hebero sc., a quo Hebraeorum derivatum credebatur nomen, ad viri dignitatem amplificandam adiecti anni 60 seu sossus - unus, ut is iam aetate post Semum maximus in tota serie deprehendatur (500, 430 et hinc 600,464). Neque ferendum videbatur, ut Thare Abrahae pater reliquis omnibus iunior (145) e vivis cesserit : quare et illi gratiose concessus est sossus unus seu anni 60, quo saltem Nachorem aetate superaret (158,205). Sane non invenietur quisquam , qui asserat Sam. tantis viris, Hebero et Thare, sexagenos annos detrazxisse! Comparabamus Sam. et Hebr. inter se, aliqua supersunt addenda de LXX, ubi et plures lectiones sunt incertae et, dum geniti filii anni cum Sam. concordant, anni post genitum filium aliquoties (Phaleg 209, Reu 207, Sarug 200, Thare 135) idem, quod Hebr., augmentum habent, quo annorum summa in columna C augetur. Thare sossum additum habet, non Heber. Textus generatim cum Sam. concordat, aliquoties tamen ex Hebr. apparet emendatus. Summam totius vitae (C) cum Hebr. non exprimit, sed cum Sam. ad instar cap. 5 addit et mortuus est. 79, quos Syr. Tharae attribuit annos. — In columna B pro Arphaxad cum LXX recepta 400 cf. Lagarde et Chald. 430, Hebr. et Syr. 403, contra Sam. Vulg. 303 et aliam Vulg. lectionem (ap. Verc.) 330 : quae prima facie efficiunt maiorem probabilitatem , fuisse in illo numero quadringentos potius quam trecentos. Quae tamen opinio iis - convellitur, quae supra ostendebamus, numeros Hebr. columnae B (ergo etiam Arphaxad 403) ortum duxisse e numeris Sam. additis 100 : ergo 303 praeferendum prae 403. Potest porro de eodem numero ambigi, legendumne sit cum Sam. Hebr. Vulg. Syr. 03, an cum Chald. Lagarde et lectione Vulg. 30 : sane illud longe probabilius. — Pro Sale Sam. habet 303, quod quoad priorem partem confirmatur LXX 330, quoad alteram partem Hebr. Vulg. Chald. Syr. 403 : quare ne hic quidem a Sam. recedere cogimur. Et nota, LXX tam pro Sale quam pro Arphaxad a numeris non rotundis delabi ad rotundos. — Pro Heber habet Lagarde 370; ergo iam hic, uti in sqq., LXX 100 ab Hebr. additos transsumpsisset; at non sossum, quem idem Hebero concedit. Verum rem attende mirandam : si pro Nachor sequaris lectionem, cuius meminit Téschendorf, sc. 129 loco 125, reperitur sossus huic patriarchae adiectus, nam 129 — 69 -1- 60. Duos igitur sossos tam Hebr. quam LXX computo inserunt, quorum alterum unanimes Thare, alterum diversis, Hebero sc. vel Nachoro, tribuunt. In hoe autem potissimum a reliquis textibus dissonat LXX, quod inter Arphaxad et Sale inserat Caznan. Quem esse eliminandum critica ratio omnino suadet : quod is a reliquis textibus omnibus ignoretur, speciatim a Sam. , quem in hac genealogia maioris quam LXX auctoritatis esse demonstravimus; quod illi Cainan anni à LXX adscribantur iidem cum Sale, 130 et 330, quique videantur repetitione eorum numerorum esse suborti; quod addito Cainan decem habeantur a Sem ad Thare patriarchae, quot sc. ab Adam ad Noe numerabantur. Porro, cum sciamus e Matth. 1,17 ter quaternas denas ab Abraham ad Christum recensente generationes, Iudaeos posteriores generationibus biblicis certis numeris distribuendis indulsisse, neque illud mirabimur, LXX patriarchas bis denos ante Abraham numerasse. Neque tamen eadem est LXX et S. Matthaei ratio : aliud quippe est, nomina aliqua, quae ex V. T. facile quisque supplere poterat, supprimere, aliud nomen unum gratuito affingere. Cainan etiam ignoratur a 7os. et PAilone, et 1 Par. 1,24 a plerisque codicibus LXX; quod autem legatur in ed. compl. Ald. et in codicibus III, 19,414,52,56,60,64,943 parum valet, cum generatim ob codicum LXX in his genealogiis describendis licentiam, tum speciatim quod item Gen. 10,94 et 1 Par. 1,18, et quidem certe falso, LXX legant : « Arphaxad autem genuit Cainan, et Cainan genuitSale, et Sale genuit Heber. Porro Heber nati sunt etc. ». Cf. apud Caím. (ad Gen. 10,24) nomina antiquorum, qui cum LXX prae manibus haberent, tamen Cainanum ignoravere. Difficultatem facit Luc. 3,36 hunc Cainan progenitoribus messiae adnumerans; neque, quod unus codex D nomen ignoret, ob id solum fas erit critico nomen e Lucae textu tamquam spurium expungere. At quomodo solvenda difficultas? Alii, uti Per. , Lamy Cainan e textu quidem Genesis exsulare iubent, at difficultatis solutionem fatentur se habere nullam. Ca. evangelistam ab errore excusat, quod is sequi voluerit, quod apud LXX scriptum repererit. Accedit Petavius S. T. (De doctrina temporum IX, 17), H. Colombier S, I. (Études etc., 1872 I. p. 213 sq.) aliique. Lucas « evangelium scribens », ait Colombier, « non criticum agebat antiquarum historiarum, neque aliud probat nomen Cainan eius textui insertum , nisi hoc nomen infuisse codicibus LXX eius aevi ». Lap. , Calm., L. Cl. Fillion (La Sainte Bible, Paris 1889) censent, nomen Cainan a S. Luca non esse scriptum, sed scribae errore in eius textum mature irrepsisse, idque tanto facilius, quod eius temporis christiani textus LXX gnari persuasum haberent, illud nomen reapse ad genealogiam pertinere. Quod vero praeter codicem D nullus codex nomen ignoret, non efficit absolutam probationem nomen ab ipso S. Luca scriptum esse, cum quorumdam in s. textu mendorum nos omnia iam vestigia latere possint. Illud non ita facile dirimitur, irrepseritne in textum Geneseos primum momen Cainan, cui dein tributi sint anni a Sale mutuati, an annis primum iteratis affixum postmodum sit «omen. Quaestio cum altera connectitur, unde nomen Cainan depromptum sit. In tres hoc nomen textus irrepsit. Brevissime commemoratur 10,22 : « et Aram et Cainan. Filii Aram ctc. ». Dreviter item 10,24 : « Arphaxad genuit Cainan, Cainau autem genuit Sale ». Fuse 11,12, ubi anni vitae, filii et filiae, , tandem mors recensentur. Hoc tertium mendum crediderim secundo esse recentius. Postquam sc. 10,24 ille Cainan inter Arphaxad et Sale comparuit, censuit emendator aliquis eum aequo iure 11, 12 inter eosdem inseri oportere : nomen igitur introduxit iis formulis, quae in Generationibus Sem solemnes sunt, veluti vestitum adscriptisque iisdem, quos Sale habebat annis. Difficilius explicatur, quomodo error 10, 24 irrepserit, et utrum nexus aliquis sit inter errores 10,24 et 22. Et prima quidem íronte videntur duo illi Cainan, quorum alter Arphaxadi frater, alter filius scribitur, prorsus esse ab invicem diversi. Potuit tamen vox zatvav primum margini semel inscripta, inde in duos versos 22 et 24 irrepsisse. At unde ea vox? Recurrunt fere auctores ad formam Mp: cur vero corrector noster ad hoc prae aliis cap. 5 nominibus recurrerit, nulla ratione explicatur. Verius fortasse in graeca forma xatvav sistemus. Silentibus interpretibus ceteris, liceat coniecturam suggerere. Potuit 10, 22 x«t &pxp. in aliquo manuscripto corrumpi in zatvav, quod deinde margini alterius codicis adscriptum, e margine ab alio scriba translatum est in v. 22 : xat apap. (at) xatvav. zat ot utot *.T.À. Alius vero scriba in suo manuscripto illud zetw«v transtulit non in v. 22 sed in v. 24, supplens paucas voces : xat apoataó eyevvros tov xawav, xatvay 86 eyevvmos *. t. 4. Mox utrumque simul mendum describi coeptum est. Rursum alius quidam scriba e corrupto v. 24 emendavit 11, 12. Tandem omnia haec simul menda in codicibus LXX sat multis conspiciebantur. Nomen Cainan tanto facilius recipiebatur. quod e cap. 5 tamquam alicuius patriarchae nomen iam esset notum. Commenta quaedam recentiorem recensuisse sufficiat. Wellh. Prol. p. 330 et Budde p. 411 sq. censent exstitisse primitus genealogiam aliquam jahvistae antiquioris, qui ad instar septem patriarcharum Cainitarum noverit septem tantummodo patriarchas Semitas : secundum ipsum sc. Heber (10, 21 !) est Semi non abnepos, sed filius, ignorabantur Arphaxad et Sale. Quibus insertis ac praeterea Noe, qui ultimus antediluvianorum numerabatur, simul iterum postdiluvianis accensito, iahvista posterior numerum patriarcharum denarium complevit. Iidem auctores Nachor, patrem Thare, et Nachor (11, 26), fratrem Abrahae, confundunt, priorem illum eliminant, ut primitus hi tantum numerarentur patriarchae septem : Noe, Sem, Heber, Phaleg, Reu, Sarug, Tharc. | Pro conclusione describimus numeros Sam., quos genuinos esse demonstravimus, adscriptis non diluvii sed mundi annis. Annos autem a creatione ad diluvium cum Sam. statuimus 1307. Auctores antiquiores, secuti vel Hebr. vel LXX, varia excogitaverunt systemata chronologica. Quorum in opere « L'art de vérifier les dates, avant l'ére chrétienne » (ed. 1820 p. IX-XII) iam recensebantur centum et octo; sed numerus ab eo tempore non parum crevit. Verum inter recentiores illa maxime quaestio agitatur, quatenus possit ex illis numeris omnino computus chronologicus legitime confici. Et primum quidem auctor Geneseos inspiratus has Generationes inseruit tamquam documentum vere chronologicum et genealogicum, i. e. quod et Abrahae ex Noe originem et temporum inter illos rationem, sive complete sive incomplete, at certe vere describeret. Etenim Generationes Sem annulus veluti sunt in catena illa, quae per Generationes Adam (5,1 sqq.), Noe (6,9 sqq.), Thare (11,27 sqq.), Isaac (25,19 sqq.), Iacob (37,1 sqq.), originem gentis electae demonstrat, itemque ut documentum genealogicum tam ab auctore 1 Par., quam a S. Luca recipiuntur. ÀÁnni vero patriarcharum Semitarum eiusdem profecto sunt indolis atque anni patriarcharum Sethitarum et speciatim annus ille sexcentesimus Noe (7,11; 8,5. 13. 14), qui utique fuit annus lunaris 3554 dierum. Dicebamus p. 207 de opinione quorumdam antiquorum, qui ad longaevitatem patriarcharum eliminandam amnos adstruebant annis vulgaribus multo breviores, Quod systema resuscitavere Chevallier : L'année religieuse dans la famille d'Abraham ou Chronologie antique, Paris 1873; et post ipsum V. Dumaz : Róvision et reconstruction de la Chronologie biblique et profane, Epoque antédiluvienne, Paris 1886, p. 184 sqq. Hi viri illam opinionem ita reconciliandis Hebr. Sam. LXX numeris discordantibus applicuere, ut a creatione ad diluvium reapse effluxerint, quos habet Hebr., anni 1656 iique anni solares, aut secundum textum emendatum LXX anni 2256 novenorum mensium, aut secundum Sam. 1307 anni septenorum mensium , et illi tres numeri re unam eandemque durationem exprimant. Imo vel lectiones variantes, sc. 2242 anni textus LXX non emendati et lectio quaedam 1356 Samaritani haud fide digna, similiter ex computo aliquo explicantur. At aliter res habet quoad patriarchas postdiluvianos. Ibi Dumaz (2e Epoque p. 15) non aliam numerorum Sam. LXX ab Hebr. discordantium explicationem affert, nisi voluisse illos epochae istius durationem augere; omnium igitur textuum annos solares intelligi agnoscit. E contra Gen. 12,4 annos 75 Abrahae interpretatur annos septenorum mensium, qui aequivaleant 43 annis solaribus. Ad haec respondeas: 1) tempora diluvii certe describuntur secundum menses et dies anni lunaris : ergo non est verum, textum Hebr. intelligere annos solares. Postquam stabilivimus, genealogiam et vere esse documentum chronologicum et veris annis lunaribus coalescere, illud venit examinandum, sitne eadem contenua. Nostratum quippe plures affirmavere definiri haud posse, annon eius genealogiae plura membra aut a s. auctore €onsilio fuerint omissa aut librariorum negligentia interciderint. Cf. inter alios H. Valroger : L'àge du monde et de l'homme d'aprés la Bible etl'Église, Paris 1869, p. 70; I. Knabenbauer S. I. : Bibel u. Chronologie, in : Stimmen aus Maria Laach VI. 164 sqq. 358 sqq., Freiburg i. B. 1874; F. Vigourour, Manuel I. 443 sqq.; I. Brucker S. I. : La chronologie des premiers áges de l'humanité, Lyon 1886 (Extrait de la Controverse et du Contemporain); E. A. Pannier : Genealogiae biblicae p. 251 sqq., Insulis 1886. | Ubi primum illud concedendum est genealogias biblicas haud raro tradi incompletas, neque solum librariorum incuria sed auctorum inspiratorum consilio : exemplum habes notissimum Matth. 1,17. Reapse voces fitus et genuit apud Hebraeos de generatione adhibentur tam mediata quam immediata. Imo neque numeri annorum adscripti per se efficiunt , genealogiam esse completam et continuam. Cf. Ex. 6,16sqq. : « Et haec nomina filiorum Levi per cognationes suas : TENA et Caath et Merari. Anni autem vitae Levi fuerunt 137. — Filii Caath : Amram et Isaar et Hebron et Oziel. Anni quoque vitae Caath 133. — Fueruntque anni vitae Amram 137 ». Quibus numeris non obstantibus fas sibi esse censent exegetae, defendere Ex. 12,40 Israelitarum in Aegypto commorationem 430 annorum. Reapse his numeris non voluit auctor continuam tradere chronologiam , quae ex illis confici minime potest, quamdiu quo vitae parentis anno natus sit eorum virorum quisque ignoramus ; voluit autem auctor vel longaevitatis in ea familia aliqua tradere specimina, vel eorum virorum quas norat aetates describere, aliorum et nominibus et aetatibus suppressis. At quaestio est, patianturne formulae Gen. 11 adhiberi solitae eam genealogiam dici non continuam. Et hic quidem cernere est quandoque aliquid haud dissimile eius, quod in disputatione de Hexaemero observatur. Ubi exinde, quod vox dies indeterminatum quandoque tempus designet, inferunt Periodistae posse de infinitis periodis explicari formulam : « Et factum est vespere et mane, dies x ». Similiter h. 1. facilius supponunt aliqui, quod vox genu?t quandoque de mediata generatione usurpetur, de eadem exponi posse formulam : Vixit A annis x et genuit B; et vixit A, postquam genuit B, annis y, et genuit filios et filias. Et vixit B etc. ». Quae sunt res toto Dualo diversae. Igitur ut de mediata generatione ea formula exponatur, necesse est ut in ea formula aut nom:na patriarcharum aut verbum genuit accipiantur indeterminate. Illud suggerit Brucker p. 19 sq., nomina eorum, qui geniti esse recensentur, interpretatus indeterminate, ut vel ipsos viros, qui iis appellati sint nominibus, vel eorum virorum patres aut avos etc. no- mina designent. Accipe exemplum : « Phaleg vixit 30 annis et genuit patrem aut alium aliquem antecessorem Reu. Vixitque Phaleg, postquam genuit patrem aut alium aliquem antecessorem Reu, 209 annis et genuit filios et filias ». « Age », exclamat auctor, « cernisne vel minimam in hac interpretatione impossibilitatem aut contradictionem?. » Absurdam equidem censeo. Primum adverte, eam utique admitti non posse 11,26 : ille enim, quem Thare genuit Abraham et postea v. 31 « tulit » secum in Haran, non est veri et historici Abrahae pater aut antecessor aliquis, sed ipsissimus Abraham, cuius deinceps acta narrantur. Item nomine Sem v. 11 ipse Sem designatur, cum inter Sem et Noe nulli antecessores intercesserint. Si autem genealogiae nomina primum et ultimum sensu unice obvio accipiantur, cur non item et reliqua? Praesertim, cum illud interpretamenti genus quaestionem tandem chronologicam linquat plane intactam : sc. Sem anno 0 genuit A, qui A anno 135 genuit B, qui B anno 130 genuit C, qui C anno 134 genuit D, ct ita porro, ut a diluvio ad natum Abraham effluxerint anni omnino 940. Dicat fortasse aliquis : Sem, cum centum esset annorum, genuit Arphaxad, quo nomine h. l]. supponamus intelligi veri Arphaxad avum; dein Arphaxad, hac vice non avus sed ipse Arphaxad, cum 135 esset annorum, genuit Sale. Verum istud admitti nullo pacto potest. Nomen Arphaxad, sive determinate sive indeterminatius accipiatur, in eodem contextu eodem sensu est intelligendum : ille Arphaxad, quem genuit Sem, elapsis a nativitate 135 annis genuit Sale. Alio modo interpretatur patriarcharum nomina Dumaz, 2* Époque p. 136 sqq., secutus Hebraei numeros. « Sem genuit Arphaxad, futurum haeredem promissionum , biennio post diluvium. St;rps Arphaxad post natum Arphaxad perseveravit 500 annis successione directa. Qua exstincta perseveravit eadem stirps in ramo aliquo secundario 35 annos usque ad genitum Sale. Qui ramus evasit stirps Sale et successione directa perseveravit 303 annis. Qua exstincta stirps Sale perseveravit in ramo aliquo secundario 30 annis usque ad genitum Heber etc. ». Respondeas, textum sacrum non permittere, ut anni ante genitum filium et anni a genito filio hoc modo permisceantur ; id speciatim repugnat Sam., qui ex utraque numerorum serie summas annorum vitae conflat, neque ita brevi manu confici potest; idipsum repugnat analogiae cap. 5, quam nefas est ignorare. Tota haec explanatio non alio fine excogitata est, quam ut maior annorum numerus a diluvio ad nativitatem Abrahae obtineatur, sc. 2709 (ib. p. 207) loco 290 : magnum utique augmentum , sed pretio interpreti haud ferendo comparatum. Missis igitur his et similibus nominum interpretamentis videamus, num in formula, quae in genealogia usurpatur, liceat verbum genuit, similiter atque aliis quibusdam locis, de mediata exponere generatione. Sensus tum erit fere hic : « Sem anno 0 genuit Arphaxad, vel immediate vel mediate, aut ipsum aut aliquem eius antecessorem. Quo facto Sem superstes fuit annis 500. Quandonam genitus sit ipse Arphaxad , ignoramus; illud vero compertum habemus, eum 135 annos natum genuisse filium aliquem, qui fuit aut ipse Sale aut certe aliquis Sale antecessor. Quo facto superstes fuit Arphaxad 303 annis etc. ». Henoch Iud. 14 vocari « septimum ab Adam », quae expressio non est omnino stringens; sed Noe dicendus erit immediate esse genitus a Lamech, nisi forte lubeat verba 5,29 adstruere a Lamech esse dicta non immediate seu proprio ore, sed mediate, labiis sc. nepotis cuiusdam. Quod interpretandi genus si semel admiseris, aequo iure, quod mihi videtur, defendes, factum cap. 3 narratum non fuisse ab Adamo et Eva immediate actum, sed mediate ab aliquo eorum nepote et nepte. Sem immediate genitus est à Noe; item Arphaxad a Sem, brevissimo post diluvium tempore; item Abraham a Tharec. Negamus igitur ob allatas rationes genealogiam dici posse consilio s. auctoris esse incompletam ; sed neque /brariorum incuria aut consilio decurtata esse sufficienti ratione a quibusdam affirmatur. pertem et plane accuratam. Erat accurata, quatenus continua; non numeris constabat rotundis; tamen auctor non chronologum agit sed interpretem traditionis : uni eidemque anno natos attribuit hic Sem, Cham et Iaphet, illic Abram, Nachor et Aran. Patet audacius asseri a Brucker p. 23, « numeris genealogiae nullum certum limitem praefigi seriis chronologis ». Praefigeretur limes sat certus, si in illis numeris consentirent Hebr. Sam. LXX. Patet merito cum plurimis defendere Meignan (Le monde et l'homme primitif, Paris 1869, p. 166), « ne ut probabilia quidem nos posse admittere geologorum quorumdam alioqui illustrium figmenta, hominem .affirmantium ducentis vel trecentis saeculis in terra exstitisse ». Et nota, hos numeros et alios etiam immaniores tum tantum efficaciter te posse repudiare, si genealogiam continuam esse defendas. Ubi quippe semel concesseris excidisse nomina aliqua, quo duo vel tria annorum millia fas sit adiicere chronologiae receptae, quomodo efficaciter prohibebis tot omissos dici patriarchas, quot annorum millionibus sufficiant? Pauca pro commentario supersunt dicenda.
11:10
v. 10 « Hae sunt generationes Sem : Sem erat centum annorum, quando genuit Arphaxad, biennio post dzluvium ». Ex 5,31 et 1,6 habes annum centesimum Sem non esse secundum post diluvium, sed ipsum diluvii annum : contradictionis explanandae causa variae tentatae sunt viae. Mar. censet non uno anno quingentesimo vitae genuisse Noe tres filios, sed tum coepisse illos gignere: natu maximum utique diluvii anno fuisse centenarium, sed Semum nonnisi biennio post. Similiter neque Thare dicendus.est uno vitae septuagesimo anno genuisse Abram, Nachor et Aran ,.sed tum coepisse gignere. Perquam probabile utique est non trinos filios uno anno tres illos patriarchas genuisse : at omnino evidens est unico anno genitos a s. textu attribui. Semum fuisse natu maximum effici videtur ex 9,24 ; 10,21. — Neque iuvat cum. Ca. ita sententiam construere : Sem erat filius centum annorum, — sc. tempore diluvii; et biennio post diluvium genuit Arphaxad. At quorsum, immediate post Generationum titulum , inseritur ea de Semi tempore diluvii aetate animadversio? Quis eius h. 1. usus? Nonne eam aetatem lector ex ante narratis iam novit? Praeterea adverte uniformem genealogiarum cap. 5 et 11 structuram : ex qua sequitur idem omnino esse sensus sententiae « Sem erat filius centum annorum et genuit etc. », ac sententiae « Vixit vero Enos nonaginta annis et genuit Cainan », aut sententiae « Arphaxad vixit triginta quinque annis et genuit Sale ». Quare merito v. 10 Vulg. LXX vertunt quando. — Aliam explicationem suggerit idem Ca?., Arphaxadum conceptum quidem esse anno diluvii, genztum autem sequente seu secundo anno. Etiam haec explicatio a simplicitate genealogiae recedit et versui 10 sensum assignat ab aliis versibus, qui eundem atque ille indubie sensum exprimunt, diversum. Kn. Arphaxadum scribit natum secundo post coeptum diluvium anno, ergo revera anno post absolutum diluvium. Respondeo, anno post diluvium fuisse Sem proprie virum centum et unius anni. Praeterea merito monet Di/Im., expressionem post diluvium necessario hic significare idipsum, quod 10,1. 32, sc. postfinitum diluvium. Cf. Budde p. 108 sq. | Reapse difficultas non est in vocibus 515 »nx, quarum sensus planus est; sed in una voce a'na3v, quae a structura genealogiae dissonat, seriori manu adiecta dignoscitur, tempore utique perantiquo, cum in omnibus legatur textibus. Ubi duplex se offert hypothesis. Prima est, vocem additam esse ab auctore non inspirato (Budde p. 109) , qui illud censuerit admitti nullo pacto posse, Arphaxadum in arca aut conceptum esse aut natum : alterutrum autem vel utrumque erit concedendum, si vere centesimo Semi i. e. diluvii anno genitus sit Arphaxad. Reapse apud Iudaeos (cf. Lib. Adam:) invaluisse videtur opinio, maris et feminae commercium in arca fuisse a Deo prohibitum, et scriptura Noe filios cum uxoribus, non vero filiorum filios ex arca narrat esse egressos. Altera hypothesis vocem additam censet ab auctore aliquo inspirato. Ubi cogeris fere cum Bon/fr. admittere, in hac genealogia scripturam non exprimere praecisum numerum annorum.
11:11
v. 11 « Vizitque Sem, postquam genuit. Arphazad , quingentis annis , et genuit filios et. filias ».
11:12
v. 19 « Porro Arphazad vixit triginta quinque annis , et genuit Sale ».
11:13
v. 18 « Vizitque Arphaxad, postquam genuit Sale, trecentis tribus annis, et genuit filios et filias ». Mortuus est sexaginta duos annos ante patrem Sem.
11:14
v. 1& « Sale quoque vizi. trigintla annis, et genuit Heber ».
11:15
v. 15 « Vixitque Sale, postquam genuit , Heber, quadringentis tribus annis, et genuit. filios et filias ».
11:16
v. 16 « Vixit autem Heber triginta quatuor annis , et genuit Phaleg ».
11:17
v. 41 « Et vixit Heber, postquam genuit Phaleg, quadringentis triginta annis, et genuit filios et filias ».
11:18
v. 18 « Vizit quoque Phaleg trigznta annis, et genuit Reu ».
11:19
v. 19 « Vixitque Phaleg , postquam genuit Reu , ducentis novem annis , et genuit filtos et ftlas ». Phaleg mortuus est (sec. Sam.)triginta etunumannos ante patrem Heber. Sem vita functus est, quando Phaleg numerabat annos vitae centum et unum : an forte Semo demortuo, ergo fere anno mundi 1808, divisae sunt gentes, quod 10,95 narrabatur esse factum « in diebus Produximus biblicam chronologiam usque ad Abraham secundum numeros sacri textus critice discussos : ea nobis iam producenda est ad finem Geneseos. Quoad annos commorationis Iacob in Haran an- . nosque Ioseph cf., quae dicemus initio cap. 27 et ad 29,27. Lectio genuina 37,2 est 17 loco 16. Adstruimus primum fertilitatis annum fuisse eundem atque illum, quo Ioseph stetit ante Pharaonem, et Iacobum in Aegyptum descendisse eodem, quo loseph a fratribus agnitus sit, anno. Quibus concessis concordant numeri. Porro in hac simul aetate offertur primum opportunitas chronologiae biblieae cum profana comparandae. Regis Chodorlahomor expeditio secundum ea, quae ad cap. 15 dicturi sumus, videtur collocanda anno a. C. 2250-2000. Hinc iam possumus nostram chronologiam biblicam cum profana conferre. Ingressus igitur sit Aegyptum Iosephus, si annos biblicos consulas, anno a. C. 2065-1815, quo tempore reapse Pastores in ea regione regnasse creduntur. Item collatis annis biblicis diluvium erit collocandum a. C. 3300-3000, creatio primi hominis 4600-4300. - Quaestio h. 1l. unice examinanda haec est, an quidquam habeant monumeníta, quo cogamur longius tempus concedere ante Abraham vel ante diluvium effluxisse. Pro dynastiis tam aegyptiis Manethonis quam babylonicis Berosi , exclusis dynastiis mythicis, censent viri docti plures haud multo plus quam annorum tria millia requiri. Sed omnia hic sunt perquam incerta et incompleta. Exstat textus cuneiformis, secundum quem Naram Sin filius Sargon I a. C. circiter 3750 urbi Accad imperaverit. Verum cum ipsi assyrologi plures ob rationes nullatenus e s. scriptura petitas ei textui fidem denegent, res dubia manet. Inter omnes quaestiones Genesin attingentes vix alia tantum, quantum quaestio chronologica incerta est atque confusa. Nos annorum numeros, quos textus sacer nunc habet, critice definire atque inter se componere studuimus. Antequam vero definiamus, hi numeri sintne integri, truncati an corrupti, plura ex antiquissima chronologia, Babyloniorum imprimis atque Aegyptiorum , illustrentur oportet. Quae cum ita sint, maluimus rem in medio relinquere, quam novo systemate infinitum paene systematum agmen augere. Tot profecto controversiis, ex lis quae de Genesi sunt, nostro hoc aevo novum et insperatum lumen affusum conspeximus, ut merito confidamus disputationem item chronologicam tandem , imo fortasse brevi, expeditum iri. In Introd. p. 41 sq. statuebamus, trium magnorum patriarcharum vitas primitus unam fuisse continuam narrationem, quae intextis postmodum Generationibus Ismael et Esau fuerit in partes distincta. Ib. p. 98 sqq. idem Abrahae actorum tres demonstrabamus esse partes; eius in terram promissam ingressum 11,97-15,94; eius fidem 15,1- 22,19; supplementum 22,20-25,11. Ceterum sequentibus, gravioribus iam de Cosmogonia, Diluvio etc. expeditis controversiis, capita introductoria non adscribimus, sed solum tradimus commentarium. Arg. — Cum Thare duce stirps electa Chaldaea excesserit, apte narratio inscribitur Generationes Thare, non Abrahae. Qui tamen simul titulus antiquissimam: prodit originem : cui auctor Iudaeus utique sub-. stituisset titulum « Generationes Abraham ». Narratur porro Thare cum Abram, Lot et Sarai profectio de Ur iterque in Haran, ubi supremum diem obiit Thare. |
11:27
v. 91 « Hae sunt autem generationes Thare : Thare genuit Abram, Nachor ei Aran ». Repetitur his v. 26, uti 6,10 repetebatur 5,31, et 5,1 sq. repetebatur 1,27. Filii non utique ordine aetatis recensentur, cum Aran, qui filiam Melcham Nachori concessit uxorem, sane Nachore fuerit aetate maior; et, cum veri simillimum sit etiam Saram fuisse Arani filiam, ea autem Gen. 17,17 fuerit decem annis iunior quam Abram, sane Aran pluribus ante Abram annis natus sit oportet. Ergo annus septuagesimus Thare v. 26 ille est annus, quo Abram, non vero quo praeter ipsum etiam Nachor et Aran nati sunt. Similiter neque uno anno nati fuere Sem, Cham et Iaphet. Dices, scripturam affirmare, illo septuagesimo anno tres illos filios natos esse. Respondeo, scripturam supponere sapientem lectorem, qui perspiciat non bis, decursu undecim generationum, tres filios uno partu editos affirmari. Scriptura non vult nobis annos dare nisi patriarcharum. « Porro Aran genuit Lot ».
11:28
v. 98 « Mortuusque est Aran ante Thare patrem suum in terra nativitatis suae, àn Ur Chaldaeorum ». Soli LXX (non Ios.) pro Ur habent 4690«, pro "M sc. repetentes praecedens y^X (etiam Gen. 15,7 et 2 Esdr. 9,7). Bene vero LXX Syr. a"iv5 reddunt ;2z33alov. Mát Kaldi apud Assyrios nomen erat Chaldaeae, 1. e. regionis ad meridiem Babylonis sitae; Sinus Persicus audiebat tedmtuv sa mat Kaldi, mare Chaldaeum. Sed Chaldaei apud Babylonios vocabantur K4sd4, quo patet vocem hebraeam immediate e Babylonia fuisse acceptam. Quodsi vero Ur in Chaldaea sit quaerendum, tum alia non est nisi celebris illa urbs Uru, nunc Mughair, sita haud procul ab occidentali Euphratis ripa ad Pallacopam , habens antiquissimum Lunae templum. Ibi regnabat viginti quinque circiter a. C. saeculis Urbagas, qui toti videtur Chaldaeae imperasse et in pluribus urbibus templa exstruxit ; eius inscriptiones lingua quam dicunt accadica sunt exaratae. Sed filii eius Dungi reperta est inscriptio assyriaca in Ninive. Cf. Schrader et Tiele. Cum "5 etiam sonet ignem, hinc nata est fabula rabbinica de Abram apud Chaldaeos in fornacem misso (Ps. Ion., Targ. Hier.), quam etiam Hier. (cf. Rahmer) expressit 2 Esdr. 9, 7 vertens « eduxit eum de igne Chaldaeorum ». In eodem igne fingitur Aran periisse. Mirum est, hac in re Iac. Edess. rursum afferre nomen illud VP nunc quidem tamquam nomen idoli Chaldaeorum, quod tamen h. 1l. corruptum crediderim ex nm Am. 5,26, quod apud Arabes nomen traditur fuisse Saturni. Nomen Zeschae secus non recurrit. Zos. Sarai et Melcham dicit sorores, suppresso leschae nomine. Ps. Jon. et Targ. Hier. ei nomini adscribunt verba « haec est Sarai ». Consentiunt Ephr., Jac. Edess., Hier. (cf. Rahmer). Gen. 20, 12 dicit Abram de Sarai : « Vere soror mea est, filia patris mei est et non filia matris meae ». « Filia patris » sensu Hebraeorum vere erat, si erat ex eodem avo progenita, avus quippe est pater mediatus ; « filia matris » vere non erat, sive matrem intelligas genitricem aut aviam. Ex 24, 4; 98, 2 patet, patriarchas consuevisse uxores accipere e proximis cognatis. Hinc duo sunt, quae in textu nostro admirationem faciunt, et Sarai cognatae genus taceri et Ieschae inutile nomen recenseri. Communiter igitur iam sentiunt auctores, eandem esse Iescham quae Sarai. Alii binominem fuisse aiunt : sed, inquit Per., « non est credibile voluisse Moysen eo loco ludere ambiguitate verbi ». Aaschi ait nzb' a "o1 idem sonare quod "qv, sc. « dominam ». Si nominis * initiale supponas e praecedente voce reduplicatione ortum, literae 120 et *nv in antiqua scriptura ita sunt similes inter se, ut facile potuerint permutari.
11:31
- Ur Chaldaeorum , ut irent zn terram Chanaan ». Facti rationem accuratius docemur Ios. 24,2 sq. : « Trans fluvium habitaverunt patres vestri ab initio, Thare pater Abraham et Nachor, servieruntque diis alienis. Tuli ergo patrem vestrum Abraham de Mesopotamiae finibus ». Item Iudith 5,6 sqq. ait Achior : « Populus iste ex progenie Chaldaeorum est. Hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum, qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes igitur ceremonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant, unum. Deum coeli coluerunt, qui et praecepit eis, ut exirent inde et habitarent in Charan ». Ex his habes, maiores Abraham et nominatim Thare inter Chaldaeos « serviisse diis alienis », i. e. utique non vero Deo soli. Venerati sunt sane lunam et solem et stellas, quorum in Chaldaeis urbibus tot inclita visebantur templa. Quatenus hac in re veri nominis idololatriae notam incurrerint, nostrum non est definire : censent enim antiquitatum babyloniarum peritissimi, habuisse illas gentes primitus supremi numinis ideam, quod supra reliquos deos plurimum emineret. Fortasse superstitionis potius naevum fuit. Habes ex iisdem textibus, non solam ex Haran, sed ipsam ex Ur profectionem Deum praecepisse, quod confirmatur Gen. 12,1 verbis : « Egredere de terra tua et de loco nativitatis tuae »; locus siquidem nativitatis non erat Haran, neque apte dicebatur « terra sua » locus, in quo brevi tantummodo Abram substitit. Ex iisdem textibus cum 19,1 sqq. collatis etiam illud fit probabile, Deum per Abram Tharen iussisse emigrare; neque enim est in textibus, quo iure merito adstruamus, praeter revelationem immediate factam Abrahae, alteram immediate factam esse Thare. Hebr. Chald. Targ. DIN "NY!, « et exierunt cum eis ». Verius, uti videtur, Sam. Vdlg. LXX Syr. DN NYY!, « et eduxit eos ». Egressus de Chaldaea dux est Thare. — Gen. 24, 10 Nachor iam non Chaldaeam incolit, sed Aram Naharaim et quidem, quod ex 27, 43; 28, 10; 29, 4 colligo, ipsam Haran. Ex hoc non sequitur necessario illuc cum parente Thare commigrasse : quando migraverit, nescimus. Sam. quidem sequentem textum habet, cuius additamenta uncinis includimus : nN'"] "v nN" 132 [mna] a»aw new "m2 [n255. Igitur pro sing. 353 et 13. scribit pluralia. Ceterum textus corruptus esse dignoscitur. Oportebat Nachor aeque recenseri atque Melcham. Praeterea, licet semel Ez. 23, 44 legatur stat. absol. plur. TUN, at stat. con$tr. plur. DN nullibi legitur neque grammaticae satisfacit. ' « Veneruntque usque Haran et habitaverunt 1b: ». 39* non necessario diuturnam edicit moram, quam affirmat Schrader KAT; subsistendum saltem fuit eo in loco, quoad Thare extremum traheret spiritum. Quo aetatis anno Abram Chaldaea excesserit, non docemur, sed solum 12,4 qua aetate excesserit Haran. Erat haec nobilis urbs ad Beliam flumen, recto fere itinere inter Nisibin et Gargamis, saepius in textibus assyris appellata , eadem atque KZ5bar, ubi victus est Crassus.
11:32
v. 32 « Et facti sunt dies Thare ducentorum quinque annorum , et mortuus est in. Haran ». Diximus in Generationibus Sem praeferendum esse Sam. '15. 9. Iter ab Haran usque Sichem Gen. 12,1-7. Arg. — Abrahamum ,, itineris defuncto patre ducem , comitatura narratio primum totius itineris supplet causam, divinum sc. mandatum iam in Chaldaea acceptum, relicta nativitatis terra petendae regionis a Deo monstrandae v. 1-4. Cui mandato si Abram obsequatur, insignem plane in semine suo nanciscetur benedictionem. Dein iter ab Haran Sichimam narratur, obsequio eiusdem divini mandati (Bonfr.) susceptum , quo procedere iubebatur, donec veniret ad terram , quam monsíraret ei Deus. Hic vero hanc esse terram patriarchae promissam declarat, et ab eo vicissim sacrificio oblato honoratur. | Cap. XII
11:1
BABELE, TORRE di. « Costruzione eretta a Babilonia (Babel) a scopo politico-religioso, e rimasta incompiuta (Gen. 11, 1-9). Il frazionamento dell'umanità in popoli discordi deriva da un « peccato originale » collettivo (cf. Ps. 2, 4): è un castigo di Jahweh, perché l'unione degli uomini fomentava la superba …
… Esso fu ricostruito da N.; appartiene ad un tipo di costruzioni note in Babilonia da tempo immemorabile, così da essere il fondamento storico della pericope di Gen. 11, 1-11 (v. BABELE, Torre di). Furono oggetto delle cure premurose di N. quasi tutti i templi, non solo a Babilonia, ma anche a Borsippa, Kuta, Sippar, Akkad, Kif, Dilbad, Larsa, Ur, Uruk ed altre città. …
… Gli antichi, seguiti ancora da parecchi recenti (Hetzenauer, Vaccari), ritengono che si alluda alla divisione avvenuta dopo la confusione delle lingue (Gen. 11, 1-9): « il Signore confuse le lingue di tutto il mondo e di là le disperse per tutta la terra ». Questa ebbe luogo nella quinta generazione dopo il diluvio, secondo i dati oggi conosciuti. …
SENNAAR (ebr. Šin'ār). - Termine geografico che in alcune pericopi bibliche significa la terra di Babilonia, p. es., Gen. 10, 10 sg. (persino in opposizione all'Assiria); ibid. 11, 1-9 (torre di Babele [v.]); Dan. 1, 2; Zach. 5, 11. In altre però sembrerebbe
Nel Vecchio Testamento, Gen. 11, 1-9, il racconto della torre, mighdál, e della confusione delle lingue si riferisce ad una z. e precisamente a quella del tempio Esagila di Marduk (v.) nella città di Babele. …
11:3
… Abramo (v.), venuto da Ur, visse colà lunghi anni prima di partire alla volta di Canaan (Gen. 11, 3 sg.; 12, 4 sg.); vi si svolsero gli idillici episodi di Rebecca e di Rachele presso il pozzo di H., e la fuga di Giacobbe (Gen. 24, 10; 27, 43; 28, 10; 29, 4).
11:4
M. fu il primo a scoprire e a valutare la legge del parallelismo ebraico, che chiamò « epesegesi » (I, pp. 44 sg., 67, 168, 224 sgg.; note a Gen. 4, 23 sg.; 11, 4; 49, 10 sg.; II, pp. 102 sg., 268; note a Num. 23, 7; Is. 63, 1) già nell'opuscolo inedito De poesi Hebraeorum del 1740; mentre il libro di R. Lowth, cui veniva attribuita tale scoperta, …
11:10
1. A. (ebr. 'Arpahšad), figlio di Sem, n. 2 anni dopo il diluvio (Gen. 10, 22; 11, 10), nonno o bisnonno di Heber (v.). …
… Dalle genealogie dei Sethtiti (Gen. 5, 3-31) e dei Noachiti (Gen. 11, 10-26) risultano 1656 anni (nel cod. Samar. 1307, nei Settanta 2242 [2262]) dalla creazione dell'uomo al diluvio, 920 anni (cod. …
I P. postdiluviani nel testo masoretico sono 9, nei Settanta e in Lc. 3, 36 sono 10 per l'aggiunta di Cainan (cf. anche I Par. 24, 27). In Gen. 11, 10-26 sono presentati come genealogia di Sem; in Gen. 10, 21 sg. si ha un'altra discendenza di Sem: Aelam, Assur, Arphaxad, Lud, Aram. …
11:12
dente di Gen. 10, 24; 11, 12 (cf. I Par. 1, 18) egli è nominato nei Settanta, ma non nell'ebraico (e Volgata), in cui la discendenza passa direttamente da Arphaxad a Sale.
11:14
… Nipote di Arphaxad, figlio di Sem, progenitore d'Abramo hā-'ibhrī (Gen. 14, 13): Gen. 10, 21. 24 sg.; 11, 14-17; I Par. 1, 18 sg. 25. Inoltre il capo di una famiglia sacerdotale, al tempo di Ioskim (Neh. 13, 20); uno della tribù di Gad (I Par. 5, 13. 5-6); due della tribù di Beniamin (I Par. …
11:18
… P. generò Reu, all'età di 30 anni, e « morì a 230 anni lasciando figli e figlie » (Gen. 11, 18 sg.). È ricordato da Lc. 3, 35.
11:20
SARUG (ebr. Šērāgh). - Discendente di Sem, presentato come figlio di Reu e padre di Nachor; quindi sarebbe stato proavo di Abramo (Gen. 11, 20-23; I Par. 1, 26). È ricordato anche nella genealogia di Gesù, che si legge in Lc. 3, 35.
11:26
ABRAMO. - Patriarca del Vecchio Testamento, figlio di Tare, discendente di Sem. La sua storia, ricca di particolari, è narrata in Gen. 11, 26-25, 11.
ARAN (COSÌ LA VOLGATA; SETTANTA 'APPÉY, EBR. HÂRÂN «MONTANARO»)
ARAN (così la Volgata; Settanta 'Appéy, ebr. Hârân «montanaro»). - Figlio di Thare e fratello di Abramo e di Nachor. Gen. 11, 26-29 lo nomina al terzo posto, per la minore importanza che egli occupa nella storia del popolo ebreo rispetto agli altri due. Fu padre di Lot. Premori al padre Thare, quando ancora abitava …
NACHOR (ebr. Nāhōr). - Figlio di Thare e fratello di Abramo (Gen. 11, 26). Fu padre di 12 figli, dei quali 8 avuti da Melcha, figlia di suo fratello Aran e sorella di Lot, e 4 da un'altra moglie di nome Roma: questi furono capostipiti o eponimi di altrettante …
THARÉ (EBR. TÉRAH, SETTANTA ΘΆΞΑ, ΘΆΞΑ)
… Con Abramo, Sarai e Lot (v.) emigrò da Ur nella Caldea a Haran (v.), ove morì (Gen. 11, 26-27.31; Lc. 3, 34).
11:27
SARA (EBR. ŠĀRAH = PRINCIPESSA « SETTANTA ΣΈ222 »)
SARA (ebr. Šārah = principessa « Settanta Σέ222 »). - 1. Moglie di Abramo; era sua sorella per parte di padre, ma figlia di un'altra madre (Gen. 20, 12): probabilmente si identifica con Iescha (v.), figlia di Haran e sorella di Lot (ibid. 11, 27-31), come ritengono Flavio Giuseppe (Antiq. …
11:28
Anche nella Bibbia vi è la stessa incertezza nel fissarne i confini. Gen. 11, 28, 31 sembra intendere questa regione nel senso ristretto. …
UR. - Antichissima città mesopotamica (sumerico URIM⁴⁰, più tardi URI⁴¹, accadico URG⁴²), nominata nella Bibbia in Gen. 11, 28-31; 15, 7; Neh. 9, 7 (ebr. 'Ur Kaidim, « Ur dei Caldei »). Oggi è il Tell al-Muqajjar (« del bitume », secondo la tecnica di Ur-Nammu, che nelle sue costruzioni usava come cemento dei …
11:29
IESCHA. - Sotto questo nome, che non ricorre altrove nella Bibbia, è menzionata in Gen. 11, 29 una figlia di Aran fratello di Abramo, sorella di Lot e di Melcha.
11:31
… Abitava con la sua famiglia di discendenza thareita in Haran (v.), nella Mesopotamia, ove anche Abramo si era fermato per qualche tempo (Gen. 11, 31). Accolse benevolmente il servo di Abramo Eliezer, venuto per cercare la sposa ad Isacco tra i membri della stessa famiglia thareita, e diede volentieri il suo consenso, insieme con …
11:32
Questa regione aveva per centro Harrān (v.), la città in cui si stabilì Thare (Terah), padre di Abramo, dopo la sua migrazione da Ur dei Caldei con la sua famiglia (Gen. 11, 32). Harrān rimase la residenza di Nachor, fratello di Abramo; tra i discendenti di Abramo, trasferitosi in Canaan, e i discendenti di Nachor, rimasti in Harrān, si mantennero rapporti. …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.