Mans sinnes cause of the deluge. 4. Giants vvere then vpon the earth. 8. Noe being iust vvas commanded to build the Arke, 18. vvherin he vvith seuen persons more, and the seede of other liuing things vvere saued.
1And after that men began to be multiplied upon the earth, and daughters were born to them,E avendo principiato gli uomini a moltiplicare sopra la terra, e avendo avuto delle figliuole,AND after that men began to be multiplied vpon the earth, & had procreation of daughters:Cumque cœpissent homines multiplicari super terram, et filias procreassent, 2The sons of God seeing the daughters of men, that they were fair, took to themselves wives of all which they chose.I figliuoli di Dio vedendo la bellezza delle figliuole degli uomini, preser per loro mogli quelle che più di tutte lor piacquero.The sonnes of God seing the daughters of men, that they were faire, tooke to them selues wiues out of al, which they had chosenvidentes filii Dei filias hominum quod essent pulchræ, acceperunt sibi uxores ex omnibus, quas elegerant. 3And God said: My spirit shall not remain in man for ever, because he is flesh, and his days shall be a hundred and twenty years.E il Signore disse: Non rimarrà il mio spirito per sempre nell'uomo, perché egli è carne: e i loro giorni saranno cento venti anni.And God said: My spirit shal not remaine in man for euer, because he is flesh: & his dayes shal be an hūdred & twentie yeares.Dixitque Deus: Non permanebit spiritus meus in homine in æternum, quia caro est: eruntque dies illius centum viginti annorum. 4Now giants were upon the earth in those days. For after the sons of God went in to the daughters of men, and they brought forth children, these are the mighty men of old, men of renown.Ed erano in quel tempo de' giganti sopra la terra: imperocché dopo che i figliuoli di Dio si accostarono alle figliuole degli uomini, ed elle fecer figliuoli, ne vennero quelli possenti in antico, e famosi uomini.And Giants were vpon the earth in those dayes. For after the sonnes of God did companie with the daughters of men, and they brought forth children, these be the mightie of the olde world, famous men.Gigantes autem erant super terram in diebus illis: postquam enim ingressi sunt filii Dei ad filias hominum, illæque genuerunt, isti sunt potentes a sæculo viri famosi. 5And God seeing that the wickedness of men was great on the earth, and that all the thought of their heart was bent upon evil at all times,Vedendo adunque Dio, come grande era la malizia degli uomini sopra la terra; e tutti i pensieri del loro cuore erano intesi a mal fare continuamente,And God seing the malice of men was much on the earth: and that al the cogitation of their hart was bent to euil at al times,Videns autem Deus quod multa malitia hominum esset in terra, et cuncta cogitatio cordis intenta esset ad malum omni tempore, 6It repented him that he had made man on the earth. And being touched inwardly with sorrow of heart,Si pentì d'aver fatto l'uomo. E preso da intimo dolor di cuore,it repented him that he had made man on the earth. And touched inwardly with sorrowe of hart,pœnituit eum quod hominum fecisset in terra. Et tactus dolore cordis intrinsecus, 7He said: I will destroy man, whom I have created, from the face of the earth, from man even to beasts, from the creeping thing even to the fowls of the air, for it repenteth me that I have made them.Sterminerò, disse egli, l'uomo da me creato dalla faccia della terra, dall'uomo fino agli animali, da' rettili fino agli uccelli dell'aria; imperocché mi pento d'averli fatti.I wil, saith he: cleane take away man, whom I haue created, from the face of the earth; from man euen to beastes, from that which creepeth euen vnto the foules of the ayre. for it repenteth me that I haue made them.Delebo, inquit, hominem, quem creavi, a facie terræ, ab homine usque ad animantia, a reptili usque ad volucres cæli: pœnitet enim me fecisse eos.
8But Noe found grace before the Lord.Ma Noè trovò grazia dinanzi al Signore.But Noe found grace before our Lord:Noë vero invenit gratiam coram Domino. 9These are the generations of Noe: Noe was a just and perfect man in his generations, he walked with God.Questi sono i figliuoli generati da Noè. Noè fu uomo giusto, e perfetto ne' suoi tempi, camminò con Dio.These are the generations of Noe: Noe was a iust and perfect man in his generations, he did walke with God.Hæ sunt generationes Noë: Noë vir justus atque perfectus fuit in generationibus suis; cum Deo ambulavit. 10And he begot three sons, Sem, Cham, and Japheth.E generò tre figliuoli, Sem, Cam, e Japheth.And he begat three sonnes, Sem, Cham, & Iapheth.Et genuit tres filios, Sem, Cham et Japheth. 11And the earth was corrupted before God, and was filled with iniquity.Ma la terra era corrotta davanti a Dio, e ripiena d'iniquità.And the earth was corrupted before God, and was replenished with iniquitie.Corrupta est autem terra coram Deo, et repleta est iniquitate. 12And when God had seen that the earth was corrupted (for all flesh had corrupted its way upon the earth),Ed avendo Dio veduto come la terra era corrotta (perocché ogni uomo sulla terra nella sua maniera di vivere era corrotto),And when God had perceiued that the earth was corrupted (for al flesh had corrupted his way vpon the earth)Cumque vidisset Deus terram esse corruptam (omnis quippe caro corruperat viam suam super terram), 13He said to Noe: The end of all flesh is come before me, the earth is filled with iniquity through them, and I will destroy them with the earth.Disse a Noè: La fine di tutti gli uomini è imminente ne' miei decreti; la terra per opera loro è ripiena d'iniquità, e io gli sterminerò insieme colla terra.he said to Noe: The end of al flesh is come before me, the earth is replenished with iniquitie from the face of them, & I wil destroy them with the earth.dixit ad Noë: Finis universæ carnis venit coram me: repleta est terra iniquitate a facie eorum, et ego disperdam eos cum terra. 14Make thee an ark of timber planks: thou shalt make little rooms in the ark, and thou shalt pitch it within and without.Fatti un'arca di legnami piallati: tu farai nell'arca delle piccole stanze, e la invernicerai di bitume e di dentro e di fuori.Make thee an arke of timber planke: cabinets shalt thou make in the arke, and shalt pitch it within, and without with bitume.Fac tibi arcam de lignis lævigatis; mansiunculas in arca facies, et bitumine linies intrinsecus et extrinsecus. 15And thus shalt thou make it. The length of the ark shall be three hundred cubits: the breadth of it fifty cubits, and the height of it thirty cubits.E la farai in questo modo: La lunghezza dell'arca sarà di trecento cubiti, la larghezza di cinquanta cubiti, l'altezza di trenta.And thus shalt thou make it. The length of the Arke shal be three hundred cubitts: fiftie cubitts the breadth, and thirtie cubitts the height of it.Et sic facies eam: trecentorum cubitorum erit longitudo arcæ, quinquaginta cubitorum latitudo, et triginta cubitorum altitudo illius.
16Thou shalt make a window in the ark, and in a cubit shalt thou finish the top of it: and the door of the ark thou shalt set in the side: with lower, middle chambers, and third stories shalt thou make it.Farai nell'arca una finestra, e il tetto dell'arca farai, che vada alzandosi fino a un cubito: farai poi da un lato la porta dell'arca: vi farai un piano di fondo, un secondo piano, e un terzo piano.Thou shalt make a windowe in the arke, and in a cubit finish the toppe of it: and the dore of the arke thou shalt set at the side belowe, middle chambers, and third loftes shalt thou make in it.Fenestram in arca facies, et in cubito consummabis summitatem ejus: ostium autem arcæ pones ex latere; deorsum, cœnacula et tristega facies in ea. 17Behold, I will bring the waters of a great flood upon the earth, to destroy all flesh, wherein is the breath of life under heaven. All things that are in the earth shall be consumed.Ecco, che io manderò sopra la terra le acque del diluvio ad uccidere tutti gli animali, che hanno spirito di vita sotto del cielo: tutto quello che è sopra la terra, anderà in perdizione.Behold I wil bring the waters of a great floud vpon the earth, that I may destroy al flesh, wherin there is breath of life vnder heauen. Al thinges that are in the earth, shal be consumed:Ecce ego adducam aquas diluvii super terram, ut interficiam omnem carnem, in qua spiritus vitæ est subter cælum: universa quæ in terra sunt, consumentur. 18And I will establish my covenant with thee, and thou shalt enter into the ark, thou and thy sons, and thy wife, and the wives of thy sons with thee.Ma io farò il mio patto con te, ed entrerai nell'arca tu, e i tuoi figliuoli, la tua moglie, e le mogli dei tuoi figliuoli.and I wil establish my couenant with thee: and thou shalt enter into the arke, thou and thy sonnes, and thy wife, and the wiues of thy sonnes with thee.Ponamque fœdus meum tecum: et ingredieris arcam tu et filii tui, uxor tua, et uxores filiorum tuorum tecum. 19And of every living creature of all flesh, thou shalt bring two of a sort into the ark, that they may live with thee: of the male sex, and the female.E di tutti gli animali d'ogni specie due ne farai entrare nell'arca, maschio, e femmina.And of al liuing creatures of al flesh, thou shalt bring payres into the arke, that they may liue with thee, of the male sexe, and the female.Et ex cunctis animantibus universæ carnis bina induces in arcam, ut vivant tecum: masculini sexus et feminini.
20Of fowls according to their kind, and of beasts in their kind, and of every thing that creepeth on the earth according to its kind: two of every sort shall go in with thee, that they may live.Degli uccelli secondo la loro specie; e de' giumenti di ogni specie, e di tutti i rettili della terra secondo la loro specie: due entreranno teco nell'arca affinché possano conservarsi.Of foules according to their kind, and of beastes in their kind, & of al that creepeth on the earth according to their kind: payres of al sortes shal enter in with thee, that they may liue.De volucribus juxta genus suum, et de jumentis in genere suo, et ex omni reptili terræ secundum genus suum: bina de omnibus ingredientur tecum, ut possint vivere. 21Thou shalt take unto thee of all food that may be eaten, and thou shalt lay it up with thee: and it shall be food for thee and them.Prenderai adunque teco di tutte quelle cose, che possono mangiarsi, e le porterai in questa tua casa: e serviranno a te e a loro di cibo.Thou shalt take therfore with thee of al meates, that may be eaten, and thou shalt lay them vp with thee: and they shal be meate for thee and them.Tolles igitur tecum ex omnibus escis, quæ mandi possunt, et comportabis apud te: et erunt tam tibi, quam illis in cibum. 22And Noe did all things which God commanded him.Fece adunque Noè tutto quello che gli avea comandato il Signore.Noe therfore did al thinges, which God commanded him.Fecit igitur Noë omnia quæ præceperat illi Deus.
6:1
Haydock
Daughters. These had borne equal proportion with the males from the beginning; but here they are particularized, because they were the chief instruments in corrupting the descendants of Seth. (Haydock)
Menochius
Even the sons of these libidinous people were so effeminate, as to deserve to be called women. (Menochius)
6:2
Challoner
The sons of God. The descendants of Seth and Enos are here called Sons of God, from their religion and piety: whereas the ungodly race of Cain, who by their carnal affections lay grovelling upon the earth, are called the children of men. The unhappy consequence of the former marrying with the latter, ought to be a warning to Christians to be very circumspect in their marriages; and not to suffer themselves to be determined in choice by their carnal passion, to the prejudice of virtue or religion. (Challoner)
Calmet
See St. Chrysostom, hom. 22, etc. Some copies of the Septuagint having the angels of God, induced some of the ancients to suppose, that these spiritual beings (to whom, by another mistake, they attributed a sort of aerial bodies) had commerce with women, as the pagans derived their heroes from a mortal and a god. But this notion, which is borrowed from the book of Henoch, is quite exploded. (Calmet)
6:3
Year of the World 1536, Year before Christ 2468.
Challoner
His days shall be, etc. The meaning is, that man's days, which before the flood were usually 900 years, should now be reduced to 120 years. Or rather, that God would allow men this term of 120 years, for their repentance and conversion, before he would send the deluge. (Challoner)
Calmet
He spoke therefore to Noe in his 480th year. (St. Augustine) Those who suppose, that he foretold this event 20 years later, think with St. Jerome, that God retrenched 20 years from the time first assigned for penance. The Spirit of the sovereign Judge was fired with contending; or, as others translate it, with remaining quiet as in a scabbard, and bearing with the repeated crimes of men. He resolved to punish them severely in this world, that he might shew mercy to some of them hereafter. (St. Jerome, 9. Heb.) (Calmet)
Worthington
If we suppose, that God here threatens to reduce the space of man's life to 120 years, we must say, at least, that he did it by degrees: for many lived several hundred years, even after the deluge. In the days of Moses, indeed, few exceeded that term. But we think the other interpretation is more literal, and that God bore with mankind the full time which he promised. (Worthington)
6:4
Challoner
Giants. It is likely the generality of men before the flood were of a gigantic stature, in comparison with what men now are. But these here spoken of, are called giants, as being not only tall in stature, but violent and savage in their dispositions, and mere monsters of cruelty and lust. (Challoner)
Haydock
Yet we need not imagine, that they were such as the poets describe, tearing up mountains, and hurling them against heaven. Being offspring of men, who had lived hitherto with great temperance, but now gave full scope to their passions, and the love of the fair daughters whom they chose, we need not wonder that they should be amazingly strong and violent. Nephilim, rushing on, as Ag.[Aquila?] translates. That there have been giants of an unusual size, all historians testify. Og, Goliah, etc. are mentioned in Scripture, and the sons of Enac are represented as much above the common size, as the Hebrews were greater than grasshoppers, Numbers 13:34. If we should suppose they were four or five times our size, would that be more wonderful than that they should live nine or ten times as long as we do? See St. Augustine, City of God 15:9, 23; Calmet's Dissert. etc. Delrio affirms, that in 1572 he saw at Rouen, a native of Piedmont, above nine feet high. (Haydock)
Haydock
Of old. The corruption of morals had commenced many ages ago, and some of the sons of Seth had given way to their lusts; so that we are not to suppose, that these giants were all born within a hundred years of the flood, as some might suppose from their being mentioned here, after specifying the age of Noe, Genesis 5:31. (Haydock)
6:5
Menochius
At all times. Hebrew: only evil continually. They had no relish for any thing else: as we may say of a glutton, he thinks of nothing but his belly. Yet some good thoughts would occur occasionally, and we may grant that they did some things which were not sinful. (Menochius)
Calmet
If we follow corrupt nature, and live among sinners, we find a law within us warring against the spirit; and a very powerful grace is necessary to rescue us from such a dangerous situation. (Calmet)
Worthington
Though the expressions in this place seem general, they must be understood with some limitations. (Worthington)
6:6
Challoner
It repented him, etc. God, who is unchangeable, is not capable of repentance, grief, or any other passion. But these expressions are used to declare the enormity of the sins of men, which was so provoking as to determine their Creator to destroy these his creatures, whom before he had so much favoured. (Challoner)
Haydock
God acted outwardly as a man would do who repented. (Haydock)
6:8
Worthington
Grace. Notwithstanding the general denunciation against all flesh, we see here that God will not confound the just with the guilty, in the same punishment. Noe pleased God, by observing the most perfect justice, in the midst of a corrupt generation. (St. Chrysostom; etc.) (Worthington)
6:12
Liranus
Its way, being abandoned to the most shameful and unnatural sins. (Liranus)
6:13
Haydock
All flesh. I will destroy all these carnal and wicked people, and, because all other creatures were made only for man's use, and will be useless, I will involve them in the common ruin, reserving only what will be necessary for the support of the few, who shall be preserved, and for the repeopling of the earth. (Haydock)
6:14
Calmet
Timber planks. Hebrew, "gopher wood," which is no where else mentioned in Scripture. It was probably a sort of wood full of rosin, and being besmeared with something like our pitch, was capable of resisting the fury of the ensuing tremendous storm, for a length of time. (Calmet; Haydock)
Rooms to separate the birds, various animals, provisions, etc.
Menochius
Pitch, literally: "besmear it with bitumen," which has a very strong smell, able to counteract the disagreeable odours arising from beasts confined. (Menochius)
Calmet
It might be mixed with some other ingredients, naphtha, pitch, etc. (Calmet)
6:15
Challoner
Three hundred cubits, etc. The ark, according to the dimensions here set down, contained four hundred and fifty thousand square cubits; which were more than enough to contain all the kinds of living creatures, with all necessary provisions: even supposing the cubits here spoken of to have been only a foot and a half each, which was the least kind of cubits. (Challoner)
Haydock
It is therefore unnecessary for us to have recourse, with Cappel, to the sacred cubit, which was twice as large as the common one, but which seems not to have been in use among the Jews before the Babylonian captivity. Still less need we adopt the geometrical cubit, which contains six ordinary ones, as we might be authorised to do by the great names of Origen and St. Augustine, City of God 15:27. q. in Gen. 1:4. These dimensions would make the ark as large as a city. Moses always speaks of the same sort of cubit, used probably in Egypt. Apelles and other heretics, with some modern infidels, have attempted to shew, that this account of Moses is fabulous. But they have been amply refuted by able calculators, John Buteo, Pelletier, etc. This amazing structure, for which God himself gave the plan, was divided with three stories, besides the lower part of the vessel, which might serve to keep fresh water. The different species of animals are not so numerous, as some imagine. Fishes, and such creatures as can live in water, would not need to come into the ark. Animals deprived of exercise, and allowed barely what may support nature, will live upon a very little. Even an ox, according to Columella, will live on 30 pounds of hay, or on a cubic foot, a whole day, so that 400 of these large creatures might be supported on 146,000 cubic feet. The middle story, for provisions, would alone contain 150,000 cubits. Noe's family, and the birds, would probably occupy the room above, in which was a window all around, of the height of a cubit, without glass or crystal, which were not yet invented, but defended with lattice work of wood, like our dairy rooms. (Haydock)
6:16
In a cubit. This is understood by some, of the height of the window; by others, of the roof, which would be almost flat, like the top of a coach. Menoch supposes, that the whole ark was to be measured with the cubit in every part, from the bottom to the top; and the words of it, properly refer to the ark.
Calmet
Side, or at the end, about the middle way, that the animals might be conveyed easily to their stalls. The door would open into the story allotted to the beasts, and all things might enter it by a sort of bridge, or by sloping planks. (Calmet)
Tirinus
Ordure might be thrown down into the lowest part of the ark, separated from the reservoir of fresh water, or might be brought up with ropes and buckets to the window at the top, which would easily open. (Tirinus)
6:18
Calmet
My covenant, that thou shalt be saved, amid the general ruin. This is the second covenant of God with man: the first was with Adam, the third with Abraham, when circumcision was instituted, and the last with Moses, Exodus 19. All others were only ratifications of these; and even these were only figures of that which our Saviour entered into with men, when he undertook to make satisfaction for them to his Father. (Calmet)
6:19
Calmet
Two, intended for the propagation of their kind. God afterwards specifies what more Noe should preserve for food, Genesis 7:2. (Calmet).
Haydock
Wild beasts forgot their savage nature, and became subject to the just Noe; and all came readily at his beck, in the same manner as domestic animals come when we offer them food. Yet, in all this we must acknowledge the work of God, and a sort of miracle. (Haydock)
6:2
The sons of God.... The descendants of Seth and Enos are here called sons of God from their religion and piety: whereas the ungodly race of Cain, who by their carnal affections lay grovelling upon the earth, are called the children of men. The unhappy consequence of the former marrying with the latter, ought to be a warning to Christians to be very circumspect in their marriages; and not to suffer themselves to be determined in their choice by their carnal passion, to the prejudice of virtue or religion.
6:3
His days shall be, etc.... The meaning is, that man’s days, which before the flood were usually 900 years, should now be reduced to 120 years. Or rather, that God would allow men this term of 120 years, for their repentance and conversion, before he would send the deluge.
6:4
Giants.... It is likely the generality of men before the flood were of a gigantic stature in comparison with what men now are. But these here spoken of are called giants, as being not only tall in stature, but violent and savage in their dispositions, and mere monsters of cruelty and lust.
6:6
It repented him, etc.... God, who is unchangeable, is not capable of repentance, grief, or any other passion. But these expressions are used to declare the enormity of the sins of men, which was so provoking as to determine their Creator to destroy these his creatures, whom before he had so much favoured.
6:15
Three hundred cubits, etc.... The ark, according to the dimensions here set down, contained four hundred and fifty thousand square cubits; which was more than enough to contain all the kinds of living creatures, with all necessary provisions: even supposing the cubits here spoken of to have been only a foot and a half each, which was the least kind of cubits.
6:1
The professors of true religion were called the sōnes of God. the folowers of errors the sōnes of men.
6:2
2. Sonnes of God.] The progenie of Seth, professing true faith & Religion, Sōnes of God and sonnes of men was then such a distinction, as now Catholiques and Heretiks. were called the sonnes of God: and those of Cains issue and congregation, lib. 15. c. 23. ciuit. De vera relig. c. 7. con. epist. sund. c. 4 Trac. 32. in Ioan. folowing erronious and wicked opinions, were called the sonnes of men. VVhich were then the distinctiue termes of true and false Religion, as afterwardes were the termes of Iewes and Gentiles: after Christ, Christians and Paganes: and lastly true and false Christians are distinguished, by the names of Catholiques and Heretikes. As S. Augustin teacheth, in his questions vpon Genesis, & other places. VVhich is confirmed by the like iugement of S. Ciril Alexandrinus li. 9. aduers. Iulianum. S. Ambrose li. de Noe & arca. c. 4. S. Pacianus epist. ad Symphorianum. Theodoret. & manie others vpon this place.
6:3
3 An hundred and tvventie yeares.] Mans life was not here shortned to an Philo. Iosephus. Lactant. Rupert. Tostatus. hundred and twentie yeares, as some haue misunderstood this place. For after This warning and expectation of repentance sheweth freewil in mā. this diuers liued much longer, as appeareth in the genealogie of Sem to Abram in the 11. chapter of Genesis. And Abraham liued. 175. yeares (c. 25.) Isaac 180. (c. 35.) Iacob 147. (c. 47.) and Ioiadas borne 1500. yeares after, liued 130. yeares (2. Par. 24.) But 120. yeares were granted before the floud for that generation to repent in, as the Chaldee Edition expresseth more plainely: Terminus dabitur ei centum viginti annorum si sorte conuertatur. The tearme of an hundred and twentie yeares shal be geuen them, if perhaps they may conuert. And so S. Chrisostom. S. Hierom. and S. Augustin expound this Scripture. Yet whether God cut of 20. of these yeares, and brought the floud after a 100 (for Noe had his sonnes when he was 500. yeares old, & the floud came in the 600. yeare of his age) or that this warning was geuen twentie yeares before ho. 22. in Gen. Tradit. Heb. lib. 15. c. 24. ciuit. anie of his sōnes were borne, is not so easely decided by the holie Doctors. Scriptures not easie. How easie soeuer Protestants say al Scriptures are. Though vnder correction of better iudgement, it semeth more probable, that Moyses by anticipation ioyneth the birth of Noes sonnes (when he was 500. yeares old) to the rest of the geneologie of the first Patriarkes, in the former chapter, and then telleth of this admonition, geuen 20. yeares before their birth. And so God expected the peoples repentance the whole time of 120. yeares prescribed.
6:4
4. Grants vvere vpon the earth.] Some haue thought that these giantes were Erronious opinions concerning these giants. not men, nor begotten by men, but that either diuels, which fel at first from heauen, or other Angels allured with concupiscence, begate them of the daughters of Cain. Philo Iudeus in his booke de Gigantibus, writeth that those whom Moyses here called Augels, the Philosophers called Genios. Qui sunt animalia aë•ea, vvhich are liuing creatures vvith ayrie bodies Iosephus (li. 1. Antiq.) saith that Angels begate these giants. Tertullian also li. de habitu muliebri) holdeth the same error, and diuers more otherwise good authors. But S. Ciril of Alexandria (li. 9. aduer. Iulian) S. Chrisostom (homil 22. in The principal doctors proue that they were men, and begotten of men First reason Gen) S. Ambrose de Noe & arca. c. 4.) S. Augustin (li. 15. c. 23. de ciuit) S. Hierom (Tradit. Hebraic) and other most principal Doctors teach it to be vntrue, yea vnpossible, that these giants should haue bene begotten by anie other creatures then by men. For that Angels and diuels are mere spirits without al natural bodies. And if they had ayrie bodies (as they haue not) yet they could not haue such generation. For the powre or force to engender belongeth 2 to the vegatatiue soule, whose proper operations are to tuine nutriment into the substance of the subiect wherin it is, and to engender new issue or ofspring from the same, as Aristotle sheweth (li. 2. de anima, textu. 24.) And in what bodies soeuer there is vegetatiue soule, it must needes be, that the same was engendred, and must some times decay and die, and so diuels should be mortal. Moreouer if they could haue generation togeather with 3 mankind, then such issue should be a distinct species both from man and diuel, as a mule differeth both from horse and asse. Againe, if spirits had abused wemen 4 in assumpted bodies, and shape of men, yet they did not take them to 5 wiues as the Scripture saith they did, who begate these giants. Finally the holie Scripture here expresly calleth the giants men. These be the mightie ones, famous men. The modestie of Scripture terming them famous, whom our common Giants most monstruous in bodie and in minde. phrase would cal infamous being more monstrous in wickednes of mind, then in hugenes of bodie. For they were most insolent, lasciuious, couetous, cruel, and in al kinde of vices most impious.
6:5
5. Al the coigtation bent to euel.] Luther (in his 21. article condemned by Leo the tenth) would proue by these wordes, and the like folowing, Al siesh Luthers argument that al mens workes are sinnes. had corrupted his vvay vpon earth, that al workes of men are sinnes For (saith he) seeing the hartes of al men are bent alwaies to euil, and al humane actions proceede from the hart, it must needes be that the hart as the fountaine being corrupt, the streames also issuing from the same must be corrupted. Againe al flesh hauing corrupted his way vpon earth, there is not any iust man (saith he) nor any man without sinne: and with Protestantes al sinnes are mortal. But Heretikes arguments are like to that the Poëts feyne of Sisyphus laboring to Heretiks like to Sisyphus. earie a great stone to the toppe of an high hil, which when he hath brought almost to the height, it stil falleth from him, & tumbleth againe to the bottome. Euen so their arguments that make greatest shew of prouing their opinions, The sinnes before the floud very greuous in foure respects, are nothing but vaine traueling, when they come to be tried by the true sense of holy Scripture. In this place Moyses describeth the enormitie of sinne that reigned in the world before the floud, for which God sent that destruction. For it was haynous in deede, and that especially in foure respects. First the malice and wickednes was general, which is signified by those wordes, al flesh hath 1 corrupted his vvay vpon earth. Secōdly it was great malice, signified by the words 2 much, and, al the cogitations of their hart is bent to euil. For they committed al maner of wickednes in hautines of pride, in al lasciuiousnes of the flesh, in al crueltie of robbing, sacking, & murthering, in al impietie, against God & man. 3 Thirdly, it was of long continuance, and dayly iterated. For Cain once fallen into damnable sinne neuer repented, and al his progenie was exceding wicked and after that Adam and Seth were dead, and Enoch translated, manie of the faithful fel to the wicked sorte, and became worse and worse omni tempore, alwaies, or euerie day. Fourthly they were obstinate and obdurate, not repenting 4 when Noe built the arke, and preached iustice (as S. Peter testifieth) and therfore 2. Pet. 2. God saued him and his familie, bringing in the deluge vpon the vvorld of the impious. Al which maketh nothing at al for Luther. For although the malice of man, and corruption of flesh, was then verie genaral, great, of long continuance, Luthers argugument answered. & obstinate, yet was it not so vniuersal, but that God him selfe excepted Noe, saying to him I haue found thee iust in my sight in this generation, whereby it is clere that these general termes, al cogitation and al flesh, haue exceptions. As likewise other as general propositions in this same chapter, concerning the punishment threatned, comprehend not absolutly al, and euerie one, but almost al, very few excepted. I vvil cleane take avvay, or destroy man vvhom I haue created, from the face of the earth. The end of al flesh is come before me. againe, that I may destroy al flesh vvherein is breath of life vnder heauen. These are very general speaches, that al should be destroyed, and yet eight persons of mankind, that had the same natural flesh, and amongst other liuing creatures, that had breath, diuers payres were saued aliue. So that this place (nor anie other in holie Scripture) wil not Ezech. •. Luc. 1 & 2. Apoc. 22. proue that Protestants paradox, that al mens actions are mortal sinnes, or that no man in this life is or can be iust: but manie scriptures tel vs plainly that some men were iust, as Noe, Iob, Daniel, Zacharias, Elisabeth, Simeon and others Of Noe see more in the next annotation.
6:6
God who is immutable, & subiect to no passion, yet by the enormitie of sinnes semeth prouoked to wrath, and to repent that he had made man. S. Amb. li. de Noe & arca. c. 4.
6:9
9. Noe vvas a iust and perfect man] Here Noe is not onlie called iust, but also Noe iust and perfect. perfect. The hebrew word tamim of the verbe tamam (which signifieth to finish or accomplish) sheweth that Noe was a perfect or complete man doing al that he was commanded, and performing the offices of al vertues that pertained to him; and that not in a vulgar and meane sorte, but in a high degree, & heroical maner, as sundrie ancient Fathers haue gathered vpon this place. VVe shal cite some few of their sayings for example. S. Hierom (Tradit. Hebraic. in Gen.) distinguishing betwen consummate iustice (of the next life) & iustice of this generation (or transitorie life) saith: Noe the iust man vvas perfect in his generations: Noe did vvalke vvith God: that is, did folovv his steppes. S. August. (li. 15. ciuit. c. 26.) saith the like, that Noe vvas called iust in his generation, tovvit, not as the citizens of Gods citie are to be perfected in that immortalitie, in vvhich they shal be equal to Angels, but as they may be perfect in this pilgramage. And in his booke de perfectione contra Caelestium. he describeth him to be a perfect man, that runneth VVho is perfect in this life. vvithout blame tovvards perfection, voide of damnable sinnes, and is not negligent to cleanse venial sinnes, by almes, prayers, and other good workes. S. Ambrose also testifieth, (li. de Noe & arca c. 4.) that albeit the world was verie wicked, yet some were iust, saying: By the grace (or fauoure) vvhich Noe found, is shevved that other nens offence doth not obscure the iust man, vvho is praysed, not by the nobilitie of his birth, but by the merit of his iustice and perfection. S. Chrisost. most largely (ho. 23. in Gen) setteth forth the iustice and perfection of Noe. VVhere after he hath shewed that Noe deserued in deede the name of a man, because he by flying vices, and folowing vertues conserued the image of man, when others like beastes were ledde away and ruled by their wicked lustes, proceedeth thus in his commendation. Behold (saith he) an other kind of praise: Noe is called, iust, which denomination comprehendeth al vertue. For this name iust we vse to pronounce of them, that exercise al maner of vertue. And that you may lerne, how he ariued to the very toppe which was then also required of our nature, the Scripture saith, he vvas iust, being perfect in his generation. He petformed what thinges soeuer it behoueth one to doe that embraceth vertue, for such a one is perfect, he intermitted nothing, he halted in nothing, he did not wel in this thing, and sinned in that thing, but was perfect in euerie vertue, which was requisite for him to haue. Moreouer to make also this iust man more conspicuous to vs in regard of the time, and by comparing him with others, the Scripture saith, he vvas perfect in his generation: in that time, in that peruerse generation, which declined vnto euil, which would not so much as pretend anie resemblance of vertue. In that generation therefore, in those times, that iust man not only pretended, but arriued to that height of vertue, that he became perfect, and in al thinges absolute. And that which I said before, to doe wel amongst the enimies of vertue, amongst them that forbid vertue, doth alwaies testifie a greater poyse of vertue, so by this occasion the iust man got greater prayses. Neither doth diuine Scripture here make an end of praising him, but further sheweth the excellencie of his vertue, and that he Diuin⸢e⸣ calcuio. was approued by Gods owne censure, for besides saying: He vvas perfect in his generation, it addeth, that Noe pleased God. So great was the renowme of his vertue, that he deserued to be praysed of God. For Noe pleased God saith the Scripture, that you may know that he was approued of God. He pleased that eye, that can not be deceiued, by his good workes. Thus farre S. Chrisostom and much more to the same effect. S. Gregorie the great in his fifth booke of Morales, and 36. chapter vpon the third chapter of Iob, recounting certaine principal Patriarches among the rest saith: Noe for that he pleased Gods examination vvas saued aliu•in the vncleane vvorld. and after a large catalogue of other iust men in confirmation of this doctrine, that some were iust in the law of nature concludeth thus: Neither is it to be beleued (saith he) that only so manie vvere iust before the lavv vvas receiued, as Moyses contracteth in his most briefe description.
Concordanza Eccl. 44, 17.
In al generations God reserued some iust. Much more in the law of Grace.
6:15
15. Three hundred cubites] Apelles an old heretike, scholar of Marcian, but after Appelles an old Heretike, that denied Christ to haue true flesh. leauing him, and amongst other new coyned heresies, reiecting the Law & the Prophetes, would by this place impugne Moyses, saying it was vnpossible that in so smale rowme, as was the arke by this descriptiō, the designed payres of al kindes of beastes, foule, & serpents, should be contained, with the eight persons, and al their prouision of meate for a whole yeare. VVherupon he concludeth that this narration (which he calleth a fable) hath no probabilitie, nor possibilitie to be true. To whom & al such calumniators it may be answered, A general answer to al calumniators of wise and learned men. that Moyses euen in an heretikes owne cōceipt, if malice obscured not his sense, must needes be thought wise ynough, if he had benne disposed to fayne fables, to frame them probable, or possible, especially when he pretended not to signific a miracle, in the smalnes of the rowme to receiue so much, as he reporteth. Origen to answer him supposeth a cubite here mētioned, to haue cō tained Origens opinion of long cubites not probable. six ordinarie cubites: and so doubtles the arke might easily containe al •o 2. in 6. Gen. thinges that are here spoken of, for so it were like to a great citie. But this opinion neither hath good warrant, that euer the Aegyptians (of whom he supposeth Moyses might haue learned it) or any other nation vsed such long cubites, neither can this measure of a cubite, be agreable to Moyses meaning, who no Moyses in other places can not be vnderstood to speake of o long cubites. doubt speaketh of the like cubites here, as he doth in other places. And in Exodus he describeth an Altar to be made fiue cubites long, fiue broade, and Exod. 27. three in height. VVhich would be by Origens measure (euetie cubite contayning six ordinarie cubites, that is nine foote at least) in length, and likewise in breadth 45. foote, and 27. foote in height. Againe (Deut. 3.) Moyses telleth of an iron bed of Og King of Basan, that was nine cubites long, & foure broad. VVhich make according to Origens measure of a cubite, fourscore and one foote in length, and in breadth 36. foote: which in deede haue no probabilitie. And therefore S. Augustin and other Doctors, supposing that Moses in al l. 15. ciuit c. 27. these bookes, written for instruction of the same people, whom he brought forth of Aegypt, speaketh of one sorte of cubites, do likewise iudge that he meaneth ordinarie & knowne cubites, which containe a foote & a halfe euerie cubite, as Vitruuius Agricola and others do proue, or a foote and three quarters of a foote, which is the greatest cubite, that semeth to be mentioned in holie Scripture, called a mans cubite, or cubite of a mans hand. And so the Arke Deu. •. was atleast in length 450. foote, in breadth 75. in height 45. or at most in length 525. foote, in breadth 87. and a halfe: in height 52. and a halfe. And either of these capacities was sufficient to receiue al the thinges here mentioned, considering the loftes & partions, that were in the whole arke.
6:22
A right example of a iust maa.
Concordanza Heb. 11.
6:1
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.36.4
… of Noah He justly brought on the deluge for the purpose of extinguishing that most infamous race of men then existent, who could not bring forth fruit to God, since the angels that sinned had commingled with them, and [acted as He did] in order that He might put a check upon the sins of these men, but [that at the same time] He might preserve the archetype,
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 5.8
… He adds: “Because of the angels.” What angels? In other words, whose angels? If he means the fallen angels of the Creator,
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 5.18
… But “the spiritual wickedness” did not signify the Creator, because of the apostle’s additional description, “in heavenly places;” for the apostle was quite aware that “spiritual wickedness” had been at work in heavenly places, when angels were entrapped into sin by the daughters of men.
Tertulliano † 220 d.C. On the Veiling of Virgins 7
… For thus does Scripture withal suggest: “And it came to pass,” it says, “when men had begun to grow more numerous upon the earth, there were withal daughters born them; but the sons of God, having descried the daughters of men, that they were fair, took to themselves wives of all whom they elected.”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 2.18.4
4. And there is also a work of his On Emigration, and one On the life of a Wise Man made perfect in Righteousness, or On unwritten Laws; and still further the work On Giants or On the Immutability of God,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 15.23
… And the Lord God said, My Spirit shall not always strive with man, for that he also is flesh: yet his days shall be an hundred and twenty years. There were giants in the earth in those days; and also after that, when the sons of God came in unto the daughters of men, and they bare children to them, the same became the giants, men of renown.”
6:2
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.16.2
… Enoch, too, pleasing God, without circumcision, discharged the office of God’s legate to the angels although he was a man, and was translated, and is preserved until now as a witness of the just judgment of God, because the angels when they had transgressed fell to the earth for judgment, but the man who pleased [God] was translated for salvation.
Tertulliano † 220 d.C. On Idolatry 9
… because men, presuming that we are disposed of by the immutable arbitrament of the stars, think on that account that God is not to be sought after. One proposition I lay down: that those angels, the deserters from God, the lovers of women,
Tertulliano † 220 d.C. On Prayer 22
… Let “man” and “youth” be different, if “woman” and “virgin” are different. For indeed it is “on account of the angels” that he saith women must be veiled, because on account of “the daughters of men” angels revolted from God.
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 3.2
… agreeably to their ancient institutions, that they received oracles and predictions from those whom they accounted gods, this people alone, who were taught to view with contempt all those who were considered gods by the heathen, as not being gods, but demons, according to the declaration of the prophets, “For all the gods of the nations are demons,”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 5.55
But, that we may grant to him in a spirit of candour what he has not discovered in the contents of the book of Genesis, that “the sons of God, seeing the daughters of men, that they were fair, took to them wives of all whom they chose,”
Alessandro di Licopoli † fl. 300 d.C. Of the Manichæans 25
… But what the poets say about the giants is manifestly a fable. For those who lay it down about these, bring forward such matters in allegories, by a species of fable hiding the majesty of their discourse; as, for instance, when the Jewish history relates that angels came down to hold
sant'Alessandro di Alessandria † 326 d.C. Epistles on the Arian Heresy and the Deposition of Arius 1.8
… but the adoption of rational sons belongs not to them by nature, but is prepared for them by the probity of their life, and by the free gift of God. And it is mutable as the Scripture recognises: “For when the sons of God saw the daughters of men, they took them wives,”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 4.15
… But if because of the Word the Man is called Son, it follows necessarily, since the ancients are called sons even before the Incarnation, that the Word is Son even before His sojourn among us; for ‘I begat sons,’ saith Scripture; and in the time of Noah, ‘When the sons of God saw,’ and in the Song, ‘Is not He thy Father
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 18
… what ought to have been given to Him, he kept to himself; what he should have kept himself, this he offered to Him; and thus the evil began even from God. For if we are God’s, much more are the first-fruits of our possessions. Again, men’s violent passion for women arose from covetousness. “They saw the daughters of men” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 29
… For “they luxuriated,” it says, “in fullness of bread.” ( Ezek. xvi. 49 .) It speaks of those in Sodom. But if “fullness of bread” wrought so great evil, what should we say of other delicacies? Esau, was not he in ease? And what of those who being of “the sons of God” (
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 8.21
… As long then as there continued that separation of the lines between them, the seed of Seth, as it sprang from an excellent root, was by reason of its sanctity termed “angels of God,” or as some copies have it “sons of God;”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. The Ecclesiastical History of Theodoret 1.3
… while the adoption of reasonable beings who are not His sons by nature, but merely on account of fitness of character, and by the bounty of God, may fall away, as it is written in the word, ‘ The sons of God saw the daughters of men, and took them as wives, ’ and so forth
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Letters of the Blessed Theodoret, Bishop of Cyprus 147
… Into this error I suppose he fell through ignorance. For if he had read the divine Scripture, he would have known that the title of the Son has also been bestowed by our bountiful Lord on many. The lawgiver Moses, the writer of the ancient history, says “And the sons of God saw the daughters of men that they were fair and they took them wives of them,”
Pseudo-Clement The Recognitions of Clement 1.29
“All things therefore being completed which are in heaven, and in earth, and in the waters, and the human race also having multiplied, in the eighth generation, righteous men, who had lived the life of angels, being allured by the beauty of women, fell into promiscuous and illicit connections with these;
Pseudo-Clement The Clementine Homilies 20.7
… For were not angels, who are free from old age, and of a fiery substance,
6:3
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 10
… You read whatever passage abases it; direct your eyes also to that which elevates it. “All flesh is grass.” Well, but Isaiah was not content to say only this; but he also declared, “All flesh shall see the salvation of God.” They notice God when He says in Genesis, “My Spirit shall not remain among these men, because they are flesh;”
Tertulliano † 220 d.C. On Monogamy 1
… “The flesh,” saith (the apostle), “lusteth against the Spirit, and the Spirit against the flesh.” But what will the flesh “lust” after, except what is more of the flesh? For which reason withal, in the beginning, it became estranged from the Spirit. “My Spirit,” saith (God), “shall not permanently abide in these men eternally, for that they are flesh.”
Tertulliano † 220 d.C. Five Books in Reply to Marcion 3
Who in twice fifty years the ark did weave)
sant'Ippolito † 235 d.C. On the Psalms 1.4
… And these songs of degrees begin after the one hundred and twentieth psalm, which is called simply “a psalm,” as the more accurate copies give it. And this is the number
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 1.3.7
… Finally, also, at the time of the flood, when all flesh had corrupted their way before God, it is recorded that God spoke thus, as of undeserving men and sinners: “My Spirit shall not abide with those men for ever, because they are flesh.”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 7.38
… that a Christian will not make use of “the language of the flesh,” having learnt as he has “to mortify the deeds of the body” by the spirit, and “to bear about in his body the dying of Jesus;” and “mortify your members which are on the earth,” and with a true knowledge of these words, “My spirit shall not always strive with man, for that he also is flesh,”
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Mysteries 3
10. Take another testimony. All flesh was corrupt by its iniquities. “My Spirit,” says God, “shall not remain among men, because they are flesh.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 12
… Nature, see p. 365). And besides this, it does not appear that he has anywhere called the law of nature a commandment. But this he calls as well a commandment, and that “just and holy,” as a “spiritual law.” But the law of nature was not given to us by the
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 13
… And this mode of speaking is to be met with in many parts of the Old Testament also, to signify by flesh the gross and earthly life, which is entangled in pleasures that are not convenient. For to Noah He says, “My Spirit shall not always make its abode in these men, because they are flesh.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 13
Such as these the Scripture calls men without souls. “My Spirit (it is said) shall not always abide in these men, because they are flesh.” (
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.22
… But we who fight under Joshua our leader, even to the present day know not where Moses was buried. For we despise Phogor, and all his shame, knowing that they who are in the flesh cannot please God. And the Lord before the flood had said
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 2.10
… but only the fruits of trees and the produce of the crops, and herbs and vegetables were given him for food, that even when an exile from paradise he might feed not upon flesh which was not to be found in paradise, but upon grain and fruit like that of paradise. But afterwards when
san Girolamo † 420 d.C. To Pammachius against John of Jerusalem 28
… to Thomas, ‘Put thy finger into My hands, and thy hand into My side, and be not faithless, but believing.’ Similarly after the resurrection we shall have the same members which we now use, the same flesh and blood and bones, for it is not the nature of these which is condemned in Holy Scripture, but their works. Then again, it is written in Genesis:
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 20.21
… and all the earth shall be judged with His fire and sword, we do not understand the spiritual and holy to be included, but the earthly and carnal, of whom it is said that they “mind earthly things,” and “to be carnally minded is death,” and whom the Lord calls simply flesh when He says, “My Spirit shall not always remain in these men, for they are flesh.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 13.12
… but in that it is said to him whilst still living, “Dust thou art,” it is shown that the whole man was changed for the worse. For “Dust thou art” is much the same as, “My spirit shall not always remain in these men, for that they also are flesh.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Answer to the Letters of Petilian, the Donatist 2.18
… of divine excellence, they have ceased to be angels, yet retain the name of angels, and always esteem themselves as angels, though, being released from the service of God, they have passed from the likeness of their character into the army of the devil, as the great God declares, ‘My spirit shall not always strive with man, for that he also is flesh.’
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 4.10
… for sometimes it stands for the whole man, i.e., for that which consists of body and soul, as here “And the Word was made flesh,” and “All flesh shall see the salvation of our God.” Sometimes it stands for sinful and carnal men, as here “My spirit shall not remain in those men, because they are flesh.”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Dialogues. The “Eranistes” or “Polymorphus” of the Blessed Theodoretus, Bishop of Cyrus 2
Eran. —It calls them that are the slaves of flesh, flesh. For “God,” it is written, “said my spirit shall not always remain in these men, for they are flesh.”
Pseudo-Clement The First Epistle of the Blessed Clement, the Disciple of Peter the Apostle 8
… For it does not submit itself to the law of God; for it cannot do so ,” because it is in the flesh, “in which dwells no good,” because the Spirit of God is not in it. For this cause justly does the Scripture say regarding such a generation as this: “My Spirit shall not dwell in men for ever, because they are flesh.”
6:4
Tertulliano † 220 d.C. Five Books in Reply to Marcion 3
The horde of robber-renegades, ) to flee
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Thessalonians 8
… Were these things a threat? were they not a fact? Then will not He, who then brought punishment upon them so suddenly, much more inflict it now also? For the things that are committed now are not less than the offenses of that time. How?—because then, it says, “the sons of God went in unto the daughters of men” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 10.1
… Afterwards sin gradually grew more and more virulent, till the ungodliness of the giants
6:5
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 6.58
… And God meditated in His heart, and said, I will destroy man, whom I have made, from the face of the earth, both man and beast, and creeping thing, and fowl of the air, because I am grieved that I made them;”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 5
… xiv. 2 ), that is, accurately acquainted Himself with all things; and again, “I will go down, and see whether they do altogether according to the cry of them” ( Gen. xviii. 21 ); and again, “God cannot endure the evil ways of men” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 15.24
… And it repented the Lord that He had made man on the earth, and it grieved Him at His heart. And the Lord said, I will destroy man, whom I have created, from the face of the earth; both man and beast, and the creeping thing, and the fowls of the air: for I am angry that I have made them.”
Anonymous A Treatise Against the Heretic Novatian by an Anonymous Bishop 4
… as said Moses, “And the Lord God saw that the wickednesses of men were overflowing upon the earth, and that all of them were remembering for evil from the beginning of their days; and He said, I will destroy man whom I have made from off the face of the earth, from man even unto cattle, and from the creeping thing even unto the fowls of the air.”
6:6
Tertulliano † 220 d.C. Against Praxeas 16
… the ends of the world are come.” In this way it was that even then He knew full well what human feelings and affections were, intending as He always did to take upon Him man’s actual component substances, body and soul, making inquiry of Adam (as if He were ignorant), “Where art thou, Adam?” —repenting that He had made man, as if He had lacked foresight;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 14.11
… for God’s foreknowledge had anticipated both,—that is to say, both how evil the man whom He had created good should become, and what good He Himself should even thus derive from him. For though God is said to change His determinations (so that in a tropical sense the Holy Scripture says even that God repented
Pseudo-Clement The Clementine Homilies 3.39
… And in his saying respecting Adam, ‘Let us drive him out, lest he put forth his hand and touch the tree of life, and eat, and live for ever;’ in saying Lest he is ignorant; and in driving him out lest he should eat and live for ever, he is also envious. And whereas it is written that ‘God repented that he had made man,’
6:7
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Two Homilies on Eutropius 2.7
… These words are human, but they have a meaning which becomes the nature of God. How is God jealous? “I am jealous over you with the jealousy of God.” Is God wroth? “O Lord reproach me not in thine indignation.” Doth God slumber? “Awake, wherefore sleepest thou, O Lord?” Doth God repent? “I repent that I have made man.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 1.1.2
… as, for instance, “I the Lord thy God am a jealous God;” and, “It repenteth me that I have made man.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Catechising of the Uninstructed 19
… yet, nevertheless, as the building of the ark went on for the space of a hundred years, the wrath of God which was to come upon them was certainly preached to them:
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Dialogues. The “Eranistes” or “Polymorphus” of the Blessed Theodoretus, Bishop of Cyrus 1
… But if he hears the word man simply, he does not fix his mind on the individual, but bethinks him of the Indian, the Scythian, and the Massagete, and of all the race of men together, and we learn this not only from nature, but also from Holy Scripture, for God said, we read, “I will destroy man from the face of the earth,”
6:8
Tertulliano † 220 d.C. On the Apparel of Women 1.3
… If that is the reason (for rejecting it), let them recall to their memory that Noah, the survivor of the deluge, was the great-grandson of Enoch himself; and he, of course, had heard and remembered, from domestic renown and hereditary tradition, concerning his own great-grandfather’s “grace in the sight of God,”
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 28
XVIII. Thus Enos “hoped to call upon the Name of the Lord.” Hope was that for which he is commended; and that, not that he should know God, but that he should call upon him. And Enoch was translated, but it is not yet clear whether it was because he already comprehended the Divine Nature, or in order that he might comprehend it. And Noah’s
6:9
Tertulliano † 220 d.C. An Answer to the Jews 2
… For what wonder if He extends a discipline who institutes it? if He advances who begins? In short, before the Law of Moses, written in stone-tables, I contend that there was a law unwritten, which was habitually understood naturally, and by the fathers was habitually kept. For whence was Noah “found righteous,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Three Homilies Concerning the Power of Demons 3.1
… and he went his whole way contrary to them, like some traveller, pursuing his way while the great multitude is being borne along vehemently. On this account he did not simply say “Noe was just, perfect,” but added “in his generation”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 15
… stand between two combatants, take part with the wronged, not with the wrong-doers [that you may learn] whether you shall not see the victory on your side, whether you shall not get splendid crowns.—See, how God is insulted, and how He answers; how gently, “Where,” saith He, “is Abel thy brother?” and what saith the other: “Am I my brother’s keeper?” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Thessalonians 1
… For “the word of the Lord,” it is said, “was precious in those days; there was no open vision.” ( 1 Sam. iii. 1 .) If these men, therefore, stood before Me, they would profit nothing. And of Noah He says, “Noah was a righteous man, and perfect in his generations.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 29
… Was it not from affliction? And, if you will, let us enumerate them from the first and from the very beginning: Abel, Noah himself; for it is not possible that he, being the only one in that so great multitude of the wicked, should not have been afflicted; for it is said, “Noah being” alone “perfect in his generation, pleased God.” (
Pseudo-Clement The Recognitions of Clement 4.12
… while the rest, who were so ungrateful that they could not be amended and corrected even by labours and tribulations, were condemned to a terrible death. Yet amongst them also He found a certain one, who was righteous with his house,
6:12
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 24
… And again, what would be corruption in the case of a house? Its dissolution. And so, universally, corruption is a change which takes place for the worse, a change into another state, to the utter extinction of the former one. For hear what the Scripture saith, “All flesh had corrupted his way” (
6:13
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 43.70
… Enoch was translated, attaining to his translation as the reward of a little piety (for the faith was still in shadow) and escaped the peril of the remainder of life, but Basil’s whole life was a translation, and he was completely tested in a complete life. Noah was entrusted with the ark,
san Giovanni Damasceno † 749 d.C. An Exact Exposition of the Orthodox Faith 3.1
… Yet, notwithstanding all this, in His pity, God, Who gave him his being, and Who in His graciousness bestowed on him a life of happiness, did not disregard man . But He first trained him in many ways and called him back, by groans and trembling, by the deluge of water, and the utter destruction of almost the whole race
6:14
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Duties of the Clergy 1.25
121. How wise also was Noah, who built the whole of the ark!
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 87.3
… This building now cries from your hearts; that you may be built up into its fabric, the hand of God, as of an artificer, worketh even through my tongue. Nor was it without a meaning that Noah’s ark was made of “square beams,”
6:15
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 1.18.4
… the number, too, of the apostles; and, in fine, every event which embraces in it the number twelve ,—set forth their Duodecad. And then the union of all these, which is called the Triacontad, they strenuously endeavour to demonstrate by the ark of Noah, the height of which was thirty cubits;
6:16
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Duties of the Clergy 1.18
78. Is not nature herself then a teacher of modesty? Following her example, the modesty of men, which I suppose is so called from the mode of knowing what is seemly, has covered and veiled what it has found hid in the frame of our body; like that door which Noah was bidden to make in the side of the ark;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 120.2
… That blood was shed for the remission of sins; that water it is that makes up the health-giving cup, and supplies at once the laver of baptism and water for drinking. This was announced beforehand, when Noah was commanded to make a door in the side of the ark,
6:17
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 78.9
… my own, or God’s? For I hear thy words, and am still perplexed by this ambiguity. For when the word “spirit” is used, it is used sometimes of the spirit of a man, and of cattle, as it is written, that “all flesh which had in itself the spirit of life, died by the flood.”
san Giovanni Damasceno † 749 d.C. An Exact Exposition of the Orthodox Faith 4.9
For from the beginning the Spirit of God moved upon the face of the waters , and anew the Scripture witnesseth that water has the power of purification . In the time of Noah God washed away the sin of the world by water
6:18
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 1.18.3
3. Further, they declare that the arrangement made with respect to the ark in the Deluge, by means of which eight persons were saved,
Tertulliano † 220 d.C. An Answer to the Jews 2
… while He accepted what he was offering in simplicity of heart, and reprobated the sacrifice of his brother Cain, who was not rightly dividing what he was offering. Noah also, uncircumcised—yes, and inobservant of the Sabbath—God freed from the deluge.
san Giovanni Damasceno † 749 d.C. An Exact Exposition of the Orthodox Faith 4.24
Noah when he was commanded to enter the ark and was entrusted with the preservation of the seed of the world received this command, Go in , saith the Lord, thou and thy sons, and thy wife, and thy sons’ wives
6:19
Tertulliano † 220 d.C. On Monogamy 4
… Once more, “two (joined) into one flesh” undertake (the duty of) “growing and multiplying,”—Noah, (namely), and his wife, and their sons, in single marriage. Even in the very animals monogamy is recognised, for fear that even beasts should be born of adultery. “Out of all beasts,” said (God),
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 15.27
… For Noah did not catch the animals and put them into the ark, but gave them entrance as they came seeking it. For this is the force of the words, “They shall come unto thee,”
6:22
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Catechising of the Uninstructed 22
39. “Five ages of the world, accordingly, having been now completed (there has entered the sixth). Of these ages the first is from the beginning of the human race, that is, from Adam, who was the first man that was made, down to Noah, who constructed the ark at the time of the flood.
6:1
1. CUMQUE COEPISSENT HOMINES MULTIPLICARI. -- Josephus et Theodoretus putant haec accidisse circa septimam ab Adamo generationem, scilicet sub tempora Henoch. Est ergo hic anacephaleosis: recapitulat enim hic Moses, et redit a Noe ad tempora priora, quae causam dederunt diluvio.
6:2
2. VIDENTES FILII DEI FILIAS HOMINUM, QUOD ESSENT PULCHRAE. -- Quaeres, qui sint filii Dei, et quae filiae hominum? Prima sententia. Respondent aliqui filios Dei esse angelos, angelos enim esse corporeos, et in corpore hic primum suum peccatum luxuriae admisisse, ob quod coelo dejecti sint. Ita Josephus, Philo, lib. De Gigantibus; Justinus, Apolog. I; Clemens, III Strom.; Tertullianus, lib. De Habitu mulierum (ubi docet daemones hic docuisse mulieres conficere stibium, brachialia aliosque fucos); Lactantius, lib. II, cap. xv. Nec mirum id eos censuisse: nam et hoc saeculo Cajetanus censuit probabile esse angelos habere sua corpora. Secunda sententia. Secundo, alii respondent filios Dei (scilicet quoad naturam) esse daemones, qui ex se suaque natura et corpore generarint instar hominum, ut voluerunt Platonici, et Franciscus Georg. tom. I, problem. 74; vel potius, ut Burgensis et Franciscus Valesius, Sacrae Philosophiae cap. VIII, esse daemones, primum succubos, qui a potentissimis viris validissimum semen exceperint, quod deinde iidem quasi incubi in validissimas feminas transfuderint, itaque generaverint gigantes. Licet enim Pererius dubitet an ex incubis daemonibus hoc modo generari possit homo, et idipsum neget Cyrillus, asserunt tamen Cardanus, Cajetanus, et bene idipsum probat Delrio, lib. II Disquis. magic. quaest. XV. Tertia sententia. Verum dico: "Filii Dei" vocantur hic filii Seth, primo, ob sanctitatem suam, justitiam, temperantiam aliasque virtutes, per quas Dei imago in eis, quasi filiis suis resplendebat. Ita S. Chrysostomus, Cyrillus, Theodoretus, Rupertus et Hilarius, in Psal. CXXXII. Secundo, ut Oleaster, est phrasis Hebraea: Hebraei enim omnia fortia, magna, egregia, dicunt esse Dei: ut montes Dei, cedri Dei, vocantur cedri et montes altissimi et maximi. Sic "Filii Dei" vocantur filii Seth, quia robusti; quia viribus, forma, pulchritudine, statura eximii: e contrario filii et filiae Caini vocantur "filii et filiae hominum," primo, quia erant perversi et terrae affixi; secundo, quia corporis robur, formam et staturam enervarant et decurtarant. Unde, ut notat Pererius, Cainitae dicuntur generasse, non filios, sed filias, quia vi generandi per profusam libidinem debilitata, non filios, sed fere tantum filias generare potuerunt. Addunt tertio, Theodoretus et Suida, Seth a pietate et sapientia Deum esse dictum: hinc ejus filios vocari filios Dei. Quarta sententia. Quarto, "Filii Dei" possunt accipi "filii potentum," uti vertunt Symmachus, Chaldaeus et Pagninus, ut "filiae hominum" vocentur plebeiae, quibus potentes per potentiam et tyrannidem sint abusi. Cum enim Deus, teste Damasceno, a providendo et praevidendo sit dictus; hinc rectores et potentes, quorum est aliis providere, vocantur dii. Unde illud Dei ad Mosen: "Constitui te Deum Pharaonis." Ita Molina. Verum prior sensus, uti planior est et communior, ita et verior.
6:3
3. NON PERMANEBIT. -- Hebraice est lo iadon, quod Symmachus, Arias et alii a radice dun deducunt vertuntque, non judicabit, non litigabit, q. d. Deus: Non patiar hanc litem inter meam misericordiam et justitiam tamdiu durare; rursum, nolo amplius cum hominum pervicacia contendere. Taedet me, angunt me et discruciant tanti conflictus sibi adversantium affectuum: litem ergo dirimam, ac homines incorrigibiles totosque carni deditos plane delebo. Loquitur Deus anthropopathice. Sic quoque legit S. Hieronymus in Quaest., sive Tradition. in Genes.: "In Hebraeo," ait, "scriptum est: Non judicabit spiritus meus homines istos in sempiternum, quoniam caro sunt, hoc est, quia fragilis est in homine conditio, non eos ad aeternos servabo cruciatus, sed hic illis restituam quod merentur. Ergo non severitatem, ut in nostris codicibus legitur, sed clementiam Dei sonat, dum peccator hic pro suo scelere visitatur." Secundo, melius Pagninus et Cajetanus cum S. Chrysostomo, pro iadon aliis punctis legunt iiddon, a radice neden, id est, vagina, q. d. Non amplius manebit spiritus meus in hominis corpore, quasi in vagina; evaginabo, seu extraham animam de corpore. Unde Syri corpus vocant nidne, quod sit quasi vagina animae. Tertio et planissime, dici potest cum Leone Castrio, lib. III Apologiae, in Hebraeo pro iadon legendum esse ialon, a radice lun, id est, mansit, moratus est, hospitatus est; tam enim Septuaginta et Chaldaeus quam Noster vertunt, "non permanebit," scilicet spiritus in corpore, quasi in hospitio suo. SPIRITUS MEUS. -- Anima et vita homini a me inspirata, Gen. II; hinc halitum nostrum, vitam et animam Deus habet in manu sua, Dan. V, vers. 23. IN AETERNUM. -- In longum tempus, quale habuerunt homines ab Adam hucusque, quia, ut sequitur, post 120 annos omnes delebo diluvio. QUIA CARO EST. -- Quia carnalis, et in vitia carnis sua culpa projectus est. Ita S. Chrysostomus et Ambrosius. ERUNTQUE DIES ILLIUS CENTUM VIGINTI ANNORUM. -- Putant aliqui hic a Deo statui terminum vitae singulis hominibus, quasi singuli homines deinceps tantum essent victuri 120 annis. Ita Josephus, Philo, Rupertus, Abulensis. Sed falluntur: nam constat post haec tempora homines vixisse, non 120, sed 400 annis, ut patet Genes. XI. Dico ergo Deum hic statuere terminum vitae toti generi humano, q. d. Homines carnales gravissime me offenderunt: possem eos hoc instanti delere; sed quia clemens sum, do eis tempus poenitentiae, idque largum, scilicet 120 annos: quod si illud negligant, post 120 annos omnes plane delebo per diluvium, quod orbi inducam. Ita Chaldaeus, Hieronymus, Chrysostomus, et Augustinus lib. XV De Civit., cap. XXIV. Ergo, ut recte advertunt S. Augustinus et Salvianus, lib. Antikimenon ex Genesi, dixit haec verba Deus anno aetatis Noe 480, 20 annis ante nativitatem Sem, quae contigit anno Noe 500, sicut diluvium contigit 600: licet S. Hieronymus, Chrysostomus et Hugo haec dicta velint anno 500 Noe, 100 annis ante diluvium: ita nimirum ut ab his 120 annis, Deus ob scelera hominum 20 dempserit et decurtarit. Hic ergo Deus statuit mundo tempus poenitentiae 120 annorum, illudque revelat Noe, ut ipse illud ipsum propalet mundo. Unde sequitur Noe hic implicite a Deo statui praeconem poenitentiae et comminationis diluvii: quo diligenter et fideliter apud homines eum perfunctum esse non est dubium, atque in eodem collegas habuisse Mathusalem avum, et patrem Lamech, valde est verisimile. Unde Berosus Chaldaeus, lib. I, sic ait: "Tum multi praedicabant, et vaticinabantur, et lapidibus excidebant de ea, quae ventura erat, orbis perditione; sed enim illi assueti corridebant omnia, coelestium illos ira atque ultione perurgente, pro impietate atque sceleribus." Moraliter hic nota, uti impietas et improbitas familias, etiam antiquissimas et nobilissimas exstinguunt, ut patet in Caino et gigantibus: ita pietas et probitas easdem perpetuant, ut patet in Seth et Noe; hoc est quod Psalm. XXXVI dicitur: "Justi autem haereditabunt terram: injusti autem disperibunt, simul reliquiae impiorum interibunt." Symbolice, Cabalistae, et ex iis Petrus Bongus, tract. De Numerorum mysteriis, in sexies millesimo, annos hos 120 magnos et Mosaicos accipiunt, puta jubilei, ita ut quilibet annus hic complectatur quinquaginta annos vulgares: ac consequenter 120 hi efficiant sex millia annorum vulgarium (multiplica enim 120 per quinquaginta, habebis sex millia), quibus durabit hic mundus, vitaque et aetas hominum, de quo dixi cap. II, vers. 2.
6:4
4. GIGANTES AUTEM ERANT. -- Ex verbo "erant" videtur, quod jam ante fuerint gigantes: ita tamen, ut hoc tempore fuerint multiplicati, ex commixtione filiorum Dei cum filiabus hominum. Unde Hebraea pro "postquam enim" habent, "et etiam postquam"; et Septuaginta clare ita vertunt: "Gigantes erant super terram in diebus illis, et post illud, postquam ingressi sunt filii Dei ad filias hominum." Ita S. Augustinus, Vatablus et alii. Nota: Gigantes hebraice vocantur nephilim, id est cadentes (a radice naphal, id est cecidit), active, q. d. irruentes, opprimentes, et cuncta instar procellae prosternentes, et ad casum ac ruinam impellentes: unde Aquila vertit, "illi violenter irruentes"; inde illud Job XVI, vers. 15: "Irruit in me quasi gigas." Erant enim gigantes vastissimi, procerissimi, fortissimi et violentissimi homines. Iidem a parentibus Rapha et Enac, vocantur Raphaim et Enakim: graece vocantur gigantes, quasi gegenes, id est ex terra geniti, quasi ventris et terrae filii, inquit S. Ambrosius et Philo. Burgensis putat gigantes fuisse daemones humana specie indutos: Valesius putat gigantes fuisse filios daemonum incuborum; Philo putat homines sceleratissimos vocari gigantes. Sed certum est gigantes fuisse homines monstrosa statura, robore, latrociniis et tyrannide insignes. Unde gigantes, per sua scelera, fuerunt maxima et potissima causa diluvii, ut patet Sap. XIV, 6; Job XXVI, 5. Idem insinuat hic Moses: ea enim de causa descripturus diluvium, gigantes, quasi diluvii causam, praemittit. Ita passim docent interpretes. Ex hoc loco rursum, et potius ex fabrica turris Babel, de qua cap. XI, Gentiles sumpserunt fabulam gigantum et Titanum, ut post S. Ambrosium et Eusebium, lib. V de Praeparat. Evang., cap. IV, docet Pererius. Credidit enim vetustas gigantes fuisse homines excelsissimae staturae, et draconum pedibus, ab irata tellure procreatos in deorum perniciem, ut scilicet bellum diis inferrent, Jovemque coeli possessione dejicerent, sed temere et frustra: nam a Jove contriti sunt, quod paucis versibus ita perstringit Ovidius: Affectasse ferunt regnum coeleste gigantes, / Altaque congestos struxisse ad sidera montes. / Tum Pater omnipotens misso perfregit Olympum / Fulmine, et excussit subjectum Pelion Ossae. POSTQUAM ENIM, -- q. d. Maxime postquam. Nota: Gigantes maxime generati sunt ex filiis Seth (hi enim vocantur filii Dei), qui integerrimis erant viribus, et jam a primaeva integritate degenerantes, summo amore ardoreque libidinis, toti in terram et ventrem projecti, filiabus Cain (hae enim vocantur filiae hominum), utpote pulcherrimis, agglutinati sunt. Fecit enim libido ut natura in iis omnem suam vim et extremum potentiae suae exereret, itaque vastissimi et validissimi homines prognati sunt. Thomas Fasellus, De Rebus Siculis, lib. I, decade 1, cap. VI, multa affert exempla gigantum hujus pene saeculi, quorum alii 18, alii 20, alii plures habebant cubitos in altitudine. Vide hic ut robur aeque ac virtus, vel vitium parentum in proles transfundantur. Recte Poeta: Fortes creantur fortibus / Est in juvencis, est in equis patrum / Virtus, nec imbellem feroces / Progenerant aquilae columbam.
6:5
5. CUNCTA COGITATIO. -- Hebr. kol ietser machsebot, omne figmentum cogitationum; ietser enim est figmentum, sive plasma figuli. Unde Illyricus delirat, dum ex hac, imo ex sua monstrosa figulina, format et fingit peccatum originale non esse accidens, sed substantiam et formam substantialem hominis. Talis enim substantia, inquit, est plasma figuli. Verum non advertit ipse hoc figmentum non esse Dei, sed "cogitationum"; cogitatio autem hominis non substantiam, sed substantiae adamatae imaginem sibi pingit et fingit: haec autem imago est accidens, non substantia. Unde Calvinus vertit cuncta imaginatio. Sicut enim figulus sua idola, ita imaginatio et concupiscentia hominis, suas species, quasi idola sibi effingit (qua de re vide Cyprianum in prologo libri De Cardin. operibus), iisque non coacte, sed libere se pascit et oblectat, ideoque merito punitur, ut hi puniti sunt diluvio. INTENTA ESSET AD MALUM. -- Infert Calvinus, ergo omnia opera nostra, etiam sancta, aliquo occulto concupiscentiae peccato sunt inquinata, imo tota sunt sordida. Nam Hebraea addunt rac, id est tantum intenta ad malum. Respondeo, verbum rac nec Septuaginta, nec Chaldaeus, nec Noster verterunt, quia viderunt id in Hebraeo addi per pleonasmum et auxesin, satisque includi in eo quod dicitur, "cuncta cogitatio et omni tempore intenta ad malum." Respondeo secundo, Scripturam hic non loqui de justis, sed de peccatoribus, ob quos inductum est diluvium. Nam statim excipit justum Noe vers. 8, cujus cuncta pene cogitatio intenta erat, non ad malum, sed ad bonum. Respondeo tertio, esse hic hyperbolen; nam peccatores, licet maximi, quaedam tamen bona faciunt, dum parentibus obediunt, proximos juvant, aliis fidem servant, etc.; "cuncta" ergo, id est plurima et creberrima, "cogitatio." Sic vulgo dicimus: Hic homo non aliud somniat (id est, saepe non aliud cogitat) quam de suo ventre. Similis hyperbole est Psal. XIII, 3; Rom. III, 12. Adde, proprie Mosen loqui de peccatoribus, non omnibus, sed iis tantum qui erant tempore Noe, erantque pessimi et sceleratissimi: quos licet daremus nil boni, sed omnia mala fecisse, idque ex libera sua malitia, inde tamen nec sequitur eos aliter facere non potuisse, nec etiam alios peccatores, qui aliis temporibus vivunt, nil boni, sed omnia mala peragere. Ex hoc loco probabiliter putat Pererius, illo tempore solum Noe cum suis prolibus fuisse justum, omnes alios fuisse impios, ideoque, uti in aquis diluvii, ita et in infernum esse demersos, exceptis tamen infantibus, qui sacramento illius temporis renati mergebantur. Verum contrarium est probabilius, scilicet aliquos etiam adultos, cum se aquis involvi et sensim obrui viderent, poenituisse, justificatos et salvatos esse. Docet hoc S. Hieronymus et Rupertus, satisque id ipsum insinuat S. Petrus, epist. I, cap. III, vers. 19; sic enim in periculis naufragii, etiam sceleratissimi quique, magno pietatis affectu ad Deum confugiunt, emendationem spondent, veniam petunt et impetrant, ut corpore pereunte anima salvetur.
6:6
6. POENITUIT EUM. -- Septuaginta, recogitavit. Nam is quem facti poenitet, saepe illud versat et recogitat: Eccur hoc feci? utinam non fecissem! Poenitet hominem cum is revocat cum dolore, et retractat sua dicta aut facta, ob eventum tristem, quae non praeviderat, ex iis consecutum. Deus omnia praevidit, nec dolere potest; ergo proprie eum nullius poenitet: dicitur tamen anthropopathice poenitere et dolere, cum ob hominum scelera, sua dona et gratias revocare statuit et decernit; cum peccatores a se creatos et beneficiis affectos, ob sua peccata, occidit et punit. Unde Symmachus vertit, aversatus est; poenituit ergo Deum, id est, Deus irascens et indignans peccatis hominum decrevit retractare et delere hominem, quem creaverat.
6:7
7. DELEBO HOMINEM, etc., USQUE AD ANIMANTIA. -- Nota: Peccatum totius universi harmoniam dissolvit, quia non tantum hominem, sed et elementa omnesque creaturas commaculat et distorquet. Ostendam hoc per singula creationis singulorum dierum opera: primo die, creata est lux: hanc fugat et obtenebrat peccatum. Hinc ait Jeremias, cap. IV: "Aspexi coelos, et non erat lux." Secundo die, creatum est firmamentum et orbes coelestes: jam ob peccata "coeli complicabuntur sicut liber," ait Isaias, cap. XXXIV, vers. 4, ne scilicet peccata et peccantes tegant et operiant. Tertio die, productae sunt plantae: de his audi Jeremiam, cap. IV: "Aspexi terram, et ecce vacua et nihil." Quarto die, factus est sol: hunc peccatum eclipsat, ut docet Isaias, cap. XIII, vers. 10. Quinto die producti sunt pisces et aves: de his ait Jeremias, cap. IV, vers. 25, quod ob peccatum omne volatile recessit. Sexto die creata sunt quadrupedia et homo: haec peccatum aufert ex montibus et silvis, ut patet Osee, cap. IV, vers. 3. Omnia ergo cum homine peccante puniuntur, quia ei ad peccatum serviunt: vel potius homo ipse in omnibus punitur, dum omnibus quibus abusus est, privatur.
6:9
9. « NOE VIR JUSTUS. » -- « Noe, ait S. Ambrosius, lib. De Arca et Noe, cap. IV, non genere, sed justitia laudatur: probati enim viri genus, virtutis prosapia est; quia sicut hominum genus, homines: ita animarum genus, virtutes sunt. » Hinc pereunte mundo, unus Noe servatur, quasi stirps incorrupta, ut novi mundi sit origo, et novorum hominum seminarium, ut ait S. Ambrosius. Vera ergo nobilitas, laus et gloria in justitia, religione et virtute consistit. Ita censuerunt veteres Christiani, nobiles et Martyres. Ita Romanus Martyr, cum Galerius Imperator et Asclepiades, praefectus Antiochiae, Christianos invaderent, flagris et plumbatis caesus, noluit sibi nobilitatis nomine parci: « Absit, inquit, ut me nobilem sanguis parentum praestet, aut lex curiae: generosa Christi sequela nobilitat viros. » Jussit ergo Asclepiades latera ejus mucronibus scindi; tum ille: « Gratias ago tibi, o praefecte, quod ampliores mihi oris patefecisti meatus, quibus Christum praedicare possim: tot ecce laudant ora, quot sunt vulnera: » testis est Prudentius in hymnis Peristephanon. Ita et S. Agatha Quintiano praefecto objicienti: « Non te pudet nobili genere natam, humilem et servilem Christianorum vitam agere? » respondit: « Multo praestantior est Christiana humilitas et servitus, regum opibus et superbia. » B. Gregorius Nazianzenus, orat. 11: « Nobilitas vera, ait, est divinae imaginis conservatio, atque archetypi imitatio, quam ratio et virtus efficiunt. » « PERFECTUS. » -- Perfectione, non patriae, sed vitae, quaeque excludit omne peccatum, non veniale, sed mortale, quaeque in assiduo studio et profectu virtutum consistit. Vide S. Augustinum, lib. De Perfect. justitiae. Hinc de Noe canit Sibylla, lib. I: Solus in cunctis justissimus erat, et verax, / Noe fidelissimus et bonis operibus addictus; et Ecclesiasticus cap. XLIV, vers. 17: « Noe inventus est perfectus, justus, et in tempore iracundiae factus est reconciliatio. » Et Paulus, Hebr. XI, 7: « Fide Noe aptavit arcam, per quam damnavit mundum, et justitiae, quae per fidem est, haeres est institutus. » « IN GENERATIONIBUS SUIS. » -- Inter homines sui aevi et saeculi, adeoque prae hominibus sui aevi. Ponitur abstractum pro concreto, scilicet « generationes suae, » pro hominibus suo saeculo generatis. Ita ait Sapiens, Eccle. I, 4: « Generatio praeterit, generatio advenit, » id est, aetas et soboles una hominum praeterit, mox altera filiorum et nepotum ei succedit. Sic enim B. Virgo dicitur benedicta inter mulieres, id est, prae omnibus mulieribus. Unde colligunt aliqui Noe quoque fuisse perfectiorem ipso Henoch, omnibusque suis majoribus, qui primo illo saeculo vixerunt. Verum hoc non est necessum dicere; nec enim necessum est saeculum Noe extendere usque ad Henoch, qui jam ante sexcentos annos raptus erat in paradisum; et licet eo extenderemus saeculum Noe, sufficit ad veritatem horum verborum dicere, Noe non ipso Henoch, nec omnibus omnino hominibus, sed plerisque fuisse perfectiorem. Secundo, Delrio per generationes intelligit actiones; hae enim sunt quasi liberi, quos parit anima; prosapia et nobilitas est virtus. homo toto vitae suae spatio, q. d. Toto vitae suae decursu, in suis actionibus perfectus fuit Noe. Hic sensus arctior et subtilior est. Prior ergo sensus magis planus, simplex et genuinus est. « CUM DEO AMBULAVIT » -- uti Henoch, de quo dixi cap. V, vers. 22. Praeclare Hugo de S. Victore, lib. I De Claustro animae: « Sicut, ait, nullum est momentum, quo homo non utatur vel fruatur Dei bonitate et misericordia: sic nullum debet esse momentum, quo eum praesentem non habeat in memoria. Omne enim tempus in quo de Deo non cogitas, hoc te reputa perdidisse. » S. Basilius rogatus, quis frequenter irascitur? quis ad bona opera piger est? quis Dei gloriam non promovet? hoc unum ad singula respondebat: « Qui non semper cogitat Deum suarum actionum inspectorem esse. Haec enim una recordatio, si esset assidua, contra omnia vitia medelam praeberet. »
6:10
10. « SEM, CHAM ET JAPHET. » -- « Sem » Hebraice, inquit S. Cyrillus hic, hom. 3, significat perfectionem, vel plantationem; « Cham, » calliditatem; « Japhet, » amplificationem. Verius est « Sem » idem est hebraice significare nomen, vel famam; « Cham, » calorem et nigrorem; « Japhet, » amplitudinem, ut patebit cap. IX, vers. 26. Jam abstracta ponuntur pro concretis: nomen et fama, id est, nominatus et famosus; calor et nigredo, id est, calidus et niger; amplitudo, id est, amplus.
6:11
11. « Corrupta est autem terra. » -- Incolae terrae adeo corrupti sunt, ut ipsam terram suis sceleribus polluisse et corrupisse videantur: est metonymia cum auxesi. 12. « OMNIS CARO » -- omnis homo: est synecdoche; caro enim idem est quod homo; et hyperbole, nam omnis idem est, quod plerique: excipitur enim Noe justus cum suis. « CORRUPERAT VIAM SUAM » -- suam vivendi rationem: sic viae hominis vocantur opera, conversatio, consuetudo hominis; viae Dei vocantur opera Dei, Prov. VIII, 22. Notat S. Ambrosius, lib. De Noe et arca, cap. V, diluvium carnis peperisse diluvium aquarum. « Caro, ait, causa fuit corrumpendae etiam animae, quae velut origo et locus est quidam voluptatis, ex qua velut a fonte prorumpunt concupiscentiarum malarumque passionum flumina, lateque exundant; quibus demergitur animae quoddam excusso gubernatore remigium, cum ipsa mens velut quibusdam tempestatibus et procellis victa, loco suo cedit. » Et cap. IX: « Corruptela diluvii causa est: ea ubi repserit, aperiuntur aquae, ebulliunt omnes fontes cupiditatum, ut totum corpus tanto et tam profundo vitiorum diluvio mergatur. » Sicut ergo Noe includens se cum animantibus in arca, diluvium evasit: sic et tu cohibe tuos sensus et passiones intra mentis imperium, et poteris te tuaque ab omni diluvii periculo liberare.
6:13
13. « FINIS UNIVERSAE CARNIS VENIT CORAM ME » -- instat dies decreta a Me excidio hominum et animalium; statui jamjam finire et perdere orbem diluvio: patet ex seq. « A FACIE EORUM » -- per eos, ab eis. Ita Septuaginta. Chaldaeus vertit, propter mala opera sua.
6:14
14. « FAC TIBI ARCAM. » -- Hebraeum תבה teba significat arcae formam fuisse, non in morem navigii, cujus carina arcuatur, et summitas vel patet, vel concameratur; sed in morem cistae undique clausae et quadrangulae, quae inferne plana est, et aequalis quaquaversum, superne vero plana est, sed ita, ut modice in culmen et clivum exiguum assurgat. Ita S. Augustinus, lib. XV De Civitate Dei, cap. XXVII; idque satis colligitur ex ejus dimensione, quam vers. seq. subdit Moses. « DE LIGNIS LEVIGATIS. » -- Hebraice de lignis gopher, quod Septuaginta vertunt, quadratis; Noster, levigatis, id est, dolatis et perpolitis, tum ad aptiorem et arctiorem compaginem, tum ad elegantiam, tum ut commodius illinerentur bitumine. Oleaster vertit, de lignis pini; Chaldaeus, idem Aben Ezra, et Rabbini vertunt, de lignis cedri. Cedrus enim in Syria abundat, estque incorruptibilis, et longissimas dat tabulas, easque leves et superfluitantes. Ex cedro factam esse arcam, docet etiam S. Ambrosius, lib. De Arca, cap. VII, et S. Augustinus, tractat. 6 in Joan. S. Hieronymus vertit, ex lignis bituminatis (ut gopher idem sit quod copher), id est bituminosis, hoc est resinosis: bitumen enim ample capitur pro resina; pinus autem et cedrus sunt resiniferae, et sic omnes hae versiones in unum convenirent. « MANSIUNCULAS IN ARCA FACIES. » -- Hebraea et Septuaginta, nidos facies arcam, id est, in parva stabula divides et distribues arcam, non solum ut aves, sed ut caetera animalia, sua discreta habeant habitacula. Unde Noster clare nidos hos exposuit per mansiunculas. Symbolice S. Ambrosius, lib. De Noe, cap. VI: « Omne corpus nostrum, ait, attextum est sicut nidus, ut spiritus vitalis omnes partes viscerum penetret. Nidi quidam sunt oculi nostri, quibus se visus inserit. Nidi sunt nostrarum sinus aurium, per quos auditus se infundit. Nidus est narium, qui ad se odorem attrahit. Nidus est quartus major caeteris hiatus oris, in quo nutritur donec adolescat sapor, et unde vox evolat, in quo latet lingua. Spiritus quem carpimus et quo alimur, nidus est pulmo; sanguinis autem et spiritus nidus est cor. Ossa quoque validiora nidos habent. Sunt enim intus cavata, in quibusdam foraminibus est medulla. In visceribus ipsis mollioribus nidi cupiditatis aut doloris sunt. » Et mox: « Est jam in hoc corpore nidus pudicitiae, in quo erat nidus irrationabilis concupiscentiae. » « BITUMINE. » -- Pice aptius erat bitumen, ad tabulas conglutinandas et consolidandas, et ad foetorem, ex stercore tot animalium provenientem, dispellendum.
6:15
15. « TRECENTORUM CUBITORUM ERIT LONGITUDO ARCAE, QUINQUAGINTA CUBITORUM LATITUDO, ET TRIGINTA CUBITORUM ALTITUDO EJUS. » -- Cubitus continet pedem cum dimidio, sive sex palmos; olim, uti pedes hominum et palmi, ita et cubiti erant majores, quam jam sint. Origenes cubitum hic intelligit, non communem, de quo jam dixi, sed qui continet sex cubitos communes et vulgares. Origenem sequitur Isidorus Clarius et Delrio. Sic enim non arcte et compacte, sed laxe et salubriter in arca degere poterant animalia omnia. Verum sic immanis fuisset vastitas arcae, quae vix in unam fabricam compingi, vixque aquis sustineri et moveri potuisset. Adde, alibi Scriptura cubitos non geometricos, sed communes accipere, ut cum ait, Goliath fuisse procerum sex cubitos et palmum; quis enim credat Goliath fuisse 36 cubitorum communium: ergo et hic cubiti communes accipiendi sunt. Ita Torniellus. Nota: Arcae longitudo decupla erat ad ejus altitudinem et profunditatem; talis enim est proportio 300 ad 30; nam decies triginta sunt trecenta. Rursum longitudo arcae sextupla erat ad ejus latitudinem; talis enim est proportio 300 ad 50; nam sexies 50 sunt 300. Eadem est proportio dimensionum in corpore humano bene formato, ut nimirum ejus longitudo, quae sumitur a vertice usque ad pedes, sit sextupla ad ejus latitudinem, quae sumitur a latere dextero in sinistrum, eundo per medium pectus. Rursum, longitudo corporis humani decupla est ad ejus profunditatem, quae sumitur a pectore, et per pectus penetrando in dorsum. Ita S. Augustinus, lib. XV De Civitate Dei, cap. XXVI, et S. Ambrosius, lib. De Arca, cap. VI. Hinc sequitur arcae capacitatem interius fuisse 450,000 cubitorum. Nam si geometrice 300 cubitos longitudinis arcae, multiplices per quinquaginta latitudinis ejusdem, habebis cubitos quadratos quindecim millia; quae si rursum multiplices per 30 cubitos altitudinis arcae, habebis jam dicta 450 millia cubitorum solidorum. Haec ergo fuit dimensio et capacitas arcae interius, quae sane ingens fuit et sufficiens omnibus animalibus et rebus arca contentis; ut non sit necesse cum Origene, cubitos hic, non communes, sed geometricos accipere: sic enim sextuplo major et capacior fuisset arca.
6:16
16. « FENESTRAM. » -- Praecipuam unam, grandiorem et pellucidam, ex vitro, crystallo, vel lapide speculari (hoc enim significat Hebraeum צהר tsohar, et Graecum diaphanes [« transparens »], ut vertit Symmachus). Nil ergo prohibet, alias minores per circuitum in tertio coenaculo, ad lucem ubique recipiendam, factas esse fenestras. Fenestra haec aperiri poterat: unde per eam Noe columbam et corvum emisit. « ET IN CUBITO CONSUMMABIS SUMMITATEM EJUS. » -- q. d. Altitudinem ejus, puta fenestrae, facies unius cubiti. Ita Vatablus, Oleaster, Delrio. Secundo, Torniellus sic explicat, q. d. Mensuram cubiti semper ad manum habe et adhibe, ut juxta eam singulas arcae partes, ad mensuram a me praestitutam aedifices. Tertio et genuine (ut patet ex Hebraeo), « ejus, » scilicet arcae, summitatem sive altitudinem facies unius cubiti, q. d. Facies tectum arcae non omnino, sed pene planum, ita videlicet, ut sensim et lente tantum assurgat ad altitudinem cubiti: sic ut cubitus iste sit altitudo mediana culminis arcae, per totam ejus longitudinem. Ita Joannes Buteo et Pererius ex communi Doctorum sententia; describit enim Moses hic arcae tectum ejusque formam arcuatam in culmine. Quatuor contignationes arcae « DEORSUM COENACULA ET TRISTEGA FACIES IN EA. » -- Ita haec lege et junge, non autem, ut deorsum referas ad ostium, quod praecessit. Jam sensus est, q. d. Deorsum unum coenaculum, sive tabulatum sub alio constituatur, inquit Delrio. Secundo, aptius ad Hebraea: « deorsum, » id est, tabulata infima; « coenacula, » id est, tabulata media: in his enim fieri solent coenacula; et tristega, id est, tabulata tertia vel suprema, facies in arca. Hebraea enim habent, inferiora, secunda et tertia facies; et Chaldaeus, mansiones inferiores, secundas et tertias facies in ea. Unde patet arcam tres habuisse contignationes, sive tabulata; haec enim vocantur a Graecis tristega, in quibus partim animalia, partim esca, aliaque supellex condita et distributa erant. His adde quartam imam, pro sentina. Jam singula ita exacte describit et distribuit Joannes Buteo, lib. De Arca. In ima hac parte erat locus saburrae, sive arenae, quae navi necessaria est, ut in aquis non fluctuet, non in hanc illamve partem inclinet, sed suo quasi pondere et justo libramento recta in aquis consistat; in hac etiam erat sentina quae sordes ex superioribus tabulatis per canales exciperet, atque per foricas, sive foramina in aquas foras emitteret. Haec tamen foramina non erant in hac ima parte (haec enim tota erat sub aquis), sed in sequenti, sive secunda contignatione, in quam per antliam ex ima parte aqua et sordes attollebantur: nisi malis dicere cum Torniello, sordes sublatas fuisse per funes in primum et summum tabulatum, ad fenestram Arcae, ut per eam, utpote magnam, foras ejicerentur. In secunda contignatione, sive tabulato, erat locus omnium animalium tam reptilium, quam per cellulas gradientium, in plurimas (Delrio numerat 300) cellas, sive mansiunculas, majores, vel minores, pro quantitate animalium, utraque ex parte distinctus: in cellis erant praesepia aliaque vasa cibum et potum continentia; in cellarum pavimento erant fenestellae, per quas sordes animalium in sentinam demitterentur; in medio cellarum utrimque erat transitus, seu via, qua homines cum lucernis discurrerent ad singulas cellas, ut eas inspicerent, et cuique animali de necessariis providerent. In hoc tabulato erat ostium arcae, de quo versu 16, idque magnum et amplum, utpote per quod elephantes, cameli omniaque animalia inducta sunt in arcam. In tertio tabulato erant distinctae apothecae, continentes tum annonam animalium et hominum, puta faenum, paleas, poma, frumentum, semina, legumina; tum dolia aquae dulcis, ad potum et ad lotionem. Ex hoc tertio tabulato, per foramina, tubos, in quodque praesepe secundi tabulati cibus et potus immittebatur: hic etiam reposita fuit omnis supellex, tam urbana quam rustica, post diluvium usui futura. In quarto et summo tabulato, locus erat hominum et avium. Primo ergo erat hic cubiculum Noe et filiorum distinctum a gynaeceo, sive habitaculo mulierum (ab his enim viros, durante diluvio, abstinuisse docent S. Ambrosius, Rabanus, Anselmus Laodunensis, S. Hieronymus in Zachariae XII, Delrio et alii); huic lumen infundebat fenestra arcae. Secundo, erat hic culina cum camino et foco; tertio, furnus, pistrinum et molae trusatiles; quarto, lignile cum lignis et carbonibus; quinto, penus annonae tam cibi, quam potus. Ex alia parte erant caveae et nidi singularum avium, cum suo pabulo. In his coenaculis erant scalae, per quas ex uno in aliud ascendebant et descendebant. Porro, ut docet Buteo, in hac quarta contignatione erant spiracula ad auram excipiendam et renovandam. Erant haec spiracula veluti quidam camini, qui usque ad arcae summitatem protendebantur, ut per aperta quaedam ostiola, utrimque sub prominente tecti stillicidio apte fabricata (quo a pluviis tuta, et ab aquarum fluctibus remotiora essent), foetores exhalare, et inclusus aer transpirare posset, ne sordium foetore infectus, animalia etiam ipsa inficeret interimeretque. His omnibus tectum erat impositum, planum, sed nonnihil acclive, et assurgens ad altitudinem cubiti (ut patuit ante), ut utrimque pluviam illapsam effunderet foras arcam, in aquas. Jam triginta cubitos altitudinis arcae, ita per quatuor tabulata jam dicta dispertitur Buteo, ut sentina habuerit quatuor cubitos altitudinis; secunda contignatio, in qua erant animalia, habuerit novem cubitos altitudinis; tertia, cibariorum, habuerit octo; quarta, hominum et avium, habuerit novem cubitos altitudinis. Porro Noe, Deo dirigente, in arca, sicuti animalium mansiones locaque sapientissime distinxit, ne sese invicem ullo modo possent animalia laedere: ita etiam miro judicio onera cuncta intra arcam ea ratione locavit ac disposuit, ut ipsa arca, veluti justis librata ponderibus, recta positione, super aquas consistere ferrique posset. Arcae hujus et diluvii meminerunt omnes profani scriptores, teste Josepho, lib. I Antiq. cap. IV, ubi addit etiam suo tempore, reliquias arcae apud Armenos ostendi solitas. Interpretatio allegorica Allegorice, arca est Ecclesia, Noe est Christus salvator et consolator orbis; munda animalia et immunda in ea, sunt justi et impii; qui extra hanc Christi arcam est, puta haereticus et infidelis, peribit regnante diluvio, inquit S. Hieronymus. Ita et S. Augustinus, lib. XV De Civitate Dei, XXVI, et S. Gregorius, homil. 16 in Ezechiel., ubi inter caetera ait: « In uno cubito consummatur arca, quia unus est auctor et redemptor S. Ecclesiae sine peccato, ad quem omnes proficiunt, qui se esse peccatores noverunt. » Vide Ferum hic, in fine cap. Interpretatio tropologica Tropologice, arca est anima sancta, per cruces et labores recisis vitiis dolata, quadrata et ex omni parte librata. Rursum, arca est secretum conscientiae; Noe est mens; longitudo arcae est fides; latitudo, charitas; altitudo, spes, item oratio et contemplatio; inundatio aquarum est impetus tentationum; montes Armeniae in quibus arca requiescit, quies est animae in contemplatione rerum divinarum; volucres arcae sunt cogitationes coelestes; animalia sunt opera et curae circa res terrenas; corvus emissus nec reversus significat falsos Christianos, qui foris in fluctuatione temporalium laetantur, nec redeunt ad mentis quietem; columba reversa significat bonos Christianos, qui ad opera charitatis emissi, mox ad mentis quietem redeunt, sed cum ramo olivae, quia peregerunt opera misericordiae. Haec omnia habet Hugo Victorinus, lib. Allegor. in Gen. cap. XVIII, et Origenes hic.
6:18
18. « INGREDIERIS ARCAM TU ET FILII TUI, UXOR TUA, ET UXORES FILIORUM TUORUM. » -- Separantur hic viri a feminis, ut innuat, in arca abstinendum usu conjugii, utpote tempore diluvii, id est, luctus et poenitentiae, ad propitiandum Numen. Hinc in arca nullus legitur genitus, idque insinuat Moses dicens cap. X, 1: « Natique sunt eis filii post diluvium. » Et cap. XI, 10: « Sem genuit Arphaxad biennio post diluvium. » Rationem dat Damascenus, lib. IV De Fide, cap. XXV: « Separavit, ait, eos ab uxoribus, ut cum castitate pelagus et illud commune naufragium evitarent. » Quocirca Hebraei et S. Hieronymus in cap. XII Zachariae, ad illa verba: « Familia domus David seorsum, et mulieres eorum seorsum; » et Abulensis hic in cap. VII, et Remigius, cap. II Joelis ad illa: « Egrediatur sponsus de cubili, » censent, toto tempore quo duravit diluvium et mundi universalis interitus, neque Noe, neque filios ejus operam dedisse generationi, quia tempus erat lugendi et orandi placandique Deum.
6:19
19. « ET CUNCTIS ANIMANTIBUS BINA INDUCES. » -- De terrestribus intellige; ergo etiam ferae, ut leones, lupi, tigrides, bini inducti sunt in arcam, qui tunc cicures, quasi mites agnelli, Noe viro innocentissimo parebant, uti paruerunt Adamo in paradiso. Vide S. Chrysostomum, homil. 25. Nulli vero pisces ingressi sunt arcam, nec amphibia, quia haec continenter tam in aquis, quam in terra vivunt. Frustra ergo et temere aliqui apud Hugonem, lib. I De Arca morali, cap. III, amphibiis his cavitates sive nidos assignant, quos pro iis fecerit Noe forinsecus in extimo pariete arcae, qui aquas spectabat; nam si quae sunt amphibia, quae tamdiu terra carere nequeunt, vel ob pabulum, vel quia in terra nocte stabulantur, haec intra arcam cum aliis recepta et servata sunt. Rursum in arcam non sunt inducta animalia, quae ex putrefactione, uti mures, vermes, apes, scorpiones; nec ea quae ex congressu diversarum specierum, uti mulus ex equa et asino, nascuntur. Terrestrium ergo animalium, quae ingressa sunt arcam, Arias Montanus, lib. De Arca, numerat species 450, exceptis serpentibus. Jam Pererius serpentium et reptilium numerat species 23. Quare universim fuissent circiter 175 species animalium terrestrium in arca; in quibus sex tantum sunt majores equo, paucae aequales, multae minores etiam ovibus. Omnia haec terrestria Pererius aequat 250 bobus, nec in arca plus loci occupasse censet, quam occupent 250 boves. Avium vix 150 species apud Gesnerum et Aldrovandum invenies; in quibus paucae majores sunt cycnis, pleraeque iis minores. Potuit ergo facile arca haec omnia capere, cum ejus capacitas fuerit 450,000 cubitorum, ut dixi vers. 15.
6:20
20. « INGREDIENTUR TECUM. » -- Hebraice יבאו אליך iabon elecha, venient ad te, scilicet sponte sua, etiam si sint effera, idque vel Dei instinctu, vel angelorum impulsu, uti prius ad Adamum, cap. II, 19, eadem adducta sunt. Ita S. Augustinus, lib. XV De Civitate Dei, cap. XXVII. Non ergo animalia haec quaesivit Noe, eaque adduxit ad arcam, ut vult Philo; non etiam ipsa animalia, invalescente diluvio, fugerunt enatando ad arcam, ut vult Hugo Victorinus apud Buteonem.
6:21
21. « EX OMNIBUS ESCIS QUAE MANDI POSSUNT. » -- Hebraice, « ex omni cibo qui comedi solet, » puta tam ab homine, quam a bestiis. Unde verius est quod asserit Joannes Buteo (licet contrarium opinetur Pererius), scilicet animalia carnivora in arca, non herbas, sed carnes, a Noe arcae ad hunc finem impositas, comedisse (leo enim, v. g., tantum carne vescitur).
6:1
v. 4 « Cumque coepissent homines multiplicari super terram et filias procreassent »,
Arg. — Fragmentum hoc in Introd. declarabamus, primitus fuisse capiti individua narratione contextum. Recenset illud duo divina decreta : prius 6,1-3 occasione nefandorum coniugiorum editum et centum viginti annorum moram indicens; alterum depravatis funditus hominibus imminens diluvium praenuntians. v. 8 patriarcham Noe demon- Strat, semznzs electi unicam spem et salutem. Cap. VI
6:2
v. 9 « videntes filii Dei filias hominum quod. essent pulchrae, acceperunt sibi uxores ex omnibus, quas elegerant », i. e. uxores , quascunque elegerant. nx v. 1 evidenter significat homznes universim, non solos Cainitas, licet contextus utique efficiat primarie intelligi Cainitas. Ergo etiam Q'Nn nn23 v. 2. eodem sensu intelligendae sunt suntque eaedem atque r3 v. 1. Sed contextus v. 9 expressionem de se universalem limitat, cum reliquis hominibus opponat aliquam classem ///ios Dei hincque sensus evadat hic : videntes filii Dei filas . ceterorum hominum. Habes expressionem omnino analogam Ier. 32,920 DTN219»N302,in [sraeletin ceteris hominibus. Iam in ea expressione loco ox"v* scribe terminum omnino synonymum 5xqw* «x2, et habebis expressionem GN bx *32, quae omnino parallela est eius, quam ex nostro v. 1. 2 colligis, 2*N1 mmu *z2, filii Dei ceterique homines. Ergo fit? Dei nomen sit gentilicium oportet, quale fi/z? Israel. Quae autem alia gens eo nomine intelligi poterit, nisi Sezhztae? Quorum modo cap. 4 explicabatur genealogia et 6,8 continuabitur historia. gelos sed Sethitas. Sufficiat nominasse Ephr., Chrys., Theodoret., Aug., Proc., Rup. etc. « Omittamus igitur », ait Aug., « earum scripturarum fabulas, quae apocryphae nuncupantur, eo quod earum occulta origo non claruit patribus, a quibus usque ad nos auctoritas veracium scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In his autem apocryphis etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa nulla est canonica auctoritas ». Convellenda nobis supersunt praecipua sententiae, quae filios Dei angelos interpretatur, argumenta. contextus docet eximi Beniaminitas, quin liceat inferre Beniaminitas Israe litas non fuisse. Profecto contextus angelos excludit. Angelos veneri indulgere in universa scriptura est inauditum; imo sexu illos carere affirmat Christus Matth. 22,30. Qualescunque fuisse supponantur, at certe specie, imo genere ab hominibus differebant : at quae specie differunt creaturae, si infandum in modum commisceantur, non mutua pulchritudine (v. 2) pelliciuntur, sed bruta venere aguntur. Velsi tum reapse mulierum forma angelos illexit, qui fit, ut inde a diluvio iam nihil audiamus de angelis mulierum venustate deceptis? Merito monet Ke:, "UN np» secus constanter praedicari non de abominandis commerciis, sed de veris permanentibusque connubiis, qualia non poterant esse inter angelos et mulieres; estque ille expressionis usus tam evidens, ut illum Del. et Dilim. adversarii concedant. Eundem expressioni h. ]. sensum competere et per se est evidens, et aliqua etiam ratione confirmari potest e verbis Christi Matth. 24,38 (cf. Luc. 17,27) : « Sicut enim eraní in diebus ante diluvium comedentes et bibentes, nubentes et nuptui tradentes, usque ad eum diem, quo intravit Noe in arcam etc. ». Monet porro CArys., non angelorum referri peccatum, effici etiam inde, quod hominum tantummodo, non angelorum narretur secuta punitio; ubi conferas 3,14 sq. poenam serpenti indictam. — . Aliunde contextus suggerit agi de Sethitis. Eorum genealogiam auctor produxerat usque ad Noe, sub quo magna aliqua morum corruptio diluvio uleiscenda non alios solum homines sed etiam Sethitas, excepta Noe familia, omnes invaserat. At in ea corruptione efficienda insignes necesse est fuisse Cainitarum partes. Quorsum secus cap. 4 eorum traditur genealogia? quorsum traditur non ad diluvium, sed ad septimam tantummodo generationem usque? Quorsum nomina recensentur Iabel, Iubal, Tubalcain, maxime vero omnium Noemae? quid eam mulierem famosam effecit? nonne forma muliebresque artes? Aenigma manet istud Noemae nomen insolubile, nisi illud cum 6,2 de filiabus hominum dictis componas. Fuit igitur Noema una ex illis filiabus hominum, ceteris uti videtur procacior; nupsit uni filiorum Dei. At qui isti filii Dei? num angeli? at quid tum Noemae cum ruina Sethitarum commune? Recensendum fuerat non Noemae nomen, sed earum e filiabus Sethitarum nomina, quae Sethitis infandi commercii auctores exstitere. Ubi primum autem filios Dei interpreteris Sethitas, facile omnia componuntur. Nomine appellatur Noema sine dubio, quod principi cuidam Sethitarum fuerit nuptui tradita. Producitur Cainitarum genealogia ad illud usque punctum, quoad Cainitae Sethitis iniquis coniugiis misceri coepere. Aequo alveo fluit narratio. Tandem secundum, explicationem a nobis traditam, 4,26 tempore Enos nata scribitur filiorum Dei appellatio. Textui vero ei tenebras offudit traditionis ille emendator, qui nomini Q'n5x substituit nomen mn.
6:3
v. 3 « Dixitque Deus : Non permanebit spiritus meus tin homzne in aeternum, quia caro est, eruntque dies illius centum viginti annorum ». Intelligitur homo idem atque v. 1, ergo homines universim, tam qui v. 2 filii Dei, quam qui filii hominum audiunt. Idem est spiritum non permanere, et dies hominis limitari ad centum viginti annos. Ergo spiritus meus est spiritus a me ad imaginem meam fíactus (Rup.), anima humana quae Iob. 27,3 appellatur n'5N n, quaeque 2,7 processerat spiratione ex ore Dei. Haec est praecise ille « spiritus Dei », illud « spiraculum omnipotentis », quod Iob 33,4 et Ps. 103 (104), 29 hominem vivificat (Lamy), cum illud sit anthropomorphismi proprium, ut distinctiones divinum inter et humanum minus clare exprimat. Vocem £n aeternum bene Rup. comparat cum 3,92 : « Nunc ergo, ne forte mittat manum suam et sumat etiam de ligno vitae et comedat et vivat in aeternum ». Reapse sententia ib. lata inculcatur magisque restringitur : ergo n aeternum non exprimit, quod vult Per. , aeternitatem stricte dictam. Etiam in paradiso non fuisset hominis vita stricte aeterna, sed ob vigorem eximium vitalem repetitumque fructus vitae esum ad longissimum fuisset tempus producenda. Post Adae peccatum homo ill» fructu privatus non iam poterat aeque diu vitam producere, tamen perseverante nativo: vigore priores quinque patriarchae produxerant vitam quodammodo a5y^5, i. e. ad nongentos circiter annos. Idem haud dubium facturi fuerant patriarchae praeter Henochum reliqui, nist intercessisset diluvium. Atdiluvio secundum Sam. exstincti sunt paüriarchae tres diu ante, quam annum attigissent nongentesimum : Iared natus annos 847, Mathusala 720, Lamech 653. In his certe non perseveravit spiritus vitae 25y5; idemque de eorum aequalibus diluvio oppressis erit dicendum. Videmur nobis in hoc novam deprehendere confirmationem numerorum, quales Sam. scribit, dum secundum Hebr. LXX Iared et Mathusala annos vivunt 962 et 969, 1. e. longissimas omnium patriarcharum vitas, etiam Adae et Noe. — Additur autem ratio, cur abbrevianda sit hominis vita, sc. quia caro est, quia eius opera - carnalia sunt (CArys.). | Duo &zab Aevópeva versus habet. n reddunt versiones permanebit, praeter Symm ., Ps. Ion. et Targ. Hier., qui illud a 1*7 repetunt significatione iudicandi; cf. item S. Hier. Ad radicem 111 etiam revocatur 2 Reg. 21, 20 (keri) T1133 extensio, qui sensus e permanendi significatione sat facile derivatur. Temere supponet quis, versiones principales omnes casu in permanendi significationem conspirasse, aut omnes pariter aliquid à tT? diversum legisse : tutius erit admittere, versionum auctores novisse, quae nos latet, radicis 11" significationem. Neque lubet h. 1. discutere, sintne Iu et T7 unica radix, cuius significatio sit morari, dominari , iudicare, — Q31U23 versiones uno ore reddunt quia, quorum consensus non est spernendus. Explicabant Rabbini vocem esse contractam ex Q3 *UN23; 1UN23 reapse Gen. 39, 9.23 legitur significatione quia; V) pro 1XUN nequit dici a recentionibus tantum Hebraeis fuisse usurpatum, cum in libro Iudicum identidem legatur; tamen in Pentateucho habetur nunquam, ut reapse improbabilis videatur illa explanatio rabbinica. Dein in hac explanatione Q3 trahendum esset ad sequentia, ergo : quia etiam ipse, quia vel ipse caro est. At quocum h. 1l. comparetur homo, non perspicitur. Neque vertere licet quia profecto caro est ipse, tum enim mutandus erat ordo verborum «t1 v3 203. — Alii Q392 derivant à A3U, eo praeprimis nisi argumento, coniunctionem Q3 ornandam fuisse signo non kamez sed patach. Leviuscula haec ratio : facile poterant Masor. exprimere longam vocalem pro brevi. Vertunt igitur illi variis modis, prout varie iungunt. Ges. suggerit : in errore eorum (angelorum?) ipse est caro. At quomodo errore angelorum factus est homo caro? Keil : in suo errore homines sunt caro. At dura est enallage numeri QN23, DQ31U23, "!2*. Alii : non permanebit spiritus meus in homine propter errorem eorum; caro est. Sed monet Budde p. 25, minus commode invicem excipere tres expressiones adverbiales QN23, noy», DQ302; fuisse scribendum Qava3 p" Nb *T etc. Contra has similesque versiones illud est, 33V in Pentateucho (Lev. 5, 18; 4. 2. 27; Num. 15,27) semper scribi de peccato indeliberato, quale nostro textu intelligi nullo pacto potest; item Iob. 6,24; 19, 4; Prov. 19, 27; Ps. 118 (119), 10. 67; et licet Ps. 118, 21. 118 vox usurpatur sensu nonnihil latiore, tamen h. 1. ineptissime adhiberetur, quod proprie peccatum indeliberatum exprimat. — De vocis 302 interpretatione vix non desperans incidi in J. B. Zenner S. I. (Zeitschrift für Kath. Theologie, Innsbruck 1893, p. 173) corrigentem Q'Y2 : caro eorum ipsa est caro; tota quanta est caro, nihil quam caro; — emendatio tam obvia, apta et facilis, ut mireris eandem tot sagacissimos viros latuisse. Eadem versionibus etiam satis est consona. Extrema v. 3 pars duplici ratione explicatur. Ios., Philo (de Gigant.), Lact. (Div. instit. II. 13; M. 6,325), Proc. etc. censuere eum esse sensum, annos vitae hominum post diluvium iam limitari ad 1920, quod tamen videtur pugnare cum Gen. 11, ubi e patriarchis postdiluvianis ad Abraham usque quatuor numerant annos plus 400, quatuor plus 200, unus vel fortasse duo plus 140. Quae pugna potuit esse ratio, cur moderni et maxime rationalistae conferto agmine ei se iunxerint sententiae : quo plures quippe in s. textu deprehendunt discordias, eo plura sibi fas esse putant discernere varia documenta. E contra Ephr., Chrys., Hier., Aug. eti catholici communiter, item Ps. Ion. et Targ. Hier. lenent, verbis textus hominibus, qui erant ante diluvium, concedi 120 annos, quo male actorum poenitentes impendentem averterent ruinam. « Non igitur humana vita ut multi errant, id centum viginti annos contracta est, sed generationi illi centum viginti anni ad poenitentiam dati sunt » (Hzer.). Ergo haec prima poenae annuntiatio facta est anno mundi 1187, aetatis Noe 480. - Hunc autem esse genuinum verborum sensum, docet contextus. Agitur de iis hominibus et quidem in v?tzs eorum puniendis, qui v. 1 sq. narrabantur deliquisse : ii minime puniebantur, si innocentis Noe posterorum vitae decurtarentur; puniebantur vero, si ad nongentos, uti primi patriarchae, annos pertingere ipsi prohiberentur. Obiicit Len. I. 375 sq., haud posse admitti nonnisi 120 ante diluvium annis coepisse coniugia filiorum Dei cum filiabus hominum. Sed hoc neque sequitur ex dictis. v. 3 docet, Deum ob illa coniugia et post illa comminatum esse interitum iteriectis 120 annis secuturum : at non comminatus est, ubi primum ea coniugia fieri cocperunt, sed diu post, 47 annis post pii Enos obitum, 300 annis post translatum Henoch. - Primum fuere primorum patriarcharum piorum admonitiones adhuc superstitum, secuta cst praedicatio Henoch et annis bene multis praedicatio Noe : ubi tot media effectu caruere, ubi solus tandem Noe iustus superfuit, tum indicti 120 poenitentiae anni, tum brevi post iussus Noe eos tres filios generare, qui tamquam nova creatura cum ipso forent salvandi. Postquam auctor v. 1-3 unam causam infligendi interitus, infanda connubia recensuit, v. 4 sq. alteram indicat heroum ex iis connubiis prognatorum licentiam, hineque v. 7 divinam interitus sententiam magis explicite repetit. Nihil vetat statuere, divina decreta v. 3 et T diversis temporibus esse pronuntiata.
6:4
v. & « Gigantes autem » — copulam legunt Vulg. LXX Sam. Syr. — « erant super terram in diebus lis ». Bene Len. 1. 3*1 sententiam comparat similibus 12,6 ; 13,7 : « Chananaeus tum erat in terra » etc., quibus regionis incolae describuntur. a*523 articulum habet, i. e. noti illi gigantes, quos, uti aliarum gentium mythi, ita Hebraeorum traditiones commemorabant. Eos autem explicite gigantibus Graecorum los. comparat. Sed perperam idem, Ephr., Ambr. aliique horum gigantum nomine initio versus putant venire illos solos, qui e commerciis filiorum Dei cum filiabus hominum nati sint. Verius Aug. censet affirmari , fuisse tum universim homines proceriores, tam filios hominum quam imprimis filios Dei. Id exigit Hebr. continuans versum voce 231, idemque clare exprimit LXX. Neque dissonat istud a traditionibus gentium, quae cum deorum osores gigantes describunt, ipsos utique deos suggerunt illis neque mole neque robore fuisse inferiores. & Esdr. 5,52 sqq. statuitur axioma, humanum genus decursu saeculorum statura sensim decrescere ; neque incredibile est, qui per tot saecula vitam produxerint, patriarchas etiam corporis mole et robore eis, qui nunc sunt, praestitisse. m523 vertere Gigantes Vulg. LXYX Theod.; Chald. xY123 uti altera versus parte, itemque Syr. ; Symm. lavi. Etymologiam nominis quod spectat, iam Aqg., Ps. Ion., Targ. Hier. illud derivabant a oj cadere, consentitque Hier. Est tamen haec deri- . vatio minime certa. Derivationes ex lingua assyra tentavere Len. I. 343 sqq., Schrader KAT II. 293 : adhuc sub iudice lis est. — At significatio vocis indubie constat primum ex lingua chald. et fontibus rabbinicis (cf. Len. 1. c.), dein ex Num. 13, 34: « Ibi vidimus monstra quaedam ( DpIIS PIE DN) filiorum Enac de genere giganteo (mbi T3) quibus comparati quasi locustae videbamur ». Ubi sapienter monet Len. DQ'?53 esse nomen non gentilicium, sed commune designans gigantes, ideoque gratuito auctores aliquos effingere gigantes Num. 13 fuisse posteros gigantum Gen. 6. Homines ante diluvium fuisse gigantes, etiam alias tradit scriptura : Iudith 16, 8; Sap. 14, 6; cf. 3 Mach. 2, 4. « Postquam enim ingressi sunt filii Dei ad. filias hominum illaeque genuerunt, isti sunt potentes a saeculo, viri famosi ». Aliter cum praecedentibus iungit Heór. vvx 1» *^nw ax, cf. LXX Syr., estque vertendum : Gigantes autem erant super terram in. diebus siis, a mundo condito ad diluvium; et etiam postmodum, quando ingressi sunt etc., quando gigantes filii Seth commixti sunt maledictae stirpi Cain , non ideo degeneres robore et statura prognati sunt filii, sed alii gigantes, qui, quod robore ad violentiam et rapinam abuterentur, magnum sibi nomen in mundo compararunt : : sli sunt heroes antiqui, vir? famosi. « Ce sont là ces hommes qu'on appelle les héros de l'antiquité, et sur lesquels on fait tant de récits » (Len. I. 335^). Isti ethnicorum heroes contemnendi exhibentur, quod nullis fuerint partibus suis aequalibus meliores et ex nefandis coniugiis orti. praecedenti genuerunt, ad prolem sc. illarum mulierum. — Hanc prolem et ipsam fuisse giganteam, recte asserit Cai. implicite textu affirmari, explicite idipsum pronuntiatur Baruch, 3, 26 sqq., tamen vox 123 de se non dicit gigantem, sed heroem. Ita dicitur *133 David 2 Reg. 17, 10; Alexander Dan. 11, 3; leo Prov. 30, 30, qui nequaquam erat animal maxime procerum Hebraeis notum. Speciatim o 123 dieuntur viri aliqui ceteris fortiores (Iud. 6, 12; 11, 1; 3 Reg. 11, 28), lecti milites (1 Par. 7,5. 11. 40; 2 Par. 13,3;17,16;2 Esdr. 11, 14), magnates (4 Reg. 15, 20), imo viri divitiis magis quam fortitudine insignes (Ruth 2, 1). Dicuntur autem h. l1. heroes, qui a, saeculo, seu heroes antiqui et quasi heroes zaz' &£oy:jv, quo ab heroibus posterioribus omnibus distinguantur, qui tam clarum nomen non sunt assecuti. Baruch 3, 26 sqq. : « Ibi fuerunt gigantes nominati illi, qui ab initio fuerunt, statura magna, scientes bellum. Non hos elegit Dominus neque viam disciplinae invenerunt; propterea perierunt. Et quoniam non habuerunt sapientiam, interierunt proptersuam insipientiam ».
6:5
v. 5 « Videns autem. Deus, quod multa malitia hominum esset in terra, et cuncta cogitatio cordis intenta esset ad malum omni tempore »,
6:6
v. 6 « poenituit eum, quod hominem fecisset in terra ». « Annis ad poenitentiam concessis isti multiplicavere peccata » (Ephr.). Describitur perversitas longe maior ea, quae v. 2 condemnabatur. Ibi sola reprehendebantur vetita coniugia , ob quae homo dicebatur caro. Hic malitia primum dicitur fuisse mu//a extensive. Dein eiusdem intensitas demonstratur : non in exterioribus ea haerebat, sed pertingebat ad imaginationes consiliorum cordis, easque cunctas et omni tempore, quae erant omnzno malae. Hinc reapse crediderim hoc alterum v. 6 sqq. divinum reprobationis decretum re et tempore fuisse diversum a priore illo v. 1-3, prodiisse intra illos 120 annos, fortasse 100 circiter ante diluvium annos, quando etiam geniti sunt
6:8
v. 8 « Noe vero invenit gratiam coram Domino ». Feliciter Vulg. v. 6 addit zntrinsecus; agitur sc. v. 7 de interno Dei decreto, quod v. 13 sqq. Noe communicatur; ergo v. 13 sqq. non est mera v. 1 repetitio. Quaestione crz&ca in Introductione expedita, eas, quas de diluvio recentiores agitant quaestiones, ad unam omnes de diluvii wunversalilate disputationem revocamus. Ubi advertas, aliquam veri nominis universalitatem textu exprimi, negari a viro sensato haud posse : quid enim aliud sensu nativo expressiones « universa terra », « omnis caro » et aliae similes edicunt, nisi veram aliquam universalitatem? Sed distinguitur universalitas absoluta et relativa. Universalitate absoluta intelligenda erit terra tota quanta, nullis exceptis tractibus aut montium cacuminibus, diluvio esse submersa ; homines ad unum omnes, exceptis qui se in arcam recepissent exstincti. Heíatve universale dicendum erit diluvium, si terra intra certos limites spectata supponatur esse submersa tota, v. g. quatenus narratori sacro tum erat nota; si homines supponantur exstincti universi, quorum sc. fata s. auctor describenda susceperit aut habuerit comperta. Hine percipies concipi etiam posse tertiam aliquam universalitatem, quam non inepte mzxtam appellaveris : ut sc. homines affirmentur diluvio obruti esse absolute universi, quotquot exsistebant, terra autem esse submersa tantum relative universa, quatenus sc. ab hominibus tum incolebatur. Hinc tria examinanda veniunt systemata : systema universalitatis absolutae , quod est ceteris antiquius; systema universalitatis mixtae , quod est praecedente recentius; systema unzversalitatis relativae , quod est recentissimum. Evidens est, posse textus Gen. 6-9 exponi sensu universali absoluto : quaestio est, debeantne ita exponi, an possint etiam sensu universali relativo accipi. Et erunt disputationis duae partes, ut primum quaeramus de /erra et animalibus , secundo de hominibus. terrae superficies constat, indubia diluvii in sacris paginis relati argumenta. Ita Aug. (De Civ. Dei XV. 9; M. 51. 448) : « Vidi ipse non solus, sed aliquot mecum, in Uticensi litore molarem hominis dentem tam ingentem, ut si in nostrorum dentium modulos minutatim concideretur, centum nobis videretur facere potuisse. Sed illum gigantis alicuius fuisse crediderim ». Anno 1739 A. Scheuchzer typis edidit ossa quaedam Oeningae in strato miocaeno reperta, quae ipse inscribebat « homo diluvii testis », postea vero Cuvier demonstravit esse non hominis sed salamandri cuiusdam, cui inde nomen inditum « andrias Scheuchzeri ». | Demonstravere autem et alia viri docti, quae magis essent ad rem, conchas sc. marinas vel in ipsis montium verticibus frequentes (cf. Tert. De Pall. 2; M. 2. 1033), ut tandem inde ab exeunte saeculo decimo octavo rerum naturalium peritissimi quique ct imprimis Cuwer certissimum in his conspici arbitrati sint argumentum submersi aliquando universi subita inundatione orbis. Ideoque ea. strata dz/uvit (geologici) nomine insignivere. Mansit nomen, argumento dudum exploso. Sc. inde à G. Buckland 1836 constat apud omnes, diluvium illud geologicum neque simul ubique, neque violento aquarum impetu, neque unico quem Genesis habet anno esse efformatum, sed lente ut plurimum et leniter diversisque temporibus. Illud scientia rerum naturalium sat probabiliter demonstratum habet, homine iam in terris exsistente magnam aliquam obtinuisse orbis concussionem, quae vastos Europae tractus glacie opplevit, regiones pridem florentes aquis mersit, alias ex 1mo mari sublatas extraxit, Asiae orientalis litora et insulas, itemque Americam, terrae motibus prorumpentibusque e montium lateribus flammis concussit, discidit atque mutavit. Quam concussionem auctores quidam cum diluvio biblico comparavere, ut quo tempore regiones illae omnes commoverentur, eadem regio, in qua patriarchae residerent, submergeretur. Totam autem simul terram post creatum hominem aquis esse submersam, nullis geologicis argumentis confirmatum habemus : imo affirmant geologi, testimonio stratorum illud stabiliri, diluvium absolute universale nequaquam obtigisse. Quibus permotus J. B. Iaugey (ib. p. 66 sqq. 107 sqq. 170 sqq. 307 sqq.) eo processit, ut affirmaret frustra in stratis diluvii vestigia requiri, quod probabilius miracula nulla in rerum natura vestigia relinquant; nullum certe diluvii, transitus Maris Rubri, solis a Iosue sistere iussi hucusque repertum esse vestigium. Cui opinioni unus accessit Lamy (ib. 313 sqq.), merito eandem reprobavere aut ignoravere reliqui. Opinio solido fundamento omnino caret. Demus, nullum adhuc cuiusquam biblici miraculi repertum esse vestigium : num inferre fas est, nullum exsistere aut unquam repertum iri? Obstat utique Sap. 10, 7 affirmans portenti Sodomis facti perseverasse vestigium aliquod et « testimonium nequitiae ». Urgent illi auctores, vestigia haec non esse illorum eventuum, ut erant miracula, ex illis vestigiis non patere eventus Dei immediato interventu esse effectos. At idem omnino dicendum quoad diluvium, cuius non ea quaeruntur vestigia, quae illud miraculo faetum demonsirent, sed quae ostendant totam terram reapse aquis fuisse mersam. Tandem neque illud praeter omne dubium constat, quod in hac disquisitione adversarii constanter supponunt, diluvium fuisse miraculum. Fuit certe supernaturalis futuri diluvii per Noe facta praedictio : at ipsum diluvium potuit fieri ex legibus naturae. Celebratur in scriptura tamquam insigne divinitus inflictum flagellum : sed eiusmodi flagellum non oportebat necessario esse miraculum. Quid ergo, si homines omnes audita futuri diluvii comminatione poenitentiam egissent? Potuit Deus omnes servare constructis, quot sufficerent, arcis; potuit educere in regionem dissitam, ad quam inundatio reapse non pertingeret; potuit miraculo cohibere diluvium naturaliter eventurum. Non est .igitur plane certum, diluvium fuisse miraculum. Sententia autem Iaugey et Lamy merito in : Zeitschrift für Katholische Theologie, XII. 749, Innsbruck 1888, vocatur « novum desperatis rebus effugium ». Neque solum contra ipsum diluvii factum difficultates movent rerum naturalium periti, sed contra eiusdem facti circumstantias. Cf. opus de hac re recenter editum a M. /'Ab6é Thomas : Les temps primitifs et les origines religieuses, II. 231 sqq. , Paris, 1890. simulque demissis continentibus tota aquarum vis ex illis in has devolvi, Ubi supposuere aliqui terrae axin violenter tum esse inclinatam, ut alio penitus angulo a plano eclipticae divergeret, mariumque aquae ingenti impetu in continentes protruderentur. At, num tantae concussionis non debuere in stratis plurima relinqui vestigia? Dein, si profunda maris fuere elevata et montes submarini nudati, iam non sensu stricte literali accipiuntur verba Gen. 7, 19 : « opertique sunt omnes montes excelsi sub universo coelo ». Verum, si expressionem « sub universo coelo » liceat latiori sensu interpretari, non apparet ratio, cur expressiones « omnis terra » , « omnis caro », « omnis substantia » necessario sint accipiendae sensu strictissimo. Tandem in hypothesi axis terrae inclinatae non potuere aquae diluvii perseverare centum quinquaginta diebus, sed, uti ingenti impetu in continentes irruperant, ita eodem mox impetu debuerunt recedere. Quarum difficultatum una fingi potest solutio, rem totam m?raculis esse actam : creatam aquam aut portento nescio quo coactam, adducta divinitus aut per angelos animalia; miraculo eadem in arca , uti pisces in aquis, praeservata ; infusam patriarchae scientiam vasti eius vivarii sapienter administrandi. Verum miracula tum tantum fas est affirmare, quando aut clare in textu asseruntur, aut res sine miraculis explicari nullatenus potest. Iure merito igitur h. l. disquisiere auctores, possitne s. textus alia ratione et sine miraculis exponi. Tota vero ea quaestio unice est de textus sensu literal? , qui 1n textu historico semper est primarius neque unquam negligendus. Sed alius est sensus literalis , proprius, alius translatus, alius hyperbolicus; in assertionibus speciatim universalibus modo latior est, modo restrictior, pro personae asserentis fine et circumstantiis et pro totius sermonis contextu. Quaestio tandem est tota quanta exeget?ca. In qua duo interpreti catholico sunt pensanda : primum , an liberiorem explicationem admittat textus; secundum an eandem ferat ea, quam revereri tenetur interpres, catholica traditio. | 1. Inundatio ad partem orbis restringi potest salvo textu sacro. 1) Probatur e vocibus ^N et »'218, quibus duplex aequo iure significatio competit £errae et regionis : substitue hanc alteram et facillime fluet narratio eritque de inundatione relative tantum universali. Ea significatione suscepta , expressiones universales omnos per eandem limitantur. « Universa caro », « omnis substantia » intelliguntur caro et substantia omnis, quae intra regionem inundatam reperiebantur. « Omnes montes excelsi sub universo coelo » intelliguntur eiusdem regionis montes, qui suberant universo eiusdem regionis coelo. — Dixerit aliquis, ante cap. 6 VON et '137N universam terram designare : ergo item in narratione diluvii. Non cogit ratio, et praeterea eaedem voces cap. 4 sq. optime exponuntur de particulari regione, itemque cap. 10 sq. In sola Cosmogonia voces necessario latius sumendae sunt, sed inde non cogimur per totam bibliam, imo neque per totam Genesin, voces latius accipere. Cosmogonia minus individue sequenti narrationi connectitur, quam eius narrationis partes inter se. 2) Expressiones universales in scriptura saepe accipiuntur sensu relative tantum universali, nihilque prohibet, quominus etiam h. 1. ita accipiantur. multi magistri putant, tantum terram Israel castigaverat. Sed moris cst scripturarum, ut illam provinciam, de qua dicunt, omnem terram indifferenter nominent ». Eodem loquendi modo utebantur aliae nationes antiquae, cf. Vigourouz, (Bible II. 47) : « La terre entiére est un des noms les plus'ordinaires de l'Égypte ». — Rationem aliquam expressionum universalium de diluvio restringendarum cernit, Brucker (L'universalité du déluge p. 28) in ramo olivae virente Gen. 8, 11 : nam inundatione absolute universali debebant plantae omnes destrui. Alteram cernit Motais (Déluge p. 95 sq.) Gen. 8, 9, ubi, postquam v. 5 iam apparuerant cacumina montium, tamen dicitur columba esse reversa, quia c aquae erant super universam terram » : ergo ciusmodi expressiones universales etiam in reliqua narratione non sunt premendae. 3) Probatur idem ex narrationis ?ndole. Biblicae de diluvio narrationis cum traditionibus populorum , imprimis Babyloniorum, concordia demonstrat, vel ante gentium in campo Sennaar dispersionem exstitisse communem de diluvio traditionem, non ab aliis quam ab eiusdem testibus immediatis derivatam. Idipsum confirmat narrationis sacrae indoles vivida et ad minima quaeque descendens. Quando vero testis immediatus loquitur de iis, quae in tota terra, in cunctis montibus, sub universo coelo, in omni carne et substantia facta sunt, censetur de his rebus loqui, quatenus ipsi notae sunt. Qui in arca servati sunt, eventum posteris narravere qualem oculis ipsi conspexerant : totam quam ipsi norant terram inundatam, altissimos quos ipsi compertos habebant montes submersos, universam quam ipsi scirent carnem exstinctam. Si quis ante repertam Americam, inquit J. B. Pzanciani S. I. (Civiltà Cattolica Ser. V. vol. IV p. 32, 1862), aliqua affirmasset de omnibus animalibus, aut ante inventum telescopium de omnibus stellis, oppido perspiceremus eius verba non referri ad ea animalia , quae solam Americam incolunt, neque ad eas stellas, quae oculis cerni nequeunt. Verba intelligenda sunt ex mente auctoris; eaedem vero voces sensum induunt modo arctiorem modo latiorem , prout loquens res exprimendas novit imperfectius aut penitius. Idem in ore narratoris Noachidae sonat expressio « omnis terra », atque apud Romanos « orbis terrarum », apud Graecos oixouuévr, terrae ambitum cuique notum. Cf.. Vigourouz : Manuell. 460. sqq.; S. F. Smith : The Month 1888, I. 347 sq. 4) Confirmatur idem ez /ine inflicti diluvii, ut sc. delerentur homines peccatores Gen. 6,5 sqq. 13 : ergo, ni textus aliunde cogat, sufficit diluvium ad eas orbis partes restringere, quas illi tum incolebant. Sed textum ipsum non debere necessario exponi de diluvio absolute universali, supra demonstratum habes. vatio. At, si diluvium restringatur, species nulla adhibita ope extra arcam conservabantur, in iis sc. regionibus, ad quas diluvium non pertingebat. Respondeas, verba illa non necessario intelligenda esse de conservandis speciebus, sed de conservandis individuis. Providebat Deus, ut Noe arca egressus continuo secum haberet omnia illa animalia, quae illi usui essent futura (etiam ad sacrificia 8, 20), neque cogeretur exspectare, donec species aliunde immigrarent. Si ferae etiam in arcam convenerant, quod textus quidem non ita clare habet, id sane factum est ad peccatores vividius percellendos. Cf. quae scripsimus : Stimmen aus Maria-Laach 1879 p. 168 sqq. — Urgebis, si tcrra non sit tota submersa, superfluam videri arcae aedificationem, cum tam Noe quam animalia potuerint salvari alio migrantes. Respondeas, Deum non tam in eo fuisse ut medium seligeret facillimum, quippe cui nihil omnino sit difficile, sed efficacissimum ad convertendos Noe aequales. Hi vero efficacius sollicitabantur Noe apud illos perseverante, Dei minas inculcante, arcam exstruente, quam siis primum praedicasset tantum, postea cum suis alio commigrasset. 2. Inundattoni ad orbis partem restringendae non adversatur veri nominis traditio. Negare supervacaneum est, antiquitus in Ecclesia, quando rationes limitandi diluvii perspicerentur nullae, leges naturae imperfecte admodum noscerentur, argumenta universalitatis absolutae in summis ubique montibus demonstrarentur conchae, communem exstitisse opinionem, quae diluvium omnino universale fuisse proclamaret. Invaluitque ea opinio tanto facilius, quod pauci tantummodo auctores quaestionem de diluvio, paucissimi quaestionem de eiusdem universalitate ex professo tractaverint. a non paucis paradisus, sive is in altissimo monte collocaretur, sive non; eximebatur locus, quicunque is demum fuisset, in quo secundum sequiorem LXX lectionem Mathusala supervixit diluvio. Cf. Aug. De gratia Christi et de peccato originali II. 27; M. 44. 391 sq. Meminit item Aug. (De Civ. Dei XV. 27; M. 41. 474) quorumdam, qui Olympum eximerent; quibus, cum rationem praeter fabulosam montis altitudinem proferrent nullam, merito S. D. non est assensus. Alii « nonnulli » diluvium restringebant ad ea loca, « quae tunc homines incolebant ». Quorum opinionem nonnisi dubitanter reiiciebat Ps. Iustin. (Quaest. ad orthod. 9. 34; M. 6. 1281) : « Vcrum esse non videtur », inquiens, « non in omni loco diluvium exstitisse. nisi forte demissiora fuerint loca, in quibus diluvium exstitit, ceteris terrae locis ». Eandem illam opinionem tuebatur Theod. Mopsv. (ap. Io. Philoponum citatum ab O. Zockle I. 291). Sententiam de Olympo et aliis quibusdam altissimis montibus cximendis resuscitavit Cai., verba Gen. 7, 19 « sub universo coelo » de iis solis montibus inlerpretatus, qui essent sub coelo aereo, in quo generantur nubes. Quae sententia inde ab eius tempore a reliquis interpretibus tolerabatur. Tost. censet, textu Gen. 7, 19 nos non cogi defendere omnes omnino montes esse submersos, quod vox omnis in scriptura non sit ita premenda, quod certe excipiendus sit mons paradisi, in quo salvatus sit Henoch ». « An aquae diluvii », inquit, « ascenderunt Olympum. non est certum; sed potius est tenendum , quod ascenderint. Neque est in hoc dubitatio faciendaà, nam eodem modo dubitaremus de aliis montibus altissimis Thessaliae e Macedoniae, quibus non sunt aliqui montes in toto orbe aequales, ut ait Solinus in Polyhist... De montibus tamen aliis nulla dubitatio esse debet, quin ascenderit aqua super illos, quia non subest causa dubitandi ». Similiter M. Mersenne O. Minim. (Quaestiones celeberrimae in Genesin, Paris. 1623) : « omnis terra », inquit, « potest intelligi de illa solum, quam tunc homines cognosccebant; sicut in scriptura Saepissime omnis terra pro ea, in qua quis habitat, vel quae uno intuitu videri potest, intelligitur ». Postea etiam ipse, quominus diluvium limitet, cohibetur illa de « montibus excelsis sub universo coelo » expressione; cuius tamen eadem omnino est ratio, atque alterius expressionis « omnis terra », imo formula « sub universo coelo » aliis textibus hyperbolice usurpatur. Sed istud auctores illi non attendebant. Longis nonnisi intervallis ii, quos recensuimus, testes se excipiebant neque ulla de diluvii universalitate tum exsistebat controversia. Quae primum nata est saeculo decimo septimo, postquam I. La Peyrére , prolato 1655 in medium Praeadamitarum systemate, diluvium ad solam Palaestinam limitaverat. Contra quem scribens IJ. Vosszus protestans diluvio defendebat omnes omnino homines esse absorptos, terram concedebat non necessario totam , sed eam tantum, quae tum incoleretur, partem esse submersam. In quem talia concedentem acriter invecti sunt protestantes alii, ceteris acrius G. Horn. cum ipso fere sentiebat, S. Bochart (Op. III, p. 1058, Leydae 1707) : « Est enim homo indoctus simul et arrogans, ac proinde ad labendum turpiter ac passim pronus et obnoxius, quod satis demonstrant ipsius scripta. Pauca quidem legi, sed quid possit eius ingenium, inde me satis habere compertum arbitror ». Vossius respondit libro : Castigationes ad obiecta Georgii Hornii. Omnia animalia affirmabat non potuisse sine miraculo sub uno coelo ct in una arca vivere, expressiones in scriptura universales quandoque strictius accipi. Secutus est Horn : Defensio dissertationis de vera aetate mundi contra eastigationes Isaaci Vossii. Dein Vossius : Auctarium castigationuin adscriptum de aetate mundi. Cui respondit Horn : Auctarium defensionis pro vera mundi aetate. In his potissimum de chronologia LXX agebatur, paucis de diluvio interiectis. Si advertas haec omnia scripta uno 1659 anno in lucem prodiisse, fateberce non segniter auctores rem egisse. Vossio consensit A. Colvius literis datis, ad quas respondit Vossius 1659 opusculo : Ad Andream OColvium epistola, qua refelluntur argumenta, quae diversi scripto de aetate mundi opposuere. Sententiam suam tamquam probabiliorem defendit, difficultates et miracula adversae sententiae demonstrat. Tandem Colvius 1667 edidit opus posthumum, 1633 concinnatum soceri A. Vander Mil : De origine animalium et migratione populorum. E legibus physicis universalitatem diluvii impugnat, Americam et Oceaniam ab illo eximit. Item 1667 itemque Gebennae prodiit auctoris anonymi (G. G. Kirchmayer) liber : De diluvii universalitate dissertatio prolusoria. Universalitas restringitur. Ceterum hi duo auctores fere negligebantur, dum pluribus innotescebant Vossius et Hornius. Quibus viris primaria controversia de diluvio nequaquam fuerat, sed de chronologia, de qua Vossius edidit 1661 : De Septuaginta interpretibus et eorum translatione; et anno nescio quo : Chronologia sacra ad mentem veterum Hebraeorum. Censebat autem chronologiam LXX, postposita textus Hebraei (ideoque item Vulgatae) chronologia, omnino esse praeferendam. Qua cum disputatione, uti facile perspicitur, quaestio dc diluvii ambitu vix connectitur : cum enim Vossius homines universos diluvio absorptos defenderet, chronologia immutata perstat, sive tota terra sive eius tantum pars submorsa dicatur. Plus viginti anni ab editis Vossii et Hornii libellis effluxerant, cum üi ad Indicis Congregationem delati sunt. lamque trium Consultorum auditis votis proscripserat Congregatio nullo tamen edito decreto, opusculum « De Septuaginta interpretibus », cum advectus Romam doctissimus IJ. B. Mabillon creatus est eiusdem Congregationis Consultor et votum de libellis proferre rogatus. Praestitit id ipse 29. Ian. 1686 pronuntiavitque, non esse cur Vossii de diluvio opinioni ullam Congregatio inureret notam. quod contra fidem aut mores impingat; illud unum in animo habere, ut impiorum contra scripturam obiectiones efficacius dilueret; tolerasse Patres etiam diversas eiusdem textus interpretationes; posse narrationis biblicae expressiones generales strictiori sensu accipi; catholicorum nullum Vossii sententiam impugnasse, inter acatholicos fervere litem, quam spectare potius deceret ecclesiam catholicam, non vero in arenam descendere neque opem ferre Hornio, qui contumeliis ecclesiam impetivisset. Si tamen S. Congregationi videretur decretum esse ferendum, praestare ut simul cum Vossii etiam Hornii opuscula proscriberentur, ne hic ecclesiae romanae conviciator videretur Congregationis decreto victor renuntiari. Mabillonii votum , qui aderant, effusis laudibus probaverunt ; 2 Iulii decretum sanxere, quo simul et decem Vossii et duo Hornii opuscula in Indicem referebantur. Hornii merito mirabere non primum opus « Dissertationem » esse proscriptum, sed « Defensionem dissertationis » et « Auctarium defensionis », cum tamen easdem omnia quaestiones pertractent. Crediderim primum opus ideo solummodo non esse damnatum , quod non fuerit a quoquam ad Congregationem delatum. Vossii primum damnatum est, quod iam ante sine decreto damnatum fuerat, opus « De Septuaginta interpretibus », et alterum eidem affine de « Chronologia sacra », in quibus nihil de diluvio erat; dein opuscula quinque, in quibus etiam de diluvio agebatur, sc. « Dissertatio etc. », « Castigationes », « Auctarium », « Ad A. Colvinum epistola » et « Responsio ad obiecta Christiani Schotani »; tandem alia tria a diluvii controversia prorsus aliena, « De lucis natura et proprietate » 1662, « De Sibyllinis aliisque etc. oraculis » 1680, « Epistolae genuinae S.Ignatii » 1646. Cf. H. Reusch : Der Index der verbotenen Bücher, II. 115 sq., Bonn 1885. De hoc decreto dissentiunt auctores, fueritne illo proscripta opinio de diluvio restringendo, necne. Etsi quis defendat proscriptam tum fuisse, nullum inde detrimentum ea nunc patitur, cum 1am ab ecclesia omnino toleretur sitque, uti ostendetur, apud interpretes omnino communior. Dicendum ergo erit, aut opinionem illam a Congregatione non esse damnatam, aut esse damnatam non tam opinionem ipsam, quam modum ecclesiae iniuriosum, quo a Vossio defendebatur, aut perperam esse opinionem damnatam, quod in decretis Congregationis Indicis quandoque fieri apud omnes constat. doque proscribantur et ratio dilatae proscriptionis ea esse potuit, quod nullus ante liber eam opinionem defendens ad Congregationem [fuerit delatus. Merito autem damnatam crediderim eam opinionem, quae non solum parem LXX cum aliis textibus concederet auctoritatem , sed illam universim, et speciatim totam eius chronologiam Hebraeo et Vulgatae anteferret. | Alii igitur censent illo Congregationis decreto opinionem de diluvio limitando dici haud posse esse damnatam. Ita, praeter alios apud Mangenot p. 236 sq. citatos, D. Ruinart (Vita Mabillonii; initio operis Vetera Analecta, p. 15); R. Massuet (I. Mabillonii vitae synopsis; in Annales O. S. B., V. p. XVIII); de Bose (Éloge de Mabillon; in Mémoires de l'Académie des inscriptions I. 360); R. P. Tassin (Histoire littéraire de la Congrégation de S. Maur p. 267 sq.); V. Thuillier (CEuvres posthumes de Mabillon I. p. VIII sq.); I. B. Glaire (Les livres saints vengés, 29 éd. Paris 1874, I. 279); H. Reusch (Bibel u. Natur p. 297); A. Bosizio S. I. (Die Geologie u. die Sündfluth, Mainz 1877, p. 104 sq.); F. Vigourouz (Manuel I. 461). Hac explicatione conciliantur, quaecunque de Mabillonio hac in re tradita sunt, sc. et Congregationem eius Vossii defensioni applausisse et eius accessisse sententiae. Quomodo enim credetur eam ipsam proscripsisse opinionem, cuius modo excusationem plaudens audisset? Sententiae vero Mabillonii eatenus accessit, quatenus Vossium non sine Hornio damnavit. | Inde a Vossio et Mabillonio sententia de diluvio ad partem orbis revel apud rerum naturalium peritissimos invalescebat opinio, ubique in stratis conspici monumenta inundationis cuiusdam simulianeae, non erat ulla interpretibus ratio Vossii sentenfiae propugnandae. Verum ubi illa opinio geologica repudiata est, quod factum est apud exegelas nonnihil serius quam apud naturalistas, illico coepere sententiam a Mabillonio tam eloquenter defensam suam facere novisque argumentis communire, ut eadem hodie merito asseratur interpretum esse communis. | Verum superfluum est omnia auctorum recensere nomina, qui inde ab anno 1870 eidem sententiae accessere, cum numerus eorum sit legio. Sufficiat cum A. Mota:s (Le déluge biblique p. 225) notasse, hodie eam sententiam non in doctis tantum voluminibus, sed vel in illis doceri compendiis, quae ad usum omnium eduntur. Cf. inter alia J. B. Glaire (Dictionnaire universel des sciences ecclésiastiques, Paris 1868, art. Déluge), F. H. Schouppe S. I. (Cursus Scr. S., Bruxelles 1870, 1. 178), Salmon (La Sainte Bible, ancien et nouveau Testament. Récit et Commeníaire. Paris 1878), F. Vigourouz (Manuell. 460 sqq. ; liber primum editus est 1879), Fr. Lorznser (Das Buch der Natur, Regensburg 1871,1I. 249), H. Rault (Cours élémentaire d'Écriture Sainte, 4* éd., Paris 1882, I. 172 sq.), H. I. Crelier (La Sainte Bible; la Genése, Paris 1889). — Discutitur iam altera opinio, fuerintne omnes homines diluvio absorpti, quae tota quanta nititur suppositione non totam terram aquis esse submersam. Quam qui impugnant opinionem, non eam suppositionem in dubium vocare audent, sed illud demonstrare unice nituntur, dato etiam non totam terram esse submersam , non tamen probari non omnes homines esse exstinctos. Qua ipsa argumentandi ratione patescit , sententiam , quae tenet non totum orbem diluvio esse submersum, communi iam interpretum consensu censeri vere et solide probabilem. Unius verba adscribimus, qui plus ceteris contra illam opinionem, non omnes homines diluvio interiisse, conscripsit, J. Brucker S. I. (L'universalité du déluge, in : Revue des Questions scientifiques 1886 II, p. 126). Ex eius verbis disce, quomodo reliqui item, qui ex eius parte stant, auctores diluvium limitare quoad ambitum permittant. « Cum plerisque », inquit, « nostrae aetatis interpretibus et apologetis concedimus nos textibus biblicis non adigi, ut totum orbem diluvio submersum .aut animantia universa destructa affirmemus; sed illud credendum proponi diluvium pertigisse ad eas omnes regiones, quae tum ab hominibus incolebantur, ut omnes destruerentur homines et quotquot penes ipsos essent animalia ». Illi ipsi auctores nostrates rari nantes in gurgite vasto, qui diluvium defendunt absolute universale, ultro admittunt sententiam diluvium restringentem et a pluribus interpretibus catholicis defendi et impune defendi posse. essc erthodoxorum consensum nunc, quam anteactis saeculis fuerat, nequc omnium vota posse in unam ollam coniici. Tum siquidem, ignoratis aut vix perspectis diffieultatibus physicis textuque, ut plurimum, secundum Vulg. LXX accepto, uno ore universale diluvium profitebantur orthodoxi; nunc vero, illis difficultatibus rite perpensis textuque hebraeo comparato, uno item ore, qui nunc sunt, orthodoxi eam textus interpretationem, quae diluvium quoad locum nonnisi relative universale fuisse explicat, declarant esse legitimam. Iudicio vero Ubaldi aliorum duorum bonae notac auctorum iudicia opponimus. « Vix ullum. iam superest dubium », inquit P. Schanz (Apologie des Christenthums, Freiburg i. B. 1887, I. 347), « quin diluvium non totam terram oppleverit. Quam antiquatam opinionem ille solus defendet, qui interpretationis serviliter literalis unice studiosus praeter eam admittat nihil ». Et Vigouroux p. 460 sq. « Haec opinio », inquit, « universim admittitur a recentioribus iis, qui scripturae cum scientiis naturalibus concordiam demonstrare studuerunt »; p. 464 : « Omnes praeoccupat obiectiones, quae hac in re contra narrationem sacram moveri consueverant ». Dictorum summa haec est, sententiam, quae tenet textum Geneseos exponi posse de inundatione relative tantum universali, hoc iam tempore esse sententiam simpliciter communem. AV si textus ita exponi potest, quin ulla veri nominis traditio negligatur, tum adest gravis eius interpretationis amplectendae ratio. Etenim consentientibus universis ea interpretatio vastam praecidit segetem objectionum , quae intricatae simul sunt et partim ridiculae, et antiquiores interpretes in omnis generis hypotheses pellexere, minus efficaces et quandoque absurdas. Hinc factum est, ut sententia, quae tenet textum de inundatione relative tantum universali intelligi non solum posse sed etiam debere, apud interpretes nunc evaserit non quidem sententia simpliciter communis, at certe sententia communtor. | Ex dictis satis patet, quid sit sentiendum de systemate universalitatis absolutae. B. De universalitate diluvii quoad homines. Haec jam quaestio agitatur inter patronos systematum universalitatis mixtae et relativae. Constat apud omnes, posse diluvium quoad locum et animalia salvo textu limitari; potestne idem limitari quoad homines? Negant defensores universalitatis mixtae, affirmant patroni universalitatis relativae. Uti primum universalitas absoluta in dubium vocari coepta est propter geologiae obiectiones, ita aliarum scientiarum obiectiones ansam dedere vocandae in dubium universalitatis mixtae. Primum principales recensemus obiectiones. sic in India tribus Dravidicae Arios praecessere, Medos in Media et finitimis provinciis populi quos Protomedicos aliqui appellant, Cuschitas et Semitas in Chaldaea Accadii, Chananaeos in Palaestina variae tribus, quas infra textus discutientes recensebimus. Harum gentium plures antiquitus arte cudendi metalla excellebant (cf. Gen. 4, 22). Has obiectiones indicatas tantummodo apologetis discutiendas relinquimus. Minime censemus eas esse probatas; dubia sunt, non axiomata. Nos vero s. textum interpretaturi lectorem monemus, plures hic considerandas venire quaestiones esseque tractandas singulas seorsim et independenter. Valet quippe etiam hic illud philosophorum axioma : bonum ex integra causa, malum ex quolibet defectu. Sane, ut universalitas relativa toleretur, debebit ea ostendi neque scripturae adversari neque traditioni. At, ut reprobetur, non est necesse ut utrique fidei fonti repugnet, sufficit ut ab alterutro dissonet. Ergo, etiamsi constiterit textui Geneseos satisfacere universalitatem relativam, i. e. Noe narratorem de hominibus solum illis, quos ipse norat, locutum esse, non ideo sequitur eandem illam sufficere aliis V. et N. T. textibus, qui de diluvio agunt. Si universalitas relativa demonstretur nulli textui sacro certe adversari, non inde etiam illud habes, a traditione non reprobari. Sed singula seorsim examinanda sunt et definienda. Ceterum sequentibus non illud intendimus, ut quaestionem , de qua acris inter auctores est controversia , nostro privato judicio dirimamus , vel recentiorum sententiae prae altera lectorum animos conciliemus , aut eam vere probabilem asseramus : sed , quo loco disputatio sit, recensitis utriusque partis et patronis et argumentis , demonstrare adnitmur. 1. Systema universalitatis relativae comparatur cum textu Genesis. Qui universalitatem relativam tuentur Geneseos interpretes, iisdem omnino nituntur argumentis, quibus non totam terram diluvio submersam affirmari demonstrabant. 1) Uti, assumpta pro vocibus v*x et a7N non terrae sed regionis significatione, expressiones universales « omnia animantia », « omnis substantia », « omnes montes » contextu limitantur, ut iam non omnia totius orbis, sed solius eius regionis animalia, substantiam , montes designent : ita aiunt eodem contextu eadem ratione limitari expressiones « omnis caro », « universi homines », ut iam non omnes homines, sed solos eiusdem regionis incolas designent. Illam autem significationem vocibus vw et moTN tribui posse, et lexica docere et communi nostrates consensu fateri. Neque maiorem 6, 177 difficultatem facere expressionem « omnis caro, in qua spiritus vitae est subter coelum », quam alteram 7, 19 « omnes montes excelsi sub universo coelo ». Contra quae monet Brucker l. c. p. 126 sqq., expressiones « omnis terra », « omnia animalia » limitari contextu; totam sc. terram, quod puniatur ob hominum peccata, intelligendam esse terram habitatam, animalia describi, « quae sint in terra, i. e. in terra habitata, quoad homines vero textum excludere limitationem, cum DQ'iN'1 semper significet aut primum hominem aut totum genus humanum, et etiam Gen. 6,5-8 habeatur explicita allusio ad creationem totius generis humani 1, 26 sq, ' Contra haec advertunt alii significationem regionis vocibus VON et "TN (et hinc expressioni « omnis terra ») competere non limitatione ulla, sed nativa vi. Eam sc. significationem iis vocibus aeque proprie, aeque immediate competere atque alteram terrae significationem. Imo dici posse magis nativam, cum iis vocibus homines primitus utique expresserint terram, quatenus eorum oculis subiiciebatur, i. e. regionem, a qua strictiore significatione voces extensione ad dlteram latiorem transierint, ut iam non solam terrae partem notam designarent, sed terram totam quantam, notam et ignotam. Brucker strictioris admittendae significationis unieam rationem assignat punitionem hominum, vim argumenti pro restringendo diluvio primarie repetit ex ciusdem fine, quod sc. suffecerit terram ab hominibus habitatam mergi, quia homines essent puniendi : de quo dicetur infra. Allusionem, quae Gen. 6, 5-8 habeatur ad 1, 26 sq., non hominis solum sed animalium item creationem respicere advertit Robert (Revue des questions scientifiques 1887 I. 142); ergo non magis omnes homines, quam omnia animalia diluvio oppressos demonstrari. 2) Si secundum eam, quae nunc sententia communis est, fas sit expressiones unzversales « omnes montes », « omnis substantia », « cuncta animantia » sensu sumere relative tantum universali, haud perspici urgent universalitatis relativae defensores, quo in eadem narratione iure expressiones « omnis caro », « universi homines » sumantur sensu absolute universali. Quae iam contra Vossium urgebat IJ. Le Pelletier : Dissertation sur l'arche, Rouen 1700. Quin potius debere eas item expressiones de omnibus et solis eius regionis hominibus exponi, nisi aliud suadeat narrationis contextus aut diluvii finis. 3) Idem probant ex narrationzs 2ndole : esse eam sc. ab ipsis diluvii testibus immediatis derivata m. Quando vero testis immediatus referat ea, quae omnibus hominibus, universae carni facta sint, censeri eum de his loqui, quatenus ipsi innotuerint; nullam autem esse rationem supponendi, illos testes immediatos omnium, qui tum vixissent, hominum fata didicisse. et multiplicamini et replete terram », decima generatione in tot iam effloruerit nationes (Gen. 10), haud credideris eandem ante diluvium 1, 28 benedictionem tam paucos produxisse. Suggerat quis, omnes tandem ante diluvium homines in duas illas filiorum Dei et filiorum hominum nationes fuisse divisos, harum autem nationum quantumvis numerosarum potuisse Noe sortem compertam habere. At illud prius gratuito asseritur. Singulorum patriarcharum, praeter filios suis nominibus recensitos, alii commemorantur « filii et filiae », quos omnes illis duabus gentibus esse accensitos et in pristinis sedibus perseverasse, nulla est ratio affirmandi. Aut cur Sethitis vel Cainitis accenseamus illos Adami filios 5, 4, qui neque Setho neque Caino orti sunt? &) Idipsum effici, universalitatis relativae defensores monent, contextu cum praecedente et sequente narratione : neque ea, quae ^, 16- 6, ^, neque ea, quae 10, 1-11, 9 referantur, totius generis humani acta describere : ergo neque interiectam diluvii narrationem censendam esse tradi ad modum historiae universi generis humani. Gen. 4, 16-6, 4 traditur historia non omnium posterorum Adam, cum diserte asserantur etiam alii fuisse filii et filiae, sed solorum Sethitarum et Cainitarum, nequc horum necessario universorum, eum singulorum patriarcharum « filios et filias » plures sibi novas quaesisse sedes haud sit veri absimile, sed eorum utique, qui circa primas sedes fixi perseveravere. Habet descriptio colorem omnino localem : omnia peraguntur in regionibus Eden et Nod, ubi habes civitatem Henoch, Iabel, Jubal, Tubalcain, Noemam et gigantes. Uti postmodum gens electa Iudacorum exiguum tantum terrae tractum obtinebat, ita ante diluvium stirps electa, quae a connubiis alienigenarum interdicebatur, vix potest fingi integrum aut certe dimidium orbem occupasse. Elenchus vero cap. 10, omnibus consentientibus, non totius orbis sed tantum familiae Caucasiae gentes describit; 11, 1-9 ne de his quidem universis agit. 5) Ex dictis tandem colligi aiunt, nihil contra sententiam diluvium limitantem effici ex fine dzluviz prout in Genesi exprimatur : qui fuerit punitio hominum ob universae carnis corruptionem ; verum si voci V"^ significationem attribuas omnino propriam et legitimam « re- £10 », similiter caro, animantia, homines intelligenda esse eius solius regionis carnem, animantia, homines; corruptionem eadem regione eireumscribi , neque fas esse supponere, omne genus humanum fuisse exstirpandum in poenam unius regionis incolarum corruptionis. Hinc perspici affirmant teztu Genesis non effici omnes homines diluvio esse absorptos; narrationem quippe sapienter exponi tamquam a testibus immediatis primitus profectam , qui de hominibus aeque atque de terra, montibus, animalibus locuti sint universalitate non absoluta sed relativa, quatenus sc. haec omnia ipsis innotuerint; esseque nobis tanto maiorem rationem narrationis ita interpretandae, si cum sententia iamiam communiore expressiones, quae sunt de universa terra, de omnibus montibus et de universa carne, sensu interpretemur non absolute, sed relative universali. Verum, quamvis Geneseos textum ita interpretetur quis, non ideo definita est quaestio, liceatne interpreti catholico concedere non omnes homines diluvio esse absorptos. Qua de quaestione praeter Genesin audiantur oportet textus paralleli et traditio. Potuit quippe fieri, ut de ambitu diluvii plus noverint auctores aliqui inspirati posteriores aut - traditio, quam testes immediati oculis contueri potuerint. Haec fuse rimari interpretis Geneseos non est; eadem tamen viro Geneseos studioso penitus ignoranda non sunt. Nos ea summis labiis delibabimus, textus demonstrabimus; auctorum nomina, argumenta, obiectiones, responsiones indicabimus; uberiorem tamen disputationem interpreti epistolarum S. Petri, ad quem ea maxime spectat, permittemus. 2. Systema universalitatis diluvii relativae comparatur cum alüis scripturae textibus. Eorum textuum duplex distinguenda est classis : alii enim afferuntur, qui universalitatem relativam excludant, omnes omnino homines interemptos affirment; alii, qui universalitatem relativam adstruant, aliquos extra arcam servatos demonstrent. a. Textus, qui affirmare censentur omnium hominum diluvio effectum interitum. 2) Sap. 15, 6 : « Sed et ab initio, cum perirent superbi gigantes, spes orbis terrarum » — «o5 x2cgov 1. e. Noe vel generatim illi octo, qui in arca servati sunt (Menoch., Tir.) — « ad ratem confugiens remisit saeculo semen nativitatis, quae manu tua erat gubernata »; &xÉAwxsv atàvt oxéppa vsvíosug. 3) Eccli. 44, 17 sq. : « Noe inventus est perfectus, iustus, et in tempore iracundiae factus est reconciliatio. Ideo dimissum est reliquum terrae, cum factum est diluvium ». £ysvíür, xaz&^su. pa 73) 17 , ipse factus est residuum terrae. | legebant, liberius et poetice enuntiabant : vocibus « terra », « orbis » id exprimunt, . quod ib. dictione « omnis terra » designatur. « Semen nativitatis » transmisit Noe, suae sc. stirpis sethitae, quae erat stirps electa, productura messiam. à) Matth. 25, 37 sqq. : « Sieut autem in diebus Noe, ita erit et adventus Filii hominis. Sicut enim erant in diebus ante diluvium comedentes et bibentes, nubentes et nuptui tradentes usque ad eum diem, quo intravit Noe in arcam, et non cognoverunt, donec venit diluvium et tulit omnes : ita erit et adventus Filii hominis ». Respondent : a) illud « omnes » intelligi oportere, uti similes in Genesi expressiones; b) tertium comparationis non esse in illo « tulit omnes », cum potius. quoad illud explicite statuatur discrimen : « unus assumetur, et unus relinquetur »; sed reperiri in eo, quod uterque eventus ínopinatus hominibus superveniat. Cf. Motais p. 70 sqq. | 5) 2 Petr. 3, 5 sqq. : « Latet enim eos hoc volentes, quod coeli erant prius et terra, de aqua et per aquam consistens Dei verbo; per quae ille tunc mundus aqua inundatus periit. Coeli autem , qui nunc sunt, et terra eodem verbo repositi sunt, igni reservati in diem iudicii et perditionis impiorum hominum ». « Mundus » v. 6, inquiunt, idem est atque v. 5. 7 « coelum et terra ». v. 5. 1 de eventibus agunt universalibus, creatione et iudicio : ergo etiam interiectus v. 6 eventus universalis fuerit oportet, i. e. diluvium. Respondent tamen alii : a) rationem allatam nimis probare, sc. diluvii universalitatem non mixtam solum, sed absolutam tam quoad locum quam quoad homines; ergo trium illorum eventuum universalitatem intelligendam esse pro subiecta materia , absolutam in creatione et iudicio, non absolutam quoad diluvium; non vero probari mixtam. b) Aiunt v. 5.7 sibi omnino respondere : uti coeli et terra pridem ex aqua prodiere verbo Dei, ita coeli et terra aliquando igne consumentur verbo Dei; inter quos duos versus inseratur v. 6; de diluvio igitur h. 1l. agere apostolum non ex professo, sed incidenter et parenthetice, neque eius verba esse premenda. c) Speciatim, licet indubie sibi respondeant 6 tóxc «óouoc et ol Gà vUv obpavot xat $j 17, tamen si haec ratio nimis prematur, effici diluvii universalitatem absolutam; aliquam etiam differentiam in eo deprehendi, quod creatio et iudicium coelum et terram atficiant totam, etiam stellas, dum diluvium ad has utique non pertigerit; ergo non nimium premenda esse apostoli verba, dum oratoris sacri et prophetae, non vero historiographi munere fungatur. 6) 2 Petr. 2,5-9 : « Si enim Deus angelis peccantibus non pepercit... , et originali mundo non pepercit, sed octavum Noe iustitiae praeconem custodivit, diluvium mundo impiorum inducens; et civitates Sodomorum et Gomorrhaeorum in cinerem redigens eversione damnavit... : novit Dominus pios de tentatione eripere, iniquos vero in diem iudicii reservare cruciandos ». Respondent fere eadem, atque aliis locis ratione : S. Petrum mundum alium non novisse practer euim, de quo per scripturam edocebatur, non alium « mundum originalem » seu « impiorum » praeter eum, cuius fata Genesis enarrat, terram sc. quatenus Noe erat nota; in hoc mundo exstitisse Noe « iustitiae praeconem », hunc suo exemplo « damnasse » (Hebr. 11, 7), et quidem incredulitatis damnasse (1 Petr. 3, 20), quod sc. arcam construi conspexerint neque tamen divinis comminationibus fidem praestiterint. 1) 1 Petr. 3,20 sq. : « Qui increduli fuerant aliquando, quando exspectabant Dei patientiam in diebus Noe, cum fabricaretur arca, in qua pauci, id est octo animae, salvae factae sunt per aquam. Quod et vos nunc similis formae salvos facit baptisma, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Deum per resurrectionem Iesu Christi ». Aliquando iis, qui diluvium limitabant, etiam illud de « octo animabus » obiiciebatur, octo tantummodo homines teste S. Petro diluvium evasisse. Respondebant vero illi, ultro se concedere, « in arca » non plus quam octo esse salvatos. Nunc tota disputatio iam est circa verba 6 xol ópac dvilrumov vóv odet Bázrtsua. Versio Vulg. est nonnihil obscurior : e graeco patet, pronomen 9$ referri ad nomen neutrum immediate praecedens Üóatoc. Ei pronomini iungitur adiectivum &vtzoxov, appositionis instar accedit áxttwspa : « quae aqua etiam vos in antitypo salvat, tamquam baptismus », « welches auch euch im Gegenbilde nun rettet als Taufe » (L. J. Hundhausen : Die beiden Pontificalschreiben des Apostelfürsten Petrus, I. 360, Mainz 1873). Cf. Calm., Est. Interpretes aliqui (Gagnaeus, Mar.) praeferunt lectionem erroneam 6 pro 0, qua pronomen item ad aquam refertur; eodem recidit Tíir., « quod » hebraismum interpretatus pro « cui ». Versio Vulg. correcta quidem est, sed minus clara : ut enim pronomen non substantivi regentis genus, sed sequentis appositionis imitetur, non est a genio linguae latinae alienum. Minime tamen mirandum, interpretes aliquos, qui Vulgatam potius sequerentur, pronomen simpliciter retulisse ad « baptisma », quod vel in graeco fieri potest, sed durius, et a Theophylact. (M. 125. 1233) factum est. Ita L. Fromond (ap. Migne : Cursus Scr. S., tom. XXV). Sed pronomen reíerendum esse ad aquam, etiam evidens fit ex adscripto 9t 66azog : ait enim paucos illos salvatos esse « per aquam », i. e. non solum trans aquas seu de aquis, sed ope aquarum; aquae diluvii ad illorum salutem contulerunt, quatenus arcam sublimem elevaverunt. Comparantur igitur fideles octo illis animabus seu, quod idem est, ecclesia arcae; aqua baptismi aquis diluvii; praeprimis salvatio salvationi. Utrum apostolus illud etiam efferre velit (Fromond), uti in arca, ita in ecclesia « paucos » tantummodo salvari, non liquet. Certe id erui nequit ex una voce &vtizurov, cum antitypus typo non debeat quoad singula quaeque respondere; imo vel in ipsis aquis, quae explicite comparantur inter sc, est maxima differentia, cum baptismi aqua non sit nisi salutis medium, nullatenus vero perditionis, diluvii aqua fuerit potissimum punitionis medium, et tantum pro paucis medium quodammodo salutis. Neque illud explicite affirmat apostolus, uti extra arcam servati sint nulli, ita nullos salvatum iri sine baptismo aquae : utrum vero id implicite textui insit atque legitime ex illo eruatur, dissentiunt auctores. E quo textu hoc modo argumentatur Brucker p. 149 : « Sicut baptismus est medium necessarium iustificationis pro omnibus hominibus, ita salvatio, quae fuit baptismi typus, debuit esse unicum salutis medium generi humano tempore diluvii concessum ». Cui respondet Corluy (La Science catholique I. 251, 1888) et Motazs (Revue des questions scientifiques 1887 I. 170 sq.) de universalitate apostolum non agere in textu; aquas conferri inter se non ut perdentes, sed ut salvan- (es ; salvatos autem esse per aquas diluvii reapse solos illos octo, qui in arca fuere. Dices fortasse, quod apostolus asserat paucos e diluvio esse salvatos, innui re/iguos omnes esse absorptos. Id facile iidem concedent, si assertio ad homines restringatur, qui zn£ra diluvii ambitum exstiterint; aliis quippe aquae neque salutem praestare poterant neque ruinam. Atque ita reducimur ad universalitatem relativam. Cf. Mota?s ap. Robert : Revue des questions scientifiques p. 173. Imo etsi quis concesserit verbis S. Petrum revera enuntiare universalitatem absolutam, non ideo suam everti sententiam recentiores concedunt. Tum enim aiunt, reduci disputationem ad quaestionem, quorsum typus verbis in scriptura ezpressus et typus in rerum natura exsistens congruere debeant inter se. Ubi monet Corluy l. c. p. 66, typum quandoque praefigurare antitypum, non tam secundum modum quo typus exstet in rerum natura, quam secundum modum quo in scriptura typus exhibeatur et exprimatur; ita Melchisedech, quod in Genesi parentum , natalis dieique supremi mentione careat, exhiberi a S. Paulo Hebr. 7, 3 « sine patre, sino matre, sine genealogia, neque initium dierum neque finem vitae habens, sacerdos in perpetuum », sicque fieri typum Christi sacerdotium sempiternum non iure haereditatis humanae obtinentis. Si igitur Spiritus Sanctus, silente Genesi de Melchisedech parentibus, virum exhibuit tamquam parentibus carentem typumque sempiterni Christi sacerdotii, cur non possit idem, reticente diluvii limites Genesi, diluvium exhibere ut illimitatum typumque universalis per baptismum salutis? Cui argumento reponit Brucker ib. p. 184, hoc typorum genus esse infrequens, dignosci quoad Melchisedech cum ex natura rei tum ex Patrum interpretatione; nihil autem essc neque in scriptura neque apud Patres, quo doceamur diluvium non fuisse universale, imo uno Patres ore eius universalitatem profiteri. Qua responsione suae obiectioni satisfactum esse testatur Corluy ib. 251. E contra A. Breitung S. I. (Zeitschrift für Kath. Theologie XI. 659 sq. 673, Innsbruck 1887) typorum proprietatem hisce accuratius explicat: « Aeterna sapientia, quae typos tamquam realia sua verba in V. T. scripturis recondidit, exhibitura in typo absolutiorem antitypi imaginem, potuit hanc ita in s. Scripturis delineare, ut, quibus in rerum natura typus ab antitypo divergeret, ea praetermitteret atque ita augeretur typi similitudo ex modo, quo res aut persona, quae typus erat, ab auctore inspirato describeretur ». Idque explicat adducto Melchisedech exemplo. Of. item S. F. Smith S. I, : The Month 1888 I. 341. Ceterum, cum in hac disputatione primarie unanimis consensus Pairum invocetur, ad illud caput remittimus lectorem. Primum tamen alia classis textuum breviter est expedienda. . b. Textus, qui probare censentur non omnes extra arcam homines diluvio esse absorptos. Eos discussere imprimis Moa:zs p. 301 sqq. et Roóert (La non-universalité p. 83 sqq. ; Encore p. 2& sqq.); contra quos scripsere Brucker (L'universalité etc. ; in Revue des questions scientifiques 1886 II. p. 468 sqq.; Encore p. 17 sqq.), Hambouwllet (Cain redivivus; in Revue des sciences ecclésiastiques, Mai etc. 1886). 3. Systema universalitatis relativae cum traditione comparatur. . Dicebamus, sententiam de tota terra diluvio submersa antiquitus apud auctores exstitisse communem : id multo magis affirmandum est de altera sententia, nullos extra arcam homines esse salvatos. Duae enim illae sententiae necessario connectuntur inter se ita, ut altera nonnisi priore concessa cogitari queat, et paucorum eorum auctorum, qui aliquas terrae partes exciperent, pauciores etiam eo progeseonnt, ut aliquos homines salvatos esse permitterent. Commemoranda h. 1. venit quaestio de Mathusala, qui secundum chronologiam LXX quatuordecim annis supervixit diluvio. Quam quaestionem Hier. (ad Gen. 5, 25) vocat « famosam et omnium ecclesiarum disputatione ventilatam », Aug. (de Civ. Dei XV. 13) « famosissimam », idemque ait (de gratia Christi et de peccato originali II. 25; M. 44. 398) quaestionem, « ubi potuerit Mathusala vivere, qui in arca non fuit », esse de, numero earum, quae « ignorari salva christiana fide » queant. — Aliquos extra arcam diluvium evasisse explicite docebat Hier. ab Oleastro O. P. (Commentaria in Pent., Lugd. 1588, ad Num. 24, 21), cuius haec sunt verba : « Est quidam ex nostris, qui dicit tunc temporis Moabitas et Ammonitas et Amalecitas sese vocare semen sanctum et a Seth per sanctos patres oriundos, ceteros vero vocari Cainitas, a Caino videlicet ortos, inter quos erant isti Cinaei; neque displicet annotatio ». — Idipsum docebat 1655 I. La Peyrére tamquam necessarium erroneae Praeadamitarum hypotheseos fundamentum. Sententiam aliquos extra arcam servatos esse homines edito 1858 Parisiis libello « De l'universalité du déluge » ex professo propugnavit C. Schobel. Contra quem F. Moigno (Les splendeurs de la foi, III. p. 2, Paris 1877), postquam p. 1118 sqq. contra Lambert defendisset, clare edicere textum sacrum, totam terram esse diluvio submersam, p. 1132 sqq. protestatur « esse de fide aut fidei proximum , duplicem esse generis humani unitatem, adamicam et noachicam; neque sine temeritate aliqua affirmari, aliquas populorum familias diluvium evasisse; quae opinio sit minime necessaria, imo plane inutilis ». Cum 1866 d'Omalius d'Halloy, vir rerum naturalium peritissimus, (Discours prononcé à la classe des sciences de l'Académie de Belgique, Bruxelles) eandem illam sententiam tuitus esset, ratus librum Genesis bere, appellatus ab eo A. Bel/ynck S. I.! (Études religieuses etc., 1868 Il p. 578) declarabat, « se eam quidem sententiam, quod minime tum temporis videretur necessaria, haud profiteri ; nullam tamen in eos doctrinam communem ». — Similiter contra I. Tyndall, qui 187^ in urbe Belfast Hiberniae oratione habita pluribus religionem impetiverat, scribens 1876 /. Deísaulx S. I. (Revue cath. de Louvain XLI. 295) concedebat, « omnium hominum a Noe non esse aeque certam, atque eorumdem ab Adamo originem ». Idque scriptum 1877 seorsim prelo edidit : « Les derniers écrits philosophiques de M. Tyndall, Paris ». | Mox etiam inter Germanos quaestio agitari coepta est. 1877 A. Scholz (Die Keilschrift-Urkunden u. die Genesis, in : Worl's kath. Studien III. 1.71) defendebat concedi posse, non omnes extra arcam homines perlisse. 1877 C. Güttler (Naturforschung u. Bibel, Freiburg i. B., p. 274 sq.) et 1878 A. RoA/ing (Liter. Rundschau p. 119) fatebantur, e concessa thesi, diluvium non totam terram opplevisse, logice sequi alteram thesin, non omnes homines dici oportere diluvio esse exstinctos. 1879 F. de Hummelauer S. I. (Stimmen aus Maria-Laach, p. 395 sqq.) eius opinionis argumenta et difficultates exponebat; cf. de eodem C. Robert : Revue des questions scientifiques 1887 I. 190. Apud Italos eidem opinioni favebat G. Brunengo I. I. , cuius verba v. s., p. 236. Sed revertamur ad Gallos. 1880 P. de Foville (Revue des questions scientifiques 1880 II. 253) protestabatur, posse sententiam de hominibus extra arcam servatis defendi salvis S. Petri effatis et baptismi ratione typica. I. d' Estienne (La Controverse 1880-1881, I. 440) : « novam sententiam », inquit, « neque repudiantes neque amplectentes proponimus »; tamen, postquam 1881 I. 415 sqq., II. 148 sqq. &74 sqq. eam fusius explicavit, fatetur p. 504 eadem argumenfa, quibus non tota terra diluvio submersa esse demonstratur, aequo iure illud efficere non omnes homines periisse. H. Rau/t (Cours élémentaire d'Écriture Sainte, &? éd. , Paris 1882, I. 172 sq.) : « Imo », ait, « illud concedimus, s. textum non obstantibus expressionibus specie tenus universalibus non excludere absolute illam interpretationem. Tamen, ut ipsi accedamus hypothesi tam novae et audaci, rationes nonnisi gravissimae nos poterunt movere ». o». Eo usque res pacate acta fuerat et decore. Id solum fere novae sententiae patroni spectarant, ut sententia non ab ipso limine inaudita proseriberetur, ut sua illi, licet tenuis fortasse, concederetur proba- . bilitas; id veteris. dogmatis fautores praestiterant, parce quandoque nec sine fastidio. At vehementius exarsere animi, ubi 1883 7. B. Iaugey, ephemeridis « La Controverse » moderator, ratus se lectoribus rem gratam esse facturum, si utriusque partis audiendae facultatem faceret, rogavit hinc T. 7. Lamy, illinc A. Mot/a?s, ut, quid de universalitate diluvii sentirent, paucis exponerent. Annuere ambo,.et hic quidem VI. 82 sqq. novam sententiam defendi posse tuebatur, ille p. 296 sqq. affirmabat totam latissime terram aquis diluvii fuisse submersam. Quem severius in novam sententiam animadvertisse ratus C. de Harlez Lovaniensis, ib. p. 426 sqq. quid de eadem sententia ipse iudicaret, scriptis mandavit. Jaugey vero p. 428-430 placide conclusit disputationem, pronuntians « novam interpretationem defendi posse salva ecclesiae doctrina ». « Primo, certum est, scripturam nullatenus magis favere opinioni, quae solam tribum Sethitarum diluvio absorptam esse tenet; altera opinio sine dubio tutior est. Fateri tamen cogor, textus non penitus repugnare thesi de diluvio restringendo neque rationibus contra allatis rem dirimi. — Secundo, sententia nova excogitata fuit a viris christiane sentientibus, novarum rerum nequaquam temere studiosis : nc icitur simus ad eam respuendam proniores. Qui vero dicat, ecclesiam solum ex indulgentia ab ea sententia confodienda abstinuisse illamque vel silentio reprobare suo, is illud praecise pro certo affirmat, quod in quaestione versatur. — Traditionis hac in re ego primus unanimitatem demonstravi; sed res agitur penitus eiusdem generis, atque miraculum a Iosue patratum aut quaestio de antiquitate mundi; habetur sc. traditio aliqua constans et unanimis, sed novis repertis veritatibus emendanda. Illam equidem opinionem non profiteor, sed eius propono argumenta, quod theologi meo iudicio hae sint partes, non privata auctoritate et opinionum quarumdam favore proscribere sententiam apologeticae et animarum saluti utilissimam futuram ». Ita de Harlez. Experturi mox erant lectores ephemeridis « La Controverse », facilius evocari spectra, quam in sua dormitum sepulcra relegari. 1884, VII. 241 sqq. scripsit Mota?s « À propos de l'universalité du déluge », durioribus etiam in Lamy, « antiquatum illum alterius scholae interpretem », invectus verbis. Non tulit istud veteranus exegeta, sed, eadem inscriptione usus (188^, Nouvelle sérielI. p. 162 sqq.), sententiam Motais appellavit « falsam opinionem, verae exegesi adversantem, alienam a sensu et doctrina constanter in ecclesia receptis ». Jaugey vero VII. 241 iudicium tulit : « Hoc systema (Motais), temperata aliquando per diseussionem ea novitatis et temeritatis specie, qua nunc repelluntur plures theologi catholici, fortasse utilissimam apologeticae opem est laturum ». G. de Dubor (Muséon 1884) idem systema commendavit, cuius scriptum ansam dedit controversiae etiam in Angliam transferendae. Ubi quibusdam, maxime laicis, novam sententiam inique ferentibus, G. Clifford Episcopus Cliftoniensis et L. C. Casartellí eam admitti posse defendere. Illos vero inter alia monebat episcopus (Tablet 1884 I. 461), sensum obvium s. textus non posse semper e sola Vulg. vel versione Duacensi definiri. Cf. ib. 289. 338. 379, 419. 460. 499. 538.579. 617. 657. 698. 780. — Eandem sententiam probavere M$" d'Hulst (Annales de la philosophie chrétienne, Nov. 4885, p. 119) et de Matignon S. 1. (Les familles bibliques I. 133 sq.). 1885 Motais iustae molis volumen edidit: « Le déluge biblique devant ]a foi, l'Écriture et la science ». Librum examinabat Canonicus Rhedonensis Howet, qui commendat auctoris erga ecclesiae decreta reverentiam, solidam qua exegetae libertatem vindicat thesimque stabilit argumentandi rationem , theseos in defendenda religione utilitatem. Quo nisus iudicio easque laudes suas faciens Archiepiscopus Rhedonensis librum imprimi permisit. Hic liber brevi factás est in signum, cui contradiceretur. In introductione agitur de libertate interpreti in hoc genere quaestionum concedenda, ne soli semper adversarii religionem impugnantes videantur ea primi suggessisse, quae verum in his progressum efficiunt. Dein exponuntur tria systemata universalitatis absolutae, mixtae et relativae seu, ut ipse dicit, non-universalitatis. Quod nomen minus aptum videtur, cum, quod supra monuimus, aliquam universalitatem utique textus exigat et vel ipse Motais tueatur. Porro systema universalitatis relativae proponitur argumentatione primum negativa, quod neque scriptura, neque traditione, neque antiquitus recepta interpretatione universalitas relativa legitime proscribatur; dein positiva. Ubi ostenditur, vel &à S. Augustini tempore sensisse non paucos, plura quae diluvium attingant penitiorem aliquam requirere solutionem; sententiam diluvium restringentem quoad locum tantum, ab humillimis profectam initiis, iam doceri communiter; esse tamen logice incompletam, quoad extensa ad homines restrictione absolvatur. Recensentur difficultates a viris scientiarum gnaris prolatae, quae nova sententia facile atque ab ipso limine praecludantur. Evolvitur tandem argumentum e Pentateuchi contextu petitum. Librum Motais probabat TA. de Regnon S. I. (Bibliographie catholique 1885, II. 100 sqq.). I. d'Estienne autem (Revue des questions scientifiques 1885, II. 468 sqq.) dubiis valedicens sententiam palam professus est; neque tamen impune. Nam /Jawgey, causam iam ratus minus tutam et prioris indulgentiae immemor, eum in sua ephemeride 1885, V. 504 sqq. reum proclamat « erroris quoad infallibélitatem ecclesiae » admissi. Quem de ambitu, obiecto etc. infallibilitatis edocuere P. Carbonnelle S. I. (Revue des questions scientifiques, 1886, I. 168 sqq.) et P. Béesau (Les foudres de la Controverse et le déluge biblique, Paris 1886). Respondit Jaugey 1886, VI. 168 sqq. 324 sqq., postea conticuit, donec 1888 eam, quam supra ab omnibus uno excepto Lamy reprobari monuimus, sententiam protulit de miraculis nullum in rerum natura vestigium relinquentibus. Ipso anno 1886 moritur Motais. sent, qui vero extra illam essent, quemadmodum iis evenit, qui in arcam recepti non sunt, suis sceleribus obruerentur ». Adde p. II c. 2 n. 8 : « Diluvium enim, quo mundus purgatus est, quod multa malitia hominum esset in terra et cuncta cogitatio cordis intenta esset ad malum, huius aquae figuram et similitudinem gessisse, Apostolorum princeps in priore epistola ostendit ». Ceterum illud de Catechismo Conc. Trid. argumentum iam suggesserat anonymus quidam, in « La Controverse » 1885, IV. 684 sq. Adversarii vero e Iaugey quaerebant, essetne etiam infallibilis Catechismus ille p. I c. 2 n. 21 pronuntians : « At vero terram etiam super stabilitatem suam fundatam Deus verbo suo iussit in media mundi parte consistere ». Dein in memoriam revocabant factum Galilei. Ubi Domini Iaugey contra universalitatem relativam verba describens Béesau p. 11 sqq. (cf. Carbonnelle), in adiecta columna eadem verba transfert ad quaestionem de motu relativo solis et terrae. Iaugey de diluvio. Béesau de motu solis. At nactus est laugey ultorem I. Brucker S. I., qui (Revue des Questions scientifiques, 1886 II. 193 sqq. 437 sqq.), usus titulo « L'universalité du déluge », universalitatem mixtam magna eruditione . defendit. Contra quem in aciem prodiere pugnatores duo, C. Robert Oratorianus et I. Corluy S. I. In his tribus viris illud laudavere plures, revocatam esse disputationem ad eam quietem et comitatem, a qua illa incensis animis parumper deflexerat. Igitur Robert ib. 1887 I. 137 sqq., 409 sqq. scripsit « La non-universalité du déluge » et, cum Brucker respondisset II. 28 sqq. opusculo « Encore l'universalité du déluge », ipse rursum ib. 488 sqq. scripsit « Encore la non-universalité du déluge ». Corluy breviores notas edidit in ephemeride a laugey recenter incepta « La Science catholique ». Et quidem 1887 I. 65 sqq., cui respondit Brucker ib. 180 sqq., et iterum 250 sqq. 650 sqq.; cf. etiam ib. 1888 II. 134 sq. Igitur primum, quod textum Geneseos attinet, urget Robert contra Brucker argumentum, quod ipse post Motais vocat argumentum « duplicis ponderis et mensurae ». Duplici velut pondere, inquit, utuntur adversarii in textibus Geneseos exponendis : « omnem terram » interpretantur partem terrae tantum, « omnia animalia » partem animalium tantum, at « omnes homines » interpretantur omnes omnino homines, ne uno quidem excepto, idque in eodem omnino contextu. Quod si excusent restrictionem terrae adhibitam eo, quod contextus suadeat agi de sola terra habitata , urget Robert gratis supponi non totam tum terram fuisse habitatam. Sin autem, quod exegetice aeque sit probabile, spectatis vero naturalis incrementi legibus sit omnino veri similius, tota terra ante diluvium supponatur fuisse habitata, quid porro? Aut diluvio cuin communiore sententia ad partem terrae restricto, excipienda quoque interitu erit pars generis humani; aut toto genere humano undis devoto, habebitur diluvium quoad locum etiam universale, redibunt difficultates et nugae omnes, a quibus se iamiam expeditos esse gratulati erant interpretes. Hinc Brucker, qui 1886 II. p. 126 (v. s.) « cum plerisque exegetis et apologetis modernis » ultro concesserat posse restringi expressiones « omnis terra », « omnia animalia » ct legitime defendi universalitatem mixtam, iam 1887 II. 31. 36 pedem retrahit dicitque se ci systemati non esse addictum neque aegre laturum, si illud foret repudiandum. Argumentum autem e mente Bruckeri omnino praecipuum et in quo totius disputationis cardo versetur, est argumentum /rad?ttonzs, quod ipse 1886 II. 154 ita proponit: « Traditio unanimis et constans factum universalitatis diluvii quoad homines exhibet tamquam veritatem fidei connexam, eo quod illud accipiat ut fundamentum /yp? certi seu figurae propheticae de Christo et ecclesia ». illam petram aedificatam ecclesiam scio. Quicunque extra hanc domum agnum comederit, profanus est. Si quis in Noe arca non fuerit, peribit regnante diluvio ». Idem (Adv. Iovin. I. 17; M. 23. 236) : « Porro Noe, qui quasi secunda radix humano generi servabatur, utique cum uxore et filiis debuit reservari. Quamquam in hoc mysterium scripturarum sit. Arca illa iuxta apostolum Petrum typus ecclesiae fuit, in qua octo animae salvae factae sunt ». Gaudent. (Serm. 8; M. 20. 897) : « Perisse autem constat in illo diluvio omnes ipsius temporis homines, praeter eos qui intra arcam, quae typum gerebat ecclesiae, reperiri meruerant. Nam similiter etiam nunc omnino salvi esse non poterunt, qui ab apostolica fide et ab ecclesia catholica fuerint alieni ». Chrys. (Hom. in Lazar. 6; M. 48. 1037) primum rhetorice describit diluvium quoad locum universale. Inde pergit : « Quemadmodum in medio nari servabat eos arca, qui intus erant, sic et omnes, qui errant, servat ecclesia ». Idem (Hom. 24 et 25 in Gen.; M. 53. 209. 227) desoribit diluvio oppressos, uti omnes homines, ità omnia etiam bruta; idemque dicas de Theodoret. (M. 80. 152 sq.). Or. (Hom. 2 in Gen. n. ? sq.; M. 12. 164 sq.) clausa arca ait « nullum extra arcam hominem fuisse ». Idem (c. Cels. IV. 41; M. 11. 1097 sq.) omnes, qui nune sunt, homines et animalia ex arca derivat. Ambr. (De Sacr. II. 1. 1; M. 16. 423) diluvii meminit ut baptismi figurae, intelligit diluvium universale quoad locum. 4A4ug. (De catech. rudibus n. 32) dicit « ecclesiam diluvio praesignatam », de universalitate diluvii ib. non loquitur, utique vero n. 53 (cf.. M. 40. 334. 346). De Civ. Dei XV. 26 (M. 41. 472 sq.) typi in arca rationem minutatim explicat, universalitatem tamen diluvii omittit. C. Faust. Manich. XII. 14 (M. 42. 262) : « Noe cum suis », inquit, « per aquam et lignum liberatur, sicut familia Christi per baptismum crucis passione signatur ». Paul. Nolan. (Ep. 12. 2; M. 61. 200 sq.) verbis « quamvis interveniente diluvio in uno quidem, attamen iusto, universitatis peremptae seminarium stetit », videtur paraphrasim dare textuum Sap. 14, 6 et Eccli. 44, 17 sq. Arcam dicit imaginem redemptoris , non tamen explicat. Prosper Aquit. (De vocat. omnium gentium II. 14; M. 51. 698 sq.) arcam comparat ecclesiae. Verba « qui ex illa mundi vastatione salvati sunt » supponunt inundationem tam quoad locum quam quoad homines universalem. Fulgent. (De fide ad Petr. 37; M. 65. 703) : « Firmissime tene et nullatenus dubites, omnem extra ecclesiam catholicam baptizatum participem fieri non posse vitae aeternae, si ante finem vitae huius catholicae non fuerit redditus atque incorporatus ecclesiae.... Nam et in diebus diluvii neminem legimus extra arcam potuisse salvari ». Isid. (Alleg. ex. V. T. n. 12; M. 83. 102) allegoriarum catenae etiam haec inseruit : « Noe, qui interpretatur requies, similitudinem praefert Domini, in cuius ecclesia requieseunt quicunque ab huius saeculi excidio liberantur, sicut in arca ». Io. Damasc. (Hom. in Sabb. S. n. 25; M. 96. 624) arcam facit imaginem sepulcri Christi : £0«o otov Oeutépou xóspoo tà cxéppata, alludens ad textus supra laudatos. Beda (Hexaem. II; M. 91. 85 sq.) arcam dicit esse imaginem ecclesiae, diluvium baptismi : « Deus tulit omnia, quae extra eam erant », qua expressionc et aliis apud alios similibus non soli homines, sed imprimis animalia omnino omnia designantur. Thom. (in 1 Thess., Prolog.) : « Ecclesia etiam figuratur per arcam , quia sicut in arca ceteris pereuntibus paucac animae salvatae sunt, ita in ecclesia pauci i. c. soli electi salvabuntur ». Agmen claudit Catech. Conc. Trid. supra laudatus. Ex his illud primum collige, exsistere consensum constantem et unanegmem , diluvium fuisse universale non solum quoad locum , sed etiam quoad homines. Cum enim, quod supra monebamus , Patres omnes profiterentur diluvium universale quoad locum, non potuerunt non etiam adstruere diluvii quoad homines universalitatem : quippe haec necessario inter se connectuntur neque potuere, universo orbe inundato, homines alibi quam intra arcam servari. Unde sequitur eum, quem diximus, consensum constantem atque unanimem per se solum non esse genuinae de omnimoda diluvii universalitate traditionis argumentum. Potuit is utique ex eiusmodi traditione originem duxisse; verum, etsi haec supponatur defuisse, debuit idem consensus oriri e communi de diluvii quoad locum universalitate errore. Hinc merito Brucker 1886 II. 448 : « Illud », inquit,.« concedi oportet, Patres et antiquos interpretes nonnisi valde imperfecte novisse difficultates, quae consequerentur eorum diluvii tamquam universalis ruinae interpretationem. Et hoc putaverim sufficere, quo eorum consensui inesse veri nominis auctoritatem doctrinalem negemus, si quaestio ageretur pure historica aut scientifica atque ideo cum fide non necessario connexa ». Argumentorum vix aliud intricatius atque mobilius argumento traditionis. Etenim, quot testes ad completum argumentum sint audiendi, quid dicant singuli, conspirentne in id praecise quod quaeritur, loquanturne ut testes aut doctores, an e sua quisque privata mente : haee omnino difficile definiuntur. Nihilominus illud etiam cum Cor- [uy 1887 I. 65 omnino est concedendum, testimonia allata revera demonstrare, d?luvium et arcam a. Patribus habitos esse typos baptismi et ecclesiae. Quo concesso, illico pergit p. 66 Corluy : « Illud non est ita evidens, Patres hanc typicam explicationem proferre tamquam doctrinam ab ecclesia acceptam , neque solummado tamquam sensum , quem privato ipsi studio in textu sacro deprehenderint. Videatur istud minus probabile, at impossibile certe non est ». Contra quae advertas, novisse eos Patres 1 Petr. 3, 20 sq., qui textus indubium typicae significationi substernit fundamentum, novisse ecclesiam Christi esse catholicam, baptismo intrandam, medium salutis necessarium. Atqui haec plane sufficiebant, quibus Patres a Spiritu S. illustrati typum explicarent, simili fere ratione ei, qua dogma aliquod in fontibus fidei implicite contentum postmodum a Patribus et theologis evolvi consuevit. Ergo diluvium et arca merito a Patribus habebantur typus baptismi et ecclesiae. Neque tamen ideo, quascunque in applicando typo Patres similitudines deprehenderint, eae illico omnes censendae sunt fide divina esse recipiendae. Aliqui certe subtilius egere : arcam comparant Christi sepulcro, arcae lignum ligno crucis, in arcae dimensionibus atque in nomine Noe mysteria detegunt. Non ideo igitur, quod in typo explicando Pater aliquis vel Patres plures protulere quid, illud profecto ad typi substantiam pertinere censendum est. Solvenda porro est quaestio, pertineatne universalitas ad typi substantiam. Ubi illud quoque concedi omnino debet, Patres omnes in explicando typo, si non expressisse at certe cogitasse universalitatem ; imo, et S. Petrum idem fecisse. Est enim istud nimis obvium , nimis intime et individue cum ipsis typi visceribus connexum. Diluvium aliquo vero sensu universale esse , et textus clamat, et nos initio totius huius disceptationis inculeabamus; ecclesiam Christi, obligationem suscipiendi baptismi universalia esse, Patrum neminem latere poterat. Qui potuit quis diluvium et baptismum, ecclesiam et arcam conferre infer se tamquam typum et antitypum, quin universalitatem quoque universalitati compararet? Ergo universalitas est de substantia typi. Verum duplex cum detur universalitas, absoluta et relativa, quaeritur porro, utram in mente habuerint Patres de diluvii typo disserentes. Ubi locus dubio relinquitur nullus : Patres omnes et singuli unam in mente habebant wnersalitatem absolutam, hanc unam norant, alteram ne suspicabantur quidem. Patres, uti patet, non semper tria haec simul explicite commemorant : terram, animalia, homines. At nunquam separant. Universalitatis mixtae erant penitus ignari. Censebant ita omnes homines periisse, uti omnis terra fuerat submersa, animalia omnia oppressa. Sibi fas esse non putabant vocem « omnes », ubi de hominibus praedicabatur, restringere, quod is, quem prae manibus habebant, s. textus non totam aliquam solummodo regionem, sed totam terram affirmaret esse submersam : nulla igitur relinquebatur restrictionis possibilitas. Quare non possumus Bruckero 1886 II. 447 consentire dicenti : « Perpaucis exceptis, Patrum verba loquentium de universa terra submersa, de animalibus extra arcam omnibus destructis, quin textibus vis inferatur, intelligi possunt, uti quos commentantur Geneseos textus, de inundata tota terra habitata et de omnibus animalibus iis, quae penes homines viverent, destructis. Illud vero imprimis notare oportet, Patrum plerosque haec duo, terram sc. et animalia, extra typum relegare ». Patrum certe effata eo, qui suggoeritur, modo intelligi minime possunt, nisi interpres sua potius, quam ipsorum cogitata ex eorum verbis eruere studeat. Patres ignorabant distinctionem terrae habitatae à terra universa. Neque dicas, quod fas sit verba Geneseos interpretari de universalitate relativa, ideo legitimum etiam esse Patres iisdem fere verbis loquentes secundum eandem relativam universalitatem exponere. Aliud sc. in mente habuerat Noe, traditionis de diluvio primus auctor, aliud Patres, qui Genesin secundum obvium sensum versionis graecae vel latinae interpretarentur. Ea vero Bruckeri in tota hac disputatione praecipua atque indubia laus est, ut, in quo summa sit controversiae, clare definiverit. Ingenue quippe fatetur, rem dirimendam esse argumento 4raditionis prae scripturae textibus; totum eius argumenti robur consistere in ratione (ypi; in typo hoéó unum quaeri, quorsum universalitas pertineat ad substantiam typi, e, si pertinere permittatur, totam tandem disputationem ad hane unam revocari quaestionem, potuerintne Patres errare in re ad substantiam typi pertinente , universalitatem interpretati absolutam , quae revera fuerit relativa. Patres quippe affirmabant consensu unanimi et constanti cum factum historicum , tum rationem typiceam universalis diluvii. Eos in facto affirmando potuisse errare, sufficientes universalitatem absolutam /ocalem in locum universalitatis relativae, omnes concedunt : potueruntne iidem ratione eadem errare in re typi, dum affirmant universalitatem quoad homines absolutam? Hanc quaestionem dirimere , interpretis Geneseos non est. Quin potius ad absolvendam eam, in qua haeremus, controversiae historiam pedem referimus. - Quam modo descripsimus de libro Motais disputatio, ea alios plures, ut suam hac in re aperirent sententiam, allicuit. Rambouillet (Revue des Sciences eccelésiastiques 1886) in opusculo, cui titulus « Cain redivivus », invectus est in Motais Cinaeos aliosque populos a Cain derivantem. De quo cf. Corluy (La Science catholique 1887 I. 67). F. Vigourouz, qui antea sententiae recenti minime videbatur infensus, eam in 2a editione libri « Les livres saints et la critique rationaliste », Paris 1887, III. 497, « repudiavit tamquam communi ecclesiae traditioni adversam, quae traditio nullo argumento ostendatur textum sacrum esse perperam interpretata ». E contra F. Duilhé de Saint-Projet (Apologie scientifique de la foi chrétienne, 29 éd. 1885, p. 443) censet, « sententiam hanc defendi possesalva ecclesiae doctrina, neque defensores criminandos ' esse erroris in re fidei; nihil in hac controversia ecclesiam pronuntiasse; consensum oppositum iis destitui notis, quibus agnoscatur catholicae fidei regula ». Similiter A. Breitung S. I. in : Zeitschrift für kath. Theologie, Innsbruck 1887, p. 631 sqq. (cf. 1888 p. 369 3qq.), argumenta utriusque partis resumens contendit novam sententiam non esse refutatam. Strenue pro Motais decertat D. Le Hir (« L'abbé Motais, profanae magis magisque demonstravere, systema universalitatis absolutae admitti vix posse, imo ipsum universalitatis mixtae systema esse perquam salebrosum. Unde, quisquis divinam scripturae auctoritatem tuetur, adigitur ad praesumendum, tertium universalitatis relativae systema illud esse, quod s. textus supponat. Hinc, sacro textu maturius secundum solidae interpretationis principia perpenso, tertium hoc systema non quidem omnibus iam modis demonstratum, imo ne omnibus quidem difficultatibus expeditum , at certe altius confirmatum exsistit magnamque habet probabilitatem ». Ceterum hoc fere tempore, quae usque increverat procella, aliquamdiu remittebatur, ut pauciores universalitatis relativae defensores in arenam descenderent, incensique frigescerent hinc inde dimicanlium animi. Quo tempore E. Jacquier (La Controverse 1888 XII. 616) de scripto A. Breitung loquens : « quaestionem sibi videri dilucide propositam », exclamavit, « sed perpetuo mansuram insolubilem ». Ephemeris « The Tablet », quam 1886 I. 423 se reddituram spoponderat libri Motais rationem, suppressit. Novam componendae controversiae viam excogitavit A. Cetta S. I. : Il diluvio, Torino 1886. Narrationem Geneseos etiam ipse accipit tamquam a testibus immediatis profectam. Universalitatem tuetur mixtam : dum aliqua terrae pars aquis mergebatur, reliquus orbis varie concuticbatur. Aliquos extra arcam esse salvatos, censet textui Geneseos minus consonare neque ad solvendas obiectiones necessario esse admittendum. Nequaquam vero s. textui repugnare autumat, si quis statuerit, praeter « octo animas » alios intra arcam esse salvatos, puta filiorum filios aut servos. Quam opinionem merito repudiabat « Civiltà Cattolica » (1886 IV. 326 sqq.), simul occasionem arripiens sententiae Motais etiam severius carpendae, quod a 1 Petr. 3, 20 discordet viamque sternat « haeresi, posse homines extra ecclesiam salvari ». E contra R. D. Thomas, Vicarius Generalis Virodunensis et s. theologiae pridem professor, 1889. in libro « Les temps primitifs et les origines religieuses d'aprés 1a bible et la science » II. 264 sq., re diligenter discussa, suam sententiae de universalitate relativa probabilitatem concedit. Cui (La Science catholique 1890. p. 189 sqq.) assentitur Oratorianus Hamard , qui antea (La Controverse 1881 II. 689 sqq.) ei systemati fuerat infensus. I. A. Petit (La Sainte Bible avec Commentaire, Arras 1889) plures gentes censet diluvium evasisse. Universalitatem relativam defendit I. G. Zeeboock (Les Sciences modernes en regard de la Genése de Moise, Bruxelles 1892), et M&" de Kernaéret (Revue des facultés catholiques de l'Ouest, avril 1893, p. 676. Cf. La Science catholique 1893, p. 1031). Die 14. Decembris 1892 7. Semer:a Barnabita in aedibus Congregationis Propagandae Fidei, praesidente Illustr. Cardinali Vicario ei consessui, qui quarti anni Societatis Romanae pro studiis biblicis erat primus, publice tuitus est libertatem interpretibus concedendam in quaestione de universalitate diluvii relativa (Revue biblique trimestrielle , 1893 II. p. 431 sq.). Hispaniarum quoque vox in hac controversia audita est. 1892 I. 7'. Gonzalez-Arintero O. P. Vergarae prelo dedit opus : El Diluvio universal de la Biblia y de la Tradicion, demostrado por la Geologia y la Prehistoria. Adstruit auctor diluvium, cuius aquae in Europa 1500 m., in Asia 3500 m. ascenderint (p. 235. 385. 405), cuius causa imprimis fuerint Andes montes in America recens nati, cuius effectus exstiterit stratum quod Loess dicitur, etc. Disputationis summa est, diluvium fuisse universale ethnographice universalitate absoluta, geographice universalitate incompleta et restricta (p. 423; cf. 419 sqq.). - Expressiones « omnis terra », « omnis caro » accipiuntur de terra et animalibus tum temporum notis (p. 417. 516) : etenim « in narratione Moysis, uti in omni narratione historica, habetur perfecta veracitas, dummodo exprimantur fideliter facta, qualia spectantium obtutui obiiciebantur oculisque narratoris conspiciebantur » (p. 418). Universalitatem diluvii ethnographicam absolutaih censet auctor tenendam esse /ide divina atque catholica, eam sine summo periculo negari non posse (p. 451 sqq. 468). Cui reponit Cardinalis Z. Gonzales O. P. (Revue biblique trimestrielle I. 470, Paris 1892) illud se mirari, « defendi tamquam dogmaticam diluvii quoad homines universalitatem »; et R. Martinez y Vigil O. P., episcopus Ovetensis (La creacion, la redencion y la Iglesia ante la ciencia, la critica y el racionalismo. Madrid, Libreria catolica de G. del Amo 1892, 2 vol. ; cf. Revue biblique trimestrielle Oct. 1893, p. 638 sqq.) interpreti sacro hac in re libertatem vindicat. A. Schoepfer (Geschichte des A. T., Brixen 1893, p. 59) historiam V. T. texens pro scholis, pronuntiat systema universalitatis relativae, licet neque in praesens efficacibus argumentis fulciatur neque indubie omnes e s. textu petitas obiectiones dispellat, tamen contra fidem non offendere, ad concordiam fidei et scientiae plurimum conferre, et e controversia recenter habita haud spernendam nactum esse probabilitatem. Similiter Beck (Theologisch praktische Monatsschrift , Passau 1893, III. 295), de usu agens s. scripturae pro concionibus et catechesibus, tenet universalitatem relativam in catechesibus, quamdiu fideles nihil de ea audierint, non esse attingendam; sed neque a limine repudiandam ideo, quod ab interpretatione antiquiorum auctorum recedat. Tandem W. Zaborski S. I. (Przeglad Powszeckny, Cracoviae Sept. 1894, p. 313 sqq.) eandem cum ob defensorum auctoritatem, tum ob rationes intrinsecas pronuntiat esse hypothesin non possibilem tantum, sed imo probabilem. Demonstrabamus in Introductione narrationem dividi in quatuor pericopas 6,9-7,5; 7,6-16; 7,17-8,22; 9,1-27, quae singulae sacrosancto nomine pro clausula insigniantur. Arg. — Effertur 6,9 Noe sanctitas salutis causa futura, commemorantur filii stirpem propagaturi, corruptio universali ruina punienda; dein duo traduntur divina mandata, quae eadem formula clauduntur 6,99 et 7,5, fecisse Noe omnia, quae sibi mandasset numen. Primum est mandatum aed?ficandae arcae, in qua Noe cum animalibus sit salvandus novoque foederi reservandus; alterum est mandatum 2ntrandae arcae iam aedificatae.
6:9
v. 9 « Hae sunt generationes Noe » (cf. 9,&; 5,1) : « Noe vir zustus atque » — copulam Hebr. ignorat : tribus diversis expressionibus eandem hie versus maximi momenti veritatem inculcat — « perfectus fuit in. generationibus suis », inter aequales suos (Heór.); et nota, sat multarum generationum aequalem fuisse virum, qui tum sexcentos aetatis annos haberet. « Cum Deo ambulavit »; cf. 5,92 et Eccli.
6:10
v. 10 tres filii Noe. « Et tactus dolore cordis [intrinsecus] », v. * « Delebo, inquit, hominem quem creavi a facie terrae, ab homine usque ad animantia , «4 reptili usque ad volucres coeli : poenitet enim me fecisse eos ». Hebr. : ab. homine ad iumenta, ad reptilia et ad volucres coeli. — 44, 17. v. 10 « Et genutt tres filios : Sem, Cham et Iapheth ».
6:11
v. 41 « Corrupta est autem terra coram Deo et repleta est iniquitate ». Yterum inculcatur secuturi interitus causa.
6:12
v. 19 « Cumque vidisset Deus terram esse corruptam , omnis quippe caro corruperat viam suam super terram » ,
6:13
v. 13 « dzxit ad Noe : Finis universae carnis venit coram me », — reliqui inserunt quia — « repleta est terra iniquitate a. facie eorum, et ego disperdam eos cum terra ». Vox caro non hominem dicit et animalia (Caílm.) , sed solum hominem (Targumim , Chrys., Ambr.) : homo v. 3 dicebatur caro, neque possunt animalia dici corrumpere vias 1. e. mores suos. Enuntiat iam decretum Deus, quod V. 6 sq. « intrinsecus in corde suo » sanxerat; non est mera v. 6 sq. dictorum repetitio. dem « finis venit », sed non adiicitur « coram me ». Illa expressio 18, 21; Ex. 3,9 dicitur res Deo innotescere, quando fit; h. 1. innotescit finis carnis coram Deo, quando corruptio actu obtinet, quam Deus suo decreto praestituerat fore causam finis i. e. interitus infligendi. Ergo satis commode Per. : venit i. e. statutus est. Quam Deus effecturus sit ruinam, ea 6, 7; 7, 4 indicitur verbo nm", delebo; eodem verbo completa nuntiatur 7, 23. In cuius locum 8, 21 succedit synonymum 7323, percutiam. Sed 6, 13. 17, cum v. 11 sq. Deus dixisset corruptam esse terram, eodem verbo rnv usus affirmat se terram esse corrupturum. Antitheseos ergo vox seligitur, diversum auctorem nequaquam prodens. 6, 17 adhibetur verbum y*3 cum nnwv , uti 7, 21. 23 nan, «(0:óc, « un coffre » secus solum scribitur Ex. 2, 3. 5 de illa arcula, in qua Moyses puer undis creditus est. Nomen dicunt e lingua aegyptiaca transsumptum. Narratio cuneiformis substituit navim, assignat gubernatorem : sed biblica narratio evidenter supponit homines rei nauticae prorsus imperitos. — Dp nídi, hinc parva cubicula; probabilis lectio Dp aup (Lagarde), germ. « Zelle an Zelle ». — Praeter ea duo habet textus &rab Aeyópeva. 1523, erronee Vulg. reddit laevigatis et LXX tsvoa- Yóvov», quae graeca vox Ex. 27, 1; 28, 16; 30, 2; 39, 9 (36, 16); Ez. 41, 21; 43,16; 45, 2; 48, 20 exprimit hebraeum y"2*. ^23 utique est species quaedam ligni seu arboris. Comparant «122, quod chald. et syr. sonat cypressum; sed est mera coniectura , uti etiam quod h. 1. Chald. scribit cedrus. — 122, &cg&Ato, qua eadem voce utitur Beros. ad exprimendum assyr. kupri, nam etiam cuneiformis diluvii narratio bituminis meminit : « Tres saros bituminis fudi extrinsecus, tres saros bituminis fudi intrinsecus ». Of. Schrader KAT I. p. 48, Len. I. 606. Alii vocem vertunt piz, cf. Crelier.
6:15
v. 15 « Et sic facies eam : Trecentorum cubitorum ertt longitudo arcae , quinquaginta cubitorum latitudo, et triginta cubitorum altitudo dllius ». Carinam area non videtur habuisse, sed ad instar ratis fuisse configurata. Petrus Iansen Batavus 1604 construxit navigium quoddam, quod arcae dimensiones imitaretur : illud repertum est ad navigandum quidem satis incommodum, at tutum ferendisque oneribus perquam aptum. Etiam cuneiformis narratio arcae dimensiones exprimit cubitis, eadem voce usa nox : at longitudinis scribit cubitos sexcentos, latitudinis et altitudinis sexagenos : traditio effraenis numeros exaggeravit et omnia ad neros et sossos revocavit. Moyses eosdem adhibuerit, mensurae vero babyl. nonnisi serius in scriptura deprehendantur. Verum speciosior haec ratio quam verior. Moyses traditione accepit mensuras arcae cubitis expressas; hos cubitos ipse descripsit, quin ideo censendus sit definivisse intelligendos eiusdem rationis cubitos, quales apud suos aequales usuvenissent. Narratio cuneiformis omnino intelligit cubitos babylonicos, mensurae vero babylonicae videntur esse summae maximeque venerandae antiquitatis, neque ex Aegypto in Babyloniam invectae. Hebraei systemata metrica variis temporibus videntur esse mutuati a nationibus, quibuscum continuum ipsis esset commercium ; Aegypto egressi mensuras profitebantur aegyptiacas, Assyriis principatum orientis obtinentibus babylonicas; eorum in Mesopotamia maiores item babylonicis usos esse crediderim.
6:16
v. 16 « Fenestram 2n arca facies et in cubito consummabis summitatem eius ». Narratio cuneiformis refert tectum arcae impositum, quod quidem reapse esse impositum per se patet. Si conferas Gen. S,6. 13, perspicies fenestram fuisse in tecto, et nostro hoc versu illud saltem efficitur fenestram non fuisse in latere. Haec fenestra claudebatur corpore opaco, puta trabe, cum nonnisi aperta fenestra, quae extra arcam essent, videri potuerint. Etiamsi, quae de cubito dicuntur, ad fenestram referas, tamen his sola femestrae altitudo describitur, nihil de cius latitudine affirmatur; unde, cum non homines solum sed animalia quoque luce atque aere indiguerint, nihil prohibet, quominus cum Cam. adstruas fenestram fuisse tantae, quantae ipsa arca, longitudinis; consentitque Sy. scribens fenestras. At cuius rei summitas consummanda :n cubito, i. e. mensura cubiti? Fenestrae putavere quidam : at sic evadit oratio mire contorta. Longe simplicius diceres : Fenestram in arca facies altitudinis cubiti unius; quam constructionem ipse v. 15 suggerebat. Praeterea "n3 secus semper est masc., suffixum vero h. 1. fem. Asserit quidem Ges., x h. l., quod collectivum sit, posse genere fem. construi : at simplicior constructio, quae suffixum fem. ad nomen fem. arca trahit (LXX, Syr., Ephr., Per. etc.). Ergo : e£ supra illam fenestram altitudine cubiti perficies arcam desuper, « u& non absimilem referat à feretro imaginem » culmen arcae (Caim.). maiores in tentoriis viverent fenestris carentibus, narratorem varias tentando effinxisse expressiones ad fenestras designandas, quod vocum discrimen posteriores religiose servaverint. « Ostium autem arcae pones ez latere. Deorsum coenacula et tristega facies in ea ». Verte : cubicula inferiora, distega et tristega. Explicatis iam, quae Noe praestanda erunt, emphatico *xn ^iNj distinctius Deus, quae ipse acturus sit, exponere orditur.
6:17
v. 17 « Ecce ego adducam aquas diluvii super terram , ut interficiam omnem carnem, 2n qua spiritus vitae est subter coelum ». Etiam in narratione cuneiformi : « destruam », numen ait, « semen et vitam ». « Universa, quae n terra sunt, consumentur ».
6:18
v. 18 « Ponamque foedus meum tecum , et ingredteris arcam tu et. filii tui, uxor tua et uxores filiorum tuorum tecum », octo omnino personae (1 Petr. 3, 20), quém numerum narratio cuneiformis exaggerat, illis iungens servos et ancillas, viros exercitus, navis gubernatorem. Foedus illud postea 15,18 Deus transtulit in Abraham, quod primum protoevangelio stabilitum fuerat cum Adam, foederis tamen nomine suppresso. Hoc foedus, cuius summa erat futuri seminis concedendi promissio, quo tempore de universa carne ageretur diluvio destruenda , praeprimis spectabat generis electi e communi ruina (cf. 9,15) efficiendam salutem.
6:19
v. 19 « E£ ex cunctis animantibus universae carnis bina induces 2n arcam, ut vivant tecum » ; et illud bini explicatur « masculini sexus et feminini », numerus quippe individuorum 7,2 sq. statuitur maior. Aliter dividunt v. 17 voces LXX Syr.: diluvium, aquas super terram. o5, incertae derivationis vox, occurrit secus solum Ps. 28 (29), 10. Vox fortasse antiquata (Dilim.) explicabatur adiecto l'a» oy DQ'"O, quod item 7, 6 appositionis rationem . habebat. Ex quo textu etiam patet, non esse cum quibusdam punctandum D" pro D"2. — Vox *V3 v. 17 iam sumitur sensu latiori, quam v. 12 sq. sumebatur, includitque animalia : quod patet ex v. 19 sq., ubi uti v. 18 quidam homines, ita etiam quaedam animalia a communi carnis interitu eximuntur. Uti v. 18, ita etiam 7, 7. 13 personae familiae Noe ita recensentur, ut primum viri, dein mulieres eífferantur : sc. omnibus iis locis (6, 19; 7, 9. 16) illico etiam in animalibus masculi et feminae discernuntur. 7, 1 res ad breviorem formulam « tu et omnis domus tua » redigitur, animalium v. 2 masculi et feminae distinguuntur. Sed ubi in animalibus non discernuntur sexus, ibi (8, 16. 18) in familia etiam Noe non sexus sed dignitatis ordo servatur : « tu et uxor tua, filii tui et uxores filiorum] tuorum ». Absurde aliqui diversos hinc inferunt scriptores.
6:20
v. 90 « De volucribus tuxta genus suum, et de tumentis in genere suo , et ez omni reptili terrae secundum genus suum , bina de omnibus ingredientur tecum, ut possint vivere ». Recensentur ea animalia, quae recipienda sint in arcam, ut postea inde egressa repleant terram : potuere alia animalia recipi, ut essent esca carnivoris in arca. v. 19 iubebantur animalia znduc?, hic ipsa dicuntur esse ventura : quomodo res effecta sit, non edocemur; Deus utique, quod humanis deerat viribus, supplevit.
6:21
v. 91 « Tolles igitur tecum ex omnibus escis, quae mandi possunt , et comportabis apud te, et erunt tam tibi quam illis in cibum ».
6:22
v. 99 « Fecit igitur Noe omnia, quae praeceperat illi Deus ». Hoc mandatum praecedente est posterius. Post illud effluxit totum illud tempus, quod arcae aedificandae impendebatur; hoc vero mandatum *7,^ septiduo ante diluvium editum est. s Cum toties moneamur differre elohistae et iahvistae stilum , iuvabit in his duabus pericopis demonstrare, quam affinis quandoque, ne dicam idem, sit eorumdem stilus. Igitur 7, 1? idem fere est, atque 6, 18b : cf. ann UN nDN N2 cum nana bw neam nnN; quod 7, 1* habet qn" o», idem 6, 18^ enumeratione partium amplificat. 7, 1b mn Ww72 p" cf. cum 6, 9 ^ra p". 7,9 mana D5:3 etiam habes 6, 19; voci autem 1 npn respondet v. 21 ge np. 7, 3 habes n", 6, 20 mnm; ibi nn, y"* hic solum nwn5; expressione napm "23 ibi utitur iahvista, 6, 19 elohista, iahvista autem modo utebatur expressione *STYUN' V*N ad eundem sensum exprimendum. Tandem 7, 5 verbotenus idem est atque 6, 22, sola nomina divina sunt diversa Cap. VII
6:1
I. RACCONTO BIBLICO (Gen. 6, 1-9, 19). - Dio vide che la malvagità umana si era diffusa e «si pentì di aver fatto l'uomo».
6:2
Dal Vecchio Testamento non risulta con chiarezza che gli a. siano puri spiriti. Ps. 103, 4 « Qui facis angelos tuos spiritus » tratta dei venti presentati poeticamente come messaggeri di Dio. In certi codd. dei Settanta i figli di Dio che commiserono peccati carnali con le figlie degli uomini (Gen. 6, 2) sono detti ἀγγέλοι. …
… Quest'opinione, ormai abbandonata, si fondava su una falsa versione di Gen. 6, 2 (cf. id., ibid., coll. 326-327). Si è quasi d'accordo nel riporre la colpa degli angeli in un atto di superbia (cf. le lettere dei papi Ormisda e Gregorio I, in Cavallera, op. cit., …
… 22, 19-23). A tali spiriti molti giudei e cristiani attribuirono poi la corruzione morale dell'umanità, ritenendo angeli discesi (caduti) dalla corte celeste i «figli di Dio» dal cui commercio con «le figlie degli uomini» nacquero gli empi nēphilim (Gen. 6, 2-4).
6:3
… vecchio del peccato e l'uomo nuovo della giustizia (ibid. 7, 5-25). Il primo, detto il « corpo del peccato, della morte » (ibid. 6, 6; 7, 24), che tende alla disgregazione morale e fisica, è di solito detto « c. » nel senso peggiorativo che già appare in Gen. 6, 3, 12 (cf. Is. 40, 6; Eccl. 14, 18; I Cor. 1, 20) e che era diffuso tra gli stoici. …
6:4
GIGANTI nella BIBBIA. - Gen. 6, 4 ricorda i
… Per questo furono detti R. quegli uomini (cf. Gen. 6, 4) ai quali la Bibbia, più che la mole e la prestanza fisica, attribuisce la pervicace ribellione a Dio, la malvagità (cf. Bar. 3, 26 sg.).
6:7
… Nel suo sdegno Dio decise: «sterminerò l'uomo da me creato dalla faccia della terra: e con l'uomo anche le bestie» (Gen. 6, 7), concedendo però loro 120 anni per ravvedersi. …
6:9
Ez. 14 ricorda G. per la sua giustizia (v. 20; cf. Iob 12, 4; Gen. 6, 9 per Noè), con Noè e Daniele (cf. Eccl. 49, 9); Iac. 5, 11 lo ricorda piuttosto per la sua pazienza: cf. Tob. 2, 12-15 (solo nella Volgata). …
6:10
CAM (ebr. Hām, Volgan Chām). - Uno dei tre figli di Noè (Sem, C. e Iapheth, Gen. 5, 32; 6, 10; 9, 18; I Par. 1, 4) salvati dal diluvio (Gen. 8, 18) e dai quali «si sparse su tutta la terra» l'intero genere umano (ibid. 9, 19). Ebbe quattro figli (v. CAMITI). …
SEM (ebr. Šēm). - Uno dei figli di Noè, forse il primogenito, essendo nelle enumerazioni al primo posto (S., Cam [v.] e Iapheth [v.]: Gen. 5, 32; 6, 10; 9, 18 ecc.); ma nella «Tavola dei popoli» (ibid. 10, 2-21) sono menzionati prima i fratelli, perché eliminati dall'interesse del narratore, che poi segue solo le vicende della famiglia …
6:12
INCARNAZIONE (σάρκωσις). - Termine di sapore semitico, derivato dall'espressione giovannea (Io. 1, 14: καὶ ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο), in cui la voce σάρξ (caro) significa semplicemente natura umana, secondo l'uso biblico (cf. Gen. 6, 12; Is. 40, 5; Rom. 3, 20), che continua nella tradizione fin dal primo secolo. …
6:13
ARCA (DI NOÈ). - Grande ricettacolo galleg-giante in legno, che Noè prima del diluvio (v.) costrui per comando di Dio, come rifugio per sé, i familiari e tutte le specie animali (Gen. 6, 13-22).
… Döller, H. Lesêtre, P. Heinisch ecc. Ma mentre mai è menzionata esplicitamente un'inondazione di tutta la terra, si ha invece: «è venuta per me la fine di ogni mortale...» (ibid. 6, 13-17 e cf. 6, 6 sg.).
6:14
Secondo l'ordine avuto, Noè la fece di legno resi-noso (Gen. 6, 14 ebr.), forse di cipresso, usato per re-cipienti destinati a contatti umidi (navi, bare), e la spalmò di bitume. …
6:15
… Le dimensioni (Gen. 6, 15) di cu-biti 300 di lunghezza per 50 di larghezza per 30 di altezza, se si tratta del cubito babilonese minore (di m. 0,45) equivalgono a m. 135 x 22,5 x 13,5 ca. (la Basilica Vaticana …
6:16
Aveva elementi non consueti a una nave: una porta di fianco (Gen. 6, 16 b; per l'uso cf. Gen. 6, 18; 7, 1, 7; 8, 18), che Dio chiuse prima di inviare le acque (Gen. 7, 16), il tetto o coperchio (cf. Gen. 8, 13) per riparare dall'acqua. …
6:17
… La comunicazione della vita per mezzo del soffio divino è comune all'uomo e al bruto (cf. Ps. 104 [103], 29 sg.); perciò si parla anche della rūah dei bruti (Gen. 6, 17; 7, 15); così l'Eccle. 3, 19: « non c'è che un soffio — rūah — per tutti ». L'Ecclesiastese confessa di ignorare quale sia la sorte di questa rūah, quando lascia il corpo dell'uomo …
… Mathusala secondo il testo masoretico e il samaritano è morto durante il diluvio (nel 1656 secondo il masoretico, nel 1307 secondo il samaritano e nel 2262 secondo i Settanta), e Lamech sarebbe morto 5 anni dopo il diluvio, contro Gen. 6, 17; 7, 4. 21-24; I Pt. 3, 20; II Pt. 2, 5 (v. Tab. b).
6:18
Aveva elementi non consueti a una nave: una porta di fianco (Gen. 6, 16 b; per l'uso cf. Gen. 6, 18; 7, 1, 7; 8, 18), che Dio chiuse prima di inviare le acque (Gen. 7, 16), il tetto o coperchio (cf. Gen. 8, 13) per riparare dall'acqua. …
… Il patto (ibid., 6, 18) di Dio con Noè consisteva nella promessa di salvare lui e i suoi dalla distruzione per fondare con loro una nuova umanità fedele e santa.
6:19
terreno in cui cresce il loglio mescolato al frumento (Mt. 13, 29-30), o all'area di Noè in cui si rifugiarono animali puri ed impuri (Gen. 6, 19 sgg.). …
… Ma più che di vere contraddizioni trattasi di modi di dire che si completano: si dice in genere che devono introdursi gli animali a paia (Gen. 6, 19), e poi se indica il numero (ibid., 7, 2); l'ingresso nell'arca non può dirsi narrato due volte solo perché 7, 13 riprende 7, 7; 7, 12 parla dell'aumento delle acque per 40 giorni, …
6:20
… Degli animali puri entrarono 7 coppie, perché le loro carni dovevano essere offerte in sacrificio (ibid., 6, 20) e anche mangiate; degli impuri una coppia. …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.