For most insolent pride Tyre shal be vtterly destroyed. 20. Sidon likewise ouerthrowne. 24. And the people of Israel at last restored.
1And the word of the Lord came to me, saying:E il Signore parlommi, e disse:AND the word of our Lord was made to me, saying:Et factus est sermo Domini ad me, dicens: 2Son of man, say to the prince of Tyre: Thus saith the Lord God: Because thy heart is lifted up, and thou hast said: I am God, and I sit in the chair of God in the heart of the sea: whereas thou art a man, and not God: and hast set thy heart as if it were the heart of God.Figliuolo dell'uomo dì al principe di Tiro; Queste cose dice il Signore Dio: Perchè si è innalzato il cuor tuo, ed hai detto: Io sono un Dio, e sul trono sono assiso qual Dio in mezzo al mare; mentre tu se' un uomo, e non un Dio, e ti se' attribuitamente, quasimente di un Dio:Sonne of man say to the prince of Tyre: Thus saith our Lord God: For that thy hart is eleuated, & thou hast sayd: I am God, and I haue sitten in the chaire of God in the hart of the sea: wheras thou art a man, and not God: and hast geuen thy hart as the hart of God.Fili hominis, dic principi Tyri: Hæc dicit Dominus Deus: / Eo quod elevatum est cor tuum, / et dixisti: Deus ego sum, / et in cathedra Dei sedi in corde maris, / cum sis homo, et non deus: / et dedisti cor tuum quasi cor Dei: 3Behold thou art wiser than Daniel: no secret is hid from thee.Ecco che tu se' più saggio di Daniele: nissun arcano e ascoso a te.Loe thou art wiser then Daniel: euerie secret is not hid from thee.ecce sapientior es tu Daniele: / omne secretum non est absconditum a te: 4In thy wisdom and thy understanding thou hast made thyself strong: and hast gotten gold an silver into thy treasures.Tu ti se' fatto forte colla tua sapienza, e prudenza, e riponesti oro, ed argento ne' tuoi tesori.In thy wisedom and thy prudence thou hast made thee strength: and hast gotten gold, and siluer in thy treasures.in sapientia et prudentia tua fecisti tibi fortitudinem, / et acquisisti aurum et argentum in thesauris tuis: 5By the greatness of thy wisdom, and by thy traffic thou hast increased thy strength: and thy heart is lifted up with thy strength.Colla tua molta sapienza, e colla tua mercatura hai accresciuta la tua potenza, e il cuor tuo si è innalzato a motivo di tua robustezza.In the multitude of thy wisedome, & in thy merchandise thou hast multiplied strength to thee: and thy hart is eleuated in thy strength.in multitudine sapientiæ tuæ, / et in negotiatione tua multiplicasti tibi fortitudinem, / et elevatum est cor tuum in robore tuo: 6Therefore, thus saith the Lord God: Because thy heart is lifted up as the heart of God:Per questo così dice il Signore Dio: Dappoiché il tuo cuore si è innalzato, come se fosse cuore di un Dio;Therfore thus saith our Lord God: For that thy hart is eleuated as the hart of God:propterea hæc dicit Dominus Deus: / Eo quod elevatum est cor tuum quasi cor dei,
7Therefore behold, I will bring upon thee strangers: the strongest of the nations: and they shall draw their swords against the beauty of thy wisdom, and they shall defile thy beauty.Ecco, che io perciò condurrò contro di te degli stranieri fortissimi tralle nazioni, e sguaineranno le spade loro contro la tua bella saggezza, e oscureranno il tuo splendore.therfore behold I wil bring vpon thee strangers the strongest of the Gentils: and they shal draw their swordes vpon the beautie of thy wisedome, and shal pollute thy comelines.idcirco ecce ego adducam super te alienos, / robustissimos gentium: / et nudabunt gladios suos super pulchritudinem sapientiæ tuæ, / et polluent decorem tuum. 8They shall kill thee, and bring thee down: and thou shalt die the death of them that are slain in the heart of the sea.Ti uccideranno, e ti getteranno per terra, e morrai della morte di quegli, che sono uccisi in mezzo al mare.They shal kil, and plucke thee downe: and thou shalt dye in the death of the slaine in the hart of the sea.Interficient, et detrahent te: / et morieris in interitu occisorum in corde maris. 9Wilt thou yet say before them that slay thee: I am God; whereas thou art a man, and not God, in the hand of them that slay thee?Parlerai tu forse, e dirai dinanzi a' tuoi uccisori, io sono un Dio; mentre tu se' un uomo dato in potere di quegli, che ti torranno la vita, e non un Dio?Why, shalt thou speake saying: I am God, before them that kil thee: wheras thou art a man, and not God, in the hand of them that slay thee?Numquid dicens loqueris: Deus ego sum, / coram interficientibus te, / cum sis homo, et non deus, / in manu occidentium te ? 10Thou shalt die the death of the uncircumcised by the hand of strangers: for I have spoken it, saith the Lord God.Morrai della morte degl'incirconcisi per man di stranieri; perchè io ho parlato, dice il Signore Dio.By the death of the vncircumcised shalt thou dye in the hand of strangers: because I haue spoken, saith our Lord God.Morte incircumcisorum morieris in manu alienorum, / quia ego locutus sum, ait Dominus Deus. 11And the word of the Lord came to me, saying: Son of man, take up a lamentation upon the king of Tyre:E il Signore parlommi, e disse: Figliuolo dell'uomo intuona lugubre cantico sopra il re di Tiro;And the word of our Lord was made to me, saying: Sonne of man lift vp a lamentation vpon the king of Tyre:Et factus est sermo Domini ad me, dicens: Fili hominis, leva planctum super regem Tyri, 12And say to him: Thus saith the Lord God: Thou wast the seal of resemblance, full of wisdom, and perfect in beauty.E gli dirai: Queste cose dice il Signore Dio: Tu sigillo di somiglianza, pieno di sapienza, e perfetto in bellezza,and thou shalt say to him: Thus saith our Lord God: Thou the signet of similitude, ful of wisedom, and perfect of beautie,et dices ei: Hæc dicit Dominus Deus: / Tu signaculum similitudinis, / plenus sapientia, et perfectus decore.
13Thou wast in the pleasures of the paradise of God: every precious stone was thy covering: the sardius, the topaz, and the jasper, the chrysolite, and the onyx, and the beryl, the sapphire, and the carbuncle, and the emerald: gold the work of thy beauty: and thy pipes were prepared in the day that thou wast created.Tu vivevi tralle delizie del paradiso di Dio: sul tuo vestimento era ogni sorta di pietre preziose, il sardio, il topazio, e l'iaspide, il crisolito, e l'oniche, e il berillo, il saffiro, il carbonchio, e lo smeraldo, e l'oro, che ti da va splendore, e gli strumenti musicali furon pronti per te nel giorno di tua creazione.thou wast in the delicacies of the paradise of God: euerie precious stone thy couering: sardius, topatius, and the iasper, chrysolithus, and onyx, and berillus, the sapphire, and the carbuncle, and the emerald: gold the worke of thy beautie: and thy pipes were prepared in the day, that thou wast created.In deliciis paradisi Dei fuisti: / omnis lapis pretiosus operimentum tuum, / sardius, topazius, et jaspis, / chrysolithus, et onyx, et beryllus, / sapphirus, et carbunculus, et smaragdus: / aurum, opus decoris tui: / et foramina tua, in die qua conditus es, præparata sunt. 14Thou a cherub stretched out, and protecting, and I set thee in the holy mountain of God, thou hast walked in the midst of the stones of fire.Tu Cherubino, che le ali stende, e adombra; e io ti collocai nel santo monte di Dio: tu camminavi in mezzo alle pietre (preziose), che gettavan fuoco.Thou Cherub streched out, and protecting, and I sette thee in the holie mount of God, in the middes of fyrie stones thou hast walked.Tu cherub extentus, et protegens, / et posui te in monte sancto Dei: / in medio lapidum ignitorum ambulasti, 15Thou wast perfect in thy ways from the day of thy creation, until iniquity was found in thee.Perfetto nelle tue vie dal giorno, in cui fosti creato, fino a tanto che in te si trovò iniquità.Perfect in thy wayes from the day of thy creation, vntil iniquitie was found in thee.perfectus in viis tuis a die conditionis tuæ, / donec inventa est iniquitas in te. 16By the multitude of thy merchandise, thy inner parts were filled with iniquity, and thou hast sinned: and I cast thee out from the mountain of God, and destroyed thee, O covering cherub, out of the midst of the stones of fire.Nell'ampiezza del tuo traffico si riempì il tuo interno d'iniquità, e tu peccasti, ed io ti discacciai dal monte di Dio; e te Cherubino protettore spogliai delle pietre preziose, che avevano splendor di fuoco.In the multitude of thy merchandise, thyne inner partes were filled with iniquitie, and thou didst sinne: and I cast thee out from the mount of God, and destroyed thee ô Cherub protecting, out of the middes of the fyrie stones.In multitudine negotiationis tuæ / repleta sunt interiora tua iniquitate, et peccasti: / et ejeci te de monte Dei, / et perdidi te, o cherub protegens, de medio lapidum ignitorum.
17And thy heart was lifted up with thy beauty: thou hast lost thy wisdom in thy beauty, I have cast thee to the ground: I have set thee before the face of kings, that they might behold thee.Perocché il tuo cuore si innalzò nella tua magnificenza: la saggezza perdesti, insieme, e la magnificenza: io ti gittai per terra: ti esposi agli occhi dei re, affinchè ti mirassero.And thy hart was eleuated in thy beautie: thou hast lost thy wisedome in thy beautie, I haue cast thee to the earth: before the face of kinges I haue geuen thee, that they might behold thee.Et elevatum est cor tuum in decore tuo; / perdidisti sapientiam tuam in decore tuo: / in terram projeci te; / ante faciem regum dedi te ut cernerent te. 18Thou hast defiled thy sanctuaries by the multitude of thy iniquities, and by the iniquity of thy traffic: therefore I will bring forth a fire from the midst of thee, to devour thee, and I will make thee as ashes upon the earth in the sight of all that see thee.Col gran numero di tue iniquità, e cogl'ingiusti tuoi traffichi contaminasti col tuo santuario: io adunque di mezzo a te farò nascere un fuoco, che ti divori, e ti ridurrò in cenere sulla terra dinanzi a tutti coloro, che han gli occhi sopra di te.In the multitude of thine iniquities, & in the iniquitie of thy merchandise, thou hast polluted thy sanctification: I wil therfore bring forth a fyre out of the middes of thee, to eate thee, and I wil make thee as ashes vpon the earth in the sight of al that see thee.In multitudine iniquitatum tuarum, / et iniquitate negotiationis tuæ, / polluisti sanctificationem tuam: / producam ergo ignem de medio tui, qui comedat te, / et dabo te in cinerem super terram, / in conspectu omnium videntium te. 19All that shall see thee among the nations, shall be astonished at thee: thou art brought to nothing, and thou shalt never be any more.Tutti quegli d'altre nazioni, che ti vedranno, resteran commossi per causa tua: tu se' ridotto al niente, e in perpetuo non sarai più.Al that shal see thee in the Gentils, shal be astonied vpon thee: thou art become a thing of naught, and thou shalt not be for euerOmnes qui viderint te in gentibus, obstupescent super te: / nihili factus es, et non eris in perpetuum. 20And the word of the Lord came to me, saying:E il Signore parlommi, dicendo:And the word of our Lord was made to me, saying:Et factus est sermo Domini ad me, dicens: 21Son of man, set thy face against Sidon: and thou shalt prophesy of it,Figliuolo dell'uomo, volgi la tua faccia contro Sidone, e profeta sopra di lei,Sonne of man, set thy face against Sidon: and thou shalt prophecie of it,Fili hominis, pone faciem tuam contra Sidonem, et prophetabis de ea: 22And shalt say: Thus saith the Lord God: Behold I come against thee, Sidon, and I will be glorified in the midst of thee: and they shall know that I am the Lord, when I shall execute judgments in her, and shall be sanctified in her.E dirai: Queste cose dice il Signore Dio: Eccomi a te, o Sidone, ed io sarò glorificato in mezzo a te: imperocché conosceran, ch'io sono il Signore, allorché farò giudizio di lei, e farò in lei risplendere la mia santità.and shalt say: Thus saith our Lord God: Behold I to thee Sidon, and I wil be glorified in the middes of thee: and they shal know that I am the Lord, when I shal doe iudgements in it, and shal be sanctified in it.et dices: Hæc dicit Dominus Deus: / Ecce ego ad te, Sidon, / et glorificabor in medio tui: / et scient quia ego Dominus, / cum fecero in ea judicia, / et sanctificatus fuero in ea.
23And I will send into her pestilence, and blood in her streets: and they shall fall being slain by the sword on all sides in the midst thereof: and they shall know that I am the Lord.Io manderò a lei la pestilenza, e il sangue inonderà le sue piazze, e cadranno gli uomini in mezzo a lei uccisi di spada in ogni parte, e conosceranno, ch'io sono il Signore.And I wil send into it pestilence, and bloud in the streetes therof: & the slaine shal fal in the middes therof by the sword round about: and they shal know that I am the Lord.Et immittam ei pestilentiam, / et sanguinem in plateis ejus: / et corruent interfecti in medio ejus gladio per circuitum, / et scient quia ego Dominus. 24And the house of Israel shall have no more a stumblingblock of bitterness, nor a thorn causing pain on every side round about them, of them that are against them: and they shall know that I am the Lord God.Ed ella non sarà più d'inciampo, e di amarezza alla casa d'Israele, né spina, che fa dolore saranno quei, che d'ogni parte lo attorniano, e a lui sono infesti: e conosceranno, ch'io sono il Signore.And there shal be no more scandal of bitternes to the house of Israel, and thorne causing payne on euerie side round about them, that are against them: and they shal know that I am the Lord God.Et non erit ultra domui Israël offendiculum amaritudinis, / et spina dolorem inferens undique / per circuitum eorum qui adversantur eis: / et scient quia ego Dominus Deus. 25Thus saith the Lord God: When I shall have gathered together the house of Israel out of the people among whom they are scattered: I will be sanctified in them before the Gentiles: and they shall dwell in their own land, which I gave to my servant Jacob.Queste cose il Signore Dio: Quando io avrò raunata la casa d'Israele di mezzo a' popoli, tra' quali la ho dispersa, io farò in lei conoscere la mia santità dinanzi alle nazioni: ed ella abiterà nella sua terrà data da me a Giacobbe mio servo.Thus saith our Lord God: When I shal haue gathered together the house of Israel out of the peoples, in which they are dispersed: I wil be sanctified in them before the Gentils: and they shal dwel in their land, which I gaue to my seruant Iacob.Hæc dicit Dominus Deus: / Quando congregavero domum Israël / de populis in quibus dispersi sunt, / sanctificabor in eis coram gentibus: / et habitabunt in terra sua, / quam dedi servo meo Jacob: 26And they shall dwell therein secure, and they shall build houses, and shall plant vineyards, and shall dwell with confidence, when I shall have executed judgments upon all that are their enemies round about: and they shall know that I am the Lord their God.E vi abiteranno scevri di timore, e fabbricheranno case, e pianteranno vigne, e viveranno tranquilli, allorché io avrò fatto giudizio di tutti i confinanti, che son loro nemici; e conosceran ch'io sono il Signore Dio loro.And they shal dwel therin secure, and they shal build houses, and shal plant vineyards, and shal dwel confidently, when I shal haue done iudgements in al, that are their enemies round about: & they shal know that I am the Lord their God.et habitabunt in ea securi, / et ædificabunt domos, et plantabunt vineas, / et habitabunt confidenter, / cum fecero judicia in omnibus qui adversantur eis per circuitum: / et scient quia ego Dominus Deus eorum.
28:1
Year of the World 3415.
28:2
Josephus
Prince. The Jews say Hiram, (St. Jerome) supposing that he lived a thousand years; though this is not requisite, as he died only four hundred and thirty years before. The idea is childish. The king who was taken and slain at this siege, was probably (Calmet) Ithobalos. (Josephus, Antiquities 10:11.)
28:3
Worthington
Than Daniel; viz., in thy own conceit. The wisdom of Daniel was so much celebrated in his days, that it became a proverb among the Chaldeans, when any one would express an extraordinary wisdom, to say he was as wise as Daniel. (Challoner) (Worthington)
He was now at court, and had explained the dream of Nabuchodonosor, Daniel 2:27.
28:10
Calmet
Uncircumcised. The Jews deem this a disgrace, 1 Kings 31:4. The king would be exposed to eternal death, being devoid of faith, etc. (Calmet)
28:12
Challoner
Resemblance. The king of Tyre, by his dignity and his natural perfections, bore in himself a certain resemblance to God, by reason of which he might be called the seal of resemblance, etc. But what is here said to him is commonly understood of Lucifer, the king over all the children of pride. (Challoner)
A seal is perfect when it represents things exactly. The prophet speaks ironically, to repress the king's vanity.
28:13
Calmet
Paradise. Thou hadst every thing delightful at Tyre. (Calmet)
Covering. Hebrew, "bandage;" diadem, (Haydock) or belt. Septuagint specify twelve stones. See Exodus 28:17.
Calmet
Pipes; music used at the coronation, which was celebrated as a birth-day. (Calmet)
Haydock
God gives and withdraws power from all kings. As long as they act well, they are in a sort of sanctuary. (Haydock)
28:14
St. Jerome
Stretched out. That is, thy wings extended. This alludes to the figure of the cherubims in the sanctuary, which with stretched out wings covered the ark, (Challoner) on the holy mountain. (St. Jerome, etc.)
Challoner
Fire. That is, bright and precious stones, which sparkle like fire. (Challoner)
Calmet
With these the king's robes glittered, or he walked upon them, Esther 1:6. (Calmet)
Lucan x
Calcacabatur onyx. (Lucan x.)
28:15
Worthington
Iniquity. Tyre was before wicked; but when the king pretended to be a god, (ver. 2.) it could no longer be endured. (Worthington)
28:17
Beauty. Riches have corrupted thy heart.
28:18
Haydock
Sanctuaries, or temples, which was a crime (Calmet) in an idolater, as he took them to be the temples of a real deity. (Haydock)
28:22
Sidon. It gave rise to Tyre, yet was now inferior, though independent of it, (Isaias 23:4.) or subject to Egypt. (Diodorus 2:2.)
It was now pillaged.
28:24
Calmet
Bitterness. Jezabel came hence; (4 Kings 16:31.) and the Phoenicians hemmed in the Israelites as much as possible, and fought against them. (Calmet)
Sidon was near Tyre, and imitating her crimes was also punished.
28:25
Worthington
When. All shall praise God, seeing that he receives his people again after he has justly chastised them. (Worthington)
28:3
Thou art wiser than Daniel.... Viz., in thy own conceit. The wisdom of Daniel was so much celebrated in his days, that it became a proverb amongst the Chaldeans, when any one would express an extraordinary wisdom, to say he was as wise as Daniel.
28:12
Thou wast the seal of resemblance.... The king of Tyre, by his dignity and his natural perfections, bore in himself a certain resemblance to God, by reason of which he might be called the seal of resemblance, etc. But what is here said to him is commonly understood of Lucifer, the king over all the children of pride.
28:14
A cherub stretched out.... That is, thy wings extended. This alludes to the figure of the cherubims in the sanctuary, which with stretched out wings covered the ark.—Ibid. The stones of fire.... That is, bright and precious stones which sparkle like fire.
28:3
Daniel was so famous for vvisdom, that therof came a prouerbe in Chaldea, to compare wisemen vvith Daniel; and to reproch those that arrogated more wisdom then they had, that they semed vainely to themselues. vviser then Daniel.
28:13
〈…〉. pl••• taking breath.
28:15
Tyre had much iniquity long before, but when the king thought himself to be God. v. 2 this iniquity could not be longer tolerated.
28:21
As Sidon was nere in situation to Tyre, so it was made like in ruine for their like pride.
28:25
Al nations wil praise God when they see that he iustly punisheth his owne people, & afterwards restoreth them to their former state.
28:1
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 2.4
… from being a good servant of God he has become rightly named Satan; for “Satan” is interpreted the adversary . And this is not my teaching, but that of the inspired prophet Ezekiel: for he takes up a lamentation over him and says, Thou wast a seal of likeness, and a crown of beauty; in the Paradise of God wast thou born
28:2
sant'Ippolito † 235 d.C. Treatise on Christ and Antichrist 18
… and they shall bring thee down; and thou shalt die by the death of the wounded in the midst of the sea. Wilt thou yet say before them that slay thee, I am God? But thou art a man, and no God, in the hand of them that wound thee. Thou shalt die the deaths of the uncircumcised by the hand of strangers: for I have spoken it, saith the Lord.”
sant'Ippolito † 235 d.C. Treatise on Christ and Antichrist 53
53. These things, then, shall be in the future, beloved; and when the three horns are cut off, he will begin to show himself as God, as Ezekiel has said aforetime: “Because thy heart has been lifted up, and thou hast said, I am God.”
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 5.7
… they are not more in number than those of the Prince of Tyre who ruled the Kingdom during the days of twenty-two Kings of the house of Judah, that is, for four hundred and forty years. And since the years of that King of Tyre were many, all the time he thus said in his heart, I am God and sit in the seat of God in the heart of the seas .
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 3.25
… and how again we become One in Him, and how far the Son differs in nature from us, and will stop the Arians from any longer thinking that they shall be as the Son, lest they hear it said to them, ‘Thou art a man and not God,’ and ‘Stretch not thyself, being poor, beside a rich man
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 20
… And if I were to set before you every expression of them that are reckless, you would not be able to distinguish whether the words are those of a reckless man or a fool. So entirely the same is this failing and that. And another of a strange nation says again, “I am God and not man” (
28:3
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 3.45
… And in the book of Ezekiel it is said to the ruler of Tyre, who greatly prided himself on his wisdom, “Art thou wiser than Daniel? Every secret was not revealed to thee.”
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Duties of the Clergy 2.11
57. Who would refuse the counsel of Daniel, of whom God Himself said: “Who is wiser than Daniel?”
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Duties of the Clergy 3.2
12. There is also diversity even among men themselves. Daniel, of whom it was said: “Who is wiser than Daniel?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 5
Again, listen to him who descended from Joseph, than whom no one was wiser. “Art thou wiser,” says he, “than Daniel?” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 26
… And because he was held in admiration not only in the place where he was, but everywhere, and was greater than if the rest of the nations had been present and seen him; when even by letters [the King] confessed his submission and the miracle. But yet again for his wisdom he was also held in admiration, for it is said, “Art thou wiser than Daniel?” (
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 2
1 Tim. vi. 16 . God only hath immortality and is “only wise”; yet others, like the Prince of Tyre (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 111.4
4. Nay, can we be better men than Daniel himself, concerning whom God, speaking to the prince of Tyre, says by the prophet Ezekiel, “Art thou wiser than Daniel?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.13
Daniel, indeed, after the prayer which he poured out before God, actually says respecting himself, “Whilst I was praying and confessing my sins, and the sins of my people, before the Lord my God.” This is the reason, if I am not mistaken, why in the above-mentioned Prophet Ezekiel a certain most haughty person is asked, “Art thou then wiser than Daniel?”
28:9
sant'Ippolito † 235 d.C. Treatise on Christ and Antichrist 53
… “For thou hast said in thine heart, I will ascend into heaven, I will exalt my throne above the stars of heaven: I will be like the Most High. Yet now thou shalt be brought down to hell (Hades), to the foundations of the earth.” In like manner also Ezekiel: “Wilt thou yet say to those who slay thee, I am God? But thou (shalt be) a man, and no God.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 11.4
… thee, and the worm is thy covering;” but his meaning is, “Dost thou dare, O man, whom such an end is awaiting, to entertain such imaginations?” Again, of another, I mean the king of the Tyrians, when he conceived the like aims, and was ambitious to be considered as a God, he says, “Thou art not a God, but a man, and they that pierce thee shall say so.”
28:11
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 2.10
… From the day when thou wast created, when I set thee, a cherub, upon the holy mountain of God, thou wast in the midst of stones of fire, thou wast irreproachable in thy days, from the day of thy creation, until thine iniquities were discovered. By the abundance of thy merchandise thou hast filled thy storehouses, and thou hast sinned,” etc.
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 1.5.4
… And I shall bring forth fire from the midst of thee, and it shall devour thee, and I shall give thee for ashes and cinders on the earth in the sight of all who see thee: and all who know thee among the nations shall mourn over thee. Thou hast been made destruction, and thou shalt exist no longer for ever.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 8.8
… And thy heart was lifted up with thy beauty: thou hast lost thy wisdom in thy beauty, I have cast thee to the ground: I have set thee before the face of kings, that they might behold thee. Thou hast defiled thy sanctuaries by the multitude of thy iniquities and by the iniquity of thy traffic.”
28:12
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 3.2.1
… Isaiah says that the sword of the Lord arises against the dragon, the crooked serpent. And what shall I say of Ezekiel, who in his second vision prophesies most unmistakeably to the prince of Tyre regarding an opposing power, and who says also that the dragon dwells in the rivers of Egypt?
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 2.4
… from being a good servant of God he has become rightly named Satan; for “Satan” is interpreted the adversary . And this is not my teaching, but that of the inspired prophet Ezekiel: for he takes up a lamentation over him and says, Thou wast a seal of likeness, and a crown of beauty; in the Paradise of God wast thou born
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.90
… For the diadem of beauty, the signet of glory,
28:13
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 2.4
… “Shall mortal man,” he says, “be just before God? Shall a man be spotless in his works? If he putteth no trust in his servants, and chargeth his angels with folly, how much more them that dwell in houses of clay,” amongst whom are we, and made of the same clay too. “The life of man is a warfare upon earth.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 11.15
… for if sin be natural, it is not sin at all. And how do they answer the prophetic proofs,—either what Isaiah says when he represents the devil under the person of the king of Babylon, “How art thou fallen, O Lucifer, son of the morning!” or what Ezekiel says, “Thou hast been in Eden, the garden of God; every precious stone was thy covering,”
28:14
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 5.7
… But Ezekiel said to him: Thou art a man and thou art not God . For while the Prince of Tyre was walking without fault in the midst of the stones of fire , there was mercy upon him. But when his heart was lifted up, the cherub who overshadoweth, destroyed him .
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 5.9
9. And again (God) said to him:— Thou wast with the Cherub who was anointed and overshadowing .
28:15
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 6.44
… With more propriety, however, is he called “adversary,” who was the first among those that were living a peaceful and happy life to lose his wings, and to fall from blessedness; he who, according to Ezekiel, walked faultlessly in all his ways, “until iniquity was found in him,”
28:16
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 5.9
… For Jeremiah said in behalf of the people:— Woe unto us, for the crown of our head has fallen ! But Christ has not fallen, because He rose again the third day. For the king fell from the house of Judah, and never again was their kingdom set up. And as for that He said again:— I will destroy the overshadowing Cherub .
28:19
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 6.44
… “Thou hast fallen into destruction, and shalt not abide for ever.”
28:25
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 5.34.1
… And they shall dwell in it in peace; and they shall build houses, and plant vineyards, and dwell in hope, when I shall cause judgment to fall among all who have dishonoured them, among those who encircle them round about; and they shall know that I am the Lord their God, and the God of their fathers.”
28:2
2. Dic Principi Tyri, — id est diabolo, aiunt S. Hieronymus, epist. 146 ad Damasum; S. Augustinus, lib. XI De Civit. xv; Origenes, Isidorus, De Summo bono, cap. XII, et Beda, lib. Quaest. Quaest. IX De Angelis; Ambrosius, lib. De Paradis. cap. II; Tertullianus, lib. II Contra Marcion. cap. x. Secundo, Polychronius principem hunc vult esse ipsum regem Tyri, qui superbivit maxime hoc nomine, quod a Nabuchodonosore superari non potuisset, qui hoc anno undecimo et ultimo Sedeciae, qui fuit Nabuchodonosoris, ait, 22, statuam constituit, ut in ea ab omnibus adoraretur. Sed errat in chronologia. Hic enim fuit annus 18, non 22 Nabuchodonosoris: anno etiam 18, evertit regem et regnum Judaeae. Statua etiam a rege erecta est alio anno, uti ostendam Daniel. III, 1. Tertio, Apollinaris, et ex eo Theodoretus censent hic quaedam de diabolo, quaedam de rege Tyri dici, quaedam de utroque. Verum dico proprie Prophetam loqui de rege Tyri, ut patet ex ejus verbis: sed ita, ut sub typo diaboli, quem imitatus est rex, regis superbiam et ruinam describat. Sic Isaias cap. XIV, sub typo Luciferi Baltasaris superbiam et lapsum similem describit. Ubi nota, utrobique quaedam dici, quae proprie et grammatice competent diabolo, sed hyperbolice, vel metaphorice explicari debent de rege Babylonis vel Tyri, ut quod ait Isaias: «Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer?» Et quod ait hic Ezechiel: «Dixisti: Deus ego sum, et in cathedra Dei sedi.» Quae verba, ait S. Hieronymus, proprie sunt insanientium daemonum, sed hyperbolice regis Tyri, qui ita intumuit felicitate sua, et regni potentia, ut praesentia bona putans esse perpetua, hominem se esse nesciverit, et aeternum sibi imperium vindicarit. Vide Canon. V. Principi. — Hebraice est נגיד nagid, quod deducitur a נגד neged, id est coram, scilicet populo; quia rex est quasi speculum coram populo, quem scilicet populus in omnibus actionibus aspicit et sequitur. Sic Tyri regis superbiam populus secutus est. Hinc regis peccatum prae aliis exaggerat Propheta. Eo quod elevatum est cor tuum. — Haec verba pendent et explentur vers. 7: «Idcirco ecce ego adducam super te alienos.» Dixisti: Deus ego sum. — Hebraice אל אני el ani, ego sum potens ille, scilicet omnipotens, qui omnia possum. Sic Julius Caesar passus est sibi aras templaque dicari, teste Suetonio. Alexander voluit haberi et coli quasi Jovis Ammonii filius. Sic Nabuchodonosor, Daniel. III, 1, et alter, Judith cap. III, 13. Item Caius Caligula, Domitianus, Heliogabalus voluerunt coli ut dii. Haec recte adaptat Donato, auctori Donatistarum haereticorum, Optatus Milevitanus, lib. III. Fuit enim Donatus princeps, id est Episcopus, Tyri, id est Carthaginis, quae Tyriorum est colonia. Ad quem Deus ait: «Dixisti: Ego sum Deus. Extulit enim cor suum, ut nullum hominem sibi comparandum arbitraretur. Deinde cum Episcopi Deo debeant famulari, tantum sibi de Episcopis exigit, ut eum non minori metu omnes venerentur, quam Deum. Et cum per solum Deum soleant homines jurare, passus est homines per se jurare, tanquam per Deum. Deinde cum ante ipsius superbiam, omnes qui in Christo crediderant, Christiani vocarentur, ausus est populum cum Deo dividere, ut qui illum secuti sunt, non Christiani vocarentur, sed Donatistae: unde ipsius ad singulos aliunde venientes, haec sunt verba: Quid apud vos agitur de parte mea?» Erat etiam in corde maris, id est in amore saeculi. Visus est sibi sapientior Daniele in repudiandis muneribus, dum accipere noluit (instar Danielis) quod ab Imperatore christiano (Constante) missum esse videbatur. Unde constat Donatum omnium malarum fontem fuisse causarum.» Hucusque Optatus. Pari modo haec Luthero, Calvino, Zuinglio, et similibus adaptes. In cathedra Dei sedi (id est sedeo) in corde maris, — q. d. In hoc excelso throno eminentis rupis, quae mari undique cincta omnem habet pulchritudinem, munitionem, opes, merces et gloriam; sedeo quasi Deus, tam fortis et securus, ut neminem timeam: ago deum quemdam in mari: sedeo in Tyro excelsa et inaccessa, quasi Deus in coelo, quem nemo potest attingere, aut lacessere. Quod Deo coelum, hoc mihi est mare: tam enim ego tutus et munitus sum hac insula cincta mari, quam Deus muris coelestibus. Cum sis homo, — q. d. Oblitus es originis, miseriae et conditionis humanae, ac mortalis, deum te esse jactas. Hunc Tyri regem Tobaal nominatum, et tredecim annis obsessum fuisse a Nabuchodonosore, tradit ex Beroso Josephus, lib. I Contra Apion., sub finem. Dedisti cor tuum quasi cor Dei, — gessisti animos Dei: tam elato fuisti animo et spiritu, quasi Deus tibi esse videreris. Nota, «cor,» sive mens, significat consilium, sapientiam, prudentiam cum animi magnitudine conjunctam, quae neque deprimitur adversis, nec prosperis extollitur. Patet ex sequenti. Unde de eo dicitur: «Mens sua cuique Deus;» et: «Mens coeli terraeque regina,» quod celebrat Socrates apud Platonem in Philebo: et Pythagoras «mente deos adiit,» ait Ovidius XV Metamorph., propter ejus sapientiam et virtutem. Hae virtutes sunt regiae, ac regi necessariae, ut recte regat rempublicam ut patet in Salomone, III Reg. IV, 20, quibus excellit Deus rex regum, et principum princeps, utpote earum origo et finis. Hanc Dei excellentiam sibi arrogat hic rex Tyri, quasi hasce dotes ex se habeat, non a Deo, atque in iis omnes omnino viventes, et homines, et genios, et deos excellat. Vere S. Gregorius, XVII Moral. VI: «Humilis, ait, ignorantia magis Deo placet quam elata scientia.»
28:3
3. Ecce. — Est ironia. Unde Septuaginta vertunt: Numquid tu sapientior es Daniele? premit fastum regis Tyri, q. d. Tu tibi arrogas sapientiam Dei, cum Daniel, licet captivus et Hebraeus, ex Hebraeis, quos tu despicis, te longe sit sapientior, eumque ut sapientissimum colant Nabuchodonosor, ejusque satrapae omnes, ait Theodoretus et Scholiastes. Imo omnis illa aetas Danielem, quasi omnes mortales sapientia praecellentem, et quasi nulli conferendum in ore ac oculis habebat, adeo ut nec Tyri rex se ei conferre auderet, praesertim in somniis explicandis, et futuris praedicendis. Aliter Vilalpandus, q. d. Cum tu habeas cor Dei, quis dubitet te sapientiorem esse Daniele? Ille enim suam sapientiam non sibi, sed Deo adscribit cap. II, 28; tu eam nec homini, nec Deo, sed tibi adscribis. Ille a Nabuchodonosore volente adorari noluit; tu vis adorari etiam a nolentibus, q. d. Atque hoc est absurdum; omnes enim Danielem, ut mortalium sapientissimum venerantur. Vide ergo, et agnosce tuam stoliditatem et arrogantiam. Nota: Haec prophetavit Ezechiel anno 11 Sedeciae, ut patet cap. XXVI, vers. 1, cum Daniel esset 38 annorum, ut colligitur ex dictis cap. XIV, vers. 14. Vide ergo quam juvenis fuerit Daniel, cum sapientia, virtute et fama toto orbe fuit celeberrimus. Ea ergo aetate tantae sapientiae et famae erat Daniel, ut sapientissimi reges et principes averent audire, «alter Daniel:» uti de eximio oratore dicimus: Est alter Cicero; de raro philosopho: Est alter Aristoteles; de medico: Est alter Galenus; de theologo: Est alter Augustinus. Ita Petro Abailardo, magni ingenii et scientiae viro (qui errores suos corrigens, monasticenque amplectens, Cluniaci sancto fine quievit anno Christi 1140) Galli hos titulos in epitaphio dederunt: Gallorum Socrates, Plato maximus Hesperiarum, Noster Aristoteles; Logicis quicumque fuerunt Aut par, aut melior. Ita Colonienses Alberto Magno praeceptori S. Thomae, apud praedicatores hoc epitaphium priscae styli et carminis posuerunt: Phoenix doctorum, paris expers philosophorum, Princeps doctorum, vas fundens dogma sacrorum. Major Platone, vix inferior Salomone. Quin et Sidonius Apollinaris Claudiano presbytero, fratri S. Mamerei Episcopi Viennensis, hoc epitaphium scripsit anno Christi 400: Germani decus et dolor Mamerci, Mirantum unica gemma Episcoporum, Triplex bibliotheca quo magistro Romana, Attica, Christiana fulsit. Orator, dialecticus, poeta, Tractor, geometra, musicusque, Doctus solvere vincla quaestionum, Psalmorum hic modulator et phonascus, etc.
28:4
4. Fecisti tibi fortitudinem, — fecisti tibi munitiones, et stabilimentum regni tui opulenti, turres, optimis et perpetuo duraturis legibus instructi. Unde Chaldaeus vertit: Fecisti tibi opes, substantiam, copias et exercitus. Haec enim omnia significat Hebraeum חיל chel. Omnia haec non in se, sed in rei veritate, sed ex opinione ipsius regis intelligenda sunt. Rex enim putabat et jactabat se his omnibus abundare.
28:5
5. In Robore. — R. David, in exercitu; alii, in opibus. Haec enim duo robur regni faciunt. Hebraice rursum est חיל chel.
28:7
7. Robustissimos. — Septuaginta, pestilentes, qui te uti aerem pestis et corpora, inficient et occident, nullo aetatis, generis aut sexus discrimine. Pulchritudinem sapientiae tuae, — id est pulcherrimum tuum regnum, et urbis gloriam. Vel potius, quidquid est pulchrum in te, in urbe et regno tuo, quod omne tuae tribuis sapientiae, id omne Chaldaei suis gladiis foedabunt sanguine tuo. Polluent, — perdent, vastabunt.
28:8
8. Interficient. — Hebraice: In fossam dejicient te, hoc est, in abyssum tui maris demergent te. Et morieris in interitu occisorum in corde maris. — Id est morieris et sepelieris in mari, ut accidit illis qui moriuntur in mari; nimirum, in mari, in quo gloriatus es, quasi in loco inexpugnabili, et mercibus advectis opulentissimo, in eodem undis mergaris, et fias piscium esca, ipsumque tuum sit sepulcrum.
28:9
9. Numquid dicens loqueris. — Est sarcasmus, q. d. O Tyri rex! jactare soles te esse Deum: id faciesne cum hostes te invadent, ut eis nomen Dei praetendas, eosque nomine Dei quasi obstupefacias? Minime. Imo ipsi te occidendo, ostendent te hominem esse, non Deum. Ita Theodoretus.
28:10
10. Morte incircumcisorum, — quam scilicet tibi inferent incircumcisi, id est gentiles impii, barbari, crudeles Chaldaei. Unde sequitur, «in manu alienorum.» Haec enim mors apud Judaeos erat probrosa. Unde Saul a Philisthaeis vallatus, ne ab iis interficeretur, jussit armigero ut se occideret, I Reg. XXXI, 4. Ita Maldonatus. Secundo, «morte incircumcisorum,» id est qualem merentur incircumcisi, id est infideles et impii, morieris. Hi enim plerumque infelicem et miserabilem habent vitae finem. Ita Chaldaeus et R. David. Tertio, Vilalpando explicat, q. d. Cum ultio, quam in alios exercebas, in te exercebitur, tunc apparebis praeputiatus in vindicta, id est in ea superabundans fuisse, et omnino excedens terminos tibi a Dei justitia et misericordia praescriptos. Judices enim et principes ita reos punire debent, ut nil propriae indignationis admisceant: sed potius cum Christo, Luc. XIX, 41; imo et cum Tito, qui in justo Hierosolymae excidio illacrymarunt, fleant et condoleant. Tibi vero morienti non condolebunt, sed insultabunt Chaldaei; quia tu pariter alios morte afficiens, eis non condoluisti, sed insultasti. Sicut ergo tu tuam vindictam in alios non circumcidisti, sed libere grassari permisisti: sic et Chaldaei suam in te vindictam non circumcident, sed libere grassari permittent. In manu alienorum, — ut scias me non tantum Judaeorum esse Deum, sed et Chaldaeorum, quibus quasi ministris te puniam. Ita Polychronius.
28:11
11. Leva planctum, — plange magna voce carmen lugubre. Hoc enim est קינה kina, de quo vers. 19.
28:12
12. Tu signaculum, — scilicet perfecte expressum. Signaculum enim est sigilli signaculum, quale est quod epistolis sigillo imprimitur et exprimitur, dum illae clauduntur, et signaculo obsignantur, ne quis eas aperire et legere possit. Posset secundo, «signaculum» accipi pro ipso sigillo: hoc enim significat Hebraeum חותם chotam, q. d. Tu eris sigillum perfecte incisum, planeque referens et exprimens tuum, tum exemplar, tum opificem et sculptorem. Vatablus ex Hebraeo vertit: Tu sigillans dispositionem sive figuram aedificii, hoc est, tu undequaque eras perfectus et absolutus. Qui enim sigillat aliquid, ei extremam manum imponit, opusque complet et absolvit. Hebraeum enim chotam significat sigillum, vel signaculum; sed alio puncto חותם chotem, (uti jam punctant et legunt Hebraei) significat signantem et sigillantem. Pari modo vertit Syrus: Tu signaculum es similitudinis rei, plenum sapientia, et corona gloriae; et Arabicus Antiochenus: Et tu signaculum in similitudine rei plenae sapientia, et corona gloriae; et Arabicus Alexandrinus: Tu autem es velut signaculum plenum sapientia. Similitudinis. — Id est simillimum, et aptissimum repraesentans exemplar seu sigillum ipsum quo annulo incisum est, q. d. Omnium rerum formam, pulchritudinem et dispositionem tu exples, velut signata et expressa Dei, et consequenter rerum omnium similitudo, sive velut earum omnium sigillum expressum. Unde Septuaginta explicando addunt: Tu corona pulchritudinis, q. d. O rex Tyri! olim cum versareris cum Davide, Salomone aliisque piis Judaeae regibus ac sanctis Dei amicis, eras quasi signaculum, vera imago expressa Dei in sapientia, pulchritudine, gloria, opibus, sicut fuerunt David et Salomon. Ita Scholiastes. Secundo, sicut signaculum obsignat et confirmat litteras regis, et opus artificis (tunc enim perfectum est opus, cum artifex ei suum sigillum apponit): sic tu omnium Dei operum, quasi complementum ultimum et perfectissimum fuisti. Unde Maldonatus: «Tu signaculum similitudinis,» id est, inquit, tu perfectio imaginis. Solent enim imagines, uti et alia opera, cum perfectae sunt, obsignari, q. d. Si quis felicissimi et perfectissimi principis imaginem depingere voluisset, eam ex te sumere, teque depingere debuisset. Tu enim eras exemplar mirabilis cujusdam perfectionis, in quod omnes, quasi in perfectissimum virtutum speculum, intueri possent et deberent. Deus enim te insignivit sua similitudine, et quasi sigillo appenso et impresso testatus est, et quasi gloriatus, te esse suum opus illustre, scilicet magnificum, perfectum, primum et praecipuum; in quo prae caeteris ejus sapientia, bonitas, potentia et gloria expressa relucebat et resplendebat, quasi imago in speculo. Unde Vatablus vertit: Tu es omnibus numeris absolutum exemplar; alii vertunt: Tu signans numerum, vel sigillans summam, id est, tu omnibus numeris eras absolutus, aut certe tibi esse videbaris. Hebraeum enim תכנית tachnit, multa significat: primo, summam et numerum, ita Pagninus; secundo, dispositionem, figuram, adaptationem, ita Marinus; tertio, dimensum, mensuratum, elaboratum secundum omnes ejus dimensiones, q. d. Tu eras velut sigillum dimensum, seu mensuratum, et quaquaversum penitus elaboratum, suaeque ideae plane commensum et adaequatum. Ita Forsterus. Radix enim תכן tathan significat appendere, ponderare, ordinare, aptare, certo dimetiri, commensurare. Hinc quarto, tachnit significat similitudinem (quanquam Pagninus putet tunc legendum esse per תבנית tabnit), ut vertunt Septuaginta et Noster. Sed eodem redeunt omnes hae versiones: significant enim hoc sigillum ita fuisse perfectum, ut suo exemplari plane esset adaptatum, commensum et simile. Chotam signaculum significat, non resignaculum. Parabolice Rupertus, lib. I De Victoria Verbi Dei, cap. VIII: Diabolus, inquit, fuit signaculum similitudinis SS. Trinitatis quoad tria, scilicet magnitudinem, scientiam et pulchritudinem: «Quid enim similitudinis, nisi sanctae et adorandae Trinitatis signaculum, secundum haec tria fuit? Siquidem Trinitas ipsa est magnitudo, sapientia et pulchritudo. Magnitudo namque Filii et Spiritus Sancti, Pater est. Sapientia Patris et Spiritus Sancti, Filius est. Pulchritudo Patris et Filii, Spiritus Sanctus est: quia de magnitudine, sapientia et pulchritudine participavit (diabolus, puta Lucifer) prae caeteris. At ille vecors, cum in tanto honore esset, non intellexit, et haec omnia vertit in materiam superbiendi. Non suffecit ei tanta largitas Creatoris, nisi idem diceretur vel existimaret de ipso, quod de Deo. Negavit quippe Deum esse creatorem suum, et dixit se esse Deum.» Hucusque Rupertus. Simili modo dixit Trismegistus in Pimandro, cap. XI: «Imago Dei est mundus, mundi sol, solis autem homo,» magis angelus, praesertim Lucifer. Nam, ut idem ait in Asclepio, cap. XI: «Cum Deo constitit aeternitas, mundum intra se habens, Deique imago; consequenter mundus (praesertim angelicus et homo) effectus est aeternitatis imitator.»
28:13
13. In deliciis paradisi Dei fuisti, — o rex Tyro felix quasi in paradiso Dei, id est eras in urbe amoenissima, deliciarumque plenissima. In Hebraeo verti potest: Eras in horto Eden, id est eras quasi in paradiso terrestri, in quo conditus fuit Adam. Eaedem enim sunt voces Hebraeae hic et Genesis II, 8. Unde Arabicus Antiochenus vertit: In Eden paradisi Dei eras. Hujus enim paradisi opulentia et deliciae in proverbium abiit, ut dicatur de quovis loco ditissimo et deliciosissimo, qualis erat Tyrus. Sic Graecis erant Alcinoi horti, Thessalica tempe, Midae rosetum, Elysii Campi, quod a paradiso terrestri mutuatum esse Homerum censent viri docti. In paradiso enim non tantum arborum et fructuum, sed et auri ac gemmarum, quae regi Tyri tribuuntur, felix erat proventus. Audi de eo Tertullianum, lib. De Judicio Domini: Flores in pratis fragrant, et purpura campis. Et mox: Gemma coloratis fulget speciosa lapillis; Inde nitet prasinus; illinc carbunculus ardet; Herbosaque viret praegrandi luce smaragdus. Deinde de aromatibus subdit: Hic et odoriferis nascuntur cinnama virgis, Et spisso laetum folio conflagrat amomum. Ac de metallis: Hic jacet ignitum radiantis luminis aurum, Vernantesque gravant uberrima germina ramos. Nota: Primo, Origenes, lib. I Periarchon, et S. Gregorius, lib. XXXII Moral. cap. XVIII, et Tertullianus, lib. II contra Marcion. cap. X, et alii nonnulli, censent haec omnia non homini, v. g. principi Tyri, sed soli diabolo, id est Lucifero, competere. Hic enim fuit omnium angelorum sapientissimus et eminentissimus. Hic in paradiso Dei natus est. Hic fuit Cherub extentus, etc. Verum S. Ambrosius, lib. I De Paradiso, cap. II, S. Hieronymus, Theodoretus et alii ad litteram haec explicant de rege Tyri: figurate, sive parabolice de diabolo. Et S. Augustinus, lib. XI De Genesi ad litteram, cap. XXV, ex professo probat, haec non posse de diabolo intelligi. Unde contendit, ex hoc loco non posse convinci angelos fuisse creatos in gratia: convinci dico, scilicet directe et demonstrative: indirecte enim et probabiliter satis idipsum ex hoc loco deduci et probari potest. Ad litteram ergo loquitur Propheta de rege Tyri, sed sub typo et parabola, uti dixi vers. 2, q. d. Sicut diabolus creatus fuit pulcherrimus angelus, ut esset signata similitudo, id est perfecta imago Dei, sed ex hac dignitate per superbiam decidit, et corruit: ita omnino et tibi contigit, o Tyri rex! Simili modo ad Hebraeos, I, 3, Filius Dei dicitur «splendor et figura substantiae Patris,» uti ibi dixi. Alludit ergo Propheta ad creationem angeli, aeque ac primi hominis in paradiso (unde utrique haec omnia recte adaptes); sed directe et proprie ad litteram loquitur soli regi Tyri. Hic ergo rex vocatur signaculum et imago, non diaboli, ut vult quidam doctus interpres, sed Dei, ut patet ex seq., q. d. Videbaris, o rex Tyri! esse viva Dei in terra imago, esseque Deus quidam terrestris. Nota: Secundo, Tertullianus, lib. II Contra Marcion. X, legit: Tu resignaculum similitudinis; quia videlicet diabolus cor suum a Deo suo, ipsius sigillo obsignatum avertens, fraudulenter sibi per appetitionem propriae excellentiae resignavit: «Tu, inquit, es resignaculum similitudinis, qui scilicet integritatem imaginis et similitudinis resignaveris.» Meminit hujus lectionis S. Hieronymus in Ezechielem, sed eam non probat: «In Latinis, ait, codicibus pro signaculo resignaculum legitur: dum ἀποσφράγισμα, id est multa imitator, verbum e verbo exprimens, quod habent Septuaginta, resignaculum vertit. Unde quidam sic intelligunt, quod signaculum Dei, et figuram, quae velut in cera mollissima expressa sit, rex Tyri resignaverit atque perdiderit, ut pro signaculo fieret resignaculum.» Verum Hebraeum Tandem de copia mellis et lactis hyperbolice ita concludit: Mella viridanti conflagrant pinguia canna, Lac etiam plenis manat potabile rivis. Secundo, Theodoretus: «Eras in paradiso Dei,» id est, ait, in Jerusalem quasi familiaris et foederatus illi. Jerusalem enim dicitur paradisus Dei, quia habebat legem, prophetias, pontifices, etc., salutem et vitam subministrantes. Parabolice, daemon fuit in paradiso, id est in coelo empyreo; ibi enim creatus est. Ita S. Hieronymus. Omnis lapis pretiosus operimentum tuum. — Chaldaeus: Omnes lapides pretiosi ordinati erant in vestimento tuo. Notat S. Hieronymus, eosdem esse hic lapides, qui erant in Rationali pontificis, Exodi XXVIII, 17 (vide quae de iis ibi dixi), et in fundamentis coelestis Jerusalem, Apoc. XXI, 18; sed ibi esse duodecim, hic tantum novem, quasi regi Tyri hic vitio vertatur, quod sacras has gemmas profanarit, et iis se ac diadema suum vestiens, divinos honores affectarit. Verum potius haec ad laudem et gloriam regis Tyri spectant, ut patet. Laudatur ergo hic ab opibus et pulchritudine, quod auro et gemmis vestitus, totus coruscaret, ut gemmeus esse videretur. Symbolice, per hasce gemmas intelliguntur spirituales gratiae et ornamenta angelorum ante lapsum. S. Gregorius, lib. XXXII Moral. XVIII, per novem hosce lapides accipit novem choros angelorum, quibus quasi asseclis et castris suis vestitus et amictus fuit dux omnium Lucifer: atque perfectiones horum omnium, utpote superior ipse, in se continebat. Aurum opus decoris tui, — id est auro artificiose et operose elaborato te condecorasti; Septuaginta: Auro replesti thesauros tuos; Hebraeus: tympana tua, ut ex luxu tympana et alia instrumenta musica rex fecerit ex auro. Foramina tua. — Scilicet auri, quibus gemmae erant inclusae: vel foramina vocat ipsas gemmas micantes, ob fulgorem ocellis vel foraminibus similes. R. David vertit, fistulas tuas. Possunt etiam accipi omnia instrumenta musica, quae foraminibus constant. Mystice S. Gregorius, lib. XXXII Moral. XVIII: «Foramina auri, ait, sunt capacitas charitatis.» Diabolus enim ipse «capax charitatis est conditus,» intellige perfectae et constantis. Nam alioqui non tantum capax, sed et praeditus charitate creatus est Lucifer. Omnes enim angeli, etiam qui ceciderunt, creati sunt in gratia. Id velle S. Gregorium patet ex sequenti: «Si enim, ait, charitatis auro penetrabilem sese praebuisset, sanctis angelis sociatus, in ornamento regio lapis fixus maneret. Habuit ergo lapis iste foramina, sed per superbiae vitium charitatis auro non repleta.» In die qua conditus es, — q. d. A die nativitatis tuae creatus es rex, pretiosis fulgens gemmis, quasi deum quemdam agens in terris, cujus potestatem exerces. Potest verti, in die qua recreatus, vel impinguatus es, id est copia rerum omnium affluere coepisti. Hebraeum enim ברא bara et creare et recreare significat: inde ברי bari vocatur recreatus, nitens, pinguis. Aliter Chaldaeus explicat, q. d. Adeo superbia intumuisti, ut oblitus conditionis tuae, non consideraveris te esse hominem, tibique eo die quo natus es, quasi homini foramina oris et narium ad spirandum data esse. Rursum Hebraei, aeque ac Chaldaeus, haec referentes ad sequentia, explicant, q. d. Opus tympanorum tuorum et fistularum tuarum in te, in die quo creatus es, parata fuerunt, id est concrepantibus tympanis, fistulis aliisque instrumentis musicis natus es. Ita R. David.
28:14
14. Tu Cherub. — Nota: «Cherub» dicitur rex Tyri, primo, ob multitudinem sapientiae quam vel habebat, vel sibi arrogabat. «Cherub» enim idem est quod כרב kerab, id est sicut rabbi, sicut sapiens et doctor: inde enim octavus ordo angelorum dictus est Cherubim, et eo hic alluditur. Rex enim, praelatus et princeps debet esse Cherub, id est pollere et praecellere sapientia: de quo multa dixi Exod. XXV, 18. Secundo, alluditur ad Cherubim templi, ut patet ex sequenti, q. d. Tu, o rex, qui alis potentiae et ditionis tuae extensis, et in sublime elatis elevatisque, plurimos populos subditos protegis, sicut Cherubim protegunt arcam et propitiatorium. Ita S. Hieronymus. Hinc R. David explicat, q. d. «Tu Cherub,» id est rex maximae dignitatis: Hebraeum enim כר rab significat magnum, opibus, viribus, scientia aliisque dotibus pollentem et potentem, uti est rex. Erat enim Tyrus in mari quasi ales, quae binis alis suae potentiae et imperii mare et terram, ac praesertim Jerusalem et Judaeam, in qua erant templum, arca et propitiatorium, obumbrabat et protegebat. Rursum, sicut arca tegebatur duobus Cherubinis, utrinque collocatis: ita ex parte Occidentis Tyrus et mare templo, Hierosolymae et Judaeae erat quasi Cherub, id est murus et antemurale; ex parte vero Orientis idem illi praestabat Jericho, Jordanis et lacus Asphaltites. Insuper, sicut Cherub flammeo gladio custodit paradisum terrestrem, Genes. III, 24; ita tu quasi alter Cherub custodis tuo gladio terram sanctam, quae est quasi paradisus Dei. Unde de eo dixit vers. 13: «In deliciis paradisi Dei fuisti.» Et hoc versu: «In medio, ait, lapidum ignitorum ambulasti.» Tertio, per metathesin «Cherub» dicitur quasi rocheb, id est equitans, id est princeps, moderator, gubernator: hi enim olim equis vehebantur; et sicut eques equum habenis, sic ipsi populum legibus gubernabant. Rursum, «Cherub» dicitur a רכב recheb, id est currus. Princeps enim est quasi currus reipublicae, qui ejus onera portat. Sic Elias dicitur «currus Israel, et auriga ejus,» IV Reg. II, 12; et Christus dicitur portare omnia verbo virtutis suae, Hebr. I, 3. Parabolice, Lucifer appellatur Cherub, id est plenus scientia; quia in scientia aliisque donis naturalibus, aeque ac in gratia, alios angelos praeceluit. Ita S. Thomas, I part. Quaest. LXIII, art. 7. Ubi nota. Ezechiel comparat regem Tyri, ejusque antitypum diabolum Cherubo, non Seraphino; quia versabatur inter Cherubim, ut patet cap. I, cap. X, cap. XIII, 3, et alibi. Ex adverso Isaias, cap. XIV, 12, regem Babylonis ejusque antitypum diabolum comparat Seraphino, puta principi angelorum omnium, qui est Lucifer: quia Isaias versabatur inter Seraphim, ut patet Isaiae VI. Rursum, Lucifer, licet fuerit ex Seraphim, recte tamen vocatur Cherub: quia Lucifer dicitur a luce, uti Cherub a scientia, quae est lux animae. Verum quia haec lux in eo fuit ignita, id est Seraphica, hinc ad Seraphim alludens, dicit de eo, et de rege Tyri Ezechiel: «In medio lapidum ignitorum ambulasti.» Extentus. — Hebraeum ממשח mimsach; Septuaginta, χρισθείς, id est unctus, scilicet ad regnum, ut habet Chaldaeus, vel clarus, lucidus, illustris. Hi enim sunt olei et unctionis effectus. Unde Forsterus mimsach vertit, unctus, explicat, pigmentatus, coloratus, clarus, illustris; Vatablus vertit, inunctus. Sic et R. David, Pagninus, Mercerus, Marinus et alii. Noster Interpres forte pro ממשח mimsach legit ממשא mimsa, id est extensus, extensus, expansus, a radice משא masa, id est traxit, extraxit, extendit. Hoc enim proprie competit Cherubim, qui, extentis alis, tegebant propitiatorium. Unde sequitur, «et protegens.» Sensus est is quem paulo ante dedi. Syrus vertit: Et fuisti cum Cherub mensurato (vel uncto) et adumbrato; Arabicus Antiochenus: Et eras cum Cherub mensurato et alumbrato; Arabicus Alexandrinus: Et eras cum Cherub mensurato (vel uncto) qui recubuit in umbra (qui praestans est in umbra). Eadem vox tam Syra quam Arabica, significat metiri et ungere. Symbolice, haec aptius conveniunt daemoni, ejusque asseclis, qui ante lapsum fuerunt Cherubini, id est pleni scientia, praesertim hi, qui ex octavo ordine Cherubinorum fuerunt. Hi a die, et instanti creationis suae fuerunt uncti oleo gratiae. Unctio ergo haec fuit sanctificatio, aiunt Theodoretus et S. Hieronymus. Hi etiam alis suae potentiae et sapientiae quasi extentis tegebant inferiores angelos, homines caeterasque res creatas. Posui te in monte sancto Dei. — Perperam Chaldaeus vertit: Tu montem sanctum Dei sprevisti, in populum sanctum dominari cogitasti. Melius Maldonatus haec exponit de Hiram rege Tyri, qui Salomoni ligna ad fabricam templi submisit, III Reg. V, 9; ideoque dicitur «in monte sancto Dei» situs fuisse, quod templi aedificationem juverit. Sic et Hebraei, qui putant haec omnia ad Hiram dici: eum enim vixisse mille annis, scilicet a saeculo Salomonis usque ad tempora Danielis. Quam fabulam ridet hic S. Hieronymus. Verum nota: Tyrus in monte sita erat intra terminos Terrae Sanctae, videlicet in tribu Aser, licet eam obtinere non potuerint Judaei. Hinc Sancta dicitur, sicut tota Chananaea populo sancto Judaeorum destinata, dicitur Terra Sancta, etiam, cum a pessimis Chananaeis incoleretur, Sap. XII, 3; Deut. XXXII, 8 et 9. Arguitur hic rex Tyri, quod in Terra Sancta non sancte, sed impie vivat. Quocirca S. Augustinus, lib. XI De Genes. ad litteram, cap. XXV, tom. III, haec ad litteram ampliando accipit de impiis, qui a gratia Dei in statum peccati delapsi sunt, «factique corpus diaboli. Hi enim, ait, creati sunt Cherub, id est cum sede Dei, quae interpretatur multiplicata scientia, et posui te in monte sancto meo, id est in Ecclesia.» Fuisti in medio lapidum flammeorum, id est Sanctorum spiritu ferventium, lapidum vivorum: ambulasti sine vitio in diebus tuis, ex quo die creatus es tu, donec inventa sunt delicta tua in te. Tropologice Theodoretus: «Mons, ait, sanctus est cognitionis Dei celsitudo.» Aliter R. David et R. Salomon, q. d. Dedi tibi occasionem merendi, scilicet dando tibi facultatem mittendi ligna et artifices Salomonis ad fabricam templi. Symbolice S. Hieronymus, mons sanctus est coelum, et, ut Scholiastes, celsissimus angelicus status, ex quo Cherubim quasi hastati diabolum ejecerunt, qui scientiam depravaverat, et ob superbiam suam stationem et locum tenere nesciverat. In medio lapidum ignitorum, — id est micantium et fulgurantium instar ignis, v. g. carbunculorum, q. d. Ita gemmis abundabas, ut patet versu 13, ita iis coopertus eras, ut inter carbunculos videreris ambulare. Addit R. David regem Tyri iis noctu usum ad lumen loco candelarum. Sed hoc frivolum est et impossibile. Secundo et sublimius, alludit ad duodecim lapides pretiosos qui erant in Rationali pontificis, quibus inscripta erant nomina duodecim filiorum Jacob, et tribuum Israel: qui inde recte vocantur lapides igniti, maxime quia per lapidum horum tempore belli, ut ait Josephus, splendorem extraordinarium, significabat Deus suum erga duodecim tribus favorem et protectionem, q. d. Habitasti inter Judaeos quasi lapides ignitos; et tamen frigidus mansisti, ac vitali gratiae et fidei calore destitutus. Unde R. Jonathan explicat, q. d. Inter populum sanctum vixisti. Polychronius per lapides ignitos accipit tabulas lapideas decalogi, cum igne in Sina datas et promulgatas. Hisce tropis graphice depingit decorem et gloriam regis Tyri. Simili tropo orator rosae decorem descripsit, dicens: «Rosa inter flores est pyropus, hortorum purpura, odorum sapphirus, aprilis oculus, veris phoenix, naturae pompa.» Simili schemate Vindocinensis Tobiae suo hoc epitaphium posuit: Nobilibus trabeatus avis, decus orbis, honesti Forma, sacerdotum gemma, lucerna gregis. Simili schemate S. Hieronymus a S. Laurentio Justiniano, serm. de S. Hieronymo, vocatur «pater communis omnium, lux mundi, praedicator regni, mediator Dei et hominum, speculum sanctitatis, exemplar virtutis, defensor Ecclesiae, protector fidelium, martyr, esto sine effuso sanguine, Domini.» Et ab aliis: «Jaspis fidei, smaragdus spei, carbunculus charitatis, adamas constantiae.» Et S. Augustinus a S. Paulino et aliis vocatur «sal terrae, puteus sapientiae, magister Theologiae, flos ingeniorum, ornamentum scholarum, templum religionis, columna Ecclesiae, scutum fidei, exemplum praelatorum, lux praedicatorum, doctor Doctorum, homo Theodidactos, eruditorum sanctissimus, et sanctorum eruditissimus.» Et S. Chrysostomus, homil. De SS. Petro et Paulo, eos vocat «lucem mundi, potentiores regibus, fortiores militibus, copiosiores divitibus, sapientiores philosophis, eloquentiores oratoribus, nihil habentes, et omnia possidentes, exemplar martyrum, coronam virginum, regulam conjugatorum, formam monachorum, ornamentum regum, frenum barbarorum, malleum haereticorum.» Et Eusebius Emissenus, serm. De iisdem, eos vocat «duos fontes exorientes e throno Dei, duos coelestes medicos, duas sagittas acutas emissas a pharetra Dei, duas tubas mundi, duas lampades orbis.» Et S. Gaudentius, serm. 3 De iisdem, dicit eos esse «fundatores Ecclesiae, magistros innocentiae, auctores omnis sanctitatis et veritatis.» Et S. Leo eosdem vocat «duos oculos corporis mystici Christi.» Symbolice, daemon inter novem lapides nominatos, id est inter novem ordines angelorum, et inter Seraphim ignitos, ait R. Jona, illis similis habitavit, nunc vero in inferni ignibus habitat. Ita S. Hieronymus et S. Gregorius, XXXII Moral. XVIII, juxta aliam editionem XXV, circa finem: «Diabolus, ait, in medio lapidum ignitorum ambulavit; quia inter angelorum corda charitatis igne succensa, clarus gloria conditionis exstitit.» Quid namque boni non habuit, qui signaculum similitudinis Dei fuit? Lucifer enim inter lapides ignitos fuit lapis igneus, inter Seraphim Seraph, imo dux et princeps Seraphim. Ambulasti. — Hebraice התהלכתי hithallacthi, in hitpael reciproca conjugatione, significat compositum ad ostentationem et superbiam incessum, uti pavones in medio ocellorum erectae suae caudae, extento collo se circumagunt, q. d. Superbe incessisti ut pavo, ostentans tuas opes et gloriam.
28:15
15. Perfectus in viis tuis. — Est hyperbole, q. d. Ab infantia didicisti bene et perfecte vivere, agere, et regere populum. Polychronius exponit, q. d. Experientia didicisti mea jura. Symbolice, haec aptius conveniunt daemoni. Unde ex hoc loco S. Augustinus, Gregorius et Theologi docent angelum a Deo creatum in gratia perfectum, sed sua voluntate libere peccasse, et factum esse daemonem. Unde sequitur: Perfectus in viis tuis a die conditionis tuae. — Haec verba parabolice indicant non unam, sed plures operationes bonas et meritorias angelos in statu viae exercuisse, ait Ludovicus Molina, I part. Quaestion. LXIII, art. 6. Idem significat vox ambulasti. Ambulare enim plusquam unum instans, et plusquam unum gressum operationis innuit. Ad litteram viae significant opera, actiones et eventus regis Tyri, q. d. Potens eras et felix, faciebas quidquid volebas, quocumque te vertebas, quidquid agebas, quidquid moliebaris, omnia tibi feliciter ex voto succedebant. Sed haec felicitas te superbum, indeque infelicem effecit.
28:16
16. In multitudine negotiationis tuae, — q. d. Mercatura tua et opes fuerunt tibi causa et occasio avaritiae, injustitiae, fraudum, superbiae, gulae, luxuriae, et omnium peccatorum. Ita Polychronius. Parabolice S. Hieronymus et Theodoretus, q. d. Daemon non contentus sua scientia et potestate sibi data, sed majorum cupiditate incensus calcitravit contra Creatorem. Notat R. David fraudes et peccata mercatorum Tyriorum regi imputari; quia ea non impedivit cum potuit et debuit. Simile est Num. XXV, 1 et sequent. Et Peccasti, — Hebraeum חטא chata, et Graecum ἁμαρτάνειν, significat aberrare a spe, et scopo, et fine proposito, q. d. Cum tu in summa felicitate, gloria, divitiis, pulchritudine, sapientia versareris, superbe majora, scilicet divinitatem, affectasti et exspectasti: sed toto coelo aberrasti, contraria fini media elegisti: hinc et contrarium omnino finem praetento consequeris, ait Vilalpando, ut nimirum non in summum ascendas, sed in imum descendas; ut non Cherub, sed Nochote, id est ignorans, et errans; non felix, sed infelix evadas. Aliter Scholiastes, q. d. «Peccasti, o ita ut te non paeniteret, scilicet per impaenitentiam: hinc punieris. Aliter et Polychronius, «peccasti,» id est punitus es, et gradu ac loco dejectus. Moraliter, disce hic veram viam ad celsitudinem et gloriam esse sui demissionem et humilitatem. Hanc scivit et inivit humilis aeque ac sapiens S. Franciscus. Narrat S. Bonaventura in Vita ejus, cap. VI, quod quidam religiosus magnae virtutis in exstasi viderit inter multas in coelo sedes unam prae caeteris digniorem, gemmis ornatam, et omni gloria refulgentem, audieritque vocem: «Sedes ista unius de ruentibus fuit, et nunc humili servatur Francisco.» Qui ut visionis veritatem exploraret, rogavit S. Franciscum, quid de seipso sentiret? Cui Franciscus: «Videor mihi maximus peccatorum.» Replicat alter, eum hoc non posse sana conscientia dicere, nec sentire. Respondit Franciscus: «Si quantumcumque sceleratum hominem tanta fuisset Christus misericordia prosecutus, arbitror sane quod multo quam ego gratior ei esset.» Confirmatus fuit religiosus ex tam admirabilis humilitatis auditu, de veritate visionis ostensae, sciens ex Evangelio, quod ad excellentiam gloriae vere humilis exaltetur.
28:17
17. Perdidisti (Hebraice corrupisti) Sapientiam tuam in decore tuo. — Septuaginta, cum decore tuo. «Dum plus vis esse, ait S. Hieronymus, quam conditus es, et magis sapere, quam a Deo acceperas, etiam id perdidisti quod habebas, et pro pulchritudine atque doctrina, deformitas te atque stultitia possederunt.» Polychronius apte per decorem regni gloriam accipit, q. d. Dum ex splendore regiae tuae dignitatis et gloriae te superbe extulisti, perdidisti veram sapientiam, quae in vera sui cognitione, demissione et modestia sita est. Potest, secundo, verti: Corrupisti sapientiam propter decorem tuum, dum scilicet nimis decori studes et inhias. Id mulieres saepe faciunt, ait Tertullianus, lib. De Cultu feminarum. Dum enim se nimis ornant, corrumpunt nativum suum decorem, et sapientiam, quae in gravitate et modestia vestitus consistit. Moraliter S. Bernardus, serm. 74 in Cant.: «Perdidisti in decore tuo sapientiam. Nolo, ait, decorem, qui mihi sapientiam tollat. Quaeris, quis iste tam noxius decor tuus? Planius audi, privatus proprius. Non culpamus donum, sed usum. Ni fallor, unus angeli animaeque decor ipsa (sapientia) est. Quid enim vel haec, vel ille, absque sapientia, nisi rudis deformisque miseria est? Sed perdidit eam, cum fecit suam, ut non sit aliud decore suo, quam in sua sapientia perdidisse sapientiam. Proprietas in causa est. Quod sapiens fuit, quod non dedit gloriam Deo, quod non retulit gratiam pro gratia, istud est, cur eam perdidit, imo istud est, quod eam perdidit. Enim sic habere, perdere est.» In terram projeci te, — id est regno te dejeci, ait S. Hieronymus, et, ut Polychronius, excellentia te privavi: qui enim aliis praelatus superbit, a dignitate cadens, nulla alia re subditis antecellit, nisi infamiae nota, ait Vilalpando. Symbolice, daemon e coelo in aerem hunc, terram et infernum cecidit, ait Apollinaris. Hoc est quod ait Christus, Luc. X: «Videbam Satanam sicut fulgur de coelo cadentem.» Simili modo Adam ob superbiam e paradiso ejectus est, Gen. cap. III, ait S. Hieronymus.
28:18
18. Polluisti sanctificationem tuam, — id est pristinam sanctitatem et religionem: vel potius montem sanctum Dei, in quo tanquam Cherub esse videbaris. Hebraice enim est מקדש micdash, id est sanctuarium, q. d. Tua superbia et peccata polluisti urbem tuam, regiam et palatium tuum, quod erat in monte et terra sancta, quodque quidquid sanctum, et hostibus intemeratum, a gentibus omnibus celebrabatur et colebatur: illud ego eadem nunc quasi profana hostium incursibus objiciam, faciamque ut ab eis foedentur et evertantur. Ita Maldonatus, Vilalpando et alii. Addit, vel potius fingit R. David, palatium regis Tyri fuisse fabricatum in modum et formam sanctuarii, id est templi. Producam ergo ignem de medio tui, — scilicet o Tyre, qui te cum rege comburat, q. d. Faciam ut ex peccatis tuis poena nascatur, qua consumaris, sicut domus igne in ea exorto consumi et conflagrare solet. Sic tropologice, mercaturae, avaritiae et superbiae collisione accenditur ignis discordiae, principem cum republica devorans. Sic daemon, sic peccator peccatis suis sibi ignem struit et parat praesentem et aeternum, Isai. L, 11. Alii exponunt, q. d. Faciam ut ex tuis incolis aliqui ad Chaldaeos profugiant, eisque te prodant. Et dabo te in cinerem super terram in conspectu omnium, — ut hic cinis sit monumentum incendii Tyri, in aeternum mansurum, in aliorum exemplum. Symbolice Theodoretus: «Homo, ait, in sua terra lapsus factus est pulvis; et diabolus, qui orbi imperabat, a Christo eversus, quasi cinis ab hominibus conculcatur.»
28:19
19. Nihili factus es, — qui volueras esse deus, o rex, et o daemon, nihili factus es, abjectissimus, vilissimus, et in perpetuum non restitueris pristinae dignitati. Hebraice est, terror eris, id est terrori eris omnibus saeculis, omnes posteri tuo exemplo deterrebuntur a peccatis, et offensa Dei, quia peribis plane, et in saeculum non eris. Alii haec non de rege, sed de ipsa Tyro accipiunt, quae est restituta post 70 annos; et tunc perpetuum, sive saeculum significat 50 annos jubilei. Moraliter, Tyrus, et rex Tyri est typus peccatorum, maxime superborum et apostatarum, qui a clero, vel ab Ordine, vel etiam a S. Ecclesia ad haereticos, aliosve transfugiunt: ejusque abjectio et incendium repraesentat ignes gehennae. Sic feriunt summos fulmina montes. Quare? «Quia, ait Augustinus, voluerunt ascendere in montem, in quem ascendit angelus, et descendit diabolus;» montem, inquam, celsitudinis, aequalitatis Dei, superbiae et fastus. Haec ergo omnia quae dicuntur regi Tyri, recte accommodes dicasque Judae proditori, Origeni, Tertulliano, Luthero, Calvino horumque similibus.
28:21
21. Pone faciem. — Haec phrasis significat libertatem, et immobilem animi constantiam in praedicatoribus requisitam, ait Scholiastes. Secundo, ut Vilalpando, significat quam eisdem sit pronuntiationi invigilandum, ut curent actione, v. g. hic torvo vultu exprimere, quod verbis significant. Sensus est, q. d. Converte vultum et sermonem tuum ad Sidonem, eique libere et severe praedica exitium, quod, sicut Tyro loco et moribus est vicina, ita et poena et mortibus futura sit similis. Sidone. — Sidon condita est a Sidone, filio Chanaan, filii Cham, filii Noe, ait Josephus, lib. I Antiq. VI. Licet Justinus, lib. XVIII, Sidonem dictam velit a multitudine piscium: Phoenices enim pisces vocant Sidon, ab Hebraeo ציד tsud, id est venari: unde צידה tseda significat venationem tam avium quam piscium.
28:22
22. Ecce ego ad te, — supple, veniam, ut puniam, ait S. Hieronymus. Est aposiopesis irati. Glorificabor in medio tui, — in tui justa punitione et vindicta ostendam meam justitiam et gloriam. Cum, etc., sanctificatus fuero (cum Sidonem puniens, ostendam me esse justum, et sanctum impiorum vindicem, ut omnes glorificent et laudent me, meamque sanctam justitiam et vindictam in impios Sidonios. Hinc) 23. Immittam ei pestilentiam et sanguinem, — caedem, effusionem sanguinis.
28:24
24. Et non erit ultra domui Israel offendiculum amaritudinis, — id est scandalum amaricans, vel amaritudinem et afflictionem inducens. R. David vertit, spina pungens. Sidonii enim et vicinae gentes suo exemplo, familiaritate, suasionibus, Judaeos ad sua scelera, maxime idololatriam pertrahebant. Unde Deus eos illis ipsis tradebat vexandos et puniendos: qui non moderate, nec ut Dei justitiae, sed ut suo odio et indignationi satisfacerent, gravissime Judaeos afflixerunt, sicque fuerunt eis quasi spina pungens, Josue XXIII, 12, et adversarii, ut hic dicitur, q. d. Ego Deus ita Judaeos et populum meum amo, ut propter eos, Sidonios et alios circumquaque eis vicinos evertam; ne eos deinceps habeant Judaei exemplar impietatis, pariter et hostes crebro se invadentes et excruciantes. Ita Theodoretus.
28:25
25. Sanctificabor in eis, — ut omnes celebrent sanctam meam justitiam, aeque ac misericordiam et fidelitatem, ac curam in populum meum, cum viderint me eum longa captivitate ob peccata punivisse: punitum vero et correctum in pristinum statum, libertatem et patriam restituisse per Cyrum; ac mystice per Christum eumdem e captivitate peccati et diaboli in pristinam libertatem, et gratiam Dei revocasse: tunc enim omnino securi habitabunt in Ecclesia, pacem internam conscientia habentes cum Deo. Notat Theodoretus: Aliter Deus punit amicos, aliter inimicos; aliter electos, aliter reprobos: hos ut perdat, illos ut corripiat et emendet. Sic Judaeos hic emendavit, Sidonios perdidit. Denique vide ut rex Tyri ceciderit, vide ut inclyti cadant. Problema hac de re egregium proponit Ambrosius Leonis, insignis philosophus, in Problem. cap. CCLXXXIII: «Cur, inquit, quamplurimi eorum, qui heroes appellati sunt, atque viri illustres, in maximas aerumnas inciderunt, ut ait Isocrates, veluti Hercules, Achilles, Ajax, Hector, Themistocles, Romulus, Camillus, Marcellus, Scipio uterque, Annibal, C. Caesar, Cicero, Demosthenes, Plato, Socrates, Aristoteles, Euripides, Empedocles, Plinius, atque innumeri alii?» Et respondet primo: «An hoc ipsum verum non est? videtur tamen esse. Namque hominum vita omnis variis calamitatum modis afflictata est, adeo ut nemo sit, qui non gravitate malorum affectus etiam illustrium magna pars, si non omnes, aerumnis attingitur. Verumtamen excellentia personae, qua unusquisque heroum ante omnium oculos positus est, facit aerumnas ferentis illustriores.» Secundo: «An etiam verum hoc est, acciditque ob summi boni arduam ac difficilem conditionem, quam Natura et fortuna tolerare vix queunt? Quamobrem qui, natura duce, praestitit ingenio et corpore, huic fortuna saepe nequivit aspirare; sicut saepe qui fortuna excelluit, is ingenio hebeti, languidoque corpore jacuit.» Ita enim Deus naturam instituit, ut bona malis, et consequenter magna mala magnis bonis in vita permixta sint, ut ad beatam vitam aspiremus. Omitto invidiam, quae saepe magnos viros premit: quodque viri magni magnis periculis saepe se exponunt, in quibus pereunt. Denique moralis causa, quam hic Propheta assignat, est superbia; magni enim magnos gerunt spiritus, quos premit Deus optimus maximus.
28:3
sori) della terra; poi in Ez. 28, 3 per commisurare la pretesa onniscenza divina del nāghāth («principe») di Tiro Ithobaal III.
… Forse anche Danel (cf. Ez. 14, 14-20; 28, 3) visse al tempo dei P. Degli antediluviani si hanno due
28:8
ARADO (EBR. 'ARVĀD; ASSIR. 'ARVADA; SETTANTA 'ΑΡΆΔΙΟΙ, 'ΑΡΣΆΟΙ; VOLGATA ARADII, ARADUS)
… A metà del sec. VI a. C. sembra soggetta a Tiro, alla quale apporta marinai e soldati (Ez. 28, 8. 11); ma, sotto i Maccabei, ricompare indipendente (I Mach. 15, 23). Gli scritti pseudo-clementini vi pongono una visita di s. Pietro (Recogn., hom. VII, 26; XII, 12: PG 1, 1360; 2, 312; …
28:10
CIRCONCISIONE (DAL LAT. CIRCUMCISIO, «TAGLIO INTORNO»; GR. ΠΕΡΙΤΟΜΉ; EBR. MILĀH)
… Dal tempo di Giosuè la c. fu universalmente osservata e divenne il sigillo sacro del popolo di Dio: la sua mancanza era motivo di disonore e di ignominia (cf. Iud. 14, 3; 15, 18; I Sam. 14, 6; 17, 26.36; Ez. 28, 10; 31, 18; 32, 19 sgg.). …
28:13
Il ricordo della straordinaria vegetazione del p. t. ritorna nella Bibbia come termine di paragone iperbolico: Gen. 13, 10; Is. 51, 3; Ez. 28, 13; 31, 8 sgg.; 36, 35; Ioel 2, 3; Eccli. 40, 17.
28:14
CHERUBINO (EBR. PLUR. HĒRUBHÎM)
… I c. dapprima compaiono in Gen. 3, 23-24, alla porta del Paradiso terrestre, per impedire ai progenitori, con una spada fiammeggiante, l'accesso all'albero della vita (cf. Ez. 28, 14, 16). La loro raffigurazione era l'unica consentita agli Ebrei.
… Diversi testi scritturistici (Ez. 28, 14-16; Rom. 8, 38; Eph. 6, 12; I Cor. 15, 24) portano alla conclusione che i ribelli appartenevano a diversi ordini nella gerarchia celeste. …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.