The East gate of the Sanctuarie shal be alwayes shut. 5. The incircumcised shal not enter into the sanctuarie: 10. nor the Leuites, that haue serued idols but shal do other seruice belonging to sacrifices: 15. and the children of Sadoc shal do the priestlie functions: 17. obseruing the prescribed rites therof.
1And he brought me back to the way of the gate of the outward sanctuary, which looked towards the east: and it was shut.E mi ricondusse verso la porta del santuario esteriore, la quale guardava a levante, ed era chiusa.AND he turned me to the way of the vtter sanctuarie, which looked toward the East: and it was shut.Et convertit me ad viam portæ sanctuarii exterioris, quæ respiciebat ad orientem: et erat clausa. 2And the Lord said to me: This gate shall be shut, it shall not be opened, and no man shall pass through it: because the Lord the God of Israel hath entered in by it, and it shall be shutE il Signore mi disse: Questa porta sarà chiusa, e non si aprirà, ed uomo per essa non passerà; perocché il Signore Dio d'Israele è entrato per essa, ed ella sarà chiusaAnd our Lord said to me: This gate shal be shut: it shal not be opened, and man shal not passe through it: Because our Lord the God of Israel is entered in through it, and it shal be shutEt dixit Dominus ad me: Porta hæc clausa erit: non aperietur, et vir non transibit per eam, quoniam Dominus Deus Israël ingressus est per eam: eritque clausa 3For the prince. The prince himself shall sit in it, to eat bread before the Lord: he shall enter in by the way of the porch of the gate, and shall go out by the same way.Pel principe. Il principe stesso sederà sopra di essa per mangiare il pane davanti al Signore: egli entrerà per la porta del vestibolo, e per la stessa uscirà.for the prince. The prince himself shal sit in it, to eate bread before our Lord: by the way of the gate of the entrie shal he enter in, & by the way therof he shal go out.principi. Princeps ipse sedebit in ea, ut comedat panem coram Domino: per viam portæ vestibuli ingredietur, et per viam ejus egredietur. 4And he brought me by the way of the north gate, in the sight of the house: and I saw, and behold the glory of the Lord filled the house of the Lord: and I fell on my face.E mi condusse (per la strada della porta settentrionale) in vista del tempio; e vidi, ed ecco, che la gloria del Signore avea ripiena la casa del Signore, ed io caddi boccone.And he brought me by the way of the North gate in the sight of the house: and I saw, and behold the glorie of our Lord filled the house of our Lord: and I b fel on my face.Et adduxit me per viam portæ aquilonis in conspectu domus: et vidi, et ecce implevit gloria Domini domum Domini: et cecidi in faciem meam. 5And the Lord said to me: Son of man, attend with thy heart and behold with thy eyes, and hear with thy ears, all that I say to thee concerning all the ceremonies of the house of the Lord, and concerning all the laws thereof: and mark well the ways of the temple, with all the goings out of the sanctuary.E il Signore mi disse: Figliuolo dell'uomo, considera in cuor tuo e osserva cogli occhi tuoi, e colle tue orecchie ascolta tutto quello, che io dico a te intorno a tutte le cerimonie della casa del Signore, e intorno a tutte le leggi, che la riguardano; e considera in cuor tuo le costumanze del tempio, e tutto il governo del santuario.And our Lord said to me: Sonne of man c set thy hart, and see with thine eyes, & heare with thine eares al thinges, that I speake to thee concerning al the ceremonies of the house of our Lord and concerning al the lawes therof: and thou shalt set thy hart in the wayes of the temple, by al the goings out of the sanctuarie.Et dixit ad me Dominus: Fili hominis, pone cor tuum, et vide oculis tuis, et auribus tuis audi omnia quæ ego loquor ad te de universis cæremoniis domus Domini, et de cunctis legibus ejus: et pones cor tuum in viis templi per omnes exitus sanctuarii.
6And thou shalt say to the house of Israel that provoketh me: Thus saith the Lord God: Let all your wicked doings suffice you, O house of Israel:E dirai a quella, che a sdegno m'induce alla casa d'Israele: Queste cose dice il Signore Dio: Bastino a voi tutte le vostre scelleratezze, o casa d'Israele;And thou shalt say to the house of Israel that exasperateth me: Thus saith our Lord God: Let al your wicked deedes suffice you ô house of Israel:Et dices ad exasperantem me domum Israël: Hæc dicit Dominus Deus: Sufficiant vobis omnia scelera vestra, domus Israël: 7In that you have brought in strangers uncircumcised in heart, and uncircumcised in flesh, to be in my sanctuary, and to defile my house: and you offer my bread, the fat, and the blood: and you have broken my covenant by all your wicked doings.Perocché voi introducete gente straniera incirconcisa di cuore, e incirconcisa di carne a star nel mio santuario, e a contaminar la mia casa, e a me offerite i pani, e il grasso, e il sangue; e rompete il mio patto con tutte le vostre scelleratezze.because you bring in strange children vncircumcised in hart, and vncircumcised in flesh, to be in my sanctuarie, and to pollute my house, & you offer my breades, the fatte, and the bloud: and you dissolue my couenant in al your wicked abominations.eo quod inducitis filios alienos incircumcisos corde, et incircumcisos carne, ut sint in sanctuario meo, et polluant domum meam: et offertis panes meos, adipem et sanguinem, et dissolvitis pactum meum in omnibus sceleribus vestris. 8And you have not kept the ordinances of my sanctuary: but you have set keepers of my charge in my sanctuary for yourselves.E non avete osservate le leggi del mio santuario, e vi siete eletti i custodi delle regole prescritte da me pel mio santuario.And you haue not kept the precepts of my sanctuarie: and you haue set keepers of my obseruances in my sanctuarie to your owne selues.Et non servastis præcepta sanctuarii mei, et posuistis custodes observationum mearum in sanctuario meo vobismetipsis. 9Thus saith the Lord God: No stranger uncircumcised in heart, and uncircumcised in flesh, shall enter into my sanctuary, no stranger that is in the midst of the children of Israel.Queste cose dice il Signore Dio: Nissuno straniero incirconciso di cuore, e incirconciso di carne, e nissuno figliuolo straniero, che fa sua dimora tra' figliuoli d'Israele, non entrerà nel mio santuario.Thus saith our Lord God: Euerie stranger vncitcumcised in hart, & vncircumcised in flesh, shal not enter into my sanctuarie, euerie strange child that is in the middes of the children of Israel.Hæc dicit Dominus Deus: Omnis alienigena incircumcisus corde, et incircumcisus carne, non ingredietur sanctuarium meum: omnis filius alienus qui est in medio filiorum Israël.
10Moreover the Levites that went away far from me, when the children of Israel went astray, and have wandered from me after their idols, and have borne their iniquity:Ma di più i Leviti, i quali nella deserzione de' figliuoli d'Israele si allontanaron forte da me, e andaron lungi da me dietro a' loro idoli, ed han pagato il fio di loro iniquità,Yea and the Leuites that haue reuolted farre from me in the errour of the children of Israel, & haue erred from me after their idols, and haue borne their iniquitie:Sed et Levitæ qui longe recesserunt a me in errore filiorum Israël, et erraverunt a me post idola sua, et portaverunt iniquitatem suam, 11They shall be officers in my sanctuary, and doorkeepers of the gates of the house, and ministers to the house: they shall slay the holocausts, and the victims of the people: and they shall stand in their sight, to minister to them.Saranno nel mio santuario tesorieri, e custodi delle porte della casa, e ministri della casa: eglino scanneranno gli olocausti, e le vittime del popolo, e staranno dinanzi a lui per servirlo;they shal be officers in my sanctuarie, and porters of the gates of the house, and ministers of the house: they shal kil the holocausts, and the victimes of the people: and they shal stand in their sight, to serue them.erunt in sanctuario meo æditui, et janitores portarum domus, et ministri domus: ipsi mactabunt holocausta et victimas populi, et ipsi stabunt in conspectu eorum ut ministrent eis. 12Because they ministered to them before their idols, and were a stumblingblock of iniquity to the house of Israel: therefore have I lifted up my hand against them, saith the Lord God, and they shall bear their iniquity:Perocché lo hanno servito davanti agl'idoli loro, e furon d'inciampo d'iniquità alla casa d'Israele: per questo io alzai contro di essi la mano mia, dice il Signore Dio, e pagheranno il fio della loro iniquità:For that they haue serued them in the sight of their idols, and were made to the house of Israel a scandal of iniquitie: therfore haue I lifted vp mine hand vpon them, saith our Lord God, and they shal beare their iniquitie:Pro eo quod ministraverunt illis in conspectu idolorum suorum, et facti sunt domui Israël in offendiculum iniquitatis: idcirco levavi manum meam super eos, ait Dominus Deus, et portabunt iniquitatem suam. 13And they shall not come near to me, to do the office of priest to me, neither shall they come near to any of my holy things that are by the holy of holies: but they shall bear their shame, and their wickednesses which they have committed.E non si appresseranno a me per far funzione di miei sacerdoti, e non si avvicineranno a' miei santuarj presso il Santo de' santi, ma porteranno la lor confusione, e la pena delle scelleraggini da lor commesse.and they shal not approch to me, to doe the function of priesthood vnto me, neither shal they approche to al my sanctuarie by Sancta Sanctorum: but they shal beare their confusion, and their wicked abominations which they haue done.Et non appropinquabunt ad me ut sacerdotio fungantur mihi, neque accedent ad omne sanctuarium meum juxta Sancta sanctorum: sed portabunt confusionem suam, et scelera sua quæ fecerunt.
14And I will make them doorkeepers of the house, for all the service thereof, and for all that shall be done therein.E farolli portinaj della casa, e ministri di essa in tutto quello, che vi si farà.And I wil make them porters of the house, in al the ministerie therof, and in al thinges that shal be done therin.Et dabo eos janitores domus in omni ministerio ejus, et in universis quæ fient in ea. 15But the priests, and Levites, the sons of Sadoc, who kept the ceremonies of my sanctuary, when the children of Israel went astray from me, they shall come near to me, to minister to me: and they shall stand before me, to offer me the fat, and the blood, saith the Lord God.Ma que' sacerdoti, e i Leviti, figliuoli di Sadoc, i quali hanno osservate le cerimonie del mio santuario, quando i figliuoli d'Israele si dilungaron da me, questi si accosteranno a me per servire a me, e staranno alla mia presenza per offerire a me il grasso, e il sangue, dice il Signore Dio.But the priests, & Leuits, the sonnes of Sadoc, which kept the ceremonies of my sanctuarie, when the children of Israel erred from me, they shal approach to me, to minister vnto me: & they shal stand in my sight, to offer me the fatte, and the bloud, saith our Lord God.Sacerdotes autem et Levitæ, filii Sadoc, qui custodierunt cæremonias sanctuarii mei, cum errarent filii Israël a me, ipsi accedent ad me ut ministrent mihi: et stabunt in conspectu meo, ut offerant mihi adipem et sanguinem, ait Dominus Deus. 16They shall enter into my sanctuary, and they shall come near to my table, to minister unto me, and to keep my ceremonies.Essi entreranno nel mio santuario, ed essi si accosteranno alla mia mensa per servire a me, ed essere custodi di mie cerimonie.They shal enter into my sanctuarie, and they shal approch to my table, to minister vnto me, and to keepe my ceremonies.Ipsi ingredientur sanctuarium meum, et ipsi accedent ad mensam meam, ut ministrent mihi, et custodiant cæremonias meas. 17And when they shall enter in at the gates of the inner court, they shall be clothed with linen garments: neither shall any woollen come upon them, when they minister in the gates of the inner court and within.E quando entreranno nelle porte dell'atrio interiore, si vestiranno di abiti di lino, né entrerà loro indosso cosa alcuna di lana quando servono alle porte dell'atrio interiore, e dentro di esso.And when they shal enter into the gates of the inner court, they shal be clothed with linnen garments: neither shal anie wollen thing come vpon them, when they minister in the gates of the inner court & within.Cumque ingredientur portas atrii interioris, vestibus lineis induentur: nec ascendet super eos quidquam laneum, quando ministrant in portis atrii interioris et intrinsecus.
18They shall have linen mitres on their heads, and linen breeches on their loins, and they shall not be girded with any thing that causeth sweat.Avranno alle loro teste le mitre di lino, e a' loro fianchi le brache di lino, e non si cingeranno in guisa da muovere il sudore.There shal be linnen mitres on their heades, and there shal be linnen breeches on their loynes, and they shal not be girded in swette.Vittæ lineæ erunt in capitibus eorum, et feminalia linea erunt in lumbis eorum, et non accingentur in sudore. 19And when they shall go forth to the outward court to the people, they shall put off their garments wherein they ministered, and lay them up in the store chamber of the sanctuary, and they shall clothe themselves with other garments: and they shall not sanctify the people with their vestments.E quando usciranno nell'atrio esteriore, dove sta il popolo, si spoglieranno delle vesti, che usano nelle loro funzioni, e le riporranno nella camera del santuario, e si vestiranno di altre vesti, per non santificare il popolo col contatto di quelle loro vesti.And when they shal goe out to the vtter court vnto the people, they shal put of from them their vestiments, wherin they had ministered, and shal lay them vp in the vesterie of the sanctuarie, & they shal cloth themselues with other garments: & they shal not sanctifie the people in their vestures.Cumque egredientur atrium exterius ad populum, exuent se vestimentis suis in quibus ministraverant, et reponent ea in gazophylacio sanctuarii: et vestient se vestimentis aliis, et non sanctificabunt populum in vestibus suis. 20Neither shall they shave their heads, nor wear long hair: but they shall only poll their heads.Ei non si raderanno la testa, e non nudriranno la chioma, ma accorceranno i capelli, tagliandoli.And they shal not shaue their head, nor nourish their heare: but powling they shal powle their heades.Caput autem suum non radent, neque comam nutrient: sed tondentes attondent capita sua. 21And no priest shall drink wine when he is to go into the inner court.E nissun sacerdote berà vino, quando dee entrare nell'atrio interiore.And no priest shal drinke wine when he is to enter into the inner court.Et vinum non bibet omnis sacerdos, quando ingressurus est atrium interius. 22Neither shall they take to wife a widow, nor one that is divorced, but they shall take virgins of the seed of the house of Israel: but they may take a widow also, that is, the widow of a priest.Ei non isposerà una vedova, né una ripudiata, ma una vergine della stirpe d'Israele; ed anche una vedova, che sia stata moglie di un sacerdote.And widow, and her that is diuorced they shal not take for wiues, but virgins of the seede of the house of Israel: but a widow also, which hath bene the widow of a priest, they shal take.Et viduam et repudiatam non accipient uxores, sed virgines de semine domus Israël: sed et viduam quæ fuerit vidua a sacerdote, accipient.
23And they shall teach my people the difference between holy and profane, and shew them how to discern between clean and unclean.E insegneranno al mio popolo a discernere tral santo, e il profano, tral mondo, e l'immondo.And they shal teach my people what is betwen a holie thing and polluted, and betwen cleane and vncleane they shal shew to them.Et populum meum docebunt quid sit inter sanctum et pollutum, et inter mundum et immundum ostendent eis. 24And when there shall be a controversy, they shall stand in my judgments, and shall judge: they shall keep my laws, and my ordinances in all my solemnities, and sanctify my sabbaths.E ove accadano liti, sederanno ne' miei tribunali, e giudicheranno: osserveranno le mie leggi, e i miei precetti in tutte le loro solennità, e santificheranno i miei sabati.And when there shal be a controuersie, they shal stand in my iudgements, & shal iudge: my lawes, & my preceptes in al my solemnities shal they keepe, and my sabbathes they shal sanctifie.Et cum fuerit controversia, stabunt in judiciis meis, et judicabunt: leges meas et præcepta mea in omnibus solemnitatibus meis custodient, et sabbata mea sanctificabunt. 25And they shall come near no dead person, lest they be defiled, only their father and mother, and son and daughter, and brother and sister, that hath not had another husband: for whom they may become unclean.E non si accosteranno ad uomo morto, affine di non restarne contaminati, eccetto il padre, e la madre, e il figliuolo, e la figlia, il fratello, e la sorella, che non abbia avuto secondo marito: e per questi contrarranno immondezza.And to a dead man they shal not enter in, lest they be polluted, but to father and mother, & sonne and daughter, and brother and sister, which hath not had an other husband: in which they shal be contaminated.Et ad mortuum hominem non ingredientur, ne polluantur, nisi ad patrem et matrem, et filium et filiam, et fratrem, et sororem quæ alterum virum non habuerit: in quibus contaminabuntur. 26And after one is cleansed, they shall reckon unto him seven days.E dopo, ch'ei si sarà purificato, si conteranno per lui sette giorni.And after that he is clensed, seuen daies shal be numbred to him.Et postquam fuerit emundatus, septem dies numerabuntur ei. 27And in the day that he goeth into the sanctuary, to the inner court, to minister unto me in the sanctuary, he shall offer for his sin, saith the Lord God.E il giorno, nel quale egli entrerà nel santuario, nell'atrio interiore per servirmi nel santuario, farà obblazione pel suo peccato, dice il Signore Dio.And in the day of his entering into the sanctuarie to the inner court to minister vnto me in the sanctuarie, he shal offer for his sinne, sayth our Lord God.Et in die introitus sui in sanctuarium ad atrium interius, ut ministret mihi in sanctuario, offeret pro peccato suo, ait Dominus Deus.
28And they shall have no inheritance, I am their inheritance: neither shall you give them any possession in Israel, for I am their possession.Ed ei non avranno eredità: loro eredità son' io, e non darete loro porzione alcuna in Israele, perchè la loro porzione son' io.And there shal not be inheritance to them, I am their inheritance: and possession you shal not geue them in Israel, for I am their possession.Non erit autem eis hæreditas: ego hæreditas eorum. Et possessionem non dabitis eis in Israël: ego enim possessio eorum. 29They shall eat the victim both for sin and for trespass: and every vowed thing in Israel shall be theirs.La vittima pel peccato, e per il delitto eglino la mangeranno, e tutte le offerte fatte da Israele per voto saranno loro.The victime both for sinne and for offence they shal eate: and euerie vowed thing in Israel shal be theirs.Victimam et pro peccato et pro delicto ipsi comedent, et omne votum in Israël ipsorum erit. 30And the firstfruits of all the firstborn, and all the libations of all things that are offered, shall be the priest’s: and you shall give the firstfruits of your meats to the priest, that he may return a blessing upon thy house.E de' sacerdoti saranno le primizie di tutti i primogeniti, e le libagioni tutte di tutto quel, che e offerto: e al sacerdote darete le primizie de' vostri cibi, affinchè egli alle case vostre renda benedizione.And the first fruits of al the first borne, & al the libaments of al thinges that are offered, shal be the priests: & the first fruits of your meates you shal geue to the priest, that he may lay vp a blessing for thy house.Et primitiva omnium primogenitorum, et omnia libamenta ex omnibus quæ offeruntur, sacerdotum erunt: et primitiva ciborum vestrorum dabitis sacerdoti, ut reponat benedictionem domui tuæ. 31The priests shall not eat of any thing that is dead of itself or caught by a beast, whether it be fowl or cattle.I sacerdoti non mangeranno né di uccellame, né di bestia, che sia morta da se, o sia stata uccisa da altra bestia.Al carren, and thing taken by a beast of birdes, and of cattel the priests shal not eate.Omne morticinum, et captum a bestia, de avibus et de pecoribus, non comedent sacerdotes.
44:2
St. Jerome
Opened. No man perfectly understands the Scriptures but the Son of God, Matthew 11:27. (St. Jerome)
Worthington
This also insinuates, that Mary ever remained a pure virgin. (St. Augustine, etc.) (Worthington)
Shut, even for the prince. Some (Haydock) kings of Juda claimed the privilege of entering by it at any time, and passed through a part of the court assigned to the priests, 2 Paralipomenon 6:12., and 4 Kings 16:18. This shall be no longer tolerated. The gate might be opened in the week days if the prince wished to offer sacrifice, but not else, except on the sabbaths, Ezechiel 46:1, 12.
Lord, in peace offerings and religious feasts.
Calmet
Porch. Each had two doors, Ezechiel 46:2. (Calmet)
44:4
Worthington
Face. This astonishment and attention (ver. 5.) intimate the mysteries of the Church, prefigured by the Jewish rites. (Worthington)
44:5
Ways, or "the going in," and all that concerns the temple and sacrifices.
44:7
Flesh. People of this description were not to enter the temple, which is here called the sanctuary, even though they adored God. In some cases pagans were admitted into any part, except the most holy. Epiphanes (Calmet) and Pompey forced their passage thither, to the great sorrow of the Jews. (Josephus, Jewish Wars 1:5.) See Ecclesiasticus lii., and Acts 21:28.
During the plundering of the city, the Chaldeans did the like; (Lamentations 1:10.; Haydock) and while idols were set up, all rules were neglected.
Doings. You observe the exterior, and not the spirit of religion.
44:8
Calmet
Yourselves, out of ambition, contrary to the regulations of David. (Calmet)
44:10
Calmet
Levites, or priests, (Haydock) who were seduced by Jeroboam, or offered victims on the high places, 4 Kings 23:9. Such lost their privileges and were condemned to serve in the meanest offices. It seems the race of Ithamar was alone guilty, and the threat against his house was now put in execution, 1 Kings 2:39., and 3:14., and Leviticus 21:17., and 2 Esdras 7:64. (Calmet)
44:11
Slay. Levites might do this, but the priests poured the blood round the altar, ver. 15. They could not well slay all the victims.
44:15
Haydock
And Levites, of the higher order. (Haydock)
No simple Levites were of this family. It enjoyed the high priesthood form the time of Solomon.
44:17
Court; that is to do duty.
Calmet
Linen. Wool might have been taken from a dead sheep, which would render the person unclean. (Calmet)
44:18
Haydock
Sweat, or so as to make them perspire. Septuagint, "girded violently." (Haydock)
Braun
They must have liberty to move, (St. Jerome) and have the girdle about their breast. (Braun.)
44:19
Challoner
Sanctify, by exposing them to the danger of touching the sacred vestments, which none were to touch but they that were sanctified. (Challoner)
Worthington
Sanctify here means to defile, Exodus 30:29., (Calmet) and 29:37. Holy things must be done in holy places. (Worthington)
Calmet
Divine religion has different clothing for the ministry, from what is used in common life. (St. Jerome) (Exodus 28:40.) (Calmet)
44:20
Juvenal vi
Shave, like the priests of Isis. (Juvenal vi.)
44:21
Josephus
Wine. Leviticus 10:9. The priests on duty abstain from wine. (Josephus, Jewish Wars 6:15.)
44:22
44:25
Menochius
Unclean, attending the funeral, which inferior priests alone might do, Leviticus 21:10. (Menochius)
44:27
Menochius
Day, after the seven first, (Calmet) though this would be a new regulation. (Menochius)
44:28
Calmet
No. This is omitted in Hebrew, Septuagint, etc. God was their portion. (Calmet)
Haydock
They had no land but what lay near their cities. (Haydock)
44:19
Shall not sanctify the people with their vestments.... By exposing them to the danger of touching the sacred vestments, which none were to touch but they that were sanctified.
44:2
S. Ierom expoundeth this of the hardnes of scripture, which no man vnderstāndeth fully but the sonne of God. Mat. 11. v. 27. Likevvise of of our B. Ladie a perpetual virgin, also after the birth of Christ. The same doth. S. Augustin, ser. 6. & 18 d• temp. S Amb. cp. 81. S. Chrys. ho. de •• Bapt.
44:7
b This astonishment, and reuerence of the prophet. c and the great attention which he is admonished to haue, import the great mysteries of Christ and his Church, and not only the temple & rites of the old law which vvere but figures of the new.
44:19
Holy thinges are ordinarily to be done in holie places; and therfore sacred vestures (by touching vvherof men vvere sanctified. Exo. 29. v. 37.) must not be vsed out of the temple.
44:21
Concordanza Leuit. 10. v. 9.
44:28
Concordanza Deut. 18.
44:2
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. Oration Concerning Simeon and Anna On the Day that They Met in the Temple 1
… Thou art the circumscription, so to speak, of Him who cannot be circumscribed; the root of the most beautiful flower; the mother of the Creator; the nurse of the Nourisher; the circumference of Him who embraces all things; the upholder of Him who upholds all things by His word; the gate through which God appears in the flesh;
Tirannio Rufino † 411 d.C. A Commentary on the Apostles' Creed 9
… For he saith, “The gate which looks towards the East shall be closed, and shall not be opened, and no one shall pass through it, because the Lord God of Israel shall pass through it, and it shall be closed.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 48.21
… of cords being those of the sins by which we were beforetime bound, the thorns those which choked the seed the goodman of the house had sown. She is the east gate, spoken of by the prophet Ezekiel,
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 2
Ps. lviii. 3 . Sinners are estranged from the womb; that is, either, as St. Paul says ( Rom. v. 14 ), they sin “after the similitude of Adam”; or, “when Christ, as the firstborn, opened the virgin’s womb” ( Exod. xiii. 2 ). The heretics refused to acknowledge the mystery, which was prefigured by the Eastern door of the Temple (
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Seven Books of John Cassian on the Incarnation of the Lord, Against Nestorius 7.25
… “See the miracle of the mother of the Lord: A Virgin conceived, a Virgin brought forth. She was a Virgin when she conceived, a Virgin when with child, a Virgin after the birth. As is said in Ezekiel: “And the gate was shut and not opened, because the Lord passed through it.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Seven Books of John Cassian on the Incarnation of the Lord, Against Nestorius 7.26
… He waits ten months in the womb to be born: and He, in whose hand the world is held, is contained in a narrow manger.” Again in his commentary on Isaiah: “For the Lord of hosts, who is the King of glory, Himself descended into the Virgin’s womb, and entered in and went forth from the East Gate which is ever shut.”
san Giovanni Damasceno † 749 d.C. An Exact Exposition of the Orthodox Faith 4.14
… Assuredly she who played the part of the Creator’s servant and mother is in all strictness and truth in reality God’s Mother and Lady and Queen over all created things. But just as He who was conceived kept her who conceived still virgin, in like manner also He who was born preserved her virginity intact, only passing through her and keeping her closed
44:3
san Giustino † 165 d.C. Dialogue with Trypho 118
… And Nathan likewise, speaking to David about Him, thus continued: ‘I will be His Father, and He shall be my Son; and my mercy shall I not take away from Him, as I did from them that went before Him; and I will establish Him in my house, and in His kingdom for ever.’ And Ezekiel says, ‘There shall be no other prince in the house but He.’
44:10
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 2.10
… in us,” inasmuch as they have believed, have been perfected, and can say, “the Lord is my portion.” If, however, there are not many mansions, how is it taught in the Old Testament correspondingly with the New, that the chief priest has one rank, the priests another, the Levites another, the door-keepers another, the sacristans another? How is it that in the
Anonymous A Treatise Against the Heretic Novatian by an Anonymous Bishop 2
… but among us in its own Sees, and in those of the throne delivered to it by God, it is renounced. There the Truth says, “They reject me, that they may sacrifice to me; nor do they offer the holy oblations of the children of Israel, nor do they approach to offer the holy of holies, but they shall receive their ignominy in the error wherein they have erred.”
44:15
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 2
… “And ye say the way of the Lord is not equal, when your ways are not equal.” It is Pharisaic pride to attribute to the injustice of the Creator sins which are due to our own will, and to slander His righteousness. The sons of Zadok, the priests of the spiritual temple, that is the Church,
44:19
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 20
… mss. “carry up”) the whole sacrifice. But what is “reasonable ( λογικὴ ) service?” It means spiritual ministry, conversation according to Christ. As then he that ministereth in the house of God, and officiateth, of whatever sort he may be, then collects himself ( συστέλλεται
44:20
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 2.7
… It is necessary, then, that the solicitude expended on those who are put under us should be kept within a certain measure. Hence it is well said to Ezekiel, The priests shall not shave their heads, nor suffer their locks to grow long, but polling let them poll their heads (
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. Register of the Epistles of St. Gregory the Great 7.4
… But it should be most carefully seen to, that this same care pass not due measure, and that, when lawfully admitted into the heart, it be not allowed to become excessive. Whence it is rightly said through Ezekiel , Let not the priests shave their heads, nor suffer their locks to grow long; but polling let them poll their heads (
44:22
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 10
… For even the Jews were allowed to contract second marriages, and even to have two wives at one time. For “marriage is honorable,” ( Heb. xiii. 4 .) Some however say, that this is said that he should be the husband of one wife.
44:1
1. Et convertit me (mensor et architectus, puta Angelus, de quo cap. XL, 3) ad viam portæ sanctuarii exterioris, id est atrii. Nam sanctuarium interius erat ipsum templum, puta Sanctum, et Sanctum sanctorum. Alii per sanctuarium exterius accipiunt Sanctum, per interius Sanctum sanctorum. Ita R. David et Maldonatus. Verum obstat, quod princeps, utpote laicus, non poterat ingredi Sanctum, imo nec atrium sacerdotum. Et erat clausa, postquam gloria Dei per eam ingressa fuerat. Hæc enim per eam apertam ingredi visa est Prophetæ, cap. XLIII, 2. 2. Clausa erit (populo, ait Maldonatus; nam sacerdotes, qui Dei personam gerebant, per eam ingrediebantur. Unde causam clausuræ subdit): quoniam Dominus Deus Israel ingressus est per eam. Arabicus vertit: Hæc porta erit clausa, et non aperietur, et non ingreditur per illam quisquam; nisi Dominus Deus Israel ingreditur per eam, et egredietur ex illa. Clausa ipsius annulo. Et erit habitatio gubernatoris (ducis), et sedet (sedebit) in ea ipse omni tempore coram Domino. Eritque clausa principi, id est in usum principis, scilicet non ut ingrediatur per eam, sed ut sedeat in ea. Hoc enim est quod subdit:
44:3
3. Princeps ipse sedebit (id est consistet, stabit: stabant enim Judæi orantes et sacrificantes. Porro scitum est sedere Hebræis significare commorari, manere, consistere, esse præsentem, sive quis sedeat, sive stet, sive discumbat) in ea (q. d. Princeps sacrificium oblaturus insistet in limine hujus portæ, ibique comedet de victimis suis pacificis, non tamen ingredietur, nec transibit illam, ut aliqui putant; quia Dominus ingressus est per eam; sed) per viam portæ vestibuli (id est per portam communem laicorum, una cum ipsis) ingredietur, et egredietur. Princeps enim, cum esset quasi vicarius Dei in temporalibus, habebat hoc privilegii, ut proxime ad atrium sacerdotum accederet, ac in limine hujus portæ, quæ in gratiam ejus aperiebatur, exterius spectaret sacrificia, ibique de iis comederet: non tamen fas erat ei, utpote laico, ipsam portam transire, et per eam in atrium sacerdotum, multo minus in Sanctum ingredi. Hunc esse sensum, huncque fuisse usum hujus portæ principis, diserte et fuse declaratur cap. XLVI, 1, 2, 3, 12 et seq., ubi de porta hac dicitur: «Erit clausa sex diebus, in quibus opus fit; die autem sabbati aperietur. Et intrabit princeps per viam vestibuli portæ deforis, et stabit in limine portæ, et facient sacerdotes holocaustum ejus, et pacifica ejus, et adorabit super limen portæ, et egredietur: porta autem non claudetur usque ad vesperam.» Et vers. 12: «Cum autem fecerit Princeps spontaneum holocaustum, aut pacifica voluntaria Domino, aperietur ei porta, quæ respicit ad Orientem, et faciet holocaustum suum, et pacifica sua, sicut fieri solet in die sabbati: et egredietur, claudeturque porta postquam exierit.» Allegorice, et potius, porta hæc clausa est B. Virgo Maria, in qua sedit princeps, id est Christus Dominus, cum in sacro ejus utero quasi thalamo et templo suo, ex purissimis ejus sanguinibus conceptus, per novem menses habitavit, quia Dominus Deus Israel ingressus est per eam, scilicet Deus Pater eam sibi desponsans et maritans: Deus Spiritus Sanctus eam obumbrans et fecundans: Deus Filius in ea carnem assumens. Nam «est eadem mater, filia, sponsa Dei;» nempe ipsa est filia Dei Patris, sponsa Spiritus Sancti, et mater Filii, scilicet Christi. Ita Patres omnes, et interpretes christiani, e quibus plurimi censent hunc esse sensum litteralem. Certe primarius est, et maxime intentus a Spiritu Sancto. Ita Græcus Scholiastes breviter æque ac subtiliter: «Solus, ait, Christus portam hanc nondum apertam supernaturaliter aperuit, et clausam naturaliter servavit.» Vide dicta Exod. XIII, 2. S. Augustinus, serm. 2 De Nativit.: «Porta, ait, clausa est signaculum pudoris, immaculata carnis integritas: non enim violata est partu, quæ magis est sanctificata conceptu.» Et S. Bernardus, hom. 2 super Missus est: «Deum, inquit, hujusmodi decebat nativitas, qua non nisi de virgine nasceretur: talis congruebat et Virgini partus, ut non pareret nisi Deum.» Et S. Cyrillus Hierosolymitanus, catech. 12: «Decebat sane, inquit, ut purissimus puritatis doctor ex thalamis puris prodiret.» Ita quoque explicant S. Hieronymus, S. Ambrosius, lib. De Instit. virg. cap. VIII: «Porta, ait, clausa virginitas est, et hortus clausus virginitas, et fons signatus virginitas.» Sic et Epiphanius, serm. De laudibus Virg., Cyprianus vel potius Ruffinus in expositione Symboli, Chrysostomus, hom. De Joan. Baptist. tom. III, et alii passim. Hinc subditur: «Eritque clausa principi,» cum princeps per eam transibit; erit et manebit clausa. Pagninus vertit: Eritque clausa principis, q. d. Plures portas habet princeps, sed hæc per excellentiam vocatur porta perpetuo clausa, ideoque porta principis, qui per eam clausam transivit. Unde Septuaginta vertunt: Et erit clausa, quia dux iste sedebit in ea. Ex hisce patet de fide esse B. Virginem fuisse et mansisse semper virginem; quia hic dicitur, quod ipsi quoque principi, puta Christo, futura sit clausa, et nullo pacto in conceptu ejus et partu per virginei claustri sigillique apertionem reseranda, ideoque vocabitur porta principis, ut vertit Pagninus. Quocirca hic triplex hæresis convellitur. Primo, Ebionis et Cerinthi, qui teste Irenæo, lib. I, cap. XXV, impie docebant B. Virginem a Josepho concepisse. Secundo, Joviniani qui asserebat B. Virginem fuisse in partu corruptam: testis est S. Augustinus, lib. De Hæres. Tertio, aliorum, qui cum eam ante partum et in partu Christi virginem faterentur, tamen a partu dixerunt plures filios ex Josepho concepisse, qui propterea ab Evangelio vocentur fratres Domini. Cujus erroris assertor fuit Helvidius, contra quem integrum librum erudite scripsit S. Hieronymus. Quin et Zuinglius ex hoc loco probat perpetuam virginitatem B. Mariæ, teste Canisio lib. II Marial. cap. VI. Quocirca ter hic clausa dicitur porta hæc, ut significetur Deiparam virginem fore ante partum, in partu, et post partum, ait Galatinus, lib. VII De Arcan. fidei, cap. XIV. Infernus evacuatus est, instauratæ ruinæ cœlestis Jerusalem, etc. Ad hunc misericordiæ cumulum tota sollicitudine miseria nostra recurrat.» Idem, hom. 4 super Missus est: «Ex ore tuo (o Virgo) pendet consolatio miserorum, redemptio captivorum, liberatio damnatorum, salus denique universorum filiorum Adam, totius generis tui.» Idem serm. 2 in die Pentec.: «Ad illam (B. Virginem) sicut ad medium, sicut ad aream Dei, sicut ad rerum causam, sicut ad negotium sæculorum respiciunt, et qui in cœlis habitant, et qui in inferno, et qui nos præcesserunt, et nos qui sumus, et qui sequentur, et nati natorum, et qui nascentur ab illis. Illi qui sunt in cœlo, ut resarciantur: qui in inferno, ut eripiantur: qui præcesserunt, ut Prophetæ fideles inveniantur: qui sequuntur, ut glorificentur. Et beatam te dicunt omnes generationes, Genitrix Dei, Domina mundi, Regina cœli. In te enim Angeli lætitiam, justi gratiam, peccatores veniam invenerunt in æternum. Merito in te respiciunt oculi totius creaturæ: quia in te, et per te, et de te benigna manus Omnipotentis quidquid creavit, recreavit.» Nam ut ipse ait serm. 3 super Missus est, in B. Maria inhabitavit plenitudo divinitatis corporaliter, puta θεάνθρωπος, ut ait S. Dionysius, ex quo theandricæ, id est deiviriles, actiones, quibus homines Deo reconciliavit, promamarunt. Idem, serm. 3 inter parvos: «Ave, Maria, gratia plena. Bene plena, quia Deo, et Angelis, et hominibus grata: hominibus per fecunditatem, Angelis per virginitatem, Deo per humilitatem.» Idem, serm. De B. Maria: «Eva spina fuit, quæ et virum suum ad mortem pupugit, et posteritati sui peccati aculeum infixit: rosa Maria. Eva spina, vulnerando; Maria rosa, omnium affectus mulcendo. Eva spina infigens omnibus mortem; Maria rosa reddens salutiferam omnibus sortem.» Idem, serm. 3 in Salve, regina: «Fiat, inquit, firmamentum, et dividat aquas ab aquis. Omnibus firmamentis firmius firmamentum tu, Domina, quæ eum quem cœli cœlorum capere non poterant, cepisti, et concepisti: portasti, et non defecisti: genuisti, aluisti, educasti. Tu in medio aquarum divisisti aquas ab aquis; affectus videlicet æternorum ab affectibus temporalium. Posuit in hoc firmamento Deus solem et lunam, et Christum et Ecclesiam; et stellas, prærogativas gratiarum multas.» Symbolice, Origenes hic hom. 14 et ex eo S. Hieronymus, per portam clausam intelligunt S. Scripturam, quæ clausa fuit, donec princeps, id est Christus, eam aperuit, de quo dicitur Apoc. V, 5: «Ecce vicit leo de tribu Juda, radix David aperire librum, et solvere septem signacula ejus.» Nam ut ait S. Hieronymus: «Priusquam Salvator humanum corpus assumeret, et humiliaret se formam servi accipiens, clausa erat lex, et Prophetæ, et omnis scientia Scripturarum. Postquam autem ille pependit in cruce, statim velum templi scissum est, et aperta sunt omnia, ablatoque velamine dicimus: Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini contemplantes, in eamdem imaginem transformamur a gloria in gloriam.» Anagogice, porta clausa fuit cœli janua clausa usque ad Christum, quam Christus clave suæ crucis aperuit: quam ob causam S. Stephanus martyrium obiens dixit, Actor. VII: «Ecce video cœlos apertos.» Et S. Petrus, Actor. X, vidit cœlum apertum, et ex eo descendens vas quoddam velut linteum magnum.
44:4
4. Per viam portæ Aquilonis. (Quia porta Orientalis clausa erat, ut dixit vers. 2; hinc per portam Aquilonis quæ aperta erat, induxit Angelus Ezechielem) in conspectu domus. Id est, ut Hebræus, in conspectum templi, ut scilicet videret gloriam Domini, quæ illud implebat: unde eam videns præ fulgore reverberatis luminibus, et præ reverentia et stupore tantæ majestatis in terram corruit. «Cecidit autem in faciem suam Propheta, ait S. Hieronymus, ne dum plus cernere cupit, quam humana potest fragilitas intueri,» etiam ipsum oculorum lumen amitteret.
44:5
5. Et pones cor tuum in viis templi per omnes exitus sanctuarii. Hebraice: Et pones cor tuum ad domus ingressum, et ad omnes ingressus sanctuarii, id est contemplare omnes ingredientes, et egredientes e templo, considera omnia quæ in templo geruntur, perspice totam templi administrationem. Ita Vatablus. Aliter Maldonatus, q. d. Observabis diligenter omnes templi introitus atque exitus, ut doceas Judæos, qua populus, qua princeps, qua sacerdotes ingredi egredique debeant, uti paulo post innuit, et fusius declarabit cap. XLVI.
44:6
6. Ad exasperantem, ad rebellem, suaque rebellione me irritantem. Vide dicta cap. II, 3. 6 et 7. Sufficiant vobis omnia scelera vestra (q. d. Sufficiat vobis hucusque scelerate egisse) eo quod incircumcisos, infideles et sceleratos induxistis in templum meum: desistite ab hisce sceleribus: deinceps nolite eos inducere, et profanare templum meum. Ita Hebræa. Aliter Maldonatus, q. d. Sufficiat vobis, quod vos ipsi vestra idololatria et cædibus templum meum polluatis, quamvis alienigenas et profanos homines non introducatis, qui illud contaminent. Verum eo quod, non significat hic quamvis, sed causam vel modum scelerum. Unde hebraice est, in introducendo vos alienigenas. Alienigene enim arcebantur templo, id est atrio Israel. Incircumcisos corde (id est sceleratos) et incircumcisos carne, id est gentiles, infideles et idololatras. Illo enim tempore fere soli circumcisi, id est Judæi et proselyti, erant fideles, Deique veri cultores; incircumcisi, erant gentiles et infideles. Tropologice S. Hieronymus: «Cor, ait, circumcidimus cultello Dei, et aufertur de corde nostro præputium, quando turpes cogitationes nequaquam exeunt de corde nostro, nec de nobis dicitur: Impinguatum est cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt. Ergo et caro similiter circumcidatur, ut nequaquam faciamus terrena opera, quæ pro necessitate corporis facere compellimur, cibum capere, et potum et somnum et uti vestibus: quæ tunc circumcidimus, si non ad delicias, et ad luxuriam, et ad inertiam, sed ad necessitatem naturæ, et corporis istius sustentaculum cuncta facimus. Qui bibit vinum propter stomachum, et frequentes infirmitates, et odit ebrietatem, circumcidit carnem suam, etc. Et sic circumcisi ingrediamur Sanctuarium Dei. Audiant hoc Episcopi atque presbyteri, et omnis ordo Ecclesiasticus, ut non inducant filios alienos incircumcisos corde et carne, ne polluant domum ejus.» Et offertis panes meos, adipem et sanguinem. «Offertis,» scilicet per alienigenas jam dictos. Ita Vatablus, qui censet hic taxari Judæos, quod cum ipsi deflexissent ad idola, in templum inducerent Gentilium sacerdotes, qui ritu suo idolis sacrificarent. Simplicius Maldonatus explicat, q. d. Offertis mihi panes et victimas, quas ab alienigenis accepistis; hoc enim vetitum erat Lev. XXII, 25, ubi dicitur: «De manu alienigenæ non offeretis panes Deo vestro, et quidquid aliud dare voluerit, quia corrupta et maculata sunt omnia.» Virginitatem B. Mariæ, teste Canisio lib. II Marial. cap. VI. Quocirca ter hic clausa dicitur porta hæc, ut significetur Deiparam virginem fore ante partum, in partu, et post partum, ait Galatinus, lib. VII De Arcan. fidei, cap. XIV. Tropologice, porta hæc templi, id est cœli significat omnem gratiam, omniaque dona e cœlis a Deo per B. Virginem, utpote portam, ad nos descendere. Hæc enim porta non tantum est porta, sed et solium gloriæ Dei, puta thronus veri Salomonis, a quo omne bonum ad nos derivatur. Ipsa est arca testamenti, ipsa clypeus omnibus in se sperantibus, ipsa stella maris, ipsa domina, advocata, mediatrix nostra, ipsa urbs fortitudinis, ipsa civitas refugii, ipsa propitiatorium altissimi. «Ipsa Virgo virginum, Sancta sanctorum, lumen cæcorum, justorum gloria, peccatorum venia, gratiæ inventrix, mediatrix salutis, restauratrix sæculorum, reverenda Angelis, desiderata gentibus, Prophetis et Patriarchis præcognita, electa ex omnibus, prælata omnibus,» ait S. Bernardus, epist. 74. Ipsa navis institoris de longe portans panem, ipsa mater misericordiæ, ipsa signum magnum in cœlo, ipsa prodigium et miraculum sæculorum. Nam «illius est mater, cujus Deus est pater,» ait S. Bernardus, serm. 3 super Missus est: «Deum enim peperit, et de Deo concepit.» Idem serm. 3 in Salve, Regina: «Propter hanc, ait, totus mundus factus est, et hæc gratia Dei plena est, et per hanc homo redemptus est, Verbum Dei caro factum est, Deus humilis et homo sublimis.» Rursum porta hæc significat hominibus e terra in cœlum per B. Virginem, quasi portam, intrandum et ascendendum esse. Quocirca ipsa vocatur scala Jacob, janua cœli, porta paradisi, mater salutis, domina Angelorum, regina mundi, Sanctissimæ Trinitatis filia, sponsa, parens; nimirum filia Patris, parens Filii, sponsa Spiritus Sancti. Hinc passim doctores docent medium efficacissimum ad assecurandam sibi æternam felicitatem esse, si quis cultui B. Virginis se addicat, ab eaque poscat dirigi rectis itineribus in viam portumque salutis. Ipsa enim est gloria Jerusalem, ipsa mulier amicta sole, habens in capite coronam stellarum duodecim. Ipsa mater, uti Christi, ita christianorum omnium, puta Ecclesiæ tam militantis, quam triumphantis. Exempla plurima horum omnium per singula sæcula moderni plures, tam qui de B. Virgine, quam qui in catechismum scripsere, collegerunt. Denique S. Bernardus, serm. 4 De Assumpt.: «Sileat, ait, misericordiam tuam, Virgo beata, si quis est, qui invocatam te in necessitatibus suis sibi meminerit defuisse.» Et mox: «Quis ergo misericordiæ tuæ, o benedicta, longitudinem et latitudinem, sublimitatem et profundum queat investigare? Nam longitudo ejus usque in diem novissimum invocantibus eam subvenit universis. Latitudo ejus replet orbem terrarum, ut tua quoque misericordia plena sit omnis terra. Sic et sublimitas ejus civitatis supernæ invenit restaurationem, et profundum ejus sedentibus in tenebris et in umbra mortis obtinuit redemptionem. Per te enim cœlum repletum est.» Denique B. Virgo vocatur porta Orientalis, quia, ut exponit S. Ambrosius, libro De Instit. virg. cap. VII, generavit Christum, qui est sol justitiæ, et cujus nomen est Oriens, Zachar. III, 8. Hæc omnia paucis parensque et eleganter complexus S. Augustinus, serm. 14 De Natali Domini: «Quid, ait, est porta in domo Domini clausa, nisi quod Maria semper erit intacta? Et quid est: Homo non transit per eam, nisi quia Joseph non cognovit eam? Et quid est quod Deus solus intrat et egreditur per eam, nisi quia Spiritus Sanctus imprægnavi eam? Et quid est quod clausa erit in æternum, nisi quia Maria virgo ante partum, virgo in partu, virgo post partum? Dicat ergo Maria: Porta facta sum cœli, janua facta sum Filio Dei. Illi facta sum janua clausa, qui post suam resurrectionem ingressus est per ostia clausa, qui natus de ventre meo, me matrem dimisit intactam. Adimplevit ventrem meum divinitate, et uterum meum non evacuavit castitate: nec in conceptione inventa sum sine pudore, nec in parturitione inventa sum cum dolore.» Symbolum portæ Orientalis semper clausæ denotat utramque Virginis conceptionem fuisse intemeratam et immaculatam, scilicet tam activam, qua concepit et peperit Christum, cujus nomen est Oriens, Zach. III, quam passivam, qua ipsa concepta et orta est quasi aurora consurgens, et mater Solis orientis. Quocirca sapienter et solerter D. Joannes d'Avila, nostri ævi in Hispania prædicator Apostolicus, et ex eo Noster P. Ribadeneira in Vitis Sanct. tractans de Conceptione B. Virg. die 8 decemb. ex crebra certaque experientia tradunt, singulare et efficax remedium contra tentationes carnis ad conservandam castitatem esse, si tentatus B. Virginem invocet, opemque ab ea poscat per immaculatam ejus conceptionem et angelicam puritatem, qua concepta est, et qua pariter ut virgo concepit Dei Filium; atque in honorem utriusque conceptionis hymnos vel preces aliquas recitet. Sane constat plures Sanctos per B. Virginem, donum virginitatis vel castitatis impetravisse. Ipsa enim est rubus ardens incombustus, Exod. cap. III, 2, qui uti a se, ita et a Mose, aliisque sibi fidelibus flammas concupiscentiæ repellit. Ipsa est fons sibi aliisque signatus, ac puteus aquarum viventium, quæ ardorem carnis restinguunt, Cant. IV. Ipsa lilium inter spinas, ipsa sanctuarium Dei, ipsa altare thymiamatis, ipsa hortus conclusus, ipsa speculum sine macula, ipsa virga Mosis, ipsa vellus Gedeonis, ipsa turris eburnea, ipsa pulchra ut luna, electa ut sol, ipsa terribilis dæmonibus ut castrorum acies ordinata. Hisce enim titulis B. Virgo a Patribus salutatur et ab Ecclesia in Litaniis invocatur.
44:8
8. Posuistis custodes observationum mearum (hebraice משמרתי mismarti, id est custodiæ meæ) in sanctuario meo (scilicet in templo) vobismetipsis, id est pro vestro arbitratu, non pro mea voluntate. Nam posuistis custodes templi, qui in illud admittunt incircumcisos, quos ego nolui et vetui. Aliter Vatablus, q. d. Ordinastis sacerdotes Gentilium, qui templum vestrum custodirent in eoque sanctificationes, id est sanctas hostias, pro vobis offerrent.
44:10
10. Sed et Levitæ, qui longe recesserunt a me in errore filiorum Israel (q. d. Levitæ illi, qui cum Israelitis coluerunt idola, indeque in alia scelera prolapsi sunt) et portaverunt iniquitatem suam. Et significat ideo, q. d. Ideoque pænam suæ iniquitatis reportarunt, scilicet captivitatem Babylonicam. Aliter Vatablus; vertit enim in futuro: Luent pænam iniquitatis suæ, quam eis intento vers. 11 et 13, ut scilicet rejiciantur in gradum laicorum, sintque æditui et janitores templi. Distinguit hic Deus duo genera Levitarum, ait S. Hieronymus, scilicet unum eorum qui cum populo secuti sunt idola. Tempore enim Manassis, Achaz, aliorumque regum impiorum et idololatrarum populus pariter fuit idololatra; et ex Levitis plurimi, ne gradu suo exciderent, captantes gratiam regis et populi, idolis serviebant, iisque inter sacrificandum juxta suum gradum ministrabant. Alii vero constantes in fide et suo officio steterunt, malentes suo gradu et gratia regum et populi excidere quam conscientiam lædere. Illi vocantur hic filii Sadoc: fuit enim Sadoc verus et fidelis Dei pontifex; et posteri ejus, qui patris virtutem secuti sunt, præterito ejus filii tum progenie, tum imitatione nuncupantur. Hisce ergo sancit et confirmat Deus ministerium sacerdotale, priores vero punit excludendo illos a sacerdotio, et deturbando eos ad officia vilissima ædituorum et lanionum ad mactandas victimas. Hoc est quod subdit: 11. Erunt in sanctuario meo æditui, q. d. Pro sacerdotali officio, ait S. Hieronymus, qui holocaustum, et victimas, omneque sacrificium offerre consueverant, redigentur in ultimum gradum, et erunt janitores domus in ignominiam sempiternam, ut ab universo populo intrante et exeunte videantur, de quam sublimi dignitate, ad quem ultimum gradum pervenerint.» Sic Ecclesia olim Episcopos et presbyteros lapsos in Arianismum aliamve hæresin, recipiebat quidem ad pænitentiam, sed privabat officio sacerdotali, et sæpe redigebat ad communionem laicam: sed postea, invalescente lapsorum numero, multos in pristinum sacerdotii gradum restituit. Quod deplorant ait S. Hieronymus: «Quomodo, ait, sibi sacerdotale et pontificale assumunt fastigium, et audent offerre victimas Deo, cultores quondam idolorum? Sed, ut ardentissimus poeta testatur, quidquid a multis peccatur multum est, multitudo peccantium impetrabiliorem fecit impiis veniam, ut qui redacti in laicos, pristina sacrilegii sui scelera debuerant deplorare, nunc resupini in pontificali solio sedeant, et ructent nobis simulate fidei nauseas, imo opertæ fidei aperta compendia. Audiant igitur salutem sero, et observent præcepta omnipotentis Dei: Omnis alienigena incircumcisus corde, et incircumcisus carne, non ingredietur Sanctuarium meum, licet ille sit filius, licet cognatione sociatus.»
44:12
12. Pro eo quod ministraverunt illis, quia populo in idololatria servierunt, ideo illi, etiam ab idololatria revocato, perpetua servitute obstricti manebunt, ait Maldonatus. Idcirco levavi manum meam (id est elata manu juravi) super eos et (id est quia, vel quod) portabunt iniquitatem suam, per hanc ignominiæ, puta irregularitatis suæ pænam jam dictam.
44:16
16. Et custodiant cæremonias meas. Hebraice est, et custodiant custodiam meam, id est fungantur per omnia officio sacerdotis: illi enim competit custodia templi et sacrorum. Ita Vatablus. 17. Cumque ingredientur portas atrii interioris, id est atrii sacerdotum. Alii intelligunt Sanctum sanctorum, quasi hic præcipiatur, ut pontifex illud expiaturus in die expiationis vestiat se tunica linea, uti præcepit Deus Levit. XVI, 2 et sequent. Sed Sanctum sanctorum non vocatur atrium. Vestibus lineis. Tunica enim linea erat vestis communium sacerdotum, ex lege Exodi cap. XXIX, 8. Hic mystice significatur nos mundos conscientia debere tractare sancta Dei Sacramenta, ait S. Hieronymus. in ipsius triumpho, et Luc. XVI, 19, de divite avaro byssinis vestito. In eadem vero veste, prout est sanctitatis et religionis symbolum, hæc omnia optimum habent significationem. Nihil enim honorificentius, nihil præstantius atque gloriosius spiritu principali, quo Deus suos amicos confirmat. Nullæ sunt deliciæ, quæ veræ sanctitatis delicias ulla ex parte æquare possint; nullæ opes quæ cum ipsius opibus valeant comparari. Ita Alcazar in Apoc. I, 13, not. 11. Alias linei vestitus sacerdotalis causas recensui Exod. XXVIII, 39. Nec ascendet super eos quidquam laneum. Linum differt a lana, quod hæc est propria brutorum animantium vestis; linum vero est nobilis plantæ medulla, quæ hominum industriæ abdita asservatur. Unde Apuleius in Apologia: Lana, inquit, segnissimi corporis excrementum, pecori detracta, jam inde Orphei et Pythagoræ scitis profanus vestitus est. Itaque lanea vestis videtur desidiam atque segnitiem indicare: et in lino saltem major multo diligentia significatur. Secundo, mira est lini tenuitas atque subtilitas; quod valde perpendit Plinius in thorace illo, qui in Rhodiorum insula in templo Minervæ ostendebatur, cujus singula fila 365 filis constabant. Hieronymus etiam in id Ezechielis XVI: «Cinxi te bysso,» ait, tenuissima ex bysso fila texuntur in veste pontificis. Hoc aptum imprimis est, ut denotetur hanc mysticam veræ sanctitatis vestem, non crasso (quod aiunt) filo, sed tenui atque subtili esse texendam. Tertio, linum ingentem utilitatem hominibus affert, orbem terrarum, ait Plinius, ultro citroque portat. Quibus verbis ponderat magna commoda, quæ ex lino ad navigationem sequuntur; vela enim, quibus naves uti solent, ex lino generatim conficiuntur. Unde linum ipsum est præcipuum instrumentum, cujus ope ac subsidio maxima navigia tot ac tantis oneribus stipata, se mari committant, et in remotissima littora navigent. Ex semine parvo nascitur linum quasi gracilis et humilis avena, ut eo ingentes opes ac merces utilissimæ, ex aliis provinciis in alias advehantur. Quod mirifice repræsentat quam utilis sit toti terrarum orbi Christi fidelium sanctitas, quæ secundo divini Spiritus flamine, cœlestes opes ac merces plane divinas ad barbaras etiam gentes, et longissime dissitas nationes comportat. Summa etiam utilitas lini est, quod ex eo tentoria fiant et vela etiam in atriis, aut locis aliis patentibus tendi solita, quæ solis ardorem arceant. Non secus justorum sanctitas reipublicæ umbraculum est ab æstu, et vitæ humanæ forum spiritualiter inumbrat, ut salutarius homines vivant. Quarto, magnus erat optimi lini, id est byssi, splendor et pretium. Siquidem Achaica byssus auri pondere vendebatur, ita ut uncia byssi centum argenteis nummis appenderetur, aut secundum novum monetæ valorem, centum decem; et libra duodecim unciis constans mille et ducentos argenteos valeret; seu (nova ratione) 1320, quo pretio sericum in trigintas libras vendi solet. Quin addit Pausanias, Judææ byssum Achaica fuisse præstantiorem. Si igitur magnum ipsius splendorem cum ingenti pretio, et magnis ejus deliciis consideremus facile intelligimus, byssum apte deservire ad opes, gloriam atque delicias denotandas: quippe quæ res erat principum valde propria. Vide Genes. XLI, 42, de byssina Josephi stola. Et intrinsecus, in Sancto, adolendo thymiama, accendendo lucernas, et ponendo panes propositionis.
44:18
18. Et non accingentur in sudore, id est in loco sudoris, q. d. Parte media corporis cingent se, non autem ad pectus, vel ad axillas, in quibus facile sudatur. Ita Chaldæus, Hebræi, Maldonatus et alii. Secundo et potius: «Non accingentur in sudore,» id est ita arcte ut sudent. Ita Vatablus. Nam Septuaginta vertunt: Non accingentur violenter, q. d. Non accingant se violenter et constricte instar vinctorum; ne in ministeriis sacerdotalibus et Leviticis inhabiles fiant, et tenere et cædere victimas, attrahere quoque nequeant, et discurrere, ait S. Hieronymus.
44:19
19. Cumque egredientur ad populum, etc., vestient se vestimentis aliis (profanis et communibus), et non sanctificabunt populum in vestibus suis, id est ne sanctificent populum, «qui ad sanctificationem se non præparavit, ut sit Domini Nazaræus,» ait S. Hieronymus; profana enim ex contactu sacrorum fiebant sacra, juxta legem Exod. XXX, 29. Ita Vatablus et Maldonatus. Vetat Deus sacra profanari, et ad profanos usus adhiberi, ne sacrorum majestas vilescat, fiatque toti vulgo communis.
44:20
20. Caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondent. Perperam hæc contra tonsuram monachorum torquet Hortensius Landus, lib. De Persecutione barbarorum. Pro quo nota: Sacerdotibus Judæorum prohibita fuit rasura, Levit. XXI, 5; non quod in se mala esset, sed quia minus decora, et ne viderentur similes sacerdotibus gentilium, in quorum vicinia habitabant, qui toto capite raso idolis sacrificabant, ut patet ex epistola Jeremiæ, Baruch. VI, 30. Quod idipsum ex se non esset malum patet, quia Ezechiel, qui erat sacerdos, jubetur a Deo radi, cap. V, 1; et, Numer. VI, Nazaræus completo tempore voti jubetur radi. Hinc et Paulus rasus est, Act. XXI, 24. Ergo tantum ob viciniam idololatrarum prohibebantur sacerdotes Judæorum radi. Quæ forte causa erat cur tempore Optati Milevitani, S. Hieronymi et Ambrosii, christiani sacerdotes non raderentur, sed tonderentur. Nam, adhuc ipsorum tempore, erant sacerdotes Isidis et Serapidis, qui caput radebant, ut S. Hieronymus hic et S. Ambrosius, epist. 36, testantur. Postquam autem illa causa cessavit, nil absurdi faciunt, qui ad aliquid sacrum significandum caput radunt. Ita Bellarminus, lib. II De Monachis, cap. XI. Moraliter, S. Gregorius, part. II Pastor. cap. VII, in fine: «Quia, inquit, cuncti qui præsunt, habere quidem sollicitudines exteriores debent, nec tamen vehementer iis incumbere, sacerdotes recte et caput prohibentur radere, et comam nutrire, ut cogitationes carnis de vita subditorum, nec a se funditus amputent, nec rursum ad crescendum nimis relaxent. Unde et bene dicitur: Tondentes tondeant capita sua, ut videlicet curæ temporalis sollicitudinis et quantum necesse est provideant, et tamen resecentur citius, ne immoderatius excrescant.»
44:24
24. Stabunt in judiciis meis, legibus et præceptis meis insistent, ut ex illorum præscripto judicent, litesque dirimant.
44:25
25. Quæ alterum virum non habuerit (quæ secundo non nupserit) in quibus contaminabuntur, q. d. Licebit sacerdoti accedere ad funus patris officii et pietatis causa, ut eum sepeliat, et hoc casu licebit ei se legaliter contaminare, sive inducere sibi irregularitatem legalem, quæ ob funera contrahitur: hæc enim cedere debet pietati paternæ. Pontifici vero nullum, ne patris quidem, funus prosequi licebat, vide dicta Levit. XXI, 11. Voluit Deus hac sanctione avocare animos sacerdotum ab affectu humano, quo homines amant sanguine junctos et cognatos, ideoque in eorum morte lugent et plangunt: nimirum voluit sacerdotes ab hoc affectu esse liberos, ut animum totum a cognatis rebusque caducis, ad Deum et divina transferrent, utque resurrectionem et æternitatem jugiter cogitarent, earumque fidem atque spem et verbo et facto alios docerent. Hac ergo de causa pontifex nec patrem, nec matrem lugere poterat: «Postulat enim, ait Philo, lib. II De Monarchia, lex in eo viro præstantiorem hominibus indolem; quippe qui Deo sit familiaris præ cæteris, velut in quodam divinæ humanæque naturæ confinio, ut hoc mediatore Deus propitietur hominibus.» Hæc sacerdotes veteris Testamenti, conjugiis, filiis et familiæ illigati: quid jam faciant sacerdotes et Episcopi novi Testamenti, quos Deus cælibes et illiberes esse voluit, ut a curis terrenis ad cœlestia mentem transferrent, eamque totam in Deo bonisque æternis defigerent? Quare sapienter monet S. Basilius in Constit. monast. cap. XXIII: «Scientes itaque intolerabile detrimentum hujus erga cognatos affectus, fugiamus illorum curam, tanquam diabolicam ad nos impugnandum armaturam.» Sed ecce, inquit doctor sapiens, hisce Satan invidens insidias ex latere ponit, dum cognatos pro filiis substituit, eosque curandos, et imo sensim ad summos opum et dignitatum gradus provehendos esse suggerit; in illis extollendam et perpetuandam esse familiam; in illis conservandum et celebrandum apud posteros nomen. Ita nimirum: Cum factor rerum privaret semine clerum, Ad Satanæ votum successit turba nepotum. Hæc est fraus, hic laqueus diaboli, hæc petra scandali, in quam non pauci alias boni impingunt, ut ab hoc cognatorum affectu se vinci et vinciri sinant, iisque opes et status jugi cura et studio sine fine accumulent, etiam e bonis Ecclesiæ, cum animæ et salutis suæ suorumque gravi periculo. Gliscit enim, serpit et crescit hæc cupiditas instar ignis latentis, quo magis illi indulgetur, tandemque fit insaturabilis, et in immane evadit incendium. Ita sacerdotes, qui cœlestes esse debebant, fiunt terreni, et summi fiunt imi: ita quos animo excelso omnia humana despicere, illisque altiores esse, aliosque idipsum docere oportebat, ad ea conversi prolabuntur, mentemque sublimem ad infima hæc deprimunt. O curvæ in terras animæ, et cœlestium inanes! Quam hi a Christi et priscorum patrum virtute degenerant! Non loquor de illis, qui consanguineis pauperibus subveniunt, vel eos qui digniores aut sibi et Ecclesiæ aptiores promovent: hoc enim si moderate fiat, pietati, charitati et prudentiæ est consentaneum, ut docet D. Thomas, II II part. Quæst. CLXXXV, art. VII, ad 2. Loquor de iis qui non nisi affectum sequuntur, ideoque indignos promovent, vel dignos immodice locupletant. Christus Dominus moriturus matrem unicam et dilectissimam, eamque pauperem non Josepho ab Arimathia, nobili et diviti; sed Joanni pariter pauperi commendavit. Christus cognatis suis, Jacobo et Joanni, non opes et delicias, sed calicem passionis suæ propinavit. Cum enim mater eorum pro eis interpellaret, diceretque: «Dic ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dextram tuam, et unus ad sinistram in regno tuo; respondens Jesus dixit: Nescitis quid petatis: potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Dicunt ei: Possumus. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis, sedere autem ad dexteram vel sinistram non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo,» Matth. XX. S. Petrus vocatus a Christo, omnem carnalem erga uxorem et filiam Petronillam affectum exuit et deposuit, easque sanctas esse maluit, quam opulentas: unde cum uxor ad martyrium duceretur, non aliud egit, non aliud dixit, quam: «Heus tu, memento Domini,» uti refert Clemens Alexandrinus, lib. VII Stromat. S. Paulus de Ecclesiasticis ita sancit, II Tim. II, 4: «Nemo militans Deo implicat se negotiis sæcularibus, ut ei placeat cui se probavit.» Idem, epist. 1 ad Timoth. Episcopum Ephesi, cap. VI, 6, taxat Ecclesiasticos, qui existimant quæstum esse pietatem: «Est enim, inquit, quæstus magnus pietas cum sufficientia,» græce αὐταρκία, id est animo suis paucisque contento. «Nihil enim intulimus in hunc mundum, haud dubium quod nec auferre quid possumus. Habentes autem alimenta et quibus tegamur, his contenti simus.» S. Cyprianus a conjugio assumptus ad Episcopatum Carthaginiensem, adeo uxorem et liberos non ditavit, non evexit, ut bona sua in pauperes erogarit, curamque uxoris et filiorum plane a se abdicaverit, eamque Cæcilio presbytero commiserit, relinquens eis dotem quæ tantum ad necessaria vitæ sufficeret, uti refert Pontius diaconus in ejus Vita. Audi et sequere exemplum magni Augustini, de quo ita scribit Possidonius in Vita ejus, cap. ult.: «Nec suos consanguineos vel in proposito, vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit. Quibus dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et cæteris erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent.» S. Hilarius Episcopus Pictavensis unicam filiam Abram nomine, quam ante Episcopatum in conjugio susceperat, aspirantem ad conjugium adeo non promovit, ut ex adverso suavi exhortatione eam ad virginitatem Deo offerendam, vitamque religiosam capessendam inflexerit. Ita habet ejus Vita. Plura recensui Num. XXVII, in fine. Præclare S. Gregorius, lib. VII Moral. cap. XIV, cum dixisset de nonnullis, qui mundum et mundana superant et calcant, de iis subdit: «Sed tamen adhuc vinculo carnalis cognationis obligati, dum amori propinquitatis indiscrete deserviunt, ad ea sæpe per affectum cognationum redeunt, quæ jam et cum proprio despectu subegerant: cumque plus quam necesse est carnis propinquos diligunt, retracti exterius a cordis parente dividuntur. Quo itaque isti nisi in rete ambulant, quos a præsenti sæculo inchoata jam vitæ perfectio solverat, sed inordinatus amor terrenæ cognationis ligat? Hinc enim veritas dicit, Luc. XXI: Si quis venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et uxorem, et filios, et fratres, et sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus esse discipulus.» Quocirca recte S. Hieronymus ad Heliodorum: «Aries, inquit», iste pietatis, erga parentes et cognatos, «quo fides quatitur, Evangelii retundendus est muro: Mater mea, et fratres mei hi sunt, qui faciunt voluntatem Patris mei qui in cœlis est. Si credunt Christo, faveant mihi pro ejus nomine pugnaturo: si non credunt, mortui sepeliant mortuos suos.» Et Climachus, grad. 3: «Melius est, inquit, contristare parentes, quam contristare Dominum Jesum: hic enim nos creavit et salvavit, illi sæpe suos amando perdiderunt. Amor Dei, ipsiusque sanctum desiderium exstinguit in anima carnalem parentum amorem: qui autem utrosque in uno corde claudi posse putat, is seipsum decipit. Ne te moveant tuorum lacrymæ, ne tu tibi ipsi æternas lacrymas parias.» Quocirca Deus ipse, Deuter. XXXIII, 11, per Mosen Levitas veteris Testamenti collaudans, quod parentes et cognatos in devia et idola abeuntes occidissent, ideoque eis benedicens, ait: «Qui dixit patri suo, et matri suæ: Nescio vos; et fratribus suis: Ignoro vos, et nescierunt filios suos; hi custodierunt eloquium tuum, et pactum tuum servaverunt; judicia tua, o Jacob! et legem tuam, o Israel! Ponent thymiama in furore tuo, et holocaustum super altare tuum. Benedic, Domine, fortitudini ejus, et opera manuum illius suscipe.» Multo magis Levitæ novi Testamenti, sibi dictum putent illud Christi: «Non veni pacem mittere, sed gladium; veni enim separare hominem adversus patrem suum,» etc., Matth. X, 34; gladio enim, id est vehementi ictu et conatu, opus est, ut quis affectum hunc erga parentes et cognatos, ita naturæ infixum, divellat et discindat. Rursum sibi dictum putent illud Dei ad Abraham: «Egredere de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, et veni in terram quam monstravero tibi,» Gen. XII, 1. Et illud: «Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Melchisedech.» Hic enim inducitur (esto habuerit) in Scriptura, «quasi sine patre, sine matre, sine genealogia,» ut ait Apostolus, Hebr. VII, 3, ut indicet sacerdotes parentum oblivisci debere, ac si cœlestes et de cœlo lapsi essent. Sic enim hoc viscoso cognationis glutino expediti, omnes suas curas in communibus Ecclesiæ commodis, uti obligantur, curandis defigent. Posteriori ævo eximium et omnibus sæculis celebrandum hac in re exemplum dederunt plures Romani Pontifices, ut alios innumeros inferioris classis et notæ præteream. Benedictus XII Pontifex anno Domini 1334, nullum e suis propinquis ad ullum Ecclesiæ munus promovit, dictitans, «Pontificem non habere propinquos,» eum enim quasi Melchisedech terra et hominibus esse celsiorem. Qua de causa tantæ omnibus fuit venerationi, tamque charus, ut eo post annum septimum defuncto, funus ipsius uberrimis universorum lacrymis celebratum sit. Par ei fuit Benedictus XI, anno Domini 1303, qui matrem pauperem ad se accedentem gratulationis causa, ideoque cultiori habitu indutam, agnoscere noluit, dicens: «Illa non est mater mea; nam mater mea inops est, nec sumptus habet ad tam pretiosas vestes comparandas.» Quibus illa verbis icta, et pudore suffusa abscessit; sed paulo post propriis et tenuibus vestibus induta rediit, ac tum Pontifex surgens e sede: «Hæc, ait, est mater mea, non illa prior,» inter quæ verba amanter eamdem amplexatus est. Suppar his fuit Nicolaus IV, anno Domini 1288, qui in cognatos ita affectus erat, ut iis nil se plus debere diceret quam minimis bono. Ita Platina, Baronius, et alii in Vitis eorumdem. Ex adverso probro viris sanctis datum est, quod propinquis plus æquo essent addicti; imo iidem divina censere vindictam, seroque errorem suum cognovere et damnarunt. Memorabile exstat exemplum in S. Udalrico Augustano Episcopo, qui anno Domini 971, episcopatum resignans in Adalberonem nepotem suum, licet sapientia et virtutibus conspicuum, moriturus ad Dei judicium raptus, per visum accepit se ea de causa pœnis purgatoriis mancipandum. Audi auctorem Vitæ ejus, cap. XXVI: «Quadam die quasi de gravi somno expergefactus, ei assidentibus ait: Heu, heu, quod meum nepotem Adalberonem unquam vidi: quia pro eo quod ei secundum suum desiderium consentiebam, nolunt (cœlites) me impunitum in suum recipere consortium.» Quocirca Udalricus post mortem purgatorium subiit, et nepos ejus Adalbero anno sequenti repentina morte exstinctus est. Hæc recensens Cardinalis Baronius, merito hoc epiphonema subjungit: «Potentissimum diaboli telum est amor affinium, quo etiam Sanctos appetit, quod, secundum Apostolum, nemo carnem suam odio habet, sed fovet et nutrit eam.» Sane crebro nepotes suis patruis Prælatis nimis iis indulgentibus, multarum molestiarum, litium, bellorum, et non raro infamiæ, melancholiæ, morborum ac mortis præsentis, utinam non et æternæ, sunt origo et causa: cujus rei exempla funesta hoc sæculo vidimus multa, eaque illustria. Expergiscimini, Ecclesiastici, evigilate, Prælati: heroum filii, in vos nepotes, noxæ. «Filii hominum, ut quid diligitis vanitatem, et quæritis mendacium? Quid prodest homini, si nepotibus universum mundum lucretur, animæ vero suæ detrimentum patiatur? aut quam dabit homo commutationem pro anima sua?» inquit æterna Veritas, et Sapientia summa. Facite ergo in vita, quod in hora mortis, in die judicii (in quo frater non redimet, nec redimet nepos?) in horizonte, inquam, æternitatis optabitis fecisse. O Jesu dulcissime! da nobis hanc sapientiam, ordina in corde nostro charitatem, ut parentes et cognatos non nisi secundum te, per te, in te et propter te diligamus; ut dum eos diligimus, eos in te, et te in ipsis, uti lex tua sancta jubet, diligamus.
44:26
26. Et postquam fuerit emundatus (ab hac immunditia legali) septem dies numerabuntur ei, antequam liceat ei ad ministerium sacerdotale accedere. Ecce nova est sanctio in novo templo: nam in Levitico nil tale præscribitur. Ita Vatablus. Aliter R. Salomon et Maldonatus, q. d. «Postquam fuerit emundatus,» id est separatus a mortuo, «septem dies numerabuntur ei,» quibus exspectetur, nec liceat ei ad altare accedere.
44:27
27. In die introitus sui (quo die primum introibit templum) offeret pro peccato suo decimam partem ephi similæ, uti tradunt Hebræi, et lex ipsa præscribit, Levit. VI, 20.
44:28
28. Non erit autem eis hæreditas. Sic legendum est cum S. Hieronymo in Comment. et Romanis, scilicet cum negatione non. Male ergo quidam codices eam tollunt, et legunt affirmative. Constat enim sacerdotes non habuisse hæreditatem in Israel: ita enim præcipit lex, Deut. XVIII, 1; unde subdit: Ego enim possessio eorum, q. d. Possidebunt sacerdotes meas, non hæreditates, sed victimas, oblationes et primitias mihi debitas, et a populo dandas. Moraliter egregie S. Hieronymus Nepotianum clericum instruit dicens: «Igitur clericus, qui Christi servit Ecclesiæ, interpretetur primo vocabulum suum, et nominis definitione prolata, nitatur esse quod dicitur. Si enim κλῆρος græce, sors latine appellatur: propterea vocantur clerici, vel quia de sorte sunt Domini, vel quia ipse Dominus sors, id est pars, clericorum est. Qui autem vel ipse pars Domini est, vel Dominum partem habet, talem se exhibere debet, ut et ipse possideat Dominum et possideatur a Domino. Qui Dominum possidet, et cum Propheta dicit: Pars mea Dominus, nihil extra Dominum habere potest. Quod si quippiam aliud habuerit præter Dominum, pars ejus non erit Dominus: verbi gratia, si aurum, si argentum, si possessiones, si variam supellectilem, cum istis partibus Dominus pars ejus fieri non dignabitur. Si autem ego pars Domini sum, et funiculus hæreditatis ejus, nec accipio partem inter cæteras tribus, sed quasi Levita et sacerdos vivo de decimis, et altari serviens altaris oblatione sustentor: habens victum et vestitum, his contentus ero, et nudam crucem nudus sequar. Obsecro itaque te, et repetens iterum iterumque monebo; ne officium clericatus genus antiquæ militiæ putes, id est ne lucra sæculi in Christi quæras militia, ne plus habeas, quam quando clericus esse cœpisti, et dicatur tibi: Clericorum non proderunt eis. Nonnulli enim sunt ditiores monachi, quam fuerant sæculares, et clerici, qui possideant opes sub Christo paupere, quas sub locuplete et fallace diabolo non habuerant: ut suspiret eos Ecclesia divites, quos mundus tenuit ante mendicos. Mensulam tuam pauperes et peregrini, et cum illis Christus conviva noverit. Negotiatorem clericum, et ex inope divitem, ex ignobili gloriosum, quasi quamdam pestem fuge. Ignominia sacerdotis est, propriis studere divitiis. Natus in paupere domo, et in tugurio rusticano, qui vix milio et cibario pane rugientem saturare ventrem poteram, nunc similam et mella fastidio: novi et genera et nomina piscium, in quo littore concha lecta sit calleo: sapporibus avium discerno provincias, et ciborum me raritas, ac novissime damna ipsa delectant.»
44:29
29. Victimam et pro peccato. Quærit S. Hieronymus cur Propheta hic repetat ea, quæ sancita sunt in Levitico, ac respondet: «Ut videlicet quæ in mentibus hominum sunt, vel legendi negligentia, vel audiendi contemptu et oblivione deleta; viva voce innoventur, quæ non sint scripta calamo et atramento, sed spiritu et verbo Dei,» scilicet mystice et spiritualiter. Et omne votum. Hebraice כל חרם col cherem, id est ut Aquila, Symmachus et Theodotion, omne anathema. Vide de cherem et anathemate dicta Levit. XXVII, 28.
44:30
30. Et primitiva omnium primogenitorum. Est pleonasmus: eadem enim sunt primitiva, quæ primogenita, q. d. Primitias omnes, sive animalium quæ pecora gignunt, sive fructuum, quos profert tellus, puta primitias vini, olei, frumenti obtinebunt sacerdotes. Et primitiva ciborum vestrorum. Hebraice, pastarum vestrarum, id est panum confectorum ex primitiis frugum vestrarum. Primitias enim panum offerebant sacerdoti in Pentecoste. Allegorice, ex hoc loco, et ex Levitico, ac Num. XVIII, 11 et seq., docet S. Clemens primitias omnium rerum dandas esse sacerdotibus et Episcopis: «Episcopum, inquit, oportet ut patrem diligere, ut regem metuere, ut dominum honorare, offerendo in benedictionem vestram fructus vestros, et opera manuum vestrarum: tribuendo, inquam, ut sacerdoti Dei primitias vestras, et decimas vestras, primitias frumenti, vini, olei, pomorum, lanæ, et quidquid Dominus Deus vobis suppeditat: et erit oblatio tua accepta in odorem suavitatis Domino Deo tuo; et benedicet Dominus operibus manuum tuarum, et multiplicabit bona terræ tuæ; quia benedictio super caput impertientis.» Ita ipse lib. II Constit. Apostol. cap. XXXIV. Ut reponat benedictionem. Hebraice: Ut requiescere faciat benedictionem, q. d. Dabis primitias Deo, id est Dei sacerdoti, ut Deus benedicat domui tuæ dando tibi frugum, quarum primitias ei obtulisti, abundantiam, eamque jugem et stabilem: hoc enim significat vox requiescere.
44:31
31. Omne morticinum. Hæc vetantur omnibus, etiam laicis, Levit. V, 2 et seq. Sed maxime sacerdotibus: hos enim decet cæteris esse puriores et sanctiores. Mystice, Lyranus in fine libri: «Describitur, ait, sacerdotum genus, habitus, modus, victus et actus.» Circa primum, etc., dicitur quod sint filii Sadoc, qui interpretatur justus: et per hoc designatur, quod Ecclesiæ ministri debent esse per imitationem specialem filii Christi, qui dicitur antonomastice Justus, Isai. XLV: «Rorate, cœli, desuper, et nubes,» etc. Unde Joannes Apostolus de se, et sibi similibus dixit I epist. cap. III: «Videte qualem charitatem dedit nobis Pater, ut filii Dei nominemur, et simus.» Quantum ad secundum, dicitur quod habeant vestes lineas, per quas in ministris Ecclesiæ designatur mentis et corporis puritas. Et subdit: quod femoralia linea operiant turpitudinem carnis suæ: per quod significatur, quod in ministris Ecclesiæ nihil turpitudinis aut dissolutionis in verbo, gestu, vel facto debeat apparere. Unde dicitur Exodi XIX: «Sacerdotes qui accedunt ad me, sanctificentur, ne percutiam eos.» Dicitur etiam supra de sacerdotibus, quod in aliis vestibus ministrent in templo, et in aliis habitent cum populo: quod impletum videtur in novæ legis sacerdotio. Quantum ad tertium, dicitur quod sacerdotes comam non nutriant, sed attondentes tondeant. Per quod significatur tonsura clericalis in ministris novæ legis. Quantum ad quartum vero, dicitur quod sacerdotes non comedant captum a bestia, nec per se mortuum. Per quod designatur, quod ministri Ecclesiæ non debent de rapina, vel alio illicito vivere. Item de sacerdotibus dicitur, quod vinum non bibant quando ingressuri sunt templum. Per quod intelligitur, quod in ministris Ecclesiæ esse debet sobrietas, et potissime quando debent celebrare. Tunc enim in eis requiritur non solum jejunium Ecclesiæ, sed etiam naturæ. Quantum ad quintum, dicitur quod celebrent divinum Officium, et quod doceant populum, quid sit mundum et immundum, et quod in dubiis determinent quid sit tenendum. Per quod designatur, quod in ministris Ecclesiæ debet esse devotio, ad debite celebrandum divina; et sacræ Scripturæ cognitio, ad docendum populum, quæ sunt licita, et quæ illicita, et ad determinandum quæ in dubiis sint tenenda. Ista tamen cognitio major requiritur, secundum quod aliquis in Ecclesiæ gradu majori constituitur. Propter quod de ignorantibus dicitur, Ose. IV: «Quia repulisti scientiam repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi.»
44:10
LEVITI (EBR. LĒWĪ, PLUR. LĒWĪJĪM; GR. LĒWĪJĪ, PLUR. - AI)
… di fedeltà jahwistica, onde furono scacciati da Teroboam (II Par. 11, 13-14; 13, 9; I Reg. 12, 21); i discendenti di alcuni sacerdoti, che in quell'occasione e nei decenni successivi si erano adattati all'idolatria, furono poi degradati a semplici L. (Ez. 44, 10-14; ibid. 48, 13) i traviati sono detti semplicemente L.). Sotto i sovrani successivi i L. appaiono anche in altre funzioni: di maestri di religione al popolo (II Par. 17, 8), addetti …
44:15
… Prevalenza che diviene esclusività dopo l'esilio (cf. Ez. 40, 46; 44, 15 sg.). …
… Ind., XVIII, 1, 2) e sebbene i «figli di Sadoc» (Σαβδοῦα) siano ricordati già in Ez. 40, 46; 44, 15; 48, 11 come sacerdoti nel nuovo Tempio (cf. Eccli. ebr. 51, 12), i s. entrano nella storia come partito, o setta, soltanto al tempo dei Maccabei (v.), in contrasto con i farisei, …
44:23
… (sacrifici vari e modalità, condizioni della purità, criteri della lebbra, ecc.), a quanti li interrogavano; cf. Agg. 2, 11; Mal. 2, 6-9. I depositari e dispensatori della t. erano i sacerdoti: Mich. 3, 11; Ier. 2, 8; 18, 18; Soph. 3, 4; Ez. 7, 26; 22, 16; 44, 23 (cf. Lev. 14, 57); cf. Hab. 1, 2-4 e Lam. 2, 9. Affidata al sacerdozio (cf. II Reg. 17, 27-28; II Par. 15, 3), la t. esigeva l'assoluta fedeltà a certi principi di purità morale e …
44:29
… Questi ultimi sarebbero opere di persone deliranti (In Is. 64, 4: PL 24, 646; In Ez. 44, 29-30: PL 25, 443) o sognanti (In Mt. 23, 35: PL 26, 180).
44:30
L'ebraico specifica: bikkūrim (Volg. primitiae) i primi frutti maturi dei campi e degli alberi; e rē'ēth bikkūrē ha-'ādhāmāh (=l'accadico rēlētī), in greco ἐπικρὴ τῶν πρωτογεννημάτων τῆς γῆς; Ex. 23, 19; Ez. 44, 30; ecc., il meglio di tali frutti.
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.