By the heare of the prophets head and beard powled, and diuersly destroyed, 5. is signified the destruction of the Iewes. 10. The fathers and sonnes eating one an other, 12. in extremitie of pestilence, famine, and sword.
1And thou, son of man, take thee a sharp knife that shaveth the hair: and cause it to pass over thy head, and over thy beard: and take thee a balance to weigh in, and divide the hair.E tu figliuolo dell'uomo prendi un ferro affilato da radere i peli, e menalo attorno alla tua testa, e alla tua barba, e prenditi una bilancia, e fa la divisione del pelo.AND thou sonne of man take thee a sharpe knife, shauing the heares: and thou shalt take it and draw it ouer thy head, and ouer thy beard: and thou shalt take thee a ballance of weight, and shalt diuide them.Et tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum, radentem pilos, et assumes eum et duces per caput tuum et per barbam tuam, et assumes tibi stateram ponderis et divides eos. 2A third part thou shalt burn with fire in the midst of the city, according to the fulfilling of the days of the siege: and thou shalt take a third part, and cut it in pieces with the knife all round about: and the other third part thou shalt scatter in the wind, and I will draw out the sword after them.La terza parte la metterai sul fuoco nel mezzo della città, finiti che siano i dì dell'assedio; e presa un'altra terza parte la toglierai col ferro intorno alla città, e l'altra terza parte la spargerai al vento: e io sguainerò la spada dietro ad essi.The third part thou shalt burne with fire in the middes of the citie, according to the accomplishing of the dayes of the siege: and thou shalt take a third part, and cut it with the knife in the circuite therof: but the other third part thou shalt scatter into the wind, and I wil draw the sword after them.Tertiam partem igni combures in medio civitatis, juxta completionem dierum obsidionis, et assumes tertiam partem, et concides gladio in circuitu ejus: tertiam vero aliam disperges in ventum, et gladium nudabo post eos. 3And thou shalt take thereof a small number: and shalt bind them in the skirt of thy cloak.E di questa ne piglierai un piccol numero, e li legherai all'estremità del tuo pallio.And thou shalt take therof a smal number: and shalt binde them in the skirt of thy cloke.Et sumes inde parvum numerum, et ligabis eos in summitate pallii tui: 4And thou shalt take of them again, and shalt cast them in the midst of the fire, and shalt burn them with fire: and out of it shall come forth a fire into all the house of Israel.E di questi pure alcuni ne torrai, e li arenerai in mezzo al fuoco, abbruciandoli, e ne uscirà fuoco per tutta la casa d'Israele.And of them againe thou shalt take, and shalt cast them forth in the middes of the fire, and shalt burne them with fire: and out of it shal come forth a fire into al the house of Israel.et ex eis rursum tolles, et projicies eos in medio ignis, et combures eos igni, et ex eo egredietur ignis in omnem domum Israël.
5Thus saith the Lord God: This is Jerusalem, I have set her in the midst of the nations, and the countries round about her.Queste cose dice il Signore Dio Questa è la Gerusalemme, cui io fondai in mezzo alle genti, e le loro terre in torno a lei.Thus saith our Lord God: This is Ierusalem, I placed her in the middes of the Gentils, and countries round about her.Hæc dicit Dominus Deus: Ista est Jerusalem: in medio gentium posui eam, et in circuitu ejus terras. 6And she hath despised my judgments, so as to be more wicked than the Gentiles; and my commandments, more than the countries that are round about her: for they have cast off my judgments, and have not walked in my commandments.Ed ella ha disprezzati i miei giudizj per esser empia più che le genti, e i miei precetti (ha violati) più che le genti, che le stanno d'intorno; perocché rigettarono i miei giudizj, e non han camminato secondo i miei comandamenti.And she hath contemned my iudgements, so that she was more impious then the Gentils: and my precepts more then the landes, that are round about her. For they haue cast away my iudgements, and in my precepts they haue not walked.Et contempsit judicia mea, ut plus esset impia quam gentes, et præcepta mea ultra quam terræ quæ in circuitu ejus sunt: judicia enim mea projecerunt, et in præceptis meis non ambulaverunt. 7Therefore thus saith the Lord God: Because you have surpassed the Gentiles that are round about you, and have not walked in my commandments, and have not kept my judgments, and have not done according to the judgments of the nations that are round about you:Quindi queste cose dice il Signore Dio: Perché voi avete sorpassate le genti, che vi stanno d'intorno, e non avete camminato secondo i miei precetti, e non avete adempiuti i miei giudizi, e non avete seguitato il costume delle genti, che sono intorno a voi;Therfore thus saith our Lord God: Because you haue passed the Gentils, that are round about you, & haue not walked in my precepts, & haue not done my iudgements, and according to the iudgements of the nations, which are round about you, you haue not wrought.Idcirco hæc dicit Dominus Deus: Quia superastis gentes quæ in circuitu vestro sunt, et in præceptis meis non ambulastis, et judicia mea non fecistis, et juxta judicia gentium quæ in circuitu vestro sunt non estis operati, 8Therefore thus saith the Lord God: Behold I come against thee, and I myself will execute judgments in the midst of thee in the sight of the Gentiles.Per questo così dice il Signore Dio: Eccomi a te: ed io stesso adempierò in mezzo a te i miei giudizj in faccia alle genti:Therfore thus saith our Lord God: Behold I to thee, and I myself wil do iudgements, in the middes of thee in the eyes of the Gentils.ideo hæc dicit Dominus Deus: Ecce ego ad te, et ipse ego faciam in medio tui judicia in oculis gentium:
9And I will do in thee that which I have not done: and the like to which I will do no more, because of all thy abominations.E farò contro di te quel, che mai non ho fatto, e cose tali, che mai le simili io non farò, a motivo di tue abbominazioni.And I wil doe in thee that which I haue not done: and the like wherof I wil doe no more for al thine abominations.et faciam in te quod non feci, et quibus similia ultra non faciam, propter omnes abominationes tuas. 10Therefore the fathers shall eat the sons in the midst of thee, and the sons shall eat their fathers: and I will execute judgments in thee, and I will scatter thy whole remnant into every wind.Per questo in mezzo a te i padri mangeranno i figliuoli, e i figliuoli mangeranno i padri loro, e adempirò in mezzo a te i miei giudizj, e spergerò a tutti i venti gli avanzi tuoi tutti quanti.Therfore the fathers shal eate the sonnes in the middes of thee, and the sonnes shal eate their fathers: and I wil doe iudgements in thee, and I wil scatter al thy remnant into euerie winde.Ideo patres comedent filios in medio tui, et filii comedent patres suos: et faciam in te judicia, et ventilabo universas reliquias tuas in omnem ventum. 11Therefore as I live, saith the Lord God: Because thou hast violated my sanctuary with all thy offences, and with all thy abominations: I will also break thee in pieces, and my eye shall not spare, and I will not have any pity.Per questo io giuro, dice il Signore Dio: Perchè tu hai profanato il mio santuario con tutte le tue immondezze, e con tutte le tue abbominazioni, io pure ti estirperò, né s'impietosirà l'occhio mio, e io non avrò misericordia.Therfore I liue, saith our Lord God: Vnles for that thou hast violated my sanctuarie in al thine offences, and in al thine abominations: I also doe breake thee, and mine eye shal not spare, and I wil not haue mercie.Idcirco vivo ego, dicit Dominus Deus, nisi pro eo quod sanctum meum violasti in omnibus offensionibus tuis et in cunctis abominationibus tuis, ego quoque confringam: et non parcet oculus meus, et non miserebor. 12A third part of thee shall die with the pestilence, and shall be consumed with famine in the midst of thee: and a third part of thee shall fall by the sword round about thee: and a third part of thee will I scatter into every wind, and I will draw out a sword after them.Una terza parte de' tuoi morrà di peste, e sarà consunta dalla fame in mezzo a te; e una terza parte di te perirà di spada intorno alle tue mura; e una terza parte di te spergerò a tutti i venti, e sguainerò dietro ad essi la spada.The third part of thee shal dye with the pestilence, & shal be consumed with famine in the middes of thee and a third part of thee shal fal by the sword round about thee: and thy third part I wil scatter into euerie wind, and I wil draw a sword after them.Tertia pars tui peste morietur, et fame consumetur in medio tui, et tertia pars tui in gladio cadet in circuitu tuo: tertiam vero partem tuam in omnem ventum dispergam, et gladium evaginabo post eos.
13And I will accomplish my fury, and will cause my indignation to rest upon them, and I will be comforted: and they shall know that I the Lord have spoken it in my zeal, when I shall have accomplished my indignation in them.E sazierò il mio furore, e sopra di essi farò, che si posi il mio sdegno, e mi consolerò: E allorché io avrò sfogata sopra di loro la mia indegnazione, conosceranno, che io il Signore pel mio zelo ho parlato.And I wil accomplish my furie, & wil make mine indignation rest in them, and wil be comforted: & they shal know that I the Lord haue spoken in my zele, when I shal haue accomplished mine indignation in them.Et complebo furorem meum, et requiescere faciam indignationem meam in eis, et consolabor: et scient quia ego Dominus locutus sum in zelo meo, cum implevero indignationem meam in eis. 14And I will make thee desolate, and a reproach among the nations that are round about thee, in the sight of every one that passeth by.E ti renderò un deserto, e lo scherno delle nazioni, che ti stanno all'intorno, a vista di tutti i passaggieri.And I wil make thee a desert, and a reproch to the nations, that are round about thee, in the sight of euerie one that passeth by.Et dabo te in desertum, et in opprobrium gentibus quæ in circuitu tuo sunt, in conspectu omnis prætereuntis: 15And thou shalt be a reproach, and a scoff, an example, and an astonishment amongst the nations that are round about thee, when I shall have executed judgments in thee in anger, and in indignation, and in wrathful rebukes.E tu sarai l'obbrobrio, e la maledizione, e l'esempio, e lo stupore delle genti circonvicine, quando avrò esercitati contro di te i giudizj miei col furore, e coll'indegnazione, e colle vendette dell'ira.And thou shalt be a reproch, and blaspemie, an example, and astonishment amongst the nations, that are round about thee, when I shal haue done iudgements in thee in furie, and in indignation, and in the rebukes of anger.et eris opprobrium et blasphemia, exemplum et stupor in gentibus quæ in circuitu tuo sunt, cum fecero in te judicia in furore, et in indignatione, et in increpationibus iræ. 16I the Lord have spoken it: When I shall send upon them the grievous arrows of famine, which shall bring death, and which I will send to destroy you: and I will gather together famine against you: and I will break among you the staff of bread.Io Signore ho parlato: Quando io scoccherò contro di loro le saette orribili della fame, che porteranno la morte, e le quali io lancerò per isperdervi, e la fame raunerò contro di voi, e torrò a voi il sostentamento del pane.I the Lord haue spoken: When I shal send verie sore arrowes of famine vpon them: which shal be mortiferous, and which I shal send to destroy you: and I wil gather famine vpon you, and wil breake among you the staffe of bread.Ego Dominus locutus sum: quando misero sagittas famis pessimas in eos, quæ erunt mortiferæ, et quas mittam ut disperdam vos: et famem congregabo super vos, et conteram in vobis baculum panis:
17And I will send in upon you famine, and evil beasts unto utter destruction: and pestilence, and blood shall pass through thee, and I will bring in the sword upon thee. I the Lord have spoken it.E spedirò contro di voi la fame, e le fiere crudeli, fino allo sterminio, e passeggeranno nelle tue strade la pestilenza, e la strage, e la spada farò piombare sopra di te: Io il Signore ho parlato.And I wil send in vpon you famine, and very sore beastes euen to destruction: and pestilence, and bloud shal passe through thee, and the sword I wil bring in vpon thee. I the Lord haue spoken.et immittam in vos famem et bestias pessimas, usque ad internecionem: et pestilentia et sanguis transibunt per te, et gladium inducam super te. Ego Dominus locutus sum.
5:1
Year of the World 3409.
That. Hebrew, "the scissors of clippers." The same term is used for clipping sheep as for cutting hair. Shaving was not probably then in use.
Calmet
Balance, to shew that God does nothing unjustly. (Calmet)
Haydock
The hair. Literally, "them." (Haydock)
This was to be done before he lay down. Hew was to burn, cut, and divide the hair as the siege represented on the tile advanced, to denote that some should perish in the city by famine, others by the sword, while a few should be scattered among the nations: yet of these a small number should be gathered round Godolias, and perish with him, or in Egypt, etc., and the rest be thence led captive to Babylon.
5:2
Third. Septuagint and Theodotion read "a fourth," as also [in] ver. 12., (Calmet) thus assigning half to be burnt by death (pestilence) and famine. The other half of the people falls a prey to the sword and to captivity. The pestilence, famine, and the sword, were the three usual scourges left to David's choice, (2 Kings xxiv.) which here destroy each a fourth part, while the rest become captives. Yet even of this third or fourth part, many engage in civil broils, and perish. St. Jerome hints that the Septuagint is interpolated from Theodotion, ver. 12, and that their version only comprised the pentateuch. But the other books went at least under the same title; and there must be some mistake in the words asterisked, since they occur in the Hebrew, Vulgate, etc., third being only substituted for fourth: "And a fourth part of thee shall fall by the sword." The Hebrew is rather less degrading to the Jews, as there would be thus at most one-third preserved, instead of a part only of one-fourth. See Deuteronomy 27:4., and Jeremias 52:28.
Haydock
Take. Septuagint add here, "a fourth part; and shalt burn it in the midst of it; and a fourth thou shalt cut," etc. (Haydock)
R. Salom
He was thus to deal with a part of the hair during 390 days, (Menochius) or at the end of them. (R. Salom.)
5:4
Calmet
Out of it. Some rose up against Godolias, Jeremias xl., etc. (Calmet)
Haydock
The divisions of the Jews brought on the persecution of Epiphanes, (Sanctius) and introduced Pompey. (St. Jerome) (Haydock)
5:5
5:7
Calmet
Surpassed in numbers, (Symmachus) or rather in wickedness. (Chaldean) (Calmet)
Haydock
Septuagint, "because you have been incited by the," etc. (Haydock)
Judgments. You have been less attached to my service than the Gentiles have been to their idols. Some think that not is here superfluous, as it is omitted [in] Ezechiel 11:12. But it is wrong to imitate the Gentiles, and worse to surpass them in crimes.
5:9
St. Jerome
Like. The ruin of Jerusalem by the Chaldeans was terrible, (Calmet) but that by the Romans was more so. (St. Jerome)
The reasons were different.
5:10
Worthington
Fathers. This is not specified in history. Famine prevailed, 4 Kings 25:3.; and we find something similar, Lamentations 4:10., (Calmet) and Baruch 2:(Worthington)
It is probable, therefore, that these threats were realized. (Theodoret) (Deuteronomy 28:53.)
Haydock
Scatter. Literally, "winnow." (Haydock)
The Jewish nation was never again all together in the promised land.
5:12
Haydock
Pestilence. Septuagint, "death;" so they usually denote pestilence. They add, "and a fourth part of thee shall be," etc., ver. 2. (Haydock)
5:13
Comforted, or revenged, Ezechiel 24:14., and Isaias 1:24.
5:14
Haydock
And a. Septuagint, "and thy daughters (dependances. Calmet) round," etc. (Haydock)
5:15
Worthington
Scoff. Literally, "blasphemy;" which is here used improperly, to denote derision. (Worthington)
5:16
Menochius
Arrows; inclemency of the seasons, etc., which bring on famine. (Menochius)
5:17
St. Jerome
Beasts. They usually take possession of abandoned countries. (St. Jerome)
The Chaldeans may also be meant, Ezechiel 17:3.
5:2
In other cities of Iuda nere Ierusalem.
5:10
Ieremie, Lament. 2 and Baruch. ch 2 prophecied of the same distresse by samine in the siege of Ierusalem.
5:15
Blasphemie is here taken improperly, and signifieth that other nations shal not only reproch Ierusalem, but also •a••• and scoffe at her miseries.
5:1
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 70.2
… Hosea took a wife of whoredoms, Gomer the daughter of Diblaim, and this harlot bore him a son called Jezreel or the seed of God. Isaiah speaks of a sharp razor which shaves “the head of sinners and the hair of their feet;” and Ezekiel shaves his head as a type of that Jerusalem which has been an harlot,
5:7
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Decease of His Brother Satyrus 2.72
… “And the bones came together, each one to its joint. And I beheld, and, lo, sinews and flesh were forming upon them, and skin came upon them from above, and there was no Spirit in them.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 72
And when any one surpasses in negligence those who are far inferior; wherewith in Ezekiel He doth charge them, saying, “Not even according to the judgments of the nations hast thou done.”
5:1
1. GLADIUM ACUTUM, RADENTEM PILOS. — Id est gladiolum, vel cultrum acutum, sicut novaculam tonsorum, ut habent Hebraeus, Septuaginta, Vatablus et alii. Hic gladius, et, ut Septuaginta, rhomphaea, significat tum Dei iram, ut exponit Maldonatus; tum Dei voluntatem, puniendi et exscindendi Judaeos, ut Vatablus; tum Dei vindicem potestatem, ut Polychronius; tum, ut aptissime S. Hieronymus, Nabuchodonosorem carnificem Judaeorum, qui instar gladii et novaculae, Hierosolymae capillos, id est decorem et pulchritudinem; ac barbam, id est virilitatem, scilicet robur omne, puta juvenes speciosos, ac viros robustos ex Judaea resecuit. Barba enim symbolum est virilitatis, coma libertatis et nobilitatis. Unde Absalom nutriebat caesariem, et Nazaraei Deo consecrati, quasi filii Altissimi, comam fovebant, Numer. VI. Vide dicta Levit. cap. XIX, 27. Quocirca apud priscos ingens erat probrum barbam alicui praescindere aut vellere, quasi hoc ipso virilitatem et virile decus ipsi abstulissent. Hinc Horatius, Serm. lib. I: Barbam tibi vellunt Lascivi pueri. Et Persius: Si Cynico barbam petulans Nonaria vellit. Hinc proverbium: 'Barbam vellit mortuo leoni,' qui ferox et contumeliosus est in prostratum. Mirantur gentiles Dionysium Siculum, quia ausus est Aesculapio barbam auream detrahere. Sic Hanon illusit legatos Davidis, radens dimidiam partem barbae eorum, II Reg. X, 4, quam injuriam bello et gentis excidio ultus est David. Hac ergo barbae rasura, Propheta adumbrat Judaeorum, non tantum excidium, sed et summam ignominiam et opprobrium. Moraliter, disce hic hominem coram Deo esse quasi unum pilum. Quod ergo nobis caput est capillis densum, hoc Deo est orbis refertus hominibus. Ne caesaries luxuriet, tondetur: et ne hominum progenies nimis excrescat, demetitur a Deo. Quae enim regio omnes caperet, quae tellus aleret? Etenim 'dii nos quasi pilas,' imo quasi pilos, 'habent,' ait Plautus. Defluit pilus e capite, quis curat? Perit homo, quid Deo decedit? Et tamen (quae Dei est dignatio) pilos hosce suos tuetur Deus. Nam 'capillus de capite vestro non peribit,' ait Apostolis suis Christus: quia 'etiam capillus unus suam habet umbram,' uti dixit Mimus Publianus. Rursum, Deus abradit eos qui sunt pilo tenus viri, et barba tenus sapientes, id est qui extrinsecus prae se ferunt habitum viri cordati et sapientis, cum intrinsecus nil habeant viri, nil cordis et sapientiae, quales erant hi Judaei. Sic Lucianus ridet Philosophorum profundam barbam, in eunucho Bagoas, dicens: 'Si philosophum oporteat ex barba metiri, hircos primam laudem ablaturos.' Hoc competiit Juliano Apostatae, qui philosophum se ex barba prolixa ostentabat. Recte Plutarchus in Symposiacis: 'Neque, inquit, barbam alere, aut gestare vile pallium philosophum facit; neque lineis vestiri, Isiacos,' hoc est Isidis sacerdotes. Quocirca apud priscos Romanos, barbati, proverbiali joco vocabantur homines priscis ac simplicibus moribus rusticanaeque veritatis; unde Juvenalis: Facile est barbato imponere regi. Romani enim sero coeperunt barbam radere, et tondere. Tonsores enim primi, ut scribit Plinius, lib. VII, cap. LVII, 'in Italiam ex Sicilia venere, post Romam conditam anno CCCC LIV, adducente P. Licinio Mena, ut auctor est Varro: ante intonsi fuere.' Duces, — duci facies per tonsorem: nec enim commode ipse caput suum tondere poterat. Tropologice, pili sunt curiositates, superfluae cogitationes, appetitiones, illecebrae et vanitates mundi: has Ezechiel, id est vir fidelis, resecet oportet, easque gladio et igne, id est mortificatione et puro Dei amore, consumat, ideoque superflua in pauperes per eleemosynam effundat. Dum enim hoc igne amoris Dei et proximi consumuntur, vertuntur in holocaustum Deo gratissimum. STATERAM PONDERIS, — qua scilicet res ponderari solent, aut quae justa sit, et probati ponderis. Haec statera, sive libra, significat aequitatem divinae justitiae et vindictae, quam temperat et moderatur clementia, ne modum, non justitiae (hoc enim fieri nequit), sed humanitatis et benignitatis excedat.
5:2
2. TERTIAM PARTEM IGNI COMBURES. — Ignis significat pestem et famem, quae tertiam partem pilorum, id est civium Hierosolymitanorum quasi ignis denigravit, adussit, voravit, patet vers. 12. Pestis enim physice est quasi ignis comburens, et inflammans corpora. In medio civitatis, — in qua versaris, juxta Chobar in Chaldaea; aut potius in medio Jerusalem, quam in latere descripsisti. Ita Vatablus, Maldonatus et R. David. JUXTA COMPLETIONEM. — Id est, ut Vatablus vertit: Postquam impleti fuerint dies obsidionis, scilicet 390, quibus volui te decumbere ante laterem, in quo obsidionem urbis delineasti, ut hac ratione repraesentares dies arctissimae obsidionis Jerusalem, q. d. Post dies 390, et alios 40 tui decubitus, facies de pilis tuis ea quae hic praescribo. Aliter alii, q. d. Combure ex pilis aliquos quotidie, donec dies obsidionis 390 compleantur. Et assumes tertiam partem (pilorum tuorum); ET CONCIDES GLADIO IN CIRCUITU EJUS, — Urbis scilicet. Gladius hic repraesentat gladium Chaldaeorum. Nam Judaei, qui cum Sedecia, aut ante, ex urbe fugere subdole conabantur, hi omnes a Chaldaeis caesi sunt circum et juxta urbem. Rursum, dum urbem caperent Chaldaei, obvios quosque in ea trucidarunt. TERTIAM VERO ALIAM DISPERGES IN VENTUM. — Hi fuerunt, qui cum Johanan filio Caree fugerunt in Aegyptum, Jerem. XLIII. Item omnes qui in Babylonem abducti, vel fuga vage huc illucque dilapsi et dispersi sunt. ET GLADIUM NUDABO (ita Romana, Hebraea, Chaldaeus, Septuaginta. Perperam ergo aliqui codices legunt, nudabis) POST EOS. — Nam Chaldaei Judaeos in Aegyptum fugientes persecuti, ibi eos cum Aegyptiis trucidarunt, uti minatus eis erat Jeremias, cap. XLII, 16.
5:3
3. INDE (ex tertia et ultima parte) SUMES (paucos capillos), ET LIGABIS EOS IN SUMMITATE (id est extremitate vel ora) PALLII TUI. — Significat, Dei providentia et clementia, aliquot Judaeos a vastatione Chaldaica servatos; ita Apollinaris: scilicet eos, qui cum Jeremia, eo suadente, se dediderunt Nabuchodonosori cum Joachin: hinc melius accipias reliquias profugorum Judaeorum, Dei providentia servatas in seminarium et propaginem gentis suae: hi enim, quasi angulo pallii Domini colligati, protecti sunt Dei praedestinatione et protectione. EX EIS RURSUM TOLLES, ET PROJICIES EOS IN MEDIO IGNIS, — quem scilicet in medio lateris, in quo obsidionem descripserat, accenderat, ex quibus subito flamma sublata universam urbem descriptam lambere coepit, et delere. Hi sunt, ait Apollinaris, qui post reversionem ex Babylonia, ob nova peccata a Macedonibus, praesertim Antiocho Epiphane grassante instar ignis, interempti sunt. Item, et magis, qui a Tito et Romanis caesi et capti sunt: tunc enim tota domus Israel eversa est, de quo plura vers. 9. Denique Galatinus, lib. IV De Arcanis fidei, cap. XXI, ex priscis Rabbinis haec refert ad stragem Judaeorum, quam post Titum fecit Adrianus Imperator in Judaea, praesertim in urbe Bitter, ubi et eorum ducem occidit qui se vocabat Barchochebas, id est filium stellae (dicebat enim se divinitus missum, esseque stellam de qua praedixit Balaam, Num. XXIV: 'Orietur stella ex Jacob,' quasi ipse, excusso Romanorum jugo, lucem et libertatem Judaeis esset allaturus), cum revera esset Barchesba, id est filius mendacii, puta impostor; fingebat enim se esse Messiam. Quocirca Adrianus cecidit ad quinquaginta Judaeorum millia, totamque gentem protrivit. Vide Eusebium, lib. IV Histor. cap. VI.
5:4
4. Et ex eo, — scilicet populo, ita S. Hieronymus; vel 'ex eo,' scilicet parvo numero, vers. 3. (Septuaginta vertunt, ex ea, scilicet urbe), q. d. Ex eo, scilicet populo reduce, ignis scelerum egressus est, quae fuit causa ultimi excidii. Nam primum ob scelera traditi sunt Antiocho: deinde ob necem Christi, eorum filii cum urbe et templo, Romanorum gladio, fame, peste, incendio perierunt. Secundo et melius, 'ex eo,' scilicet reliquo populi conjecti in ignem, id est, ignitam Antiochi persecutionem, egredietur ignis, id est incendium tum ambitionis et discordiae inter principes sacerdotum, indeque omne genus flagitiorum; tum consequentis calamitatis, crudelitatis omnis et vastitatis. Ita Apollinaris. Nam Menelaus, Jason, Alcimus, et alii proditores Judaei, ambientes pontificatum et dignitates, cum eas legitime obtinere non possent apud suos, profugerunt ad Antiochum, eumque incitarunt in perniciem suae gentis, cladesque illas, quae narrantur in libris Machabaeorum. Vide I Machab. cap. VII, vers. 5, et lib. II, cap. III, vers. 4, et Josephum, lib. XII Antiquit. cap. VII. Rursum, inter ipsos Machabaeos ortum de regno litigium, ipsos et gentem perdidit. Nam Hyrcanus et Aristobulus, de regno inter se concertantes, fuerunt causa cur Pompeius et Romani Judaeam sibi subjugarint: quod gentilium jugum non ferentes Judaei, cum illud excutere vellent, tandem plene a Tito et Vespasiano excisi sunt. Quocirca allegorice haec aptant ad necem Christi a Judaeis crucifixi, qui ignis et causa fuit hujus excidii, ait Apollinaris; nam tunc tota domus Israel eversa est. Quod ex paucis illis pilis, quos in summitate pallii sui colligarat, aliquot comburit, eo etiam bellum civile inter Godoliam et Ismaelem, quod fusius describitur Jerem. XL et seqq., significari aliqui volunt; qui motus civiles Chaldaeis occasionem praebuerunt auferendi e Judaea etiam minimum quemque, nec quemquam relinquendi, ut vel ulla essent rerum novarum semina; vide Jerem. LII, 30.
5:5
5. Ista est Jerusalem, in medio gentium, q. d. Hoc schemate, scilicet tui capitis et capillorum, repraesentatur Jerusalem; Jerusalem, inquam, quam ego Deus olim posui quasi mundi caput, et quasi reginam in medio Gentium, ut ei ipsae, quasi ancillae, custodes essent et stipatores. Ita Polychronius et Scholiastes. Quocirca Posui eam, et in circuitu ejus terras — gentium; scilicet, Jerusalem a septentrione habet Scythiam, Armeniam, Pontum; ab oriente, Asiam; ab occidente, Europam; ab austro, Libyam, ait Apollinaris. Unde Ezech. XXXVIII, 12, vocatur umbilicus terrae, et Psalm. LXXIII, 12, medium terrae; quia Jerusalem est in quarto climate ex septem, in quae dividitur terra habitabilis. Idque feci hoc fine, ut omnes gentes in vita spiritali, puta in religione rebusque divinis, ait Theodoretus, a Jerusalem omnem sensum et notitiam, puta pietatem, fidem et legem, quae dirigit gressus hominum ad salutem, acciperent. Verum hoc ipsa adeo non praestitit, ut potius ab eis impietatem didicerit, atque ipsa olim magistra veritatis, et exemplar pietatis, facta sit discipula erroris et impietatis, atque in ea mox magistros suos, scilicet alias gentes, superarit; juste ergo excidio a me destinatur, ita S. Hieronymus et Chaldaeus; Jerusalem ergo et templum erant quasi centrum terrae, imo quasi ejus caput, fundamentum, fons et cor; utpote ex qua tanquam ex centro, lucis splendor in omnem terram, tanquam ex corde spiritus vitalis; tanquam ex capite aliarum provinciarum et gentium, sensus, motio et concitatio ad ambulandum in via Domini; denique tanquam ex centro, linearum deductio, omnis boni et precum ac votorum perfectio exspectanda erat; ac tanquam ex fonte, rivulorum derivatio in alias regiones; et tanquam ex fundamento stabilitas aliarum provinciarum. Symbolice, nota hic: Sicut homo est parvus mundus, ita mundus est magnus homo, cujus membra sunt provinciae et gentes, caput est Jerusalem, tum quia in altissimo monte Sion erat sita, Isaiae II, 2, 3; tum quia ex ea, quasi capite, in totum corpus universi derivabatur sensus, id est Dei cognitio, et motus, id est vitae et actionum institutio. Sed quia illa suae dignitatis oblita, legem meam, ait Deus, quae illam mundi caput fecerat, abjecit; hinc abradam ejus comam et barbam, id est omnes nobiles et robustos ejus auferam, eamque toti orbi ostentui exponam, et hostibus derelinquam. Dices: Si Jerusalem est caput, quomodo est in medio gentium? Respondeo: Sicut caput est inter duos humeros, quasi in medio duorum laterum hominis: sic Jerusalem, quasi domina, sita erat in medio gentium. Ita et Prado. Adde simile non per omnia esse simile. Aliter R. David, R. Salomon, et ex iis Lyranus haec interpretantur, scilicet de Achab et Sedecia, quos rex Babylonis igne frixit, qui toti Israeli facti sunt in proverbium, ut cum cui maledicere volunt, dicant: 'Ponat te Dominus sicut Sedeciam, et sicut Achab,' Jerem. XXIX, 22. Sed hoc frigidum est et distortum. Quocirca Maldonatus de iisdem accipit, sed hoc sensu, quasi dicat: Hi pseudoprophetae, scilicet Achab et Sedecias, qui persuadebant populo; fore ut nunquam Jerusalem caperetur, causa fuerunt cur rebellaverint Chaldaeis Judaei, urbsque capta et incensa fuerit. Verum, jam ante hoc excidium repraesentavit Propheta in resectione capillorum, eorumque divisione in tres partes; non ergo de illo, sed de alio, quod posterius consecutum est, hic agit. Chaldaeus vertit, pulcher ut sponsus exsultatione universae terrae mons Sion, latera aquilonis, civitas regis magni. Deus in domibus ejus cognoscetur. Ita Pineda, lib. V De Rebus Salom. cap. V, num. 31. Talis est Roma christianis.
5:6
6. Judicia mea, — legem meam, secundum quam judicare debet judex.
5:7
7. Superastis gentes, — scilicet peccatis, et impietate vestra, ejusque facti estis quasi antesignani, uti solent facere apostatae. Secundo, Hebraeum תון hamon, verti potest cum Vatablo et R. David: copia vestra, id est pompa, fastus, luxus, opes, ferocia vestra major fuit quam gentium, q. d. Copiam rerum vobis dedi; vos reddidistis mihi copiam ingratitudinis et scelerum. 'Incrassatus est enim dilectus, et recalcitravit.' Tertio, Septuaginta vertunt: Forma vestra, exemplar vel character, ex gentibus, id est, ut Theodoretus, induistis formam, religionem, mores et impietatem gentium.
5:8
8. JUXTA JUDICIA GENTIUM. — Judicium hic est consuetudo, institutum; sequenti vero versu significat castigationem, q. d. Mores bonos quos habent gentes, non estis secuti. Vel potius, q. d. Gentes deos suos, quantumvis viles et mutos, non mutant, nec relinquunt: vos autem me Deum vivum relinquitis, ut muta idola adoretis; ergo nequiores et stolidiores estis gentibus. Ita Apollinaris et Scholiastes. Judicia. — Id est supplicia, quasi justus ultor, inferam tibi.
5:9
9. FACIAM IN TE QUOD NON FECI, — etiam in diluvio, etiam Sodomis, etiam Pharaoni, etiam Chananaeis, Thren. IV, 6, q. d. Quia, o Jerusalem! fecisti scelera, quae gentes non fecerunt; ego quoque plagas acres tibi infligam, quas gentibus non inflixi. ET QUIBUS SIMILIA ULTRA NON FACIAM. — S. Hieronymus refert hoc ad cladem Judaeorum per Romanos, quae major fuit clade per Chaldaeos: sicut caedes Christi major fuit sceleribus Judaeorum veterum: unde ob eam Judaei dispersi sunt ad omnes ventos, quod hic ait Propheta. Potest tamen referri quoque ad excidium Chaldaeorum, si τὸ ultra accipias strictim, scilicet, q. d. Hac generatione, hoc saeculo, hac temporum memoria: sic enim τὸ ultra, saepe alibi capitur. Nam Prophetae suis Judaeis minantur primo excidium Chaldaeorum, et deinde Romanorum.
5:10
10. PATRES COMEDENT FILIOS, etc., ET FILII COMEDENT PATRES. — Utrumque accidit in excidio tam Chaldaeorum quam Romanorum. Ita Theodoretus. Vide dicta Thren. cap. II, 20, et cap. IV, 10. Nota: Quod matres filios comederint, alibi legimus; quod vero filii comederint patres suos, nusquam legimus: ex hoc tamen loco certum est, id in obsidione Jerusalem contigisse. Aliter Vatablus, q. d. Ideo tanta erit fames ut filii parentibus, et parentes filiis cibos praeripiant. Sed hoc frigidum est et alienum; aliud est enim comedere cibum patrum, aliud comedere patres. Ita Honorio Imperatore tanta Romae fuit annona, rerumque omnium caritas, ut homines hominibus jam imminerent, adeoque palam audita sit vox in circo: 'Pone pretium humanae carni,' uti refert Procopius, lib. II De Bello Gothico. Audi lamentabilem vocem matris occidentis et comedentis filium prae fame, in obsidione Jerusalem per Titum, apud Josephum, lib. VII Belli, cap. VIII: 'Miserum te, ait, infans, in bello, et fame, et seditione, cui te servavero? Apud Romanos etiamsi vixeris, serviturus es: fames autem praevenit servitutem; his vero seditiosi saeviores sunt. Esto igitur mihi cibus, et seditiosis furia, et humanae vitae fabula, quae sola deest calamitatibus Judaeorum.' Et hoc simul dicens occidit filium, coctumque medium comedit.
5:11
11. Idcirco (ob peccata tua) vivo EGO (id est juro per vitam meam), NISI, etc., CONFRINGAM. — Supple, habear mendax, aut peream: τὸ enim אם לא im lo, id est si non, nisi, est Hebraeis formula juramenti exsecratorii, quo se quasi devovent: unde malum, cui se devovent, subticent horroris et boni ominis causa, ut alibi dixi. SANCTUM MEUM. — Hebraice מקדשי micdasci, id est sanctuarium meum, sive templum: radix Hebraea קדש cadas, primo, significat sanctificare; secundo, firmare, stabilire; tertio, purificare. Sic domus Dei dicitur sancta, id est Deo consecrata, quasi stabilis in perpetuum, quae proinde merito debet esse mundissima. Ad tertium hoc, puta ad munditiem, hic respicit Deus, q. d. Domum meam, quae debebat esse mundissima, idolorum, quae in templum intulisti, IV Reg. XXI et XXIII, sordibus violasti et polluisti. IN OMNIBUS OFFENSIONIBUS TUIS. — Hebraice בשקוצים siccutsim, id est exsecrationibus, id est idolis, quae quasi res exsecrabiles, Dei et piorum visum offendunt. Simile est IV Reg. XXIII, 13. Unde mox idola vocat abominationes; ut et Daniel cap. IX, 27: 'Erit in templo abominatio desolationis,' id est idolum Antiochi. CONFRINGAM. — Alludit ad secundam significationem micdasci, id est sanctuarii, q. d. Stabilem statueram mihi domum in templo; sed quia eam polluistis, hinc ego eam ut temporaneam confringam. Unde Chaldaeus vertit: Ego quoque brachium tuum conteram; Hebraice est אגרע egra, quod secundo, potest verti, abradam, ut alludat ad nazaraeos et leprosos, qui ab immunditia et lepra purgabantur radendo pilos corporis, Numer. cap. VI, 9; Levit. XIV, 8, q. d. Sicut illi radendo pilos expiantur: sic ego servans hanc eamdem legem meam, sanctuarium meum, quod polluistis, illud radendo et delendo, purificabo et sanctificabo. Simile est IV Reg. XXI, 13. Tertio, egra verti potest, minuam. Unde R. David sic explicat, q. d. Sicut tu gloriam meam in templo meo minuisti: sic et ego vicissim minuam gloriam tuam. Unde Septuaginta vertunt: Ego etiam abjiciam te. Non parcet oculus. — Parcere est animi, tribuitur vero oculis quasi judicibus: hi enim sunt in amore duces, aeque ac in misericordia; ex qua homo claudit oculos, connivet, eos avertit, dum non potest videre reorum tantam miseriam et supplicium: sed dolet, abstinet ab eo, et parcit. Non parcit, ait S. Hieronymus, Deus ex misericordia: 'Sicut enim clementissimus medicus cupiens putidas carnes et cariosa vulnera adurere cauterio, non parcit, ut parcat; non miseretur, ut magis misereatur,' scilicet vivae carni, ne a vicina putida corrumpatur. Sic facit Deus, dum suos castigat, ut vitia eorum poenasque futuras resecet; aut certe curat ne in alios proserpant.
5:13
13. Requiescere faciam (exsaturabo animum meum eorum poena, deflagrabitque ira mea), ET CONSOLABOR. — Solet enim vindicta esse levamen acceptae injuriae aut contumeliae. Unde Poeta: Est vindicta bonum vita jucundius ipsa. Locutus sum in zelo, — sententiam decrevi irrevocabilem, truculentam, sanguinariam. Zelus, ait Prado, est indignatio ex amore profecta, qua pater charis filiis succenset, vel sponsus sponsae, ob acceptam adulterii injuriam. Unde crescit tantum quantum amor crescit, estque fortis et violenta, ut memoranda adeat facinora. Sic Deus adulterium idololatriae punit, complendo indignationem, id est effundendo omnes iras suas et vindictas.
5:15
15. BLASPHEMIA, — ut omnes te videntes blasphement, id est tibi maledicant, tibi convicientur. Sic enim vulgus blasphemiam vocat quamvis maledicentiam; cum proprie blasphemia sit contumelia, quae Deo vel Sanctis irrogatur. Unde hebraice est גדופם gedupha, quod quodvis convicium et probrum significat. Unde Septuaginta vertunt, στεναχτή, id est eris gemibilis, id est gemens, et digna gemitu, super cujus plaga videntes omnes gemant. Theodotion vertit, δειλαίων vel δειλαίαν, quod alii, infelicem et miseram; alii, perspicuam et expositam ad miserias interpretantur, ait S. Hieronymus. Exemplum, — scilicet infelicitatis, aeque ac improbitatis, ut caeteri tuo malo discant Deum non irritare. Unde hebraice est מוסר musar, id est disciplina, castigatio. Stupor. — Ut caeteri, videntes tuas calamitates, stupeant, quasi attoniti: unde aliqui vertunt, terror. Similes minae sunt Jerem. XIX, 8, et XXV, 9, et alibi. Judicia, — extrema supplicia. Est metonymia: ponitur enim judicium pro poena in judicio decreta. IN INCREPATIONIBUS IRAE. — Id est, ut Septuaginta, castigatione et ultione, quae fit ab irato Deo.
5:16
16. SAGITTAS FAMIS. — Sic vocat, tum fulmina, ventos, procellas, quibus quasi sagittis Deus sternit segetes, famemque inducit; tum locustas, erucas, bruchos, aeruginem, et alias frugum pestes, quibus quasi sagittis famem immittit et jaculatur in homines. Unde subdit: 'Et famem congregabo super vos.' 'Famem,' id est erucas, bruchos, etc., quae famem solent afferre. Ita R. David, Vatablus, Maldonatus et alii. BACULUM PANIS. — Chaldaeus, sustentaculum; Septuaginta, firmamentum panis.
5:17
17. Bestias. — id est Chaldaeos, ait Theodoretus, qui quasi ferino rictu, et unguibus sanguinariis, vos quasi oves decerpent. Secundo, proprie leones et alias bestias immittam in eos qui fugerint Chaldaeos: nam faciam ut in montibus et sylvis latitantes, devorentur a feris. Has bestias Judaeis peccantibus minatus est Moses, Deuter. XXXII, 24; rursum Ezech. cap. XXXIV, 28; item Chananaeis, Exodi XXIII, 28. Sic Deus in Cutheos translatos ab Assyriis in Samariam immisit leones, eo quod non timerent Dominum, IV Reg. XVII, 25. Sic posterioribus saeculis et hoc, subinde lupos, ursos aliasque feras immittit nonnullis provinciis, ad punienda incolarum scelera. Tropologice S. Hieronymus: 'Sed in nostram, ait, Jerusalem (puta in Ecclesiam et in animam) mittuntur bestiae pessimae, quando tradimur in passiones ignominiae, et in reprobum sensum, et conscientiam peccatorum, quae excruciant atque dilacerant animum nostrum. Dissensiones, haereses, schismata, aemulationes, invidiae, tristitiae, detractiones, desideria mala, avaritia, quae est radix omnium malorum, bestiae pessimae sunt. Quae cum fuerint in nobis, meremur audire: Corriget te praevaricatio tua. Precamurque et dicimus: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi.' SANGUIS (id est caedes et strages belli) TRANSIBUNT, — grassabuntur. Sic enim dicitur Psalm. XLI, 8: 'Fluctus tui super me transierunt.' Et Psalm. LXXXVII, 17: 'In me transierunt irae tuae,' id est grassatae sunt in me. Ego Dominus locutus sum, — sic statuo, sic subscribo more regum huic prophetiae, quasi diplomati meo. Moraliter, ex tot signis et portentis, quibus Deus per Ezechielem praemonuit Judaeos de futura vindicta, nota: Solet Deus signis praeviis futuras reipublicae et Ecclesiae calamitates praemonstrare, ut peccatores moneat, et incitet ad poenitentiam, qua eas evadant; justos vero praemuniat ad eas fortiter tolerandas. Ita diluvium mundo inducere noluit, nisi prius de eo futuro per Noe homines admoneret, Gen. VI. Ita cladem Hierosolymae, Moabitarum, Ammonitarum, Aegyptiorum, Babyloniorum, etc., per Isaiam, Jeremiam et Ezechielem praedixit: Babylonis vero excidium Balsasari in pariete praescripsit: mane, tekel, phares, Daniel. cap. V. Judaeae cladem per Antiochum portenderunt acies in caelo visae concurrere, II Machab. V, 2. Ita Judaeis cladem Judaeae per Titum imminentem praesignificavit. Nam supra Jerusalem stetit per annum cometes similis gladio. Rursum, visi sunt in caelo currus, et acies praeliantium. Audita est in templo vox angelorum: 'Migremus hinc.' Jesus quidam Anani filius per septennium assidue clamavit: 'Vae Hierosolymis,' nec flagris compesci ab hac voce poterat, donec in muro clamans: 'Vae Hierosolymis, et mihi,' telo hostili ictus interiit. Ita Josephus, lib. VII Belli, cap. XII. Ita Hunerici, regis Wandalorum, persecutio praesignificata fuit: nam quidam vidit ecclesiam S. Fausti, insolito ornatu, cereis, velis, lampadibus rutilantem: mox vidit succedere Aethiopes, omnemque hunc ornatum dispellere. Alius vidit eamdem ecclesiam turbis hominum refertam, mox porcis et capris repleri. Tertius vidit quemdam grana a paleis eventilantem. Quartus vidit quemdam clamantem: 'Migrate, migrate.' Quintus vidit nubes, rugiente caelo, ingentes jaculari lapides, qui in terra incensi omnes comburebant. Sexto, Paulus Episcopus vidit arborem usque ad caelos ramis florentibus expansam, quae totam Africam opacabat, et ecce venit asinus violentus (Hunericus), qui cervicem ad radicem defricans, eam ad terram elisit. Septimo, Quintilianus Episcopus vidit se super montem stare, e quo conspiciebat gregem innumerabilem ovium suarum, et in medio gregis duae erant ollae nimium bullientes (hae portendebant Hunericum, et Cyrolam Episcopum ejus). Aderant autem ovium occisores, quarum carnes ollis bullientibus demergebant. Ita Victor Uticensis, lib. II Wandal. Circa annum Domini 1017, uti ex Annalibus Francorum refert Baronius, in regione Aquitaniae, temporibus Benedicti VIII, secus maritima, tale prodigium accidit ante solemnitatem S. Joannis Baptistae: tribus diebus de caelo pluit sanguis, qui cadens super carnem hominis, aut super lapidem, non poterat lavari; si vero super lignum caderet, lavabatur. Perterrefecit universas Gallias ejusmodi prodigium, adeo ut Robertus, rex Francorum, scriptis consuleret Fulbertum Episcopum Carnotensem, inter Gallicanos Episcopos doctrina facile principem, cujus de his ad eumdem regem tunc respondentis data exstat epistola, in qua, quid ista portenderent, in fine ita philosophatur: 'Quod autem nuper hujusmodi cruorem in quadam parte regni vestri pluisse audistis; et quod ille cruor ubi supra petram, vel supra carnem hominis ceciderat, ablui non poterat; ubi autem supra lignum ceciderat, facile abluebatur: per haec, tria genera hominum significata esse videntur; per lapidem, impii; per carnem, fornicarii; per lignum vero, quod neque durum est ut lapis, neque molle ut caro, illi qui neque impii sunt, neque fornicarii; cum ergo venerit super illam gentem cui protenditur gladius sive pestilentia designata per sanguinem, si antea duri et molles non fuerint mutati in melius, morientur perpetualiter in sanguine suo; medii vero, per angustiam mortis, vel aliter, poterunt liberari, pro arbitrio secretissimi atque praestantissimi judicis.' Haec ad Robertum regem Fulbertus. Porro consecuta esse bella gravissima in ea provincia, inter Guilielmum Aquitaniae Ducem, et Gaufredum Comitem Andegavensem, quibus seipsos mutuo adversis armis confecerunt, affirmat idem auctor. Ecce triplex portentum, simile triplici portento capillorum Ezechielis hic.
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.