Vse beneuolence towards good men. 10. Trust not enemies ouer much.
1If thou do good, know to whom thou dost it, and there shall be much thanks for thy good deeds.Se tu fai del bene, fa di sapere chi è quegli, a cui tu lo fai e ne' tuoi benefizj avrai molto merito.IF thou wilt doe good, know to whom thou doest it, and there shal be much thanke in thy good deedes.Si benefeceris, scito cui feceris, / et erit gratia in bonis tuis multa. 2Do good to the just, and thou shalt find great recompense: and if not of him, assuredly of the Lord.Fa del bene al giusto, e ne avrai gran mercede, e se non da lui, certamente dal Signore.Doe good to the iust, and thou shalt finde great rewarde: and if not of him, assuredly of our Lord.Benefac justo, et invenies retributionem magnam: / et si non ab ipso, certe a Domino. 3For there is no good for him that is always occupied in evil, and that giveth no alms: for the Highest hateth sinners, and hath mercy on the penitent.Perocché non avrà bene chi fa sempre del male, e non fa limosina; perché l'Altissimo odia i peccatori, e usa misericordia con que', che fan penitenza.For it is not wel with him, that is euer occupied in euil thinges, and that geueth not almes: because the Highest both hateth sinners, and hath mercie on them that are penitent.Non est enim ei bene qui assiduus est in malis, / et eleemosynas non danti: / quoniam et Altissimus odio habet peccatores, / et misertus est pœnitentibus. 4Give to the merciful and uphold not the sinner: God will repay vengeance to the ungodly and to sinners, and keep them against the day of vengeance.Sii tu liberale coll'uomo misericordioso, e non accogliere il peccatore; perocché agli empj, ed ai peccatori Dio renderà il loro gastigo serbandogli al giorno della vendetta,Geue to the merciful, and receiue not the sinner: both to the impious, & to sinners he wil repay vengeance, keping them vnto the day of vengeance.Da misericordi, et ne suscipias peccatorem: / et impiis et peccatoribus reddet vindictam, / custodiens eos in diem vindictæ. 5Give to the good, and receive not a sinner.Sii liberale coll'uom dabbene, e non accogliere il peccatore.Geue to the good, and receiue not a sinner.Da bono, et non receperis peccatorem. 6Do good to the humble, and give not to the ungodly: hold back thy bread, and give it not to him, lest thereby he overmaster thee.Fa del bene all'umile, e non donare all'empio; impedisci, che siagli dato del pane, affinchè con questo egli non ti soverchi:Doe good to the humble, and geue not to the impious: prohibite to geue him bread, lest therin he be mightier then thou:Benefac humili, et non dederis impio: / prohibe panes illi dari, ne in ipsis potentior te sit:
7For thou shalt receive twice as much evil for all the good thou shalt have done to him: for the Highest also hateth sinners, and will repay vengeance to the ungodly.Perocché tu troverai doppio male per tutto il bene, che gli farai; perché e l'Altissimo odia i peccatori, e farà vendetta contro degli empj.for thou shalt finde duble euils in al the good, whatsoeuer thou shalt do to him: because the Highest hateth sinners, and wil repay vengeance to the impious.nam duplicia mala invenies in omnibus bonis quæcumque feceris illi, / quoniam et Altissimus odio habet peccatores, / et impiis reddet vindictam. 8A friend shall not be known in prosperity, and an enemy shall not be hidden in adversity.Non si conosce l'amico nella prosperità: e non resterà celato il nemico nell'avversità.A freind shal not be knowen in prosperitie, and an enimie shal not be hid in aduersitie.Non agnoscetur in bonis amicus, / et non abscondetur in malis inimicus. 9In the prosperity of a man, his enemies are grieved: and a friend is known in his adversity.Quando l'uomo è in prosperità, i suoi nemici sono malinconici; e quand'egli è nell'avversità, si conosce chi è suo amico.In the prosperitie of a man, his enimies are in sorow, and in affliction a freind is knowne.In bonis viri, inimici illius in tristitia: / et in malitia illius, amicus agnitus est. 10Never trust thy enemy for as a brass pot his wickedness rusteth:Non ti fidare del tuo nemico giammai; perocché la malizia di lui è come un vaso di rame, che fa la ruggine.Credite not thyn enemie for euer: for as a brasse potte his wickednes rusteth:Non credas inimico tuo in æternum: / sicut enim æramentum æruginat nequitia illius: 11Though he humble himself and go crouching, yet take good heed and beware of him.E se egli si umilia, e si incurva, sta attento, e guardati da lui.and if humbling himself he goe crouching, be aduised in thy mind, and beware of him.et si humiliatus vadat curvus, / adjice animum tuum, et custodi te ab illo. 12Set him not by thee, neither let him sit on thy right hand, lest he turn into thy place, and seek to take thy seat and at the last thou acknowledge my words, and be pricked with my sayings.Non te lo mettere accanto, e non sieda egli alla tua destra, affinchè non avvenga, che rivoltosi egli contro di te cerchi di prendere il tuo posto, onde alla fine tu abbi a capire le mie parole, e li miei avvertimenti ti trafiggano.Place him not by thee, neither let him sitte on thy right hand, lest perhaps turning into thy place, he seke after thy seate: and at the last thou know my wordes, and be pricked in my sayinges.Non statuas illum penes te, / nec sedeat ad dexteram tuam, / ne forte conversus in locum tuum, inquirat cathedram tuam, / et in novissimo agnosces verba mea, / et in sermonibus meis stimuleris.
13Who will pity an enchanter struck by a serpent, or any that come near wild beasts? so is it with him that keepeth company with a wicked man, and is involved in his sins.Chi avrà misericordia dell'incantatore ferito dal serpente, e di tutti quelli, che si accostano alle fiere? così sarà di chi si accompagna con un iniquo, e si trova involto ne' peccati di lui.Who wil haue pittie vpon the inchanter stricking of a serpent, or of anie that come nere to beastes? so also he that kepeth companie with a wicked man, and is wrapped in his sinnes.Quis miserebitur incantatori a serpente percusso, / et omnibus qui appropiant bestiis ? / et sic qui comitatur cum viro iniquo, / et obvolutus est in peccatis ejus. 14For an hour he will abide with thee: but if thou begin to decline, he will not endure it.Per un ora si starà egli con te; ma se tu anderai in declinazione, non reggerà.For one houre he wil tarie with thee: but if thou decline, he wil not abide it.Una hora tecum permanebit: / si autem declinaveris, non supportabit. 15An enemy speaketh sweetly with his lips, but in his heart he lieth in wait, to throw thee into a pit.Il nimico ha il miele sulle sue labbra; ma in cuor suo va macchinando per condurti nella fossa.In his lippes the enimie speaketh swetely, and in his hart he lyeth in wayte, that he may ouerthrow thee into the pitte.In labiis suis indulcat inimicus, / et in corde suo insidiatur ut subvertat te in foveam. 16An enemy weepeth with his eyes: but if he find an opportunity he will not be satisfied with blood:Piange per gli occhi fuor il nimico; ma se trova l'occasione egli sarà sempre sitibondo di sangue:In his eyes the enimie weepeth: and if he may finde a time, he wil not be satisfied with bloud:In oculis suis lacrimatur inimicus, / et si invenerit tempus, non satiabitur sanguine. 17And if evils come upon thee, thou shalt find him there first.E se ti succederà del male, troverai, che egli ne sarà il primo autore.and if euils happen to thee, thou shalt finde him there firstEt si incurrerint tibi mala, / invenies eum illic priorem. 18An enemy hath tears in his eyes, and while he pretendeth to help thee, will undermine thy feet.Piange per gli occhi fuor il nemico, e, come per darti ajuto, darà a' tuoi piedi la spinta.In his eyes the enimie weepeth, and as it were helping thee, he wil vndermine thy feete.In oculis suis lacrimatur inimicus, / et quasi adjuvans suffodiet plantas tuas. 19He will shake his head, and clap his hands, and whisper much, and change his countenance.Scuoterà il capo, e batterà palma a palma, e masticando molte cose, cangerà di viso.He wil shake his head, and clappe his hand, and whispering manie thinges he wil change his countenance.Caput suum movebit, et plaudet manu, / et multa susurrans commutabit vultum suum.
12:1
Calmet
To whom. All must not be admitted into the house, nor treated with marks of particular esteem. Yet daily alms must be given without too scrupulous an enquiry, Luke 6:30. (Calmet)
Worthington
It would be wrong to encourage sinners, who would run to their ruin. But we must relieve the penitent. (Worthington)
12:2
Lord. Christ rewards what good is done to his poor brethren.
12:3
Haydock
For. Greek, (4.) "Give to the pious, and receive not the sinner, (6.) Do," etc. (Haydock)
The gospel enjoins us to do good to all. St. Augustine (Dort. 3:16.) and St. Thomas Aquinas (II. 2. q. xxxii. a ix.) explain this in a spiritual sense, that we must not partake in the crimes of others. We may also make presents to the virtuous, and pass over people of a different character, particularly when they would abuse our gifts. The honest poor must be preserved.
12:10
Vatable
Rusteth. So his malice always returns, (Calmet) and he shews what he is. (Vatable)
Calmet
Christianity does not blame due reserve in treating with those whom we know not, or who have formerly injured us. Though we must love them from our heart, yet we need not intrust our secrets to them, nor even to every friend. Joab always retained a hatred for Abner, and Absalom for his brother and father, though they dissembled their resentment. (Calmet)
Haydock
So the wicked commonly act. (Haydock)
Worthington
We must love, but not trust them, being wise as serpents, Matthew 10. (Worthington)
12:11
Haydock
Of him. Greek adds, "and thou shalt be to him as one who has rubbed a mirror, (of brass from the rust. It returns perpetually. Calmet) and shalt know that the rust is not removed for ever. (Grabe) (Haydock)
12:13
Calmet
Beasts. Vipers, etc. Why should they familiarize themselves with such? Some Italians still handle serpents without fear, pretending that they are the descendants of St. Paul. (Calmet)
But he was never married, (1 Corinthians vii.; Haydock) and they are rather of the race of the Marsi, who formerly claimed the same privilege, having made use of some drugs to prevent the poison. The ancients believed that they could charm serpents.
12:16
12:18
Haydock
Eyes. Is taken from ver. 16. It is not in Greek. (Haydock)
Calmet
His tears are like those of crocodiles, which cry when they are going to kill a man. (Calmet)
12:1
It is rather crueltie then mercie to nourish a wicked man persisting in sinne: for so he runneth stil into more wickednes, and into eternal damnation,
12:3
but the penitent is to be comforted and assisted.
12:10
Euerie one is bond to loue his enemie of charitie; but in prudence it be houeth not to credite him. According to our Sauiours rule: Be wise as serpents; and simple as dooues. Mat. 10
12:4
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Christian Doctrine 3.16
… It is written: “Give to the godly man, and help not a sinner.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 103.10
… For it is forbidden to give unto a sinner, and to receive sinners. Yet how is this, “Give unto every man that asketh of thee”? and this, “if thine enemy hunger, feed him”? This is seemingly contradictory: but it is opened to those who knock in the name of Christ, and will be clear unto those who seek. “Help not a sinner:” and, “give not to the ungodly;”
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 3.20
… 30 ). Lest they should give something, however little to those on whom they ought to bestow nothing at all, let them hear what is written, Give to the good man, and receive not a sinner: do well to him that is lowly, and give not to the ungodly (
12:13
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 9
What then can be less trustworthy than Mammon, seeing that for his sake one travels, and ventures, and is slain? “But who,” it is said, “will pity a charmer that is bitten with a serpent?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Thessalonians 9
… There is punishment, deathless, unallayed, and no one to stand up for us. “Who will pity,” he says, “the charmer that is bitten by a serpent?” (
12:1
Primo ergo et genuine, q. d. Cum benefacis, vide ne benefacias ei qui beneficio tuo abutetur ad luxum, crapulam, libidinem, fastum, nequitiam, aut certe ad acediam et pigritiam. Multi enim pauperes robusti mendicant, quos satius esset laborare, et labore manuum victum sibi parare: qui ergo talibus benefacit, alit eorum inertiam et socordiam, ac vitia inde nasci solita. Unde contra hos exstat tit. in Jure De validis mendicantibus, ac in civitatibus bene ordinatis tales non permittuntur mendicare, tum ne alantur in otio, tum ne eleemosynas aliis laborare non valentibus praeripiant, tum ne civitati et civibus sint oneri et periculo. Secundo, q. d. Cum benefacis, vide ne beneficium vel officium conferas indigno, vel minus digno, omisso digniore. Hoc enim est contra justitiam distributivam, et saepe commutativam. Huic simile est illud Christi: «Nolite dare sanctum canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos,» Matth. VII, 6. Tertio, q. d. Cum benefacis, vide ne benefacias ingrato, doloso, invido et superbo, qui beneficio tuo armatus, et potentior factus, contra te insurget, teque supplantabit. Quarto et optime, vult Siracides ne beneficium indiscrete, caece et sine ratione projiciatur in quemvis obvium, sed videatur cui conferatur, ut habeat gratiam. Gratia autem et decus beneficii in eo consistit, ut deceat donantem, aeque ac donatarium, id est, eum cui donatur: decet enim beneficium beneficiato, et donum donatario esse proportionatum et commensum. Puero poma dones, viro nummos, seni vina, rustico armenta, militi arma, studioso libros, doctori officium, nobili praefecturam: sic enim δῶρον est δῶρον, non ἄδωρον; et χάρις est εὔχαρις, non ἄχαρις. Nota: Non est hic sermo de eleemosynis minutis et quotidianis: «In his enim praestandis, ait Palacius, non est necesse considerare et nosse quis sit cui damus; sed sermo est de grandioribus beneficiis, quae est necesse ut dignis dentur.» Docent Hebraei in beneficio quatuor esse observanda. Primum, ut detur quoties alter eo indiget. Secundum, ut eleemosyna detur clam et in occulto. Tertium, ut detur vultu hilari: «Hilarem enim datorem diligit Deus,» ut ait Apostolus II Cor. IX, 7. Quartum, ut eum cui damus, blandis verbis alloquamur. Siracidi adstipulantur, et quasi antistropha respondent axiomata Philosophorum. P. Mimi: «Beneficium dando accipit, qui digno dedit.» Ennii: «Benefacta male locata malefacta arbitror.» Democriti: «Male pereas, quia Gratias virgines meretrices effecisti.»
12:2
Hic ostendit quibus sit conferendum beneficium, scilicet justis, misericordibus, humilibus. Quod enim justo confertur, Christo, qui in justo per gratiam habitat, tribuitur, Christusque sibi tributum aestimat. Quod ut reipsa ostenderet, ipse subinde in specie pauperis eleemosynam petiit et accepit. Unde in die judicii dicet: «Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi. Esurivi enim, et dedistis mihi manducare,» Matth. XXV, 34. Et: «Quamdiu fecistis uni ex his fratribus meis minimis, mihi fecistis.» Unde ex hac Christi sententia recte colligit S. Ignatius epist. ad Smyrnenses: «Nimirum, inquit, qui honorat vinctum Jesu Christi, Martyrum accipiet mercedem.» Ergo qui viros Religiosos, Doctores, Apostolicos recipit et alit, quia tales sunt, hic mercedem Religiosorum, Doctorum et Apostolorum recipiet.
12:3
Sensus est, q. d. Benefac justo, non autem peccatori, quia «non bene,» id est, male, imo pessime, erit ei qui assidue peccat, qui in peccatis assiduus et quasi affixus est, ideoque non cogitat de paenitentia et eleemosyna. Noster Interpres addit: «Quoniam et Altissimus odio habet peccatores, et misertus est poenitentibus.» Quae verba dant causam cur bene non sit nec erit peccatori, quia scilicet Deus odit peccatores: a Deo autem Deique amore omne bonum manat. Si autem peccator a peccato resiliat et poeniteat, Deus eum in gratiam recipiet.
12:4
Inter justos enim maxime digni sunt beneficentia et misericordia illi, qui in alios sunt misericordes, ut scilicet inveniant apud nos misericordiam ii, apud quos alii invenerunt, juxta illud Christi: «Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur,» Matth. V, 7. Nota: Misericordi opponit peccatorem, quia peccatores solent esse immisericordes, ut justi solent esse misericordes. Quaeres, quo sensu Siracides hoc vers. et seq. prohibet beneficium conferri in peccatorem. Respondet S. Augustinus, lib. III De Doctrina Christiana, cap. XVI, hoc praeceptum figurate esse accipiendum: «Ne suscipias peccatorem» intelligas figurate positum, pro peccato, peccatorem, ut peccatum ejus non suscipias, q. d. Ne consentias, juves, foveas peccatorem ad perpetrandum peccatum. Accedit S. Thomas II II, Quaest. XXXII: «In peccatore, inquit, duo sunt, scilicet culpa et natura. Est igitur subveniendum peccatori, quantum ad sustentationem naturae; non est autem ei subveniendum ad fomentum culpae. Hoc enim non esset benefacere, sed potius malefacere.» Censet Bellarminus Siracidem hic non loqui de eleemosyna quae datur pauperi, sed de beneficio quod in amicum vel cognatum confertur; quare eum prohibere ne histrionibus, meretricibus, parasitis pecuniae effundantur. Item ne nimis ditentur filii et juvenes, qui inde accipient occasionem prodigalitatis, luxuriae, superbiae. Qua in re peccant saepe parentes, Praelati, principes, qui suos quos amant, officiis, censibus, opibus, beneficiis onerant, ut iis incrassentur ac sua quasi pinguedine suffocentur.
12:5
Puta superbo et doloso: hic enim opponitur humili: humilis enim dignus est eleemosyna, superbus vero indignus, imo dignus qui esuriat et egeat, ut discat se humiliare. Syrus, instrumenta armorum tuorum ne dederis ei, ne cum eis pugnet adversum te. Hinc patet per peccatorem intelligi non quemlibet, sed superbum et dolosum. Causa enim cur vetet dari peccatori, est, ne is dono elatus donantem supprimat. Alias simplici peccatori egenti conferenda est eleemosyna ex obligatione charitatis et misericordiae: quia peccator ejusdem nobiscum est naturae, puta homo nobis congener. Ita Aristoteles cum beneficium praestitisset improbo, dicebat se homini dedisse: «Non mores, inquit, sed hominem commiseratus sum.» Et Seneca: «Si deos imitaris, da etiam ingratis; nam et sceleratis sol oritur, et piratis maria patent.» Per peccatorem hic accipe assiduum in malis, hoc est impaenitentem et obstinatum, praesertim superbum, dolosum et insidiatorem. Siracidi consonat Ben-Sira: «Bene malo ne facias, inquit, et malum non continget tibi.» Maxime vero improbis non sunt conferendi honores et dignitates; his enim ipsi abuti solent in bonorum omnium perniciem. Huc facit apologus Phaedri de lupo et grue: grus os devoratum e faucibus lupi longitudine colli exemit suo cum periculo; pro quo postulans praemium, hoc a lupo retulit: «Ingrata es, inquit, ore quae nostro caput incolume abstuleris, et mercedem postulas.» Haec ergo secunda et potissima est ratio cur benefaciendum sit peccatori, ut scilicet per beneficia alliciamus eum ad amorem Dei, ad paenitentiam, ad salutem. Ita legimus S. Vitalium meretricibus ut qualibet nocte abstinerent a scelere, tantum pretii quotidie persolvisse, quantum illae nocte ex scelere acquirere potuissent, atque hac sua charitate multas ad paenitentiam convertisse.
12:7
«Duplicia,» id est multiplicia, adeoque quo plus ei benefeceris, eo plus maleficii ab eo recipies. Duplum, quia et beneficium perdidisti, et per id hostem potentem effecisti, ut pro beneficio reddat maleficium. Hinc illud Socratis: «Malis faciens bene, nutrit lupos.» «Quoniam et Altissimus odio habet peccatores, et impiis reddet vindictam.» Est haec secunda ratio, q. d. Ut quid ames peccatores quos odit Deus? ut quid beneficentiam impendas hostibus Dei, quos Deus reservat ad acerrimam vindictam? Vere S. Augustinus: «Utilius, inquit, panis esurienti tollitur, si de cibo securus justitiam negligit, quam esurienti panis frangitur, ut injustitiae seductus acquiescat.» Ita D. Thomas docet quemlibet in conscientia obligari, ad beneficia eligere meliorem et digniorem. S. Augustinus: «Omnes homines aeque diligendi sunt; sed, cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est, qui constrictius tibi quasi quadam sorte junguntur.» Quare in beneficio praeponendi sunt parentes cognatis, cives peregrinis, grati ingratis, digni indignis, boni malis.
12:8
Ratio prioris est, quod in bonis, id est, prosperis, multi amicitiam simulant, qui veri amici non sunt, ut scilicet de tua prosperitate participent. In adversis autem falsus amicus recedit et verus inimicus proditur. Unde Ovidius: «Cum fueris felix, multos numerabis amicos; tempora si fuerint nubila, solus eris.» Et: «Omni tempore diligit qui amicus est, et frater in angustiis comprobatur.» Siracidi et Salomoni consonant gnomae Philosophorum. Demetrii Phalerei: «Veri amici in rebus laetis adsunt vocati, in adversis invocati et ultro.» Ennii: «Amicus certus in re incerta cernitur.» P. Syri: «Prospera res amicos invenit; adversa comprobat.»
12:10
Monet, inimico, etiamsi reconciliatus videatur, et amicitiam simulet, non facile esse credendum nec fidendum, quia sicut aeramentum, licet politum sit et splendeat, facile tamen contrahit aeruginem si madefiat: sic pariter inimicus, licet reconciliatus videatur et amicitiae splendore coruscet, facile tamen redit ad pristinas inimicitias; radix enim malitiae in ejus animo haeret, quae naturaliter tendit ad erumpendum in solitam obtrectationem et malitiam. Recte inimicitia comparatur aerugini: primo, quia utraque est defectus et corruptio; secundo, utraque est mordax et corrosiva; tertio, sicut aerugo male olet, ita inimicitia male audit; quarto, utraque amara est et viridis; quinto, utraque est tenax et saepe perpetua; sexto, utraque est acida; septimo, sicut aerugo aes corrodit, ita livor hominem invidum corrodit. Unde Seneca: «Irato breviter devita, inimico diu.» Nonnulli per «aeramentum» accipiunt speculum, quod olim fiebat ex aere terso et polito. Speculum enim est imago amicitiae: sicut enim imago in speculo sese accommodat objecto, sic amicus voluntati amici se conformat. «Idem velle et idem nolle, ea demum firma amicitia est,» ait S. Hieronymus. At si speculum est aereum, repraesentat amicitiam vitiatam, hypocrisi, dolo et inimicitia velatam: semper enim denuo aeruginem evomit. Intellige jam dicta, nisi constet inimicum omnem omnino inimicitiam ex animo deposuisse. Jam vero post Christum, Ejus exemplum et gratia dominantur naturae; a Christo enim audimus: «Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos,» Matth. V, 44. Charitas Christi adeo potens est ut omnes inimicitiae fibras ab animo evellat. Vis vincere inimicum et amicum reddere? Benefac inimico tuo, nec desinas donec igne charitatis tuae ejus hostilitatem accenderis et consumpseris.
12:11
Si bene advertas, videbis ejus humilitatem esse temporariam et fictam, eumque nequitiam tantum extrinsecus deposuisse, intrinsecus vero adhuc ejus reliquias et radices servare: perinde ac si speculum aereum defergas, tantum externam superficiem deterges, ex qua rursum tempore solitam aeruginem effundet. 12. «Non statuas illum penes te, nec sedeat ad dexteram tuam, ne conversus stet in loco tuo, ne forte conversus in locum tuum, inquirat cathedram tuam.» 13. «Quis miserebitur incantatori a serpente percusso?» Et sic qui comitatur cum viro iniquo, et obvolutus est in peccatis ejus.
12:14
Iniquus, puta falsus amicus, hora prosperitatis permanebit tecum; si autem a prosperitate declinaveris, et decideris in adversitatem, non perseverabit in amicitia tua, sed deseret te, instar hirundinum, quae verno tempore adveniunt, hiberno avolant. Unde Seneca: «Falsus amicus cum fortuna venit, et cum fortuna abit.»
12:15
Labiis suis dulcia loquitur inimicus, at in corde amaras coquit insidias, quibus te in foveam, id est, in ruinam et exitium, praecipitet. Sic Homerus de Nestore dicit ejus orationem melle fuisse dulciorem. Divinius Psalmista eloquia Dei pronuntiat esse «dulciora super mel et favum,» Psalm. XVIII, 11. Et Salomon: «Favus enim distillans labia meretricis, et nitidius oleo guttur ejus; novissima autem illius amara quasi absinthium,» Prov. V, 3. Unde tropologice infert Palacius: «Sic ergo caro nostra inimica nostra est; etiamsi dulcia loquatur, etiamsi lacrymas fundat, nequaquam est ei fides habenda: nam insidiatur ut nos in foveam gehennae praecipitet.»
12:16
Non tantum fictis verbis, sed et oculis blanditur inimicus. Sed data opportunitate nocendi in te hostiliter irruet, teque conficiet, adeo ut sanguine tuo satiari nequeat, donec totum effuderit teque occiderit; imo post mortem tuam in cadaver, sepulcrum, famam, sobolem et familiam tuam saeviet. Magna vis fallendi est in fictis lacrymis. Sic impius Ismael ibat incedens et plorans, itaque decepit octoginta viros, quos illico trucidavit, Jerem. XLI, 6. Hic valet vetus illud: «Oculus columbae in corde serpentino.» 17. «Et si incurrerint tibi mala, invenies eum illic priorem» — non ad ficte condolendum, sed ad vere nocendum tibi. Si in mala incideris, inimicus te praeveniet, priorque illa suscitabit, vel suscitata augebit. 18. «Quasi adjuvans suffodiet plantas tuas» — finget se velle te adjuvare, ideoque lacrymabitur quasi condolens tibi, sed occulte te ruere faciet; perinde ac qui sub plantis alicujus terram suffodit, facit ut ille corruat in fossam subjectam.
12:19
Prae gaudio quod te inimicum suum supplantarit, quod tantopere desiderabat, nictabit capite, manibus plaudet, et occulte multa immurmurans, quae palam proloqui non audet, vultum a ficta prius tristitia in laetitiam commutabit. Tropologice, haec obvenient peccatori in hora mortis et judicii. Tunc enim diabolus, qui in hac vita blanditur, ei insultabit, eumque accusabit, et a Christo damnatum laetus, plaudens, subsannans et cachinnans abripiet in tartara. Memorabile aeque ac horribile est, quod de plausu daemonis, et planctu Udonis Praesulis Magdeburgensis scribunt. Cum enim Udo impure vivens, coelitus hac voce: «Udo, Udo, cessa a ludo, quia lusisti satis, Udo,» admonitus, nihilominus persisteret, raptus est ad tribunal Christi. Ejus anima ad tartara rapta, Lucifero oblata est, qui ficta urbanitate eam irridens, foedissimis cruciatibus subjecit. Cum Udo prae desperatione blasphemare coepisset, omnes daemones manibus plauserunt, dicentes: «Vere hic meretur nobiscum manere, quia rem nostram optime novit.» Et eum in abyssum demerserunt. Haec qui legis, Udonis exemplo sapias, et diaboli blandas suggestiones, ut mortalis inimici insidias, caveas.
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.