Eliu proceeds in setting forth the justice and power of God.
Yet further Eliu sheweth, that God by his powre and wisdome geueth to euerie one that is iust. 16. inferring (falsly) that al Iobs affliction is for his sinnes. 22. discoursing stil of Gods poure, wisdom, and prouidence.
1Eliu also proceeded, and said:Indi Eliu seguitò a dire:ELIV also adding speake these wordes:Addens quoque Eliu, hæc locutus est: 2Suffer me a little, and I will shew thee: for I have yet somewhat to speak in God’s behalf.Soffrimi ancor un poco, ed io mi spiegherò con te: perocché ho tutt'ora da dire per la causa di Dio.Beare with me a litle, and I wil shew to thee: for as yet I haue what to speake for God.Sustine me paululum, et indicabo tibi: / adhuc enim habeo quod pro Deo loquar. 3I will repeat my knowledge from the beginning, and I will prove my Maker just.Ripiglierò da' suoi principj la mia sentenza, e proverò, che giusto è il mio Creatore.I wil repete my knowledge from the beginning, and I wil proue my maker iust.Repetam scientiam meam a principio, / et operatorem meum probabo justum. 4For indeed my words are without a lie, and perfect knowledge shall be proved to thee.Perocché veraci, e senza menzogna sono i miei detti, e una dottrina, che è perfetta, a te piacerà.For in deede my wordes are without lye, and perfect knowledge shal be proued to thee.Vere enim absque mendacio sermones mei, / et perfecta scientia probabitur tibi. 5God doth not cast away the mighty, whereas he himself also is mighty.Dio non rigetta i potenti, essendo pur egli il Potente.God doth not cast away the mightie, wheras as himself also is mightie.Deus potentes non abjicit, / cum et ipse sit potens: 6But he saveth not the wicked, and he giveth judgment to the poor.Ma non salva gli empj, e a' poveri rende ragione.But he saueth not the impious, and he giueth iudgement to the poore.sed non salvat impios, / et judicium pauperibus tribuit. 7He will not take away his eyes from the just, and he placeth kings on the throne for ever, and they are exalted.Non torcerà i suoi sguardi dal giusto: egli è che colloca sopra trono stabile i regi, ed eglino sono esaltati.He shal not take away his eyes from the iust man, and he placeth kinges in the throne for euer, and there they are extolled.Non auferet a justo oculos suos: / et reges in solio collocat in perpetuum, / et illi eriguntur. 8And if they shall be in chains, and be bound with the cords of poverty:E se poi saran messi in catena, o annodati da' lacci di povertà,And if they shal be in cheines, and be bound with the ropes of pouertic.Et si fuerint in catenis, / et vinciantur funibus paupertatis, 9He shall shew them their works, and their wicked deeds, because they have been violent.Egli ad essi accennerà le opere loro, e le loro scelleratezze, perocché ei furon crudeli.He shal shew them their workes, and their wicked deedes, because they haue bene violent.indicabit eis opera eorum, / et scelera eorum, quia violenti fuerunt.
10He also shall open their ear, to correct them: and shall speak, that they may return from iniquity.Aprirà loro le orecchie adiri di correggerli, e gli ammonirà, perché si ritraggano dall'iniquità.He also shal reuele their eare, to chastise them: and shal speake, that they may returne from iniquitie:Revelabit quoque aurem eorum, ut corripiat: / et loquetur, ut revertantur ab iniquitate. 11If they shall hear and observe, they shall accomplish their days in good, and their years in glory.Se ascolteranno, e saranno docili, finiranno i giorni loro felicemente, e gli anni in gloria:If they shal heare and obserue, they shal accomplish their daies in good, and their years in glorie.Si audierint et observaverint, complebunt dies suos in bono, / et annos suos in gloria: 12But if they hear not, they shall pass by the sword, and shall be consumed in folly.Ma se non ascolteranno, urteran nella spada, e periranno nella stoltezza.But if they heare not they shal passe by the sworde, and shal be consumed in folie.si autem non audierint, / transibunt per gladium, / et consumentur in stultitia. 13Dissemblers and crafty men prove the wrath of God, neither shall they cry when they are bound.Gli ipocriti, e i furbi provocan l'ira di Dio, e ridotti in catene non alzan la voce a lui.Dissemblers and crastie men prouoke the wrath of God, neither shal they crie when they are bound.Simulatores et callidi provocant iram Dei, / neque clamabunt cum vincti fuerint. 14Their soul shall die in a storm, and their life among the effeminate.Moriranno di morte violenta, e la loro vita finirà tra gli uomini impuri.Their soule shal dye in tempest, & their life among the effeminates.Morietur in tempestate anima eorum, / et vita eorum inter effeminatos. 15He shall deliver the poor out of his distress, and shall open his ear in affliction.Egli trarrà fuori d'angustia il povero, e nella tribolazione lo istruirà.He shal deliuer the poore out of his distresse, and shal reuele his eare in tribulation.Eripiet de angustia sua pauperem, / et revelabit in tribulatione aurem ejus. 16Therefore he shall set thee at large out of the narrow mouth, and which hath no foundation under it: and the rest of thy table shall be full of fatness.Ei ti salverà dalla fossa largamente angusta, e che non ha fondo sotto di se: ti riposerai alla tua mensa carica di grasse vivande.Therfore he shal saue thee most largely out of the narrow mouth, and not hauing foundation vnder it: and the quietnesse of thy table shal be ful of fatnesse.Igitur salvabit te de ore angusto latissime, / et non habente fundamentum subter se: / requies autem mensæ tuæ erit plena pinguedine.
17Thy cause hath been judged as that of the wicked, cause and judgment thou shalt recover.La tua causa è stata giudicata come di empio: riceverai secondo i meriti di tua causa.Thy cause is iudged as an impious mans, cause and iudgement thou shalt receiue.Causa tua quasi impii judicata est: / causam judiciumque recipies. 18Therefore let not anger overcome thee to oppress any man: neither let multitude of gifts turn thee aside.Non ti soverchi adunque lo sdegno per farti opprimere alcuno, né ti seducano i molti doni.Let not therfore anger ouercome thee, that thou oppresse anie man: neither let multitude of gifres in cline thee.Non te ergo superet ira ut aliquem opprimas: / nec multitudo donorum inclinet te. 19Lay down thy greatness without tribulation, and all the mighty of strength.Umilia senza la sferza la tua grandezza, e tutti quelli, che si fanno forti in lor possanza.Lay downe thy greatnes without tribulation, and al the puissant of strength.Depone magnitudinem tuam absque tribulatione, / et omnes robustos fortitudine. 20Prolong not the night that people may come up for them.Non allungare la notte (in pensando), come ne' loro paesi alcuni popoli vanno di bene in meglio.Protract not the night, that peoples may come vp for them.Ne protrahas noctem, / ut ascendant populi pro eis. 21Beware thou turn not aside to iniquity: for this thou hast begun to follow after misery.Guardati dal torcere il passo verso l'iniquità; perocché questa cominciasti a seguire dopo la tua afflizione.Beware thou decline not to iniquitie: for thou hast begunne to folow it after miserie.Cave ne declines ad iniquitatem: / hanc enim cœpisti sequi post miseriam. 22Behold, God is high in his strength, and none is like him among the lawgivers.Rifletti come Dio è eccelso in sua possanza, e nissun de' legislatori è simile a lui.Behold, God is high in his strength, and none is like to him among the lawgeuers.Ecce Deus excelsus in fortitudine sua, / et nullus ei similis in legislatoribus. 23Who can search out his ways? or who can say to him: Thou hast wrought iniquity?Chi potrà indagar le sue vie? E chi potrà dire a lui, Tu hai fatto ingiustizia?Who can search his waies? or who can say to him: Thou hast wrought iniquitie?Quis poterit scrutari vias ejus ? / aut quis potest ei dicere: Operatus es iniquitatem ? 24Remember that thou knowest not his work, concerning which men have sung.Ricordati che tu l'opera di lui non comprendi, che fu celebrata dagli uomini.Remember that thou knowest not his worke, wherof men haue song.Memento quod ignores opus ejus, / de quo cecinerunt viri. 25All men see him, every one beholdeth afar off.Gli uomini tutti lo veggono, ciascuno lo mira da lungi.Al men see him, euerie one beholdeth far of.Omnes homines vident eum: / unusquisque intuetur procul.
26Behold, God is great, exceeding our knowledge: the number of his years is inestimable.Certamente Iddio è grande, e sorpassa ogni nostro sapere: e il numero degli anni di lui non può rinvenirsi.Behold, God is great surmounting our knowledge: the number of his yeares is inestimable.Ecce Deus magnus vincens scientiam nostram: / numerus annorum ejus inæstimabilis. 27He lifteth up the drops of rain, and poureth out showers like floods:Egli attrae le stille dell'acqua, e versa le piogge come torrenti,Who taketh away the droppes of raine, and powreth out showers as it were gulfes of water.Qui aufert stillas pluviæ, / et effundit imbres ad instar gurgitum, 28Which flow from the clouds that cover all above.Che si sciolgono dalle nuvole, onde tutto lassù è coperto.Which flow out from the clowdes, that couer al thinges from aboue.qui de nubibus fluunt / quæ prætexunt cuncta desuper. 29If he will spread out clouds as his tent,Quando egli vuole distende le nuvole, come suo padiglione,If he wil stretch forth clowdes as his tent.Si voluerit extendere nubes quasi tentorium suum, 30And lighten with his light from above, he shall cover also the ends of the sea.E folgori manda, e i suoi lampi di colassù, e cuopre gli estremi lidi del mare.And lighten with his light from aboue, he shal couer also the endes of the sea.et fulgurare lumine suo desuper, / cardines quoque maris operiet. 31For by these he judgeth people, and giveth food to many mortals.Per mezzo di tali cose egli esercita i suoi giudizj sopra le genti, e al gran numero degli uomini da nutrimento.For by these he iudgeth peoples, and geueth victuals to manie mortal men.Per hæc enim judicat populos, / et dat escas multis mortalibus. 32In his hands he hideth the light, and commandeth it to come again.Nelle sue mani nasconde la luce, e le comanda di tornare di nuovo.In his handes he bideth the light, and commandeth it that it come agayne.In manibus abscondit lucem, / et præcepit ei ut rursus adveniat. 33He sheweth his friend concerning it, that it is his possession, and that he may come up to it.Egli fa intendere a chi lo ama, ch'ell'è suo dominio, e che a quella ei può pervenire.He sheweth his freind therof, that it is his possession, and that he may ascend to it.Annuntiat de ea amico suo, quod possessio ejus sit, / et ad eam possit ascendere.
36:3
36:4
Worthington
Lie. Every orator will promise to speak the truth, and will do so sometimes to gain credit. (Worthington)
Haydock
Shall be. Hebrew, "is with thee." Thou art not devoid of sense, and thou wilt (Calmet) surely approve my reasons, which are suggested by the God of all knowledge. (Haydock)
36:5
Haydock
God. Septuagint, "Know that the Lord will not cast away the innocent." Theodotion continues to ver. 12: "The mighty, in strength of heart, (Wisdom vi.) will not make the impious live, and will render judgment to the poor." (Haydock)
Calmet
They seem to have read Thom, which is now wanting in Hebrew. (Calmet)
Haydock
"Behold God is mighty, and despiseth not any: mighty in strength and wisdom." (Protestants) (Haydock)
Calmet
Eliu begins to prove that God administers justice to all equally. (Calmet)
36:7
Calmet
Just. Hebrew, Syriac, etc., "the just man, he will place him with kings on the throne." (Calmet)
Worthington
Exalted, or "extolled" for ever, if they have done well. (Worthington)
Menochius
He always disposes of kingdoms. (Menochius)
36:9
Haydock
Violent, while in power and on the throne, or because even in a private station, their will has risen up in rebellion against God. (Haydock)
Calmet
Poverty and afflictions are scourges, which are often inflicted by mercy, to bring us to a sense of our duty. (Calmet)
36:10
Calmet
Ear, by secret inspirations, or by the admonitions of pastors. (Calmet)
Haydock
Afflictions will also speak louder to them than any orator. (Haydock)
36:12
Haydock
Folly. Hebrew, "without knowledge." He speaks of princes, (Calmet) and of all the wicked, who have not known the day of their visitation. (Haydock)
Menochius
They shall suffer the punishment prepared for fools or wicked men. (Menochius)
36:13
Bound, in misery and evil habits. They will not have recourse to God by humble prayer, though they perceive his displeasure, and design in punishing them.
36:14
Calmet
Storm. Hebrew and Septuagint, "in youth," (Haydock) being suddenly cut off, without having deplored the sins of their youth. (Calmet)
Calmet
Effeminate. Hebrew, "the consecrated" to prostitution. Eliu compares those who will not attend unto God, to the most infamous characters. (Calmet)
Calmet
Septuagint, "and let their life be taken away by the angels" (Haydock) of death, Job 33:23. (Calmet)
Menochius
He may allude to the impure Sodomites. (Menochius)
36:16
Calmet
He shall. He would have prevented thee from falling into this irremediable distress, if thou hadst imitated the poor who trust in Him. (Calmet)
Haydock
Yea, he will still restore thee to favour, if thou wilt repent. (Haydock)
Menochius
He will fill thee with joy and plenty. (Menochius)
Haydock
Foundation. Hebrew, where there is not straitness. (Protestants) He would have rescued thee from distress, and set thee at large. (Haydock)
Calmet
The psalmist often speaks in the same language. (Calmet)
36:17
Calmet
Recover. Thou shalt be treated as thou hast treated others. Hebrew is not well understood. It may be, "Thou hast spoken like the impious; but judgment and justice rule. (18) Beware lest wrath overtake thee, so that thy prayers may not avert it. (19) Will He regard thy cries, thy riches, gold or strength?" (Calmet)
36:19
Menochius
Without, or before thou be forced by tribulation. (Menochius)
Menochius
Lay aside all sentiments of pride, (St. Gregory) or keep in awe the mighty, who administer justice in thy name. (Menochius)
Haydock
Protestants, "Will he esteem thy riches? No, not gold, nor all the forces of strength." Septuagint, "Let not a willing mind incline thee unjustly to the prayer of the needy in distress." (Haydock)
36:20
Challoner
Prolong not the night, etc. Prolong not causes that are brought before thee, but dispatch, by early rising, the business of them that come up to thee. (Challoner)
Haydock
Septuagint, "and all the men of power do not withdraw in the night," from just punishment. Theodotion adds, "that the people may come up against them," to demand vengeance. Do strict justice both to the rich and to the poor, without pity or fear. (Haydock)
Haydock
This text is very obscure; and the Hebrew may have different meanings, which do not, however, seem well connected with the rest. "Plant not after night, when people retire home;" (Calmet) or Protestants, "are cut off in their place." (Haydock)
Worthington
Delay not to banish temptations, or they will increase. (St. Gregory 26:38.) (Worthington)
36:21
Calmet
Iniquity, or blaspheming, (chap. 34:37.; Menochius) and murmurs, to which alone thou hast given way since thy fall. (Calmet)
36:22
Haydock
Lawgivers. Hebrew more, "a master." In Chaldean, "a sovereign." (Grotius) Septuagint, "what potentate is against him?" (Haydock)
Calmet
What art thou, to dare thus to resist him? (Calmet)
Worthington
St. Gregory (xxvii. 1.) explains this as a prediction of Christ, "our singular lawgiver." God is most able to punish transgressors, and willing to reward those who obey his laws. (Worthington)
36:24
Not, is omitted in Hebrew and Septuagint. "Remember that thou magnify his work, which men behold;" Protestants, (Haydock) or "thou hast magnified," formerly. Do so again.
Calmet
Sung. The memory of great exploits was commonly preserved by canticles. (Calmet)
36:25
All. The rest of this chapter, and the five first verses of the next, seem to be inserted in the Septuagint from Theodotion. "Every man sees in himself how many mortals are wounded," etc.
Calmet
Off, in the stars, etc., or in ancient times, what wonders God has performed. (Calmet)
Haydock
The works of God are like a ladder, by which we may ascend to the knowledge of him. (Menochius) (Wisdom xiii.) (Haydock)
36:27
Menochius
Floods. God causes the water on the earth to evaporate, (Calmet) to form the clouds, (Haydock) which afterwards fall in torrents. (Menochius)
Theodotion, "the drops of rain are numbered by him," etc., Job 26:8.
36:29
Haydock
If. Hebrew, "Also can any understand the spreading out of the clouds, the elevation or noise of his pavilion?" (Haydock)
Calmet
What could be more magnificent than the throne of God! (Calmet)
36:30
Haydock
Ends. Literally, "the hinges," or poles, cardines. (Haydock)
Haydock
Hebrew, "roots;" Aristotle (Meteor. 2:1.) and Hesoid (Theog. 727,) use the same term, (Calmet) to denote the fountains which supply the sea. (Haydock)
Calmet
Who ever discovered these deep recesses? Eliu describes a thunder-storm, when the sea is covered with darkness. He intimates that the pavilion of God, though hidden from us by the clouds, is not destitute of light. (Calmet)
Haydock
God inhabits light inaccessible. (Haydock)
36:31
Haydock
Mortals. Hebrew, "in abundance." (Haydock)
Menochius
By thunder he overwhelms many nations, while by moderate rains, he causes the earth ot fructify (Calmet) and nourish mankind. (Menochius)
36:32
Hands, or clouds, which are compared to a hand, 3 Kings 18:44. He opens his hand, and light appears. This expression denotes the utmost facility with which a very surprising thing is effected.
Calmet
To come. Hebrew, "by this obstacle." He alludes to the sun's eclipse, as if God's hand covered its disk. (Calmet)
Protestants, "He....commandeth it not to shine, by the cloud that cometh betwixt."
36:33
Calmet
To it. The tabernacle of God is designed for his friends. Hebrew is very obscure. "Thunder announces the rain, and the very animals know it;" (Virgil describes their signs, Geor. i.) or "His thunder announces from above the clouds his wrath to men." (Calmet)
"The noise thereof sheweth concerning it, the cattle also concerning the vapour."
36:16
Out of the narrow mouth.... That is, out of hell, whose entrance is narrow, and its depth bottomless; but figuratively meant here, that is, from his miseries and calamity to be restored to his former state of happiness.
36:21
For this thou hast begun to follow after misery.... Eliu charges Job, that notwithstanding his misery, he does not fear God as he ought: but in his judgment, falls into iniquity.
36:4
No orator is so vaine but he promiseth al truth, & speaketh some to get credite with his auditorie.
36:7
If kinges reigne wel their praise remaineth for euer. v. 11.
36:20
The night is drawne long, when tentations are not spedely resisted
wherby ful worse and worse cogitations succede in place of the first. S. Greg. li 26. •. 38.
36:22
Aboue al other Lawgeuers God is most able to punish transgressors, but most willing and most able to reward the obseruers. S. Gregorie ex poundeth this to be a prophecie of Christ our singular lavvgeuer. li. •7 c. 1
36:32
Christ wil geue the glorious light of heauen which now is hidden to men that lost terrestrial paradise. ibidē. c. 12.
36:5
Pope St Gregory I the Great † AD 604 Register of the Epistles of St. Gregory the Great 1.5
… For, when he enjoys in this life the glory which he must leave behind, he falls from that which comes after this life. There are indeed many who know how so to control their outward advancement as by no means to fall inwardly thereby. Whence it is written, God casteth not away the mighty, seeing that He also Himself is mighty (
36:27
St Basil the Great † AD 379 The Hexæmeron 3.5
… He who planned all with weight and measure, He who, according to the word of Job, knows the number of the drops of rain,
St Cyril of Jerusalem † AD 386 The Catechetical Lectures of S. Cyril 6.4
… Violent rains lately came pouring down upon us, and nearly destroyed us: number the drops in this city alone: nay, I say not in the city, but number the drops on thine own house for one single hour, if thou canst: but thou canst not. Learn then thine own weakness; learn from this instance the mightiness of God: for He hath numbered the drops of rain
36:2
scilicet oppressores et tyranni, quasi petentes a Deo desideriorum suorum implentionem, Et non exaudiet, scilicet Deus; et hoc propter superbiam malorum, scilicet hominum, secundum illud Ps. 102: « Respectiv in orationem humilium. » Et ne crederet aliquis, Deum indifferenter omnes exaudire, subdit: Non ergo frustra, idest sine ratione, Exaudit Deus: quia scilicet justissima ratione hos exaudit, et non illos; unde subdit: Et omnipotens singulorum causas intuebitur, ut scilicet dignos exaudiat, non indignos. Maxime autem videtur quod Deus singularum causas non videat ex heo quod quandoque impii prosperantur; sed ad hoc excludendum subdit: Etiam cum dixeris, idest corde tuo cogitaveris, non considerat, idest Deus facta hominum, Judicare coram illo, idest praeparare, ut judicium ejus suscipias; Et expecta eum, scilicet in futurum judicantem, etsi hic non puniat: tardat enim ut in futuro gravius condemnet: unde subdit: Nunc enim, idest in praesenti vita, Non infert furorem suum, idest magnitudinem poenae: Nec ulciscitur scelus valde, idest non punit in praesenti, secundum quod exigit gravitas culpae; quia poenae praesentis vitae sunt ad correctionem; et ideo illos quos correctione indignos judicat, futurae damnationi reservat: et haec est alia ratio, quare impii in hoc mundo prosperantur: in quo concordat cum opinione Job. Sed quia ejus verba prave intellexerat, ideo ea reprehendit, concludens ex dictis Job, Ergo frustra Job, idest sine causa et ratione, aperuit os suum, quasi prolixitatem sermonis in eo reprehendens; et absque scientia verba multiplicat; in quo arguit in ipso ignorantiam, et loquacitatem inutilem.
Praemiserat Elihu supra duo in verbis Job, contra quae disputare intendebat: primo quia dixit se esse justum, et quod Deo imposuerat iniquitatem judicii, prout Elihu verba Job interpretatus fuerat; et contra haec duo, Elihu in superioribus etiam disputaverat; nunc iterato per aliam viam contra eadem disputare intendit; unde dicitur: Adlens quoque Elihu, scilicet subsequentes rationes ad praemissas, haec locutus est, scilicet quae sequuntur; inter quae primo eum ad attentionem excitat: Sustine me paululum: quia scilicet breviter sub una responsione contra duo praemissa disputare intendit; unde subdit: Et indicabo tibi, scilicet veritatem rei de qua agitur. Et ne videatur superflua, quia scilicet hoc jam supra ostendisse videbatur quod volebat, subdit: Adhuc enim habeo quod pro Deo loquar; quasi dicit: Adhuc mihi aliae supersunt rationes, quibus aequitatem divinae justitiae defendam.
36:3
Et quia contra uurumque praemissorum iterato intendit rationes inducere, subdit: Repetam scientiam meam a principio: quasi dicit: Contra totum id quod est a principio dictum, iterato secundum meam sententiam rationes adducam; et quod hujusmodi rei sit debitor, subdit: Et operatorem meum, idest Dei, qui me fecit: Probabo justum, excludens scilicet iniquitatem ab ejus judicio, quam tu Job ei imponere videris, ut te asseras justum.
36:4
Et ne aliquid diceres, quod ea quae dicturus erat, non ex vera scientia, sed ex falsa opinione procedebant, subdit: Vere enim absque mendacio sermone mei: quasi dicit: Non sum dicturus nisi vera quae rectae scientiae conveniunt: unde subdit: Et perfecta scientia probabitur tibi, idest probationes sequentes tibi concludent ex iis, quae videntur pertinere ad perfectam scientiam.
Ilis igitur quasi prooemialiter praemissis, incipit disputare super praemissis verbis, quae Job imponenbat: et primo contra hoc quod Job dixerat, se esse justum: ad quod excludendum hoc modo procedit. Jam prosperitatis tempore magnae potestatis erat. Contingit autem quandoque, quod aliqui aliquos potentes persequuntur, vel propter invidiam, vel propter timorem, quo timent ne ab eis per potentiam opprimantur; quod quidem proprie est impotentium, qui et potentioribus invident, et de eorum oppressionibus timent.
36:5
Sed hoc de Deo dici non potest, qui est in potentia excellens; unde subdit: Deus potentes non abjicit, cum ipse sit potens. Ex quo datur intelligi, quod Deus nihil in homine odit, in quo ei assimilatur: quia cum Deus sit ipsa essentia bonitatis, non potest esse quod aliquid similetur ei nisi in bono.
36:6
Ex quo patet quod Deus non persequitur aliquos quia sunt potentes, sed quia in eis quandoque invenitur iniquitas, et pro hac puniuntur a Deo: unde subdit: Sed non salvat impios, idest damnat eos. Et causam damnationis ostendit subdens: Et judicium pauperibus tribuit, idest judicium facit de potentibus iniquis, pauperibus qui ab eis sunt oppressi.
36:7
Non autem propter potentiam desistit a subventione justorum: unde subdit: Non auferi justo, scilicet homine etiam potente, oculos suos, idest prospectum suae benignitatis et misericordiae: secundum illud Ps. 53: «Oculi Domini super justos.» Et quod a potentibus, si sunt justi, non auferat suam misericordiam, manifestat per beneficia quae potentibus confert: primo quidem stabiliendo potestatem eorum: unde subdit: Et reges in solio collocat in perpetuum, scilicet, si fuerint justi. Secundo, quia eos promovet in majus: unde subdit: Et illic, scilicet in solio collocati: Friguntur, idest ad maiora exaltantur, dum scilicet Deus eis et potentiam et divitias auget.
36:8
Tertio per hoc quod etiam si puniti fuerint propter peccata, miseretur eorum, si poenitere voluerint; unde subdit: Et si fuerint, scilicet reges, in catenis, idest in carcere positi: et vinciantur, idest ligentur, Funibus paupertatis, idest si in carcere positi paupertatem patiantur, quae est quoddam vinculum quo homines ligantur, ne opera sua possint implere, et insuper multis miseriis astringantur.
36:9
Et tamen eis sic in miseriis constitutis, primo quidem Deus hoc beneficium confert, quod eos recognoscere facit pristina peccata pro quibus puniti sunt: unde subdit: Indicabit eis opera eorum, idest faciet ut cognoscant, ea quae fecerunt, esse injusta; unde subdit: Et scelera eorum: quasi dicit: Faciet cognoscere, quod opera quae fecerant, erant scelerata.
36:10
Et quantum ad hoc, quid peccaverint, ostendit subdens: Quia violenti fuerunt: hoc enim est peccatum proprium potentum, ut subditis violentiam inferant, utentes sua potentia quasi lege justitiae: nec solum facit eos peccata sua praeterita cognoscere, sed etiam ostendit eis quod pro suis peccatis puniuntur; unde subdit: Revelabit quoque aurem eorum, idest faciet ut intelligent quod eis Deus puniendo loquitur, quod scilicet propter peccata sua puniuntur; unde subdit: Ut corripiat: quasi dicit: Hic faciet eos recognoscere, quod Deus eos punivit ad correctionem: et ulterius persuadebit eis, quod poeniteant; unde subdit: Et loquitur, scilicet interiori, vel per exteriores admonitionem, ut revertantur ab iniquitate, poenitendo scilicet a pristinis peccatis.
36:11
Et hujusmodi poenitentiae fructum ostendit subdens: Si audierint, scilicet corde proponentes, et observaverint, opere implentes, reducentur ad statum pristinum: et ita, Complébunt dies suos in bono, scilicet virtutis, vel prosperitatis terrenae, et annos suos in gloria, scilicet terrena.
36:12
Si autem non audierint, idest si non obediverint interiori inspirationi ut poeniteant, transibunt per gladium, idest de carcere reducentur ad occasionem gladii, et consumentur, idest destruentur, in sullitia, idest propter suam sultitiam. Unde considerandum est, quod Elihu in hoc dicitur cum amicis Job convenire, quod possint adversitates praesentes esse poenae peccatorum, et quod per poenitentiam quis redit ad pristinam prosperitatem. Haec autem, etsi aliquando contingant, non tamen semper, secundum opinionem Job.
36:13
Sed quia quandoque contingit quod aliqui adversitates patiuntur, quorum peccata non apparent; ne per hoc praedicta ejus sententia elidatur, interpretatur eos simulatores esse, quantum ad hoc, quod praetendent justitiam quam non habent: et callidos, inquantum scilicet astutiis quibusdam utuntur ad hoc quod sub colore justitiae injustitiam faciant: et ex hoc ipso gravius peccant; unde subdit: Simulatores et callidi provocant iram Dei, quia scilicet hos Deus magis detestatur.
36:14
Tales etiam non de facili poenitent in poenis; ideo ab adversitate non liberantur etiam inter flagella, quia existimant se justos. sicut ab aliis laudantur: unde subdit: Neque clamabunt, scilicet ab Deum misericordiam petentes, cum vincti fuerint, scilicet catenis et funibus paupertatis: in quo dat intelligere, quod existimaverat Job simulatores et callidum fuisse; et ideo inter poenas peccatum suum non recognoscet: et quia tales non poenitent in poenis, ideo ab adversitate non liberantur: unde subdit: Morietur in tempestate anima eorum, quia scilicet usque ad mortem diversas angustias patietur: et vita eorum, scilicet defectis, inter effeminatos, quibus scilicet non est virtus ut se de manu opprimentum liberent. Recte autem simulatores effeminatis comparat, quia ex parvitate animi contingit, quod homines sint simulatores: est enim proprium magnanimi esse manifestum, ut dicitur in 4 Ethicorum. Et quia dixerat quod Deus potentibus in tribulatione constitutis subvenit, ne videatur Deum dicere acceptorem personarum, ostendit quod etiam idem beneficium pauperibus confert: unde subdit: Eripiet pauperem de angustia, scilicet eum ab adversitate liberando.
36:15
Et ordinem liberationis ostendit subdens: Et revelabit in tribulatione aurem ejus, idest faciet eum intelligere quod pro peccatis suis puniunt, et ad sapientiam eum inducit, sicut et supra de potentibus dicit. Ea autem quae supra communiter de potentibus dixerat, applicat ad personam Job: et primo quidem, quia dixerat, quod Deus in tribulatione salutem affert et pauperibus et potentibus, concludit quod etiam Job hujusmodi salutem sperare potest a Deo, cum subdit: Ido salvabit te de ore angusto latissime, idest de tribulatione, quae est sicut quoddam foramen angustum, per quod homo in quamdam latitudinem diversarum miseriarum intrat: unum enim malum fit homini causa diversorum malorum, et horum malorum multiplicatio procedere potest usque ad infinitum, ut nunquam sit pervenire ad statum quietis; et hoc est quod subdit: Et non habente fundamentum, scilicet in quo homo possit quiescere, subter se, idest cum descenderit in profundum malorum: quod praecipue pertinere videtur ad poenas quae sunt post mortem, quae in perpetuum durant sine quiete.
36:16
Non solum autem promittit ei liberationem a malis, si peccatum recognoscere et poenitere voluerit, sed etiam abundantiam honorum; unde subdit: Requies autem mensae tuae erit plena pinguedine; quasi dicat: Cum saturitate et quiete comedere poteris abundanter de bonis quae tibi divinitus restituentur.
36:17
Et quia ostenderat quod Deus potentes non abijcit, sed iniquos; Job autem videbatur a Deo dejectus per multiplices adversitates, subdit: Causa tua quasi impii judicata est; quasi dicat: Non es punitus quia potens eras, sed quia impius: et contra hoc recompensationem promittit, si poenituerit, cum subdit: Causam judiciumque recipies, idest causa et judicium restituentur tibi, ut possis aliorum causas discutere, et de eis judicare: et quasi jam hoc factum esset, monet eum, qualiter in statu illo se debeat habere.
36:18
Contingit autem quandoque quod judices a justitia declinant propter timorem; et quantum ad hoc dicit, Non te ergo superet ira, ut aliquem opprimas injuste, quando scilicet causam et judicium recipies. Quandoque vero judices a justitia declinant propter cupiditatem munerum; et quantum ad hoc subdit: Nec multitudino donorum inclinet te, in illo scilicet statu futurae auctoritatis. Contingit etiam quandoque quod aliquis ex sola superbia aliis justitiam facere contemnat; et quantum ad hoc subdit: Deponemagnitudinem tuam, idest superbiam animi tui, absque tribulatione, idest antequam tibi tribulatio immittatur a Deo ad tuam humiliationem.
36:19
Quandoque vero contingit, quod judices a justitia declinent deferentes aliquibus potentibus propter timorem; et quantum ad hoc subdit: Et omnes robustos fortitudine, scilicet tua deponas: vel quantumcumque robustos in sua fortitudine, tu non dubites deponere propter justitiam.
36:20
Quandoque autem contingit, quod aliqui judices a justitia deficiant, parcantes propter suam quietem; unde subdit: Nec protrahas noctem, idest ne velis nimis dormire ut expeditioni justitiae non intendas. Vel Ne protrahas noctem, idest non permittas diu latere justitiam causae, sed festina, ut veritas manifestetur: et causam ostendit subdens: Ut ascendat populi pro eis, scilicet robustis; quasi dicat, non ita protrahas judicium, quousque totus populus concitet ex violentiis robustorum, et pro eorum injuriis ad te inquirendum accedant. Vel alter: Ne protrahas noctem, ut ascendant populi pro eis; quasi dicat: Ne differas judicium contra robustos exercere, ne forte per suam potentiam inveniant multos fautores, qui pro eorum defensione consurgant, ut sic uuum judicium impediatuir.
36:21
Omnia autem ista ad hoc tendunt ut in statu futurae prosperitatis injustitiam vitet; unde subdit: Cave ne declines ad iniquitatem, scilicet per aliquem praedictorum modorum, vel aliquos alios. Posset autem Job dicere, hanc admonitionem esse superfluam, quia ipse solebat justitiam diligenter exequi, sicut dixerat supra 29: et ideo Elihu subjungit, Hanc enim, scilicet iniquitatem, coepisti sequi post miseriam, scilicet in hoc quod te reputas Deo justiorem. Et ideo cavendum est tibi ne a justitia declines, si te contingat ad statum prosperitatis redire.
36:22
Postquam Elihu improbaverat verba Job, quantum ad hoc quod se justum dicebat; hic nititur improbare verba ejus quantum ad hoc quod credebat eum locutum esse contra justitiam divini judicii. Unde primo proponit sublimitatem divinae prosperitatis cum dicit: Ecce Deus excelsus in fortitudine sua, idest habet potestatem caeteris sublimiorem. Non est autem rationi consonum, ut major potestas a minori de injustitia condemnetur. Secundo proponit ejus auctoritatem, cum subdit: Et nullus ei similis in legislatoribus: quia scilicet legum conditores per ejus sapientiam justa decernunt, ut dicitur Prov. 8: unde nullis legibus potest ipse de injustitia condemnari, quin potius sua sapientia est regula et mensura omnium legum.
36:23
Tertio proponit incomprehensibilitatem operum ejus, cum subdit: Quis poterit scrutari vias ejus? idest sufficienter investigare rationes operum ipsius: et ex hoc concludit quod non potest de injustitia condemnari; unde subdit: Aut quis audet ei d cere, Operatus es iniquitatem? ad hoc enim quod aliquis de iniquitate condemnetur, requiritur quod si subjectus superiori potestati, et quod legibus alienis astringatur, et quod ejus opera cognoscantur; quae in Deo locum non habent, ut dictum est.
36:24
Consequenter manifestare incipit quod vias Dei, idest opera ejus, homo perscrutari non possit, dicens: Memento quod ignora opus ejus, de quo cecinerunt viri, idest sapientes; quos viros nominat, propter animi virtutem. Dicit autem, Cecinerunt, propter antiquam sapientum consuetudinem, qui metrice divina et prophetica describebant.
36:25
Quantumcumque autem homines aliqui sint sapientes, non possunt pertingere ad cognoscendam et enarrandam scientiam ejus; sed tota hominis cognitio et sermo est de Deo per opera ejus, quae tamen neque Job neque aliquis alius homo perfecte cognoscere potest: et ideo subdit: Omnes homines vident eum, scilicet per sua opera: nullus enim adeo in sapientia deficit, quin aliqua divinorum operum percipiat: et rursus nullus est adeo sapiens, cujus cognitio non multum vincatur ab excellentia claritatis divinae: unde subdit: Unusquisque intuetur procul, idest cognitio hominis longe distat a perfecta comprehensione divinae essentiae: tum quia non potest homo nisi per opera cognoscere, quae in infinitum distant ab excellentia essentiae ejus, tum quia etiam opera ejus perfecte homo non cognoscit: et ex hoc concludit, quod Deus per suam excellentiam hominis cognitionem excedit, juxta illud Psal. 158: • Mirabilis scientia tua: » unde subdit: Ecce Deus magnus vincens scientiam nostram. Quod enim a nobis perfecte Deus cognosci non possit, non contingit propter defectum ipsius, sicut contingit de motu et tempore, sed propter ejus excellentiam. Posset autem aliquis dicere, quod quamvis de Deo non possumus cognoscere quid sit, possumus tamen cognoscere de Deo an est, quod pertinet ad ejus durationem.
36:26
Sed quod hoc etiam excedat hominis cognitionem ostendit subdens: Numerus annorum ejus inaestimabilis: quia videlicet aeternitas durationis ipsius humano intellectu comprehendi non potest.
Ostendit autem consequenter magnitudinem operum Dei, quae humanam rationem excedunt, enumerans diversas aëris transmutationes.
36:27
Qui quandoque per siccitatem disponitur: et quantum ad hoc dicit, Qui aufert pluviae stillas, scilicet impediendo ne pluat: quandoque vero in aëre abundant pluviae, quarum magnitudinem describit dicens: Et effundit imbres ad in tar gurgitum, qui scilicet fluunt in terram; et hujusmodi abundantia pluviae admirabilis apparet, si consideretur pluviarum origo, ut scilicet tanta aqua prorumpat de nubibus, quae soliditatem non habent: et quantum ad hoc subdit: Qui, scilicet gurgites, de nubibus fluunt: non tamen ita quod actu tanta pluvia in nubibus existat, sed quia ipsi vapores nubium successive in pluvias condensantur.
36:28
Est autem et aliud in pluviis mirabile, quod longo spatio terrarum superfunduntur: unde subdit: Quae praetexunt cuncta desuper, scilicet loca in regione in qua pluit, ut nulla pars illius terrae remaneat non compluta.
36:29
Consequenter de ipse nubibus loquitur, dicens: Si voluerit nubes extendere quasi tentorium suum, quia scilicet per nubes occultatur caelum, quod est sedes Dei, sicut sedes alicujus hominis occultatur tentorio. De nubibus autem procedunt fulgura propter collisionem venti: unde subdit: Et fulgurare lumine suo desuper. Nubes autem quandoque contegunt caelum usque ad horizontem alicujus regionis, infra quem extremitates maris claudi videntur; et ideo dicit: Cardines quoque maris operiet tentorio nubium. Dicit autem: Si voluerit, ut ostendat divinam voluntatem principium esse naturalium operum. Est autem proprium voluntatis ut propter finem operetur: et ideo finem horum operum ostendit subdens: Per hanc enim judicat populos, quantum scilicet ad aliquos qui per hoc puniuntur, et dat escas multis mortalibus, quantum ad hoc scilicet quod pluviae sunt utiles ad terrae fecunditatem, per quam hominibus cibaria parantur.
36:30
ET
36:1
v. 4 « Addens quoque Eliu haec locutus est ;
Eliu longiori sermoni prooemium praemittit, quo mentes ad novam quandam audiendi alacritatem excitet. Quare rem gravissimam et maximam se dicturum profitetur;
36:2
v. 2 sustine me paululum et indicabo tibi, adhuc enim habeo quod pro Deo loquar » ; — hebr. adhuc pro Deo verba. Sermo Eliu aramaismis est tinctus. S. auctor eum ipso sermonis colore ab aliorum familia et genere alienum describit, sicut et rerum divinarum scientia ab iis alienus est. Consulto id fieri, quis dubitet? uti consulto Zunior inducitur. Divina enim revelatio neque certae aelati neque uni familiae seu stirpi adstringitur, sed spiritus spirat, ubi vult. Unde putidi sunt viri illi critici, qui propter colorem sermonum Eliu eos auctori reliqui libri abiudicandos esse velint. Promittit, se profundam et alte petitam doctrinam traditurum
36:3
v. 3 « repetam scientiam meam a principio et operatorem meum probabo iustum » ; — hebr. a longinquo i. e. paulo altius repetam, ex remotioribus, sed necessariis principiis pervincam atque ex ipsis naturae et creationis operibus probabo, nihil a Deo sine summa aequitate atque ratione constitui (Pin., sim. Mar. Men. Le Hir); Àdemfere Del. Zsch. ex amplissimo scil. naturae et rerum gestarum penu. W. ad longe remotum scil. ad Deum elevabo scientiam meam — sed coactius, neque. haec Dei appellatio est in usu posita; hebr. e£ factor? meo tribuam iustitiam, i. e. eius iustitiam omni ex parte vindicabo ab omni accusationis umbra, quam Iobus ei obvolvit. Dein sollemniter testatur, se sincere et veraciter loqui et non docere nisi vera;,
36:4
v. 4 « vere enim absque mendacio sermones mei et perfecta scientia, probabitur tibi »; — hebr. perfectus scientiis tecum, scil. loquitur, is scil. qui integer est et quae vera cognoscit vere loquitur. Apte de rei gravitate, de sua sinceritate et rerum scienlia praefatur, quae tria ad animorum attenlionem maxime valent. Mirum est, quot verborum aculeis S.! Greg. etiam hoc prooemium exagitet accusans Eliu arrogantiae, superbiae (se magis ostendere studet quam Dei facta praedicare), loquacitatis, simulationis (dum praetendat pro Deo loqui, ut arrogantiam suam aliquo velamine palliet) ete. Approbat id Cord., melius vidit Phil. : «in hoc quarto sermone de singulari iustitia Domini profundum nimium et copióso sermone prosequitur, ubi multa arcana ir. obscuro sacramentorum recondita et longe remota mysteria dicere videtur ». Bene etiam Pin. : « si unquam eloquens visus est Eliu, nune seipso eloquentior et sapientior est ». « Scientiae celsitudinem » ei etiam S. Greg. concedit, qui miratur, quod « postquam inflatas animi cogitationes per verba elationis exhalavit », nunc vera et sublimia subdit. Et primo quidem Deum celsissimum, potentissimum praedicat, qui non dedignatur rerum humanarum curam agere. lta in hebr. v. 5 en, Deus est potens, et non repudiat potens virtute cordis i. e. neminem despicit, negligit, abiicit — ita refutat verba Iobi (10, 3 ete.), qui agnita divina potentia acriter conquestus est, se non admitti a Deo ad ius suum prosequendum, Deum non inveniri ab ipso (23, 8) ete. Effert hane divinam benignitatem ex eo, quod Deus potens sit virtute intelligentiae et voluntatis, cordis, quod totius vitae intellectualis centrum et sedem dicit. Textui hebr. etiam Chald. et Syrus suffragium ferunt et certe optime ab hac sententia Eliu orditur. Obscurius est quod expressit! S. Hier.
36:5
v. 5 « Deus potentes non abiicit, cum et ipse sit potens »; — i. e. ex invidia vel quasi sibi metuat ab ipsis, potentes non abiicit, sed punit in potentibus impietatem (cf. Est. Cord. Pin.). lam explicat duplici ratione, quomodo Deus non repudiet vel negligat res humanas
36:6
v. 6 « sed non salvat impios et iudicium pauperibus tribuit »; — hebr. non vivere (florere) sinit impium; i. e. impius poenam non effugiet; afflictis vero causam adiudicabit. Hos afflictos esse iustos iniuste oppressos et usus vocis pyy suadet et v. sequens ostendit. Deseribit enim, in quantum Deus honori et prosperitati iustorum, qui vi opprimuntur, consulturus sit v. 1 « non aufert a-iusto oculos suos etreges in solio collocat in perpetuum et illi eriquntur » ; — clare in hebr. e? cum regibus in solio eos collocat. A iustis oculos non averlit, i. e. tenera cura et assidua vigilantia eos custodit, oculi eius sunt super iustum — hac sententia iam multae Iobi querelae excluduntur, quasi Deus ipsi factus sit inimicus, versus sit in crudelem etc. Iobus, ait Eliu, innocentiae sibi conscius non debuit ita loqui, non debuit insinuare, quasi Deus unquam iustum odio haberet. Praeclara verborum Iobi correctio! Immo Deus iustos afflictos saepe ultra omnem exspectationem exaltat; occurrit hic exemplum Ioseph, qui e carcere revera ad solium est ad diuturnam felicitatem evectus. Ita Eliu solatur Iobum afflictum. Quantum Eliu doctrina distat a sententia aliorum? Illi non agnoscere volunt nisi impios afflictos; ipse lobus ignorare videtur etiam iustum aerumnis subiici ; Eliu aperle et palam profitetur, iustos affligi, immo secundum divinam providentiam ex aerumnarum profunditate eos evehi ad sublimem dignitatem; illos aerumnis quasi praepararj, quibus summa et perennis dignitas tuto credatur. Ad huius rei illustrissimum exemplar alludit ad sortem eius, qui iniuste accusatus, diu in carcere conclusus, ab ingratis hominibus neglectus certe afflicto iusto solatio et doctrinae esse debet (cf. Gen. cap. 39-42). Hanc de calamitatibus doctrinam bene amplificat, dum in subsequentibus ipsos impios iis a Deo erudiri docet. Tantum igitur Eliu ab arcta interlocutorum sententia abest et tantum luminis et profectus affert disputationibus antea habitis! Mirandus etiam hoc capite virorum criticorum stupor, qui Eliu orationes a libro Iob abesse debere serio affirmant. Iam quo facilius persuadeat, Deum non auferre ab iusto oculos, Dei agendi rationem in immittendis calamitatibus describit;
36:8
v. 8 « Ef si fuerint in catenis et vinciantur funibus paupertatis,
36:9
v. 9 indicabit eis opera eorum et scelera eorum, quia violenti erant » ; — distinctius in hebr. e/ sivincti in catenis adstringuntur in funibus miseriae, indicabit eis opus eorum, et scelera eorum, quia insolentes erant; non esse de iustis sermo (id quod W. Del. Zsch. Hitz. volunt), patet ex v. 9 et ex sceleribus et arroganti superbia, de quibus ope miseriae edocentur; ergo impios ob oculos habet, hosque ait funibus miseriae adstrictos ad sui ipsorum suorumque criminum agnitionem adduci et praeprimis superbiae admoneri (cf. Pin. Cord. Sa, Men.), quare Chald. bene v. 8 impii textui addit. Hanc vero eruditionem porro exponit
36:10
v. 10 « revelabit quoque aurem eorum ut corriptat, et loquetur ut revertantur ab iniquitate »; — hebr. et aperiet aurem eorum disciplinae i. e. aurem quasi tectam et occlusam reteget, ut percipiant; proinde intellectum, conscientiam illustrat, voluntatem impellit, ut velint amplecti dzsciplinam i.e. timorem Dei, vitam morigeram et Dei mandatis et verae sapientiae inhaerentem (cf. Prov. 1, 8. 29; 3, 44 seq. 4, 13; 5, 12; 15, 33 etc.), eosque efficaciter adhortatur, ut revertantur a malo. Talis igitur infortunii est fructus; bene Cord. : « pingit hic Eliu officium divinae bonitatis, quae impios inspirationibus instruit, emollit, terret, allicit... suppliciis purgat et recludit aures, ad quas cum vitiis tum perversa doctrina obstruetus erat aditus verae disciplinae. Cuius rei multa in libro Iudicum exempla exstant, quo saepe narrantur filii Israel abducti, a Deo miseriis et aerumnis fuisse revocati ». Quantum haec Eliu doctrina praecellit illi interlocutorum, qui unice vindicem Deum ' agnoscunt! Deus punit impios, ut ad salutem adducat; quare bene cum iis agitur, si obsecundent;
36:11
v. 11 « sz audierint et observaverint, complebunt dies suos in bono et annos suos in gloria » ; — lege hebr. et servierint ?... scil. Deo, doctrinam opere compleverint et annos in deliciis; e contra
36:12
v. 12 « si autem non audierint, transibunt per gladium et consumentur in stultitia »; — i. e. ruunt in telum (cf. hebr. 33, 18) et exspirant in insipientia, in suis peccatis, quae eodem modo stultitia, mendacium dicuntur, quo virtus sapientia, veritas. Et certe, si quis peccati naturam, indolem, effectus, malitiam considerat, quae maior stultitia ab homine committi potest, qui Dei creatoris et iudicis memoriam et fidem non plane abiecerit? Cur demum obstinati illi in miseriis pereant, declarat
36:13
v. 13 « simulatores et callidi provocant iram Dei, neque clamabunt, cum vincti fuerint ; v. A4 morietur in tempestate anima eorum et vita eorum inter effeminatos » ; — notatu dignum, quantopere Eliu primo loco fines medicinales poenarum efferat; quisi culpa impiorum effectu frustrentur, tum demum vindicta et poena sontem ruinae obiici inculcat. In hebr. impi: corde iram concipiunt, neque clamant (ad Deum), si eos vinzerit ; morietur in iuventute * (in vitae vigore) anima eorum et vita eorum aeque ac effeminati (pereunt cum opprobrio et morte turpi atque immatura) i. e. aerumnis ad furorem contra Deum stimulantur, neque Deum supplices adeunt; quare demum, qui poenis corrigi nolunt, turpiter intereunt cum omnium contemptu. mwp scorta sunt mascula; sceleri atque libidini devota in honorem numinum impurissimorum Phoenicum Syrorumque Baal v. g. et Astartes (cf. Deut. 23, 18. 3 Reg. 14, 24; 15, 12; 22, 47), cinaedi (cf. Pin.). Quodsi Deus tales fines prosequitur in impiis affligendis, num diei poterit minus benignus et benevolus in pios? Minime; argumentum est a fortiori et potiori;
36:15
v. 45 « eripiet de angustia sua pauperem et revelabit in tribulatione aurem eius? »; — ipso verborum sono cognato (vom liberare, v5 angustia) nexum, qui adsit inter aerumnas et maius emolumentum, exprimere voluit s. auctor; insuper verte hebr. a per (Beth instrumentale) : liberat pium afflictum per aerumnam et aperit aurem eius per oppressionem (cf. W. Hirz. Del. Hitz. Zsch. P. Le Hir); quare in textu hebr. aperte dicit Eliu ope tribulationum salutem, divinam eruditionem suscipi (cf. 33, 17. 18. 30).
36:16
v. 16 « Igitur salvabit te de ore angusto latissime et non habente fundamentum subter se; requies autem mensae tuae erit plena pinguedine » ; — i. e. de faucibus angustiae, quibus iam quasi devoratus es; istud barathrum ingentis quasi profunditatis non habet fundum, quo consistere possis, sed per te solum penitus demergereris (cf. Men. Tir. Cord.) ; sedebis ad mensam placida quiete bonis omnibus abundantem; ita maiorem Dei favorem, quem obtenturus est, imagine vitae placidae et bonis iucundae depingit. Hebr. ita : e£ te quoque avertit (cf. 2 Chron. 18, 31) ez ore angustiae in amplum spatium * et non est coarctatio sub eo (i. e. ubi iam non est coarctatio) e£ descensus mensae tuae (id quod in mensam tuam coelitus descendit) est plenus pinguedine (cf. Malv. Mar. Cod. W.), cf. educere in latitudinem, alicui dilatare (Ps. 4, 2; 47, 20. 37; 417, 5; 118, 45), mensam parare Ps; 22,.5. Iam monet, ne gratiam hanc a Deo oblatam acerbitate sua et moribus trucibus repudiet; quare leviter minas insinuat; ita v. 17 ex hebr. sententia impii impleris? sententia et iudicium cohaerebunt i. e. si te impleveris sententia illa, qua impii afflicti de Deo iudicant, tunc haec sententia necessario attrahet iudicium Dei condemnatorium, illud scil. quod impios manere dictum est (v. 12-14). Ita1uremerito W. Del. Hirz. Hitz. Zsch. P. Le Hir(et partimiam Mar. Cod. Malv.1. III.), sed ita, ut in priore membro py sz suppleant. In eundem sensum accipiendus est vulg. textus v. AT « causa tua quasi impii iudicata est, causam iudiciumque recipies » ; — Pin. : « ille videtur simplex et germanus explicatus, ut dicat Eliu Iobum sie suam causam apud Deum egisse atque dixisse, ut impii solent, complendo aures iudicis iniquis querimoniis, impatientia accepti supplicii, eriminatione divinae providentiae »; ita quidem sententia est nimis dura in lobum; at erit temperanda ex hebr., ut explicemus vel interrogative vel conditionate : si de causa tua quasi impius sentis et contra Deum insurgis, secundum tui oris sententiam Deus te iudicabit. Hunc animi exuleerali sensum, quem nonnunquam prae se tulit Iobus, ut deponat, graviter hortatur v. 18in hebr. nam ne ira te avertat (ne te incitet) ad complosionem (i. e. illusionem, ut scil. Deo insultes) et multitudo preti (propitiationis et redemptionis) ne te deprimati. e. Deus vult te avertere ex faucibus angustiae ; sed cave, ne ex tua parte ira et impatientia tua te avertat ad iniurias Deo audacioribus clamoribus irrogandas; dein consolationis causa addit : magnum utique est pretium quod solvere debes; aerumnae tuae, quibus ad meliora te Deus promovere vult (cf. 33, 47. 48. 30; 36, 15. 16), maximae sane sunt; at macte animo: neanimo cadas; ne haec magnitudo tein errorem abducat; quo maius est pretium, eo pretiosior erit res, quam lucraturus est (cf. W. Del. Zsch. P.). Hic sensus et a verbis offertur et ad Eliu doctrinam aptissimus est, neque minus ad contextum : minis ostensis (v. 47) nune cohortationem addit, docens, quid vitare Iobus debeat; simul ipso loquendi modo concedens Iobum gravissima pati, commiserationis affectum patefacit Iobumque erigit magno illo bono proposito, quod emi possit tribulationibus t. Textus hebr. etiam facem praeferre debet versioni vulg .
Quae cum sit benevola Dei agendi ratio, certe Iobus innocens magnam maioris emolumenti spem concipiat oportet. Quare Eliu nunc totus in eo est, ut Iobi animum, ea doctrina institutum, a pristina illa acerbitate emolliat et ad eos sensus traducat, quibus par fiat maiori illi bono accipiendo. Bene incipit ostendere, Deum beneficum illas calamitates in bonum Tobi immisisse, quibus ad maiora bona promoveatur;
36:18
v. 18 « non te ergo superet ira, ut aliquem opprimas ; nec multitudo donorum inclinet te »; —i. e. ne cedas affectui indignationis, ita ut furas contra alium (Deum) et in convicia prorumpas; vel forte melius : ne ita irascaris, ut aliquem (indefinite dictum est, sed subintellige teipsum °) ad exitium adducas; neque multitudo donorum, quibus bona illa ex aerumnis oritura tibi emere debes, te deiiciat; ne censeas tuum Àirpov quod solvere debes esse nimis grave ac molestum ! Ei admonitoni affinis est haec : v. 19 in hebr. num constituet (te) clamor tuus absque tribulatione et omnes conatus roboris? 1. e. num clamores, quos omni conatu edis, putas tibi salutem et liberationem afferre posse? *. Ad eundem sensum facile accommodatur vulg.
36:19
v. 19 « depone magnitudinem tuam absque tribulatione et omnesrobustos fortitudine » ; —1. e. depone tumorem, insolentiam, fastum ; animi affectus truces compesce, ita ut ad illos comprimendos non ulteriore et maiore tribulatione sis adigendus; vel « antequam novis a Deo afflictionibus vel invitus humilietur et in ordinem redigatur » (Cord. Men. Tir. Pin.), et ad alterum membrum iam scribit Phil.: « omnes motus depone fortitudine superbiae roboratos », et consentit Pin. Aliorum explicationes alii acceptioni vocis yw? et 3x2 innituntur; illam enim explicant vel salutem, prosperitatem (W. — at gratuito prorsus assu- 1. Quod alii volunt : non effugies flagellum ullis datis muneribus, sacrificiis opimis — ne te sinas decipere multis tuis opibus,£quibus redimas Dei iram — (cf. Mar. Malv. Il. Cod. Hirz. Hitz. Le Hir) neque ad contextum, neque ad Iobi conditionem congruum est, utpote qui sit fortunis omnibus spoliatus. 2. Et revera scholion antiquum legitur adscriptum ad aliquem temetipsum; cf. S. Hier. div. bibl. Migne t. 28 c. 1115. yw Ps. 5, 3 et vox usitatior PYY (cf. Fürst L. Del. Zsch. P.) et ita iam Chald. intellexit; 931 R5 ipsa punctatione monetur 5% angustia esse intelligendum; et de phrasi cf. 4, 21; 34, 20 (hebr.). mit vocem adhiberi pro yyw) vel opes, divitias (cf. 34, 19); haec vero = 3x2 explanari debere vel posse opinantur, unde vertunt : num sufficient opes tuae? non aurum neque omnes facultates divitiarum (cf. Zfitz.), vel: num aestimabit opes tuas? etc. (cf. Mar. Cod. Malv. Hitz. Le Hir). Sed haec explanatio corruat necesse est cum illa, quam ad v. 18 reiecimus Et certe, perquam absurdum est Eliu ita loqui ad Iobum bonis cunctis spoliatum. Ex hac adhortatione consequitur alia : ne scil. impotenti desiderio ita anhelet ad noctem mortis et ad umbram inferorum (cf. 3, 41 et seq. 20; 10, 18; 11, 15); v. 20 in hebr. ne appetas noctem (ne anheles noctem), quae aufert populos e sede sua (cf. Mar. Cod. Hirz. Del. P.) '. Textus hebr. est satis obscurus, sed iam fulcitur versione LXX «cà dva bñvoar Maowsàyr ax, Theod. Sym. (inavapiyar Axoùs èni cénoug aùtõv) et versione S. Hier.
36:20
v. 20 « ne protrahas noctem, ut ascendant populi pro eis »; — versus est mire vexatus et in omnem partem versatus (cf. Pin., qui recenset tres expositiones « minus idoneas », duas alias « non omnino simplices », duas « non valde cohaerentes »); falsa est certa expositio illa, quam voces latinae aliquibus imposuerunt « ne velis nimis dormire » (S. Thom.) ; nam somnolentiae periculum certe aberat a Iobo diris doloribus cruciato ; insuper cf. 1, 3. 14. Unde etiam h. l. valet, quod saepe iam advertere licuit: ut versio latina rzte intelligatur, e textu originali, unde desumpta est, aestimanda est; quare explicamus : ne noctem illam desiderio tibi quasi attrahas, ne noctem appetas, ad quam ingrediuntur populi successione non interrupta (populi pro populis — Volk um Volk? vel pro se quisque?). Concludit, ne perseveret in tali animi exacerbati dispositione;
36:21
v. 24 « cave ne declines ad iniquitatem; hanc enim coepisti sequi post miseriam »5 — i. e. a miseria (hebr.)i. e. a tempore miseriae, ex quo es in afflictione, audacia quadam et insolentia peccasli (cf./33, 8. 12 ; 34, 5 et Seq). Eliu igitur Ilobum graviter adhortatur, ut ab animo amarulento quem conceperat, recedat, ut consilio Dei qui bona ex afflictione intendit, considerato cum spe ac fiducia divinae providentiae aequiescat. 1. Concipiunt scil. nby5 infin. hiphil per syncopen eodem significatu quo Ps. 102, 25; alii: ubi populi abeunt sub se i. e. in locum suum (Malv.); ubi populi succedunt in locum aliorum (? W.); ubi populi tolluntur e loco suo (Zsch.); ne desideres illuc Hac monitione s. auctor dura illa, quae in Iobi verbis nonnunquam inesse videri possunt, emollit et emendat. Eliu et doctrinam praeclaram proponit et in arte animos tractandi et inflectendi non parum excellit. Id iam v. 16-21 ostenditur. Praeclarius in subsequentibus elucet. Solatus erat Iobum, commiserationem ostenderat, ad animi submissionem praeclaro Dei bono proposito adhortatus erat. lam quo hanc submissionem faciliorem reddat et suaviorem, qualis sit Deus, quam magnificus, potens, benignus, saplens, sublimi prorsus eloquentia prosequitur. Ita nobiles excitat animi sensus fidei, amoris, admirationis /a/is Dei : quibus praeeuntibus quis tali Dei se plene ac plane tradere renuet? quis non submisstonem ambabus manibus amplectetur? Unde ad animum inflectendum arguit
36:22
v. 22 « Ecce, Deus excelsus in fortitudine sua et nullus ei similis in legislatoribus » ; — hebr. quis sicut ipse doctor? i. e. cur dubitas vel cunctaris tali te doctori ex inet sapientiam eamque communicandi studium ac voluntatem proponit — utrumque enim includitur in ultimo membro — dein haec per singula enucleatius evolvit. Incipit a Dei sublimitate;
36:23
v. 23 « quis poterit scrutari vias eius aut quis potest ei dicere : operatus es iniquitatem »? — hebr. quis ei praecepit viam suam i. e. quis potest Deo praescribere, quali ratione et via uti, agere debeat (cf. 34, 13), aut dicere: perverse agis? Quam audax, si homuncio Deum sublimem crisi subiicere velit! Aptissime monet Eliu hominem ad laudem Creatoris esse vocatum; ita in hebr. v. 24 memento, ut extollas opus etus, quod cecinerunt viri i. e. id tuum esse memento, non ut accuses, sed ut magnifices Dei opus; quod quo alacrius praestet, seriem illam et concentum virorum sanctorum effert, qui per saeculorum decursum laudes Dei cecinerunt ; eorum choro ut voce et animo se iungat, hortatur. Praeclara sane monendi et movendi ratio ! * In vulg.
36:24
v. 24 « memento, quod ignores opus eius, de quo cecinerunt viri» ; — « urget Iobum, ut recordeturse modici captus esse, ignorareque mira Dei facta, virosque antiquiores non sic egisse, ut opera |. Similiter hebr. expresserunt LXX et vet. lat. « memento, quod magna sunt opera eius »; similiter Syrus et omnino CAald.; ita intellexerunt Mar. Malv. Cod. Vav. etc. et ita vox (aram.) NAT omnino exigit. Nersionota vulgatae inde tamen facile explicare possumus, quod S. Hier. hanc vocem cum maw errare per errorem commutaverit. Dei reprehenderent, sed cum animi demissione decantarent » (Cord. ). At sensus textus hebr. praeferendus est, neque ulla adest ratio, cur Eliu zalis ignorantiae Iobum accusare censendus sit. Praesertim cum sequatur
36:25
v. 25 « omnes homines vident eum, unusquisque intuetur procul » ; — hebr. 33 potius ad opus referendum erit : omnes homines opere Dei delectantur et cum reverentia quasi a longe stantes (idque saltem obscure * intuentes) ad Dei gubernationem mentes et oculos attollunt ; iterum efficax ponitur ratio, ne Iobus a tam communi laudis et admirationis consensu dissonet. . Ut vero eum ad communem concentum invitet, pergit describere, quam optimo iure Dei maiestas laudibus celebretur,
36:26
v. 26 « ecce Deus MAGNUS, vincens scientiam nostram; numerus annorum erus naestmabilis »; — hebr. ecce Deus sublimis et non scimus (1. e. nos eius magnitudinem comprehendere vel intelligere nullo modo possumus) ; numerus annorum eius et non investigatio 1. e. inscrutabilis est. Igitur Deus excelsus et aeternus ad sui admirationem homines rapere potissimum debet. Hanc vero celsitudinem, cui Iobus se libenter subdat, ulterius ex Dei operibus adumbrat, idque primum ex iis, quae in aere fieri cernimus: ex imbre, nubibus, tonitru. Nam quam sapienter pluviam instituit?
36:27
v. 21 « quz aufert stillas pluviae et effundit imbres ad instar gurgitum,
36:28
v. 28 qui de nubibus fluunt, quae praetexunt cuncta desupez »; — clarius in hebr. qui in altum tollit (scil. per vapores ascendentes cf. Cod. Men. W. Hirz. Hitz. Zsch. Le Hir) guttas aquae; stillant pluviam ad vaporem eius (i. e. guttae et pluvia descendunt, dum simul adsunt nebulae, nubes Dei; ita Mar. W. Del. Zsch.?) quam nubes effundunt, defluunt super homines multos ; igitur describitvapores ascendentes, qui in nubes (nebulam) condensantur ; dein nubes effundunt imbrem, isque in hominum commodum defluit. Notat Eliu ita ordinari pro homine, ut Dei gubernatio fieri cernatur in hominis bonum. Dei maiestas porro relucet in celerrima illa totius coeli obnubilaüone (de qua vulg. iam in altero membro versus antecedentis) et in fremitu tonitruum ; ita v. 29 in hebr. profecto, si (quis) intelligeret extensiones nubium, fremitum umbraculi eius; v. 30 ecce, extendit circum se lumen suum et radices maris operit ; primam sententiam lege per exclamationem, vel per interrogationem num quis intelliget ? v. 30 de fulgure est sermo, quod totum coelum illustrat et totum mare usque ad extremitates tangit radiis lucis vel operit (cf. Sa, Mar. Vav. k Del.) ; haec explicatio simplex est et optime fulguris splendorem longe lateque emicantem depingit '. Nubes dicuntur Dei tentorium (cf. Ps. 17, 12 et posuit tenebras latibulum suum i. e. nubes atras et densas); lonitru, quod per nubes sonitu tremendo volvi videtur, fremitus vocatur Dei tabernaculi. Ad eundem sensum accedunt verba vulg. v. 29 « si voluerit extendere nubes quasi tentorium. suum, v. 30 et fulgurare lumine suo desuper, cardines quoque maris operiet »; — a firmamento usque ad maris profunda eius cernitur maiestas, quae in nubium extensione el fulgure relucet ?. à Iam iterum notat Eliu fulgura et imbres Deo gubernatori inserx vire : v. 31 « per haec enim iudicat populos et dat escas multis mortali- $ bus »; — i. e. iis uütur ad homines castigandos, ad beneficia praestanda (cf. diluvium, catastrophen sodomiticam, varia in Aegypto patrata etc. Cord.). In hebr. dat escas ad copiam (abundantiam Sym. ls tpogùy napmóAXoy ; cf. Malv. W. P. Zsch. Le Hir). Prius membrum accuratius declarat; v. 32 in hebr. super manus tegit lumen, et ja ei mandat contra adversarium; ita LXX xat èyetelàato... èv àxavivit et W. Hirz. Bn Zsch. P. Le Hir i.e. fulgura apprehendit manibus, eaque iaculatur ininimicos, fulguri- ^ 4 bus manus obtegit, circumquaque vestit (cf. Ps. 17, 45 fulgura multiplicavit et con- ^ turbavit eos, scil. adversarios), iis armatus est et quasi sagittis utitur. Varietas est in voce yyy explicanda; intercessor (Is. 59, 16) h. 1. repugnat, ergo sensu con- trario adversarius? alii (cum Beth essentiae) ad Deum referunt : scopum attingens ^ (Del.); Hitz. luci mandat, ut percutiat; alii, uti 7, 20 y3zy3 legentes : luci locum x E. designat, quo percutiat. Sed prior explicatio optima est, ut sit quasi in occurrentem, in occursum. Sym. habet ote &vavzzjoo«. M H In vulg. v. 32 « in manibusabscondit lucem et praecipit ei, ut rursus E adveniat » ; — eam subtrahit et ad lubitum emittit; vel quasi manu : obducta tenebras efficit lumen intercludens et denuo, ut fulgeat, prae- A cipit (cf. Malv. Cord. Men. Tir.). At sensus hebr. textus magis ad v. 31 4 aptus est. - nant adfuisse. Vulg.
36:33
v. 33 « annuntiat de ea amico suo, quod possessio eius stt et ad eam possit ascendere », — concipi potest ita : lucem quasi possessionem propriam Deus suis amicis promittit et annuntiat, dicitque illos post tenebras visuros lucem, post miseriam prosperitatem (cf. Cord. Tir. Gord.). At sane displicere debet, quod subito lux metaphorice accipitur, secus ac v. 32. Plerisque placet y3 explicare, uti Ex. 32, 17. Mich. 4, 9 strepitus, fragor (cf. Malv. II. Cod. Del. Zsch.P. Hitz. Le Hir) : fragor eius de eo annuntiat, i. e. tonitru Dei maiestatem indicat. Pro altero membro Sym. sua versione C7Aov zept &òixtas et LXX. egt. douxlacc suadent, ut napa! accipiamus quasi a Nip (cf. Ez. 8, 3) et. pro now legamus now (iniquitas); unde : iram accendens (zelans) de iniquitate; ita ad v. 31a sensus quam. arctissime accedit, Deum tempestate et tonitru inimicos suos persequi, uti etiam v. 32 hebr. enuntiatur (cf. Hitz.). Ex aliorum interpretationibus pauca addam : iis annuntiat consilium suum, gregibus quoque et herbis (i. e. Deus greges-possessionem et prata implorum tempestate devastat W.); eum annuntiat fragor eius, immo et greges (nuntiant, praesagiunt), quod venturus sit (in tonitru; volunt exprimi, greges praesagire adventum tempestatis, cf. Ros. Del. Zsch. P. — sed Deus non dicitur ascendere in tonitru, sed ad terram descendere ; cf. Ps. 17, 10; Mich. 1, 3). Plura, si vacat, reperies apud Pin. Malv. Houbig. Ros. Hirz. Del.
36:22
… T. may be considered connected with the participle môrah "teacher" (Job 36, 22), which survives in certain localities that were perhaps seats of ancient oracles (Gen. 12, 6; Deut. 11, 30; Judg. 7, 1).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · original Douay-Rheims (Douay 1609-10), transcription by EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Public domain.