Job
Liber JobIntroductions
Enciclopedia Cattolica
The book is "one of the most wonderful poems in the world" (Vaccari); it has been compared to Dante's Divine Comedy and Goethe's Faust (Dennefeld). "A gripping theme, a drama at once profoundly human and divinely sublime, is treated there with such richness of colour, with such force of feeling, with so great a variety of forms, that language may well be said to have exhausted its eloquence and art its palette" (Vaccari).
The book consists of three parts: introduction and prologue (chaps. 1-2); the poem properly so called (chaps. 3-41); the epilogue (42). The central part is in verses of exquisite workmanship; the other two, very brief, are in prose.
Haydock
This Book takes its name from the holy man, of whom it treats; who, according to the more probable opinion, was of the race of Esau, and the same as Jobab, king of Edom, mentioned [in] Genesis 36:33. It is uncertain who was the writer of it. Some attribute it to Job himself; others to Moses, or some one of the prophets. In the Hebrew it is written in verse, from the beginning of the third chapter to the forty-second chapter. (Challoner) --- The beginning and conclusion are historical, and in prose. Some have divided this work into a kind of tragedy, the first act extending to chap. 15., the second to chap. 22., the third to chap. 38., where God appears, and the plot is unfolded. They suppose that the sentiments of the speakers are expressed, though not their very words. This may be very probable: but the opinion of those who look upon the work as a mere allegory, must be rejected with horror. The sacred writers speak of Job as of a personage who had really existed, (Calmet) and set the most noble pattern of virtue, and particularly of patience, Tobias 2:12., Ezechiel 14:14., and James 5:11. Philo and Josephus pass over this history, as they do those of Tobias, Judith, etc. (Haydock) --- The time when Job lived is not clearly ascertained. Some have supposed (Calmet) that he was a contemporary with Esther; (Du Hamel; Thalmud) on which supposition, the work is here placed in its chronological order. But Job more probably lived during the period when the Hebrews groaned under the Egyptian bondage, (Haydock) or sojourned in the wilderness, Numbers 14:9. The Syrians place the book at the head of the Scriptures. (Calmet) --- Its situation has often varied, and is of no great importance. The subject which is here treated, is of far more; as it is intended to shew that the wicked sometimes prosper, while the good are afflicted. (Haydock) --- This had seldom been witnessed before the days of Abraham: but as God had now selected his family to be witnesses and guardians of religion, a new order of things was beginning to appear. This greatly perplexed Job himself; who, therefore, confesses that he had not sufficiently understood the ways of God, till he had deigned to explain them in the parable of the two great beasts, chap. 42:3. We cannot condemn the sentiments expressed by Job, since God has declared that they were right, chap. 42:8) and reprimands Elihu, (chap. 38:2.) and the other three friends of Job, for maintaining a false opinion, though, from the history of past times, they had judge it to be true. This remark may excupate them from the stain of wilful lying, and vain declamation. (Houbigant) --- However, as they asserted what was false, their words of themselves are of no authority; and they are even considered as the forerunners of heretics. (St. Gregory; St. Augustine, etc.) (Tirinus) --- Job refutes them by sound logic. (St. Jerome) --- We may discover in this book the sum of Christian morality, (Worthington) for which purpose it has been chiefly explained by St. Gregory. The style is very poetical, (Haydock) though at the same time simple, like that of Moses. (Du Hamel) --- It is interspersed with many Arabic and Chaldaic idioms; (St. Jerome) whence some have concluded, that it was written originally by Job and his friends (Haydock) in Arabic, and translated into Hebrew by Moses, for the consolation of his brethren. (Worthington) --- The Hebrew text is in many places incorrect; (Houbigant) and the Septuagint seem to have omitted several verses. (Origen) --- St. Jerome says almost eight hundred, (Calmet) each consisting of about six words. (Haydock) --- Shultens, in 1747, expressed his dissatisfaction with the labours of all preceding commentators. To explain this book may not therefore be an easy task: but we must be as short as possible. (Haydock) --- Those who desire farther information, may consult Pineda, (Worthington) whose voluminous work, in two folios, will nearly (Haydock) give all necessary information. (Calmet)
Douay 1582/1609
THE ARGVMENT OF THE BOOKE OF IOB. 4 paragraphs
HOlie Iob otherwise called Iobab (Gen. 36.) as S. Augustin, S. Chrisostom, • 18. c. 47. ciuit. conc. 2. de Lazar Rom. 9. Praesat 〈◊〉 Iob. Iob of the race of Esau. S. Ambrose, S. Gregorie, and other fathers teach, the sonne of Zara, the sonne of Rahuel, the sonne of Esau, was king (or absolute prince) of the land of Hus. who being perfect in religion, sincere in life, VVhy God suffered him to be so afflicted. The contentes according to the historie. rich in wealth, and blessed with children, for an admirable example of patience, and to shew that a mortal man through Gods grace, may resist al the diuels tentations, by Gods permission, sudainly lost al his goodes and children, was striken with horrible sores in al his bodie, reuiled by his wife, and in steed of comforth which his special freindes pretemted towards him, was iniuriously charged by them, with impatience, arrogancie, blasphemie, and other crimes, for which they falsly supposed he was so afflicted, affirming, and by diuers sophistical argumentes, grounded as they pretended vpon Gods iustice, wisdome, powre, mercie, and goodnes, would proue that God suffereth none but wicked men to be so afflicted. But Iob constantly defendeth his owne iust ••••cencie, and that worldlie calamities, and prosperitie happen indifferently to good and had in this life, and that the truer. ward of the iust, and punishment of the wicked, is to be expected in the other world. At last God, with due reprehension of Iob for some imperfections, sharply rebuketh the errors, and insolencie of his aduerse freindes; geueth sentence on Iobs side; pardoneth •••m at his intercession; and restoreth al thinges to him duble, to that he had before.
B••i•e• the literal sense Iob in al his actions, sufferinges, and whole life, was Iob an especial figure of Christ. a special figure of Christ, shewing (sayth S. Gregorie) by those Praf••. thinges which he did and susteyned, what our Redemer should do and suffer yea more particularly then most part of the Patriarches, which S. Ierome (epist. ad Paulin.) also admireth and testifieth, saying: what mysteries of Christ doth not this booke comprehend? Euerie word is ful of sense. Moreouer this historie is replenished with moral documents, Moral documentes in this booke. how to embrace vertue, and eschew vice: proposing the life of a right godlie man, neither insolent in prosperitie, not desparing in aduersitie, alwayes resolute in Gods seruice, as wel in his prosperous kingdom as in the miserable dunghil. Here also we haue the true maner of arguing, according to the rules of Logike, with detection of sophistrie, Iob prouing True logike & Philosophie. and disprouing assertions by proposition, assumption, and conclusion, as S. Ierom obserueth, with profound knovvlege of natural thinges and causes, as appeareth in very manie places. Al which varietie and abundance Hard and ea•ic thinges to be vnderstood are both profitable. of matter, comprised in smal rowme, make manie thinges hard and obscure, yet are the same so tempered with other thinges plaine and easie, that here is verified S. Augustins obseruation (li. 2. c. 6. doct. Christ) certaine places of holie Scriptures serue as delectable meate to them that hunger and thirst diuine knowlege, and the obscure take away tediousnes from them, that loath vsual plaine doctrin.
It is most probable that Iob himself, inspired by the Holie Ghost, by whose grace he excelled al in right simplicitie (c. 1.) writte his owne historie; the VVritten by Iob himself most part in verse. most part in verse, only the two first chapters and the last in prose, in the Arabian tongue; which Moyses translated into Hebrew, for the consolation of the Israelites afflicted in Aegypt.
And it may be diuided into three general partes. First the change of Iobs state from prosperitie into affliction, with his lamentation for the same. are Diuided into three partes. recorded in the three first chapters. In foure and thirtie chapters folowing are sundrie disputations, conflictes, and discourses betwen him and his freindes, touching the cause of his so vehement affliction. In the fiue last chapters God discusseth the quarel, geueth sentence for Iob against his aduersaries, pardonteh them, and rewardeth him.
St Thomas Aquinas
SANCTI THOMAE AQUINATIS EXPOSITIO IN LIBRUM BEATI JOB 1 paragraph
Sicut in rebus quae naturaliter generantur, paulatim ex imperfecto ad perfectum perveniunt; sic accidit hominibus circa cognitionem veritatis: nam a principio parum quid de veritate attingerunt; posterius autem quasi pedetentim ad quamdam plenioriem mensuram veritatis pervenerunt: ex quo contigit multos, propter imperf ectam cognitionem, circa veritatem errasse; inter quos aliqui extiterunt, qui divinam providentiam auferentes, omnia fortunae et casui attribuebant: et priorum quidem in tantum ad hoc invaluit opinio, ut ponerent, mundum casu factum esse, et ea quae naturaliter generantur, casui attribuerent; sicut percipi potest ex opinionibus antiquorum naturalium, ponentium solum causam materialem: posteriorum etiam quidam, ut Democritus et Empedocles, plurima casui attribuebant. Sed posteriorum philosophorum diligentia perspicacius intuens veritatem, evidentibus indiciis et rationibus ostendit, res naturales providentia regi: non enim tam certus cursus in motu caeli et siderum et in aliis naturae effectibus inveniretur, nisi haec omnia a quodam intellectu supereminente ordinaria gubernarentur. Opinione igitur plurimorum firmata in hoc, quod res naturales non casu, sed providentia regerentur, propter ordinem qui manifeste apparet in eis; dubitatio mansit apud plurimos de actibus hominum; utrum res humanae casu procederent, an aliqua providentia vel ordine quodam superiori gubernarentur. Cui quidem dubitationi maxime fomentum ministravit, quod in eventibus humanis nullus certus ordo apparet: non enim semper bonis bona eveniunt aut malis mala, neque rursus semper bonis mala aut malis bona; sed indifferenter bonis et malis bona et mala. Hoc igitur est quod maxime corda hominum commoveat ad opinandum, res humanas providentia divina non regi: sed quidam eas casualiter procedere dicunt, nisi quatenus providentia et consilio humano reguntur; quidam vero caelesti fato eorum eventus attribuunt; haec autem opinio maxime humano generi nociva invenitur: divina enim providentia sublata, nulla apud homines Dei reverentia aut timor, cum veritate remanebit: ex quo quanta desidia circa virtutes, quanta pronitas ad vitia subsequetur, satis qualibet perpendere potest: nihil enim est quod tantum revocet homines a malis et ad bona inducat, quantum Dei timor et amor: unde eorum qui divino spiritu sunt sapientiam consecuti ad aliorum eruditionem primum et praecipuum studium fuit hanc opinionem a cordibus hominum amovere; et ideo post datam Legem et Prophetas, in numero agiographorum, idest librorum per spiritum Dei sapienter ad eruditionem hominum conscriptorum, primus ponitur liber Job: cujus tota intentio in hoc versatur, ut per probabiles rationes ostendatur, res humanas divina providentia regi. Proceditur autem in hoc libro ad propositum ostendendum ex suppositione quod res naturales ex divina providentia gubernentur. Id autem quod praecipue providentiam Dei circa res humanas impugnare videtur, est afflictio justorum. Nam quod malis interdum bona eveniant, etsi irrationalibile primo aspectu videatur, et providentiae contrarium; tamen utcunque habere potest aliqualem excusationem ex miseratione divina; sed quod justi sine causa affligantur, totaliter videtur subruere providentiae fundamentum. Proponitur ergo ad quaestionem intentam, quasi quoddam thema, multiplex et gravis afflictio cujusdam viri in omni virtute perfecti, qui dicitur Job. Fuerunt autem aliqui quibus visum est, quod iste Job non fuerit aliquid in rerum natura, sed quod fuerit quaedam parabola confecta, ut esset quoddam thema ad providentiae disputationem, sicut frequenter homines confingunt aliqua facta ad disputandum de eis: et quamvis ad intentionem libri non multum referat, utrum sic vel aliter fuerit, refert tamen quantum ad ipsam veritatem: videtur enim praedicta opinio auctoritati Sacrae Scripturae obviare: dicitur enim Ezech. 14, ex persona Domini: « Si fuerint tres viri in medio ejus, Noe, Daniel et Job, ipsi justitia sua liberabunt animas suas. » Manifestum est autem, Noe et Daniel homines in rerum natura fuisset: unde nec de tertio eis ennumerato, scilicet de Job, in dubium debet venire. Dicitur etiam Jacobi 5, 11: « Ecce beatificamus eos qui sustinuerunt: sufferentiam Job audistis, et finem Domini vidistis. » Sic igitur credendum est, Job hominem in rerum natura fuisse. Quo autem tempore fuerit, vel ex quibus parentibus originem duxerit, et quis etiam hujus libri fuerit auctor, utrum scilicet ipse Job hunc librum conscripserit, de se quasi de alio loquens, an alius de eo ista retulerit, non est praesentis intentionis discutere. Intendimus enim compendiose, secundum nostram possibilitatem, de divino auxilio fiduciam habentes, librum istum, qui intitulatur beati Job, secundum literalem sensum exponere: ejus enim mysteria tam subtiliter et discrete beatus Papa Gregorius nobis aperuit, ut his nihil ultra addendum videatur.
Cursus Scripturae Sacrae
Erat Iobus vir aeque dives ac pius. Cuius sincera pietas cum a Satana in dubium vocetur, Deus illam ardua tentatione probari permittit. Iobus enim subito non solum fortunis omnibus et filiis orbátur, sed etiam morbo teterrimo percutitur; manet tamen firmusin pietate, quam contra ipsius uxoris prava consilia egregie tuetur.
Cum amici tres ad eum consolandum convenissent et Iobus in acerbos gemitus prorupisset, quaestio agitatur, quaenam sit calamitatum causa.
Continue reading 21 paragraphs
Prologo (cp. 1, 2) res ita disponitur, ut qui librum legit iam ediscat, Deum sincerae pietatis probandae et exercendae causa calamitates Iobo immisisse; eius autem divini consilii et Iobus et interlocutores, plane ignari sunt, unde fit, ut maiore cum voluptate disceptantium rationes et disputationes prosequamur, utpote prologo iam edocti indeque discernentes, quid veri quid falsi ab illis afferatur. Est enim hoc singulare narrationis artificium, quo profani quoque scriptores non raro utuntur, ut qui legit in altiore quasi specula constitutus quid rei sit probe sciat, dum qui res gerere narratur multarum conditionum inscius tenebris, dubiis, erroribus ad miserationem exponatur et varia discriminum certamina subeat.
Unde ad quaestionem illam in vetere foedere non semel agitatam, cur boni quoque calamitates experiantur (cf. Ps. 72, Ier. 12, 1-4. Hab. 1, 3), ipso prologo una iam responsio proponitur, dum Iobus et interlocutores tres in varias sententias abeunt. Id enim tribus illis com-- muniter fixum ratumque est, calamitates tantum pro culpis sceleribusque infligi et virtutis verae mercedem semper esse prosperitatem terrestrem, cum e contra IoBus conscientiae suae testimonio innixus et cireumspectus rerum et vicissitudinum humanarum iudex id vehementer negat.
Tribus disputantium congressibus res ita discutitur, ut singulis ex ordine dicentibus Iobus respondeat. Disceptationis occasionem pracbent Iobi lamentationes, quibus dolorum cruciatuumque vehementiam declarans vitae suae infelicis initia devovet et mortis limbique requiem exoptat (cp. 3). Hisce Eliphaz respondet : non affligi nisi improbos; quare Iobum monet, ut ab impietate ad Déum revertatur (ep. 4, 5). Iobus hanc amici et consolatoris accusationem et 1nsinuationem cum indignatione repellit, repetitis gemitibus et querelis dolorum magnitudinem testificans et cum Deo expostulans, cur tantas ab eo poenas exigat (cp. 6, 7). Quasi Iobus suis suspiriis Deum iniustitiae arguisset, Baldad a Deo iuste punitos esse filios Iobi asserit et a maiorum sapientia probat, impios ruina prosterni, pium vero non abiici; quare eadem quae Eliphaz monet (cp. 8). Hisce vero Iobus opponit, se suis lamentationibus Deum nullatenus iniustitiaeinsimulasse ; dein contendit pios et impios affligi, imo impios quoque saepe fortuna exaltari. Ad suos dolores reversus iam conqueritur, cur Deus eum, qui ex communi norma nil tale meritus sit, secundum inusitatum rigorem propter leviores naevos adeo exagitet et castiget (cp. 9, 10). Id vero Sophar aegerrime ferens in Iobum invehitur, minores eum poenas, quam pro sceleribus meritus sit, dare contendens. Probationis causa Dei sapientiam et potentiam proponit, cui nemo se opponere possit; sed si Iobus resipuerit, feliciora spondet (cp. 11). Iam nunc lobus id, quod antea paucis perstrinxerat, fusius prosequitur : sontes etiam prospere agere, et Dei agendi modum talem esse, ut prospera nullatenus semper ad virtutis praemium, neque infelices casus ad iniquitatis punitionem referri possint; quare stultum et impium esse ait, amicorum in modum velle Dei iustitiam mendaciis defendere; se esse innocentem et paratum suam integritatem coram Deo iudice defendere. Tum Deum precibus et vitae humanae miseriis propositis flectere ad misericordiam conatur (ep. 12-14). Et hisce primus disputantium congressus absolvitur.
In altero (cp. 15-21) Eliphaz oppugnat duas Iobi assertiones, ipsum innocentem cruciari, et impios prospere agere; urget, impios semper bum invectus eius patientiam dure exercet (cp. 15). Tobus autem animo exacerbato de tam molestis consolatoribus conquestus dolores, ludiplorat integritatis suae testem et vindicem. Ita enim suae innocentiae sibi conscius ad spem erigitur fore, ut Deus vindex exsistat; at mox ad lamenta revertitur (cp. 16, 17). Hisce Baldad suae doctrinae de impiorum poenis iteratam repetitionem opponit et impium semper manifesta ruina perire ita asserit, ut talem impium ipsum esse Iobum X LIBRI. ARGUMENT 422 T clare appareat (cp. 18). Acerbae accusationi Iobus cruciatus, derelictionem, conditionem suam miserrimam subiungit et amicorum miserationem implorat; quam cum non inveniat, ad praeclaram spem Dei vindieis erigitur, qui in die resurrectionis innocentis causam egregie Sit tuiturus (cp. 19). Sed, ut amicos a.sententia dimoveat, frustra Tobus se innocentem asserit, frustra misericordiam expetit, frustra spem in Deum profitetur. Sophar enim maiore vehementia Iobum scelerum accusat et ruinae necessitatem, qua impius quisque obvolvatur, multis exaggerat (cp. 20). Contra quod Iobus usum et experientiam contrariam ubertim declarat, impios scil. saepe multiplici frui prosperitate et raro contingere illam fortunae eversionem, de qua tanta cum verbositate amici loquantur, imo impium saepe in communi calamitate servari immunem, et honoribus etiam post mortem affici. Ita Iobus amicorum sententiam falso ac fallaci inniti fundamento invicte ostendit (cp. 21), experientiam rei testem producens.
Nihilominus in tertio congressu (cp. 22-26) Eliphaz illam sententiam quasi « priore tueri studet, Deum scil. non affligere nisi scelestos; cum enim ex hominis operibus bonis nihil commodi redundet in Deum, neque ex eius peccatis quidquam incommodi Deo accidat, censet Eliphaz Deum in sorlibus distribuendis neque suo bono neque suo periculo moveri et proin solius iustitiae rationem habere. Insuper Iobum multorum scelerum explicite accusat, quare dignas poenas luat, uti olim prisci viri scelerati (cp. 22). Contra tales accusationes Iobus Dei pro se iudicium efflagitat; at frustra! Cursu vitae suae commemorato se purum esse ostendit a sceleribus obiectis, sed cum tamen suppliciis a Deo excrucietur, haeret anxius et quid divini consilii hac in re lateat, nescit; hoc unum constare ait, impios saepe impune grassari, pauperes opprimi, alios fraude et occulto peccare; utinam plecterentur! at communi sorte utuntur (cp. 23, 24). Baldad iam non habet, quid ad doctrinam tuendam afferat; unde paucis quae iam dicta sunt de divina maiestate et de hominum vitiositate repetit, ita ipso sermonis habitu declarans, se esse imparem Iobi fato explicando (cp. 25). Respondet Iobus, se minime tali institutione egere, ut recte ac magnifice sentiat de Deo, cum creata omnia eius sublimitatem praedicent (cp. 26). Sophar hoc in congressu prorsus tacet ; interlocutorum argumenta exhausta sunt; eorum doctrina de malorum causa manca probata est, insufficiens, falsa. Unde Iobus (cp. 21-31) victor consistit, epinicion canit : sollemniter suam testatur innocentiam, amicos de falsa doctrina reprehendit, homini vero illam deesse docet sapientiam, quae ad divinam rerum administrationem rite diiudicandam necessaria sit; unum homini esse propositum, in quo totius vitae cardo vertatur : Deum timere et recedere a malo. Dein Iobus gemebundus recolit, quanta olim
in prosperitate fuerit, quot et quantas iam experiatur aerumnas, easque post vitam innocentissime ad omnem virtutis normam exactam. Quare sponte sua redit quaestio : cur demum boni affligantur?
Haec igitur cum amicis disceptatio quaestionem non solvit, reiecta est doctrina illa de recompensatione terrestri aequali ; Iobus invicte demonstravit, bonos quoque et iustos affligi; spem enuntiavit, Deum olim in novissimo resurrectionis die suorum causam tuiturum ; hisce vero in terris id unice homini esse consultum asseruit, ut incomprehenso divinae sapientiae et potentiae consilio acquiescat. Atipse suo exemplo simul manifestat, hominem hac una responsione non esse contentum; hac enim proposita (cp. 28) iterum ad suam calamitatem perpendendam revertitur, quam vita iustissime exacta nullatenus meritus sit (cp. 29-31).
In hac igitur rerum conditione quartus in scenam prodit interloculor, Eliu, qui tres illos de falsa arguendi ratione convincit, lobum de nimia audacia, vehementia, impatientia reprehendit, et homines a Deo affligi docet, ut avertantur a malo, praeserventur a superbia, ut castigatione animi vulnera sanentur (cp. 32, 33). Eliu proinde aperte statuit, esse calamitates etiam bonis sa/utares, quibus ne in peccata ruant vel ut in bono proficiant, erudiantur. Cum talis sit calamitatum scopus ac fructus, hominem, etsi nullius sceleris sibi conscius sit, cum patientia illas a Deo sibi missas obire debere patet; quare Eliu Iobum nimiae temeritatis in suis cum Deo expostulationibus accusat et singula, quae in Iobi sermonibus durius audaciusque dicta sunt, acri censura perstringit, simul monens, qua ratione hominem pium deceat calamitates sustinere (cp. 34, 35). Ad quam humilem animi demissionem, quae Eliu iudice in Iobo maxime desideretur, ut eum inducat, Dei maiestatem ac sublimitatem multis ex rebus creatis commendat iisque hominis ignorantiam et imbecillitatem opponit (cp. 36, 37).
Iobus tacet. Deus vero disceptationi ab Eliu propositae calculum adiicit, dum in eadem arguendi serie pergens hominis ignorantiam et impotentiam exagitat, Dei vero multiplicem sapientiam ac providam rerum curam multis variisque exemplis illustrat. His auditis Iobus audaciorem suum loquendi modum repudiat (cp. 38, 39). Iterüm a Deo humanae admonetur infirmitatis et vilitatis documentis a Behemoth et Leviathan prolatis; Iobus vero audaciae et impatientiae Véniam humillime precatur. Tunc non solum pristinae felicitati restituitur, verum etiam maioribus bonis a Deo exornatur (cp. 40-42).
Ex hac argumenti consideratione iam elucet, et prologum et sermones Eliu necessario ad libri integritatem requiri. Nam iis demum rite perpensis doctrina habetur, quantum pro indole veteris foederis requiritur, completa de calamitatum quibus pii exagitentur ratione; iis vero demptis omnia manca sunt, hiulca, lacera. Prologo enim nos qui librum legimus de «na calamitatum causa docemur, quae adesse potest et in Iobi fato revera adsit; sermonibus vero Eliu et interlocutores eot nos de aliis calamitatum causis erudimur, esse scil. poenas medicinales, salutares ipsis etiam bonis; quare Eliu orationibus id proponitur, quod et amicos et Iobum disceptantes inter se latuerit. Unum alterumve igitur si subtraxeris, tota disputatio manca est et truncata et ad nullum exitum perducta. Abscinde prologum, quid, quaeso, de Iobi lamentis, de amicorum accusationibus intelliges? omnia obscura sunt; audis homines disceptantes, sed qui sint, cur disputent, accusent, altercentur, qui verum teneat, qui ex parte, vel ex toto decipiatur, plane ignoras — habes corpus, sed capite truncatum. Praeterea una ex causis, cur Deus pios aflligat, te omnino latet; latet praeclarum illud documentum de diaboli calumniatoris invidia, de bello, quod ipse iustissimo cuique infert. Fuerunt quidem aliqui ex heterodoxis interpretibus, qui prologum a primitivo libri auctore profectum esse negarent (Hasse. Stuhlmann, Bernstein, Richters, Knobel, de Wette, Magnus; cf. apud Hirz.W. Hitz. De W. Schrader, Lehrbuch der Einleitung 8 351), at eorum sententia hodie apud ipsos protestantes est explosa, quare non est, cur eam pluribus refutemus!.
Sermones vero Eliu recentiorum interpretum protestantium plerique a libri primitiva forma excludunt. At immerito. Hos enim si dempseris, iam nulla interlocutoribus causa patefit, cur boni affligantur. Quis vero talem libri indolem, talem disputationis exitum feret, ut quaestione acriter agitata nulla detur responsio? Unde hac sola ratione Eliu sermones probantur genuini; reliqua vide ad cp. 32.
Ex libri argumento rite perpenso facile deducitur, quid sit eius consilium, quis scopus seu finis. Dum enim in veteris foederis institutione et mosaicae legis promulgatione temporalis praecipue mercedis et poenae ratio habeatur, libri nostri est, hanc doctrinam suis circumscribere limitibus, eam perpolire et supplere ea, quae ei desint. Unde aperte demonstratur, hisce in terris neque scelera neque virtutes suam semper invenire mercedem, sed Deo vindiei ea praesto esse, quibus post vitam terrestrem sua cuique reddat (cf. 19, 25-29); Deum multiplici uti rerum. gubernandarum ratione, sapientia multiplici; quare ex una iustitiae norma omnes eventus diiudicare minime licere. Hisce a Iobo rite statutis Eliu veras ac salutares exponit causas, cur boni affligantur; aliam rationem supplet prologus; quare in hac quaestione ad indolem veteris foederis solvenda libri cardo vertitur. Adspergitur ipsis calamitatibus propter causas salutares ab Eliu allatas aliquid praeclari, idque etiam magis ex illa probatione, quam prologus docet : esse scil. illas veras probationes, quibus sincera pietas et purissimus Dei amor comprobetur, et esse pectoris generosi et virtutis celsissimae, Deo adhaerere nulla habita commodi temporalis ratione, et tali virtute et fide constanti Deo gloriam tribui praeclaram Deumque tali virtutis documento delectari, diabolum vero calumniatorem et impugnatorem
Quare liber consolatorius merito dici potest, quo pii in vitae miseriis confortentur et Dei provida cura et sapientia erigantur. Oppugnatione illa daemonis, quam Iobus inscius subit, omnes admonentur fraudis, vafritiei, inimicitiarum Satanae, quas habet cum omnibus piis, ex quo tempore dictum est ad eum : inimicitias ponam inter te et mulierem, inter semen. tuum et semen illius (Gen. 3, 15). Est enim generis humani per saecula cursus et historia nihil aliud quam bellum continuum inter Deum et diabolum, inter bonum et malum, eo utique fine et exitu, quem in Iobo cernimus, quem Christus servator in se expressit, cum diceret : nunc princeps huius mundi eüucietur foras, quem Paulus Romanis exoptat: Deus pacis conterat Satanam sub pedibus vestris, et quem in primordiis generis nostri Deus promisit : ipsum (mulieris semen) conteret caput tuum.
II. — Qualem se Iobus in aerumnis praestiterit.
Sollemne est apud recentiores interpretes acatholicos, lobi mores in disceptatione cum amicis ita describere, quasi Deum apertae iniustitiae, durae crudelitatis ac tyrannidis accusaret, quasi desperatione et furore contra Deum iniustum ageretur, et omnem fidem, reverentiam, pietatem abiiceret (cf. Mirz. Del. Godet in Studien und Kritiken, 1863 p. 297, 308, 313). At falso illos verba quaedam lobi ad speciem duriora interpretari, in aperto positum est. Nam si Iobus in tales voces blasphemas et Deo maxime iniuriosas prorupisset, si desperatione peccasset, si Dei providentiam et iustitiam negasset, Satan victoriam de Deo reportasset. Quod quam absurdum sit, non opus erit pluribus prosequi. Optime enim scribit S. Greg. ad 19, 6 : « nam si hunc peccasse in hac voce dicimus, implesse diabolum adstruimus, quod proposuit 2, 5... si peccavit, diabolus de illo quod promisit exhibuit » (M. 15, 1058) ; et : « quisquis ergo beatum Iob deliquisse in suis sermonibus queritur, quid aliud quam Deum, qui pro illo proposuit, perdidisse confitetur » (M. 76, 250)? et : « laudator Iobi Deus succubuisset » (15, 562, etc.).
Hoc igitur, quod in prologo narratur, primum est pro reeta interpretatione querelarum lobi adiutorium; sperat enim Satan, Iobum Deo in faciem esse benedicturum i. e. Deo valedicturum, blasphemiis et furore in eum iri invectum, at Deus servi sui fidem et constantiam | praedicat eumque in virtute ac pietate fortiter permansurum affirmat. Unde nisi auctor sacer in Deum satiram scribere voluisse tibi videtur, necesse est fatearis, non posse ex ipsius auctoris mente sensum blasphemum verbis Iobi inesse. Quod ita quasi « priore colligitur — et auctoris mens ac voluntas clare expressa summa certe est atque inviolabilis interpretandi lex — id ex ipsius Iobi sermonibus facile patet, dummodo consideres : æ) quibus ipse clamores et querelas vehementiores excuset et ad quem demum finem referat (cf. 6, 5-7. 10. 26;1, 11); bf) quomodo omnes iniustitiae vias aDeo removeat40, 3 et seq.; c) quomodo profiteatur, humili subiectione cum Deo esse agendum 9, 4-14; d) quomodo Dei sapientiam agnoscat, et proinde quam longe absit ab opinione blasphema, Deum crudelitate et arbitrio regere mundum (12, 13); e) quoties spem suam et fiduciam in Deum praeclare enuntiet (cf. 16, 19; 17, 3; 27, 8). Quae cum ita sint, suspiria illa et clamores psychologice interpretari debemus ratione habita doloris, animi commotionis, amicorum reprehensionum et invectionum.
Hanc esse veram interpretandi viam, demum ipso Dei iudicio, quod in fine disputationis profert, clare ostenditur. Nam Iobum de Deo rectum locutum esse, Dei voce coram interlocutoribus declaratur ma T t
Iam si Iobum a desperatione et blasphemiis vindicamus, nullo tamen modo eum ab omni defectu immunem se servasse profitemur. Nam non solum ab Eliu, verum ab ipso Deo de audaciore et arrogantiore loquendi modo et de acri illa cum Deo expostulatione reprehenditur, qua debere a Deo sibi rationem reddi de calamitatibus immissis haud obscure innuerat; insuper iis usus est loquendi formulis, quae aliis facile offensioni esse possunt; unde reverentiam Deo debitam non semel laesit. Hos naevos ipse Iobus in fine humiliter confitetur, deflet, poenitentia retractat (cf. 39, 31-35; 42, 2-6 — et Dei ad Iobum verba 38, 2; 39, 32; 40, 3).
Ceterum per singula fere disputationis capita advertere potes — et in commentariis id insinuare nobis curae erit, — quomodo Iobi virtus et patientia novis fere experimentis et duris probationibus ex amico^ 12 : ; QUALEM SE IOBUS PRAESTITERIT
Chrysostomus : « potius enim duxit maioribus affici cruciarique doloribus innumeraque perpeti mala, quam blasphemia ulla tantorum
« omnem transcenderat virtutem ex omnibus diaboli retibus extractus,