Job’s reply to Sophar. He extols God’s power and wisdom.
Iob sheweth the knowlege, which his freinds much boast of, to be the common knowne doctrin of Gods seruantes. He more truly, and more profoundly discourseth of Gods powre and wisdome, stil defending his owne innocencie in respect of great sinnes.
1Then Job answered, and said:Ma Giobbe rispose, e disse:BV• Iob answering, sayd:Respondens autem Job, dixit: 2Are you then men alone, and shall wisdom die with you?Dunque soli voi siete uomini, e con voi morrà la saggezza?Are you then men alone, & shal wisedome die with you?Ergo vos estis soli homines, / et vobiscum morietur sapientia ? 3I also have a heart as well as you: for who is ignorant of these things, which you know?Io pure ho un cuore come voi, né a voi la cedo; perocché chi non sa queste cose, che voi sapete?I also haue a hart euen as you, neither am I inferiour to you: for who is ignorāt of these thinges, which you know?Et mihi est cor sicut et vobis, nec inferior vestri sum; / quis enim hæc quæ nostis ignorat ? 4He that is mocked by his friends as I, shall call upon God and he will hear him: for the simplicity of the just man is laughed to scorn.Chi del proprio amico soffre, com'io, gli scherni, invochi Dio, ed egli lo esaudirà; perocché la semplicità del giusto è derisa.He that is mocked of his frend as I, shal inuocate God & he wil heare him: for the simplicitie of the iust man is scorned.Qui deridetur ab amico suo, sicut ego, / invocabit Deum, et exaudiet eum: / deridetur enim justi simplicitas. 5The lamp despised in the thoughts of the rich, is ready for the time appointed.Egli è una lampana di nissun pregio nel concetto dei ricchi, ma preparata pel tempo stabilito.The lampe contemned in the cogitations of the riche, is prepared to the time appointed.Lampas contempta apud cogitationes divitum / parata ad tempus statutum. 6The tabernacles of robbers abound, and they provoke God boldly; whereas it is he that hath given all into their hands:Le tende de' ladroni nuotano nell'abbondanza, ed eglino audaci provocano Dio, mentre egli di tutte quelle cose gli ha fatti padroni.The tabernacles of robbers abound, & they prouoke God bouldly, wheras he hath geuen al thinges into their handes.Abundant tabernacula prædonum, / et audacter provocant Deum, / cum ipse dederit omnia in manus eorum. 7But ask now the beasts, and they shall teach thee: and the birds of the air, and they shall tell thee.Or tu interroga i giumenti, e ti insegneranno, gli uccelli dell'aria, e ti daranno lezione.For aske the beastes, and they shal teach thee: and the foules of the ayre, and they shal tel thee.Nimirum interroga jumenta, et docebunt te; / et volatilia cæli, et indicabunt tibi. 8Speak to the earth, and it shall answer thee: and the fishes of the sea shall tell.L'aria alla terra, ed ella ti risponderà, ed anche i pesci del mare ti istruiranno.Speake to the earth, and it shal answer thee, and the fishes of the sea shal tel.Loquere terræ, et respondebit tibi, / et narrabunt pisces maris.
9Who is ignorant that the hand of the Lord hath made all these things?Chi non sa come tutte queste cose le fece la man del Signore?Who is ignorant that the hand of our Lord hath made al these things?Quis ignorat quod omnia hæc manus Domini fecerit ? 10In whose hand is the soul of every living thing, and the spirit of all flesh of man.Egli ha in sua mano l'anima d'ogni vivente, e lo spirito di ogni uomo composto di carne.In whose hand is the soule of euerie liuing thing, and the spirit of al the flesh of man.In cujus manu anima omnis viventis, / et spiritus universæ carnis hominis. 11Doth not the ear discern words, and the palate of him that eateth, the taste?Non è egli l'orecchio, che è giudice delle parole, come de' sapori il palato dell'uom che mangia?Doth not the eare discerne wordes, and the iawes of him that eateth, the tast?Nonne auris verba dijudicat ? / et fauces comedentis, saporem ? 12In the ancient is wisdom, and in length of days prudence.Ne' vecchi sta la sapienza, e nella lunga età la prudenza.In the ancientes is wisedom, and in long time prudence.In antiquis est sapientia, / et in multo tempore prudentia. 13With him is wisdom and strength, he hath counsel and understanding.In lui è la sapienza, e la fortezza, in lui il buon consiglio, e l'intelligenza.With him is wisedom and strength, he hath counsel and vnderstanding.Apud ipsum est sapientia et fortitudo; / ipse habet consilium et intelligentiam. 14If he pull down, there is no man that can build up: if he shut up a man, there is none that can open.Se egli distrugge, nissuno edifica, se egli rinchiude un uomo nissuno gli aprirà.If he shal destroy, there is no man that can build: if he shut vp a man, there is none that can open.Si destruxerit, nemo est qui ædificet; / si incluserit hominem, nullus est qui aperiat. 15If he withhold the waters, all things shall be dried up: and if he send them out, they shall overturn the earth.Se ei rattiene le acque inaridisce ogni cosa, se scioglie ad esse il freno, sommergeranno la terra.If he hold in the waters, al things shal be dried: and if he send them forth, they shal ouerthrow the earth.Si continuerit aquas, omnia siccabuntur; / et si emiserit eas, subvertent terram. 16With him is strength and wisdom: he knoweth both the deceivers, and him that is deceived.Con lui si sia la sapienza, e la fortezza, egli conosce l'ingannatore, e colui che è ingannato.With him is strength and wisedom: he knoweth both the deceiuer, & him that is deceiued.Apud ipsum est fortitudo et sapientia; / ipse novit et decipientem, et eum qui decipitur.
17He bringeth counsellors to a foolish end, and judges to insensibility.Gli uomini di consiglio conduce a finire da insensati, e stolidi rende quelli, che amministrano la giustizia.He bringeth counselers to a folish end, and iudges to astonishment.Adducit consiliarios in stultum finem, / et judices in stuporem. 18He looseth the belt of kings, and girdeth their loins with a cord.Spoglia i regi del cingolo, e i loro fianchi lega con fune.He looseth the belt of kings, and girdeth their reines with a corde.Balteum regum dissolvit, / et præcingit fune renes eorum. 19He leadeth away priests without glory, and overthroweth nobles.Privi di gloria ne mena i sacerdoti, e getta a terra i campioni:He leadeth away Priestes without glorie, and supplanteth the great men.Ducit sacerdotes inglorios, / et optimates supplantat: 20He changeth the speech of the true speakers, and taketh away the doctrine of the aged.Cambia le parole in bocca agli uomini fidati, e a' vecchi toglie il sapere.Changing the lippe of the true, and taking away the doctrine of the ancientes.commutans labium veracium, / et doctrinam senum auferens. 21He poureth contempt upon princes, and relieveth them that were oppressed.Fa cadere il dispregio sopra de' principi, e rialza gli oppressi.He powreth out contempt vpon princes, releeuing them that had bene oppressed.Effundit despectionem super principes, / eos qui oppressi fuerant relevans. 22He discovereth deep things out of darkness, and bringeth up to light the shadow of death.Ei rivela le cose sepolte nelle tenebre, e illumina l'ombra di morte.Who reueleth profound things out of darkenesse, and bringeth forth the shadow of death into light.Qui revelat profunda de tenebris, / et producit in lucem umbram mortis. 23He multiplieth nations, and destroyeth them, and restoreth them again after they were overthrown.Egli fa crescere le nazioni, e le stermina, e sterminate le ritorna nel primo stato.Who multiplieth nations, and destroyeth them, and restoreth the destroyed whole agayne.Qui multiplicat gentes, et perdit eas, / et subversas in integrum restituit. 24He changeth the heart of the princes of the people of the earth, and deceiveth them that they walk in vain where there is no way.Egli cambia il cuore de' principi signori dei popoli della terra, e gli inganna, perché camminino inutilmente dove strada non è:Who changeth the hart of the princes of the people of the earth, and deceiueth them, that they may goe in vayne where is no passage.Qui immutat cor principum populi terræ, / et decipit eos ut frustra incedant per invium:
25They shall grope as in the dark, and not in the light, and he shall make them stagger like men that are drunk.Anderanno tentoni come fosse di notte, e non di giorno, e farà che vadano errando come ubbriachi.They shal grope as in the darke, and not in the light, and he shal make them goe amis as druncken men.palpabunt quasi in tenebris, et non in luce, / et errare eos faciet quasi ebrios.
12:2
Calmet
You. Hebrew, "Truly you are the people, and wisdom will die with you!" This irony is very sharp. (Calmet)
"Are you alone men? or shall?" etc. (Septuagint; Syriac)
12:4
Calmet
Mocked. He retaliates on Sophar, (chap. 11:3.; Haydock) who had very seriously exhorted Job to call on God, as if he had been ignorant of this duty. (Calmet)
Worthington
God will one day force the wicked to retract their false notion, in despising his servants, Wisdom 5:3. (Worthington)
12:5
The lamp. Such is the just man, who under affliction is (Haydock) exposed to the ridicule of men who live at their ease.
For. Hebrew, "to fall." (Calmet) Septuagint, "It was appointed for me to fall under others at the time fixed."
12:6
Calmet
Abound. Hebrew, "are at peace." (Calmet)
Haydock
The prosperity of the wicked is therefore no proof that they are pleasing to him. (Haydock)
Calmet
All nature testifies that God exercises a sovereign dominion over his works. He may therefore cause the just to suffer, though they be guiltless. This is one of Job's grand maxims. (Calmet)
12:11
Haydock
Taste. For this no master is requisite; so I stood in no need of your information, (Calmet) of such trite remarks. (Haydock)
12:12
Ancient. He rather chides the youth of Sophar for offering to give him lessons. Old age is indeed commonly wiser and more experienced. Yet, what is man's knowledge compared to that of God! ver. 13.
12:17
Calmet
To a. Hebrew, "to be despoiled" of their wisdom and riches. (Calmet)
Haydock
Septuagint, "into captivity." (Haydock)
Worthington
Crafty plotters at last fall into such misconduct, as to be derided by men of the meanest capacity. (Worthington)
12:18
Looseth. Septuagint, "setteth kings upon the throne," etc.
Calmet
Belt. This was usually very magnificent, and a military ornament. See that of Pallas described. (Virgil, Aeneid x.) Job intimates that God deprives kings of their authority, at pleasure. Hebrew may also signify that he looseth the bond or prisoner of kings, and reduces themselves to slavery. (Calmet)
Haydock
Things never remain long in the same state. (Haydock)
Menochius
Even kings are sometimes obliged to beg. (Menochius)
12:19
Calmet
Without. Hebrew, "despoiled." Septuagint, "captives." Cohanim, may comprise both sacred ministers and civil princes, 1 Kings 8:18. All are equally subject to God. (Calmet)
12:20
Haydock
Speakers. Permitting them to speak deceitfully, (Calmet) or causing their oracles to be contemned. (Haydock)
Calmet
Hebrew, "he withdraws speech from men of confidence." (Calmet)
Neemanim, (Haydock) ambassadors or prime ministers, Numbers 12:7. He disconcerteth the best concerted plans.
12:21
Calmet
Relieveth. Hebrew, "ungirdeth (disarms) the strong." (Calmet)
Septuagint, "but the lowly (humble) he has healed."
12:22
Calmet
Of death. Tsalmaveth (Haydock) may perhaps simply denote darkness. (Calmet)
Haydock
God bringeth to light the most hidden things. (Haydock)
12:23
Haydock
Multiplieth. Hebrew, Septuagint, and Syriac, "deceiveth," (Calmet) suffering them to confide too much in their strength, so that they fall an easy prey. (Haydock)
How many nations, once so powerful, are now fallen; while others of no account have risen to eminence!
12:24
Calmet
Changeth. Hebrew, "taketh away the heart," or prudence "of princes." Hence they follow the most absurd counsels, Isaias 29:19. (Calmet)
12:4
God suffereth his simple true meaning seruantes to be scorned for the time, but afterward the wicked shal be forced to confesse, that those whom they derided are worthily in honour before God. Sap. 5. •. 3.
12:17
Craftie plotters of deuises at last by Gods iust punishement commit so great absurdites, that the meanest may see their follie.
12:4
St Augustine of Hippo † AD 430 A Treatise Concerning Man’s Perfection in Righteousness 23
… ‘Who is pure from uncleanness? Not one; even if he be an infant of only one day upon the earth.’” Then he proceeds to give a sort of answer to this passage by help of other quotations; as when Job himself said: “For although I am a righteous and blameless man, I have become a subject for mockery,”
12:8
St Cyril of Jerusalem † AD 386 The Catechetical Lectures of S. Cyril 11.11
… For we profess not to tell in what manner He begat Him, but we insist that it was not in this manner. And not we only are ignorant of the generation of the Son from the Father, but so is every created nature. Speak to the earth, if perchance it may teach thee
12:14
St Gregory of Nazianzus † AD 389 Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 28
… and He who cannot lie is not forgetful of His own covenant);…nor yet restraineth it entirely that we should not again stand in need of an Elias to bring the drought to an end. If He shall shut up heaven, it saith, who shall open it? If He open the floodgates, who shall shut them up?
12:24
St Cyril of Jerusalem † AD 386 The Catechetical Lectures of S. Cyril 13.14
… for he says, that He was sent as a present; for the same day Pilate and Herod were made friends together, for before they were at enmity . For it became Him who was on the eve of making peace between earth and heaven, to make the very men who condemned Him the first to be at peace; for the Lord Himself was there present, who reconciles
Rufinus of Aquileia † AD 411 A Commentary on the Apostles' Creed 21
… What matter, so long as Jesus, as Saviour, reconciles those who were at variance, and restores peace, and also brings back concord! Wherefore of this also it is written in Job, “May the Lord reconcile the hearts of the princes of the earth.”
12:2
Sophor in verbis praecedentibus conatus fuerat ostendere, quod secreta sapientiae Dei homo comprehendere non potest, ad sugillandum Job, qui quasi cum Deo disputationem requiret videbatur: et sicut ex verbis ejus et aliorum amicorum perpendi potest, circa tria tota eorum versabantur intentio. Primo enim studebant ad dicendum aliqua magnifica de Deo, extollentes ejus sapientiam et potentiam et justitiam: ut ex hoc eorum causa favorabilior appareret. Secundo hujusmodi magnifica de Deo assumpta ad falsa quaedam dogmata applicabant, utpote, quod propter justitiam homines prosperarentur in hoc mundo, et propter peccata tribularentur; et quod post hanc vitam non esset aliquid expectandum. Tertio ex hujusmodi assertionibus, propter adversitatem quam patiebatur Job, arguebant eum quasi iniquum, et promittebant ei quaedam inania, si iniquitatem desereret; utpote, quod defossus securus dormiret: et quod ad vespere orietur ei fulgor meridianus: quae Job quasi irrisiones reputabat: et circa hoc tota Job responsio versabatur. Primo ergo contra eos loquitur de hoc quod se extollebant, quaedam magnalia de Deo proponentes, ac si soli ipsi ea scirent, et Job ea ignoraret: et ideo dicitur, Respondens autem Job dixit: Ergo vos estis soli homines? quod sequitur, si vos solos scire reputatis de magnitudine Dei quae omnes homines cognoscunt; et cum in cognitione magnitudinis Dei consistat sapientia, sequitur, quod si hoc soli vos scitis, quod in vobis solum sit sapientia: et ita, vobis cessantibus, sapientia cessat: et ideo subdit, Et vobiscum morietur sapientia? quasi dicat: Inveniens est vel quod vos soli sitis homines, vel quod vos soli sitis sapientes. Sed quia possent dicere: non soli nos scimus, sed tamen tu nescis, respondet subdens, Et mihi est cor, scilicet ad haec scienda: Sicut et vobis: nec inferior vestri sum; quantum scilicet ad hanc cognitionem.
12:3
Et ne hoc arrogantiæ posset adscribi, subjungit: Quis enim haec quae nostis ignorat? quasi dicat: non est magnum si dico me scire ea quae scitis, quia non est magnum ea scire, cum quilibet ea sciat; sed quia haec me ignorare reputatis, ne contemptui habere videmini, quasi ignorem ea quae omnes sciunt; unde subdit: Qui deridetur ab amico, scilicet sicut ego, a vobis scilicet, dum me insipientem reputatis: Invocabit Deum et exaudiet eum: quia ubi deest auxilium humanum, ibi maxime adest auxilium divinum, secundum illud Psal. 26, Quoniam pater meus et mater mea dereliquerunt me, Dominus autem assumpsit me. Et in hoc videtur quasi respondere ei quod alias dixerat Sophor: tune levare poteris faciem tuam: ac si dicat: non oportet aliud me amplius expectare fiducialiter orandum: quia ex hoc ipso quod ab amicis derideo, datur mihi spes recurrendi ad Deum.
12:4
Quare autem irrisus ab amico, exaudietur a Deo, ostendit subdens, Deridetur enim justi simplicitas.
12:5
Ubi ostendit, et qui sunt qui derideant, et quare, et etiam a quibus, cum subdit, Lampas contempta apud cogitationes divitum: derideri enim deficientis est; deridere autem superabundantis. Qui autem in virtutibus superabundant eos qui in virtutibus deficient, non irrident, sed magis compatiuntur, et juvant si possunt; sed illi qui temporalibus abundant, maxime solent irridere eos qui in temporalibus deficient: et praecipue, quando studium non adhibent ad temporalia conquirenda. Stadum autem justorum non est ad temporalia conquirenda, sed ad rectitudinem sectandam: unde a fraudibus et dolis abstinens, quibus plerunque divitiae acquiritur, et ex hoc simplices reputantur. Ergo ut plurimum deridetur justi: causa autem irrisionis est simplicitas: sed non sie irridetur quasi malum manifestum, sed quasi bonum occultum: et ideo haec simplicitas vocatur lampas propter claritatem justitiae; sed contempta apud cogitationes divitum, scilicet qui finem suum in divitiis ponunt. Qui enim summum bonum in divitiis ponit, oportet quod cogitet quod in tantum sunt aliqua magna bona, inquantum magis prosunt ad divitias conqui rendas. Unde oportet, quod eis sit contemptibilis justorum simplicitas, per quam divitiarum multiplicitas impeditur. Sed licet ipsa simplicitas justorum in cognitionibus divitum contemnatur, tamen suo tempore a fine debito non fraudabitur; unde dicit, Praeparata ad tempus statutum. Non autem dicit hoc quasi in aliquo tempore praesentis vitae justus pro sua simplicitate aliqua terrena prosperitas sit reddenda: sed indeterminatum relinquit quod sit istud tempus statutum, et ad quem finem justorum simplicitas praeparatur: nondum enim ad hoc disputatio pervenit: sed in sequentibus ostendetur. Sic igitur Job occul te insinuat quare ab amicis irridetur, quos divites vocat, quia prosperitatem hujus mundi finem hominis ponebant, quasi praemium justitiae hominis. Ipse autem sua simplicitate non hoc praemium quaerebat, sed aliud in tempore statuto; et ideo fiduciam habebat, ut si invocaret Dominum, ab eo exaudiretur: quia divites justi simplicitatem irridentes, non in hoc sistunt, sed usque ad contemptum Dei procedunt: unde subdit: Abundant tabernacula praedonum.
12:6
Consequens autem est, quod ex quo finem suum in divitiis ponunt, quod omnes vias exquirant ad hunc finem ultimum consequendum, vel fraudando, vel quocumque alio modo; et sic efficiuntur praedones; dum praedantur, divitiis abundant; ex hac autem abundantia sequitur contemptus Dei; unde subditur, Et audacter provocant Deum: tunc enim aliquis aliquid audacter facit, quando credit hoc esse bonum quod facit; cum enim conscientia eum remordet de malo, non sine timore homo perperat malum: quia, ut dicitur Sapient. 17, Cum sit timida nequitia, data est in omnium condemnationem. Qui autem finem ultimum in divitiis ponunt, ex hoc existimant bona omnia esse, per quae hunc finem consequuntur. Manifestum est autem, quod cum divitiis acquiritur praedando, provocant Deum, contra ejus justitiam facientes: unde consequens est, quod audacter provocent Deum, vel aliter ex divitiis, quod homo in superbiam erigitur, reputans se per eas sibi sufficere et ex hoc contemnit Deum auctorem, in divitiis suis confidens, secundum illud Deut. 22: Incrassatus est dilectus, et recalcitravit.
12:7
Sed quia dixerat, abundare praedonum tabernacula, qui provocant Deum; ne forte responderetur quia talis abundantia non est a Deo, subjungit: Cum ipse dederit omnia in manus eorum, idest in potestatem eorum: quia potestas nocendi alicui non est nisi a Deo: voluntas autem malefaciendi non est nisi a seipso: et ideo in hoc quod praedantur, Deum provocant, sed abundantia consequens est eis a Deo; et hoc consequenter probat, cum subdit: Nimirum interroga jumenta, et docebunt te: volatilia caeli, et indicabunt tibi: loquere terrae, et respondebit tibi: et narrabunt pisces maris.
12:9
Quod autem omnia ista interrogata respondent, ostendit subdens: Quis ignorat, quod omnia haec manus Domini feceri? Hoc ergo ostenditur, quod omnia confitentur se a Deo esse facta. Tune autem homo creaturas interrogat quando eas diligenter considerat; sed tunc interrogatae respondent, cum per considerationem ipsarum homo percipit, quod tanta ordinatio, et convenientia quae invenitur in dispositione partium in ordine universi, nullo modo posset esse, nisi ab aliqua superiori sapientia dispensante.
12:10
Si autem hujusmodi creaturae a Deo factae sunt: manifestum est, quod in Dei potestate sunt, sicut artificiata in potestate artificis; et ideo subdit: In cujus manu, idest potestate, Est anima omnis viventis, et non solum aliorum animalium: Sed et spiritus universae carnis hominis. Si autem in potestate ejus sunt, manifestum est, quod nullus rerum abundantiam habere potest nisi ab ipso, secundum illud Dan. 4, Dominatur Excelsus in regno hominum, et cuiuscumque voluerit dabit illud. Manifestum est igitur, quod et terram et animalia, de quibus supra dixerat, in quibus humanae divitiae consistunt, nullus homo habere potest, nisi Deus in manum ejus dederit: et sic, si praedones abundant, Deus dedit in manibus eorum. Per hoc ergo confutatur illorum opinio, qui ponebant divitias a Deo dari pro merito justitiae, cum etiam praedonibus a Deo dentur.
12:11
Quia superioris posuerat Job, ea quae Sophar de excellentia divinae magnitudinis dixerat esse omnibus manifesta; intendit hic ostendere quod hoc ad notitiam hominum pervenire potest per experimentum divinae potentiae et sapientiae in rebus humanis. Unde primo manifestat, quomodo homines per experimentum a sensibus in rerum cognitionem deveinant; dicens, Nonne auris verba dijudicat? scilicet cum ea audiat: Et fauces comedentis saporem, nonne dijudicant? quia experimentum sensus est.
12:12
Convenienter per judicium sensuum virtutem experimenti manifestat, et praecipue per auditum et gustum: quia auditus inter omnes sensus est disciplinabilior, unde plurimum ad scientias contemplativas valet; gustus autem est perceptivus ciborum; qui quidem sensus homini necessarii sunt ad vitam; unde per judicium gustus experimentum significat, quod de rebus activae vitae habetur; et propter hoe ex judicio duorum sensuum ostendit virtutem experimenti tam in speculativis quam in operativis, cum subdit, In antiquis est sapientia, quae ad contemplationem pertinet, quia scilicet antiqui multa audierunt: Et in multo tempore prudentia, quae ad actionem pertinet: quia scilicet in multo tempore homines multa degustant utilia vel nociva.
12:13
Sic igitur manifestata experimenti virtute, subjungit id quod homines de Deo experiri possunt, cum dicit: Apud ipsum est sapientia et fortitudo: et ipse habet consilium et intelligentiam. Ubi quatuor Deo attribuit quae se per ordinem habent: nam primum quidem est, occulta cognoscere; quod ad intelligentiam pertinet. Secundum autem est, ex iis quae hominum intelligent, invenire in actiuis quidem vias commodas ad aliquem finem: quod ad consilium pertinet: sicut et in speculativis, per ea quae homo intelligit, rationes deducit ad aliquas conclusiones cognoscendas.
Tertium autem est, ut de iis quae homo adinvenit, rectum judicium habeat; quod ad sapientiam pertinet. Quartum autem est, ut ea, quae aliquis judicat esse facienda, potenter exequatur: et ad hoc pertinet fortitudo. Quia vero experimentum procedit a sensibilibus, quae licet sint priora secundum nos, sunt tamen simpliciter et secundum naturam posteriora, ideo incoept ostendere, quomodo homines experiri possunt fortitudinem divinam; et primo quidem in ipsis rebus humanis: videmus enim quod aliqui homines totaliter destruuntur vel per mortem, quantum ad esse naturae, vel per omnimodam abjectionem, quantum ad esse civile, cum non habent multos manutentes.
12:14
Unde cum adjuvari non possint ne ad destructionem perveniant, manifestum est, quod ab aliqua occulta causa et divina et excedente humanam virtutem hoc contingit, cum ei virtus humana resistere non possit; et hoc est quod dicit: Si destruxerit, nemo est qui aedificet. Item videmus aliquos homines in suis processibus impediri, etiam si non totaliter destruantur, licet habeant plurimos directores. Unde manifestum est, quod hoc etiam ab aliqua excellentiori virtute sit: unde subdit: Et si incluserit hominem, scilicet involvendo eum diversis difficultatibus: Nullus est qui aperiat, idest qui eum expedire possit: unde in Eccles. 7, dicitur: Nemo potest corrigere eum quem Deus despxerit.
12:15
Deinde ostendit, quomodo possint homines experi-ri divinam potentiam in rebus naturalibus, praecipue quantum ad pluvias et siccitates: unde dicit: Et si continuerit aquas, ne scilicet pluendo cadant: Omnia siccabuntur, scilicet quae ex terra germinant: Et si emiserit eas, scilicet in magna abundantia: Subvertent eam, sicut in diluvio accidit. Et licet hoc ex aliquibus causis naturalibus proveniat, scilicet quod aliquando pluviae cessent usque ad omnimodam siccitatem; aliquando autem abundant usque ad terrae subversionem; non tamen hoc a divina potentia subtrahitur, quae ipsas naturales causas ad proprios ordinavit effectus. Sic igitur quasi ex praemissis concludens, subdit: Apud ipsum est fortitudo.
Deinde incipiens progredi ad secundum membrum adjungit: Et sapientia, scilicet est, quasi opponens quod manifestare intendit.
12:16
Est autem proprium sapientiae, ut per eam rectum judicium habeatur de rebus: ille autem recte judicat de rerum veritate, qui potest discernere quo modo aliquis decipiat a veritate declinans; ideo ad ostendendum quod in Deo sit sapientia, subdit, Ipse novit decipientem, et eum qui decipitur, idest discernit recto judicio deceptiones, quibus aliquis praetermittit veritatem, deviando a recta veritati cognitione: et hoc quidem supponit ab eo in quo communiter ipse et amici conveniunt; in hoc scilicet quod res humanae divino judicio subduntur, de quibus judicare non posset nisi peccata cognosceret, inter quae magnum locum obtinent deceptiones et fraudes.
Deinde ostendit per ea quae in rebus humanis apparent, quod apud Deum sit consilium. Circa quod tamen considerandum est, quod sicut Deus scit et principia speculativarum scientiarum, et conclusiones et ordines eorum ad invicem; non tamen per principia conclusionum cognitionem acquirit, sed omnia puro et simplici aspectu cognoscit; ita et in operativis, et fines, et ea quae sunt ad finem novit, et quae viae ad fines aliquos consequendos expediunt; non tamen vias ex finibus inquirit, sicut nos dum consiliamur. Sic igitur in Deo dicitur esse ratio, inquantum cognoscit ordinem principiorum ad sequentia; non tamen ei convenit investigare aliquid per modum rationis, ut ratio facit: sic apud ipsum dicitur esse consilium, non per modum inquisitionis, sed per modum simplicis et absolutae cognitionis.
12:17
Profunditas autem alicujus in consiliis ex duobus perpendi potest: primo quidem, quando substituit sui consilii adversarios, etiam si exercitati in consiliis videantur, ad hoc deducit eos, quod necesse sit eis, deficientibus omnibus viis eorum, ad finem inconvenientem pervenire: et quantum ad hoc dicit, Adducit consiliarios in stultum finem, impediendo scilicet, profunditate sui consilii, vias quas inveniunt ad finem hujusmodi evitandum. Secundo autem ostenditur profunditas alicujus in consiliis, quando adversarios ad hoc deducere potest substituere sui consilii, ut ignorent quid eos oporteat agere: et quantum ad hoc subdit, Et judices in stuporem, scilicet adducit. Dicit autem judices, sapientes, qui de agendis rectum judicium consueverunt habere; sicut etiam et in disputationibus speculativis accidit, quod aliquis efficax disputator haberetur, quia adversarium ad inconveniens deducere posset, vel propositum taliter firmare, quod in contrarium nihil dici possit; sic autem et Deus contra suos adversarios facit, quia et per vias quas ipsi eligunt, eos ad perditionem ducit, et suam virtutem et opera sic firmat, ut ab adversariis commoveri non possit. Et quia hoc generaliter dixerat, consequenter per specialia exempla manifestat, ostendens, quomodo omnia quae in rebus humanis excellere videntur profunditate divini consilii in stultum finem et stuporem adducuntur.
12:18
In rebus autem humanis excellent reges secundum potentiam; et quantum ad hoc dicit, Balteum, idest cingulum militare: Regum dissolvit: in cingulo enim eorum potentia designatur, secundum illud Psalm. 44: Accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime. — Et praecingit fine renes eorum, scilicet dum in captivitatem trahuntur, in quo maximus potentiae defectus denotatur.
12:19
Sacerdotes autem excellent quantum ad reverentiam in qua habentur: de quibus subdit, Ducit sacerdotes inglorios. Primates autem et consiliarii civitatis aut regni excellere videntur secundum prudentiam in consiliis: et de iis subdit: Et optimates supplentat, idest decipit. Philosophi autem excellent in consideratione veritatis: et de iis dicit: Commutans labium veracium, idest eorum, qui ad veritatem loquendam student: aliquando enim Deus obnubilat eorum mentem per subtractionem suae gratiae, ut veritatem invenire non possint, et per consequens nec loqui, secundum illud Roman. 1: Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt.
12:20
Excellent etiam senes in directione juvenum, et de his subdit, Et doctrinam senum auferens: vel quia senes infatuantur, vel quia totaliter de medio subtrahuntur, secundum illud Isa. 5: Auferet Dominus judicem et prophetam et ariolum et senem. Excellent autem principes in auctoritate quam habent aliis praecipiendi; et de his subdit, Effundit deceptionem super principes, ut scilicet despiciantur ab iis, qui eis obedire debebant. Haec omnia pertinere videntur ad hoc quod dixerat, Adducit consiliarios in stultum finem.
12:21
Sed quod aliquando alii ex infimo statu promoveantur ad summum, pertinere videtur ad hoc quod dixerat: Et judices in stuporem: et quantum ad subditos: Et eos qui oppressi fuerant relevat; ut hoc referatur ad impotentes, potentia majorum oppressos, qui oppressoribus dejectis interdum ad statum potentiae elevantur. Quantum vero ad eos qui nullius sunt gloriae, sed infimo statu latent, subdit: Qui revelat profunda de tenebris, scilicet homines in infimo statu positos: et propter hoc ignotos quasi in tenebris existentes, in gloriam adducit eos, aliqua revelando.
12:22
Quantum vero ad eos qui ignorantes reputantur stulti, subdit, Et producit in lucem umbram mortis: umbra enim mortis ignorantia esse videtur, vel stultitia, cum per cognitionem maxime viventia a non viventibus distinguantur. Producit ergo in lucem umbram mortis, quando vel ignorantibus sapientiam tribuit, vel eos qui sapientes non erant, sapientes esse demonstrat, quorum sapientia erat prius ignota; ut sic quod dictum est, Eos qui oppressi fuerant relevat, dicatur quasi in oppositum ejus quod dixerat, Balteum regum dissolvit; quod vero subditur, Qui revelat profunda de tenebris, contra id quod dixerat, Ducit sacerdotes inglorios; quod vero subdit, Et producit in lucem umbram mortis, contra omnia quae sequuntur.
12:23
Sicut autem hujusmodi alterationem sublimitatis et dejectionis contra singulares personas a Deo fieri dixerat, hoc idem et circa totam gentem ostendit, subdens: Qui multiplicat gentes, scilicet ut numerositates hominum crescunt: Et perdit eas, idest destruit, aut bellis aut pestilentii: Et subversas, vel ex his casibus, vel oppressione aliqujus vel aliquorum, qui inique praesident, In integrum restituit, idest ad bonum statum reducit.
12:1
Cum iu sermone Sophar non pauca sint, quibus Tobi animus offendi debuit, et cum insuper amici suam sententiam, quam falsam esse intima persuasione et summa claritate sentit Iobus, tanta cum fiducia proponant, mirum non est, quod Iobus « subamare illos reprehendat » (Cord.)
12:2
v. 2 « Ergo vos estis soli homines » ; — i. e. sensu et ratione praediti, ergo vestra sententia unice est vera; hebr. profecto vos estis populus' i. e. tota generis humani universitas in vobis solis est collecta, vos soli sapientes, ceteri pecudes (Vav.). Dein cum sarcas- 1. B. textui adscribit nabon; sed ironia optime sine ullo additamento consistit. mo « et vobiscum morietur sapientia» ; —i. e. « sic vos sapientiam deyorastis universam, ul una vobiscum sit moritura » (Malv.). Ita superbiam illam flagellat, qua (11,3) suam tantum sententiam valere volunt, Iobi autem nulla prorsus attentione dignam. Nam certe non debuerunt suae sententiae de malorum causa adeo perfracte inhaerere, ut Iobi sollemnem innocentiae attestationem tamquam summae impietatis crimen traducerent. Quare Tobus et sibi mentem et sensum inesse asserit, quo de rerum veritate et de divina providentia bene iudicet
12:3
v. 3 « et mihi est cor sicut et vobis»; — i. e. animus, sensus, mens, intelligentia (cf. Ol. Greg. Thom. Pin. Cord. Vav.); cor enim apud Hebraeos sedes est totius vitae spiritualis et intellectualis et affectuum ; « nec inferior vestri sum » ; —1. e. vobis tamen de sapientia si agitur, non concedo. Fervorem iam et aestum disputationis eiusmodi assertio prae se fert; « figura est liptote vel extenuatio, cum plus significamus, quam dicimus » (Pin.). Quare cum comtemptu de vulgari amicorum sapientia et de oci communis amplificatione subdit « quis enim haec quae nostis ignorat »? — proprie ex hebr. cum quo non sunt sicut ista. (Pin. Mar.) ? i. e. apud quem non sunt talia (Malv.), quis quamvis e media plebe homuncio haec ignoret (P/n.)? Adnotat Ol. : «haec autem nullaanimi elatione contra eos dicit, sed moleste ea ferens, quae contra veritatem dixerant ». Dein pandit Iobus se pungi amicorum hostili irrisione, qua eius innocentia negetur. Sermo concitate, brevibus incisis, ut animi commotio fert, incedit in hebr. ludibrium suo(i. e. proprio) amico — ego sum Deum vocans et exaudivit eum i. e. per modum exclamationis praemittit, quam grave sil esse derisui proprio amico, et talem se esse subdit (unde personae tertiae, dein primae usus); dein appositionis loco ad ego (in forma verbali expressum) addit, qui sum Dei invocator et quem Deus utpote sibi acceptum olim exaudire ' et favoribus prosequi dignatus sit (cf. Maiv. I. W. Le Hir), et statim rei indignitatem iterata exclamatione effert : ludibrium (ludibrio scil. est) Zustus, integer? i. e. qui omnium minime talia mereatur. Sensus est efficax et ad animi commotionem aptus. Alio parumper inflectitur textu lat.
12:4
v. 4 « qui deridetur ab amico suo sicut ego, invocabit Deum et exaudiet eum; deridetur enim iusti simplicitas »; — talis scil. invocabit Deum ultorem, neque is surdis auribus illam orationem suscipiet (cf. Sanct. Cord.), unde lobus spem victoriae profitetur a Deo sibi contra amicos attribuendae. Hancque spem in textu lat. porro cernimus enuntiatam
12:5
v. 5 « lampas contempta apud cogitationes pou. parata ad tempus statutum »; — axioma est generale; virum enim iustum comparat faci MEE. et despectae à sued quae tamen servetur a Deo ad tempus consilio divino desieed quo clarissime in sublimi loco constituta praeluceat; ita Cord. (et similiter ezp. in. S. Greg. S. Thom. Sanct. Sa, Mar. Men. Tir. Calm.) ; est enim iustus revera luz, i. e. « vera fuc scientia, sed propter vilem personam aut temporalem miseriam despectus in cordibus superborum » (Rup.), « est lumen et fidelium lux et exemplum » (Br.), cum Deus ex tenebris et caligine latentem nunc sanctitatem proferet in apertum (PZn.); nunc enim lux eius est miseriis obscurata et ideo despecta in amicorum animis, attamen sperare se dieit novum fulgorem. Ut similitudo magis reddatur obvia, Pin. explanat in hunc fere modum : est iustus fax accensa, lucens sanctitate; sed talem pietatis splendorem impii spernunt; alii iustum afflictum comparari volunt faci, taedae de industria proiectae, conculcatae, exstinctae, sed quae servetur a Deo in novum usum et fulgorem. Hoc certe magis quadrare videtur. Textus lat. ex hebr. facile declaratur; accepit enim Hier. Tab — lampadem !, ut similiter Chald. torrem, facem interpretatur; in altero vero membro "17325 retulit ad 4y*5 tempus statutum; quomodo 53 (si vocem legerit) sibi explicaverit, incertum est; fortasse uti Ex. 23, 14 et Num. 22, 28 vicem, proinde ad literam « parata ad temporum statutorum vicem » quasi ictum pedis, vel vestigium (cf. Mar.), uti similiter Targum prius tempus tantummodo exprimit, dum alterum Targum pedis vacillantis mentionem facit, sicut et Syrus. Ceterum LXX et Syrus prius membrum diversimode reddunt. Commodius autem recentiores?textum hebr. interpretantur. Derivant T35 à voce pa pernicies, quam S. Hier. ruinam vertere solet Prov. 24, 22 et in ipso libro Iobi 31, 29; et similiter 30, 24 (si corruerint); in altero autem membro iam veteres (Pagn. Cod. Mar. Malv. Vav.) viderunt 53 "iva commodius derivari a 7Y) vacillare; quare ex hebr. habetur v. 5 : calamitati (tribuitur) contemptus secundum mentem securi (felicis); paratus (est contemptus) vacillantibus pede i. e. miser apud felices despectui habetur, et si quis fortuna labatur, pede quasi nutet, iam exponitur contemptui, despectio quasi parata et praeparata invenitur pro infelice. Sensus hic obvius est et simplex et optime cohaeret cum emphatica illa exclamatione v. 4 ludibrium iustus, integer, et rationem reddit, cur sit ludibrio, quia scil. vitio humanae naturae fit, ut generatim omnes miseri despicatui sint iis qui prospere agunt vel in securitate degere sibi videntur. Quare hunc sensum utpote planissimum praeferimus comparationi illi coactae textus latini, a quo et aliae veterum versiones recedunt.
12:6
Hoc prooemio praemisso statim Iobus rem suam aggreditur: " Uti vox exstat Gen, 15, 17. Iud. 15, 4 etc.; occurrit enim in 13 locis. . Fürst in C. veteres sequitur ; in D recentiores. impios scil. saepe prospere agere, ergo ex conditione temporali prosperitatis vel infortunii non posse virtutem vel scelera inferri, et Deum non eum recompensationis modum observare quem amici semper exprimi contendant. Unde non sine ictu vocis lobus sta- Deum » ; — hebr. pacata sunt tabernacula vastatoribus et securitates agunt, leges divinas et humanas spernunt et Deum audacter lacessere et ad vindictam provocare non verentur, pace fruuntur et altissima tranquillitate; «cum ipse dederit omnia in manus eorum » ; — hac felicitate fruuntur largitore ac conservatore Deo. Ita in Zat. ; potest etiam in eundem sensum aptari hebr. textus, qui verli potest ad verbum : cui adduxit Deus zn manum eius ; ita significanter Deus ut felicitatis impiorum auctor designatur, qui sensus optime ad contextum Tobique mentem aptatur (cf. Mar. Malv. Cod.). Varie alii verba hebr. accipiunt : qui Deum gerit in manu sua i. e. cui manus, vis et violentia, quasi pro Deo est, qui scil. vi omnia agunt; secundum illud Virgilii dextra mihi Deus (Aen. 10, 773); vel qui manum suam pro Deo habent; cf. Gen. 31, 29. Deut. 28, 32. Hab. 1, 11. 16. Mich. 2, 1 (Ros. Hirz. W. Le Hir); vel, quod Del. Hitz. Zsch. placet, qui ingredi facit Deum in manum suam i. e. qui gladium manu capit et ita instructus nullo Deo adiutore se indigere iactat quasi alter Lamech, Gen. 4, 23. Sed certe explicatio est nimis artificiosa, unde textus lat. plana sua versione praeferendus est. Recentiores (Ros. Hirz. W. Del. Zsch. Le Hir, Renan) vim huius sententiae non esse assecuti videntur. Referunt enim eam tantummodo tamquam sententiam priori oppositam et quasi subordinatam, i. e. iustus despicitur, dum e contra impii in deliciis vivunt; et in subsequentibus volunt Iobum ea solum prosequi et latius explicare, quae v. 3 indicaverat, scil. ab amicis talia proferri, quae omnibus sint nota. In hac acceptione versus 6 eiusque valor fere disparet. At hune esse nexum a Iobo intentum, aegre mihi persuadeo. Nam ad talem nexum iam v. 11 et 12 minime referri possunt. Sapientiam enim veterum amici pro sua sententia in medium produxerunt, ergo ad quid Iobus eam tamquam testem afferret, si nihil aliud vellet nisi dicere, nota tantum proferri ab amicis? Dein ad quid iudicium illud, quod ad discrimen boni malique habendum adhiberi vult v. 44 ? Demum lobum a v. 13 ete. nihil aliud velle quam Dei potentiam describere, nullo pacto supponi potest. Sed recentiores supponunt. At immerito. Cum enim lobus dicat, ab amicis ea proferri, quae omnibus iam satis superque nota sint, num censeri potest tam longa oratione nihil aliud velle praestare, quam ostendere, se posse eodem modo sicuti amici fecerant, vel etiam melius et abundantius Dei potentis et sapientis laudes celebrare? Reprehendit amicos de loci communis amplificatione verbosa, num idem statim post talem reprehensionem a Iobo factum aliquis sibi persuadebit? Minime *. Quare rectum viderunt aliqui veteres, qui v. 6 tamquam rel cardinem continentem interpretati sunt. lta v. g. Cod. scribit : « controversiam repetit, defenditque constantissime thesim a tribus viris impetitam de secundis in hac vita improborum rebus » (sim. Caiet. Mar. Cord. Vav.). Hoc si assumimus, quod verba ipsa sane omni vi nobis aperiunt et quasi obtrudunt, et v. 6 suo vigore constat, et quae sequuntur, multa cum emphasi proferuntur, neque opus est, ea ad longe dissita trahere vel tamquam inanem circumlocutionem traducere. Affirmat igitur Iobus, quod supra iam tetigerat (9, 22-24) de impiorum sorte prospera, idque rerum cursu clarissime contineri ita ut a nullo possit in dubium vocari. Hoc ut emphatice et hyperbolice asserat, ipsa animalia ratione carentia, immo ipsas res sensu carentes testari magno verborum pondere contendit. Eo sane nexu, quem nos adstruimus, haec apte et nervose in sermonem induci apparet ; inanis vero esset verborum sonus, si lobus v. 3 tantum latius vellet prosequi, cui merito quis oggereret ad quid perditio haec? Unde
12:7
v. 7 « nimirum interroga iumenta et docebunt te ; et volatilia coeli et indicabunt tibi »; — nexum bene vidit Cazetanus, hinc scil. probari illud Tobi propositum, bona et mala sine discrimine bonis perinde ac malis immitti a Deo et non propter ulla creaturarum merita. Plerique hoc ad Dei cognitionem, gubernationem, providentiam e creatis rebus hauriendam referunt (cf. Chrys. Ol. Phil. exp. in. Rup. Thom. Tir. Cord. Cod.); recte id quidem, sed arctiore tamen nexu ad antecedentia adiungi debet, quem nexum bene iam Br.proponit : « si, inquit, nescitis, quia abundant tabernacula praedonum, iumenta... vos docebunt ». Aliter coniungit Pin.: « quod paulo ante dixerat, Deum dedisse in manus hominum universa creata, nunc confirmat universarum creaturarum testimonio » (sim Men.); aliter alii, v. g. Vav.: « vehementius obtrectatores pulsat, qui sibi sapere et minime vulgaria proferre videantur; quae ab illis enim commemorata sunt, eiusmodi esse ait, ut vel lapides aut pisces nihilo deteriora dicerent, loqui si possent » (sim. Ros. Herz. W. Del. Renan); at frustra; nam cur neglecto v. 6 ad v. 3 ascendamus, cum tamen nexus melior tam prope adiaceat et ex subsequentibus prorsus postuletur (cf. v. 11 et seq.)? Idem ampliore sermone proponit
12:8
v. 8 « loguere terrae et respondebit tibi, et narrabunt pisces maris » ; — creaturas dispescit, uti 9, 25. 26 in eas, quae in terra, in aere, in aqua versantur (ZscA.). In hebr. ' meditare (animum adverte) ad terram (cf. Malv. Pin.). Modus iste res ratione destitutas compellandi magnam persuasionis vim et efficaciam in loquente manifestat. Quae omnia si quis, ait, animo perluslraverit et interrogaverit, illorum institutione edocebitur, a Deo fieri id quod v. 6 dixerat, a Deo scil. sortes ita misceri, ut permittat saepe impios laute vivere. Ita in hebr.
12:9
v. 9 quis ignorat in omnibus istis (i. e. interrogatis et consultis omnibus istis), quia manus lahve fecit hoc. Yn textu lat. v. 9 « quis ignorat, quod omnia haec manus Domini fecerit »; — « omnia haec» ad argumentum v. 6 enuntiatum referri debent; addit Deum ita agere pro suprema sua in res omnes potestate
12:10
v. 10 « Zn cuius manu anima omnis viventis et spiritus universae carnis hominis » ; — i. e. quia omnia tribuit omnemque vitam creavit et continuo conservat, supremo in omnia etiam utitur dominio, i. e. facit. prout vult, proinde non opus est, ut in sortibus distribuendis unam recompensalionis normam sequatur; vel cur non posset, suggerit Iobus, alios etiam fines prosequi? Contra amicos enim, qui Deum ad unam normam adstringere volunt, illam quam Deus pro suo supremo dominio habet agendi libertatem el potestatem vindicat (cf. Calm.).
12:11
v. 11 « Nonne auris verba ditudicat et fauces comedentis saporem » ? — apte plane yet tamquam comparationis particula accipitur (Ros. Hirz. W. Del. Le Hir); quare ex hebr. nonne auris sententias (adagia, proverbia) probabit (probare, ad 1. mY est imperativus (Cod.), uti etiam recentiores explicant; nam quod aliis placet, virgultum, frutetum esse etiam compellandum (Mar., apud Ma/c.), versionibus veterum contradicit, neque satis apte ad ary, accommodatur. examen vocare debet), sicut palatum. cibum gustat sibi? Habet homo iudicandi facultatem et natura duce impellitur ad eam adhibendam ; tali igitur ut utantur, amicos exhortatur, neve sine ullo discrimine veterum effata amplectatnur sed subtili iudicio illa discernant et interpretentur. Neque hoc modo iniuriam infert veteribus illis. Nam concedit, inesse in iis saplentiam et ex usu rerum et multiplici experientia. prudentiam; ita
Cum igitur adeo planum et apertum sit, Deum in rerum gubernatione non omnia ex una iustitiae distributivae norma | administrare, Iobus amicos urget, ut mancam ae deficientem suam Dei gubernantis scientiam compleant recta investigatione el omnium, quae hisce in terris geruntur, consideratione. Quare adagii in modum ad talem considerationem eos invitat, exhortans, ut iudicandi discernendique facultate rite utantur; quodsi veterum sapientum dicta unam illam iustitiae administrationem celebrare videantur, illa non sine examine et iudicio esse accipienda. Unde
12:12
v. 12 « in antiquis est sapientia, et in multo tempore prudentia »; —i. e. longaevitas (hebr.) affert prudentiam. Haec verissime; attamen non continuo sequitur, illos iam omnem Dei cognitionem et multiplicem eius sapientiam attigisse ' , quae rerum cursu et administratione contineatur. Unde ex ipsa rerum iterata consideratione nobis est perpendendum, quomodo se habeant apud Deum, apud quem demum omnis est sapientia;
12:13
v. 13 « apud ipsum est sapientia et fortitudo, ipse habet consilium et intelligentiam »; — apud Deum scil. omnis sapientiae fons isque immensus, sapientia sine ullo limite, sapientia simpliciter et omnium rerum optima discretio, intelligentia nyan consistit, cui aequa adest, i. e. illimitata potentia, et quae optima semper noscit adiumenta (consilium); iam vero Deus qua talis. multa agere potest, quae homines non stalim assequantur; quare ab antiquorum senumque prudentia, quam verbis, axiomatis nobis transmiserunt, ad De opera multiplicia variumque gubernandi modum est ascendendum, ut tali consideratione «daequatum habeatur de rerum cursu iudicium. Unde a v. 14 talem considerationem instituere incipit. Hic nexus, quem dedimus, clarus est, aptus ad verba, factus omnino ad disputationis argumentum et progressum et intimo vinculo cohaeret cum antecedentibus et subsequentibus. Multum autem innititur illis, quae supra Jam ad v. 6 et 7 disputavimus ; eo quoque efficitur, ut quae subsequuntur non sint merum specimen, quo ostendat Iobus, se aeque bene de Dei sapientia disserere posse atque amicos ; tale enim specimen post v. 3 (quis enim haec quae nostis ignorat?) prorsus iam exsulare debet. Demum ex ipsa illa consideratione elucebit, illam a Iobo ad finem a nobis assignatum fieri. Iam aliorum etiam sententiae sunt afferendae et paucis diiudicandae. Varium enim nexum iam ad v. 11 statuunt. Plerique censent agi hic de Dei cognitione, quam homo e rebus creatis hauriat; « ut externo sensu statim percipiuntur sensibilia, sic intellectu facile intelligibilia, nempe Dei opera et. operum auctor, Deus »;ita Fir. et in eandem fere sententiam explicant Aug. Chrys. Ol. Thom. Vav. Sanct. Cord. Cod. Men. Sa; « tam aperta sunt quae dixi, quam quae auribus audimus et quae palàto gustamus; alia probatione non egent» (Mar.). Vera haec quidem, at non explicant, cur Iobus tantum momenti ponat in probatione, in examine instituendo discretionis, neque cur veterum et adagiorum fiat mentio. Eadem etiam valent contra Pin., Deum scil. omnia nosse, pervadere, ac si sensibus esset praesens, illum probare aut reprobare hominum actiones, ac si gustatu contingeret. Alii hisce volunt lobum suam commendare sapientiam, quippe qui priscorum sapientum dicta probarit et menti impresserit (cf. apud Pin. W.). Sed quorsum haec? obiecerant amici priscorum sapientum doctrinam, ergo lobus debet potius asserere, se veterum dicta ad examen revocasse. Aliis placet, hisce socios carpi, quod non diligenter expenderint a.se dicta, quo animo prolata essent; vel contineri admonitionem, ut aurem et animum advertentes melius iudicent de Dei administratione (cf. Malv. Aos.). Huic affine, quod habet Zr.:« quia nec aures audiendi, nec fauces comedeudi habetis, ideo verba mea male iudicantes, cuius saporis et dulcedinis sint, non intelligitis ». At tum non apparet, cur statim antiquorum sapientiae mentionem iniiciat. Demum Rup. censet, rationem afferri, cur non omnes aequaliter intelligentiam accipiant; sicut enim non omnis operatio in uno sensu, ita non omnibus inesse sapientiam (sim. S. Greg.). Neque quid sibi velit v. 13, omnes consentiunt. Censet nempe Cord. conclusionem esse, quam ex naturae principiis demonstraverit esse planissimam et omnibus per se notam. Quocum connexum est, quód alii (Ros. Hirz. W. Del. Zsch. Renan) volunt, lobum agere de divina sapientia, ut ostendat, se non modo non cedere amicis, sed longe magnificentius ac sublimius de illaloqui posse. At sane friget haec explicatio. Neque enim instituitur concertatio quaedam de optimo dicendi genere, quis quam ornatissime et uberrime valeat dicere, neque apte in kunc campum Iobus nunc descenderet, postquam asseruit, talia ab omnibus sciri; cur igitur nunc tanto verborum pondere expliearet, se quoque nosse quae omnibus sint notissima? Quare iste nexus, quein supra dedimus, omni ex parte commendari videtur.
12:14
Dei gubernandi rationes delineaturus a potentia incipit, cui nihil possit resistere, attamen statim commemorata sapientia (v. 16) indicat, eum hac potentia non uti pro mero arbitrio neque pro sola iustitiae administratione; unde in calamitatum immissione rationem haberi vult et potentiae et sapientiae. Proinde id quod aliqui Iobo impingunt (Del. ZscA.), diserte negat, Deum scil. pro lubitu, pro arbitrio ( Willkür) malis hominem affligere ; notio enim sapientiae 1d excludit. Ineluctabilis est eius administratio, cuius exponuntur effecta per Me bani Evoa, quasi Eoas amicos, utrum ad hos omnes eventus suam doean applicare audeant vel possint necne. Quod si fieri nequit, intelligant ergo, Deum alia etiam norma administrationis uti, quam sola stricta iustitia. Sufficit enim ex Iobi mente oculos reflectere ad rerum cursum multiplicem, ut quis deprehendat, non solius mercedis vel iustae punitionis rationem posse haberi. Quod ut quasi manibus palpent, insigni enumeralione per amplissimos ordines, per vastissima regna, per potentissimas gentes mente et animo circumducit:
12:17
v. 417 « adducit consiliarios in stultum finem et iudices in stuporem » ; —i.e. consiliarios sapientia destitutos ita ostendit, ut consilia eorum prudentissima i in stultum finem demum desinant et concidant. unde ad verbum adducit consiliarios (onumquemque) spoliatum i. e. ea re privatos ostendit, qua consiliarii vi muneris debent praestare, mente scil. ratione, prudentia, consilio (cf. Malv. Pin. Calm.); eodem modo v. 19 sacerdotes ostendit spoliatos scil. auctoritate, gloria. Non ita apta est ad sensum explanatio LXX, Chald. vet. lat. « qui ducit consiliarios caplivos », neque concordat cum membro parallelo et iudices infatwat (hebr.), stultos reddit, ea privat sapientia, qua instructi esse apud homines censentur. Iobus igitur ostendit, regum consiliarios, populique principes, duces (hi enim iudices et sunt et nominantur) saepe vehementer errare, illaque dare et sequi consilia, quorum, quamvis videantur prudentia, tamen exitum non inveniunt (cf. Cord.), vel in tales incidere rerum perturbationes et angustias, ut consilii prorsus inopes deprehendantur. Num talia tantum propter peccata admissa infliguntur? si ita, quorumnam peccata in causa sunt? an ducum? an populi solius? sed tunc populi vel duces sine causa flagellantur ; an utrorumque ? Mira ergo semper peccatorum conspiratio! Num proinde haec unica erit tot eversionum causa? Quis in tanta casuum frequentia unam tantum eandemque semper et ubique causam subesse probabile censebit? Quare pergit Iobus in enumeratione
12:18
v. 18 « balteum regum dissolvit et praecingit fune renes eorum »; — i. e. cingulum militare, potestatem, regiae dignitatis insignia illis adimit (cf. PAi. exp. in. Thom. Pin. Cord. Mar. Malv. Men.), eos in servorum et captivorum conditionem redigit, ut fune cincti captivi ducantur. regum solvit i. e. modo reges captivos libertati et throno restituit (sim. iam LXX, vet. lat. : « qui collocat reges super sedes » et Chald.: « catenam regum dissolvit » cf. Mar. Malv.), modo in vincula illos coniicit. Sed cum membra antithetica nondum adfuerint neque in subsequentibus appareant (prima antithesis ex hebr. demum v. 23 legitur), haec explicatio non adeo placet; praeplacet illa S. Hier. quae membrorum aequalitatem, antea et post obviam, etiam in nostro versu servat; sed tune sane in textu hebr. potius 4p375 legeris (=p; cf. W. Fürst L.). Post reges ordinem sacerdotum sacrum etiam rerum vicissitudinibus subiici ait
12:19
v. 19 « ducit sacerdotes inglorios » ; — cf. ad v. 11; exhibet ilos spoliatos sacra sua dignitate, ludibriis expositos, profanatos; ut similiter dicitur Is. 43, 28 contamznavi principes sanctos. Et generatim adiungit « e£ optimates supplantat » ; — hebr. proprie perennes i. e. stabiles, valentissimos subvertit, evertit; inopinato lapsu intereunt, deturbantur. Cum his quiin dignitate civili, regia, sacerdotali constituti sunt vel stabiles fortuna esse videntur, etiam illos deiicit qui facundia et prudentia valeant,
12:20
v. 20 « commutans labium veracium et doctrinam senum auferens » ; — hebr. auferens labium firmis i. e. iis, qui sermone, eloquentia validi sunt (cf. Mar. Maw. Hirz. W. Del. Zsch.) et sapientiam proprie gustum, discernendi facultatem, cf. Malv. senibus adimit, ita, ut qui longo vitae cursu se sapientes et rerum peritos probaverint, iam quasi in tenebris palpent. Neque minus parcit iis, qui nobilitate et robore praestant vel tyrannide sua alios opprimunt,
12:21
v. 21 « effundit despectionem super principes, eos qui oppressi fuerunt, relevans»; —i. e. robusti sede et auctoritate deiiciuntur, ut ii quos misere oppresserant, respirare valeant. Hanc explicationem commendat textus hebr. effundens despectionem super nobiles et zonam (cingulum, balteum) robustorum laxat i. e. robustis oppressoribus vim et potentiam aufert (cf. Malv. Cod. Calm.). Sensus proin quem exhibet vw/g. derivatus est et quasi consequens ex hebr., uti iam Pin. explicat. Ad textum hebr. nota : n'y est = mD quam vocem Hier. Is. 23, 10 bene vertit cingulum (cf. Pin.) et habetur in vulg. Ps. 108, 19 zona. Vertit Chald. : « et fortitudinem regum debilitans » sim. Syrus. LXX vero et vet. lat. : « et humiles sanans »; ergo legerunt NDI pro pyp et fortasse MTI ezhaustus cf. Deut. 32, 24. Ad eam interpretationem et lectionem proxime accessit S. Hier.
12:22
v. 22 « qui revelat profunda de tenebris et producit in lucem umbram mortis » ; — sensus enim (cf. quae modo adnotata sunt) et verbis et contextui aptissimus 1s est, ut per modum comparationis tacitae Dei agendi rationem adumbrari dicamus ; hae scil. rerum vicissitudines et eversiones, quas Deus operatur, adeo hominum mentes percellunt, adeo mirae videntur, ac si cum omnium stupore illa in lucem subito proferret, quae tenebris perpetuis involuta sunt et obtecta; quare Deus censendus est hisce hominem de multiplici providentiae suae consilio, quod aeque ignorant atque profunda ila, edocere velle. Vel sicut Deus in sua sczentia abditissima quaeque penetrat, et omnem humanum modum longissime supergreditur, ita in suis operationibus quoque modos et fines prosequitur, qui hominis intellectum et fugiant et plurimum superent. Ergo ita agens revera hominibus revelat profunda de tenebris et luci exponit abditissima inferni. Quid mirum, si homines illa profunda non attingant ? Quae de hominum ordinibus dixit, iam etiam de integris populis valere affirmat, quos Deus modo exaltet, modo interimat :
qui in apertum producit, quae tenebris involuta erant; vel qui homines in periculis et morti vicinos conservat; periculum enim umbram mortis vocat » (sim. Cord.). Prior explicatio i. e. Deo omnia patere, vel obscurissima quaeque et occultissima a Deo in lucem proferri et pro lubitu luci publicae exponi ea, quae homines maxime tecta esse velint, haec, inquam explicatio longe plurimos interpretes habet patronos et ad Dei sapientiam egregie illustrandam facta et nata est. Altera autem, quae propius contextui inhaeret, quamvis difficilius verbis accommodetur, scil. despectos ac miseros a Deo in prosperae fortunae luce et loco subito quandoque collocari, a paucis proponitur et propugnatur, inter quos sunt S. Thom. et Men. Nos mediam quandam viam ingressi verba commodius explanare posse opinamur. Hunc agendi modum, qui in variis hominum ordinibus et sortibus cernitur (cf. v. 17-21), iam praedicat Iobus admirabundus
12:23
v. 23 « gui multiplicat gentes et perdit eas et subversas in integrum restituit » ; — ultimum membrum ex hebr. extendit! gentes et abducit eas i. e. modo eas propagat, latum spatium iis concedit, modo eas in servitutem et captivitatem abducit, ete suis sedibus elicit. LXX et vet. lat.: sternens gentes (viam sternendo et complanando iis, Of.) et in via deducens. — Quodsi regna evertere vult et nationes perdere, principes et duces consilio et prudentia privat. Ita
12:24
v. 24 « qui immutat (hebr. auferens) cor principum populi terrae et decipit eos, ut [rustra. incedant. per invium » ; — in hebr. errare eos facit in vastitate (ubi) non (est) via (cf. Malv. in avias solitudines Cod.) ; i. e. consilii expertes exitum e calamitate non inveniunt. [ta ignorantiae tenebris obvoluli, sui prae stupore et anguslia vix compotes
12:25
v. 25 « palpabunt. quasi in tenebris et non in luce, et errare eos faciet quasi ebrios » ; — cf. Is. 19, 14; 24, 20; 29, 9. 10. Ter. 25, 15; 49, 12. Ez. 23, 32. . Talis proinde est Dei administratio, ut subitae rerum et populorum eversiones eveniant, quas nulla ars, dignitas nulla, nulla potentia vel sapientia humana cavere vel impedire possit. Haec vero administratio ad Dei potentiam et sapientiam pertinet, quare non omnia ex una iustae retributionis norma pensanda esse Iobus inferri vult. Concludit enumerationem 13,1 « ecce, omnia haec vidit oculus meus et audivit auris mea et intellexi singula »; — i. e. talia! saepe accidere et ipse vidit et ab aliis accepit ; ea autem non solum in memoria condidit, sed ita mente intelligere studuit, ut veram de Dei gubernatione doctrinam sibi efformaverit. Provocaverant amici ad ex perientiam (5, 21; 8,8); experientia eos refellit; nam ait : « nec in his sensibilibus effectibus mea cognitio requievit, sed ex eis ad intelligentiam veritatis ascendi » (S. Thom.); unde amicorum iactantiam, qua ipsum edocere volebant, retundens subdit
12:1
… Theologie und Glaube, 25 (1933), pp. 273-87; L. Dennefeld, Les discours d'Elihou, in Revue biblique, 48 (1939), pp. 163-80; C. E. B. Granfield, An Interpretation of the Book of Job, in Expository Times, 54 (1942-43), pp. 295-98; A. De Guglielmo, Job 12, 1-9 and the Knowability of God, in Catholic Biblical Quarterly, 6 (1944), pp. 472-82; R. R. Hawthorne, Jobine Theology, in Bibliotheca sacra, 101 (1944), pp. 64-75, 173-86, 290-303, …
12:4
Ezek. 14 recalls Job for his righteousness (v. 20; cf. Job 12:4; Gen. 6:9 for Noah), together with Noah and Daniel (cf. Ecclus. 49:9); James 5:11 recalls him rather for his patience: cf. Tob. 2:12-15 (only in the Vulgate). …
12:7
Sometimes the Bible deals in a practical manner with the problem of God's existence and resolves it with the principle of causality (Heb. 11:3; Rom. 1:20; Wis. 13:1-15:19; Ps. 18:2; Job 12:7 ff.; Jer. 10:11; Is. 37:16; 40:7). Usually the demonstration is based on the cosmological argument. …
12:10
2. When the Old Testament speaks of rūah, it thinks of the life participated to man by a divine breath (Zach. 12, 1; Job 12, 10; cf. Ez. 37, 6 where the vivification of the people is described with terms taken from the life of individuals), residing in him as the principle of vital activities, in the first …
12:13
got, Driver-Gray, Buhl, Dhorme hold for after the exile: Job 12:13-15; 37:7-12 has an evident allusion to the exile; and it seems still to depend on the second part of Isaiah, on Zechariah and perhaps on Malachi (Dhorme). …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · original Douay-Rheims (Douay 1609-10), transcription by EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Public domain.