Eliphaz prosecuteth his discourse to conuince Iob of great sinnes, because he is sov•hemently afflicted. 17. exhorteth him therfore to acknowledge his sinnes, so al thinges shal succede prosperously.
1Call now, if there be any that will answer thee, and turn to some of the saints.Chiama adunque, se v'ha alcuno, che ti risponda, e ricorri ad alcuno dei santi.CAL therfore if there be that wil answer thee, & turne to some of the sainctes.Voca ergo, si est qui tibi respondeat, / et ad aliquem sanctorum convertere. 2Anger indeed killeth the foolish, and envy slayeth the little one.Veramente lo stolto è messo a morte dall'ira, e il piccolo è ucciso dall'invidia.Anger in deede killeth the foolish, and enuie slea•th the litle one.Vere stultum interficit iracundia, / et parvulum occidit invidia. 3I have seen a fool with a strong root, and I cursed his beauty immediately.Vidi io un insensato aver messe sode radici, e subito maledissi la sua appariscenza.I haue seene a foole with firme roote, and I cursed his beautie by and by.Ego vidi stultum firma radice, / et maledixi pulchritudini ejus statim. 4His children shall be far from safety, and shall be destroyed in the gate, and there shall be none to deliver them.I suoi figliuoli saran lontani dalla salute, e saran calpestati alla porta, e non troveranno liberatore.His children shalbe made far from saluation, and shal be destroyed in the gate, and there shalbe none to deliuer.Longe fient filii ejus a salute, / et conterentur in porta, / et non erit qui eruat. 5Whose harvest the hungry shall eat, and the armed man shall take him by violence, and the thirsty shall drink up his riches.Le sue messi saran divorate da un affamato, ed ei sarà condotto via dagli armati, e uomini assetati sorbiranno le sue ricchezze.Whose haruest the hungrie shal eate, & the armed shal take him by violence, and the thirstie shal drinke his riches.Cujus messem famelicus comedet, / et ipsum rapiet armatus, / et bibent sitientes divitias ejus. 6Nothing upon earth is done without a cause, and sorrow doth not spring out of the ground.Nissuna cosa si fa sulla terra senza cagione, e gli affanni non germogliano dal terreno.Nothing in the earth is done without a cause, and out of the ground sorrow shal nor rise.Nihil in terra sine causa fit, / et de humo non oritur dolor. 7Man is born to labour, and the bird to fly.Nasce l'uomo ai travagli, come al volo gli uccelli.Man is borne to labour, and the bird to flight.Homo nascitur ad laborem, / et avis ad volatum. 8Wherefore I will pray to the Lord, and address my speech to God:Per la qual cosa io pregherò il Signore, e a lui rivolgerò le mie parole,For the which thing I wil besech our Lord, and toward God I wil set my speach:Quam ob rem ego deprecabor Dominum, / et ad Deum ponam eloquium meum:
9Who doth great things, and unsearchable and wonderful things without number:Il quale fa cose grandi, e imperscrutabili, e mirabili senza numero:Who doeth great and vnsearchable and meruelous things without number:qui facit magna et inscrutabilia, / et mirabilia absque numero; 10Who giveth rain upon the face of the earth, and watereth all things with waters:Che manda la pioggia sulla faccia della terra, e tutte le cose innaffia colle acque,Who geueth raine vpon the face of the earth, and watereth al thinges with waters:qui dat pluviam super faciem terræ, / et irrigat aquis universa; 11Who setteth up the humble on high, and comforteth with health those that mourn.Che in alto pone que' che erano al basso; e gli afflitti rincora colla salute:W•o setteth the humble on high, and them that are in heauinesse he conforteth with health:qui ponit humiles in sublime, / et mœrentes erigit sospitate; 12Who bringeth to nought the designs of the malignant, so that their hands cannot accomplish what they had begun:Che dissipa le brame de' maligni, affinché non conducano a fine le mani loro quel che aveano cominciato:Who disspateth the cogitations of the malignant, that their handes can not accomplish that which they began:qui dissipat cogitationes malignorum, / ne possint implere manus eorum quod cœperant; 13Who catcheth the wise in their craftiness, and disappointeth the counsel of the wicked:Che nella loro astuzia impiglia i sapienti, e sperde i disegni de' cattivi:Who apprehendeth the wise in their sub••l•ie, and dissipareth the counsel of the wicked:qui apprehendit sapientes in astutia eorum, / et consilium pravorum dissipat. 14They shall meet with darkness in the day, and grope at noonday as in the night.In pieno giorno si troveran nelle tenebre, e nel meriggio andran tentoni come di notte.By day they shal incurre darkenesse, and as it were in the night, so shal they grope at noone daies.Per diem incurrent tenebras, / et quasi in nocte, sic palpabunt in meridie. 15But he shall save the needy from the sword of their mouth, and the poor from the hand of the violent.Ma egli salverà il meschino dalla spada della lor bocca, e il povero dalle mani dell'uom violento.Moreouer he shal saue the neede from the sword of their mouth, and the poore from the hand of the violent.Porro salvum faciet egenum a gladio oris eorum, / et de manu violenti pauperem. 16And to the needy there shall be hope, but iniquity shall draw in her mouth.E il meschino avrà speranza, o l'iniquità chiuderà la sua bocca.And to the needie there shal be hope, but iniquitie shal draw together her mouth.Et erit egeno spes; / iniquitas autem contrahet os suum.
17Blessed is the man whom God correcteth: refuse not, therefore, the chastising of the Lord.Beato l'uomo, cui Dio corregge: non disprezzar tu adunque la riprensione del Signore:Blessed is the man that is corrected of God: refuse not therfore the chastising of our Lord:Beatus homo qui corripitur a Deo: / increpationem ergo Domini ne reprobes: 18For he woundeth, and cureth: he striketh, and his hands shall heal.Perocché egli ferisce, e fascia la piaga, percuote, e medica di sua mano.Because he woundeth, and cureth: striketh, and his hands shal beale.quia ipse vulnerat, et medetur; / percutit, et manus ejus sanabunt. 19In six troubles he shall deliver thee, and in the seventh, evil shall not touch thee.Alle sei tribolazioni egli ti libererà, e alla settima il male non ti toccherà.In six tribulations he shal deliuer thee, and in the seuenth euil shal not touch thee.In sex tribulationibus liberabit te, / et in septima non tangent te malum. 20In famine he shall deliver thee from death; and in battle, from the hand of the sword.Egli nella fame ti salverà dalla morte, e dalla spada in tempo di guerra.In famine he shal deliuer thee from death; and in battel, from the hand of the sword.In fame eruet te de morte, / et in bello de manu gladii. 21Thou shalt be hidden from the scourge of the tongue: and thou shalt not fear calamity when it cometh.Sarai messo in sicuro dal flagello di lingua rea, e quando venga calamità, non ne avrai paura.From the scourge of the tongue thou shalt be hid; & thou shalt not feare calamitie when it cometh.A flagello linguæ absconderis, / et non timebis calamitatem cum venerit. 22In destruction and famine thou shalt laugh: and thou shalt not be afraid of the beasts of the earth.Nelle desolazioni, e nelle carestie tu riderai, e non temerai le fiere selvagge.In waste and famine thou shalt laugh; and the beastes of the earth thou shalt not feare.In vastitate et fame ridebis, / et bestias terræ non formidabis. 23But thou shalt have a covenant with the stones of the lands, and the beasts of the earth shall be at peace with thee.Le pietre stesse de' campi ti averanno rispetto, e le bestie selvagge mariteranno pace con te.But with the stones of the landes thy couenant, and the beastes of the earth shal be peaceable to thee.Sed cum lapidibus regionum pactum tuum, / et bestiæ terræ pacificæ erunt tibi. 24And thou shalt know that thy tabernacle is in peace, and visiting thy beauty, thou shalt not sin.E vedrai regnar la pace nel tuo padiglione, e nel governar la tua bella casa non commetterai mancamento.And thou shalt know that thy tabernacle hath peace, and visiting thy beautie, thou shalt not sinne.Et scies quod pacem habeat tabernaculum tuum; / et visitans speciem tuam, non peccabis.
25Thou shalt know also that thy seed shall be multiplied, and thy offspring like the grass of the earth.Vedrai eziandio come numerosa sarà la tua stirpe, e la tua discendenza come l'erba dei campi.Thou shalt know also that thy seed shal be manifold, and thy progenie as the grasse of the earth.Scies quoque quoniam multiplex erit semen tuum, / et progenies tua quasi herba terræ. 26Thou shalt enter into the grave in abundance, as a heap of wheat is brought in its season.Pieno di anni entrerai nel sepolcro, come si rinchiude a suo tempo una massa di grano.Thou shalt enter into the graue in abundance, as a heape of wheate is caryed in his time.Ingredieris in abundantia sepulchrum, / sicut infertur acervus tritici in tempore suo. 27Behold, this is even so, as we have searched out: which thou having heard, consider it thoroughly in thy mind.Or quello che noi abbiamo esposto è così: tu che hai ascoltato, ripensavi.Behold, this is euen so, as we haue searched out: which thou hauing heard reuolue in thy mind.Ecce hoc, ut investigavimus, ita est: / quod auditum, mente pertracta.
5:1
Calmet
The Jews often begged God to have mercy on them for the sake of the patriarchs, 2 Paralipomenon 6:42. (Calmet)
Menochius
Eliphaz, therefore, exhorts Job, if he have any patron or angel, to bring him forward in his defence. (Menochius)
Menochius
Septuagint, "Invoke now if any one will hear thee, or if thou perceive any of the holy angels," (Haydock) as I have done. (Menochius)
Worthington
He extols himself, to correct the pretended presumption of his friend, (Calmet) and other defects, which none will dare to deny, as he supposes. See St. Gregory, 5:30. (Worthington)
5:2
Calmet
Foolish and....little, here denote the wicked, as in the book of Proverbs. (Calmet)
Calmet
He accuses Job of anger (Menochius) and folly. (Calmet)
5:3
Haydock
And 1:Septuagint, "But presently their subsistence was eaten up." I envied not their riches: but judged they would soon end. (Haydock)
5:4
Menochius
Gate, in judgment. (Menochius)
5:6
Calmet
Ground. If you had not sinned, you would not suffer. (Calmet)
5:7
Haydock
Bird. Hebrew, "sparks fly up." (Haydock)
Menochius
You can no more then expect to pass unpunished, since it is impossible for man to be innocent! (Calmet) and, at any rate, labour is inevitable. (Menochius)
Worthington
We must gain our bread by the sweat of our brow. [Genesis 3:19.] (Worthington)
5:8
Calmet
I will, or if I were in your place, I would sue for pardon. (Calmet)
Menochius
Protestants, "I would seek unto God," (Haydock) under affliction. (Menochius)
5:15
Calmet
Mouth; detraction and calumny. (Calmet)
5:19
Calmet
In six, mentioned below; (Menochius) or in many, indefinitely. (Calmet)
Worthington
Both during the six days of (Menochius) life, and at death, God's grace delivers us. (St. Gregory) (Worthington)
5:21
Calmet
Scourge. Ecclesiasticus (xxvi. 9., and 28:21.) has the same expression. See James 3:6. (Calmet)
Menochius
Calamity, from robbers, as the Hebrew shod, (Haydock) intimates. The word is rendered destruction, vastitate, ver. 22. (Menochius)
5:23
Stones, so as not to stumble; or, the rocks will be a retreat for thee.
5:24
Menochius
Beauty does not mean his wife, as some grossly imagine, (Calmet) but a house well ordered. (Menochius)
Haydock
Hebrew, "thy habitation." Yet Sanchez adopts the former sentiment. In effect, the habitation includes all the regulation of a wife and family. (Haydock)
5:26
De Dieu
Abundance. "With loud lamentations." (De Dieu)
"In full age, like as a shock of corn cometh in its season." (Protestants)
Haydock
After a life spent in happiness, thy memory will not be obliterated. Many shall bewail thy loss. (Haydock)
5:27
Haydock
Which thou. Septuagint, "And what we have heard: but do thou reflect with thyself what thou hast done." (Haydock)
Calmet
What had been revealed to Eliphaz was very true. Yet his conclusions were unwarrantable. (Calmet)
Haydock
How confidently does he speak of his own knowledge, and how great must have been his disappointment, when God condemned him of folly, and sent him to be the prayers of that very man whom he now considered as a wretched sinner! (Haydock)
5:1
1. Turne to some of the Sainctes] Eliphaz prouoking Iob to produce some of his opinion, or to seeke the helpe and patronage of some Sainct in his cause, ⸢i⸣nuocation of Sainctes, especially Angels in Iobs time. plainly sheweth the common faith and practise of inuocating Sainctes in that time. Els it had benne a frin•lous speach, which is not to be imputed to a sensible wise man as he was. For it appeareth by the drift of his reasoning, that he supposed some of Gods special seruantes would maintaine a good cause, but that Iobs cause was such as neither God, nor holie Angel, nor good man would defend, and therfore boldly prouoked him to this trial, presuming that he should finde no such patron. Neither did he wil Iob in these wordes to cal vpon God only, for he could not erre so grosly, as to cal God some of the Sainctes: but must meane some other holie person. And it is clere by the Septuaginta Interpreters, that Eliphaz willed Iob to inuocate the Angels. saying: Inuocate if anie vvil ansvver thee, or if thou canst behold anie of the holie Angeles. S. Gregorie li. 5. c. 30. expoundeth it to the same sense, that Sainctes were to be inuocated in a good cause, but, that Eliphaz here. dispicing and deriding holie Iob, sayd to him: Thou canst not find Sainctes thy helpers in affliction, vvhom thou vvouldest not haue thy felovves in prosperitie.
This disputer hauing pretended an imaginarie vision from God 〈◊〉 Iob, now he supposeth that neither God no• Angel no• other holie person wil patronage his cause, nor iudge of his case as he doth, but that al wil condemne him of impatience, follie, enuie, and other sinnes.
5:7
This proueth unporteth that a man must not thincke to passe his life without trauel, but must get his bread vvith svveat of his brovves, or suffer other calamities.
5:19
Gods goodnes deliuereth his seruantes the space of this laborious life,
And most especially in the houre of death. S. Org. li. 6. c. 18.
5:1
Pope St Clement I † AD 99 The First Epistle of Clement to the Corinthians 39
… I have seen the foolish taking root, but their habitation was presently consumed. Let their sons be far from safety; let them be despised before the gates of those less than themselves, and there shall be none to deliver. For what was prepared for them, the righteous shall eat; and they shall not be delivered from evil.”
5:2
John Cassian † AD 435 The Twelve Books on the Institutes of the Cœnobia, and the Remedies for the Eight Principal Faults 5.22
… but in the case of the former there is at the very first a dangerous tendency to devour the brethren; of which it is said, “Do not love backbiting lest thou be rooted out.” And concerning anger and jealousy the blessed Job says: “For anger slayeth a fool, and envy killeth a child.”
5:7
Clement of Alexandria † AD 215 The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
… man is like Job, who drinketh up scorning like water?” For truly enviable, and, in my judgment, worthy of all admiration, a man is, if he has attained to such a degree of long-suffering as to be able with ease to grapple with the pain, truly keen, and not easily conquered by everybody, which arises from being wronged. III.—From Nicetas’ Catena on Matthew.
John Cassian † AD 435 The Conferences of John Cassian 7.6
… “a man in grief labours for himself, and forcibly brings about his own destruction.” Moreover also: “the kingdom of heaven suffereth violence and the violent take it by force,” for no virtue is acquired without effort, nor can anyone attain to that mental stability which he desires without great sorrow of heart, for “man is born to trouble,”
5:8
St Cyril of Jerusalem † AD 386 The Catechetical Lectures of S. Cyril 8.8
… But worship thou One God the Almighty, the Father of our Lord Jesus Christ. Flee from the error of many gods, flee also from every heresy, and say like Job, But I will call upon the Almighty Lord, which doeth great things and unsearchable, glorious things and marvellous without number
5:11
Pope St Clement I † AD 99 The First Epistle of Clement to the Corinthians 59
… our hope resting on Thy name which is primal cause of every creature,—having opened the eyes of our heart to the knowledge of Thee, who alone “dost rest highest among the highest, holy among the holy,” who “layest low the insolence of the haughty,” who “destroyest the calculations of the heathen,” who “settest the low on high and bringest low the exalted;”
5:12
Anonymous The Teaching of the Apostles 27
… and those who dared to crucify Him do we renounce. For even the priests of the people in secret confess Christ; but, for the sake of the headship among the people which they love, they are not willing to confess openly; and they have forgotten that which is written:
5:13
St Gregory of Nyssa † AD 395 Against Eunomius 7.1
… For a little further on Eunomius says:—“Of those essences which are divergent the appellations significant of essence are also surely divergent, but where there is one and the same name, that which is declared by the same appellation will surely be one also”:—so that at all points “He that taketh the wise in their own craftiness
St John Chrysostom † AD 407 Homilies on First Corinthians 10
And he is not content with his own arguments, but he has also adduced testimony again, saying, “For it is written, (
5:17
Pope St Clement I † AD 99 The First Epistle of Clement to the Corinthians 56
… Thou shall know also that thy seed shall be great, and thy children like the grass of the field. And thou shall come to the grave like ripened corn which is reaped in its season, or like a heap of the threshing-floor which is gathered together at the proper time.”
St Jerome † AD 420 Against Jovinianus 2.4
… and white raiment is afterwards restored to him. It is needless to tell how Moses and Aaron offended God at the water of strife, and did not enter the land of promise. For the blessed Job relates that even the angels and every creature can sin.
5:18
Tertullian † AD 220 On Modesty 2
… Because, albeit God is by nature good, still He is “just” too. For, from the nature of the case, just as He knows how to “heal,” so does He withal know how to “smite;”
John Cassian † AD 435 The Conferences of John Cassian 2.13
… he striketh and his hands heal. He humbleth and exalteth, he killeth and maketh alive: he bringeth down to the grave and bringeth up”)
5:19
St Gregory of Nazianzus † AD 389 Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 41
… For instance, seven precious spirits are named; for I think Isaiah loves to call the activities of the Spirit spirits; and the Oracles of the Lord are purified seven times according to David, and the just is delivered from six troubles and in the seventh is not smitten.
5:21
St Ambrose of Milan † AD 397 On the Duties of the Clergy 1.2
… Lastly, the Saint of the Lord said: “I said, I will take heed to my ways, that I offend not in my tongue.” For he knew and had read that it was a mark of the divine protection for a man to be hid from the scourge of his own tongue,
5:23
St Athanasius of Alexandria † AD 373 Life of Antony. (Vita Antoni.) 51
… But in truth, as it is written, ‘He trusted in the Lord as Mount Sion ,’ with a mind unshaken and undisturbed; so that the demons rather fled from him, and the wild beasts, as it is written
John Cassian † AD 435 The Twelve Books on the Institutes of the Cœnobia, and the Remedies for the Eight Principal Faults 9.8
We must then do our best to endeavour to amend our faults and correct our manners. And if we succeed in correcting them we shall certainly be at peace, I will not say with men, but even with beasts and the brute creation, according to what is said in the book of the blessed Job: “For the beasts of the field will be at peace with thee;”
5:26
St Athanasius of Alexandria † AD 373 Defence of His Flight. (Apologia de Fuga.) 14
… serve Him truly, ‘I will fulfil the number of thy days ,’ Abraham dies ‘full of days,’ and David besought God, saying, ‘Take me not away in the midst of my days .’ And Eliphaz, one of the friends of Job, being assured of this truth, said, ‘Thou shalt come to thy grave like ripe corn, gathered in due time, and like as a shock of corn cometh in in his season
St Gregory of Nazianzus † AD 389 Miscellaneous Letters 2.197
… and who regards as a very light thing that which to others would be most heavy, namely to have lived with such a soul, and to send her away and store her up in the safe garners, like a shock of the threshingfloor gathered in due season,
5:1
Quasi dicat: Si mihi hoc esse revelatum non credis, tu ipse invoca Deum; si forte ipse ad hanc dubitationem respondere tibi voluerit. Et si per merita propria hoc a Deo obtinere non putas, Ad aliquem Sanctorum convertere; ut eo mediante hujus rei veritatem a Deo cognoscere possis. Et notandum est, quod dicit, ad aliquem Sanctorum; quia non licet per immundos spiritus quocumque modo vel arte occulta perquirere, sed solum per Deum vel Sanctos Dei, secundum illud Isaiae 8: « Cum dixerint ad vos: Quaerite a Pythonibus et a divinis, qui student in incantationibus suis; numquid populus a Deo suo requirit visionem pro vivis aut mortuis? » Virum stultum interficit iracundia. Quia in revelatione quam sibi factam esse commemorat Eliphaz, inter cetera hoc continetur, quod homines qui terrenum habent fundamentum, consumuntur velut a tinea, vult hoc ostendere per hominum diversas conditiones: non est enim aliqua conditio hominum, cui non adsit pronitas ad aliquod peccatum. Sunt autem duae hominum conditiones. Quidam enim sunt magni et elati animi, qui facile provocantur ad iram; quod ideo est, quia ira est appetitus vindictae, ex praecedenti offensa proveniens: quanto autem aliquis est magis elati animi, tanto ex leviori causa se putat offensum; et ideo facilius provocatur ad iram: et hoc est quod dicit: Virum stultum interficit iracundia. Vocat autem eum qui est superbi et elati animi, stultum, quia per superbiam homo praecipue metas rationis excedit; sed humilitas viam sapientiae parat, secundum illud Prov. 11: « Ubi humilitas, ibi sapientia. » Simul cum hoc etiam stultitia iracundiae competit: iracundus enim, ut docet Philosophus, uitur quidem ratione, dum pro offensa intentat vindictam; sed perversa, dum in vindicta modum rationis non servat; perversitas autem rationis stultitia est.
5:2
Quidam vero sunt pusillanimes, et hi proni sunt ad invidiam; unde subdit: Et parvulum occidit invidia: et hoc rationabiliter dicitur: invidia enim nil aliud est quam tristitia de prosperitate aliorum, inquantum prosperitas illius existimatur propriae prosperitatis impedimentum. Hoc autem ad parvitatem animi pertinet, quod aliquis non se existimet posse prosperari inter alios prosperantes. Sic ergo manifestum videtur, quod homo, cujuscumque conditionis existat, pronus est ad aliquod peccatum: facile enim esset his similia de aliis peccatis inducere. Sic ergo per omnia supradicta Eliphaz probare intendit, quod adversitates in hoc mundo non adveniunt alicui nisi pro peccato.
Contra quod videntur esse duae objectiones: quarum una est ex hoc quod multi justi videntur adversitatibus subdi. Sed hanc objectionem solvere visus est per hoc quod homines ostendit esse faciles ad peccandum. Secunda objectio est, quod aliqui iniqui in hoc mundo prosperantur.
5:3
Cui consequenter satisfacere intendit per hoc quod prosperitas eorum in malum ipsorum redundat; unde dicit: Ego vidi stultum, idest hominem in divitiis superbientem, firma radice, idest firmitatum in prosperitate hujus mundi, ut videbatur; sed ejus prosperitatem non approbavi: quinimmo maledixi pulchritudini ejus statim. Ubi considerandum est, quod loquitur de homine sub metaphora arboris: cujus enim radix fuerit firma, pulchritudinem habet in ramis et fructibus. Comparat ergo prosperitatem hominis in divitiis firmati pulchritudinem arboris, quam maledicit; idest malam esse pronuntiat et nocivam, secundum illud Eccles. 5: « Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae conservatae in malum domini sui. » Addidit autem, Statim, ut ostendat se de hac sententia nullatenus dubitare.
5:4
Quod autem mala ex prosperitate stulti proveniant, ostendit primo quantum ad filios: frequenter enim contingit quod quando aliquis dives et potens filios sine disciplina nutrit, quod proprium est stulti, filii ejus in multa pericula incidunt: et quandoque quidem propter odia quae in se concitant, absque judicio perimuntur, vel etiam dum ipsi sibi non caveat inordinate delectamento utentes, vitam amittunt; et quantum ad hoc dicit: Longe sicut filii ejus a salute: quandoque vero dum calumnias et injurias aliis inferunt, coram judicibus conveniuntur, et ibi condemnantur; et quantum ad hoc dicit: Et conterentur in porta; idest per sententias judicum: nam judices olim in portis sedere solebant: et quia homines stulti in prosperitatibus nullum dubitant offendere, in adversitatibus non inveniunt adjutorem; ideo subdit: Et non erit qui eruat.
5:5
Sed quia posset aliquis dicere: Non euro quidquid accidat filiis meis, dommodo ego prosperitare fruar in hoc mundo; ideo secundo ponit mala provenientia ipsi stulto et in rebus et in persona, dicens: Cujus messem famelicus comedit: frequenter enim homines stulti, divitiis abundantes, pauperes opprimunt; qui plerumque gravamina sustinere non valentes, quasi quadam necessitate ad rapienda bona divitum coguntur: et quia tales homines delitiose viventes solent per vitae divitias animi vigorem amittere, et imbelles esse; de facili a pauperibus bellicosis destruuntur: unde sequitur: Et ipsum rapit armatus, quasi absque omni resistentia: et ut quod dixerat de mese, generaliter intelligatur, subjungit: Et bibent sitientes divitias ejus, idest homines cupidi. Remotis ergo praedictis objectionibus, finaliter rationem inducit ad probandum principalem intentionem, scilicet quod adversitates in hoc mundo non proveniunt alicui nisi propeccato; et est talis. Quaecumque fiunt in terra, ex propriis et determinatis causis proveniunt: si ergo adversitates hujus mundi alicui accidunt, hoc habet determinatam causam, quae nulla alia videtur esse nisi peccatum.
5:6
Hoc est ergo quod dicit: Nihil in terra sine causa fit; videmus enim omnes effectus ex determinatis causis procedere: ex quo quasi concludens subdit: Et de humo non orietur dolor: et est metaphorica locutio: quaedam enim herbae sine semine producuntur: de quibus dicitur, quod eas humus sponte profert. Quidquid ergo sine causa propria videtur contingere, quasi sine semine per
5:8
Quia Eliphaz proposuerat, omnia quae in terris sunt determinatam causam habere, et hoc probaverat per hoc quod res naturales apparentes esse dispositae propter finem; hoc autem, scilicet quod res naturales sunt propter finem, potissimum argumentum est ad ostendendum, mundum regi divina providentia, et non omnia agi fortuito: idcirco Eliphaz statim ex praemissis concludit de regime divinae providentiae. Sciendum est autem, quod, divina providentia sublata, orationis fructus tollitur, et cognitio Dei circa res humanas: quae tamen necessesse est ponere ei qui regimen providentiae concedit; et ideo Eliphaz concludens dicit: Ex quo omnia quae in terra fiunt sunt propter finem, necesse est concedere regimen providentiae. Quamobrem ego deprecator Dominum; quasi oratione fructuosa existente, utpote Deo disponente res humanas; et ad Deum ponam eloquium meum, utpote Deo cognoscente facta et dicta et cogitata humana: ad cujus confirmationem subjungit ea quae maxime divinam providentiam ostendunt. Est autem sciendum, quod illi qui providentiam negant, omnia quae apparent in rebus mundi, ex necessitate naturalium causarum provenire dicunt, utpote ex necessitate caloris et frigorís, gravitatis et levitatis et aliorum lujusmodi; ideo ex his potissime providentia divina manifestatur quorum ratio reddi non potest ex hujusmodi materialibus principiis: inter quae unum est determinata magnitudo corporis hujus mundi: non enim potest assignari ratio ex aliquo principio naturali, quare sol ac luna
quamdam similitudinem metaphorice potest dici, quod oritur de humo. Dolor autem, idest adversitas, non orietur de humo, idest non est sine causa: quod autem dixerat: Nihil in terra sine causa fit, ex hoc praecipue redditur manifestum, quod omnia habent dispositionem naturalem, congruam propriæ operationi: ex quo apparet, quod dispositiones naturales rerum non sunt sine causa, sed propter determinatum finem; et ideo dicit: Homo ad laborem nascitur, et avis ad volatum: manifestum est enim, quod quia proprius motus quem natura avis requirebat, est volatus, ideo oportuit avem habere ex sua natura instrumenta congrua ad volandum, et alas et pennas: homo vero, qui rationem habebat, per quam proprio labore posset sibi omnia necessaria adjumenta acquirere, naturaliter productus est absque omnibus adjumentis, quae natura aliis animalibus dedit: scilicet absque tegumento, absque armis, et aliis hujusmodi, quae sibi proprio labore parare poterat ex industria rationis.
5:9
aut terra sit tantae quantitatis, et non majoris aut minoris; unde necesse est dicere, quod ista dispositio quantitatum sit ex ordinatione alicujus intellectus; et hoc designat in hoc quod dicit: Qui facit magna; id est, qui res interminatae magnitudine disponit. Rursus, si omnia ex necessitate principiorum naturalium provenirent, cum principia naturalia sint nobis nota, haberemus viam ad inquirendum omnia quae in hoc mundo sunt: sunt autem aliqua in hoc mundo, ad quorum cognitionem nulla inquisitione possumus pervenire, utpote substantiae spirituales quot sunt, distantiae stellarum, et alia hujusmodi: unde manifestum est, non procedere omnia ex necessitate principiorum naturalium, sed ab aliquo superiore intellectu res esse institutas: propter hoc addit: Et inscrutabilia. Item quaedam sunt quae videmus, quorum rationem nullum modo possumus assignare: puta quod stellae disponuntur secundum talem figuram in hoc parte caeli, et in alia secundum aliam: unde manifestum est, hoc non provenire ex principiis naturalibus, sed ab aliquo superiori intellectu; et propter hoc addit: Et mirabilia: sic enim differt inscrutabile et mirabile, quod inscrutable est quod latet et perquiri non potest: mirabile est quod ipsum quidem apparet, sed causa ejus perquiri non potest. Sciendum est etiam, quod aliqui posuerunt dispositionem rerum per quemdam ordinem numeri a Deo procedere: utpote quod a primo uno simplici procedit tantum unus effectus primus, in quo jam aliquid compositionis et pluralitatis habetur: et sic ex ipso procedunt duo vel tria, quae sunt adhuc minus simplicia; et sic gradatim, secundum eos, progreditur tota rerum multitudo; secundum quam quidem positionem totius universi dispositio non est ex ordinatione intellectus divini, sed ex quadam necessitate naturae: unde ad hanc positionem removendam adjungit: Absque numero; vel quia absque necessitate ordinis numeralis res in se productae sunt; vel quia a Deo immediate, et non ex ordine numeri productae sunt: quod praecipue apparet in primo caelo, in quo sunt plurimae stellae. Sic ergo Eliphaz ostendit, productionem. rerum esse a Deo, et non ex necessitate naturae. Consequenter ostendit, et rerum factarum cursum divina providentia gubernari: et primo in rebus naturalibus, ex hoc quod res naturales contemperatae esse videntur ad hominem et aliorum animalium usum; licet naturalis caelorum ordo aliud requiret videatur. Si quis enim in elementis gravitatem et levitatem consideret, manifestum est naturaliter terram aquae subjacere, aeri vero aquam, aerem autem igni: inveniuntur autem aliquae partes terrae discoopertae ab aquis immediate aeri subjacere: aliter enim animalia respirantia in terra vivere non possent: et rursus ne terra ab aquis discooperta sua siccitate infructuosa et inhabitabilis redderetur, dupliciter humectatur a Deo.
5:10
Primo quidem per pluviam, qua superficies terrae infunditur; et quantum ad hoc dicit: Qui dat pluviam super faciem terrae. Alio modo quantum ad fontes, rivos et flumina, quibus terra irrigatur; quorum principium sub terra est, sicut pluviae in alto; et quantum ad hoc dicit: Et irrigat aquas universa.
5:11
Deinde cum dicit: Qui ponit humiles in sublime, operationem providentiae etiam in rebus humanis ostendit. Et quidem si res humanae currerent secundum quod earum dispositio videtur exigere, nullum videlicet vel parvum in eis providentiae divinae vestigium appareret; sed rebus humanis alio modo currentibus, stulti qui superiores causas non considerant, hoc casui et fortunae attribuunt; ex quorum persona Salomon Eccles. 9, dicit: « Vidi sub sole nec velocium esse cursum, « nec fortium bellum, nec sapientium panem, nec « doctorum divitias, nec artificum gratiam, sed tem- « poris casum in omnibus. » Eliphaz autem in altiorem causam refert hoc, scilicet in providentiam Dei: et primo quantum ad oppressos, qui de infimo elevanter in altum; et quantum ad hoc dicit: Qui ponit humiles, idest dejectos, in sublime: et qui de dolore transferuntur ad gaudium; et quantum ad hoc dicit: Et merentes erigit sospitate. Secundo quantum ad opprimentes, quorum duplex est genus.
5:12
Quidam enim maxime alios opprimunt per potentiam; et quantum ad hoc dicit: Qui dissipat cogitationes malignorum ne possint implere manus eorum quod coeperant; quia scilicet in ipsa operis prosecutione impediantur a Deo, ne unquam cogitationem possint perdurare ad effectum.
5:13
Quidam vero per astutiam aliquos decipiunt; et quantum ad hoc dicit: Qui apprehendit sapientes in astutia eorum; inquantum scilicet ea quae astute cogitant in contrarium propositi eorum cedit; et consilium pravorum dissipat: dum scilicet ea quae ab eis sapienter consiliata videntur, aliquibus impedimentis superinductis ad effectum perdurare non possunt.
5:14
Quandoque vero stulte consiliata non solum impediantur in opere, sed etiam eorum mens obscuratur, ne in consiliando possint discernere meliora: unde subdit: Per diem incurrent tenebras; scilicet, in re manifesta omnino quid faciant nesciunt: et quasi in nocte sic palpabunt in meridie; idest, in iis quae nullo modo sunt dubia, sie dubitant, sicut in rebus obscuris.
5:15
Et quod haec ex divina providentia praevideantur, subjungit utilitatem ex praemissis provenientem: dum enim malignorum, astutia impeditur, pauperes ab eorum deceptionibus liberantur; et hoc est quod subdit: Porro salvum faciet egenum a gladio oris eorum: quia enim sunt astuti in malo, et blandis verbis et fictis aliis seducere solent: quae quidem verba in nocendo gladio comparantur, secundum illud Psal. 56: « Lingua eorum gladius acutus. » Cum vero operationes malorum potentum impediantur a Deo, manifestum est etiam quod pauperes salventur: unde sequitur: Et de manu violenti pauperem. Et ex hoc duo sequuntur. Quorum unum est, quod homines, qui exipsis impotentes sunt, de divina potentia confidunt, tamquam Deo de rebus humanis curante: unde subdit: Et erit egeno spes.
5:16
Aliud est quod homines potentes et iniqui se ipsos retrahunt, ne ex toto malignantur: unde sequitur: Iniquitas autem contrahet os suum: ne scilicet se ex toto effundat in perniciem aliorum.
5:17
Sicut supra dictum est, Eliphaz in superioribus beatum Job et impatientiae arguebat et praesumptionis, super hoc quod se asseruerat innocentem; nunc autem ab eo desperationem nititur auferre, ex qua verba illa provenire credidit, quibus Job vitam suam fuerat detestatus. Sciendum est aute n, quod providentiam tam circa res naturales quam circa res humanas esse asseruerat: hoc accipit tam-
quam notum, quod omnes adversitates hominibus divino judicio inducantur; sed quibuscum ad ultimam condemnationem, qui sunt incorrigibiles; quibusdam autem ad correctionem, qui per adversitates emendantur, quos asserit esse beatos, dicens: Beatus homo qui corripitur a Domino. Si enim correctio ab homine salubris est; qui tamen perfecte scire non potest mensuram et modum, secundum quod possit esse salubris correctio; nec est omnipotens, ad mala scilicet removenda, et ad bona tribuenda: multo magis reputari debet salubris et felix Dei omnipotentis et omnia scientis correctio: ex qua sententia ad propositum concludit dicens: Inceptionem Domini ne reprobes: quasi dicat: Licet hanc adversitatem patiaris a Deo propter tua peccata, tamen debes existimare quod hoc sit quasi quaedam Domini increpatio ad te corrigendum: unde non debes hane adversitatem intantum reprobare, quod propter hoc vitam tuam habeas odiosam.
5:18
Et praedictorum causam subjungit, diicens: Quia ipse vulnerat, scilicet graviori adversitate, et medetur; auferendo mala et restituendo bona; percutit, ideo leviori adversitate, et manus ejus, ideo operationes ipsius, sanabunt, ideo liberabunt.
5:19
Non enim Eliphaz eum qui corripitur a Deo beatum asseruit propter futuram vitam quam non credebat, sed propter praesentem, in qua post correptionem homo ex supradictis a Deo obtinebat immunitatem a malis et abundantiam honorum: unde consequenter subjungit de immunitate a malis, dicens: In sex tribulationibus liberabit te, et in septima non tanget te malum: quia enim septenario dierum omne tempus agitur, solet septenario numero universitas designari: ut sit sensus, quod ei qui a Domino corripitur, post emendationem nulla nocebit adversitas. Et quia secundum ejus sententiam, quanto aliquis magis fuerit purgatus a culpa, tanto minus adversitatem patitur in hoc mundo, ideo dicit: In septima non tanget te malum: quasi ante emendationem homo ab adversitate non liberetur: cum autem incipit liberari, ab ea tangitur, sed non opprimitur, Deo liberante; post perfectam autem liberationem omnino non tangitur: quod quidem verum est quantum ad mentem, quae dum finem suum in rebus mundanis constituit, adversitatibus mundanis opprimitur; cum autem ab eis animum suum revocans, amare Deum coeperit, tristatur quidem in adversitatibus, sed non opprimitur, quia spem suam non habet in mundo: cum autem totaliter mundum contemnserit, tunc eam adversitates mundanae vix tangunt. Non est autem haec sententia vera quantum ad corpus, sicut Eliphaz eam intellexit; cum perfectissimi viri interdum gravissimas adversitates patiantur, secundum illud Psalm. 44: « Propter te mortificamur tota die: » quod de Apostolis inducitur.
Et quia septem tribulationes tetigerat, eas subsequenter enumerat. Est autem prima adversitas contra vitam corporalem ejus qui patitur sublationem necessariorum; et quantum ad hoc dicit: In fime eruet te de morte; quasi dicit: Patieris quidem famem, utpote increpatus a Domino; sed ex hoc non pervenies ad mortem, Deo te liberante; et haec est prima tribulatio.
5:20
Quandoque vero aufertur vita corporis per violentiam alicujus inferentis nocementum; et quantum ad hoc dicit: Et in bello de manu ideo potestate, gladii; quasi dicit: Superveniet tibi bellum, sed in potestate gladii non deduceris; et haec est secunda tribulatio. Aufertur autem et vita corporalis per mortem naturalem; sed haec inter tribulationes non computatur, cum natura hominis hoc requirat.
5:21
Quandoque autem spirituale periculum est contra famam hominis, quae pertinet ad vitam civilem; et quantum ad hoc dicit: A flagello linguae absconderis. Dicitur autem flagellum linguae detra-
ctio graviter infamantis, a quo tunc homo absconditur, quando facta sua, de quibus possit infamari, latent detrahentem; et haec est tertia tribulatio. Quandoque autem est adversitas ex aliquo periculo generali, quod quidem imminet vel personis, vel rebus: personis quidem, utpote quando alicui patriae exercitus hostium supervenit, per quem etiam contrahitur vel mors vel captivatio; et quantum ad hoc dicit: Et non timebis calamatatem, cum venerit; quasi dicit: In imminentе calamitate ab hostibus tuae patriae, tu non timebis; et haec est quarta tribulatio. Rebus autem imminet commune periculum vel per sterilitatem terrae, quod est tempore famis, vel per aliquam devastationem fructuum ab hostibus; et quantum ad haec duo dicit: In fame et vastitate ridebis; ideo abundantiam habebis, quae erit tibi materia gaudii; et sic tangit quintam et sextam tribulationem.
5:22
Quandoque autem est adversitas ab impugnatione brutorum animalium, sive in communi, sive in particulari; et quantum ad hoc dicit: Bestias terrae non formidabis; et haec videtur esse septima tribulatio, in qua non tangit malum.
5:23
Post immunitatem autem a malis ponit abundantiam in bonis: et primo quantum ad fertilitatem terrarum, dicens: Sed cum lapidibus regionum pactum tuum; quasi dicit: Et etiam terrae lapidosae et steriles tibi afferent fructum, secundum illud Deut. 52: « Ut sugeret mel de petra » etc. » Secundo quantum ad animalia bruta; et quantum ad hoc dicit: Et bestiae terrae erunt tibi pacificae; idest, non te offendent. Possent et haec duo aliter exponi: ut scilicet per lapides intelligentur homines duri et rudes, per bestias homines crueles.
5:24
Tertio quantum ad homines domesticos, cum dicit: Et scies quod pacem habeat tabernaculum tuum; idest, familia tua pacem habebit adinvicem. Quarto specificat quantum ad uxorem; et quantum ad hoc dicit: Et visitans speciem tuam non peccabis; quasi dicit: Habebis uxorem honestam et pacificam, cum qua conversari poteris sine peccato.
5:25
Quinto quantum ad filios; unde dicit: Et scies quoniam multiplex erit semen tuum, et progenies tua quasi herba terrae; idest, habebis multos filios et nepotes; et quantum ad pacificam et quietam mortem; et quantum ad hoc dicit: Ingredieris in abundantia sepulcrum; quasi dicit, in bona prosperitate, non spoliatus rebus tuis: sicut infertur acereus tritici in tempore suo; quasi non praeventus intempestiva et subita morte.
5:27
Ultimo quidem approbat ea quae supra dixerat, dicens: Ecce hoc ut investigavimus ita est. Et quia existimabat Job ita esse tristitia absorptum quod talia non multum cogitaret, eum reddidit attentione dicens: Quod auditum mente pertracta.
5:1
5, 4 « Voca ergo, si est qui tibi respondeat, et ad aliquem sanctorum convertere ».— Nexum ita adstruo : Eliphaz adhortatione finita aliquid intervalli ponit, ut discat, num Iobus se reum fateatur. Ille tacet; unde concludit eum nondum agnoscere suam culpam. Quare in suo instituto pergit et primo quidem ironice monet, ut querelas et clamores iteret et usu discat, vanos illos esse et inanessine fructu; neminem, neque Deum, neque angelorum quemquam curam et rationem illorum habere; ad quem igitur suae causae patronum et advocatum vult confugere? Hebr. partes iam suscipiat? ecce, omnes frementem et maledicentem abiiciunt et superbum spernunt. Angelos intelligit, quos antea Dei filios vocavit s. auctor. Hoc autem iure fieri contendit v. 2. Nemo enim peccatoris obdurati curam gerere vult, quippe qui suo ipsius furore | et stultitia tamquam pondere suo corruat.
5:2
v. 2 « vere stultum interficit iracundia » ; — hebr. ` etiam verti potest : qua stultum. Simul vehementem inerepationem Lobo impingit, stultum scil. tantum hominem et insipientem in tales clamores prorumpere et inani ira tabescere (sim. Men. Tir.); « et parvulum occidit invidia »; — hebr. et fatuum enecat furor (indignatio Mar. Malv.); bene Cord. : « animadverto eo te prorupisse vesaniae, ut tuus te furor interimat ». Non esse sermonem de ira Dei (ut vult Chald. Sa), patet ex lobi responsione 6, 1; neque opus est eum plerisque lat. interpretibus invidiam proprie intelligere, quasi Iobus invidiae insimularetur, cum de hoc vitio nihil in subsequentibus neque in lobi responsione dicatur, hebr. vero nwzp zelus, aemulatio, indignatio vehemens latius pateat. qui errorem in quo versaris a te auferat (Cord.). Tot igitur fere sensa, quot Deinde iterata assertione affirmat, impios subito puniri et corruerc. Vult scil. Iobum, sin minus novis argumentis, saltem assertionibus
5:3
(v. 2) pergitv. 3 «egovidi stultum firma radice» ; —ierumex usu elexperientia sua arguit. Florentem antea hominis i impii conditionem « comparat cum aote patulis diffusa ramis, onerata baecarum pondere et frondium amoenitate conspicua, quae cum firmissimis esse nixa videretur radicibus, nec ab ullo ventorum turbine convelli posse, ipsa eius statim » ; — i. e. subito tamen corruit et in tantam miseriam prolapsus est ille, ut Dei maledictionem debuerim agnoscere omnemque eiuss tatum florentem viderim foeda ruina vastatum ; sensus est, uti Ita iam Mal. IV. et recentiores, dum interpretes lat. (Pin. Cord. Vav. Sa, Mar. Men. Tir.) exponunt : « male ominatus sum, ex illo statu florepti nihil boni auguratus sum, statim vidi eum debere mox corruere » et sim. Interpretationis discrimen vertitur in acceptione versuum 4 et 5, quos de re praeterita recentiores plerique intelligunt, hi vero ex mente Eliphaz praedici filiis quoque ex patris casu mala obventura volunt. At recentiorum expositio omnino est praeferenda. Eliphaz enim non ex animi sul sensibus et imprecationibus, sed ex usu et rerum quas vidit notitia argumentum ducit; dein ea ratione solum optime v. 6 et 7 subiunguntur; demum futura in hebr. pm ete. eodem modo subnectuntur et explicanda sunt, quo zip ef male- dixi post WNI. De voce nu bene disserit Pin. : « alii fere omnes praeter vulgatum vertunt habitaculum, et quidem ab ipso nostro interprete vertitur habitaculum infra 8, 6 et habitatio Is. 33, 20; locus pascuae Ps. 22, 2; requies ler. 25, 37; rura rm 23, 3 ». Aliqui praeferunt h. l. arva, campos (Hirz.), sed habitatio commendatur propter lobi calamitatem, ad quam in toto hoc Quam late viderit impii hominis calamitatem. serpentem, exaggerat v. 4 filios familiamque simul cum eo interiisse el v. 5 eius divitias ac 12 MUR esse direptas.
5:4
v. 4 « longe fient filiieiusa salute »; — i. e. facti! sunt, et ita in subseq. (uti dd Cod. Malv. VI.); CC EINE aberant neque quisquam iis auxilium praestitit aut illorum causam sustinuit, cum coram tribuna-
libus iustas scelerum poenas luerent; « e£ eonterentur in porta et non erit, qui eruat »; —à. e. contriti sunt a iudicibus, ab ipsis damnati et sontes habiti ; fiebant enim olim iudiciain portis civitatis, cf. Gen. 34, 20. Deut. 22, 24. Ruth 4, 4. Amos 5, 10. Prov. 22, 22 (cf. Pin. Cord. Cod.). Alii minus apte ad rem et consuetudinem publice, in loco publico explicant ; neque probanda est versio gr. et vet. lat. « et conterantur super ianuas », cum oz: portam dicat vel urbis vel templi et sim. vel saltem sine addito de domibus privatorum (Prov. 14, 19) non adhibeatur.
5:5
v. 5. « cuius messem famelicus comedet et ipsum raptet armatus et bibent sitientes divitias eius »; —1. e. comedit ; opes iam collectas extranei, inopes, pauperes avide absumpserunt ; ita scil. res eius erant omni defensiore destitulac. uv vagus quisque illas rapverit, vel cuilibet praedoni (armatus) in obviam cesserint praedam et a latronibus avidissime sicut vini poculum sint exhaustae ; procin indicat, omni modo et clanculum et palam, vi et dolo, opes eius funditvs esse dissipatas. Ita sensus vulg. (cf. Pin Cord- Vav.). Textus hebr. atque adeo de spinis eripuerunt eam (cf. Malv. * Mar. Pin. Cod. Vav. Le Hir, Del.) i. e. impius ille et avarus homo circumsepserat res suas, at frustra ?: LXX spinas videntur metaphorice intellexisse et pro 5N legisse 5y (?) vel N$, habent enim, uti etiam vet. lat. ipsi vero de malis non liberabuntur. DYYay sitientes explicarunt praeter S. Hier. Aq. Sym. et etiam Syrus ibi sitim deprehendit a voce ny silit, in qua significatione (ergo = D'w'23) etiam recentiores multi acquiecunt; alii Chaldacum secuti ctrones, praedones exponunt, vel ibi eincinnatos, erinitos, hirsutos i. e. homines feros barba et capillis onustos (a m2x?) deprehendere sibi videntur (cf. Pin. Malv. Cod.); alii (etiam Hitz.) ex 18, 9 et membro parallelo n» laqueus voci eandem significationem vindicant i. e. laqveus quasi anhelat, ut eius opes et praedam capiat; id quod certe durius dictum est, sed inde praedonum significatio facilius flueret; Del. demum ex laquei significatione derivat sensum laqueum i. e. dolos, astutias nectens. At veterum explicatio et facilitate et membro parallelo et verbo syw commendatur, Demum axiomate generali docet, non fortuito vel casu neque sine ratione sufficiente mala ingruere, sed illa unice ex peccatis oriri ; idquenon sime sarcasmo ;
5:6
v. 6 « nihilin terra sine causa fit »; —1. e. quanto minus tanta Tobi ruina sine culpa eius ! « e£ de humo non oritur dolor »; — res adversae hominibus a numine malorum vindiceimmittuntur, non sponte sua et casu crescunt, sed iacto prius peccati semine (Cord.); vel quasi quaerit: si dolores tui non sunt poena scelerum, unde demum originem habent? certe non ex pulvere et nihilo orti sunt, cum divina providentia mundus gubernetur. Vulg. sensum bene exhibuit ; prius hemistichium in hebr. quia non egreditur ex pulvere molestia et alterum et de terra non germinat aerumna. Sed homo ipse sibi exitium parat. Id proponit et illustrat: v. T « homo nascitur ad laborem ». — In nexu logico assignando multum variant interpretes. Modo dixerat, dolorem 5y non nasci e terra; proinde consequens est, illum ab homine ducere originem ; dicit ergo hominem natura sua ita comparatum esse, ut ipse sibi paret et attrahat laborem, naturae scil. impulsu eum propelli facile ad scelus committendum, ex quo necessario doloretexitium enascatur. Hanc naturae propensitatemillustrat comparatione« et avisadvolatum »; —i. e utiavis naturaeinstinctu ad volandum apta est et incitatur, ita homo naturae pondere facile ertur ad peccatum, et exinde devenit in dolorem. Unde aliqua ratione verum est, quod O/. dicit, haec proferri ad Iobum consolandum. Si communis enim naturae vitium est peccare, non adeo erit difficile Iobo id fateri et scelerum veniam precari; et ita ad v. 8 Eliphaz sternit sibi viam. Iste nexus quem iam Caietanus (apud Pin.) indicat et W. proponit, e re ipsa facile fluit. Sensus igitur h. l. ex hebr. est : uti flammarum scinüllae sursum tendunt, ita homo naturae pondere ad ima, ad peccata fertur, quare sit humanae naturae fragilitas, ab ipso benigno naturae conditore venia est et indulgentia peccatori speranda, dummodo humili supplicatione Deum adeat. Ita Eliphaz nune sermonem temperat et dum culpae proclivitatem communis naturae vitium esse ostenderit, certe censet, lobo culpae suae confessionem iam a se facillimam esse redditam.
5:8
v. 8 « Quamobrem ego deprecabor Dominum et ad Deum ponam eloquium meum» ; — hebr. verum ego Deum (studiose) quaererem et causam meam apud Deum vreponerem (cf. Malv. Cod.). Ad quam fiduciam ut Iobum excitet, incipit a v. 9 Dei potentiam et miram rerum omnium in naturae cursu (v. 10) et in hominum sortibus (v. 11-16) providentiam varie praedicare. Sermo iste pulcherrimis sententiis abundat. Apte a Dei potentia sermonem orditur; ne Iobus qui omnia amisisset desperet, Dei scil. inexhaustam et infinitam vim commemorat, ut doceat, facile res afflictas posse restitui.
Nexum bene proponit Cord. : « si hoc infortunium mihi accidisset, haudquaquam me torquerem aut in querelas prorumperem, sed supplices ad Deum preces funderem »,
5:9
v. 9 « qui facit magna et inscrutabtlia et mirabilia absque numero»; —et ca quidem talia, ut non sit investigatio (hebr.) i. e. quae homo perspicere et comprehendere nequeat, qui operetur mira eaque innumerabilia. Si ipsa Dei opera Hanc autem divinam potentiam esse simul benignam et quod maxime dat pluviam super faciem terrae et irrigat aquis universa » ; —imbribus enim quam maxime opus est. statutis temporibus, ut et animalium et hominum vita et victus sit in tuto collocatus; qui cum ab ipso caelo descendant, eo magis numinis benefici dono dari perhibentur; unde illorum in s. literis crebra mentio ad Dei providentiam commendandam; cf. Ps. 146, 8; 103, 13. Ier. 14, 22. Alterum hemistichium in hebr. e£ mittens aguas super campos (rura). Dein operationem providentiae ostendit in rebus humanis (^S. accommodatissime primo ostendit, quomodo numen clementissimum soletur et erigat conditionem obi: tristem ae luctu plenam :
5:11
v. 44 « qui ponit humiles in sublime et moerentes erigit sospitate! », — Humiles vocat depressos, infima conditione positos; illos in alto loco ae tuto collocat, honore auget ac dignitate; nullus igitur casus adeo desperatus, cui ille non mederi posset, immo quem non ad faustissima quaeque eveheret; hane gradationem prae se fert alterum hem. in hebr. et atrati (enia luctu, miseria nigri, ad imam miseriam denotandam, uti /wz prosperitatis et gaudii nuntia et symbolum est) alti fiunt salute. Sed tam providam numinis curam iis tantum obtingere docet, qui animo demisso ac pio Deum venerentur, id quod à contrario illustrat
5:12
v. 12 « qui dissipat cogitationes malignorum »; — hebr. potius astutorum consilia (vet. lat.) eludit, solvit, irrita reddit et inania esse et effectu carere ostendit; « ne possint implere manus eorum. quod coeperant »; — i. e. conatus et machinationes eorum successu destituit; manus quidem illi admovent ad opus, at nihil perficiunt, ab incepto desistere coguntur. In hebr. et non efficient manus eorum mw, quae vox « duodecies occurrit, sexies in hoc libro, quater in libro Prov. semel apud Isaiam, semel in Duodecim » (Cod.) i. e. Mich. 6, 9. Is. 28, 29; formata est ex y1 (Del. ; alii ex TW! = nois; niw) essentia, inde significat id quod revera est, consistentiam, ut bene iam Pin. Mal. : « et universe quidquid /stabile, solidum, essentiale, seu subsistens, sive omne quod constanter persistit et firme durabile est ». Hisce simul docet, non esse salulis ac prosperitatis spem nisi in humili subiectione. Immo Deus, pergit gradatione, astutos ita confundit, ut ipsa sua astutia quasi laqueis irretiantur et tum pereant, quando se sapientissime egisse opinentur et iactent,
5:13
v. 13 « qui apprehendit sapientes in astutia eorum et consilium pravorum dissipat » ; —i. e. qui capit, captivat, intercipit ; alterum hem. in hebr. e consilium vafrorum (versipellium, versutorun) praecezpitatur, i. e. praecipitantia evertitur, confunditur (cf. Malv. Cod.). Hoc Eliphaz dictum S. Paulus formula serzptum est allegat 4 Cor. 3, 19. Vocem mdna versio graeca optime reddit zoAumAéxoug (vet. lat. versutos) complicatos, contortos multis fraudum nexibus. Porro describit, quanta confusione et caecitate afficiantur
5:14
v. 14 « per diem incurrunt tenebras et quasi in nocte sic palpabunt in meridie » ; — i. e. in elaris etiam rebus et expeditis haerent, titubant, offendunt et 90 ^* ToB B, fA-1T ; pertentare iter baeillo coguntur; ita illis quaecunque hora diei merae tenebrae, meridies caeca uox et caliginosa (Vav. Cord.), cf. Ps. 34, 6. ler. 23, 12; id experiuntur, quod Deus minatur Deut. 28, 29; immittit illis Deus spiritum soporis; cf. Is. 29, 10; 59, 10. Dum isti iusto Dei iudicio excaecantur (superbis enim resistit Deus), benignissimum numen e contra egenos et omni ope destitutos complectitur ac fovet et ab oppressione ct tyrannide vindicat. Ita
5:15
v. 15 « porro salvum faciet egenum a gladio oris eorum et de manu violenta pauperem» ;—hebr. a gladio ex ore eorum. e. qui quasi egreditur ab ore impiorum ', qui lingua tamquam gladio utuntur, ut calumniis et criminationibus innocentes interimant; cf. Ps. 56, 5; 63, 4. Ier. 9, 8. Deus vero inopes et humiles ab omni genere iniuriae vel verbis vel factis illatae tuetur ; illius enim curae tum maxime committitur pauper, cum neminem habet alium qui curet (Cord.). Quare bene Eliphaz sermonis summam complectitur
5:16
v. 16 « ef ertt eqeno spes, iniquitas autem contrahet os suum»; — à. e. impii illi et po- (entes oppressores claudunt os, obmutescunt prae stupore attoniti, cum videant res plane in contrarium cessisse, et omnes machinaliones eontra virum iustum irritas evasisse (Cord.); ili scil. elucescere spem et salutem et sibi ipsis nihil nisi confusionem relinqui ; cf. Ps. 106; 42. Ita igitur Eliphaz Dei consilia in mundi gubernatione delineat, ut Deum commendet patrem pauperum, oppressorum, humilium, qui superbiam, astutiam, contumaciam egregie reprimat et confundat. Hinc iam infert, qua animi dispositione lobus mediis in poenis Deum adire supplex debeat.
5:17
Doctrinam modo expositam ad Iobi conditionem applicat Eliphaz. Cum enim Dei benigna providentia ubique cernatur, certe etiam in poenarum inflietione non deerit. Praeterea. Deus miseros iuvat; iam eum [obus sit inter miseros, etiam ipsi spes (v. 16) affulgebit, si se humiliet sub potenti manu Dei, i. e. si ex mente Eliphaz calamitatem suam agnoscat iustam peccatorum poenam et si « iniquitas os occludat », querelas suas silentio et patentia expiet. Quare ad propositum apte et accommodate ad animum commovendum pergit v. 17 « Beatus homo, qui corripitur a Deo » ; — emphatice in hebr. ecce beatitudines accomodate. I. Codicum aliquorum lectio a B. et Kaulen aliisque adoptata ODMS 1m (cf. de Rossi) est simplicior; Hitz. seribi vult QW NES dispergentium eos; cf. Deut. 32, 26. hominis quem Deus corripit; ad quem locum bene scribit S. Thom. : « si enim correptio ab homine salubris est, qui tamen perfecte scire non potest mensuram et modum, secundum quod possit esse salubris correptio, nec est omnipotens ad mala scil. removenda et ad bona tribuenda; multo magis reputari debet salubris et felix Dei omnipotentis et omnia scientis correplio; ex qua sententia ad propositum concludit dicens : « inerepationem ergo Domini ne veprobes »; — quasi dicat : licet hane adversitatem patiaris a Deo propter tua peccata, tamen debes existimare, quod hoc sit quasi quaedam Domini increpatio ad te corrigendum, unde non debes hanc adversitatem in tantum reprobare, quod propter hoc vitam tuam habeas odiosam ». Increpationem hebr. Dy castigationem Omnipotentis ne repudies; cf. Prov. 3, 41. 12. Cum enim homini, ut exposuit, insit nisus ad peccatum, ille beatus est, quem Deus castigatione revocat a peccato. Quae si bene suscipiatur, idem Deus promptus est et paratus ad sanandum. Unde rationem affert humilis submissionis
5:18
v. 48 « quia ipse vulnerat et medetur, percutit et manus eius sanabunt » ; — cf. Deut. 32, 39; vulnera non sunt desperata, quia infliguntur a benigno numine quod ea obligare et sanare potest. Id in subsequentibus per singula distincte explicat. Et primo quidem znezhaustam Dei in sanando et benignitatem et potentiam generatim proponit
5:19
v. 19 « Zn sez tribulationibus liberabit te et in septima non tanget te malum »; — cum iste modus loquendi in adagiis (Prov. 6, 16; 30, 15. 18) frequens sit et fere semper (excipe Amos ep. 1-2) eundem rerum numerum habeat subsequentem, cum Pin. ad septem sequentes, quas enumerat statim Eliphaz, adversitates referendus erit; attamen plerisque placet generali formula asseverari : in alias ex aliis calamitates si incideris, emerges ex quavis et liberaberis opitulante Deo (Vav.). Unde docet, nihil esse ei timendum qui Deum potentem et iustum agnoverit, etsi innumeris malis obrui videatur. lam quo doctrina magis ad vivum animum percellat, enumeratione quadam et exemplis allatis eam illustrat et variis hominum casibus applicat. Et primo quidem, prout partium enumerationem ordine quodam digerere studet S. Thomi., pericula vitae corporalis commemorat, quae fame imminent sublatis necessariis, vel bello per aliorum violentiam
5:20
v. 20 « in fame eruet te de morte, et in bello de manu gladii » ; — hebr. de manibus gladii i. e. de ictibus ; gladio manus, vis, efficacitas agendi tribuitur, sieut solet tribui os et devorandi absumendique aviditas (Pin.) ; cf. Ex. 11, 13. Num. 21, 24. Lev. 26, 37. Is. 31, 8. Ier. 18, 94. Ez. 35, 5. Deinde « spirituale periculum contra famam hominis, quae pertinct ad vitam civilem » (S. Thom.) affert
5:21
v. 21 « a flagello linguae absconderis » ; —i. e. aculeatae ac virulentae obtrectatorum linguae le Deo protegente non laedent (Cord.). Uti alias malevolorum hominum. lingua gladius acutus (Ps. 56, 5; 63, 4) dicitur, vel sagitta vulnerans (Ier. 9, 7), vel laqueus (Eccli. 51, 3), vel plaga (Eccli. 28, 21) ete., ita h. l. flagellum ; absconditur autem, qui obtrectatorum verberibus et morsibus non patet, quem adoriri vel non audent, vel Deo protegente prohibentur. — Huic periculo speciali subiungit generalem illam vastitatem. et desolationem. quam inimici varia ratione inferre solent vel etiam aeris tempestates : « e£ non timebis calamitatem cum venerit »; — i. e. uti Deus eum servat a privatorum hominum caabsumente '. In hebr. eleganti paronomasia ww flagellum et PY vastitio dicitur (cf. Pin.). Adhibetur ṣt de vastatione Aostili Is. 43, 6; 16, 4; 60, 48. Ier. 48, 3. Os. 9, 6; aliunde illata Hab. 2, 47. Immo non solum salvus et sanus a Domino servabitur, sed
5:22
v. 22 « in vastitate et fame ridebis » ; —3. e. cuma praedonibus vastata fuerit regio, vel grandine vel uredine vel terrae sterilitate fames ingruerit, tu opulentus intactusque laetaberis et in omnium calamitate et penuria tu prosperrima uteris fortuna; «indicat enim vox zidebis animum prorsus liberum atque securum quem neque tempestas aliis formidanda conturbet vel a sereno et tranquillo mentis statu deiiciat, aut ullo modo impediat, quominus iugi ac solida fruatur voluptate » (Cord.). Uti homines et res violentissimae quas natura gignit, el nocumentum non inferunt, ita abanimalium quoqueimpugnatione et incursu erit securus ; unde « e£ bestias terrae non formidabis » ; — illis enim quandoque uti Deut. 32, 24. 3 Reg. 20, 36. 4 Reg. 2, 24. Ez. 5, 47; 14, 21. Aut gencratim : nihil ab animalibus detrimenti accipies, non aget lupus in tuo grege praedam, nunquam leo ad caulas pastorum accedet ete. (Pin.). Immo, quae aliis nocumento sunt, uti loca lapidosa ideoque sterilia, tibi quasi pacto tecum inito uberes afferent segetes; hie videtur esse sensus et facilis et obvius
5:23
v. 23 « sed cum lapidibus regionum pactum tuum »; — locutio est similis e quae Osee 2, 18 « percutiam foedus cum bestia agri et cum voluere coeli et cum reptili terrae... et dormire eos faciam fiducialiter »; securitatem pacis quae nullo terrore vel damno turbetur, Deus promittit, ipsis animalibus ne noceant lege imposita et foedere concluso. Unde h.l. promittere videtur, agros eius l — forea lapidibus qui impediunt feracitatem (ef. Is. 5, 2. 4 Reg. 3, 19. Matth. 13, 5) immunes, immo et solum lapidosum quasi ex con- | dicto et foedere inito ei fruges allaturum. lta quasi ex pacto n omnia utilitati eius inservient; cf. Deut. 32, 13 « ut sugeret mel de petra », Ista explicatio certe cum S. Thom. Cod. Malv. Men. Gord. W. $ ; Zsch. Del. aliis est amplectenda et ipsa rerum serie commendatur. Mirum est, in quam diversas sententias alii interpretes abeant: v. g. ter- 2 minos agrorum ac limites immobiles fore, ita ut nemo audeat eos transilire, Uy refigere, evertere (Cord. Vav.); eum in ambulando non impingere in lapim. des, neque pedes laedi, si nudipes incedat (Mar. Sa, Calm.); loca confragosa et multis perforata latebris et proinde apta pro bestiarum latibulis ei nihil i damni allatura (Sanct.); lapides ominosos et sacros, qui malo omine ab — inimicis ei in agro ponerentur, nihil obfuturos (Pin. qui de exozeMCew et 3 exoms)usuoU crimine locum explicat, quod in Arabia admitti probat lege ex 2 libro Ulpiani de officio Proconsulis adscripta !); ut omittam spiritualem rasg interpretationem; « cum hominibus stabilibus et quietis pactum habebis ds 1 solidae charitatis » Phil. et sim. exp. in. S. Greg. Rup. Br. Quid Barh. Vlil ; velit, non satis perspicio; exponit enim : « non mutatum est neque cessavit — - e : pactum quod erexit tibi Dominus, cui tu servis ». B « Et bestiae terrae pacificae erunt tibi » ; —habebisillas pacatas ; in finibustuis pax illa summa quasi paradisi quidam splendor aderit; sentientipsae bestiae vim illam quae ex pietate et divina protectioneinbonapio- — ^| rum redundet, et grassabuntur potius per impiorum arva (Cord.). Unde E pacis huius descriptionem ad omnia iusti bona pertinere ait
5:24
v. 26 «et : E scies quod pacem habeat tabernaculum tuum» ;— presse hebr. quod paz ' tabernaculum tuumi. e. pax erit tibi sicut habitaculum, vel tota domus —— - (ua in summa prosperitate et tranquillitate erit, ita quidem, ut si do- 3 mum ac familiam lustret, in nulla re vota sua ac desideria esse frustrata, xd inveniat. Hoc in sequenti membro ex hebr. exprimitur e£ visitasti do- — — mum tuam (habitationem. tuam) e£ non aberrabis i. e. non a spe et , scopo excides, nullibi deesse aliquid deprehendes, neque quidquam E desiderabis (Vav.). Vulg. obscurius « et visitans speciem tuam non pec- © f cabis » ; — de voce my cf. supra; Cord. « domus tuae curam geres et ro non aberrabis ». Ad bonae fortunae cumulum accedet proles. numerosa, quae est A^ felicitatis pars in V. T. maximi semper habita et omnibus votis expelita (Cord.). Quare
5:25
v. 25 « scies quoque quoniam multiplex erit semen E tuum et progenies tua quasi herba terrae » ; — i. e. experieris reipsa et videbis sobolem numerosam; comparatio ad incrementum exprimendum apta est neque a specie et amoenitate aliena; quippe cum herba viridis mirifice recreet intuentes (Cord.); similescomparationes cf. Ps.121 3; 143, 12. Statum prosperitatis futurae ad Iobi fatum delineandum accommodat. Unde Pin. : « tu modo, o Iob, squalles velut inanis ac vacua terra, omni honore spoliata, sed herbescens florebis, vestieris floribus, proferes uberrimos fructus, ornaberis filiis, opibus ». Demum plenus dierum et omni bonorum genere satiatus placidam mortem obibit ; ita cumulum bonorum quae optimo cuique hisce in terrisobveniant, absolvit Eliphaz v. 26 « ingredierisinabundantia sepulchrum» ; —i. e. in abundantia aetatis etannorum, maturus! etsatur dicrum (Vav. Sa, Mar. Tir. Men. Le Hir), id quoda veteribus exoptabatur. qui mortem immaturam maximum. censebant infortunium ; cf. Is. 38. 10. Ps. 54, 24 « virisanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos », dum de priscis pietatis heroibus dicitur : (Abraham) mortuus est in senectute bona provectaeque aetatis et plenus dierum Gen. 25, 8. Hanc aetatis maturitatem illustrat comparatio « sicut infertur acervus tritici in temporesuo» ; —1. e. plane maturus, quando tempore debito in campo fuerit, proinde eo tempore, quando ipsa natura postulante fieri oportet, uti messis deportetur in horreum. no»? non occurrit nisi hic et 30, 2; in utroque loco vulg. sensum bene expressit. Hebr. sicut ascendit acervus frugum suo tempore. Tandem lobo commendat, ut doctrinam expositam, utpote veram et multa experientia probatam, alta mente reponat et apudse condat
5:27
v. 27 « ecce hoc, ut investigavimus ita est; quod auditum, mente pertracta» ! — hebr. ecce haec investigavimus; ita sunt; audi ea et tu scito tibi; 1. e. disce monitus et in tuam converte utilitatem. Quasi amicorum nomine loquitur znvestrgavimus i. e. studiose et operose multa eum consideratione rerum et eventuum hanc doctrinam nobis comparavimus. Diclis suis conciliat pondus et auctoritatem. Bene PAZ. : « quaccumque a me tibi dieta sunt, diligenter investigata vera noveris, quae ipse ad emendationem tuam debes corde percipere ». 1. B. mutat in bikke lot kha (m53); sed aliquem morle absumptum sepeliri, per se patet. Arg. — Contra impatientiae accusationem Iobus excipit, dolores esse maiores, quam suis querelis exprimi possint; quare a Deo efllagitat, ut minuantur, ne illorum magnitudine abreptus impie contra Deum loquatur (6, 1-13). Dein conqueritur, quod amici eius spem solatii fefellerint et increpationem duram et falsam ei impegerint (6, 14-30). Unde repetitis querelis acerbos suos cruciatus exponit, vitae brevitate proposita Deum ut pareat, inflectere studet (7,1-10). Sed cum exoptatum doloris levamen ei non obtingat, novis clamoribus et acerbis querelis aliquam doloris mitigationem quaerit, Deo proponens, quam dure quamque incessanter affligatur, et cum eo expostulans, cur homini parvo et debili tanta imponat onera (1, 11-21). Si quis acerba illa perpendit, quibus Eliphaz sermonem suum condiverat, lobi responsionem minime arguet vel impatientiae vel arro- - d ganliae, sed polius virum mirabitur, qui ad acutissimos morbi do- | lores ipsorum etiam amicorum opprobrus et inveetivis appetitus ea usus sit animi et sermonis moderatione.
5:1
Already Scripture shows explicit cases of intercession by angels (Zach. 1:12; Job 5:1; 33:23 ff.) and by saints (II Mach. 15:11-16) and shows us how they take an interest in the destinies of the Kingdom of God on earth (Apoc. passim, e.g., 6:10) and offer the prayers …
5:6
The whole Old Testament sees the rigorous connection between human acts and their reward or punishment, realized here below in a pragmatism with 4 terms: sin and punishment - penance and deliverance (cf. Job 4:7 ff.; 5:6). In G. this pragmatism is surpassed, even if a solution to replace it is lacking. …
5:13
… The Angels (v.), especially the Angel of the Lord, in the Old Testament are there the object of profound religious veneration, though generic (e.g., Ex. 23, 20-22; Num. 22, 31-35; Job 5, 13-16; cf. Col. 1, 8; 4, 14; Apoc. 19, 10) because they are glorious beings, servants and messengers of God, his heavenly court, always in his presence (cf. Mt. 18, 10). And although there …
5:17
The declarative exclamation beginning with "blessed" (Heb. 'ashre, "blessings of...") occurs in the Old Testament (Deut. 33:29; 1 Sam. 10:8; Job 5:17; Prov. 3:13, 18, and 6 other times; Eccles. 10:17; Is. 30:18; 32:20; 56:2; Dan. 12:12), especially in the Psalms (Ps. 1:1, and 25 other times). …
5:19
… 15 f. 18 f. 21 ff. 24-28, 29 ff.: seven, in 6, 16-19), with prior mention of three (note the exception of 30, 24); but in the other books, especially the prophetic ones, the complete number is also two (Job 40, 5; Ps. 62, 13), five, sometimes seven (Job 5, 19) and even eight (Matt. 5, 5) and ten (Ecclus. 25, 7).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · original Douay-Rheims (Douay 1609-10), transcription by EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Public domain.