The wonders of the power and providence of God in many of his creatures.
God Almightie prosecuteth his discourse, shewing his admirable powre and prouidence in liuing creatures. 34. Wherupon Iob acknowlegeth his owne ouersight in some light wordes.
1Knowest thou the time when the wild goats bring forth among the rocks, or hast thou observed the hinds when they fawn?È egli a te noto il tempo, in cui le capre salvatiche partoriscono nelle spelonche; od hai tu osservato il partorir delle cerve?HAST thou knowen the time when the wild goates bring forth yong among the rockes, or hast thou obserued the hyndes when they fawne?Numquid nosti tempus partus ibicum in petris, / vel parturientes cervas observasti ? 2Hast thou numbered the months of their conceiving, or knowest thou the time when they bring forth?Hai tu contati i mesi di lor gravidanza, e segnato il tempo del loro parto?Hast thou numbred the monethes of their conceiuing, and knowen the time of their bearing?Dinumerasti menses conceptus earum, / et scisti tempus partus earum ? 3They bow themselves to bring forth young, and they cast them, and send forth roarings.Elle si incurvano, e partoriscono urlando.They bowe downe themselues to bring forth yong, and they cast them, and make roarings.Incurvantur ad fœtum, et pariunt, / et rugitus emittunt. 4Their young are weaned and go to feed: they go forth, and return not to them.Si separano da esse i loro parti, e vanno alla pastura: se ne vanno, né tornan più a rivederle.Their yong are seperated, and goe to feed: they goe forth, and returne not to them.Separantur filii earum, et pergunt ad pastum: / egrediuntur, et non revertuntur ad eas. 5Who hath sent out the wild ass free, and who hath loosed his bonds?Chi pose l'asino salvatico in libertà, e da ogni freno lo sciolse?Who hath dismist the wilde asse free, and who hath loosed his bondes?Quis dimisit onagrum liberum, / et vincula ejus quis solvit ? 6To whom I have given a house in the wilderness, and his dwellings in the barren land.A lui io diedi per casa il deserto, e per istanza una terra infeconda.To whom I haue geuen a house in the wildernes, and his tabernacles in the land of saltnesse.cui dedi in solitudine domum, / et tabernacula ejus in terra salsuginis. 7He scorneth the multitude of the city, he heareth not the cry of the driver.Egli dispregia gli strepiti delle città, e non ode le grida di un duro padrone.He contemneth the multitude of the citie, the crie of the exactour he heareth not.Contemnit multitudinem civitatis: / clamorem exactoris non audit. 8He looketh round about the mountains of his pasture, and seeketh for every green thing,Volge egli in giro gli occhi alle montagne di sua pastura, e va in traccia di ogni genere di verzura.He looketh about the mountaines of his pasture, and seeketh out al greene places.Circumspicit montes pascuæ suæ, / et virentia quæque perquirit. 9Shall the rhinoceros be willing to serve thee, or will he stay at thy crib?Vorrà egli servire a te il rinoceronte, o starsene alla tua mangiatoia?Wil the Rhinoceres serue thee, and wil he tarie at thy stal?Numquid volet rhinoceros servire tibi, / aut morabitur ad præsepe tuum ?
10Canst thou bind the rhinoceros with thy thong to plough, or will he break the clods of the valleys after thee?Porrai tu al tuo giogo ad arare il rinoceronte; o romperà egli dietro a te le zolle delle tue valli?Shal thou tie the Rhinoceres with thy coller to plough, or wil he breake the cloddes of the valleys after thee?Numquid alligabis rhinocerota ad arandum loro tuo, / aut confringet glebas vallium post te ? 11Wilt thou have confidence in his great strength, and leave thy labours to him?Ti fiderai tu della sua gran forza, e a cura di lui porrai i tuoi lavori di campagna?Shalt thou haue confidence in his great strength, and leaue thy labours vnto him?Numquid fiduciam habebis in magna fortitudine ejus, / et derelinques ei labores tuos ? 12Wilt thou trust him that he will render thee the seed, and gather it into thy barnfloor?Credi tu ch'ei ti renderà la tua semente, ed empierà la tua aia?Wilt thou credit him that he wil render thee the seede, and gather together thy barne floore?Numquid credes illi quod sementem reddat tibi, / et aream tuam congreget ? 13The wing of the ostrich is like the wings of the heron, and of the hawk.La piuma dello struzzo è simile alle penne della cicogna, e dello sparviere.The wing of the Ostrich is like to the winges of the Herodius, and of the hawke.Penna struthionis similis est / pennis herodii et accipitris. 14When she leaveth her eggs on the earth, thou perhaps wilt warm them in the dust.Quand'egli abbandona le sue uova per terra, se tu' forse, che tralla polvere le riscaldi?When she leaueth her egges on the earth, thou perhaps wilt heate them in the dust.Quando derelinquit ova sua in terra, / tu forsitan in pulvere calefacies ea ? 15She forgetteth that the foot may tread upon them, or that the beasts of the field may break them.Egli non pensa, che il piede le schiaccerà, o le fiere selvagge le pesteranno.She forgeteth that foote may treade vpon them, or beast of the fild breake them.Obliviscitur quod pes conculcet ea, / aut bestia agri conterat. 16She is hardened against her young ones, as though they were not hers, she hath laboured in vain, no fear constraining her.Egli è crudele verso i suoi parti, come se suoi non fossero, egli getta le sue fatiche, senza che timore alcuno il costringa.She is hardened toward her yong, as though they were not hers, she hath laboured in vaine no feare compelling her.Duratur ad filios suos, quasi non sint sui: / frustra laboravit, nullo timore cogente. 17For God hath deprived her of wisdom, neither hath he given her understanding.Perché il Signore lo privò di saggezza, e non gli diede discernimento.For God hath depriued her of wisedom neither hath he geuen her vnderstanding.Privavit enim eam Deus sapientia, / nec dedit illi intelligentiam.
18When time shall be, she setteth up her wings on high: she scorneth the horse and his rider.Ma quando è tempo egli stende in alto sue ali, o si burla del cavallo, e del cavaliere.When time shal be, she setteth vp the winges on high: she skorneth the horse & his rider.Cum tempus fuerit, in altum alas erigit: / deridet equum et ascensorem ejus. 19Wilt thou give strength to the horse or clothe his neck with neighing?Sarai tu che darai fortezza al cavallo, o la sua gola empierai di nitriti?Shalt thou geue strentgh to the horse, or put neying about his necke?Numquid præbebis equo fortitudinem, / aut circumdabis collo ejus hinnitum ? 20Wilt thou lift him up like the locusts? the glory of his nostrils is terror.Lo farai tu saltellare come le locuste? la maestà delle sue narici atterrisce?Shalt thou raise him vp as Locustes? the glorie of his nosthrels is terrour.Numquid suscitabis eum quasi locustas ? / gloria narium ejus terror. 21He breaketh up the earth with his hoof, he pranceth boldly, he goeth forward to meet armed men.Scalza la terra colla zampa, saltella con brio, va incontro agli armati,He diggeth the earth with his house, he prawnseth boldly, he goeth forward to meete the armed men.Terram ungula fodit; exultat audacter: / in occursum pergit armatis. 22He despiseth fear, he turneth not his back to the sword.Disprezzator di paura, nol rattiene la spada.He contemneth feare, neither yealdeth he to the sword.Contemnit pavorem, / nec cedit gladio. 23Above him shall the quiver rattle, the spear and shield shall glitter.Sente sopra di se il rumor del turcasso, il vibrar delle lance, e il moto dello scudo.Vpon him shal the quiuer sound, the speare shal glister and the shilde.Super ipsum sonabit pharetra; / vibrabit hasta et clypeus: 24Chasing and raging he swalloweth the ground, neither doth he make account when the noise of the trumpet soundeth.Spumante, e fremente si mangia la terra, né aspetta che suoni la tromba.Feruent and foming he suppeth the earth, neither doth he make account when the noyse of the trumpet soundeth.fervens et fremens sorbet terram, / nec reputat tubæ sonare clangorem. 25When he heareth the trumpet he saith: Ha, ha: he smelleth the battle afar off, the encouraging of the captains, and the shouting of the army.Sentita ch'egli ha la tromba, dice: Bene sta. Sente da lungi l'odor di battaglia, le esortazioni de' capitani, e le strida delle milizie.When he shal heare the trumpet he sayth: Vah, he smelleth battel far of, the exhortation of the captaines, and the crie of the armie.Ubi audierit buccinam, dicit: Vah ! / procul odoratur bellum: / exhortationem ducum, et ululatum exercitus.
26Doth the hawk wax feathered by thy wisdom, spreading her wings to the south?Forse per effetto di tua sapienza si veste lo sparviere di piume, e le ali distende verso il mezzodì?Doth the hawke waxe fethered by thy wisedom, spreding her winges to the South?Numquid per sapientiam tuam plumescit accipiter, / expandens alas suas ad austrum ? 27Will the eagle mount up at thy command, and make her nest in high places?Forse al tuo comando si leverà in alto l'aquila, e in luoghi eccelsi farà, suo nido?Shal the eagle mount at thy commandment, and put her nest in high places?Numquid ad præceptum tuum elevabitur aquila, / et in arduis ponet nidum suum ? 28She abideth among the rocks, and dwelleth among cragged flints, and stony hills, where there is no access.Se ne sta ella sui massi, e negli scoscesi dirupi, e su' gioghi inaccessibili.She abideth in rockes, and tarieth among cragged slintes, and stonie hilles where is no accesse.In petris manet, / et in præruptis silicibus commoratur, / atque inaccessis rupibus. 29From thence she looketh for the prey, and her eyes behold afar off.Di là ella contempla la preda, e i suoi occhi veggono in gran lontananza.Thence she beholdeth the praye, and her eies see a far of,Inde contemplatur escam, / et de longe oculi ejus prospiciunt. 30Her young ones shall suck up blood: and wheresoever the carcass shall be, she is immediately there.I suoi aquilotti leccano il sangue, e dovunque sia un cadavere tosto ella, si trova.Her yong ones shal licke bloud: & whersoeuer the carcasse shal be, she is present by and by,Pulli ejus lambent sanguinem: / et ubicumque cadaver fuerit, statim adest. 31And the Lord went on, and said to Job:E il Signore soggiunse, e disse a Giobbe:And our Lord added, and spake to Iob:Et adjecit Dominus, et locutus est ad Job: 32Shall he that contendeth with God be so easily silenced? surely he that reproveth God, ought to answer him.Colui che alterca con Dio, si acquieterà egli si facilmente? Certo che chi vuoi riprendere Dio debbe rispondergli.He that contendeth with God is he quieted so easily? Verely he that reproueth God, ought to answer him.Numquid qui contendit cum Deo, tam facile conquiescit ? / utique qui arguit Deum, debet respondere ei. 33Then Job answered the Lord, and said:Ma Giobbe rispose al Signore, e disse:But Iob answering our Lord, sayd:Respondens autem Job Domino, dixit: 34What can I answer, who hath spoken inconsiderately? I will lay my hand upon my mouth.Io che ho parlato con leggerezza, che posso rispondere? mi porrò la mano alla bocca.I that haue spoken lightly what can I answer? I wil put my hand vpon my mouth.Qui leviter locutus sum, respondere quid possum ? / manum meam ponam super os meum.
35One thing I have spoken, which I wish I had not said: and another, to which I will add no more.Una cosa ho detto, la quale non avess'io detta giammai; e anche un'altra, alle quali niente più aggiungerò.One thing I haue spoken, which I would I had not sayd: and an other, to the which thinges. I wil adde no more.Unum locutus sum, quod utinam non dixissem: / et alterum, quibus ultra non addam.
39:1
Calmet
Goats (Ibex. Hebrew Yahale.; Haydock) frequent rocks, and places which are almost inaccessible to man. (Calmet)
39:3
Vatable
Roarings. They pretend that these animals bring forth with great difficulty, Psalm 28:9. (Vatable, etc.)
Calmet
Aristotle (V. 2., and 6:29.) asserts, that they receive the male bending down, as Hebrew may be here explained. "They bend, they divide their young," as they have often two; "and they leave their strings" at the navel, etc. (Calmet)
39:4
Pliny
Feed. Being weaned very soon. (Pliny, [Natural History?] 8:32.)
39:5
Haydock
Wild ass, described, Job 6:5. The industry of man cannot make this beautiful and strong animal serviceable to him. The like would be the case (Calmet) with many others, if Providence had not ordered it otherwise. (Haydock)
39:6
Haydock
Barren. Literally, "salt." (Haydock)
This is of a nitrous quality, which renders those countries barren. The salt in snow and dung gives warmth and fruitfulness.
39:9
Menochius
Rhinoceros. See Deuteronomy 33:17., and Numbers 23:22. Sanchez says they are untameable. (Menochius)
Calmet
But this is not true, when they have been taken young. (Malvenda) (Calmet)
39:10
Valleys, or furrows. Can he be made to harrow?
39:13
Haydock
Hawk. We may also read, "Is the wing of the ostrich like?" Septuagint or Theodotion, "The bird Neelasa is rejoicing, if she take the Asida, etc., the Neessa." (Haydock)
Bochart
Hebrew is variously translated, "The ostrich lifts itself up with its wings, which have feathers, as well as those of the stork." (Bochart)
Adamson
It flutters, running like a partridge, swifter than any horse. (Adamson)
Calmet
"Canst thou give to the stork and the ostrich their feathers," which form all their beauty? (Calmet)
Haydock
Protestants, "Gavest thou the goodly wings upon the peacock, or wings and feathers unto the ostrich?" (Haydock)
Menochius
The import of these names is uncertain. (Menochius)
Haydock
Renanim, (from Ron, "to cry, or move quickly,") may signify peacocks, ostriches, etc. Chasida, "a stork, (Haydock; Jer.[Jeremias?]) falcon, (Worthington) or heron; notsa "a hawk, or a feather." (Haydock)
Calmet
The first term occurs no where else, and may denote any singing birds or grasshoppers, as the last may be applied to the ostrich, which has "wings," though it fly not. (Grotius) (Calmet)
Menochius
Acknowledge the wisdom of Providence, which has thus enabled such a huge animal to travel so fast. (Menochius)
Haydock
See Parkhurst, alcs. (Haydock)
39:14
Calmet
Dust. This might help to hatch them. (Calmet)
Hebrew, "earth, and warmeth them in the dust." (Protestants)
39:16
Calmet
Ones, or eggs which she leaves. (Calmet)
Haydock
Aelian (xiv. 6.) asserts that this bird will expose her own life to defend her young. Yet the neglect of her eggs, will suffice to make her deemed cruel, Lamentations 4:3. (Haydock)
Bochart
Her. Other birds leave their nests through fear; (Calmet) but this, after sitting a while, will depart carelessly, (Haydock) and if she meet with other eggs on her road, will take to them, thus rendering her own useless. (Bochart)
39:17
Calmet
Understanding. This bird has a head disproportionately small; insomuch, that Heliogabalus served up the brains of 600 at one supper. It greedily eats iron, etc., which may help its digestion, as sand does that of other birds. (Calmet)
Strabo xvi
When it is hunted, it hides its head only, as if this would be a sufficient defence, (Pliny, [Natural History?] 10:1.) and is taken alive by a man, clothed in the skin of an ostrich, who moves the head with his hand. (Strabo xvi.)
Calmet
All which proves its stupidity. (Calmet)
39:18
High. With her head erect, the ostrich is taller than a man on horseback. (Pliny 10:1.)
Diodorus ii
Its wings are used like sails, and enable it to run as fast as many birds can fly, (Calmet0 while it hurls stones at the pursuer with its feet, so as frequently to kill them. (Diodorus ii.)
Rider, as they can travel with equal speed. (Menochius) (Ver. 13.)
Haydock
Adamson (Senegal) placed two negroes on one, and testified that it still went faster than any English horse. (Haydock)
39:19
Calmet
Neighing. Hebrew, "thunder," to denote the fierceness of the horse; or "with a mane," (Bochart) "armour," (Syriac) or "terror." (Septuagint) (Calmet)
Haydock
Wilt thou enable the horse to neigh, (Menochius) when he appears so terrible? (Haydock)
39:20
Calmet
Up. Hebrew, "frighten," (Haydock) or "make him leap." (Bochart) (Calmet)
Haydock
Nostrils. Septuagint, "of his chest, or shoulders, is boldness." (Haydock)
Silius vi
This inspires the rider with courage, and the enemy with fear. But the Vulgate is more followed. (Calmet) -----Fraenoque teneri Impatiens crebros expirat naribus ignes. (Silius vi.)
39:21
Calmet
Hoof. Ploughing, or rather prancing, through impatience. (Calmet)
Calmet
Boldly. Hebrew, "he exults in his strength," being sensible of glory and commendation. (Calmet)
Non dubie intellectum adhortationis et gloriae fatentur. (Pliny 7:43.)
39:23
Calmet
Shield, or lance, Josue 8:18. (Calmet)
Haydock
The din of armour does not disturb the horse, which has been inured to such things. (Haydock)
Worthington
It is of singular courage. (Worthington)
39:24
Grotius
Ground. This expression is still used by the Arabs, to denote velocity. (Grotius)
Haydock
Septuagint, "in wrath he will make the earth disappear." (Haydock)
Nemesianus
Mox sanguis venis melior calet, ire viarum Longa volunt latumque fuga consumere campum. (Nemesianus)
Georg. iii
Account. Hebrew, "believe that," or "stops not when." He is so eager to rush forward to battle. Si qua sonum procul arma dedere, Stare loco nescit, micat auribus et tremit artus. (Georg. iii.)
39:25
Haydock
Ha. Literally, "Vah," a sound of joy, (Menochius) or of contempt. Septuagint, The trumpet having given the sign, he will say, Well: Euge. Nothing could be more poetically descriptive of the war-horse. (Haydock)
39:26
Haydock
Feathered. Hebrew, "fly." (Haydock)
South, at the approach of "winter retiring" to warmer regions. (Pliny 10:8.)
Septuagint, "spreading her wings, looking unmoved, towards the south." The hawk alone can stare at the sun, and fly to a great height. (Aelian 10:14.)
Calmet
Hence the Egyptians consecrated this bird to the sun. (Calmet)
Worthington
The eagle is of the same species, and has the same properties. (Haydock) Aristotle mentions 10, and Pliny 16 species of hawks. (Worthington)
39:28
Access. See Abdias iv.; Aristotle, anim. 9:32.
39:29
Off. The eagle was remarkably (Calmet) quick-sighted, (Worthington) as well as the serpent. (Horace 1:Sat. iii.; Homer, Iliad xvii.)
They say it can discern a fly or a fish from the highest situation; (Bochart) and if its young seem dazzled with the sun-beams, it hurls them down as spurious. (Pliny 10:3.)
39:30
Menochius
Blood, gushing from the animals, which the eagle brings. (Menochius)
Menochius
St. Chrysostom explains this of the vulture, (Matthew 24:28.; Calmet) which is of the same species. (Menochius)
Some eagles will not touch carcasses, but others are greedy of them. (Pliny 10:3.) (Proverbs 30:17.)
Calmet
There. Our Saviour quotes this passage, Luke 17:37. (Calmet)
39:31
Haydock
Went on. Septuagint, "answered." This was the conclusion drawn from the display of God's wonderful works. If we cannot sufficiently admire them, why should we be so much surprised, as Job acknowledged he was, at the ways of Providence? It would, therefore, be better to keep silence, ver. 35. (Haydock)
39:32
Calmet
Be so. Receive instruction, or (Calmet) instruct him? Wilt thou learn to admire my works? (Haydock) or dost thou attempt to give me any information? (Calmet)
Haydock
Him. Hebrew, "it." Septuagint, "shall he decline judgment with him who is competent?" ikanou. Theodotion adds, "the man who accuses God, shall answer it," or stand his trial. (Haydock)
39:34
Haydock
Spoken inconsiderately. If we discuss all Job's words, (saith St. Gregory) we shall find nothing impious spoken; as may be gathered from the words of the Lord himself; (chap. 42:7-8.) but what was reprehensible in him was the manner of expressing himself at times, speaking too much of his own affliction, and too little of God's goodness towards him, which here he acknowledges as inconsiderate, (Challoner) or rather as the effect of inculpable ignorance; (Haydock) as the present order of things being then novel, confounded the sagacity both of Job and of his friends. The wicked had formerly been the victims of justice, but henceforth, says Job, (Hebrew) "if it shall not be so, who can convince me of lying?" (Chap. 24:25.) Yet he did not perfectly discern the intention of God, in abandoning his servants to the power of satan, till the Lord himself had explained it in the parables of behemoth and leviathan. Then Job testified his conviction and entire submission, Job 42:5. Houbigant observes that the Vulgate is perhaps less accurate here, and [in] Job 42:3., as God exculpates Job, ver. 8. Yet the latter might entertain fear at least, of having exceeded in words, after such pungent questions. We may translate, (Haydock) Hebrew, "Behold I am vile, (Calmet) what shall I answer thee?" (Protestant) or Septuagint, "Why am I still judged, being admonished and rebuke by the Lord, hearing such things?" (Grabe, after Origen, marks with an obel what follows, as not found in Hebrew) "I, who am nothing, what answer shall I then give to these things?" (Haydock)
Worthington
If we discuss all Job's speeches, we find nothing spoken wickedly, but only a species of pride, in talking too much of his sufferings, and too little of God's goodness and justice, which he ought to have confessed. (St. Gregory 32:3.) (Worthington)
39:35
Haydock
One. Septuagint, "Once I have spoken, but I will not add again." (Haydock)
Haydock
I have spoken too much, but I will be more cautious. Hebrew, "I have spoken one thing, and I will not answer; (Calmet) yea, two things, but I will go no farther." Many of my observations may be too strong, as I am not perfectly aware what may be the designs of Providence in my regard. (Haydock)
39:34
Spoken inconsiderately.... If we discuss all Job’s words (saith St. Gregory), we shall find nothing impiously spoken; as may be gathered from the words of the Lord himself, chap. 42, ver. 7, 8; but what was reprehensible in him, was the manner of expressing himself at times, speaking too much of his own affliction, and too little of God’s goodness towards him, which here he acknowledges as inconsiderate.
39:1
By Gods meruelous prouidence appearing in the natural instinct of other creatures man may consider that the same is greater towards him. And therfore God here proposeth the examples of.
VVild goates.
Hyndes.
39:5
VVild asses.
39:9
Vnicornes.
39:13
Ostriches,
Falcons, or Ierfalcons, & other haukes.
39:19
Horses are of singular great corege.
39:26
Haukes wherof Aristotel saith there be ten kindes: plinie sixtene.
39:27
Eagles, of most strong sight.
39:34
If we discusse al Iobs wordes (saith S. Gregorie, we shal find nothing wickedly spoken, but only smale spe•ce of pride in speaking too much of his owne afflictiō and too litle of Gods goodnes towards him li. 23. c. 1.
39:2
St John Chrysostom † AD 407 A Commentary on the Acts of the Apostles 6
… both the miracles and the signs and the slaying—“Whom God,” says he, “raised up, having loosed the pains of death, because it was not possible that He should be kept in its power.” It is something great and sublime that he has hinted at here. For the expression, “It was not possible,” even itself is that of one assigning something.
39:16
St Gregory of Nazianzus † AD 389 Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 40
… for you must be a man of desires, but they must be those of the spirit. For thus you would destroy the dragon that carries the greater part of his strength upon his navel and his loins,
39:26
St Cyril of Jerusalem † AD 386 The Catechetical Lectures of S. Cyril 9.12
12. Who can discern the nature of the birds of the air? How some carry with them a voice of melody, and others are variegated with all manner of painting on their wings, and others fly up into mid air and float motionless, as the hawk: for by the Divine command the hawk spreadeth out his wings and floateth motionless, looking towards the south
39:34
St Augustine of Hippo † AD 430 A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.16
… “Why do I yet plead, being admonished, and hearing the rebukes of the Lord?”
39:1
Commemoraverat Dominus in praecedentibus id quod pertinet ad vim cognitivam, loquens de sapientia hominis, et intelligentia galli: commemoraverat etiam de praeda leonum et esca corvorum, quae pertinent ad vim nutritivam; nunc autem commemorat quaedam pertinentia ad vim generativam; et incipit agere de partu ibicum et cervarum, hendens plumis nigrescere viderit: unde septem diebus eis cibos non ministrat, sed a Deo sustentatur per naturalem virtutem eis inditam; unde subdit: Quis praeparat corvo escam suam, quando pulli ejus clamant ad Deum vagantes, idest hue et illuc propicientes: Eo quod non habrant cibos? quasi a parentibus derelicti. Hoc autem non est intelligendum quasi pulli corvorum Deum cognoscant; sed hoc dicitur, quia quaelibet res naturalis suo desiderio, in hoc ipso quod aliquod bonum appetit, quasi intendit aliquid a Deo inquirere, qui est auctor bonorum omnium.
in quibus aliquid occultum esse videtur. Ibiices enim sunt quaedam animalia parva corpore, quae in locis petrosis habitant, in quibus et pariunt: unde ad hujusmodi loca de facili non patet hominibus accessus: propter quod dicit: Numquid nosti tempus partus ibicum in petris; quasi dicat: hoc hominibus est ignotum propter asperitatem locorum in quibus pariunt. Cervae autem, ut dicitur, eligunt loca occulta in quibus pariunt, ubi lupi accedere non solent: et ideo ad ostendendum occultationem partus ipsarum, subdit: Vel parturientes cervas observasti? quod dicitur ad divinae providentiae commendationem: mulieres enim eum pariunt, indigent obstetricum obsequio; sed animalibus, quorum partus homines latet, Deus sua providentia exhibet auxilium quod est ei necessarium ad pariendo, inquantum scilicet dat eis industriam naturaliter, ut cognoscant ea quae sunt in talibus cognoscenda.
39:4
Quorum primum est, quod sciunt spatium temporis, quo foetus in utero perficitur: et quantum ad hoc dicit: Dinumerasti men es conceptus earum? ut scilicet eis indiceres, quando se debent praeparare ad partum: unde subdit: Et scisti tempus partus earum? ut scilicet eis indiceres quando parere debent: in his enim solent mulieres puerperae ab aliis instrui; sed animalia, quae etiam sunt longe a conversatione humana, per naturalem industriae eis divinitus inditam, hoc cognoscunt, et determinato tempore se praeparant ad partum. eo modo quo facilius possit partus emitti; unde subdit: Incurvantur ad foetum, scilicet emittendum, et pariunt, scilicet per scipsa instruente natura: et tamen partus non est eis delectabilis, sed poenosus; unde subdit: Et rugitus emittunt, scilicet propter dolorem quem pariendo patiuntur. et sicut matres naturali industria se praeparant ad partum, ita etiam et filii naturali industria divinitus indita sibi necessaria conquirunt; unde subdit: Separantur filii earum: quod dicit ad differentiam foetus humani: nam puer mox natus non potest se movere ut discedat a matre, quod tamen in praedictis animalibus contingit: statim enim postquam nascuntur, moventur, et primus eorum motus est ad escam quaerendam; unde subdit: Et pergunt ad pastum: sed tamen in principio indigent pasci lacte matris: unde sic a matre separantur, quod tamen ad eam redeant; postmodum vero, cum perfecta fuerint haec animalia, totaliter a matre separantur; unde subdit: E-grediuntur, et non revertuntur ad eas, quia scilicet ulterius ab eis lactari non indigent.
His autem praemissis ad speciales quasdam animalium proprietates pertinentibus, scilicet ad cognitionem, escam et partum, commemoratae quae pertinent ad totam conservationem vitae. Circa quam primo mirabile apparet, quod quaedam animalia dum sunt domestica, sustentari non possunt absque hominis cura: inveniuntur tamen aliqua ad illud genus pertinentia, quae sunt silvestria, et absque hominum providentia gubernantur: et hoc maxime mirabile apparet in asino, qui cum est domesticus, totaliter videtur humanae servituti deputatus: a qua tamen servitute asini silvestres, qui onagri dicuntur, liberi esse apparent; unde dicit: Quis dimisit onagrum, idest asinum silvestrem, liberum, idest ab hominum servitute. Quod quidem dicitur secundum id quod consuetum est apprehendi ab hominibus quasi naturale: unde quia consueti sunt homines non videre asinos nisi servituti subjectos, videtur eis quod sint naturaliter servi: et ideo si inveniantur aliquando liberi, videtur eis quod sint a servitute dimissi. E contrario autem se habet: nam prius fuerunt hujusmodi animalia homini non subjecta per modum quo nunc sunt: postmodum autem humano artificio sunt donata, et hominum servitiis deputata.
39:5
Signa autem servitutis asinorum sunt vincula quibus ligantur, sicut camus, vel aliquid hujusmodi; et quantum ad hoc subdit: Et vincula ejus quis solvit? onagri enim vinculis carent.
39:6
Apparet etiam in asinis domesticis, quod pereant si remaneant absque habitaculis ab hominibus praeparatis; sed onagri habent sibi per divinam providentiam habitaculum praeparatum: unde subdit: Cui dedi in solitudine, scilicet ad quam homo non accedit, domum, puta aliquod antrum vel cavernam, quamcunque. Et tabernacula ejus, puta, sub herbis aut arboribus, in terra salsug-nis, idest in aliqua terra inhabitata propter siccitatem et solis exustionem, ex qua humor ejus quasi in saporem salis convertitur. Et quamvis hujusmodi habitatio videatur inculter et horridior propter solitudinem, tamen eam praefert quantuemque nobili civitati; unde subdit: Contemnit multitudinem civitatis, scilicet in comparatione ad habitationem deserti.
39:7
Et assignat du-plicem rationem: quarum prima est, quod ibi non exiguntur ab eo laboriosa opera; unde subdit: Clamorem exactoris non audit, idest domini exigentis ab eo portationem onerum, vel aliquid hujusmodi. Alia ratio est, quia ibi liberius evagatur ad pastum quaerendum; unde subdit: Circumspect montes pas-suae suae, quia scilicet patet ei liber aditus ad diversa loca pro pasco quaerendis: et ipsa etiam pasqua pro suo libitu accipit; unde subdit: Et vi-tentia quaeque perquit. Asinis autem domesticis non dantur omnia paesna, sed in erdum viliera, melioribus paescuis nobilioribus animalibus reservatis. Sicut autem asinus servit homini ad onera deferenda, loco cujus in silvestribus invenitur onager; ita etiam servit homini inter domestica animalia bos ad arandum propter sui fortitudinem, cui comparat inter silvestria rhinocerotem, idest unicornium, quod est animal quadrupes, valde forte et ferum, habens unum cornu in media fronte.
39:9
Hoc autem animal propter sui ferocitatem non de facili potest domari, sicut bos domatus; unde subdit: Numquid volet rhinoceros, idest unicornis, servire tibi, ut scilicet domesticatus sponte tibi obediat. Animalia autem domestica cibum libenter ab hominibus capiunt: ad quod excludendum subdit: Aut morabitur ad praespe tuum, ut scilicet paratus sit comedere quod a te ei offertur. Boves autem domesticati ad hoc nutriuntur, ut in ministerio arationis applicantur: et ad hoc excludendum subdit: Numquid alligabis loro tuo rhinocerota, idest unicornum, ad arandum, sicut scilicet aratur in bobus.
39:10
Utuntur etiam homines bobus ad aliud ministerium, ut scilicet trahentes quoddam rastrum terram aratam complanent, glebas comminuendo; unde subdit: Aut confringet glebas vallum, quae scilicet solent diligentius excoli propter majorem fecunditatem, post te, idest postquam terram araveris: vel, post te, idest ut te praecedente, ille sequatur glebas confringens.
39:11
Dimituntur etiam quaedam animalia forta ad agrorum custodiam contra latrones, vel animalia quae possent segetes devastare, sicut custodiuntur agri per aliquos canes feroces; sed hoc per unicornem fieri non potest, quia non domesticatur; unde subdit: Numquid fiduciam habe bis in magna fortitudine ejus, et derelinques ei labores tuos, idest fructus agrorum ad custodiendum.
39:12
Sic ergo non potes eo uti sicut bove ad arandum neque sicut cane ad custodiendum: similiter non potes eo uti sicut forti agricola ad fructus terrae procurandos; unde subdit: Numquid credes ei, quod reddet sementem tibi, et arcam tuam congreget, sicut scilicet facit operarius, qui semen a domino sert, et multiplicatum reddit, segetes congregando in horreum, et post trituram in horreum domini reportando.
39:13
His igitur positis, in quibus quaedam animalia silvestria a domesticis diversificantur, subdit quasdam proprietates quorumdam animalium, in quibus videntur ab omnibus aliis animalibus quaedam proprietates diversas; et hoe praecipue apparet in struthione, quae est avis quaedam appropinquans ad genus bestiarum: unde licet habeat pennas ad modum animalium alte volantium, non tamen se potest in altum elevare; unde dicit: Penna struthionis similis est pennis herodii, idest nobilissimi falconis, qui grifaleus dicitur, et accipitris, qui est avis nota, et ambo sunt aves boni volatus. Est autem et alia proprietas struthionis, diversa ab aliis avibus: quod scilicet sua ova non fovet, sed fodiens in arena, ea dimittit, et operit sabulo; unde subdit: Qui derelinquit in terra ova sua.
39:16
Habet autem hanc naturalem industriam, quod observat tempus calidum, scilicet quando incipiunt stellae apparere, quae dicuntur Vergiliae, scilicet in mense Julii, et tunc parit ova; et sie ex calore temporis et loci, quia scilicet non moratur nisi in locis calidis. ova vivificantur, et ex eis pulli nascentur: unde subdit: Tu forsitan in pulvere calc-facies ea; quasi dicat, non: sed hoc agitur providentia divina, per quam etiam in pulvere conservantur illaesae: struthio enim est naturaliter animal obliviosum, et nullam curam adhibet de conservatione ovorum; unde subdit: Obliviscitur quod pes, scilicet hominis transeuntis, per viam concutiet ea, scilicet ova: aut bestia agri conterat, vel casu transeundo, vel propter appetitum cibi: et sicut non habet curam de conservatione ovorum, ita non habet curam de nutritione pullorum; unde subdit: Duratur ad filios suos quasi non sint sui, quia scilicet nullam curam habet de nutritione eorum, et ita quantum in se est, perdit fructum generationis; unde subdit: Frustra laboravit, scilicet concipiendo et conceptum portando, ex quo filios non nutrit. Contingit etiam quandoque quod etiam alia animalia foetus suos deserunt propter timorem: sed struthio hoc facit, nullo timore cogente.
39:17
Facit tamen hoc et si non propter timorem, tamen propter defectum naturalis industriae, quam circa haec et alia animalia habent; unde subdit: Privavit enim Deus eam, scilicet feminam struthionis, sapientia, scilicet ad ordinare nutriendum et gubernandum foetum; nec dedit illi intelligentiam, per quam scilicet sollicitudinem habeat de pullis suis. Sapientiam autem et intelligentiam nominat industriam naturalem.
39:18
Et quia supra dixerat quod habet pennis similes pennis herodii et accipitris, consequenter ostendit ad quid ei hujusmodi pennae prosint, dicens: Cum tempus fuerit, idest cum aliqua necessitas velocitatis motus sibi imminet, in altum alas erigit, ita tamen quod per alas corpus ejus sursum elevari non potest, sed per eas juvatur ad velociter currendum; unde subdit: Deridet equum, quia scilicet velocius currit quam equus hominem deferens, Et ascensorem ejus, scilicet equi, quia scilicet velocius curreret quam homo si suis pedibus iret. Sicut autem struthio habet quasdam proprietates a pluribus animalibus diversas, quibus ab aliis animalibus differt; ita equus habet quasdam proprietates ad nobilitatem pertinentes, in quibus ab aliis animalibus differt. Primo autem equi fortitudinem commemorat, cum dicit, Numquid praebebis equo fortitudinem, scilicet non solum corporis, prout est potens ad onus ferendum, sed etiam animi, prout audacter ad pericula vadit.
39:19
Aliam autem proprietatem ejus commemorat, quod scilicet ex exteriori ornatu ad libidinem provocatur: dicitur enim de equis quod jubarum decore ad coitum concitantur, et jubiis absesis eorum libido extinguitur; ad quod significandum subdit: Aut circumdabis collo ejus hinnitum: solent enim equi hinnire propter libidinem, secundum illud Hier. 5: « Equi amatores in feminas et emissarii facti sunt; unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat. » Ergo hinnitus collo equi a Deo circumdatur, quando jubae ei dantur a Deo, ex qua consideratione ad libidinem provocatur. Est autem alia equi proprietas, quod velociter salit, contra morem multorum quadrupedum; unde subdit: Numquid suscitabis eum, scilicet elevando in altum, quasi locustas, quae scilicet saliendo moventur.
39:20
Alia vero proprietas equi est audacia ipsius in bellis: quam diffusius describit, quia est nobilis et admiranda; et primo manifestatur ejus audacia, quando adhuc odoratu bellum percipit a remotis; unde sequitur: Gloria narium ejus terror: idest bellum quod est aliis ad terrorem, naribus ab equo perceptum, est ei ad gloriam, idest ad quamdam animi magnitudinem; et hoc signum statim in eo apparet, de quo subditur: Terram ungula fodit, quasi praeparans se ad pugnandum.
39:21
Ex hoc autem quod bellum percipit, interius gaudet; unde subdit: Exultat, scilicet percepta opportunitate pugnandi; et hoc per effectum ostendit cum subdit: Audacter in occursum pergitt armatis.
39:22
Nec in ipso praelio existens terrore dejicitur; unde subdit: Contemnit pavorem: ei quod est amplius, etiam vulnerum dolore non pellitur; unde subdit, Nec cedet gladio.
39:23
Solent autem plura animalium ex solo strepitu terreri; sed hoc equo non accidit; unde subdit: Super ipsum sonabit pharetra, scilicet plena sagittis, cum concuritur ad motum militis equo insidentis. Similiter etiam ex hasta et clypeo militis sonus aliquis procedit; unde subdit: Vibrabit hasta, idest hasta dum vibratur, sonum emittit, similiter clypeus, dum movetur et ad arma colliditur, sonum facit; unde subdit: Et clypeus, scilicet sonat; sed tamen ad hunc sonitum equus non stupescit; unde subdit: Feroces, scilicet interius per audaciam: Et fremens, scilicet hinnitu, quem fremitum nominat, qui est proprie leonum, propter equi audaciam.
39:24
Et non solum voce interiorem fervorem animi demonstrat, sed etiam exteriori actu; unde subdit: Sorbet terram, idest videtur eam sorbere pedibus fodiendo: et non solum non obstupescit sonitu pharetrae, hastae et clypei; sed nec etiam sono tubae qua utuntur in bellis; unde subdit: Nec reputat tubae sonare clangorem, ut scilicet propter hoc obstupescat.
39:25
Gaudere dicitur ad sonum buccinae; unde subdit: Ubi audierit buccinam, dicit vah, idest enittit exultationis vocem: nam vah est interjectio exultantis. Et quia haec quae praedicta sunt, pertinent ad equi audaciam, subjungit de perspicacitate, dicens: Procul odortur bellum, idest cum hostes adhuc procul sunt, odoratu percipit bellum immine. Et quia videtur sentire belli praeparationem, cum scilicet duces suis exhortationibus animant milites: et quantum ad hoc subdit: Exhortationem ducum, scilicet percipit, et ululatum, idest confusum clamorem et strepitum, exercitus, scilicet praeparantis se ad bellum.
39:26
His autem praemissis de animalibus quae graduntur in terra, accedit ad animalia quae volant in aere; et primo commemorat naturalem industriam accipitris, qui tempore mutationis pennarum expandit alas suas ad austrum, qui est ventus calidus, ut apertis poris veteres pennae decidant et novae renascantur; unde dicit: Numquid per sapientiam tuam plume-cil accipiter? scilicet quando pennae ejus renovantur, expandens alas suis ad austrum, ut scilicet facilius pennas mutet.
39:27
Ultimo autem loquitur de aquila, quae ceteris avibus altius volat; unde dicit: Numquid ad praeceptum tuum elevabitur aquila? scilicet sicut ad meum: facit enim hoc aquila naturali instinctu.
39:28
Omnis autem naturalis cursus rerum est quaedam motio creaturae ad praeceptum Dei, secundum illud Ps. 48: «Ignis, grando, nix, glacies, spiritus procellarum, quae faciunt verbum ejus.» Et sicut aquila habet motum in altum, ita etiam in altis conversatur: quod pertinet ad nobilitatem suae naturae: et ideo dicitur: Et in arduis ponit nidum suum, ut pulli ejus statim nati consuescant in altis morari; et ideo subdit: In petris mane, quasi gaudens aeris puritate: eo quod in p-trosis locis non sit multa vaporum resolutio: Et in praeruptis sibilicus commoratur, ad quas scilicet noxis bestiis non patet accessus, atque inaccessis, scilicet homini, Rupibus, per quod scilicet ejus securitati providetur. Habet autem aquila visum valde acutum, ut possit ex longinquo videre necessarium cibum; unde subdit: In-le, scilicet de locis altis, contemplatur escam, scilicet non propinquam, sed etiam remotam: unde subdit: Et oculi ejus de longe pro— spiciunt. Est autem et aquila potens in praeda, sicut et leo inter quadrupedia; et ad hoc designandum subdit: Pulli ejus lambunt sanguinem, scilicet animalium viventium, quae aquila ad nidum deferit.
39:30
Pascitur autem aquila non solum animalibus vivis, sicut falcones et accipitres, sed etiam cadaveribus animalium mortuorum; unde subdit: Et ubicumque cadaver fuerit, statim adest: per quod etiam velocitatem volatus ejus designat. Haec autem omnia inducita sunt ad ostendendum magnitudinem divinae sapientiae et virtutis, per quam tam mirabiles effectus producuntur: unde datur intelligi, quod Job auditis tot mirabilibus divinorum effectum, stupens siluit.
39:31
Sed Dominus eum excitat ad considerandum, quod homo non est idoneus ad disputandum cum Deo; unde subditur: Adjecit Dominus, scilicet super verba praenissa: Et locutus est ad Job, scilicet eo tacente: Numquid qui contendit cum Deo, idest qui offert se disputandum cum eo: tam facile conquiescit? scilicet quasi sit superatus, si- cut tu qui taces: utique qui arguit Deum, quasi de ejus judiciis disputans, debet ei respondere illi: justum est enim ut qui alium ad disputandum provocat, etiam ipse paratus sit respondere.
39:33
Et ne videretur Job, licet convictus, in sua sententia obstinatus permanere, in verba humilitatis promptum: unde sequitur: Respondens autem Job Domino, dixit, qui leviter locutus sum, respondere quid possum? Ubi considerandum est, quod Job coram Deo et sua conscientia loquens, non de falsitate locutionis aut de superbis intentione se accusat, quia ex puritate animi fuerat locutus; sed a levitate sermonis: quia etiam si non ex superbia animi locutus fuerat, verba tamen ejus arrogantiamsapere videbantur, unde amici ejus occasionem scandali sumpserant.
39:34
Oportet autem vitare non solum mala, sed etiam ea quae habent speciem mali, secundum Apostolum, 1 ad Thessal. 5: «Ab omni specie mala abstine vos;» et ideo subdit: Manum meam ponam super os meum, ut scilicet ad similia verba de caetero non prorumpam; et de his quae dixi poeniteo; unde subdit: Unum locutus sum: quod utinam non dixissem, scilicet quod dixi me velle disputare cum Deo. Et alterum, scilicet quod meam justitiam praetuli, dum de divinis judiciis ageretur. Tertium autem quod ei Elihu imposuerat, ut scilicet diceret judicium Dei esse injustum, non recognoscit: quia hoc non pertinet ad levitatem locutionis, sed ad blasphemiam.
39:35
Sic autem de leviter dictis poenitet, quod emendationem proponit; unde subdit: Quibus ultra non addam, ut scilicet alia verba levia proferam. Est autem considerandum quod praedicta locutio Domini ad Job non fuit per exteriores sonum prolata, sed interioris inspirata. Job tripliciter in hoc libro invenitur fuisse locutus. Primo quidem quasi representans affectum sensualitatis in prima quaestione, cum dixit: Pereat dies. Secundo exprimens deliberationem rationis humanae, dum contra amicos disputaret. Tertio inspirationem divinam, dum ex persona Domini verba induxit. Et quia humana ratio dirigi debet secundum inspirationem divinam; post verba Domini, quae secundum rationem humanam dixerat, reprehendit.
39:2
v. 2 « dinumerasti menses conceptus earum, et scisti tempus partus earum»? — hebr. dinumeras menses (quas) implent? i. e. num tu definis, ordinas.. ? Sine ulla hominum ope pariunt, idque facile
39:3
v. 3 « zncurvantur ad foetum et pariunt et rugitus emittunt » ; — hebr. zncurvantur, pariunt foetus suos, dolores suos dimittunt; quam facile edant foetus, describit; etiam statim doloribus partus defunguntur. Mox etiam sine humana ope vel industria pulli earum adolescunt, roborantur ;
39:4
v. 4 « separantur filii earum et pergunt ad pastum ; egrediuntur et non revertuntur ad eas » ; — hebr. convalescunt... adolescunt in campo (cf. Malv. Cod. W. P.)'. Deus etiam onagro providit et ea illi assignat, quae eius indoli conveniant; v.5 « quis dimisit onagrum liberum et vincula eius quis solvit »? — Sine ulla hominum ope vel cura vivit et per deserta liberrime vagatur?. Quam nihil homo ei tribuat, exhibet
39:6
v. 6 « cui dedi in solitudine domum et tabernacula eius in terra salsuginis »; — hebr. cui posui (assignavi) solitudinem domum et habitacula eius salsuginem i. e. terram incultam et sterilem, ? sale impraegnaiam (cf. Virgil. Ge. 2,238 salsa tellus et quae perhibetur amara frugibus infelix); ibi procul ab hominibus libertate sua gaudet v. T « contemnit multitudinem civitatis, clamorem ezactoris non audit »; — hebr. ridet tumultum urbis ; servitutem non servit ; suo modo iucundam degit vitam ; « absque hominum providentia gubernatur.. habet per divinam providentiam sibi habitaculum praeparatum » (S. Thom.) et cibum abundanter etiam in deserto subministratum,
39:8
v. 8. « circumspicit montes pascuae suae et virentia quaeque. perquirit » ; — similiter LXX xacacxébezon dpa voii gùrcù et Chald. Unde-43:5 legendum erit, vel 4*4: ad formam aramaizantem referendum est dd "2 est ager, saltus, (igitur in silvis, sub dio adoleseunt et pinguescunt) significatione ex aram. petita, quae hic certe non incongrua est; ad pastum respicit 43 frumenium; similiter LXX mà v0uv0vceyvat èv yevvýpatt. A 9s y in altero hemislichio fugax, currens nomen est chald. eiusdem significationis ac N25 (onager) a cursu citissimo. (cf. Zseh. Hitz.) ; alii ut substantivum explicant : [indagatio montium i. e. id quod in montibus exploratur est pascua eius (cf. Mar. Malv. Hirz. W. Del. P.); at parallelismus priorem explanationem commendat; insuper valde incertum est, num vocis forma sensum passivum prae se ferat; analogia cum mp (Gen. 7, 4. 23; Deut. 11, 6) et forma ipsa sensum explorans omnino suadet. Alii gratuito = «ps Quam debilis homo sit, alio exemplo bubali feri (v. 9-12) illustratur. Ex ipsa descriptione opponi animal hoc bovi domestico laboribus et aratro assueto elucet. Quare piy bubalum ferum explicamus (cf. Hirz. W. Zsch. P. Le Hir); certe idem est ac py DND DNN; LXX vertunt povoxípog (Num. 23, 22. Deut. 33, 17. Ps. 24, 22; 91, 11; 28, 6) semel Is. 34, 7 á&ðpós robustus; S. Hier. explicat rhinoceros (sim. Aq. h. 1.) semel (Is. 1. c.) unicornis; in vet. lat. et in Ps. legitur unicornis; alii interpretantur oryæ (cf. Ros. Del.), vel antilope leucoryz (cf. Schrader, Keilinschr. u. A. T. 2 ed. p. 160); Filion explicat bos urus (Atlas d'histoire naturelle de la Bible). In monumentis assyriacis saepius cernitur animal robustum, tauro fero haud absimile, cui nomen rimu (cf. Schrader l. c. p. 456). Uti v. 5-8 asinus ferus domestico ita v. 9-12 bos ferus domestico tacite comparatur;
39:9
v. 9 « numquid volet rhinoceros servire tibi, aut morabitur ad praesepe tuum? v. A0 numquid alligabis rhinocerota ad arandum loro tuo, aut confringet glebas vallium post te »? — hebr. v. 10 num ligabis bubalum ad sulcum funis sui; num occet convalles post te? sed textus vix est sine corruptione; nam ligare ad sulcum funis et valles occare nimis mirum est; melior textus est LXX et vet. lat: « alligabis in loris iugum suum, aut ducet tibi sulcos in campo »? — cf. Syrus : num ligabis iugum super cervicem eius? Quare non immerito ex vestigiis LXX Hitz. textum hebr. emendat, scribens in priore membro pro pbn vocem ex Prov. 1, 9 ppiy: num ligabis ad bubali collare funem eius; et in altero an et occet sulcos post te, i. e. tibi obsecutus ; unde facile op, valles (Sym. zothdðas) quomodo vitio scribarum irrepserit, patet. S. Hier. ad sensum textum hebr. transtulit, quem nunc legimus, sed absurditatem vallium sentiens glebus addidit, uti in priore membro ad sulcum scil. faciendum — ad arandum exposuit. Le Hir vertit : l'attacheras-tu d'une corde dans tes sillons ? trainera-t-il la herse derrière toi? Sim. Renan. Homo nimis debilis est; non potest maximum illius robur ad servitutem adigere;
39:11
v. 44 « numquid fiduciam. habebis in magna fortitudine eius et derelinques ei labores tuos »? — hebr. num ei fides, quia magnum robur eius? num propterea potes ei labores, agriculluram committere? utique robur eius tibi commodo foret; sed non potes eum domare. Ironia est. Neque ad messis labores eum adigere vales;
39:12
v. 12 « numquid credes illi, quod sementem reddat tibi et aream tuam congreget »? — i. e. etsi desideras uti eius viribus, non vales; fruges maturas, quae sunt quasi usura sementis, in aream plaustro abi non trahe; aream congregare forte durius est dictum pro zn aream, nisi per synecdochen continens pro contento (Deut. 15, 14?) positum esse dixeris. Quomodo hisce Iobus imbecillitatis suae admoneatur, Pin. alio parumper modo ita prosequitur : « tibi, o Iob, mansuelae illae asinae, boves pauci serviebant... at mea familia amplissima, quippe serviunt mihi etiam ipsi onagri iugi impatientes et servitutis mexperti.. mihi obsequuntur, ad praesepe meum commorantur rhinocerotes... ». x PAo Quam multiplex et varia sit divinae administrationis ratio, 1n. séruthione illustratur v. 13-18; et primo adnotatur,in quantum eadem species externa dissimilem etiam indolem et naturam admittat;
39:13
v. 13 « penna struthionis similis est pennis herodii et accipitris »; — hebr. sic recte vertes ! : ala struthionis (quae) laetabunde exsultat, num penna pia (ciconiae) et pluma? oy cf. 20, 18 et Prov. 1, 18; rite expressit Chald., dum LXX vocem hebr. vséizee retinent; in voce npon pulchra est allusio : vox enim significat pia et avem piam = czconiam ° dicit; nu pluma, uti ipse S. Hier. Ez. A1, 3. 7 transtulit. Sensus igitur est : num struthio avis eandem habet indolem ac naturam erga pullos piam sicut ciconia? habet alam, pennam, plumam et in hae re non adeo dissimilis est a ciconia; sed quantum indole et moribus distet, a v. 14 declaratur’. Iam quanta intercedat in similitudine dissimilitudo, bene proponitur
39:14
v. 14 « quando dereliquit ova sua in terra, tu forsitan in pulvere calefacies ea?
39:15
v. 45 obliviscitur, quod pes conculcet ea, aut bestia agri conterat; v. A6 duratur ad filios suos, quasi non sint sui; frustra laboravit, nullo timore cogente »*. — De indole struthionum hic descripta in excludendis ovis cf. veterum sententias apud Ma/v. Pin. ; in altero hemistichio cnn calefacies cum S. Hier. verti potest, quamvis desideretur et pronomen personale, quod ob oppositionem exigitur, et interrogationis signum; atiam LXX vertunt ZaÀja, vet. lat. « et in pulvere calefiunt » et similiter ea sinit 1. Aq. habet mtepúytov alvoóvtew ouvavom)éxet — Sym. TTEpÒV &yAaicuoU meptoecot. calefieri ipsa scil. avis, recentiores (W. Hitz. Zsch. P. Le Hir), vol alii : ea calefaciet, fovebit, exeludet (ef. Mar. Malv. Del.). Pulchre v. 15 avis incuriam describit, v. 16 hanc ut duritiem et crudelitatem proponit; hebr. dure tractat filios suos (cf. Mar. W. Zsch. Hitz. Le Hir) '. Alterum hemistichium in hebr. in vanum labor eius, non timor i. e. frustra ova peperit, sed minime curat: etsi ova conculcentur vel pulli non excludantur, tamen etiam hac in re dissimilis est ab aliis avibus, quae in tali perieulo et privatione terrorem et anxietatem manifestant. In sensum non adeo dissimilem textus lat. inclinare videtur, quem Vav. bene proponit: « frustra ova edidit, quae per tantam incuriam abiiciat, cum nullus eam metus, ut interdum alias animantes, eo adigat; vel frustra ova peperit, quae eis non metuat, neque caveat ». Quare optime Lament. 4, 3 flia populi mei crudelis quasi struthio in deserto (Calm.). Curita agat, explanat
39:17
v. 417 « privavit enim eam Deus sapientia, nec. dedit illi intelligentiam »; — deest illi quodammodo ille naturalis impulsus (instinctus), quo aliae aves pullos nutriant etc., vel « faeit haec propter defectum naturalis industriae » (S. TAom.). Urget etiam hac in re contra lobum, Deum varie agere. Locos veterum de struthionis stoliditate vide apud Malw. Pin. Bochart. p. M. Icd ep, t1. Neque tamen ei desunt, quibus excellat et quibus sibl vitaeque consulere possit — sic etiam divina providentia omnibus benefica in struthione commendatur —
39:18
v. 48 « cum tempus fuerit, in altum alas erigit, deridet equum. et ascensorem eius »; — i. e. si opus fuerit, suo tempore, quando scil. venatores equites ei insidiantur; bene LXX xarà xotpéy. NY2 dm. Àey. ex arabico est stringere flagello, ad cursum impellere; unde h. 1. de struthione qui alarum plausu tamquam flagello se ipsum ad cilissimum cursum impellit et alarum agitatione cursum adiuvat (cf. Ges. Thes. W. Hitz. Renan), in altum, non quasi volet, sed apte cursus iste, qui quasi volatus est et volatu, scil. alis agitatis adiuvatur, ita describitur (cf. veterum descriptiones apud Pn. Malv. Calm.), tendit enim et nititur in altum *.
39:19
v. 19 « Numquid praebebis equo fortitudinem, aut circumdabis collo eius hinnitum »? — S. Hier interpretatio ? ipsa voce D093 tonitru et Sym. et Theod. versionibus commendatur ; co/// meminit, quod hinnitus e collo prorumpat; quare cum vibrantibus colli musculis hinnitus edatur, tropus non erit adeo insuetus, si collum veluti tonitru amictum et praeditum repraesentatur. Chald. robore, Syrus armis collum vestit. O/. equum terribilem dici explicat vel colli extensione elata cervice, vel hinnitu, qui ex collo exit. Iam equi saltum, quo totus in sublime fertur, describit
440 105 39, 19-20 hac ad antecedentia oppositione varietas et ubertas divinae administrationis illustratur. Notum animal Deus describit, ut Iobo ostenda quomodo ex illis ipsis, quae novimus, quae usu et aspectu quotidiano circa nos sunt, ad Dei maiorem cognitionem ascendere et ad nostrae infirmitatis sensum descendere possimus '. Iam domesticum animal in medium profert et cicur, ita antea silvestria et ferocia, ut eadem verilas ex omni genere illustrata splendidius atque uberius innotescat.
39:20
v. 20 « numquid. suscttabis eum quasi locustas? gloria narium eius terror»; — hebr. num tu facies eum ezsilire? magnos ergo saltus equi, quibus locustae instar fertur, admiratur; fremitus eius magnificentia, terror i. e. sonitus, quem naribus concrepantibus edit, aliquid habet robusti, magnifici, terrifici; quod per modum exclamationis dictum magnam habet emphasin. — Explicatione a S. Hier. proposita duo versus pulcherrimo parallelismo inter se conveniunt: robori (v. 19) correspondent magni saltus (v. 20), roboris documenta maxima, quibus equi fossas largas et septa transiliunt; hinnitui (v. 19) narium orisque fremitus (v. 20), equo adeo peculiaris, quem poetae cecinerunt : Silius : Iam « commendatur nunc generosus ac bellator equus » (cf. Pin.);
39:21
v. 24 « terram ungula fodit, exsultat audacter, in occursum pergit armatis;
39:22
v. 22 contemnit pavorem, nec cedit gladio »; — optime S. Hier. *en ungula fodere expressit; est Virgilianum illud : « cavatque Tellurem et solido graviter sonat ungula cornu » (Ge. 3, 81); dein ezsultat robore i. e, gaudet in fortitudine sua, « sentire videtur gloriam, amat blanditias et laudem » (Calm.); v. 22 in hebr. ridet timorem et non pavet, nec cedit gladio ; bene LXX et vet. lat. : « nec se avertit a ferro »; proprie in hebr. non retrocedit a facie gladii. Unde in proelii tumultu neque sagittarum stridore neque armorum fulgoribus terre- — hebr. flamma lanceae et teli (cf. Malv. Pin.) !. Alii versum non de pugnae strepitu, de quo nondum hoc loco sermo sit, sed de equitis equo insidentis et armati sonitu intelligunt; cuius scil. arma equi exsultatione el cursu inter se collisa strepitum edant; ad quem sensum commode dicitur super ewm (cf. W. Del. Zsch.). At versus subsequens nullo modo dicit, proelium nondum esse inceptum; nam velocitas et tubae clangor etiam inter proeliandum, vel pugna facta ad hostes persequenaos omnino requiruntur;
39:24
v. 24 « fervens et fremens sorbet terram nec reputat tubae sonare clangorem » ; — hebr. nec consistit ad tubae vocem (proprie : cum vox tubae, scil. insonat). Optime dicitur sorbere terram cum fremitu et concussione (hebr. Sym. èv ado xai épy? ós xaczomivov) de cursu celerrimo, quo ipsam. humum deglutire ac devorare videtur; phrasis est Arabibus usitata (cf. Ros. W. Hitz.). LXX ópy cioaei thv yi», vet. lat. « iracundia evertit terram ». Ceterum optime locus illustratur illo Virgilii (Ge. 3, 85) : et (acri) carpere prata fuga (Ge. 3. 143) et eo, quod Silius habet (lib. 3, 308) : campumque volatu Cum rapuere, pedum frustra vestigia quaeras. Ardorem bellicum egregie depictum et summatim propositum cernimus in
39:25
v. 25 « ubi audierit buccinam, dicit: vah! procul odoratur bellum, exhortationem ducum et ululatum exercitus »; — hebr. tonitru ducum et clamorem; bene Hier. exhortationem i. e. mandata etc. voce fortissima prolata. « Gaudere dicitur ad sonum buccinae, unde diez A PE en E vah, d. e. emittit exsultationis vocem » (S. Thom.). | praesagire etiam Plinius (8, 42) asserit. « Est graphica g descriptio » (Cord.). b iip: EL c Demum Deus in accipitre et aquila alia providentiae suae sapientis - l et beneficae. documenta refert; v. 26 « numquid per sapientiam tuam plumescit accipiter, expandens alas suas ad austrum » ? — a mod o Qum 9w.mzw sibpemna, Tayy omnino potest significare plumescere. E. | plumas producere; sed cum pennis et plumis vestiri omnibus avibus sit, 3 z commune, et etiam abiectis veteribus novis indui (si id vox enuntiet — Hn L fere latinum textum post S. Greg. exponunt) minime sit accipitri proprium, id recentiores vocem explicant pennas attollere, volando in altum eniti (cf. Ges. — l Thes. W. Hirz. Del. Zseh. Hitz. P. Le Hir); verum etiam hoe non est uni - R accipitri peculiare, sicut. etiam, quod regionem petat calidìorem australem, —— nom deillo solo valet. Quare interpretatio S. Mier. hoc nomine carpinon — y n potest, : Sì vocem intelligimus : alas nancisci (id quod ad zax optime qua- —— : E A drat) i. e. fortes et duriores, sensus etiam ad alterum hemistichium i optime congruit. Idem Chal. vəyns probabilissime dicit. Praedicatur ` l ergo mirus ille naturae impulsus, quo aves statuto tempore calidiores bit eas tanta pollere oculorum acie, « ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat ac tormenti instar descendens raptam praedam pennis ad litus pertrahat » (Etym. 12, 7; Migne t. 82 col. 460 — alios veterum locos cf. apud Pin. et Bochartum). Quem in finem haec dicta sint, ipse Deus declarat;
39:31
v. 31 « et adiecit Dominus et locutus est ad Iob :
39:32
v. 32 numquid qui contendit. cum Deo, tam facile conguiescit? utique qui arguit Deum debet respondere ei »; — Deus Jobi s//entis submissione non acquiescit. Vult, ut (quod humanae naturae prorsus adaptatur) defectum suum humiliter confiteatur et voce et signo externo agnoscat et veniam precetur. Quare eum interpellat, idque non sine ironija : « siccine vero qui descendit in certamen cum Deo et experiri ausus est, recedit tam facile nunc ac pedem refert ex proelio et quiescit? Legit enim noster «xz: » (Vao.). Hebr. 5p vertes : num disceptabit cum. Omnipotente reprehensor? i. e. tu, qui reprehendisti Dei providentiam conquestus de eius agendi modo, num disceptare vis cum Deo? Et extorquet Iobi responsum : arguens Deum (Dei reprehensor) respondeat ad ea i. e. qui ausus est de Deo conqueri, nune loquatur, respondeat ad propositas quaestiones! Hic versus et 38, 2 Dei iudicium de modo loquendi Iobi enuntiant !. Iam quid Iobus respondere poterit? Deus ea protulit, quibus provida eius ac sapientissima cura elucet, ea ex lobo quaesivit, quibus homo ignorantiae atque debilitatis suae quam maxime admonetur. Explicuit Dei sapientiam, quae nihil temere faciat, qua ea, quae naturae cursu fiunt, ad finesaltiores dirigantur (38, 13. 23), qua singulas creaturas optime variis dotibus instruat; explicuit providentiam variam pro indole varia, bonitatem multiplicem, potentiam, qua immanes naturae vires coerceat (38, 8) etc.. zalis Deus in hominum gubernatione non potest a seipso deficere; unde hac consideratione proposita Iobus iure merito se humiliat;
39:33
v. 33 « respondens autem Iob Domino dixit:
39:34
v. 34 qui leviter locutus sum, respondere quid. possum? manum meam ponam super os meum »; — hebr. nervosius magisque ad rem : ecce, vilis sum (contemptibilis), quid respondebo tibi? homo sum abiectus, debilis, contemptu dignus ^; venerabundus vult silere et. cum DC. o55 Gen. 16, 4. 5; 1 Reg. 2, 30 ubi S. Hier. rite transtulit despectui haberi, ignobilem esse. Quare Le Hir haud male vertit : homme chétif. admiratione et stupore Dei magnalia adorare i. e. manum super os ponere; cf. 21, 5; 29, 9. Adiungit post hane sui humiliationem actum confessionis, contritionis, propositi :
39:35
v. 35 « unum locutus sum, quod utinam non dixissem, et alterum, quibus ultra non addam»; — actus doloris (utinam..) aequivalenter etiam in hebr. adest : semel locutus sum etnon repetam, bis, et non addam. e. semel et iterum imprudenter locutus sum ; actum doloris explicitum addit post alterum Dei sermonem 42, 6. — Notatu dignum est, quantum haec verba * distent ab illa animi fiducia et sui ipsius laude, qua supra professus erat se ad Deum esse accessurum (31, 36. 37). Iam hanc fiduciam sui humiliatione, laudem humili sui accusatione expiat. Et ad hunc sensum adductus est sermonibus Eliu, quos Deus prosecutus approbavit et auxit. Inde id etiam elucet, sacrum auctorem velle omnino nimiam illam Iobi de sua innocentia gloriationem et acerbiores in Deum clamores et audaciores expostulationes reprehendere. Quare ex hac Iobi dispositione, ad quam per Deum demum adducitur, etiam concludatur oportet, sacrum auctorem sermonibus Eliu 1d voluisse revera efficere, quod supra assignavimus. Demum notare libet cum Phil. Pin., decem in universum esse animalia, quae Creatoris oratione celebrantur : terrestria sex, volatilia quatuor, «et in hoc decalogi perfecto numero videri potest, quod omnem creaturam intelligi voluerit Deus... ergo hoc ait: ego qui omnia iusta dispensatione procuro, circa te tantum, o Iob, videor iniustus » (PAil.)? Arg. —Heprehenditur Iobus a Deo, quod iniustitiae speciem et umbram Dei gubernationi irrogaverit, et suae admonetur infirmitatis (40,1-9). Divinae potentiae documentum profertur et describitur robur et vitae genus Behemoth (40,10-19); humana impotentia vero illustratur eo, quod homo Leviathan non sibi subiicere potest; et zalis homo audet Deo obsistere (10,20-41,2)? Demum Dei potentia altero documento commendatur, quod in robore et membris belluae immanis (41,3-15) et in terrore, quem spargit, et in virtute invicta cernitur (41,16-25). Finis, quem Deus in altero hoc sermone prosequitur, facile colligitur: a) ex obi reprehensione (40,3), b) ex Dei verbis, quae sermoni inserit 44,1.2, c) ex Iobi responsione 42,2-6, quae certe illum fructum, sit. Iobus autem maiore animi demissione, maiore audaciae suae agnitione, maiore impalientiae suae detestatione, quam in prima sua responsione, Dei veniam precatur. Quare quo perfectius ad hanc animi dispositionem adducatur, Deus altero eum sermone docere non dedignatur.
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · original Douay-Rheims (Douay 1609-10), transcription by EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Public domain.