Licet ab initio
Bolla che istituisce l'Inquisizione romana
XLIII.
1 Delegazione nominali dei cardinali della S.R.E. come inquisitori della pravità ereticale, con amplissima autorità.
2 Paolo vescovo servo dei servi di Dio, a perpetua memoria.
3 Benché fin dall'inizio della nostra assunzione al vertice del sommo apostolato sia stato sempre fisso nel nostro cuore che la fede cattolica fiorisse e crescesse ovunque, e che ogni pravità ereticale fosse allontanata dai fedeli di Cristo con la nostra diligenza, e che coloro sedotti dalla frode diabolica conoscessero la via della verità e fossero ricondotti al grembo e all'unità della Chiesa; e se alcuni, per perversità d'animo, persistessero nel loro proposito dannato, fossero puniti in modo che la loro pena servisse da esempio agli altri. Tuttavia, sperando che talvolta questi stessi sedotti, per la misericordia di Dio onnipotente, per le preghiere dei fedeli e per la predicazione di uomini dotti, riconoscessero i loro errori e, abiuratili, tornassero alla santa Chiesa cattolica, anche se ciò si differisse alquanto, per l'autorità del sacro concilio ecumenico e generale, che speravamo di celebrare al più presto a questo fine, fossero distolti e abbracciassero la vera e cattolica fede, e per mezzo di essa camminassero nei sentieri della giustizia, abbiamo differito fino a questo giorno l'affare dell'inquisizione della pravità ereticale di questo genere.
4 § 1. Poiché questo concilio, per cause diverse e ragionevoli, e soprattutto per i turbini di guerre che finora hanno vigore tra i principi cristiani, non ha potuto ancora essere iniziato, e il nemico del genere umano procurando, gli animi dei fedeli sono sempre più inquinati da nuove eresie, e tutte le cose sono piene di dissidi di scisma, e quasi si dissolve l'unità del nome cristiano, e si straccia la tunica inconsutile di Cristo.
5 § 2. Noi, affinché, mentre si attende il giorno del concilio da noi ultimamente indetto, tutte le cose non precipitino al peggio, volendo provvedere, e non potendo da soli, occupati anche da altri ardui incarichi, eseguire tutto, e avendo conosciuto la fede, la dottrina e la virtù dei nostri diletti figli Giovanni Pietro del titolo di San Clemente, Giovanni di San Sisto, Pietro Paolo di San Balbina, Bartolomeo di San Cesareo, Dionigi di San Marcello, e Tommaso di San Silvestro, cardinali presbiteri, e confidando molto in loro nel Signore, costituiamo e deputiamo con autorità apostolica, per mezzo del presente, gli stessi Giovanni Pietro e Giovanni e Pietro Paolo e Bartolomeo, nonché Dionigi e Tommaso, cardinali, nostri e della Sede apostolica in tutte e singole le città, i borghi, le terre e i luoghi della repubblica cristiana, tanto di qua che di là dai monti, dovunque anche in Italia, e nella Curia Romana, commissari e inquisitori generali e generalissimi, nel negozio della fede.
6 § 3. E ad essi [diamo facoltà di procedere] contro tutti e singoli coloro che si allontanano dalla via del Signore e dalla fede cattolica, o che della medesima fede sentono male, o altrimenti in qualunque modo sono sospetti di eresia, e i loro seguaci, fautori e difensori, e coloro che prestano loro aiuto, consiglio o favore, pubblicamente o occultamente, direttamente o indirettamente, di qualunque stato, grado, ordine, condizione e preminenza siano, anche senza gli ordinari dei luoghi, anche nelle cause in cui essi per diritto debbono intervenire, di inquirire; e per via d'inquisizione o d'investigazione, o altrimenti, anche d'ufficio, procedendo contro i colpevoli o sospetti preceduti da indizi, di mandarli in carcere; e contro di essi fino alla sentenza finale inclusa di procedere, e i colpevoli trovati, di punire con le pene dovute secondo le sanzioni canoniche; e infine i beni dei condannati al supplizio estremo, come sarà di diritto, di pubblicare.
7 Istituzione congrega. r. S.
8 inquisizioni.
9 Iurisdizione e facoltà di questa congregazione procedere, munire quoscunque nel negozio della fede,
10 An. C. 1542 PAOLO colpevoli quoscunque o sospetti preceduti da indizi, di mandarli in carcere; e contro di essi fino alla sentenza finale inclusa di procedere, e i colpevoli trovati, di punire con le pene dovute secondo le sanzioni canoniche; e infine i beni dei condannati al supplizio estremo, come sarà di diritto, di pubblicare.
11 § 4. Nonché, per l'effetto dei premessi, di deputare e costituire un procuratore fiscale e notai pubblici e altri ufficiali necessari e opportuni ai premessi, anche chierici o religiosi, di qualunque Ordine siano.
12 § 5. E se sarà necessario che alcuni chierici Degradazione da eseguirsi, o di qualunque Ordine regolari, anche costituiti negli ordini sacri e del presbiterato, per i premessi, siano degradati, per qualunque cattolico presule, che i predetti cardinali avranno ritenuto di deputare, convocati e ad esso assistenti due abati, o altre persone costituite in dignità ecclesiastica, di procedere all'effettiva degradazione di questi chierici, e alla loro consegna o dimissione alla Curia secolare, altrimenti, come anche sarà di diritto, di procedere.
13 § 6. E i contradittori qualsivoglia e i ricorrenti contro queste sentenze, di coercere con censure e pene ecclesiastiche e con privazione di tutti e singoli i benefici e gli uffici ecclesiastici da essi in qualunque modo ottenuti, nonché con inabilitazione ad ottenerli e altri in avvenire, e con altri opportuni rimedi di diritto, tolto il ricorso dell'appello, di comprimere.
14 § 7. E l'aiuto del braccio secolare invocando, e tutte e singole altre cose, che i predetti cardinali, aderendo a queste eresie e in fede questi errori, al presente nella repubblica Cristiana dovunque vigenti, reprimendi e radicitus estirpandi, necessaria essere conosceranno, e all'ufficio dell'inquisizione dell'eretica pravità di diritto pertinente, facendi, gerendi, ordinandi, esercendi ed eseguendi.
15 § 8. Nonché ai premessi tutti e singoli inquisitori in qualsivoglia città, terre e luoghi, di cui ai medesimi cardinali parrà, e quante volte i medesimi cardinali necessario essere conosceranno, altre persone ecclesiastiche idonee, letterate e timorose di Dio, in teologia magistri, o nell'uno e nell'altro diritto dottori, licenziati, baccalaurei, in alcuna Università di Studio generale graduati, nel trentesimo almeno del loro anno di età costituiti, o delle chiese cattedrali canonici, o altra dignità ecclesiastica prediti, con simile o limitata facoltà, sostituendi e subdelegando e quelli, nel tutto o in parte, insieme o successivamente, ad arbitrio dei medesimi cardinali, anche negli affari e cause da essi allora incoati, revocandi e in luogo loro altri similmente qualificati deputandi, così tuttavia che i predetti cardinali e altri da essi pro tempore deputati dalle assoluzioni e riconciliazioni dei rei, che alla luce della verità ritornare vorranno, le quali a noi espressamente riserviamo, e da altri, che il crimine di eresia sapientibus, delitti ed eccessi si intromettere non possano, piena e omnimodamente facoltà ai medesimi autorità e tenore concediamo.
16 § 9. E nondimeno, autorità e tenore premissis, statuiamo e ordiniamo che tutte e singole appellazioni per essi, contro i quali vigore dei presenti procedere contingesse, da qualsivoglia dai medesimi cardinali deputati pro tempore interponendae, ai medesimi cardinali devolversi debbano; e i medesimi cardinali le cause delle appellazioni di questo genere, con tutti e singoli i loro incidenti, dipendenti, emergenti, annessi e connessi, udire, conoscere e decidere.
17 E in qualunque istanza fuerint, fine dovuto terminare, e all'esecuzione dovuta demandare.
18 lata
19 § 10. E tanto nelle cause delle appellazioni di questo genere quanto altrimenti, all'effetto dei premessi tutti, quanto necessario fosse, tanto nella detta Curia quanto fuori di essa e nelle parti, anche per editto pubblico, costituito sommariamente e stragiudizialmente di non iure all'accesso a essi, citare, e a quali inibito fosse, inibire; e gli appellanti semplicemente o per cautela da qualsivoglia scomuniche e altre sentenze, censure e pene ecclesiastiche in essi late assolvere possano, come di diritto fosse faciendum. Decernenti quaecumque dai medesimi cardinali, o da essi deputati nei premissi quomodolibet pro tempore gesta, piena robore fermità ottenere e perpetuamente inviolabilmente osservarsi debbono.
20 § 11. E così da qualsivoglia giudici e commissari, qualunque autorità fungenti, subita essi e a ciascuno di essi qualunque altrimenti iudicandi e interpretandi facoltà e autorità, iudicarsi e definirsi debbono; nonché irriti e vani qualsivoglia altrimenti sopra questi da quocumque, qualunque autorità, scientemente o ignorantemente, contingesse attentarsi.
21 § 12. Non ostantibus felicis recordationis Bonifacio Papa VIII, predecessore nostro, qua cavetur ne alcuno fuori della sua città o diocesi, se non in certi casi, e in questi oltre una dieta dal fine della sua diocesi al iudizio evocetur; o ne i giudici, che dalla Sede predetta deputati fuerint, contivi quoscumque procedere, o altri le veci loro commettere presumano; e delle due diate nel concilio generale edita; e altre costituzioni e ordinazioni apostoliche contrarie qualsivoglia; o se alle persone predette, o qualsivoglia altre, comunemente o divisim, dalla medesima Sede indultum fosse che interdici, sospesi o scomunicati, o evira o ultra certi luoghi al iudizio evocari non possano, per lettere apostoliche non facienti.
22 cienti piena e espressa e di verbo a verbum dell'indulto di questo genere menzione; e qualsivoglia altri privilegi, indulgenze e lettere apostoliche, sotto qualsivoglia tenori e forme quomodolibet concessi, confermati e innovati, per le quali dei presenti letterarum, e della iurisdizione dei medesimi cardinali nei premissi esecuzione impediri quomodolibet o differri possit, le quali, quanto a questo, ai medesimi o ad alcuno di essi minime suffragari possono o debbono decerniamo.
23 § 13. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostrae constitutionis, deputationis, reservationis, concessionis, statutionis, ordinationis et decreti infringere etc.
24 Dato a Roma presso S. Marco, anno dell'Incarnazione del Signore MDXLII, alle dodici calende di agosto, del pontificato nostro anno ottavo.
XLIV.
25 giurisdizione curiale dell'arciprete e giudice delle cause capitali dei canonici e di altre persone della chiesa di S. Pietro principe degli apostoli dell'Urbe o che riguardino il loro interesse 1
Traduzione automatica, non rivista. Fa fede il testo originale.
Testo latino
XLIII.
1 DcjMlatio iioiuiìillorìim S. R. E. cordììinlium (jciiciitliiuii inquisilonim ìiacrctirac pracilatis, cu ni, awpliashii-a unrtorilntc.
2 Paulus episcopus servus servorum Dei, ad futuram rei memoriam.
3 Licei ab initio nostrae ad summi aposlolalus apicem assumplionis id semprr nobis cordi fixum institeril, ut iides calliolica ubiquc florerct et augerclur, ac omnis haerelica pravitas a chi isl ilidelibus nostra diligentia procul pellerctur, necnon diabolica fraudo seducti viam verilalis cognoscerenl, ci ad gremiuni et unitateli) ecclesiae reduccrentur; et si qui, animi perversitale dui I i, in corum damnato proposito persisterenl. , ita plcclerentur, ut forum poena aliis transirei in exemplum. NihiJoniinus speranles quandoque eosdem sic seduclos, lum Dei oinnipotentis nii.sericordia, tum fideliuni orationibus, ac dicloruni virorum praedicationibus, errores suos recognituros et, illisabiuratis, ad sanctam Ecclesiam catholicam redituros, elsi id aliquantum differrent, auctoritatc sacri oecunienici et generalis concilii, quod ad id in primis propediem celebrare sperabamus, delerritos , veram et catholicam fidem amplexnros, et e a mediante in scindisi nstiliaeambulaturos foro, uegocium inquisitionis baerei icae pravilatis huiusniodi in liane usque dieiu dislulimus.
4 § 1 . Vernili cum concilium buiusmodi causa huiiis ev diversis ralionabilibus causis, et pracsertim bellorum turbinibus, quac haclenus inter principes chrislianos viguerunl, nondum inchoari potueril, et humani gcKOMWl'M nens liosle procurante , fldelium animi novis haeresibus in dies raagis polluantur, omniaque schismatis dissidiis repleantur, laccreturque fere christiani nominis unitas, inconsutilisque Christi tunica scindalur.
5 § 2. Nos ne, dum dies concilii per nos novissime indicti expectatur, omnia in deterius labantur providere volentes, ac nequeuntespcr nossolos, aliis etiam arduis occupatos curis , omnia exequi, dilectorumque fìliorum nostrorum Ioannis Pedi Sancti Clemenlis, Ioannis S. Sixli, Petri Pauli S. Balbinae, Bartholomaei S. Caesarei , Dionysii S. Marcelli, et Thomae S. Silvestri titilli presbylerorum cardinaliuni fidem , dnetrinam et virtù lem perspectas babentes, ac de cis plurimum in Domino confidentes, eosdein Ioannem Petrum et Ioannem ac Pelrum Paulum ci Bartholomaeinn , necnon Dionysium ci Tliomam, cardinales, nostro* et apostolicae Sedis in omnibus et singulis reipnblicae rhrisliaiiae eivitatibus, oppidis, terris et locis, tam citraquam ultra montes, ubilibel etiam in Italia consislentibus a e in Romana Curia, super negotio fidei , cumniissarios et inquisitores generales et generalissimos, auctorilate apostolica, tenore pracsenlium ronstituimus et deputamus.
6 § o. Ac eis conlra omnes et singulos a via Domini et fide calholira aberrantes, seu de eadem fide male scntienles, aut alias quomodolibet de baeresi suspectos, illorumque sequaces, faulores et defensores, ac eis auxilium, consilium vel favorem, publice vel occulte, dircele vel indircele, praeslanles, cuiuscumque status, gradus, ordinis, conditionis, prajeminentiae fuerinl, etiam absque ordinariis 1<icorum, etiam in causis, in quibus ipsidc iure intervenire habenl, inquirendi; et per viam inquisitionis vel invesligationis, seu alias, etiam ex officio, procedendo acculAn. C. IMS
7 Tnstilulio congrega. r»nl. S.
8 inquitiltouis.
9 luris 'iclio et fucullales ihctte con^re^ntiuiiis procede», munirà []uoscunn|ue in ncyotio fidei,
10 An. C. I5'i2 PAUL US pabiles quoscurnquc seu suspeelos praecedentibus inditiis, carceribus mancipandi; ac contra eos usque ad finalem sententiam inclusive procedendi, et culpabiles ropertos, poenis, iuxla canonicas sanctiones debitis, puniendi; ac ultimo supplicio damnatorum bona, prout iuris fuerit, publicandi.
11 § A: Necnon, ad effectum praemissooiiìciiiics curum , procuratorem fiscalem et notarios publicos et alios officiale? ad praemissa necessarios et opportunos, etiam clericos sive religioso?, cuiuscumque Ordinis fuerint, deputandi et constituendi.
12 § 5. Et si necesse fuerit aliquos cleri- Degradaiionem eos sacculares, aut cuiuscumque Ordinis iniùèndV, " regulares, etiam in sacris et presbyteratus ordinibus constitutos, propter praemissa, degradari , per quemeumque catholicum antistitem, quem praedicti cardinale? duxeriht deputandum, convocatis et sibi ad hoc assistentibus duobus abbatibus , aut aliis personis in dignitate ecclesiastica constitutis , ad actualem degradationem eorumdem clerieorum , eorumque Curiae saeculari traditionem seu dimissionem, alias , prout etiam iuris fuerit , procedi faciendi.
13 § 6. Ac contradictores quoslibet et rccontradictores belles sententiis , censuris et poenis eccoercendi, . . . ... . . clesiasticis ac privationis omnium et singulorum beneficiorum et offìciorum ecclesiasticorum per eos quomodolibet obtentorum, necnon inhabilitationis ad illa et alia in poslerum obtincnda, aliisque opportunis iuris remediis, appellationis diffugio semoto, compescendi.
14 § 7. Et auxilium brachii saccularis in- Ausiuun in»- vocandi, omniaque et singula alia, quae 'vocàndr./'.'! praedicti cardinales, adhacreses et in fide huiusmodi errores, ad praesens in republica Christiana ubilibet vigentes , reprimendos et radicilus extirpandos, necessaria fore cognoverint, et ad officium inquisitionis haereticae pravitatis de iure inv ili pr. ìiio An. C 1SH2 pei'tinetil, faciendi, gerendi, ordinandi, exercendi et exequendi.
15 § 8. Necnon ad praemissa omnia et sininquisitores gula in quibusvis civitatibus, terris et lo- JépufandT,0""" cis, de quibus eisdem cardinalibus videbilur, et quoties ipsi cardinales opus esse cognoverint, alias personas ecclesiasticas idoneas, literatas et Deum timentes, in thcologia magistros, seu in altero iurium doclores, licentiatos, baccalaureos, in aliqna Universitate Studii generalis graduatos, in tiigesimo eorum aelatis anno ad minus constitutos, seu ecclesiarum cathedralium canonicos, vel alia dignitate ecclesiastica praeditos, cum simili aut limitata facilitate, substituendi et subdelegando ac eos, in toto vel in parte, simul vel successive, ad eorumdem cardinalium libitum, etiam in negociis eteausisper eos lune incoeptis, revocandi et loco ipsorum alios simili ter qualificatos deputandi , ita tamen quod praedicti cardinales et alii ab eis prò tempore deputati de absolutionibus et reconcilialionibus reorum, qui ad veritatis lumen redire voluerint, quas nobis expresse reservamus, ac aliis, quam haeresiscrimensapientibus, delictis et excessibus se intromittere nequeant, plenam et omnimodam facultatem eisdem auctoritate et tenore concedimus.
16 § 9. Et nihilominus, auctoritate et tenore Appeiiaiione» praemissis, statuimus et ordinamus quod *Xorl\ìL 'u!Z~- omnes et sinQulae appellaliones per eos, rosil!ls deci- ° x x L . dendi, contra quos vigore praesenlium procedi contigerit, a quibuscumque per ipsos cardinales deputatis prò tempore interponendae, ad eosdem cardinales devolvi debeant; ipsique cardinales causas appellationum huiusmodi, cum omnibus et singulis earum incidentibus, dependentibus, emergentibus, annexis et connexis, audire, cognoscere et decidere.
17 Ac in quacumque instantia fuerint, fine debito terminare , ac executioni debitae demandare.
18 lata
19 $ 10. Ki tam in causis appellalionum in cri, eie,- huiusinodi quaiii alias, ad effectum prae- In'ii.e!!;"'" " inissorum omnium, quo opus fuerit, tam in dieta Curia quam extra eam ci in parlibus, etiam per ediclum publicum, conslifo summarie et extraiudicialiter de non luto ad eosaccessu, citare, ac quibus inhibondum fuerit , inbibere; et appellante* Minpliciter vel ad cautelam a quibuscumque exeommunicationis et aliis sententiis, rensuris et poenis ccclesiaslicis in eos latis absolverc possint, prout de iure fuerit faciendum. Decerncntes quaecumque per ipsos cardinale*, seu ab eis deputatos in praemissis qiiomodolibet prò tempore gesta, plenam roboris firmila lem obtinere et perpetuo inviolabiliter observari debere.
20 § 11. Et sic per quoscumque iudices et cuasuia subrommissarios, quavis auctoritale fungentes, subbila eis et eorum cuilibet quavis aliter iudicandi et interpretandi facultate et auctoritate, iudicari et definiri debere; ncc non irritimi et inane quidquid secus super bis a quocumque, quavis auctoritate, scienler vel ignoranler, conligcrii allentar]'.
21 § 12. Non obstantibus felieis reeorda- Derog„tio conlionis Bonifacii Papae Vili, praedeeessoris nostri, qua cavetur ne quis extra civitalemsuam vel dioecesim, nisi in certis casibus, et in ibis ultra unam diaelam a fine suae dioeeesis ad iudicium evocetur; seu ne iudices, qui a Sede praedicta deputati fuerint, contivi quoscumque procedere, ant aliis vices suas committere praesumant; et de duabus diaetis in concilio generali edita; ac aliis constitulìunibus et ordinationibus aposlolicis contrariis quibuscumque; aut si personis praedictis, vel quibusvis aliis, cominuniler vel divisino, ab cadem sit Sede indultum quod interdici, suspendi vel exeommunicari, aut evira vel ultra certa loca ad iudicium evoeari non possint , per literas apostolicas non fatrariorum.
22 cienles plenam et expi\>sam ac de verbo ad verbum de indulto huiusmodi mentionem; etquibusvis aliis privilegiis,indulgenliis et literis apostolicis, sub quibuscumque tenoribus et formis quomodolibet conressis, confirmatis et innovatis, per quae praesentium literarum, et iurisdictionis insorum cardinalium in praemissis executio impediri quomodolibet vel differri possit, quae, quoad hoc, ipsis aut alicui eorum minime suffragar! posse vel debere decernimus.
23 § 13. Nulli ergo omnino hominum lisamiio pamaeeat liane paginam nostrae constitutionis, deputationis, reservationis , concessionis, ;■ talu ti , ordinationis et decreti infóndere eie.
24 Datimi Romac apud S. Marcum, anno Incarnationis dominicaeMDxm, xn kalendas augusti, pontificatus nostri anno vni- Dat. die °21 iulii 1542, ponlif. anno viu.
XLIV.
25 hirisdiclio curdiiudis arcìiipresbijlerì et indici* causar uni capitali canonicorum et aliuruni personarum ecclesiae S. Petri principi* apostolorum de Urbe vel. eorum interesse concernenti uni 1
Bullarum diplomatum et privilegiorum sanctorum Romanorum Pontificum, Taurinensis editio (Bullarium Romanum, Turin 1857-1872), vol. 6 — Internet Archive OCR text, restored to continuous text (page breaks, hyphenation, running heads, footnotes); OCR errors of the source remain. Fonte: Internet Archive.
Testo inglese
XLIII.
1 Declaration of the cardinals of the Holy Roman Church, commissioned with inquisitions into heretical depravity, with amplified authority.
2 Paul, bishop, servant of the servants of God, for the remembrance of this matter in perpetuity.
3 Although from the beginning of our assumption to the summit of the apostolic office it has always been fixed in our heart and purpose that the Catholic faith should flourish and increase everywhere, and that all heretical depravity should be driven far from the faithful by our diligence, and that those seduced by diabolical fraud should come to know the way of truth and be brought back to the bosom and unity of the Church; and that if any, hardened in perversity of mind, should persist in their damned purpose, they should be so punished that their punishment might serve as an example to others. Nevertheless, hoping that those thus seduced might sometimes, through the mercy of almighty God, through the prayers of the faithful, and through the preaching of learned men, recognize their errors and, having abjured them, return to the holy Catholic Church, and although this might be somewhat delayed, being deterred by the authority of the sacred ecumenical and general council, which we hoped to celebrate soon for this purpose, embrace the true and Catholic faith, and walk in the paths of justice by means of it, we have deferred the matter of the inquisition into heretical depravity of this kind until this present day.
4 § 1. Since such a council could not yet be begun for this reason and for various other reasonable causes, and especially on account of the storms of wars which have raged hitherto among Christian princes, and since, with the enemy of mankind procuring it, the minds of the faithful are increasingly polluted by new heresies day by day, and all things are filled with the dissensions of schism, and the unity of the Christian name is almost destroyed, and the seamless tunic of Christ is torn.
5 § 2. We, wishing to provide that while the day of the council lately appointed by us is awaited, all things do not fall into worse condition, and being unable by ourselves alone, occupied also with other arduous cares, to execute all things, and having perceived the faith, learning and virtue of our beloved sons John Peter of the title of St. Clement, John of St. Sixtus, Peter Paul of St. Balbina, Bartholomew of St. Caesar, Dionysius of St. Marcellus, and Thomas of St. Sylvester, titular presbyter cardinals, and trusting greatly in them in the Lord, do by the tenor of these presents, by apostolic authority, constitute and appoint the same John Peter and John and Peter Paul and Bartholomew, as well as Dionysius and Thomas, cardinals, as our commissioners and inquisitors general and most general of the Apostolic See in all and singular cities, towns, lands and places of the Christian republic, both on this side and beyond the mountains, wherever also in Italy they may be situated, and in the Roman Curia, concerning the matter of faith.
6 § 3. And against all and singular those deviating from the way of the Lord and the Catholic faith, or thinking ill of the same faith, or otherwise in any way suspected of heresy, and their followers, supporters and defenders, and those furnishing to them aid, counsel or favor, publicly or secretly, directly or indirectly, of whatever status, rank, order, condition or preeminence they may be, even without the ordinaries of places, even in cases in which they themselves have the right to intervene by law, to inquire; and by way of inquisition or investigation, or otherwise, even ex officio, proceeding against
7 Institution of the Congregation of the Holy
8 Inquisition.
9 Jurisdiction and faculties of this Congregation to proceed in matters of faith,
10 A.D. 1542 PAUL capable persons or those suspected by preceding indications, to commit to prisons; and against them to proceed even to the final sentence inclusive, and those found culpable to punish with penalties, according to canonical sanctions due; and finally to publish the goods of those condemned to the ultimate punishment, as shall be according to law.
11 § 4. Moreover, for the purpose of the aforesaid office, to appoint and constitute a fiscal procurator and public notaries and other officials necessary and suitable for the aforesaid matters, even clerics or religious of whatever Order they may be.
12 § 5. And if it should be necessary that some clerics or regulars of whatever Order, even those constituted in sacred and presbyteral orders, be degraded on account of the aforesaid matters, to cause them to be degraded by whatever Catholic bishop the aforesaid cardinals shall have deemed fit to appoint, with two abbots or other persons constituted in ecclesiastical dignity convoked and assisting him for this purpose, to the actual degradation of the same clerics and their delivery or dismissal to the secular court, or otherwise, as shall also be according to law.
13 § 6. And to coerce any contradictors and recalcitrant persons against such sentences, censures and penalties ecclesiastical and of privation of all and singular benefices and ecclesiastical offices obtained by them in any way, as well as of incapacity to obtain them and others in the future, and by other suitable remedies of law, with the recourse of appeal removed, to restrain.
14 § 7. And the aid of the secular arm to be invoked, and all and singular other things which the aforesaid cardinals, in order to repress and root out from their foundations these heresies and errors in faith, which are at present flourishing anywhere in Christendom, shall have determined to be necessary, and which pertain by law to the office of the Inquisition of heretical depravity, to be done, managed, ordained, exercised and executed.
15 § 8. Moreover, for all the aforesaid matters, to appoint inquisitors in whatsoever cities, lands and places, which shall seem good to the same cardinals, and as often as the cardinals themselves shall judge it necessary, other suitable ecclesiastical persons, learned and God-fearing, masters in theology, or doctors, licentiates, bachelors in either law, graduated in some University of general study, constituted at least in the thirtieth year of their age, or canons of cathedral churches, or possessed of other ecclesiastical dignity, with similar or limited faculty, substituting and subdelegating; and them, in whole or in part, simultaneously or successively, at the pleasure of the same cardinals, even in matters and causes then begun by them, revoking and in their place appointing others similarly qualified, provided nevertheless that the aforesaid cardinals and others appointed by them for the time being shall not be able to concern themselves with absolutions and reconciliations of those guilty parties who shall wish to return to the light of truth, which we expressly reserve to ourselves, and with other crimes than that of heresy, offences and excesses, we grant to them full and complete faculty by our authority and in the tenor hereof.
16 § 9. And nevertheless, by the authority and in the tenor aforesaid, we decree and ordain that all and singular appeals by them to be decided, against whom it shall happen that proceedings be taken by virtue of these presents, by whatsoever persons appointed by the same cardinals for the time being to be interposed, ought to be devolved to the same cardinals; and the cardinals themselves shall hear, know and decide the causes of appeals of this kind, with all and singular their incidents, dependencies, emergencies, annexations and connections.
17 And in whatsoever instance they shall be, to terminate with due conclusion, and to commit to due execution.
18 lata
19 § 10. And as much in causes of appeals of this kind as otherwise, for the purpose of all the aforesaid, as far as shall be necessary, as much in the said Curia as outside it and in the territories, even by public edict, to cite summarily and extrajudicially those of whom access shall not be had, and to inhibit those to whom it shall have been necessary; and to absolve appellants simply or as a precaution from whatsoever sentences of excommunication and other sentences, censures and ecclesiastical penalties laid upon them, as shall be right to be done. Decreeing that whatsoever by the same cardinals, or by those appointed by them in the aforesaid matters in whatsoever manner for the time being shall be done, shall obtain full firmness of strength and ought to be perpetually observed inviolably.
20 § 11. And thus by whatsoever judges and commissioners, exercising any authority, subject to them and to each of them, any otherwise faculty and authority of judging and interpreting being taken away, to be judged and defined; and moreover whatever shall be attempted otherwise concerning these things by anyone, by whatsoever authority, knowingly or unknowingly, to be null and void.
21 § 12. Notwithstanding the constitution of happy memory of Boniface, Pope VIII, our predecessor, by which it is provided that no one outside his city or diocese, except in certain cases, and in those beyond one day's journey from the end of his diocese, be summoned to judgment; or that judges who shall have been appointed by the aforesaid See presume to proceed against anyone, or commit their authority to others; and the two days' journey enacted in the general council; and other apostolic constitutions and ordinances whatsoever to the contrary; or if to the aforesaid persons, or to any others, commonly or severally, by the same See it shall have been granted that they cannot be interdicted, suspended or excommunicated, or summoned to judgment outside or beyond certain places, by apostolic letters not making full and express mention, word for word, of the indult of this kind;
22 and whatsoever other privileges, indulgences and apostolic letters, under whatsoever tenors and forms in whatsoever manner granted, confirmed and renewed, by which the execution of these present letters, and of the jurisdiction of the same cardinals in the aforesaid matters might be hindered or deferred in any way, which, as to this, we decree to be of no avail or ought to be of no avail to them or to any of them.
23 § 13. Let no one whatsoever presume to infringe this page of our constitution, deputation, reservation, concession, statute, ordinance and decree.
24 Given at Rome at St. Mark's, in the year of the Lord's Incarnation 1542, on the twelfth day before the calends of August, in the eighth year of our pontificate.
XLIV.
25 jurisdiction of the cardinal archbishop and judge of causes of a capital nature of the canons and other persons of the Church of St. Peter, Prince of the Apostles, of the City or concerning their interest in 1
Traduzione automatica, non rivista. Fa fede il testo originale.