Expositions on the Book of Psalms 126
126.1 Psalm CXXVI PL 36, 1667
1. …How man had come into captivity, let us ask the Apostle Paul.…For he saith: “For we know that the Law is spiritual, but I am carnal, sold under sin.” Behold whence we became captives; because we were sold under sin. Who sold us? We ourselves, who consented to the seducer. We could sell ourselves; we could not redeem ourselves. We sold ourselves by consent of sin, we are redeemed in the faith of righteousness. For innocent blood was given for us, that we might be redeemed. Whatsoever blood he shed in persecuting the righteous, what kind of blood did he shed? Righteous men’s blood, indeed, he shed; they were Prophets, righteous men, our fathers, and Martyrs. Whose blood he shed, yet all coming of the offspring of sin. One blood he shed of Him who was not justified, but born righteous: by shedding that blood, he lost those whom he held. For they for whom innocent blood was given were redeemed, and, turned back from their captivity, they sing this Psalm.
[«vers.» 1.] Inter omnia cantica quibus est titulus, «Canticum graduum,» iste psalmus aliquid amplius in titulo accepit, quod additum est, «Salomonis.» Sic enim praenotatur: «Canticum graduum Salomonis.» Itaque fecit nos intentos inusitatior titulus caeteris, ut quaeramus quare sit additum, «Salomonis.» Nam quid sit «Canticum graduum,» non opus est saepe repetere; plura enim dicta sunt hinc, quia cantat ascendentis vox in affectu pietatis et charitatis ad illam supernam Jerusalem, cui suspiramus quamdiu peregrinamur, et ubi laetabimur cum a peregrinatione redierimus. Ascendit ad hanc omnis qui proficit; cadit ab hac omnis qui deficit. Nec pedibus ascendere quaeras, nec pedibus te descendere putes: amando Deum, ascendis; amando saeculum, cadis. Sunt ergo ista cantica amantium, quodam sancto desiderio flagrantium. Ardent qui ista cantant ex corde, quorum etiam cor ardens invenitur in moribus, in bona conversatione, in operibus secundum praecepta Dei, in contemptu temporalium, in charitate aeternorum. Sed quare sit additum, «Salomonis,» quantum inspiraverit Dominus, dicam Charitati vestrae.
126.2 PL 36, 1667
2. “When the Lord turned back the captivity of Sion, we became as those that are comforted” (ver. 1). He meant by this to say, we became joyful. When? “When the Lord turned back the captivity of Sion.” What is Sion? Jerusalem, the same is also the eternal Sion. How is Sion eternal, how is Sion captive? In angels eternal, in men captive. For not all the citizens of that city are captives, but those who are away from thence, they are captives. Man was a citizen of Jerusalem, but sold under sin he became a pilgrim. Of his progeny was born the human race, and the captivity of Sion filled all lands. And how is this captivity of Sion a shadow of that Jerusalem? The shadow of that Sion, which was granted to the Jews, in an image, in a figure, was in captivity in Babylonia, and after seventy years that people turned back to its own city.…But when all time is past, then we return to our country, as after seventy years that people returned from the Babylonish captivity, for Babylon is this world; since Babylon is interpreted “confusion.”…So then this whole life of human affairs is confusion, which belongeth not unto God. In this confusion, in this Babylonish land, Sion is held captive. But “the Lord hath turned back the captivity of Sion.” “And we became,” he saith, “as those that are comforted.” That is, we rejoiced as receiving consolation. Consolation is not save for the unhappy, consolation is not save for them that groan, that mourn. Wherefore, “as those that are comforted,” except because we are still mourning? We mourn for our present lot, we are comforted in hope: when the present is passed by, of our mourning will come everlasting joy, when there will be no need of consolation, because we shall be wounded with no distress. But wherefore saith he “as” those that are comforted, and saith not comforted? This word “as,” is not always put for likeness: when we say “As,” it sometimes refers to the actual case, sometimes to likeness: here it is with reference to the actual case.…Walk therefore in Christ, and sing rejoicing, sing as one that is comforted; because He went before thee who hath commanded thee to follow Him.
Salomon erat tempore suo filius David, magnus ille, per quem multa sancta praecepta et salubria monita et divina sacramenta Spiritus sanctus in divinis Litteris operatus est. Nam ipse Salomon mulierum amator fuit, et reprobatus est a Deo: et usque adeo laqueus illi fuit illa cupiditas, ut a mulieribus etiam idolis sacrificare cogeretur, sicut de illo Scriptura testis est . Sed si illo cadente, quae per illum dicta sunt, delerentur; judicaretur quia ipse dixerat, non per illum dicta erant. Optime igitur etiam hoc egit misericordia Dei et Spiritus ejus, ut quidquid boni per Salomonem dictum est, Deo tribueretur; peccatum autem hominis homini. Quid mirum quia in populo Dei cecidit Salomon? In paradiso non cecidit Adam? Non cecidit de coelo angelus, et diabolus factus est? Ideo docemur in nullo hominum spem esse ponendam. Quia et iste Salomon aedificaverat templum Domino , in typo quidem et in figura futurae Ecclesiae et corporis Domini; unde dicit in Evangelio, «Solvite templum hoc, et in triduo excitabo illud» : quia ergo ipse aedificaverat illud templum, aedificavit sibi templum verus Salomon Dominus noster Jesus Christus, verus pacificus. Nomen enim Salomonis interpretatur Pacificus: est autem ille verus pacificus, de quo dicit Apostolus, «Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum.» Ipse est verus pacificus, qui duos parietes e diverso venientes in se copulavit, quibus factus est lapis angularis, venienti populo ex circumcisione credentium, et venienti populo ex praeputio Gentium et ipsorum credentium; fecit unam Ecclesiam de duobus populis, factus est illis lapis angularis , et ideo vere pacificus. Quia ergo ille verus Salomon; Salomon autem ille filius David de muliere Bethsabee , rex Israel, figuram gestabat hujus pacifici, quando templum aedificavit: ideo ne illum putes Salomonem qui aedificavit domum Deo, alium Salomonem tibi ostendens Scriptura sic coepit in Psalmo: «Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam.» Dominus ergo aedificat domum, Dominus Jesus Christus aedificat domum suam. Laborant multi in aedificando; sed si non ille aedificet, «in vanum laboraverunt aedificantes eam.» Qui sunt qui laborant aedificantes? Omnes qui in Ecclesia praedicant verbum Dei, ministri Sacramentorum Dei. Omnes currimus, omnes laboramus, omnes aedificamus modo; et ante nos cucurrerunt, laboraverunt, aedificaverunt: sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt, aedificantes eam.» Ideo quosdam videntes ruere Apostoli, et proprie Paulus ait: «Dies observatis, et annos, et menses, et tempora; timeo vos», «ne forte sine causa laboraverim in vos» . Quia noverat se intus a Domino aedificari, plangebat istos, quia sine causa laboraverat in eis. Nos ergo loquimur foris, ille aedificat intus. Quomodo audiatis, nos advertimus; quid cogitetis, ille solus novit qui cogitationes vestras videt. Ipse aedificat, ipse monet, ipse terret, ipse intellectum aperit, ipse ad fidem applicat sensum vestrum: et tamen laboramus et nos tanquam operarii; sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam.»
126.3 PL 36, 1668
3. “Then was our mouth filled with joy, and our tongue with exultation” (ver. 2). That mouth, brethren, which we have in our body, how is it “filled with joy”? It useth not to be “filled,” save with meat, or drink, or some such thing put into the mouth. Sometimes our mouth is filled; and it is more that we say to your holiness, when we have our mouth full, we cannot speak. But we have a mouth within, that is, in the heart, whence whatsoever proceedeth, if it is evil, defileth us, if it is good, cleanseth us. For concerning this very mouth ye heard when the Gospel was read. For the Jews reproached the Lord, because His disciples ate with unwashen hands. They reproached who had cleanness without; and within were full of stains. They reproached, whose righteousness was only in the eyes of men. But the Lord sought our inward cleanness, which if we have, the outside must needs be clean also. “Cleanse,” He saith, “the inside,” and “the outside shall be clean also.”…
Quae autem domus Dei, et ipsa civitas. Domus enim Dei, populus Dei; quia domus Dei, templum Dei. Et quid dicit Apostolus? «Templum enim Dei sanctum» «est, quod estis vos» . Omnes autem fideles, quae est domus Dei, non solum qui modo sunt, sed et qui ante nos fuerunt et jam dormierunt, et qui post nos futuri sunt, adhuc qui nasci habent in rebus humanis usque in finem saeculi, congregati in unum fideles innumerabiles, sed Domino numerati, de quibus dicit Apostolus, «Novit Dominus qui sunt ejus» ; grana illa quae modo gemunt inter paleas, quae massam unam factura sunt, quando area in fine fuerit ventilata : omnis ergo numerus fidelium sanctorum, ex hominibus commutandorum ut fiant aequales Angelis Dei, adjuncti etiam ipsi Angelis, qui modo non peregrinantur, sed exspectant nos quando a peregrinatione redeamus; omnes simul unam domum Dei faciunt, et unam civitatem. Ipsa est Jerusalem. Habet custodes: quomodo habet aedificantes, laborantes ut aedificetur; sic habet et custodientes. Nam ad custodiam pertinet quod dicit Apostolus: «Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a castitate quae est in Christo» . Custodiebat, custos erat; vigilabat, quantum poterat, super eos quibus praeerat. Et episcopi hoc faciunt. Nam ideo altior locus positus est episcopis, ut ipsi superintendant, et tanquam custodiant populum. Nam et graece quod dicitur episcopus, hoc latine superintentor interpretatur; quia superintendit, quia desuper videt. Quomodo enim vinitori altior fit locus ad custodiendam vineam, sic et episcopis altior locus factus est. Et de isto alto loco periculosa redditur ratio, nisi eo corde stemus hic, ut humilitate sub pedibus vestris simus, et pro vobis oremus, ut qui novit mentes vestras ipse custodiat. Quia nos intrantes vos et exeuntes possumus videre; usque adeo autem non videmus quid cogitetis in cordibus vestris, ut neque quid agatis in domibus vestris videre possimus. Quomodo ergo custodimus? Quomodo homines; quantum possumus, quantum accepimus. Et quia nos sicut homines custodimus, et perfecte custodire non possumus, ideo sine custode remanebitis? Absit. Nam ubi est ille de quo dicitur, «Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam?» Laboramus in custodiendo, sed vanus est labor noster, nisi ille custodiat qui videt cogitationes vestras. Custodit ille cum vigilatis, custodit et cum dormieritis. Ille enim dormivit in cruce semel, et surrexit; jam non dormit. Estote Israel; quia non dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel . Eia, fratres, si volumus sub umbra alarum Dei custodiri, simus Israel. Custodimus enim vos ex officio dispensationis; sed custodiri volumus vobiscum. Tanquam vobis pastores sumus, sed sub illo Pastore vobiscum oves sumus. Tanquam vobis ex hoc loco doctores sumus; sed sub illo uno Magistro in hac schola vobiscum condiscipuli sumus.
126.4 PL 36, 1669
4. But let us return to what was just now read from the Gospel, relating to the verse before us, “Our mouth was filled with joy, and our tongue with delight:” for we are inquiring what mouth and what tongue. Listen, beloved brethren. The Lord was scoffed at, because His disciples ate with unwashed hands. The Lord answered them as was fitting, and said unto the crowds whom He had called unto Him, “Hear ye all, and understand: not that which goeth into the mouth defileth a man; but that which cometh out of the mouth, this defileth a man.” What is this? when He said, what goeth into the mouth, He meant only the mouth of the body. For meat goeth in, and meats defile not a man; because, “All things are clean to the clean;” and, “every creature of God is good, and none to be refused, if it be received with thanksgiving.”…
[«vers.» 2.] Si volumus custodiri ab illo qui humiliatus est propter nos, et exaltatus est ad custodiendos nos, humiles simus. Nemo sibi arroget aliquid. Nemo habet aliquid boni, nisi ab illo acceperit, qui solus bonus est. Qui autem sibi voluerit arrogare sapientiam, stultus est. Sit humilis, ut veniat sapientia et illuminet illum. Si autem antequam veniat in illum sapientia, putat se esse sapientem; ante lucem surgit, et ambulat in tenebris. Et quid audit in isto psalmo? «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Quid est, «In vanum est vobis ante lucem surgere?» Si surgatis antequam surgat lux, necesse est ut in vanitate remaneatis, quia in tenebris eritis. Surrexit lux nostra Christus; bonum est tibi ut surgas post Christum, non surgas ante Christum. Qui surgunt ante Christum? Qui se volunt praeponere Christo. Et qui sunt qui se volunt praeponere Christo? Qui volunt hic excelsi esse, ubi humilis ille fuit. Sint ergo hic humiles, si volunt ibi esse excelsi, ubi Christus excelsus est. Ait enim de iis qui illi adhaeserant fide, in quibus et nos sumus, si et nos in illum puro corde credimus: «Pater,» inquit, «quos mihi dedisti, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum» . Magnum donum, magna gratia, magna promissio, fratres mei! Et quis non vult esse cum Christo, ubi est Christus? Sed jam excelsus Christus: vis ibi esse ubi est excelsus? Esto humilis, ubi et ille humilis fuit. Propterea illis dicit ipsa lux: «Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum» . Qui volebant discipuli esse super magistrum; et servi volebant esse super dominum suum, ante lucem volebant surgere; in vanum ibant, quia non post lucem ibant. Illis ergo dicit iste psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Tales erant filii Zebedaei, qui antequam humiliarentur secundum passionem Domini, jam sibi loca eligebant, ubi sederent, unus ad dexteram, alter ad sinistram: ante lucem volebant surgere; ideo in vanum ibant. Revocavit illos Dominus ad humilitatem, cum hoc audiret, et ait illis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» . Ego veni humilis esse, et vos ante me vultis esse excelsi? Qua ego eo, illac sequimini, ait. Nam si hac vultis ire, qua ego non eo, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et Petrus ante lucem surrexerat, quando consilium Domino dare volebat, ut non pateretur pro nobis. Dixerat enim ille de passione sua, in qua salvi futuri eramus, de ipsa humilitate; humilis enim passus est: cum ergo de passione sua futura diceret, expavit Petrus, qui illum paulo ante dixerat Filium Dei; timuit ne moreretur, et ait illi, «Absit a te, Domine; propitius esto tibi: non fiet istud.» Ante lucem volebat surgere, et luci consilium dare. Sed quid fecit Dominus? Fecit illum ut post lucem surgeret: «Redi post me, satanas» . Ideo enim satanas, quia ante lucem vis surgere. «Redi post me,» ut ego praecedam, tu sequaris: qua ego eo, illac eas; non qua tu vis ire, illac me velis ducere.
126.5 PL 36, 1670
5. Guard the mouth of thy heart from evil, and thou wilt be innocent: the tongue of thy body will be innocent, thy hands will be innocent; even thy feet will be innocent, thy eyes, thy ears, will be innocent; all thy members will serve under righteousness, because a righteous commander hath thy heart. “Then shall they say among the heathen, the Lord hath done great things for them.”
Ergo illis qui volebant ante lucem surgere dicit Psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et quando surgemus? Cum fuerimus humiliati: «Surgite» «posteaquam sedistis.» Surrectio exaltationem significat, sessio humilitatem significat. Aliis locis intelligitur sessio in honore judicandi, aliis locis humilitatem ostendit. Quomodo in honore judicandi sessio? «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Quomodo in signo humilitatis sessio? «Hora sexta Dominus fatigatus sedit ad puteum» . Fatigatio Domini, infirmitas Domini fuit, infirmitas virtutis, infirmitas sapientiae: sed ipsa infirmitas, humilitas. Ergo si sedit ex infirmitate, sessio illa humilitatem significat. Et ipsa sessio ipsius, id est humilitas ipsius, ipsa nos fecit salvos; quia, «Quod infirmum est Dei, fortius est quam homines.» . Ideo dicit in quodam psalmo: «Domine, tu cognovisti sessionem meam, et resurrectionem meam» ; id est humilitatem meam, et exaltationem meam. Quid ergo vos ante lucem vultis exaltari, o filii Zebedaei? Sic enim loquamur, et ipsos potius nominemus, qui non nobis irascuntur; quia ideo de illis ista conscripta sunt, ut alii caverent superbiam in qua ipsi correpti sunt. Quid ergo vultis «ante lucem surgere? In vanum est vobis.» Exaltari vultis, antequam humiliemini? Dominus ipse vester, qui est lux vestra, humiliatus est ut exaltaretur. Audite Paulum dicentem: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Quare illi non erat rapina? Quia natura erat, quia hoc natus erat, ut esset aequalis illi a quo genitus est. Sed quid fecit? Propter nos «semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo. Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis.» Haec est sessio ipsius. Sed audi resurrectionem: «Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen» . Jam vos ad illud nomen festinatis; «surgite,» sed «posteaquam sedistis.» Surgere vultis, sed primo sedete: et surgens ab humilitate, pervenis ad regnum. Nam si praeripis regnum, cadis a regno antequam surgas. «Potestis bibere,» inquit, «calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi: «Possumus.» Et ille: «Calicem,» inquit, «meum bibetis; sedere autem ad dexteram, vel ad sinistram meam,» ait, «non est meum dare vobis: aliis paratum est a Patre meo» . Quid est, «non est meum dare vobis?» Non est meum dare superbis; hoc enim adhuc erant. Sed si vultis illud accipere, nolite esse quod estis. «Aliis paratum est;» et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, Alii estote? Prius humiliamini, qui jam vultis exaltari. Intellexerunt ergo humilitatem profuturam sibi, et correcti sunt. Ergo et nos hoc audiamus, quia hoc dicit psalmus iste: «Surgite posteaquam sedistis.»
126.6 PL 36, 1671
6. “Yea, the Lord hath done great things for us already, whereof we rejoice” (ver. 3). Consider, my brethren, if Sion doth not at present say this among the heathen, throughout the whole world; consider if men are not running unto the Church. In the whole world our redemption is received; Amen is answered. The dwellers in Jerusalem, therefore, captive, destined to return, pilgrims, sighing for their country, speak thus among the heathen. What do they say? “The Lord hath done great things for us, whereof we rejoice.” Have they done anything for themselves? They have done ill with themselves, for they have sold themselves under sin. The Redeemer came, and did the good things for them.
Sed ne quis putet se ad hoc sedere ut honoretur; ut ostenderet quia sessione ista humilitatem voluit commendare; ne quis se putaret jussum esse sedere aut ad judicandum, aut ad epulandum et gaudendum, et majorem superbiam ibi quaereret; in significationem humilitatis addidit, «Qui manducatis panem doloris.» Illi ergo manducant panem doloris, qui gemunt in ista peregrinatione. Ipsi sunt in convalle plorationis. Ascensiones enim facit Deus in corde. Sed ubi illas disponit? «Ascensiones,» inquit, «in corde ejus disposuit.» Quis? Deus. Si ascensiones in corde, ideo cantant canticum graduum. Humiliemur in saeculo: ascendamus. Quomodo? Corde. Quia ipsa ascensio cordis, a convalle plorationis surgit. «In convalle,» inquit, «plorationis» . Quomodo erecti sunt montes, sic sederunt convalles: convalles enim dicuntur loca depressa terrarum: colles autem eminentiora loca, minus tamen quam montes; multum excelsa loca terrarum montes dicuntur. Parum est: non ait, A colle surgite; nec ait, a campo; sed, a convalle, ut sit aliquid humilius quam campus est. Si ergo in convalle plorationis manducas panem doloris, et dicis, «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus» ? bene surgis, quia sedisti.
126.7 PL 36, 1672
7. “Turn our captivity, O Lord, as the torrents in the south” (ver. 4). Consider, my brethren, what this meaneth.…As torrents are turned in the south, so turn our captivity. In a certain passage Scripture saith, in admonishing us concerning good works, “Thy sins also shall melt away, even as the ice in fair warm weather.” Our sins therefore bound us. How? As the cold bindeth the water that it run not. Bound with the frost of our sins, we have frozen. But the south wind is a warm wind: when the south wind blows, the ice melts, and the torrents are filled. Now winter streams are called torrents; for filled with sudden rains they run with great force. We had therefore become frozen in captivity; our sins bound us: the south wind the Holy Spirit hath blown: our sins are forgiven us, we are released from the frost of iniquity; as the ice in fair weather, our sins are melted. Let us run unto our country, as the torrents in the south.…
Et quasi diceres, Quando surgemus? modo jubemur sedere; quando erit nostra surrectio, quando fuit Domini. Ad eum attende, qui te praecessit: nam si non ipsum attendis, in vanum est tibi ante lucem surgere. Ipse quando exaltatus est? Cum mortuus est. Ergo et tuam exaltationem post mortem spera, in resurrectione mortuorum spera, quia ille resurrexit et ascendit. Sed ubi dormivit? In cruce. Quando dormivit in cruce, signum gestabat, imo implebat quod significatum est in Adam: quia cum dormiret Adam, costa illi detracta est, et Eva facta est ; sic et Domino cum dormiret in cruce, latus ejus lancea percussum est , et Sacramenta profluxerunt, unde facta est Ecclesia. Ecclesia enim conjux Domini facta est de latere, quomodo Eva facta est de latere. Sed quomodo illa non est facta nisi de latere dormientis, sic ista non est facta nisi de latere morientis. Si ergo ille non resurrexit nisi mortuus, tu exaltationem speras nisi post hanc vitam? Sed ut doceat te iste psalmus, quasi interrogares, Quando surgam? fortassis priusquam sedero? «Cum dederit,» inquit, «dilectis ejus somnum.» Dat hoc Deus, cum dormierint dilecti ejus; tunc surgent dilecti ejus, id est Christi. Omnes enim surgent, sed non quomodo dilecti ejus. Omnium est resurrectio mortuorum; sed quid ait Apostolus? «Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur» . Resurgunt illi ad poenas; resurgimus nos quomodo resurrexit Dominus noster, ut sequamur caput nostrum, si membra ipsius sumus. Si autem membra ejus sumus, tunc sumus dilecti ejus, tunc ad nos pertinet illa resurrectio quae praecessit in Domino, ut lux surrexerit ante nos, nos post lucem: quia in vanum est nobis ante lucem surgere, id est, altitudinem quaerere antequam moriamur; cum Christus lux nostra non sit exlatatus in carne, nisi posteaquam mortuus est. Constituti ergo membra ejus, et in membris ejus dilecti ejus, cum somnum acceperimus, tunc surgemus in resurrectione mortuorum. Unus resurrexit, jam non moriturus. Resurrexit Lazarus , sed moriturus; resurrexit filia archisynagogi , sed moritura; resurrexit filius viduae , sed moriturus: resurrexit Christus, non moriturus. Audi Apostolum: «Christus resurgens ex mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur» . Talem spera resurrectionem; et propter hoc esto christianus, non propter felicitatem terrae hujus. Nam si propter felicitatem vitae hujus vis esse christianus, quando illa lux tua non hic quaesivit mundanam felicitatem; ante lucem vis surgere; necesse est ut in tenebris perseveres. Mutare, sequere lucem tuam; qua resurrexit, surge: sede prius, et sic surge, «cum dederit somnum dilectis ejus.»
126.8 PL 36, 1673
8. For the next words are, “They that sow in tears, shall reap in joy” (ver. 5). In this life, which is full of tears, let us sow. What shall we sow? Good works. Works of mercy are our seeds: of which seeds the Apostle saith, “Let us not be weary in well doing; for in due season we shall reap if we faint not.” Speaking therefore of almsgiving itself, what saith he? “This I say; he that soweth sparingly, shall reap also sparingly.” He therefore who soweth plentifully, shall reap plentifully: he who soweth sparingly, shall reap also sparingly: and he that soweth nothing, shall reap nothing. Why do ye long for ample estates, where ye may sow plentifully? There is not a wider field on which ye can sow than Christ, who hath willed that we should sow in Himself. Your soil is the Church; sow as much as ye can. But thou hast not enough to do this. Hast thou the will? As what thou hadst would be nothing, if thou hadst not a good will; so do not despond, because thou hast not, if thou hast a good will. For what dost thou sow? Mercy. And what wilt thou reap? Peace. Said the Angels, Peace on earth unto rich men? No, but, “Peace on earth unto men of a good will.” Zacchæus had a strong will, Zacchæus had great charity.…Did then that widow who cast her two farthings into the treasury, sow little? Nay, as much as Zacchæus. For she had narrower means, but an equal will. She gave her two mites with as good a will as Zacchæus gave the half of his patrimony. If thou consider what they gave, thou wilt find their gifts different; if thou look to the source, thou wilt find them equal; she gave whatever she had, and he gave what he had.…But if they are beggars whose profession is asking alms, in trouble they also have what to bestow upon one another. God hath not so forsaken them, but that they have wherein they may be tried by their bestowing of alms. This man cannot walk; he who can walk, lendeth his feet to the lame; he who seeth, lendeth his eyes to the blind; and he who is young and sound, lendeth his strength to the old or the infirm, carrieth him: the one is poor, the other is rich.
[«vers» 3.] Quasi quaereres iterum, Quibus dilectis? «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quando dicit, «fructus ventris;» parturiti sunt filii isti. Est quaedam mulier, in qua spiritualiter ostenditur quod dictum est Evae: «In gemitu parturies.» Parit enim Ecclesia filios conjux Christi; et si parit, parturit. In cujus figura etiam Eva «mater vivorum» appellata est . In membris parturientis erat ille qui dicebat: «Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis» . Sed non frustra parturivit, nec frustra peperit: erit semen sanctum in resurrectione mortuorum; abundabunt justi, qui diffusi sunt modo toto orbe terrarum. Gemit illos Ecclesia, parturit illos Ecclesia: in illa autem resurrectione mortuorum apparebit partus Ecclesiae, transiet dolor et gemitus. Et quid dicetur? «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Hujus «fructus», non, hic fructus; «merces» hujus «fructus ventris.» Quae est ipsa merces? Resurgere a mortuis. Quae est ipsa merces? Surgere, posteaquam sedisti. Quae est ipsa merces? Laetari posteaquam manducasti panem doloris. Cujus ventris? Ecclesiae: in cujus ventre, quia ejus typum Rebecca gestabat, duo illi gemini tanquam duo populi luctabantur . Una mater in visceribus suis dissentientes fratres nondum natos continebat: pulsabant materna viscera discordiis internis; gemebat illa, vim patiebatur; sed pariens discernebat quos geminos praegnans pertulerat. Sic et modo, fratres, quamdiu gemitus datus est Ecclesiae, quamdiu parturit Ecclesia, ipsi sunt intus et boni et mali. Fructus autem ventris in Jacob erat, quia ipsum dilexit mater. «Jacob dilexi,» dicit Deus, «Esau autem odio habui» . Ambo de uno utero processerunt; unus amari meruit, alius reprobari. In dilectis ergo ejus fructus erit. Ergo «merces fructus ventris.»
126.9 PL 36, 1673
9. Sometimes also the rich man is found to be poor, and something is bestowed upon him by the poor. Somebody cometh to a river, so much the more delicate as he is more rich; he cannot pass over: if he were to pass over with bare limbs, he would catch cold, would be ill, would die: a poor man more active in body cometh up: he carries the rich man over; he giveth alms unto the rich. Think not therefore those only poor, who have not money.…Thus love ye, thus be ye affectioned unto one another. Attend not solely to yourselves: but to those who are in want around you. But because these things take place in this life with troubles and cares, faint not. Ye sow in tears, ye shall reap in joy.
[«vers» 4.] «Sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum.» Unde enim facta est haereditas ista, fratres? unde facta est tam multa haereditas, de qua dici habet in fine, «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris?» Excussi sunt quidam de manu Domini, tanquam sagittae, et ierunt longe, et totam terram impleverunt, unde pullulant sancti. Nam ipsa est haereditas de qua dicitur: «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae» . Et quomodo ista possessio pertenditur et crescit usque ad fines terrae? Quia «sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum.» De arcu excutiuntur sagittae, et quanto fortior excusserit, tanto longius vadit sagitta. Quid autem fortius excutiente Domino? De arcu suo mandat Apostolos suos: non potuit esse residuum, quo non perveniret sagitta a tam forti excussa; pervenit usque ad fines terrae. Ideo non ultra, quia nihil est ultra generis humani. Nam tantas vires ille habet, ut etiam si ultra esset quo pertenderet sagitta, excuteret illuc sagittam. Sic sunt autem filii excussorum, quomodo et illi excussi. Quaesitum est enim de hoc verbo etiam ab iis qui ante nos ista tractarunt, quare filii excussorum dicti sunt, vel qui sunt intelligendi filii excussorum; et quibusdam visum est, sicut modo dixi, filios excussorum, filios esse Apostolorum.
126.10 PL 36, 1674
10. How, my brethren? When the farmer goeth forth with the plough, carrying seed, is not the wind sometimes keen, and doth not the shower sometimes deter him? He looketh to the sky, seeth it lowering, shivers with cold, nevertheless goeth forth, and soweth. For he feareth lest while he is observing the foul weather, and awaiting sunshine, the time may pass away, and he may not find anything to reap. Put not off, my brethren; sow in wintry weather, sow good works, even while ye weep; for, “They that sow in tears, shall reap in joy.” They sow their seed, good will, and good works. “They went on their way and wept, casting their seed” (ver. 6). Why did they weep? Because they were among the miserable, and were themselves miserable. It is better, my brethren, that no man should be miserable, than that thou shouldest do alms.…Nevertheless, as long as there are objects for its exercise, let us not fail amid those troubles to sow our seed. Although we sow in tears, yet shall we reap in joy. For in that resurrection of the dead, each man shall receive his own sheaves, that is, the produce of his seed, the crown of joys and of delight. Then will there be a joyous triumph, when we shall laugh at death, wherein we groaned before: then shall they say to death, “O death, where is thy strife? O death, where is thy sting?” But why do they now rejoice? Because “they bring their sheaves with them.”
Intendat paululum Charitas vestra. Quaesitum est quare excussi Apostoli: dictum est a quibusdam, ideo illos appellatos excussos, quia praecepit eis Dominus, «Si exieritis de civitate in qua non audiunt vos, excutite pulverem de pedibus vestris» . Sed ait alius, Non ergo «filii excussorum» dici debuerunt, sed filii excutientium: excutientes enim illos fecit Dominus, quibus dixit, «Excutite pulverem de pedibus vestris;» non excussos. Subtiliter quidem quasi contradicere voluit praecedenti sententiae, ille a quo jam ista tractata et dicta erant: verumtamen nos, quantum adjuvat Dominus, quaerentes quomodo recte dici potuerint etiam excussi, quibus ait Dominus, «Excutite pulverem de pedibus vestris;» invenimus non absurde dici potuisse. Quamvis enim ipsi excuterent, se ipsos excutiebant. Hoc dico: qui excutit, aut se excutit, aut aliquid aliud: si aliquid aliud excutiat, excutiens est, excussus non est; si autem se excutiat, et excutiens est et excussus. Intendite; hoc planius dicam, si potuero. Si aliud excutiat, excutiens est, non excussus; si ab alio excutiatur, excussus est, non excutiens: si autem excutiat seipsum, excutiens est, quia excutit se; et excussus, quia excutitur a se. Quaeritur ergo quos excusserint Apostoli? Utique seipsos: a pedibus enim suis pulverem excusserunt. Sed ait aliquis: Non se excusserunt, sed pulverem. Hoc plane calumniose dicitur. Duobus enim modis dicimus aliquid excuti; sive illud quod inde excutitur, sive illud unde excutitur. Nam et, Excussus est pulvis, dicimus; et, excussa est vestis. Tenent aliqui et excutiunt vestem, et exsilit inde pulvis qui inhaeserat. Quid dicis de pulvere? Excussus est pulvis. Quid dicis de veste? Excussa est vestis. Si ergo et quod inde excutiendo exsiliit, et illud unde exsiliit quod inhaeserat, excussum dicitur; et pulvis excussus est, et Apostoli excussi sunt. Quare ergo non dicantur «filii excussorum» filii Apostolorum?
126.11 PL 36, 1675
11. In this Psalm we have chiefly exhorted you to do deeds of alms, because it is thence that we ascend; and ye see that he who ascendeth, singeth the song of steps. Remember: do not love to descend, instead of to ascend, but reflect upon your ascent: because he who descended from Jerusalem to Jericho fell among thieves.…The Samaritan as He passed by slighted us not: He healed us, He raised us upon His beast, upon His flesh; He led us to the inn, that is, the Church; He entrusted us to the host, that is, to the Apostle; He gave two pence, whereby we might be healed, the love of God, and the love of our neighbour. The Apostle spent more; for, though it was allowed unto all the Apostles to receive, as Christ’s soldiers, pay from Christ’s subjects, that Apostle, nevertheless, toiled with his own hands, and excused the subjects the maintenance owing to him. All this hath already happened: if we have descended, and have been wounded; let us ascend, let us sing, and make progress, in order that we may arrive.
Sed est alia sententia quam praetermittere non debemus. Ideo enim forte obscurius positum est, ut multos intellectus generet, et ditiores discedant homines, quia clausum invenerunt quod multis modis aperiretur, quam si uno modo apertum invenirent. Dicimus excuti etiam aliquid, ut exeat inde quod forte absconditum est. Aliter enim dicimus excuti vestem, ut excutiant inde pulverem; et aliter dicimus excuti saccum, ut illud quod intus latebat, exeat. Ergo intelligo, fratres, quantum possum, filios excussorum fortasse ipsos Apostolos dictos, filios Prophetarum. Prophetae enim clausa sacramenta et operta continebant: excussi sunt, ut inde manifesta procederent. Puta ergo prophetam dixisse, sicut et dixit: «Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui; Israel autem me non cognovit» . Hoc mihi interim ad praesens occurrit, quod de propheta dicerem: si aliud occurrisset, hoc dixissem. Hoc autem audiens homo, si asinum et bovem, et pecora et jumenta quae videt, cogitaverit; nescio quid intus tanquam in involucro positum forinsecus pertractabit; quid ibi sit nescit. Asinus et bos aliquid significant. Quid ergo dicitur homini jam pronuntiare volenti? Exspecta; clausum est quod tangis, excute involucrum: Propheta nescio quid illis velaminibus nominum texit; et nescio quem asinum, nescio quem hovem significat. Nam asinus in figura populi Dei, jumentum Dei est, portans sessorem Dominum ne erret in via: et bos ille de quo dicit Apostolus, «Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum,» dixit? «Sed propter nos Scriptura dicit» . Omnis ergo qui praedicat verbum Dei, monet, objurgat, terret; triturat aream, et bovis implet officium. Veniebat bos de gente Judaeorum; inde enim praedicatores Apostoli: veniebat et asinus de gente praeputii, id est a Gentibus. Venit enim ut portaret Dominum: et ideo in asino sedit Dominus, qui nunquam portaverat hominem; quoniam ad Gentes Lex non erat missa, nec Prophetae. Ergo quia Dominus noster Jesus Christus cibaria nostra voluit esse, et propterea natus in praesepio collocatus est; «Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui.» Sed numquid ista exirent, nisi saccus excuteretur? Nisi prophetia involuta, accedente diligentia discuteretur, numquid operta exirent ad nos? Omnia ergo ista clausa erant, antequam veniret Dominus. Venit Dominus et excussit illa clausa, et manifestata sunt; excussi sunt Prophetae, et generati sunt Apostoli. Quia ergo excussis Prophetis generati sunt, Apostoli filii sunt excussorum. Ipsi in manu potentis positi tanquam sagittae, pervenerunt usque in fines terrae. Unde dici habet in fine: «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quia ideo de finibus terrae colligitur ista haereditas: quia, «Sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum;» id est, filii Prophetarum Apostoli fuerunt quasi sagittae in manu potentis. Si potens ille, potenter excussit; si potenter excussit, usque in fines terrae pervenerunt quos excussit.