Miseries shal be so great, 8. and shal come so presently, 16. that few shal escape, and those also shal be in great terrour, and affliction.
1And the word of the Lord came to me, saying:Il Signore parlommi, e disse:AND the word of our Lord was made to me, saying:Et factus est sermo Domini ad me, dicens: 2And thou son of man, thus saith the Lord God to the land of Israel: The end is come, the end is come upon the four quarters of the land.Or tu figliuolo dell'uomo, queste cose dice il Signore Dio alla terra d'Israele: Il fine viene, viene il fine per tutte le quattro parti di questa terra.And thou sonne of man, thus saith our Lord God to the land of Israel: The end is come, come is the end vpon the foure quarters of the land.Et tu, fili hominis, hæc dicit Dominus Deus terræ Israël: Finis venit: venit finis super quatuor plagas terræ. 3Now is an end come upon thee, and I will send my wrath upon thee, and I will judge thee according to thy ways: and I will set all thy abominations against thee.Adesso è il fine per te, e io rovescerò il furor mio contro di te, e ti giudicherò secondo il tuo operare, e porrò davanti a te tutte le tue abbominazioni.Now an end vpon thee, and I wil send my furie vpon thee: and I wil iudge thee according to thy wayes: and I wil lay against thee al thine abominations.Nunc finis super te, et immittam furorem meum in te: / et judicabo te juxta vias tuas, / et ponam contra te omnes abominationes tuas. 4And my eye shall not spare thee, and I will shew thee no pity: but I will lay thy ways upon thee, and thy abominations shall be in the midst of thee: and you shall know that I am the Lord.E l'occhio mio non si impietosirà sopra di te, e non avrò misericordia, ma sopra di te porrò le opere tue, e le tue abbominazioni saranno in mezzo a te, e conoscerete, che io sono il Signore.And vpon thee mine eye shal not spare, and I wil not haue mercie: but I wil lay thy waies vpon thee, and thyne abominations shal be in the middes of thee: and you shal know that I am the Lord.Et non parcet oculus meus super te, et non miserebor: / sed vias tuas ponam super te, et abominationes tuæ in medio tui erunt, / et scietis quia ego Dominus. 5Thus saith the Lord God: One affliction, behold an affliction is come.Queste cose dice il Signore Dio: L'afflizione unica, l'afflizione ecco che viene:Thus saith our Lord God: One affliction, loe affliction cometh.Hæc dicit Dominus Deus: / Afflictio una, afflictio ecce venit. 6An end is come, the end is come, it hath awaked against thee: behold it is come.Il fine viene, viene il fine, sollecitamente si affretta contro di te, eccolo che viene;An end cometh, there cometh an end, it hath awaked against thee: behold it commeth.Finis venit, venit finis: / evigilavit adversum te, ecce venit.
7Destruction is come upon thee that dwellest in the land: the time is come, the day of slaughter is near, and not of the joy of mountains.Viene lo sterminio sopra di te, che abiti questa terra; il tempo viene, è vicino il dì della strage, e non del tripudio sui monti.Destruction commeth vpon thee, which dwellest in the land: the time commeth, the day of slaughter is nere, and not of the glorie of mountaines.Venit contritio super te, qui habitas in terra: / venit tempus, prope est dies occisionis, / et non gloriæ montium. 8Now very shortly I will pour out my wrath upon thee, and I will accomplish my anger in thee: and I will judge thee according to thy ways, and I will lay upon thee all thy crimes.Or io mi avvicino per versare sopra di te l'ira mia, e sfogherò in te il mio furore, e ti giudicherò secondo le opere tue, e porrò sopra di te tutte le tue scelleratezze;Now streightway I powre out my wrath vpon thee, and I wil accomplish my furie in thee: and I wil iudge thee according to thy wayes, and I wil lay vpon thee al thy wicked deedes.Nunc de propinquo effundam iram meam super te, / et complebo furorem meum in te: / et judicabo te juxta vias tuas, / et imponam tibi omnia scelera tua, 9And my eye shall not spare, neither will I shew mercy: but I will lay thy ways upon thee, and thy abominations shall be in the midst of thee: and you shall know that I am the Lord that strike.E l'occhio mio non s'impietosirà, e non avrò misericordia, ma le opere tue porrò sopra di te, e le tue abbominazioni saranno in mezzo a te, e conoscerete, che io sono il Signore, che punisco.And mine eye shal not spare, neither wil I haue mercie: but I wil lay thy wayes vpon thee, and thine abominations shal be in the middes of thee: and you shal know that I am the Lord that strike.et non parcet oculus meus, / nec miserebor: / sed vias tuas imponam tibi, / et abominationes tuæ in medio tui erunt, / et scietis quia ego sum Dominus percutiens. 10Behold the day, behold it is come: destruction is gone forth, the rod hath blossomed, pride hath budded.Ecco il giorno, ecco che ei viene: lo sterminio s'avanza: la verga ha fiorito, la superbia ha gettati i suoi rami:Behold the day, behold it commeth: destruction is gone forth, the rod hath floorished, pride hath budded.Ecce dies, ecce venit: / egressa est contritio, / floruit virga, germinavit superbia, 11Iniquity is risen up into a rod of impiety: nothing of them shall remain, nor of their people, nor of the noise of them: and there shall be no rest among them.L'iniquità è cresciuta in verga dell'empietà, non avrà scampo nissun di loro, nissuno del popolo, nissuno di e que', che fanno romore; ei non avranno mai requie.Iniquitie is risen in the rodde of impietie: not of them, and not of the people, nor of the sound of them: and there shal be no rest in them.iniquitas surrexit in virga impietatis: / non ex eis, et non ex populo, / neque ex sonitu eorum: / et non erit requies in eis.
12The time is come, the day is at hand: let not the buyer rejoice: nor the seller mourn: for wrath is upon all the people thereof.Viene il tempo, si avvicina il dì: chi compra non si rallegri, e chi vende, non pianga; perocché l'ira sta sopra di tutto il suo popolo;The time commeth, the day is at hand: he that bieth let him not reioyce: and he that selleth, let him not mourne: because wrath vpon al the people therof.Venit tempus, appropinquavit dies: / qui emit, non lætetur, / et qui vendit, non lugeat: / quia ira super omnem populum ejus. 13For the seller shall not return to that which he hath sold, although their life be yet among the living. For the vision which regardeth all the multitude thereof, shall not go back: neither shall man be strengthened in the iniquity of his life.Perocché chi vende non ritornerà ad avere l'effetto venduto, benché sia tuttora tra' vivi: conciossiachè la visione, che è per tutta la sua moltitudine, non sarà senza effetto, e nissuno nella iniqua sua vita troverà suo sostegno.Because he that selleth, shal not returne to that, which he hath sold, and as yet in the liuing the life of them. For the vision shal not goe backe to al the multitude therof: and man in the iniquitie of his life shal not be strengthened.Quia qui vendit, ad id quod vendidit non revertetur: / et adhuc in viventibus vita eorum: / visio enim ad omnem multitudinem ejus non regredietur, / et vir in iniquitate vitæ suæ non confortabitur. 14Blow the trumpet, let all be made ready, yet there is none to go to the battle: for my wrath shall be upon all the people thereof.Date fiato alla tromba: mettansi tutti in ordine: ma alcuno non è, che vada a combattere, perchè l'ira mia sta sopra di tutto il suo popolo.Sound you with the trumpet, let al be prepared, and there is none to go to the battel: for my wrath shal be vpon al the people therof.Canite tuba, præparentur omnes: / et non est qui vadat ad prælium: / ira enim mea super universum populum ejus. 15The sword without: and the pestilence, and the famine within: he that is in the field shall die by the sword: and they that are in the city, shall be devoured by the pestilence, and the famine.Di fuori la spada, e dentro la peste, e la fame: chi è in campagna, morrà di spada, e chi in città, sei divoreranno la peste, e la fame.The sword without: and the pestilence, and famine within: he that is in the filde shal dye by the sword: and they that are in the citie, shal be deuoured with the pestilence, and famine.Gladium foris, et pestis et fames intrinsecus: / qui in agro est, gladio morietur, / et qui in civitate, pestilentia et fame devorabuntur.
16And such of them as shall flee shall escape: and they shall be in the mountains like doves of the valleys, all of them trembling, every one for his iniquity.E si salveranno quei di loro, che fuggiranno, e staranno sui monti quai colombe delle valli tutti pieni di paura, ognuno al riflesso di sua iniquità.And those of them that flee shal be saued: and they shal be in the mountaines as doues of the valleis al trembling, euerie one in his iniquitie.Et salvabuntur qui fugerint ex eis: / et erunt in montibus quasi columbæ convallium omnes trepidi, / unusquisque in iniquitate sua. 17All hands shall be made feeble, and all knees shall run with water.Tutte le braccia saranno fiacche, e tutte le ginocchia vacilleranno.Al handes shal be dissolued, and al knees shal runne with waters.Omnes manus dissolventur, / et omnia genua fluent aquis. 18And they shall gird themselves with haircloth, and fear shall cover them and shame shall be upon every face, and baldness upon all their heads.E si vestiran di cilizi, e saranno ingombri di spavento: in ogni faccia la confusione, e tutte le loro teste saranno calve.And they shal gird themselues with hearecloathes, and feare shal couer them, and in euerie face confusion, and vpon al their heades baldnes.Et accingent se ciliciis, / et operiet eos formido: / et in omni facie confusio, / et in universis capitibus eorum calvitium. 19Their silver shall be cast forth, and their gold shall become a dunghill. Their silver and their gold shall not be able to deliver them in the day of the wrath of the Lord. They shall not satisfy their soul, and their bellies shall not be filled: because it hath been the stumblingblock of their iniquity.Getteran fuora il loro argento, e l'oro tralle immondezze. Il loro argento, né l'oro salvare non li potrà nel dì del furor del Signore, nè saziare l'anima loro, né empire il loro ventre, perchè è stato occasione d'inciampo alla loro malvagità.Their siluer shal be throwne forth, and their gold shal be into a dunghil. Their siluer, and their gold shal not be able to deliuer them in the day of the furie of our Lord. Their soule they shal not satisfie, and their bellies shal not be filled: because it is made a scandal of their iniquitie.Argentum eorum foras projicietur, / et aurum eorum in sterquilinium erit: / argentum eorum et aurum eorum / non valebit liberare eos in die furoris Domini: / animam suam non saturabunt, / et ventres eorum non implebuntur, / quia scandalum iniquitatis eorum factum est.
20And they have turned the ornament of their jewels into pride, and have made of it the images of their abominations, and idols: therefore I have made it an uncleanness to them.E l'ornamento de' loro monil servir fecero alla superbia, e a farne immagini delle loro abbominazioni, e de' loro idoli: per questo farò, ch'ei sia per essi immondezza:And the ornament of their Iewels they haue turned into pride, and the images of their abominations, and idols they haue made of it: for this cause haue I geuen it them into vncleanes:Et ornamentum monilium suorum in superbiam posuerunt, / et imagines abominationum suarum et simulacrorum fecerunt ex eo: / propter hoc dedi eis illud in immunditiam. 21And I will give it into the hands of strangers for spoil, and to the wicked of the earth for a prey, and they shall defile it.E darollo in preda alle mani degli stranieri, e ne faran bottino gli empj della terra, e lo profaneranno.and I wil geue it into the handes of aliens to spoyle, and to the impious of the earth for a praye, and they shal contaminate it.Et dabo illud in manus alienorum ad diripiendum, / et impiis terræ in prædam, / et contaminabunt illud. 22And I will turn away my face from them, and they shall violate my secret place: and robbers shall enter into it, and defile it.E volgerò da loro la mia faccia: e quelli violeranno i miei penetrali, e vi entreranno i ladroni, e li contamineranno.And I wil turne away my face from them, & they shal violate my secrete: and spoylers shal enter into it, and shal contaminate it.Et avertam faciem meam ab eis, / et violabunt arcanum meum: / et introibunt in illud emissarii, / et contaminabunt illud. 23Make a shutting up: for the land is full of the judgment of blood, and the city is full of iniquity.Ristringi in poco: perchè la terra è pjena di sanguinarj giudizj, e la città è piena d'iniquità.Make a conclusion: because the land is ful of the iudgement of bloud, and the citie sul of iniquitie.Fac conclusionem, / quoniam terra plena est judicio sanguinum, / et civitas plena iniquitate. 24And I will bring the worst of the nations, and they shall possess their houses: and I will make the pride of the mighty to cease, and they shall possess their sanctuary.Io condurrò qua la feccia delle genti, e questa possederà le loro case e reprimerò la superbia de' potenti, e i lor santuari saranno occupati da altri.And I wil bring the worst of the nations, and they shal possesse their houses: and I wil make the pride of the mightie to cease, and they shal possesse their sanctuarie.Et adducam pessimos de gentibus, / et possidebunt domos eorum: / et quiescere faciam superbiam potentium, / et possidebunt sanctuaria eorum.
25When distress cometh upon them, they will seek for peace and there shall be none.Sovraggiunto che sia lo sterminio, cercheran pace, né pace sarà.Distresse comming vpon them, they wil seeke peace, and there shal be none.Angustia superveniente, requirent pacem, / et non erit. 26Trouble shall come upon trouble, and rumour upon rumour, and they shall seek a vision of the prophet, and the law shall perish from the priest, and counsel from the ancients.Afflizione verrà sopra afflizione, e cattive nuove sopra nuove cattive, e domanderanno al profeta quel, che abbia veduto, e i sacerdoti non sapranno più la legge, e i seniori saranno senza consiglio.Truble shal come vpon truble, and report vpon report, and they shal seeke vision of the prophete, and the law shal perish from the priest, and counsel from the ancientes.Conturbatio super conturbationem veniet, / et auditus super auditum: / et quærent visionem de propheta, / et lex peribit a sacerdote, / et consilium a senioribus. 27The king shall mourn, and the prince shall be clothed with sorrow, and the hands of the people of the land shall be troubled. I will do to them according to their way, and will judge them according to their judgments: and they shall know that I am the Lord.Il re sarà nell'afflizione, e il principe sarà coperto di tristezza, e il popolo del paese sarà senza braccia. Secondo le opere loro li tratterò, e secondo i loro giudizj farò giudizio di essi, e conosceranno, ch'io sono il Signore.The king shal mourne, and the prince shal be clothed with sorowfulnes, and the handes of the people of the land shal be trubled. According to their way wil I doe to them, and according to their iudgements I wil iudge them: and they shal know that I am the Lord.Rex lugebit, et princeps induetur mœrore, / et manus populi terræ conturbabuntur: / secundum viam eorum faciam eis, / et secundum judicia eorum judicabo eos, / et scient quia ego Dominus.
7:1
Year of the World 3410.
7:2
In five or six years' time all shall be destroyed.
7:3
Set, as accusers, to increase thy confusion.
7:5
7:6
7:7
Haydock
Destruction, (contritio.) St. Jerome reads "contraction," as also [in] ver. 10. Protestants, "the morning." (Haydock)
Calmet
Chaldean, "the reign." (Calmet)
Haydock
Hebrew tsephira, is variously rendered. (Haydock)
Joy. Hebrew, "echo or cry" of people in the vintage.
7:10
Calmet
Budded; figurative expressions, denoting a speedy vengeance. (Calmet)
Haydock
Chaldean, "the reign is open, the ruler has flourished, the wicked hath appeared." In this reign of Nabuchodonosor ye shall be chastised. (Haydock)
Haydock
Septuagint or rather Theodotion, from whom many things have bee supplied according to St. Jerome, (Calmet) have, "The deceit (or thick foliage; ploke) has gone forth, the rod," etc. (Haydock)
7:11
Iniquity. What other fruit could be expected from wickedness? It draws on chastisement.
Noise, or grandees. None will repent, and therefore none shall escape, from the highest to the lowest.
7:13
Calmet
Sold, as in the year of jubilee, Leviticus 25:25. (Calmet)
Worthington
Now there shall be no recovery. (Worthington)
They shall be driven from the land.
Calmet
Although. By supplying the former negation, (Calmet) we may render "Nor," etc., (Haydock) which seems better. (Calmet)
It may also mean, "those who are now alive" shall witness these things. (Haydock) Back. It is not a mere threat.
7:14
Ready. He describes the vain attempts of the Jews to make resistance.
7:16
Calmet
Doves, not daring to vent their complaints. (Calmet)
7:17
Water; urine, (St. Jerome) sweat, etc., the usual effects of fear.
7:18
Heads. They cut their hair in times of penance and of mourning.
7:19
Calmet
Iniquity. Riches have fostered their passions: they will not now procure food or liberty, Sophonias 1:18. (Calmet)
Worthington
The riches of the idols invited the enemy to plunder. (Worthington)
7:20
Calmet
And. Protestants, "As for the beauty of his ornament, he set it in majesty: but they made the," etc. The sacred ornaments of the temple, appointed by God, (Haydock) have been converted into idols, and shall be carried to Babylon, ver. 21. (Calmet)
7:22
Challoner
Secret: the inward sanctuary, the holy of holies. (Challoner)
Calmet
God would guard it no longer. (Calmet)
7:23
Challoner
Shutting up. Hebrew, "chain," for imprisonment and captivity. (Challoner)
Pronounce sentence upon all.
7:24
Sanctuary; the temple of God, or of idols, Ezechiel 6:3.
7:25
Distress. When the enemy is before the city, they will see their error; but it will be too late. They shall not obtain peace, Jeremias 38:1.
7:26
Calmet
Ancients. Priests shall afford no consolation, nor counsellors any advice. They shall be all confounded. (Calmet)
Worthington
During the captivity a few only were found to give instruction, Malachias 2:(Worthington)
7:22
Secret place, etc.... Viz., the inward sanctuary, the holy of holies.
7:23
Make a shutting up.... In Hebrew, a chain, viz., for imprisonment and captivity.
7:2
By Israel is •ere meant al the countrie of Iurie, as appeareth by the generall peach folovving. the foure quarters of the land.
7:13
In the yeare of Iubeley the landes vvhich vvere sold, returned to the seller or to his heyres. Leuit. 2• but in the captiuitie there could be no such recouerie.
7:19
Adorning of idols with much gold was occasion that the Chaldees spoyled the citie more eageily.
7:22
〈…〉.
7:26
This & other like places signifie sea•sit•e of Priestes to teach the law, in the captiuitie, but not an vniuersal destruction or want of al. Io• euen then also God conserued some reliques, as appeareth, Malach. 2.
7:7
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 19.9
… Next, purposing to declare the iniquity of this, he saith, “And there was another great eagle,” (speaking of the Egyptian king), “with great wings, and having many claws; and the vine did bend itself toward him, and its tendril toward him, and shot out its branches, that it might be watered. Therefore, I said, Thus saith the Lord God: Shall it prosper?”
7:26
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.65
65. What of his further invective against the shepherds, Woe shall come upon woe, and rumour upon rumour, then shall they seek a vision of the prophet, but the law shall perish from the priest, and counsel from the ancients,
7:3
3. Super te, o terra Israel. JUDICABO TE JUXTA VIAS TUAS, judicans puniam pro factis et meritis tuis. Est metonymia. Origenes legit: Vindicabo te; quia peccator, ait, peccando, est agens et patiens, id est injuriam facit, sed sibi ipsi: est ergo tam injurians quam injuriam patiens. Deus suo judicio et supplicio tollit injuriantem, id est vitium et malitiam peccatoris, sic relinquit patientem eumdem, sine injuria et injuriante; sicque eum vindicat, quia tollit ab eo injuriam tam passivam quam activam: facit enim ut nec faciat, nec patiatur injuriam, id est peccatum. Hoc subtilius est quam germanius. ET PONAM CONTRA TE, ut sint quasi tui accusatores coram me: tu enim es rea, peccata te accusant, ego sum judex et vindex. Itaque est hysterologia Hebræis usitata. Prius enim dicere debuisset: « Ponam contra te abominationes tuas; » deinde, « judicabo, » id est vindicabo et puniam « te » juxta eas. Secundo, « contra, » id est coram « te, » q. d. Tuas abominationes oculis tuis obvertam, ut earum deformem speciem, et conscientiam iis turpissime fœdatam, cogaris intueri, quæ soles manticam scelerum a tergo portare et oblivisci. Grave supplicium sibi est, se intuens fœda conscientia, et magis si se intueri semper cogatur, ut a fœditate sua nequeat oculos avertere. Tertio, Septuaginta et Chaldæus vertunt: Dabo super te, q. d. Percutiam te ob tuas abominationes. VIAS TUAS, pænam viarum, id est vitæ tuæ actæ, et peccatorum. ABOMINATIONES (pœna abominationum) IN MEDIO TUI erit, tibi quasi gladius dissecabit cor, et viscera acerbissimo dolore discruciabit. Secundo, « in medio tui » erit, id est omnibus erit manifesta et conspicua, ait Maldonatus.
7:5
5. AFFLICTIO UNA (scilicet perfecta, singularis, extrema et funestissima) VENIT, quæ quasi fulmen totam Jerusalem aduret, ut opus non sit altera. Hoc est quod dixit cap. v, 9: « Et faciam in te quod non feci. » Sic semel capitur pro perfecte, I Reg. xxvi, 8: « Perfodiam eum (Saulem) lancea semel, et secundo opus non erit. » Secundo, « afflictio una, » et « afflictio, » supple, altera, « ecce venit, » id est una calamitas alteram excipit, non licet respirare. Sic Psalm. xli, 8 dicitur: « Abyssus abyssum invocat, » id est fluctus fluctum excipit. Unde Chaldæus vertit: Malum super malum venit. Sed videtur Chaldæus pro אחד achad, id est una, legisse אחר achar, id est post, q. d. Malum post malum venit, malum malo succedit. Ausonius in Epigram. eleganter dixit, « catenatos labores et dolores, » cum labor labori, dolor dolori succedit. Homerus, Iliad. ζ pulchre ventis tales traditos asserit: Tradebat Notus hunc Boreæ quandoque vehendum, Hunc rursum Zephyro jactandum tradidit Eurus.
7:6
6. Finis venit, venit finis, scilicet excidium et exitium adest. Repetitio hæc significat primo, certitudinem et confirmationem; secundo, magnitudinem; tertio, celeritatem futuri excidii, q. d. Brevi erit finis et exterminium regni nostri. EVIGILAVIT, scilicet maturo tempore. Sicut fructus æstivi in æstate, maturi sunt et colliguntur: ita matura est malitia tua, ut colligatur, sitque ei finis. Hoc enim est Hebræum הקיץ hekits. Alludit ad id quod subdit: « Venit contractio. » Et vers. 10: « Floruit virga. » Secundo, Maldonatus, « evigilavit, » id est cito veniet, quasi summo mane evigilaverit ut veniret. Septuaginta vertunt, surrexit. Alludit, et confirmat oraculum Jerem. i, 11: « Virgam vigilantem ego video. Et dixit Dominus ad me: Bene vidisti, quia vigilabo ego super verbo meo ut faciam illud. » Simili phrasi ait idem, Thren. I, vers. 14: « Vigilavit jugum iniquitatum mearum. » In Hebræo est pulchra paronomasia, inter הקיץ hackets, id est finis, et hekits, id est evigilavit.
7:7
7. VENIT CONTRITIO. Sic legunt Romana, non contractio, uti legunt S. Hieronymus et Maldonatus; nec confractio, ut legunt alii. Hebraice est צפירה tsephira, id est maturatio, frondatio, sive primum germen, quod mane, id est statim, protruditur; tsaphar enim significat mane surgere; inde tsephira vocatur primum germen et gemma arboris, sive folliculus complicatus et primo erumpens frondium vel florum, antequam expandant se, et in lucem prodeant. Chaldæus coronam vertit; quia ex his gemmis pulchræ fiunt coronæ. Unde Vatablus: Venit corona, inquit, id est regnum Nabuchodonosoris, super te; Arabicus Alexandrinus vertit: Et veniet ad te tartareus habitator terræ, et præsens est tempus, et appropinquat dies mali; Syrus: Et venit matutinus habitator super (contra) te, venit tempus, et appropinquavit dies perturbationis. Pro matutinus ex Syro verti posset, hircus, quasi צפיר tsephir ponatur pro צעיר tseir, id est pilosus, hircus, satyrus. Noster vertit, « contritio, » quia hæc gemma, sive calyx et folliculus significat contritionem de quo vers. 10. Verum videtur legendum contractio, ut habent manuscripta et S. Hieronymus; unde et Septuaginta et Theodotion vertunt, πλοκή, id est complexio, complicatio, id est folliculus contractus et complicatus; hoc enim est tsephira, q. d. Sicut in vere mane, id est statim, primum germen et folliculus erumpit: ita statim erumpet et tuum flagellum tuaque virga, quæ te castigabit. Aquila, inquit S. Hieronymus, tsephira vertit, προσκόπησιν, id est contemplationem, et prospectionem, quasi dicat: Venit excidium quod metuebas, quod tibi eventurum prospiciebas, vel tu, vel Prophetæ tui. Isaias, cap. x, 3: « Væ, Assur, virga furoris mei! baculus ipse est in manu mea, » etc. Quocirca Syrus vertit: Egressus est hircus (Nabuchodonosor), et fronduit virga, et germinavit opprobrium; Arabicus Antiochenus: Et jam egressi sunt hostes, et admirantur, et viderunt, iniquus permanet supra virgam iniquitatis; Arabicus Alexandrinus: Jam advenit interitus tuus, jam concussa es, et jam præsens factus est tartareus, et vicit virga, et germinavit contemptus. NON GLORIÆ MONTIUM. Hebraice: Instat dies tumultus, non celeusmatis vindemiatorum in montibus. Gloria ergo hic est lætus clamor, gloriatio, laudatio, ovatio colligentium uvas in montibus: vel, ut Vatablus, est echo, id est vox lætitiæ, quam referunt et reverberant montes vitiferi clamantibus vindemiatoribus, Jerem. xlviii, 33; vel etiam idololatris, circa idolum in montibus saltantibus et cantantibus. Unde secundo, Vatablus et R. David sic vertunt: Prope est dies tumultus, non echo montium, q. d. Ita statterus ab hoste clamor et tumultus, non autem fictus, qualis est quem edit echo resonans ex repercussu loci concavi. Nam, ut ait Plinius, lib. II, cap. xliv: « Montium flexus, crebrique vertices, et conflexa cubito, aut confracta in humeros juga, concavi vallium sinus, scindunt inæqualiter inde resultantem aera: quæ causa etiam voces multis in locis reciprocas facit. » Eleganter vero Ovidius lib. III Metamorph.: Aspicit hunc trepidos agitantem in retia cervos Vocalis Nymphe, quæ nec reticere loquenti, Nec prior ipsa loqui didicit, resonabilis Echo. Sic et R. Jona et Pagninus hebraice הד hed vertunt, echo. Verum, quia הד per crasin idem est quod הדד hedad, id est emissio vocis libera et læta, ovatio, carmen vindemiæ, celeusma; hac de causa melius priore modo et sensu vertas: « Prope est dies clamoris et tumultus, non celeusmatis, » quasi dicat: Non audietur in montibus celeusma vindemiantium, sed clamor hominum qui occidentur; aut hostium irruentium, et sese invicem ad cædem cohortantium. Instat ergo tibi, o Jerusalem! dies occisionis, non gloriæ et jubilationis, quo in montibus, in quibus vel vindemiando, vel idola colendo gloriari et jubilare solebas: jam non exsultes et jubiles; sed a Chaldæis macteris et occidaris, ideoque plores et ejules, uti dixit cap. vi, 13. Simile est Jerem. xxv, 30, et cap. li, 14. Chaldæus vertit: Nec licebit in montium vertices evadere. 8. Nunc de propinquo (brevi, vel prope est, ut) EFFUNDAM IRAM.
7:10
10. Egressa est contritio, etc. Legendum videtur, ut dixi vers. 7, contractio, id est prodiit folliculus contractus, explicatur jam germen, protruditur frondatio, q. d. Superbia et impietas Judæorum, primo, quasi gemma egressa est, mox floruit, germinavit, et crevit in virgam vel baculum, qua Deus vos flagellabit, q. d. Ita crevit impietas vestra, ut sustineri non possit: sed ipsa flagellum det in manum Dei, quo jamjam vos feriet. Hoc flagellum, seu virga vigilans, Jerem. i. est Nabuchodonosor, jam paratus ad vastandam Jerusalem. Dicitur autem hoc virga floruisse, id est parata esse, citoque ventura: quia postquam arbor floret, statim fructum profert; fructus autem et effectus virgæ, est flagellatio. Unde virga hæc, quam Ezechiel florentem, Jeremias vigilantem vocat. Simili modo de Sennacherib dixit iniquitas in virgam impietatis. Quocirca secundo, notat hinc S. Hieronymus Dei justitiam et vindictam, peccatis quasi irrigari, ut floreat in virgas, et fructus plagarum ac verberum producat. Tertio, significatur hic ipsammet superbiam Judæorum germinasse virgas, quibus ipsimet a Deo verberarentur. Sciat ergo peccator, sciat superbus, sciat rapax, sciat gulosus, sciat luxuriosus, se peccando, superbiendo, rapiendo, gulæ indulgendo, luxuriando, non aliud facere quam parare sibi virgas, quibus paulo post, et in hac vita et in futura flagelletur. Annon superbus Aman paravit sibi virgas, imo crucem, quando eamdem erexit Mardochæo et Judæis? Annon Adam et Eva, superbiendo, et comedendo pomum vetitum, sibi et posteris omnibus virgas pararunt, quibus usque hodie misere flagellamur omnes? Hoc aliis proverbiis et metaphoris, sæpe alibi inculcat Scriptura. Primo, funium, Prov. v, 22. Impius « funibus peccatorum suorum constringitur. » II Reg. xxii, 6: « Funes inferni circumdederunt me. » Secundo, vinculorum. Prov. vii, 22: « Ignorans quod ad vincula stultus trahatur. » Isaiæ xxv, 7: « Præcipitabit in monte isto faciem vinculi colligati. » Eccle. vii, 27: « Vincula sunt manus illius. » Sap. xvii, 17: « Una catena tenebrarum omnes (Ægyptii) erant colligati. » Tertio, oneris. Galat. vi, 5: « Unusquisque onus suum portabit. » Quarto, laqueorum mortis. II Reg. xxii, 6: « Prævenerunt me laquei mortis. » Prov. xxi, 6: « Impingetur ad laqueos mortis. » I Cor. xv, 56: « Stimulus mortis peccatum est. » Rom. v, 12: « Per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors. » Quinto, lapidis. Eccli. xxvii, 28: « Qui in altum mittit lapidem, super caput ejus cadet. » Sexto, spinæ. Hebr. vi, 8: « Terra proferens spinas ac tribulos, reproba est, et maledicto proxima. » Nahum i, 10: « Sicut spinæ se invicem complectuntur, sic convivium eorum pariter potantium; consumentur quasi stipula ariditate plena. » Psal. lvii, 10: « Priusquam intelligerent spinæ vestræ rhamnum. » Septimo, vermis. I Mach. ii, 62: « Gloria ejus (impii), stercus et vermis est. » Octavo et sæpe, seminis et messis. Osee viii, 7: « Ventum seminabunt, et turbinem metent. » Osee x, 13: « Arastis impietatem, iniquitatem messuistis, comedistis frugem mendacii. » Prov. xxii, 8: « Qui seminat iniquitatem, metet mala. » E contrario justis dicitur, Osee x, 12: « Seminate vobis in justitia, et metite in ore misericordiæ. » Et Galat. cap. vi, 8: « Qui seminat in carne sua, de carne metet corruptionem: qui autem seminat in spiritu, de spiritu metet vitam æternam. » Nono, pulcherrime et efficacissime ignis, quem impios sibi succendere ait Isaias, cap. L, vers. ult. « Ecce vos omnes accendentes ignem, accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri et in flammis, quas succendistis. » Peccata ergo nostra ligna sunt, quibus pyra Chaldæorum, Turcarum, hæreticorum, hostium, et dæmonum contra nos fovetur, et in dies inflammatur. Ergo « subtrahe ligna foco, si vis exstinguere flammam. » Cessent scelera, et bella ac plagæ cessabunt. FLORUIT VIRGA, q. d. Pegin jam Floralia, mox acturi Virgalia; agite jam Saturnalia, mox acturi Funeralia. Ita Romanis Floralia erant festa et ludi annui in honorem Floræ, quæ cum magnas ex arte meretricia comparasset opes, moriens populum Romanum scripsit hæredem. Pari modo qui ventri et veneri licenter serviunt, dicunt, Sap. ii, 7: « Vino pretioso et unguentis nos impleamus; et non prætereat nos flos temporis. Coronemus nos rosis, antequam marcescant: nullum pratum sit, quod non pertranseat luxuria nostra. » Sed mox cap. v, 2, de iisdem dicitur: « Videntes turbabuntur timore horribili, etc., dicentes intra se, pœnitentiam agentes, et præ angustia spiritus gementes, etc. Lassati sumus in via iniquitatis, etc. Quid nobis profuit superbia? aut divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia illa tanquam umbra. » Et vers. 22: « Ibunt (in impios emissæ a Deo vindice) directe emissiones fulgorum, et tanquam a bene curvato arcu nubium exterminabuntur: excandescet in illos aqua maris, » etc. Hæc est virga quam flos concupiscentiæ germinat et producit ipsimet peccatori. Nimirum hi sunt, ut vulgo dicitur, « Samiorum flores. » Hoc enim nomine vocabatur locus in Samo insula, ubi viri cum feminis convivia agitabant et voluptuabantur: quibus deliciis effeminati Samii, a Persis subacti sunt, et in servitutem reducti. GERMINAVIT SUPERBIA, superbia vestra excrevit in virgam et flagellum, ut jam dixi. Aliter R. David, Maldonatus et Vatablus: putant enim hic esse repetitionem; quam enim prius vocavit virgam, nunc, aiunt, vocat superbiam, quia rex Babylonis superbus erat. Unde Vatablus pro superbia vertit, vir superbiæ; scilicet Nabuchodonosor, qui se parat, ut te, o Jerusalem, oppugnet. De quo ait Jeremias L, 31: « Ecce ego ad te, superbe, dicit Dominus. » Quocirca quod ante dixit, « floruit, » nunc dicit, « germinavit. » Unde Chaldæus vertit: Germinavit dominator, apparuit impius. Sic et Græci accipiunt hæc de Nabuchodonosore, q. d. « Floruit virga, » id est sceptrum, vel regnum Babyloniæ, « germinavit superbia, » id est Nabuchodonosor superbus auctus est regnis et opibus.
7:11
11. INIQUITAS SURREXIT IN VIRGA IMPIETATIS (id est cum sceptro impii crevit injustitia. Hæc autem incrementa) non ex eis (Chaldæis proveniunt, neque ex multitudine populorum, neque ex strepitu et tumultu exercituum; sed ex Deo, qui illum et illos fecit flagellum vestrum. Et ideo) non erit REQUIES IN EIS. Id est, non quiescent Chaldæi, donec urbem capiant et vastent. Sic et Delrio, adagio 714, qui et in voce floruit, id est crevit viribus et gloria, putat alludi ad virgam Aaron, ut indicet Nabuchodonosorem a Deo electum ut puniat et affligat, quos Deus volet. Sed melius de Nota: Virga hæc impietatis significat scelera, præsertim superbiam, violentiam et injustitiam, qua judices et potentes apud Judæos, pauperes opprimebant, eorum jus et judicium inflectebant, et ad divites torquebant. Hinc consequenter virga hæc significat flagellum, quo Deus hos violentos castigabit. Unde vers. 11, Hebræa habent: Surrexit Judæis hæc accipias, ut dixi, et magis patebit ex sequentibus. Adde, longe elegantior et profundior est sensus prior; explicat enim pulchre, quomodo superbia et iniquitas Judæorum sibi flagellum fecerit, non Deus. Iniquitas surrexit in virgam. Hebraice המטה lematte, id est in virgam, q. d. Iniquitas eorum excrevit in virgam, qua flagelletur ipsorum impietas. Iniquitas ergo est radix gemmans in surculos scelerum, qui tandem crassescunt in virgas, quibus ipsamet castigetur. Vide dicta vers. 10. Ita Hebræi, Vatablus, Maldonatus et alii. Pro in virga impietatis, verti potest, in virgam malam, id est acriter cædentem, acri dolore afficientem. Non ex eis (scilicet erit quisquam judicum et principum, qui virgam, id est flagellum Dei, evadat, nec etiam) EX POPULO. NEQUE EX SONITU. Id est nec e lætitia, tripudiis, cantu, ac pompa tubarum et musicorum, scilicet quidquam erit superstes, aut remanebit. Secundo, Septuaginta vertunt, non cum perturbatione, neque cum festinatione, supple, capiet te Nabuchodonosor, sed quiete et facile. Tertio, R. David putat Hebræum מהמהם mehemehem, conflatum esse ex הם hem geminato, unde vertit, non ex illis illis, q. d. Nemo ex illis et illorum stirpe remanebit. Ita et Chaldæus. ET NON ERIT REQUIES IN EIS. Triplex est hic lectio et versio. Noster legit נח noach, id est requies, q. d. Non dabo eis requiem, semper eos affligam. Secundo, Hebræa jam habent נה noah, id est lamentatio. Unde Vatablus et R. David vertunt, non erit luctus vel lamentatio, q. d. Tanta erit morientium multitudo, et tanta superstitum calamitas, ut vivi mortuos non lugeant, utque mortui careant decenti sepultura, id est exequiis, et funebri planctus pompa, uti eis minatus est Jeremias, cap. xvi, 4, et cap. xxv, 33. Tertio, Septuaginta aliis punctis legunt נוי nave, id est species, decor. Unde vertunt: neque erit pulchritudo in eis. Prima lectio planior, et contextui accommodatior est.
7:12
12. QUI EMIT, NON LÆTETUR (quia rem emptam prædabuntur Chaldæi); ET QUI VENDIT, NON LUGEAT, id est non doleat, quia etiamsi non vendidisset, perditurus erat rem venditam, rapiente victore et prædatore Chaldæo. QUIA IRA DEI SUPER OMNEM POPULUM EJUS, scilicet regionis, puta Judææ; hebraice enim est pronomen femininum. Vatablus vertit: Quia ira super omnem multitudinem vel super omnes ejus, q. d. Deus iratus eorum opes tradet hosti; unde non gaudeant eas possidentes, nec doleant eas transferentes, vel amittentes. Hoc scribit Propheta Judæis in Judæa secure degentibus, hostemque non timentibus. Sicut vice versa Jeremias Judæis qui in Babylone erant captivi, scribit cap. xxix, 5: « Ædificate domos, plantate hortos, accipite uxores, » quasi diu in captivitate mansuri. 13. QUI VENDIT, AD ID QUOD VENDIDIT, NON REVERTETUR, uti in jubilæo res vendita ad venditorem redibat, juxta legem Levit. xxv, 40. Et adhuc in viventibus vita eorum. q. d. Permanebunt in vita, et tamen ad bona sua vendita nunquam redibunt, nequidem in jubilæo, ut vita eorum sit pauper et misera, et potius longa mors quam vita. Visio enim (prophetia hæc comminatoria) non REGREDIETUR vacua et irrita, sed perficietur. Non erunt duntaxat verba et minæ; sed res ipsa, et verbera sequentur. Est metaphora a sagitta, quæ cum non perforat scopum, resilit inani ictu: vel a legato, milite aut satellite, qui re infecta, ad dominum remittitur. Rursum regredi, est ad os loquentis verbum revocari; quod vulgo dicimus: Verba sua comedere, id est retractare, q. d. Deus verba sua non revocabit, suas minas et decreta non retractabit. Secundo, Chaldæus et Hebræi vertunt: Visio ad omnem multitudinem, et tamen non revertetur, id est possessio bonorum suorum, ad multitudinem non redibit. Hebræum enim חזה chasa, et apprehendere et videre significat. Unde חזון chason, et apprehensionem et visionem denotat. VIR IN INIQUITATE VITÆ SUÆ NON CONFORTABITUR, ut resistat Chaldæis, opesque suas ab iis tueatur et retineat, q. d. Iniquitas non addet impio fortitudinem, vel potius, in, id est propter iniquitatem suam non confortabitur, nec prosperabitur vir; sed cadet, hostibusque succumbet, et iis erit prædæ.
7:14
14. Canite. Est sarcasmus, q. d. Clangite, o Judæi, convocate milites, arripite hastas et clypeos: en hostes adsunt, en irruit Nabuchodonosor, quid cunctamini? Respondet: Nullus est, qui vadat ad prælium, omnes despondent animum; quia Deus ob scelera eis metum et pavorem injicit, ut eis minatus est Moses, Deuter. xxxii, 30. Hunc esse sensum patet ex vers. 16 et 17. IRA ENIM MEA SUPER UNIVERSUM POPULUM EJUS. Hoc cap. Deus identidem vers. 8, 12 et 14, suam iram ingeminat. Quæritur ergo an in Deo vere et proprie sit ira? Lactantius, lib. De Ira, cap. IV, refert epicureos, et cap. v, stoicos, negantes in Deo esse iram; ipse vero docet iram proprie esse in Deo: « Quia ira, inquit, est motus animi ad coercenda peccata insurgentis. » Sed in Deo est talis motus: ergo in Deo proprie est ira, non tamen furor, qui perturbationem et præcipitantiam sonat. Idem docet Petrus Gregorius in Syntaxi signum, quando decorem perdit cæsaries. Hebræi enim, tam viri quam feminæ (apud Græcos solæ feminæ, ait Plutarchus, problem. xiii), comam nutriebant. Unde signum adversitatis erat detonsio, vel calvitium. Vide Deuteron. XIV, 1, Isaia XV, 2, Jerem. XLVII, 5, et XLVIII, 37. Contra Romani in prosperis barbam et capillum tondebant, in luctu vero demittebant. artis mirabilis, lib. XI, cap. xxi, ex eo quod Scriptura passim Deo tribuat iram. Verum communis Patrum et Scholasticorum sententia est, in Deo non esse iram proprie, sed metaphorice; quia scilicet objurgat, et punit, occiditque reos, ac si eis irasceretur. Nam « ira, » ait Aristoteles, lib. I De Anima, cap. i, text. 16 in corpore « est sanguinis effervescentia circa cor; » in anima vero est « appetitio doloris vicissim adversario inferendi. » Cicero, teste Lactantio: « Ira, inquit, est libido ulciscendi. » Damascenus, lib. II De Fide, xvi: « Ira est appetitus recruciationis et ultionis ex accepta injuria; » Horatius: « Ira furor brevis est. » Ira ergo supponit dolorem irati; Deus autem est doloris incapax: ergo et iræ. Rursum, ira versat et versatur circa vindictam arduam et difficilem: in Deo autem, uti nulla est cupido vel libido vindictæ, ita nec ulla vindicta ardua et difficilis. Definitio ergo iræ, quam dat Lactantius, diminuta est et insufficiens. Ira enim passionem sonat effervescentem concitatam et turbidam, qualis nulla est in Deo, cujus mens est, etiam dum impios hostes suos punit, serenissima et pacatissima. Ita docent Origenes in Roman. i, S. Chrysostomus, serm. De pœnitentia, Basilius in Psalm. xxxvii, Damascenus lib. I Fid. xxv, Cyprianus ad Demetrianum, Ambrosius in Psalm. xxxvii, Hieronymus in Psalm. xxix, Augustinus, lib. XIII De Trinit. cap. xvi, et alii quos sequitur D. Thomas, I part. Quæst. XX, art. 1, ad 2, et Gabriel Vasquez, I part. disp. LXXXIV, cap. IV. 16. ET ERUNT IN MONTIBUS QUASI COLUMBÆ, Profugi Judæorum erunt quasi columbæ trepidæ, quæ ex vallibus ubi degunt, metu aucupum ad montes convolant. Alii erunt ut columbæ volitantes in montibus, quæ tempestate imminente ad valles se demittunt, quasi in locum apricum. Nota: Pro columbæ convallium, Theodotion vertit, columbæ meditantes et mussitantes, id est, ut Theodoretus, suspirantes, gementes.
7:17
17. OMNES MANUS DISSOLVENTUR, Hebraice flaccescent, id est erunt debiles et imbelles, pugnare non poterunt Judæi, nec consistere præ metu. Metus enim spiritus animales ad cor pavidum et afflictum solandum et sustentandum revocat, quo fit ut manus, et pedes, aliæque partes externæ fiant debiles et flaccidæ. Omnia genua fluent aquis, puta, sudore, ex gravi angustia; vel potius urina, ex pavore. Ita S. Hieronymus et Græci. Unde Septuaginta vertunt: Omnia femora polluentur humore. Causam cur in metu solvatur vesica, dat Aristoteles in Problem.
7:18
18. OPERIET (undique vallabit) EOS (et obruet, et quasi vestis operiet eos totos) FORMIDO. IN OMNI FACIE CONFUSIO, pudor et rubor: « Conscientia peccatoris lucet in facie, » ait S. Hieronymus. ET IN UNIVERSIS CAPITIBUS EORUM CALVITIUM. Calvitium capitis, ait S. Hieronymus, luctus est
7:19
19. ARGENTUM EORUM FORAS PROJICIETUR, ut sint expeditiores ad fugam: « Ne sit ponderi, quod prius fuit luxuriæ, » ait S. Hieronymus. Secundo, Theodotion et Polychronius exponunt, q. d. Præ fame et desperatione extrema, abjicient aurum et argentum; perituris enim non magis proderit quam sterquilinium. Hæc expositio melior est, sequitur enim: « Argentum eorum, et aurum eorum non valebit liberare eos, etc. et ventres eorum non implebuntur. » Cui adde: Tertio: « Argentum eorum foras projicietur » a Chaldæis rapientibus, illudque projicientibus in suos equos et currus. ET AURUM EORUM IN STERQUILINIUM ERIT. Hebraice לנדה lenidda, id est in elongationem, in separationem; et, ut R. David, in commotionem et transmigrationem, q. d. Transferetur in Babylonem. Hinc secundo, לנדה lenidda idem est quod in immunditiam; unde Noster vertit hic « sterquilinium. » Per immunditiam vero, intelligit profanationem et pollutionem, qua aurum et argentum Judæorum, id est populi Dei, diripiebatur a Chaldæis incircumcisis et infidelibus, ideoque sordidis et immundis. Hoc enim ipso, aurum prius quasi sanctum videbatur profanari, pollui, sordidari et projici quasi in sterquilinium, ex opinione et æstimatione Judæorum, ac legis veteris, q. d. Judæi laborant auri sacra fame, et propter aurum violant leges meas, ut illud per fas et nefas congregent; quare ego aurum illud profanabo, tradamque illud impuris et immundis Chaldæis, ut Judæis suum aurum antea ita amabile, fiat exsecrabile. Hunc esse sensum patet ex vers. 20, ubi pariter de ornamento monilium ait: « Propter hoc dedi eis illud in immunditiam (hebraice לנדה lenidda): et dabo illud in manus alienorum (Chaldæorum) ad diripiendum, et impiis terræ in prædam, et contaminabunt illud. » Hinc Chaldæus et Septuaginta vertunt: Dabo illud eis in contemptum; res enim immundas et profanatas a gentibus contemnebant et abominabantur Judæi. Aliter Maldonatus: In contemptum, inquit, quia aurum contemnetur a Chaldæis, ita ut nolint illud accipere in lytrum, et propter illud parcere vitæ Judæorum, juxta illud Isaiæ xiii, 12: « Pretiosior erit vir auro, et homo mundo obrizo, » q. d. Pluris facient Chaldæi vitam hostibus Judæis adimere, quam ab eis accipere aurum, præsertim quia iis occisis, simul potientur eorum auro. ARGENTUM EORUM, ET AURUM EORUM NON VALEBIT LIBERARE EOS IN DIE FURORIS DOMINI, quando Dominus quasi furibundus obsidebit eos per Chal- dæos, ac fame, peste, gladio et igne conficiet et interimet. Idem eis intentavit et prædixit Sophonias, cap. i, 18: « Argentum eorum, inquit, et aurum eorum non poterit liberare eos in die iræ Domini. » Tanta enim erit Dei peccatis indignantis ira, ut subdat: « In igne zeli ejus devorabitur omnis terra, quia consummationem cum festinatione faciet cunctis habitantibus terram. » Notent hoc avari, notent scelerati; a Dei ira, a morte, a gehenna nec opes, nec nepotes, nec filii, nec uxores, nec cognati, quos inique ditare voluerunt cum animæ suæ perditione, eos liberare volent, aut valebunt. Sapienter ergo Eccli. cap. v, 10: « Noli, ait, anxius esse in divitiis injustis, » ut eas tibi tuisque per fas et nefas coacerves: « non enim proderunt tibi in die obductionis et vindictæ. » Et Prov. xi, 4: « Non proderunt divitiæ in die ultionis: justitia autem liberabit a morte. » Quanta ergo vanitas, quanta stoliditas, inique congregare ea quæ congreganti exitium et gehennam creent, nec ab ea valeant liberare! Clamat Christus: « Quid prodest homini, si universum mundum lucretur, animæ vero suæ detrimentum patiatur? Aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? » Clamat Psaltes: « Frater (filius, nepos, uxor) non redimit, redimet homo? non dabit Deo placationem pro anima sua. » Epulonem inferno liberare pater Abraham nec voluit, nec valuit: multo minus Lazarus; multo minus divitiæ et deliciæ. Hic est vermis conscientiæ qui damnatos usque ad ossa rodit, et in æternum rodet: Cur, stolide, animam tuam pretiosissimam, æternam, et unicam tam vili pretio, puta terra alba et rubra (non enim aliud est argentum, aurum, divitiæ et deliciæ) dæmoni et inferno vendidisti? cur pro brevi et spuria voluptate æternos et ineluctabiles ignes tibi accersivisti? Poteras iis rite ad Dei nutum et obsequium uti, iisque promereri æternam gloriam, ut inter Angelos et Beatos collocareris: tu iis, stulte, abuti maluisti, ideoque cum dæmonibus et damnatis erit æterna tua sors, ubi « vermis eorum non moritur, et ignis non exstinguitur. » Heu! insensate, cur in te adeo fuisti improvidus et crudelis? cur beatitudinem tuam tam vili esca prodegisti? cur æternitatem miserrimam momentanea jucunditate commutasti, tibique comparasti? Quid tibi jam prodest superbia? quid divitiarum jactantia? quid nepotum et familiæ splendor? Transierunt ista velut fumus, velut somnium, velut avis prætervolans, Sapient. v, 8. Vere S. Augustinus: « Avarus, inquit, antequam pecuniam lucretur, seipsum perdit: priusquam aliquid capiat, capitur. » Et H. Pintus hic: Fluvii, inquit, quamvis dulcissimi, cum tandem mare ingrediuntur, fiunt amarissimi. Sic mundi opes et prosperitates, in vitæ cursu, qui instar fluvii præterlabitur, possessores suos oblectant quasi in transcursu; sed in fine dum mare mortis attingunt, quo omnia flumina voluptatum et bonorum hujus vitæ tandem ingrediuntur, tristes amaræ et intolerabiles evadunt. Rursum S. Augustinus in Psalm. xxx: Vide, inquit, « ne dum colligis (opes) colligaris: ne forte cum vis esse prædo minoris, sis præda majoris. » Idem alibi: « Avarus utitur Deo, fruitur nummo, » quia Deo servit propter nummum. Et: « Avarus plenam habet aream, sed inanem conscientiam. » Poetæ avaritiam pinxerunt per Tantalum, quem aiunt damnatum apud inferos, ut in Eridano inferorum stans, nec undis præsentibus, nec vicinis ejus pomariis perfruatur, sed perpetua siti crucietur. Unde Horatius, satyr. 1: « Quid rides? » o avare, « mutato nomine de te fabula narratur. » Quia enim avari hic jugiter sitiunt opes, hinc in gehenna siti extrema torquentur. Quocirca Plato in Cratylo scribit Tantalum dictum esse quasi Ταλάντατον, hoc est infelicissimum. ANIMAM, appetitum animæ, id est famem suam. QUIA SCANDALUM INIQUITATIS EORUM FACTUM EST. Hoc est aurum et opes fuerunt eis occasio avaritiæ, injustitiæ, luxus, ac præsertim idolorum, quæ ex auro conflarunt, q. d. Quia aurum rapuerunt, hinc aurum eorum diripietur; quia auro peccarunt, hinc auro punientur, eoque spoliabuntur. Vere dixit Chile apud Plutarchum in Apophthegm.: « Uti aurum probatur lapide, ita homo auro. Sicut enim lydius lapis affrictu prodit quale sit aurum: ita aurum suo attactu probat qualis sit homo, hominisque cupiditas aut continentia, vitium aut virtus. »
7:20
20. ORNAMENTUM MONILIUM (monilia, quæ eis dedi in ornamentum, ipsi converterunt in superbiam et fastum, id est in superbum ornatum, tum suum, tum idolorum suorum. Septuaginta vertunt, electa mundi (scilicet muliebris: græce enim est κόσμος, id est ornatus, mundus muliebris. Non ergo mundi, id est orbis, ut intellexit S. Hieronymus) IN SUPERBIAM POSUERUNT, ET IMAGINES (aliqui legunt, et imaginationes, id est imagines quas imaginabantur et confingebant) ABOMINATIONUM SUARUM ET SIMULACRORUM (et significat id est, q. d. Abominationum, id est simulacrorum abominandorum) FECERUNT EX EO. Sicut enim in Sina vitulum aureum conflarunt ex monilibus suis, Exodi xxxii, 2; ita et fecerunt tempore Prophetarum. Tertio, pro ornamentum hebraice est צבי tsebi, id est gloria, decor, ornamentum. Jam, quia gloria Judæorum erat templum; hinc subinde capitur pro templo, imo pro Jerusalem, uti ostendam Daniel. viii, 9. Unde Hebræus et Vatablus vertunt: Et gloriam ornamenti posuerat (Deus) eis in superbiam, id est dederat eis Deus templum gloriosum et superbum, sed ipsi fecerunt abominationes suas in eo: quia idola posuerunt et coluerunt in templo, uti objicit eis Jeremias cap. xxxii, 24. ABOMINATIONUM, idolorum. Ita Theodoretus et Apollinaris. ILLUD (illa scilicet simulacra ex auro facta dedi) Tertio et optime capias tam active quam passive; vel planius: « illud, » scilicet, « ornamentum monilium » ex quo conflarunt idola: sed eodem redit sensus. Hæc ergo dedi eis, scilicet Judæis) IMMUNDITIAM. Symmachus, in nauseam; Chaldæus, in contemptum, ut scilicet ornamentum monilium, puta idola ex eo facta, quasi stercora abominentur, cum viderint se propter ea, et cum eis capi. Vide dicta vers. 19.
7:21
21. IMPIIS. Septuaginta, pestilentiis, id est Babyloniis pestilentissimis, et instar pestis grassantibus. « Quod scimus et a Babyloniis, et a rege Antiocho Cneoque Pompeio, et ad extremum factum esse sub Vespasiano et Tito, quando templum captum atque subversum est, et omnia perpetrata, quæ sequens Prophetæ sermo complectitur, » ait S. Hieronymus. CONTAMINABUNT, profanabunt, et quasi profanum rapient quod vos sancte colebatis. Tropologice, dum peccator opibus, aliisque Dei donis ad superbiam aliaque peccata abutitur, dantur nostræ divitiæ in manus dæmonum, ut eis utantur ad libitum; ac impiis terræ, id est vitiis et peccatis, quæ illa contaminant; ut qui locus debuit esse sanctitatis, fiat locus immunditiæ, juxta illud Evangelii: « Domus Patris mei domus orationis vocabitur, vos autem fecistis illam speluncam latronum. »
7:22
22. AVERTAM FACIEM MEAM AB EIS, a Judæis. VIOLABUNT (id est profanabunt) ARCANUM MEUM. Septuaginta, visitationem meam, id est templum, in quo ego populum visito, et ab eo visitor. Chaldæi enim armati et sanguinolenti intrabunt Sancta sanctorum, quæ arcana sunt et abscondita, ibique obvios jugulabunt. Ita Theodoretus. Emissarii, emissi milites. Hebræum פריצים paritsim, id est irruptores, grassatores, prædones; Symmachus et Theodotion, irrumpentes et pestilentes.
7:23
23. FAC CONCLUSIONEM, id est minas omnes et pœnas Jerusalem brevi sermone, qui proxime sequitur vers. 24 et seq., conclude. Chaldæus et recentiores vertunt, fac catenam; ut eam scilicet ostendas Judæis, in signum, quod capientur et ligabuntur, uti catenas jussu Dei fecit et gestavit Jeremias, cap. xxviii, 13. Symmachus et Theodotion vertunt, fac confixionem; Septuaginta, φυρμόν, quod S. Hieronymus vertit, perturbationem; Theodoretus, inquinationem; apte, ut scilicet terra tot inquinata sanguinibus perturbetur, et inquinetur civium cædibus. Quoniam terra plena est judicio (id est damnatione) SANGUINUM, vel sanguinibus judicio injusto ab iis damnatis et effusis, hoc est terra repleta est homicidiis. Ita Hebræi et Chaldæus, ut judicium capiatur active. Potest secundo capi passive: « judicio sanguinum, » id est sanguinibus et cædibus, ob quas judicandi et damnandi sunt. Nota: Quia homicidium enorme est scelus, hinc sanguis, vel effusio sanguinis, significat quævis enormia scelera, uti dixi Isaiæ 1, 15.
7:24
24. Superbiam, templum magnificum et superbum, quo quasi inexpugnabiles superbiunt et gloriantur, dicentes: « Templum Domini, templum Domini. » Ita Scholiastes. Unde sequitur: « Possidebunt Chaldæi sanctuaria eorum. » Secundo, proprie et simpliciter, « superbiam » eorum contundam et dejiciam. Sanctuaria. Id est sanctuarium, quod tres habebat partes, et quasi tria sanctuaria, scilicet atrium, Sanctum, et Sanctum sanctorum. Alii « sanctuaria, » quæ scilicet suis idolis fabricarunt. 25. Angustia superveniente. Chaldæus vertit: Præcisio venit. Sic enim Hebræum קפד kephad, vertit Noster, Isaiæ xxxviii, 12. Septuaginta contrarie vertunt: Misericordia veniet. REQUIRENT PACEM, et prece et pretio a Babyloniis, sed non erit qui concedat. Hoc est quod ait Jeremias, cap. xiv, 19: « Exspectavimus pacem, et non est bonum; et tempus curationis, et ecce turbatio. » Vide ut Ezechiel confirmet oracula Jeremiæ, adeo ut iisdem cum eo verbis et sententiis utatur, idque crebro.
7:26
26. CONTURBATIO SUPER CONTURBATIONEM, id est, ut Chaldæus: Contritio super contritionem; Septuaginta: Væ super væ; R. Salomon: Casus super casum; Vatablus: Calamitas una super aliam veniet. Et auditus. Id est rumor et nuntius malus de adventu et crudelitate hostium, unus super alium adveniet. Idem prædixit Jeremias cap. L, 46. QUÆRENT VISIONEM, prophetiam, quomodo possint cladem evadere, et non invenient. Idem prædixit Isaias cap. III, 1 et 2, et factum impletumque narrat Daniel, cap. iii, 38. Lex, interpretatio legis: Chaldæus, doctrina, q. d. Non erunt docti sacerdotes et senes, qui possint sua sapientia cladem avertere, vel dare consilium evadendi.
7:27
27. Rex Lugebit. Hebraice יתאבל iitabbal, id est luctu se conficiet. INDUETUR MŒRORE, pallio mæroris; hebraice est שממה scemama, id est stupore, q. d. Opplebitur tristitia ad stuporem, ut præ vehementia doloris, videatur esse stupidus, attonitus, et emotæ mentis. MANUS POPULI TERRÆ CONTURBABUNTUR. Septuaginta, dissolventur, non habebunt vires, nec animum pugnandi pro patria, rebus desperatis, q. d. Omnes Judæi, tam nobiles quam plebeii, lugebunt, omnes obstupescent, omnes exanimabuntur præ metu et pavore. SECUNDUM VIAM, secundum actiones et scelera eorum. Secundum Judicia. Secundum merita, secundum quæ judicatur et fertur sententia. Unde Vatablus exponit, q. d. Pro ratione delictorum, quibus morte digni sunt; vel potius: Secundum judicia, etc., q. d. Eo modo quo judicarunt alios, et ego judicabo ipsos: eo modo quo judicantes fecerunt aliis, et ego faciam eis. Oppresserunt pauperes, opprimentur et ipsi; non audierunt, non audientur ipsi; repulerunt legem, et repellentur; occiderunt, occidentur. Ita Prado. Hæc enim est justa talionis lex, uti ostendi Exodi, cap. xxi, 23: « Animam pro anima, oculum pro oculo, dentem pro dente, » etc. Item illa Genes. ix, lata a Deo mox a diluvio: « Quicumque effuderit humanum sanguinem, effundetur sanguis illius. » Ita fratres, qui Joseph vinculis et captivitati tradiderant, ab eodem juste pari carceri mancipati sunt, Genes. cap. xlii, 16 et 17. Simile, sed illustrius fuit exemplum S. Ephrem, quod ibidem recensui. Ita Judæi, qui Christum, quasi agnum paschalem in Paschate occiderunt, pariter a Tito in Paschate capta Jerusalem, quasi paschales victimæ divinæ justitiæ mactati et occisi sunt; imo justa Dei vindicta factum est ut, sicuti ipsi Christum corona spinea coronatum, chlamyde purpurea indutum, et arundine quasi sceptro insignitum salutantes: « Ave, rex Judæorum, » illuserant: ita et paulo post eorum rex Agrippa, Alexandriæ licet absens, per comædum, qui ejus personam sustinebat, publice in theatro per ludibrium, eodem prorsus modo quo Christus coronaretur et illuderetur, uti narrat Philo in Flaccum.
7:26
… osservanza rituale (sacrifici vari e modalità, condizioni della purità, criteri della lebbra, ecc.), a quanti li interrogavano; cf. Agg. 2, 11; Mal. 2, 6-9. I depositari e dispensatori della t. erano i sacerdoti: Mich. 3, 11; Ier. 2, 8; 18, 18; Soph. 3, 4; Ez. 7, 26; 22, 16; 44, 23 (cf. Lev. 14, 57); cf. Hab. 1, 2-4 e Lam. 2, 9. Affidata al sacerdozio (cf. II Reg. 17, 27-28; II Par. 15, 3), la t. esigeva l'assoluta fedeltà a certi principi di …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.