A prophecie of the vastation of Moab, 29. for their pride: 47. but their capliuitie shal at last be released.
1Against Moab thus saith the Lord of hosts the God of Israel: Woe to Nabo, for it is laid waste, and confounded: Cariathaim is taken: the strong city is confounded and hath trembled.Contro di Moab così parla il Signore degli eserciti, il Dio d'Israele: Guai a Nabo; perocché ella è devastata, ed umiliata: Cariathiarim è stata espugnata: la forte è confusa, e in tremito.TO Moab thus saith the Lord of hostes the God of Israel: Woe vpon Nabo, because it is wasted, and confounded: Cariathaim is taken: the strong one is confounded, and hath trembled.Ad Moab. Hæc dicit Dominus exercituum, Deus Israël: / Væ super Nabo, quoniam vastata est, et confusa ! / capta est Cariathaim, confusa est fortis, et tremuit. 2There is no more rejoicing in Moab over Hesebon: they have devised evil. Come, and let us cut it off from being a nation. Therefore shalt thou in silence hold thy peace, and the sword shall follow thee.Non v'è più allegrezza in Moab: han formati cattivi disegni contro di Hesebon: Venite, distruggiamola, che non sia più tralle genti. Tu adunque starai in silenzio, e la spada ti sarà alle spalle.There is no more reioycing in Moab: against Hesebon they haue thought euil. Come, and let vs destroy it from being a nation. therefore shalt thou in silence hold thy peace, and the sword shal folow thee.Non est ultra exsultatio in Moab contra Hesebon: / cogitaverunt malum: Venite, et disperdamus eam de gente. / Ergo silens conticesces, sequeturque te gladius. 3A voice of crying from Oronaim: waste, and great destruction.Strepiti, e strida da Oronaim: devastamento, e strage grande.The voice of a crie from Oronaim: waste, and great destruction.Vox clamoris de Oronaim, vastitas et contritio magna. 4Moab is destroyed: proclaim a cry for her little ones.Moab è abbattuta: annunziate a' suoi pargoletti, ch'ei strideranno.Moab is destroyed: proclaime a crie to her children.Contrita est Moab: annuntiate clamorem parvulis ejus. 5For by the ascent of Luith shall the mourner go up with weeping: for in the descent of Oronaim the enemies have heard a howling of destruction.Ella salirà il colle di Luith tra pianti continui: i nemici hanno udito nella calata di Oronaim le urla de' miserabili:For by the ascent of Luith shal the mourner goe vp in weeping: because in the descent of Oronaim the enemies haue heard the howling of destruction:Per ascensum enim Luith / plorans ascendet in fletu, / quoniam in descensu Oronaim / hostes ululatum contritionis audierunt. 6Flee, save your lives: and be as heath in the wilderness.Fuggite, salvate le vostre vite, siate come il tamarisco nel deserto.Flee, saue your liues: and you shal be as heath in the desert.Fugite, salvate animas vestras, / et eritis quasi myricæ in deserto:
7For because thou hast trusted in thy bulwarks, and in thy treasures, thou also shalt be taken: and Chamos shall go into captivity, his priests, and his princes together.Conciossiachè per aver tu avuta fidanza nelle tue forze, e ne' tuoi tesori, tu pur sarai presa: e muterà paese Chamos, e i suoi sacerdoti, e i suoi principi insieme.For that thou hast had confidence in thy munitions, and in thy treasures, thou also shalt be taken: and Chamos shal goe into transmigration, his priests, and his princes together.pro eo enim quod habuisti fiduciam / in munitionibus tuis et in thesauris tuis, / tu quoque capieris: / et ibit Chamos in transmigrationem, / sacerdotes ejus et principes ejus simul. 8And the spoiler shall come upon every city, and no city shall escape: and the valleys shall perish, and the plains shall be destroyed, for the Lord hath spoken:E a tutte le città si accosterà il ladrone, e nissuna città rimarrà salva: e saran desolate le valli, e minate le campagne; perocché il Signore lo ha detto:And the spoyler shal come to euerie citie, and no citie shal be saued: and the valleys shal perish, and the champaine countries shal be destroyed: because our Lord hath said:Et veniet prædo ad omnem urbem, / et urbs nulla salvabitur: / et peribunt valles, / et dissipabuntur campestria, / quoniam dixit Dominus: 9Give a flower to Moab, for in its flower it shall go out: and the cities thereof shall be desolate, and uninhabited.Coronate Moab di fiori; perocché coronata ella muterà paese, e le sue cittadi saran deserte, e inabitabili.Geue ye the floure to Moab, because florishing it shal goe out: and her cities shal be desolate, & inhabitable.Date florem Moab, quia florens egredietur: / et civitates ejus desertæ erunt, et inhabitabiles. 10Cursed be he that doth the work of the Lord deceitfully: and cursed be he that withholdeth his sword from blood.Maledetto chi fa l'opera del Signore con mala fede, e maledetto colui, che rattiene la spada di lui dallo spargere il sangue.Cursed be he that doeth the worke of our Lord fraudulently: and cursed that stayeth his sword from bloud.Maledictus qui facit opus Domini fraudulenter, / et maledictus qui prohibet gladium suum a sanguine. 11Moab hath been fruitful from his youth, and hath rested upon his lees: and hath not been poured out from vessel to vessel, nor hath gone into captivity: therefore his taste hath remained in him, and his scent is not changed.Moab fin dalla sua adolescenza fu fertile, e riposò sulla sua fondata; e non fu trasfuso d'uno in altro vaso, egli non ha mutato paese; per questo il suo sapore si è conservato, e non è alterato il suo odore.Moab hath bene fruitful from his youth, and hath rested in his dregges: neither hath he bene powred out of vessel into vessel, and hath not gone into transmigration: therefore hath his taste remained in him, and his sauour is not changed.Fertilis fuit Moab ab adolescentia sua, / et requievit in fæcibus suis: / nec transfusus est de vase in vas, / et in transmigrationem non abiit: / idcirco permansit gustus ejus in eo, / et odor ejus non est immutatus.
12Therefore behold the days come, saith the Lord, and I will send him men that shall order and overturn his bottles, and they shall cast him down, and shall empty his vessels, and break their bottles one against another.Ecco però che viene il tempo, dice il Signore, quand'io manderò a lui uomini pratici nel disporre i vasi, e nel mutare il vino, e faranno la muta, e vuoteranno i vasi, e li spezzeranno.Therefore behold the daies come, saith our Lord: and I wil send vnto him those that shal order and dispose of his pottes, and they shal ouerthrow him, and shal emptie his vessels, and dash their pottes one against an other.Propterea ecce dies veniunt, dicit Dominus, / et mittam ei ordinatores et stratores laguncularum: / et sternent eum, et vasa ejus exhaurient, / et lagunculas eorum collident. 13And Moab shall be ashamed of Chamos, as the house of Israel was ashamed of Bethel, in which they trusted.E Moab sarà confuso per ragion di Chamos, come la casa d'Israele è, stata confusa a causa di Bethel, in cui avea speranza.And Moab shal be ashamed of Chamos, as the house of Israel was ashamed of Bethel, wherein it had confidence.Et confundetur Moab a Chamos / sicut confusa est domus Israël a Bethel, / in qua habebat fiduciam. 14How do you say: We are valiant and stout men in battle?Come mai dite voi: Noi siamo forti, e valorosi a combattere?How say ye: We are valiant, and strong men to fight?Quomodo dicitis: Fortes sumus, / et viri robusti ad præliandum ? 15Moab is laid waste, and they have cast down her cities: and her choice young men are gone down to the slaughter: saith the king, whose name is the Lord of hosts.Il paese di Moab è devastato, e son ite in fumo le sue città: e la scelta sua gioventù è andata al macello, dice il Re, che si noma il Signor degli eserciti.Moab is wasted, & her cities they haue cast downe: and her chosen yongmen are gone downe into slaughter: saith the king, the Lord of hostes is his name.Vastata est Moab, et civitates illius succiderunt, / et electi juvenes ejus descenderunt in occisionem, ait Rex: / Dominus exercituum nomen ejus. 16The destruction of Moab is near to come: the calamity thereof shall come on exceeding swiftly.La perdizione di Moab è imminente: e le sue sciagure verranno con somma celerità.The destruction of Moab is nigh to come: the euil thereof shal come exceeding swiftly.Prope est interitus Moab ut veniat, / et malum ejus velociter accurret nimis. 17Comfort him, all you that are round about him, and all you that know his name, say: How is the strong staff broken, the beautiful rod?Consolatelo tutti voi, che intorno a lui dimorate: e voi, che avete di lui conoscenza, dite: Come mai è stato spezzato lo scettro forte, il bastone di gloria?Comfort him al ye that are round about him, and al you that know his name, say: How is the strong rod broken, the glorious staffe?Consolamini eum, omnes qui estis in circuitu ejus: / et universi qui scitis nomen ejus, dicite: / Quomodo confracta est virga fortis, / baculus gloriosus ?
18Come down from thy glory, and sit in thirst, O dwelling of the daughter of Dibon: because the spoiler of Moab is come up to thee, he hath destroyed thy bulwarks.Scendi dalla tua gloria, e siedi in arido sito, o figlia abitatrice di Dibon: perocché lo sterminatore di Moab sen viene a te, e abbatterà tue difese.Come downe from thy glorie, and sit in drought ô habitation of the daughter of Dibon: because the waster of Moab shal come vp to thee, he shal destroy thy munitions.Descende de gloria, et sede in siti, / habitatio filiæ Dibon, / quoniam vastator Moab ascendit ad te: / dissipavit munitiones tuas. 19Stand in the way, and look out, O habitation of Aroer: inquire of him that fleeth: and say to him that hath escaped: What is done?Stattene sulla strada, e fa l'ascolta, o abitatrice di Aroer: domanda al fuggitivo, e a colui, che ha avuto scampo, dì: Che è egli stato?Stand in the way, and looke ô habitation of Aroer: aske of him that fleeth: and say to him that hath escaped: What is chanced?In via sta, et prospice, / habitatio Aroër: / interroga fugientem, / et ei qui evasit dic: Quid accidit ? 20Moab is confounded, because he is overthrown: howl ye, and cry, tell ye it in Arnon, that Moab is wasted.Moab è confuso, perchè è stato vinto: urlate, alzate le strida, fate sapere lungo l'Arnon, che Moab è devastata.Moab is confounded, because he is ouercome: howle ye, and crie, declare in Arnon, that Moab is wasted.Confusus est Moab, quoniam victus est. / Ululate, et clamate: / annuntiate in Arnon, / quoniam vastata est Moab, 21And judgment is come upon the plain country: upon Helon, and upon Jasa, and upon Mephaath.E la vendetta è venuta sulla terra campestre, sopra Helon, e sopra Jasa, e sopra Mephaath,And iudgement is come to the champaine countrie: vpon Helon, and vpon Iasa, and vpon Mephaath,et judicium venit ad terram campestrem, / super Helon, et super Jasa, / et super Mephaath, 22And upon Dibon, and upon Nabo, and upon the house of Deblathaim,E sopra Dibon, e sopra Nabo, e sopra la casa di Deblathaim,and vpon Dibon, and vpon Nabo, & vpon the house of Deblathaim,et super Dibon, / et super Nabo, et super domum Deblathaim, 23And upon Cariathaim, and upon Bethgamul, and upon Bethmaon,E sopra Cariathaim, e sopra Bethgamul, e sopra Bethmaon,and vpon Cariathaim, and vpon Bethgamul, and vpon Bethmaon,et super Cariathaim, et super Bethgamul, / et super Bethmaon, 24And upon Carioth, and upon Bosra: and upon all the cities of the land of Moab, far or near.E sopra Carioth, e sopra Bosra; e sopra tutte le città del paese di Moab, le rimote, e le vicine.. and vpon Carioth, and vpon Bosra: and vpon al the cities of the Land of Moab, that are far, and neere.et super Carioth, / et super Bosra, et super omnes civitates terræ Moab, / quæ longe et quæ prope sunt.
25The horn of Moab is cut off, and his arm is broken, saith the Lord.E stato troncato il corno di Moab, e spezzato il suo braccio, dice il Signore.The horne of Moab is cut of, and his arme is broken, saith our Lord.Abscissum est cornu Moab, / et brachium ejus contritum est, ait Dominus. 26Make him drunk, because he lifted up himself against the Lord: and Moab shall dash his hand in his own vomit, and he also shall be in derision.Inebriatelo, perchè egli si è inalberato contro il Signore, e vomiti, e sbatta le mani, e sia egli pure oggetto di scherno.Make him drunken, because he is erected against our Lord: and Moab shal wring his hand in his vomiting, and him self also shal be in derision.Inebriate eum, quoniam contra Dominum erectus est: / et allidet manum Moab in vomitu suo, / et erit in derisum etiam ipse. 27For Israel hath been a derision unto them: as though thou hadst found him amongst thieves: for thy words therefore, which thou hast spoken against him, thou shalt be led away captive.Imperocché tu schernisti Israele, come se lo avessi sorpreso in compagnia di ladri: a motivo adunque delle parole, che hai detto contro di lui, sarai tu menato in ischiavitù.For Israel hath bene in derision vnto thee: as though thou hadst found him amongst theeues: for thy wordes therefore, which thou hast spoken against him, thou shalt be led captiue.Fuit enim in derisum tibi Israël: / quasi inter fures reperisses eum: / propter verba ergo tua quæ adversum illum locutus es, / captivus duceris. 28Leave the cities, and dwell in the rock, you that dwell in Moab: and be ye like the dove that maketh her nest in the mouth of the hole in the highest place.Abbandonate le città, andate a stare sui massi, o abitatori di Moab: e siate come colomba, che fa suo nido nella parte più alta della forata rupe.Leaue the cities, and dwel in the rocke ye inhabitants of Moab, and be ye as a doue making her nest in the highest mouth of the hole.Relinquite civitates, et habitate in petra, habitatores Moab: / et estote quasi columba nidificans in summo ore foraminis. 29We have heard the pride of Moab, he is exceeding proud: his haughtiness, and his arrogancy, and his pride, and the loftiness of his heart.Abbiam sentito parlare della superbia di Moab, che è grandemente superbo; e della sua altura, e della arroganza, e della superbia, e dell'elevato suo cuore.We haue heard the pride of Moab, he is proude excedingly: his haughtines, and arrogancie, and pride, and loftines of his hart.Audivimus superbiam Moab: superbus est valde: / sublimitatem ejus, et arrogantiam, / et superbiam, et altitudinem cordis ejus.
30I know, saith the Lord, his boasting, and that the strength thereof is not according to it, neither hath it endeavoured to do according as it was able.Io conosco, dice il Signore, la sua giattanza; e che a questa il suo valor non confina, e i suoi tentativi non furon proporzionati al suo potere.I know, saith our Lord, his bosting: and that the strength thereof is not according to it, neither hath it endeuoured to doe according to that which it was able.Ego scio, ait Dominus, jactantiam ejus, / et quod non sit juxta eam virtus ejus, / nec juxta quod poterat conata sit facere. 31Therefore will I lament for Moab, and I will cry out to all Moab, for the men of the brick wall that mourn.Per questo io alzerò le strida sopra di Moab, e a tutto Moab farò sentir la mia voce, e agli uomini delle mura di mattone, i quali menan gran duolo.Therefore wil I waile vpon Moab, and to al Moab wil I crie, to the men of the earthen wal that lament.Ideo super Moab ejulabo, / et ad Moab universam clamabo, / ad viros muri fictilis lamentantes: 32O vineyard of Sabama, I will weep for thee, with the mourning of Jazer: thy branches are gone over the sea, they are come even to the sea of Jazer: the robber hath rushed in upon thy harvest and thy vintage.Come ho pianto Jazer, così piangerò te, o vigna di Sabama; le tue propaggini hanno passato il mare, sono arrivate fino al mare di Jazer: sopra la tua messe, e sopra la tua vendemmia si è gittato il ladrone.Of the mourning of Iazer I wil weepe to thee ô vineyard of Sabama: thy branches haue passed ouer the sea, they are come euen to the sea of Iaser: the spoiler hath violently entered vpon thine haruest, and thy vintage.de planctu Jazer plorabo tibi, vinea Sabama. / Propagines tuæ transierunt mare; / usque ad mare Jazer pervenerunt: / super messem tuam et vindemiam tuam prædo irruit. 33Joy and gladness is taken away from Carmel, and from the land of Moab, and I have taken away the wine out of the presses: the treader of the grapes shall not sing the accustomed cheerful tune.L'allegrezza, e il gaudio è stato tolto al Carmelo, ed a Moab: ho tolto il vino agli strettoi; né colui, che pigia le uve, canterà la usata canzone.Ioy and gladnes is taken away out of Carmel, and out of the Land of Moab, and the wine out of the presses I haue taken away: the treader of the grapeshal not sing the accustomed cheereful note.Ablata est lætitia et exsultatio / de Carmelo et de terra Moab, / et vinum de torcularibus sustuli: / nequaquam calcator uvæ solitum celeuma cantabit.
34From the cry of Hesebon even to Eleale, and to Jasa, they have uttered their voice: from Segor to Oronaim, as a heifer of three years old: the waters also of Nemrim shall be very bad.Le grida di Hesebon arriveran fino ad Eleale, ed a Jasa: hanno alzata la loro voce da Segor fino ad Oronaim, come una vitella di tre anni. Le acque ancora di Nemrim saran di pessima qualità.From the crie of Hesebon vnto Eleale, and Iasa, they haue geuen their voice: from Segor to Oronaim, an heyfer of three yeares old: the waters also of Nemrim shal be verie il.De clamore Hesebon usque Eleale et Jasa, dederunt vocem suam; / a Segor usque ad Oronaim, vitula conternante: / aquæ quoque Nemrim pessimæ erunt. 35And I will take away from Moab, saith the Lord, him that offereth in the high places, and that sacrificeth to his gods.E io toglierò da Moab, dice il Signore, e colui, che fa obblazioni ne' luoghi elevati, e colui, che fa sacrifizio agli dii di lui.And I wil take away from Moab, faith our Lord, him that offereth in the excelses, and that sacrificeth to his goddes.Et auferam de Moab, ait Dominus, / offerentem in excelsis, / et sacrificantem diis ejus. 36Therefore my heart shall sound for Moab like pipes and my heart shall sound like pipes for the men of the brick wall: because he hath done more than he could, therefore they have perished.Per questo il mio cuore darà suono come di tibia per amore di Moab, e per amor di coloro, che abitan dentro le muraglie di matton cotto, il mio cuore darà suono di tibia: son iti in rovina, perchè han fatto più di quel, che potevano:Therefore shal my hart sound to Moab as a shaulme: and my hart shal geue the sound of shaulmes to the men of the earthen wal: because he hath done more then he could, therefore haue they perished.Propterea cor meum ad Moab quasi tibiæ resonabit, / et cor meum ad viros muri fictilis dabit sonitum tibiarum: / quia plus fecit quam potuit, / idcirco perierunt. 37For every head shall be bald, and every beard shall be shaven: all hands shall be tied together, and upon every back there shall be haircloth.Perchè ogni testa sarà senza capelli, e sarà rasa ogni barba; tutte le braccia saran fasciate; e ogni dorso sarà coperto di cilizio.For euerie head baldnes, and euerie beard shal be shauen: in al handes binding together, and vpon euerie backe cloth of heare.Omne enim caput calvitium, / et omnis barba rasa erit: / in cunctis manibus colligatio, / et super omne dorsum cilicium: 38Upon all the housetops of Moab, and in the streets thereof general mourning: because I have broken Moab as an useless vessel, saith the Lord.Non si sentirà se non gemiti su tutti i tetti di Moab, e pelle sue piazze; perocché io ho spezzato Moab come un vaso non buono a nulla, dice il Signore.Vpon al the house toppes of Moab, and in the streetes thereof al mourning: because I haue broken Moab as an vnprofitable vessel, saith our Lord.super omnia tecta Moab, et in plateis ejus, / omnis planctus: / quoniam contrivi Moab / sicut vas inutile, ait Dominus.
39How is it overthrown, and they have howled! How hath Moab bowed down the neck, and is confounded! And Moab shall be a derision, and an example to all round about him.Come mai è ella stata vinta, ed ha alzate le strida? Come mai Moab ha gettato giù il capo, ed è confusa? Moab sarà scherno, ed esempio per tutti ne' suoi contorni.How is it ouercome, and they haue howled? How hath Moab cast downe the necke, and is confounded? And Moab shal be in derision, and for an example to al round about him.Quomodo victa est, et ululaverunt ? / quomodo dejecit cervicem Moab, et confusus est ? / eritque Moab in derisum, et in exemplum omnibus in circuitu suo. 40Thus saith the Lord: Behold he shall fly as an eagle, and shall stretch forth his wings to Moab.Queste cose dice il Signore: Ecco che (il Caldeo) volerà come aquila, e le ali sue stenderà sopra Moab.Thus saith our Lord: Behold he shal flee as an eagle, & shal stretch forth his winges to Moab.Hæc dicit Dominus: / Ecce quasi aquila volabit, / et extendet alas suas ad Moab. 41Carioth is taken, and the strongholds are won: and the heart of the valiant men of Moab in that day shall be as the heart of a woman in labour.Carioth è stata espugnata, e i suoi baluardi sono stati superati: e il cuore dei forti di Moab sarà in quel di come il cuore di una donna, che partorisce.Carioth is taken, and munitions are wonne: and the hart of the valiants of Moab in that day, shal be as the hart of a woman in trauel.Capta est Carioth, et munitiones comprehensæ sunt: / et erit cor fortium Moab in die illa / sicut cor mulieris parturientis, 42And Moab shall cease to be a people: because he hath gloried against the Lord.E Moab cesserà di essere un popolo; perchè si è insuperbito contro il Signore.And Moab shal cease to be a people: because he hath gloried against our Lord.et cessabit Moab esse populus, / quoniam contra Dominum gloriatus est. 43Fear, and the pit, and the snare come upon thee, O inhabitant of Moab, saith the Lord.La scacciata, la fossa, e il laccio saran per te, o abitatore di Moab, dice il Signore.Feare, and pitte, and snare vpon thee ô inhabiter of Moab, saith our Lord.Pavor, et fovea, / et laqueus super te, / o habitator Moab, dicit Dominus. 44He that shall flee from the fear, shall fall into the pit: and he that shall get up out of the pit, shall be taken in the snare: for I will bring upon Moab the year of their visitation, saith the Lord.Chi scanserà la scacciata, cadrà nella fossa, e chi uscirà della fossa, sarà preso al laccio: imperocché io farò venire per Moab l'anno di loro visita, dice il Signore.He that shal flee from the face of feare, shal fal into the pitte: and he that shal come vp out of the pitte, shal be taken in the snare: for I wil bring vpon Moab the yeare of their visitation, saith our Lord.Qui fugerit a facie pavoris cadet in foveam, / et qui conscenderit de fovea capietur laqueo: / adducam enim super Moab annum visitationis eorum, ait Dominus.
45They that fled from the snare stood in the shadow of Hesebon: but there came a fire out of Hesebon, and a flame out of the midst of Seon, and it shall devour part of Moab, and the crown of the head of the children of tumult.Que', che fuggivano il laccio, si posarono all'ombra di Hesebon, ma è uscito fuoco di Hesebon, e una fiamma di mezzo a Sehon, la quale divorerà una parte di Moab, e l'altura de' figliuoli di tumulto.They stoode in the shadow of Hesebon that fled from the snare: because there came a fire out of Hesebon, and a flame out of the middes of Sehon, and it hath deuoured part of Moab, and the toppe of the children of rumult.In umbra Hesebon steterunt de laqueo fugientes, / quia ignis egressus est de Hesebon, / et flamma de medio Seon: / et devorabit partem Moab, / et verticem filiorum tumultus. 46Woe to thee, Moab, thou hast persisted, O people of Chamos: for thy sons, and thy daughters are taken captives.Guai a te, o Moab, popolo di Chamos tu se' andato in rovina; perocché sono stati portati via i figli tuoi, e le figlie in ischiavitù.Woe to thee Moab, thou hast perished ô people of Chamos: because thy sonnes are taken, and thy daughters into captiuitie.Væ tibi, Moab: / periisti, popule Chamos, / quia comprehensi sunt filii tui / et filiæ tuæ in captivitatem. 47And I will bring back the captivity of Moab in the last days, saith the Lord. Hitherto the judgments of Moab.Ed io farò ritornare i prigionieri di Moab negli ultimi giorni, dice il Signore. Fin qui il giudizio di Moab.And I wil conuert the captiuirie of Moab in the last daies, saith our Lord. Hitherto the iudgements of Moab.Et convertam captivitatem Moab in novissimis diebus, ait Dominus. Hucusque judicia Moab.
48:1
St. Jerome
Moab. This people broke their covenant with Sedecias, yet were punished for having entered into it, five years after the taking of Jerusalem. (Josephus) (St. Jerome, in Jeremias 25:32.)
The same war is described by Ezechiel (xxv. 8.) and Sophonias, 2:8. Many words of Isaias (xv., and xvi., and xxiv.) are adopted, though he speaks of what happened under Ezechias.
Worthington
Nabo, a town at the foot of that mountain, where Moses died, Deuteronomy xxxiv. It might have been famous for some pretended "oracle," Isaias 15:2., and 46:1. This chief city, with the rest, shall be destroyed. (Worthington)
Calmet
Cariathaim. This city, and most of the others, were repossessed by Moab after the Israelites were led into captivity. (Calmet)
Vatable
City. Hebrew Hammisgab, a fortress. (Vatable)
48:2
Hesebon, at the foot of Phasga, and one of the strongest cities.
Calmet
Shalt. Hebrew, "shall Medemena hold her peace." (Calmet)
Haydock
"Thou shalt be cut down, O madmen." (Haydock)
It signifies "silence." Thou silent city, thou shalt be reduced to a mournful silence or destruction.
48:4
Calmet
Little ones. Hebrew, "to Segor," ver. 34., and Isaias 15:5. (Calmet)
Vatable
Chaldean, "princes" of the second rank. (Vatable)
48:6
Heath, or tamarick, Jeremias 17:6. Hebrew Haroher.
48:7
Calmet
Bulwarks. Hebrew, "works," or possessions of corn, cattle, etc. (Calmet)
Challoner
Chamos, the idol of the Moabites. (Challoner)
Worthington
He was esteemed the king of the country, as the devil is the ape of God. The prophets often deride the imbecility of these idols, Jeremias 43., and xi. The chief idol of Moab shall fall, to shew the vanity of trusting in idols. (Worthington)
48:8
Calmet
Spoiler, or "thief," (praedo) a title which Nabuchodonosor deserved, on account of his unjust conquests. (Calmet)
48:9
Menochius
Flower: an usual ceremony at funerals. (Cornelius a Lapide) (Menochius)
Virgil
Manibus date lilia plenis. (Virgil, Aeneid vi.)
Calmet
Hebrew, "wings." Protestants, "signs." Septuagint, (Haydock) "that they may know how to return." Let Moab flee. (Calmet)
48:10
Challoner
Deceitfully. In the Greek, negligently. The work of God here spoken of, is the punishment of the Moabites. (Challoner)
48:11
Fruitful as a vine.
Lees. The wine has not been disturbed. It was customary to keep it first in pits, (Mark 12:1., and Isaias 5:1.) and afterwards in large earthen vessels. Vina bibes Tauro diffusa: "Thou shalt drink wine bottled off in the consulship of Taurus." (Horace 1:ep. 5.)
Pliny
If the wine was weak, the vessels were put under ground. (Pliny, [Natural History?] 14:21.)
Homer
The better sort was arranged in order, (ver. 12.) in some clean apartment, Canticle of Canticles 2:4. (Homer, Odyssey B. 237.)
Haydock
Changed. He alludes to the wine. (Haydock)
Calmet
Moab has enjoyed a long peace and prosperity. (Calmet)
48:13
Challoner
Of Bethel. That is, of their golden calves, which they worshipped in Bethel. (Challoner)
Calmet
Chamos and the golden calves were both taken away, Osee 8:5. (Calmet)
Worthington
The ten tribes had foolishly trusted in the latter, 3 Kings xii. (Worthington)
48:16
Swiftly; about twenty-three years from the fourth of Joakim.
48:17
His name, as particular friends, Exodus 33:12, 17. People in the East had a secret name, which they disclosed to very few, to prevent incantations.
Rod. This nation was exceedingly vain, ver. 29.
48:18
Thirst. Dibon was well supplied with water, Isaias 15:9.
48:20
48:26
Drunk with the wine of God's wrath.
Dash. Hebrew, "roll in," or "they shall clap hands over Moab, in," etc.
48:27
Calmet
Thieves. Jeremias 2:26. (Calmet)
Haydock
Protestants, "was he found among thieves? for since thou speakest of him, thou skippest for joy." (Haydock)
Calmet
Chaldean agrees with the Vulgate, which is clearer. (Calmet)
Haydock
Septuagint, "hath he been found stealing from thee, since thou hast fought against him?" Grabe subjoins, "Thou shalt go into banishment.["] (Haydock)
Worthington
As Moab was related to Israel, his derision was the more criminal, and more grievously punished. (Worthington)
48:28
Haydock
Place. Seek for shelter in the caverns and highest mountains. (Haydock)
48:30
Able. He hath attempted too much.
48:31
Calmet
Brick wall. Hebrew Kir-cheres, (Isaias 16:7.; Calmet) "the city of the sun;" (Grotius) Ar, the capital. The prophet joins in the mournful canticle, as was usual, Luke 7:32. (Calmet)
Worthington
Those who boast of more than they have, are compared to an earthen wall. (Worthington)
48:32
Jazer, or "more than for Jazer;" about six leagues to the north of Sebama, which had a rivulet communicating with the sea of Jazer.
48:33
Carmel, which here denotes any fruitful vineyard or place.
Calmet
The, etc. Protestants, "none shall tread with shouting, their shouting shall be no shouting." Hebrew hedad, "the cry" of the people in the vintage. (Calmet)
48:34
Haydock
As a. Literally, "the heifer;" a title of Oronaim, which was proud and ungovernable. (Haydock)
Hebrew also, "from Agelah to Salisa; the," etc.
Calmet
Bad; abandoned, Isaias 15:6. (Calmet)
48:36
Servius
Pipes. Hebrew chalilim, (Haydock) lyre or flutes. Such were used at funerals of children; (Matthew 9:23.) trumpets sounded for men. (Servius)
Calmet
Could; opposing the conqueror of Asia, ver. 30, 31. (Calmet)
Protestants, "the riches that he hath gotten is perished."
48:37
Shaven, or "clipt," (Protestants; Haydock) as in mourning.
Calmet
Tied. Hebrew, "cut," Jeremias 16:6. (Calmet)
Worthington
Such signs of mourning were usual in those countries. The Romans let their hair grow. (Cicero, pro Sestio.) (Worthington)
48:39
Bowed. Septuagint and Chaldean, "turned his back."
48:41
Calmet
Carioth, probably Kir Hares, which the eagle of Babylon seized. Roman Septuagint omits verse 40. (Calmet)
Haydock
Grabe supplies, Behold, etc., and here, the heart, etc. (Haydock)
48:42
Cease for a time, till he regain his liberty under Cyrus, ver. 47.
48:43
Sanctius
Fear. It was customary to hand feathers near a wood, to frighten the prey into pits or nets, Isaias 24:17. (Sanctius)
48:45
Haydock
There....saith, etc., to the end of the chapter is supplied by Grabe. His copy subjoins, "What Jeremias prophesied against all nations. Thus," etc., Jeremias 25:15. (Haydock)
Hesebon, expecting shelter. But internal broils ruined them.
There, etc., to [verse] 47., is borrowed from Numbers 21:27.[28, 29.?] Sehon had taken Hesebon from Moab.
Calmet
Part. Moses has "Ar, of Moab, and the inhabitants of the heights of Arnon." [Numbers 21:28.] (Calmet)
Calmet
Tumult. Hebrew shaon, (Haydock) means also pride, in which sense Balaam uses Seth, Numbers 24:17. (Calmet)
48:47
48:7
Chamos.... The idol of the Moabites.
48:10
Deceitfully.... In the Greek, negligently. The work of God here spoken of, is the punishment of the Moabites.
48:11
Moab hath been fruitful.... That is, rich and flourishing. And hath rested upon his lees.... That is, remained in its bad morals; as wine not decanted has its lees mixed and remains muddy.
48:13
Of Bethel.... That is, of their golden calf which they worshipped in Bethel.
48:25
The horn of Moab is cut off.... That is, the strength of Moab is cut off. A metaphor drawn from animals whose strength is in their horns.
48:43
Fear.... That is, the sword of the enemy. The pit.... That is, unforeseen calamities. The snare.... That is, the ambushes laid by the enemy.
48:1
Concordanza Isa. 15. & 16.
Nabo a chief citie of Moab (as also Medaba, Isa. 15.) and Cariathaim. Hesebon, Oronaim; and the rest, v. 18. &c. shal be destroyed.
48:6
Iere. ••
48:7
A great idol of the Moabites. Num 21. v. 29. 3. Reg. 11. v. 7 33 & 44. Reg. 23. v. 13. shal be ouerthrowne; to shew the vanitie in trusting to false goddes.
48:13
The kingdom of the tenne tribes trusted as vainly in their calf sette vp by Ieroboam in Bethel. 3. Reg. 12.
48:27
Moabites descending from Lot, Abrahams nephew derided their kinred in miseries, and are therfore more seuerely punished.
48:31
Men that bragge of more strength then they haue, are resembled to an earthen wall, v. 36.
48:33
Concordanza Isa. 16.
48:37
Amongst the Iewes and others in those partes, cutting of their heare was a signe of mourning, but with the Romanes contrariewise mourners suffered their heare grow long. Cicero Orat. pro Pub-Sestio, & pro On. Plancio.
48:44
Concordanza Isa. 34.
48:45
Concordanza Num. 21
48:47
Al Nations shal be conuerted to the Church of Christ. For other conuersion of Moab, Ammon, Aelam, or the like, is not recorded in holie scripture, nor other historie.
48:10
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.31
… “Why hath Satan filled thine heart, that thou shouldst lie to the Holy Ghost, when thy estate was in thine own power? Thou hast not lied unto men, but unto God.” Also in Jeremiah: “Cursed is he who doeth the work of God negligently.”
san Dionigi di Alessandria † 265 d.C. Containing Various Sections of the Works 2.5
And the prophet teaches us the same lesson in a more solemn fashion, and declares that deeds done according to the standard of virtue are truly worthy of God, and that the man who gives no heed to these is accursed: “For cursed be he that doeth the works of the Lord carelessly.”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 3
… and forth with falls into the cares of the world, he delivers himself over to his lusts; and thus in the time of persecution he is offended , and becomes altogether unfruitful. Now the prophet points out the end of such negligence, saying, ‘Cursed is he who doeth the work of the Lord carelessly
Sulpicio Severo † 420 d.C. The Doubtful Letters of Sulpitius Severus 2.19
… as the prophet says, “Serve the Lord with fear, and rejoice with trembling.” Now, where there are fear and trembling, there is no lifting up of the voice, but humility of mind with lamentation and tears. Display diligence in all thy doings; for it is written, “Cursed
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 20.8
… For “flesh and blood cannot inherit the kingdom of God.” And therefore one who would withhold “the sword of the spirit which is the word of God” from this shedding of blood certainly comes under the lash of that curse of Jeremiah’s; for “Cursed,” says he “is he who withholds his sword from blood.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 21.22
… “Cursed is he that doeth the work of the Lord fraudulently.”
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 3.25
… Let them see, then, in how great guilt they are involved who, knowing the sores of souls, neglect to cure them by the lancing of words. Whence also it is well said through the prophet, Cursed is he who keepeth back his sword from blood (
48:1
1. Ad Moab haec dicit Dominus exercituum Deus Israel: Vae super Nabo, quoniam vastata est, et confusa: capta est Cariathaim: confusa est fortis, et tremuit...
48:2
2. NON EST ULTRA EXSULTATIO IN MOAB CONTRA HESEBON. — Hebraice, de Hesebon, quod scilicet olim fuerit urbs celeberrima Seon regis Amorrhaeorum, quia destruetur; unde de ea Moab gloriari non poterit. Ita Septuaginta et Vatablus. Secundo et potius, cum Pagnino, Chaldaeo, Lyrano, Hugone et Sanchez, aliter haec dispungenda sunt, scilicet hoc modo: Non est exsultatio in Moab: contra Hesebon cogitaverunt malum, scilicet Chaldaei. Hesebon enim erat urbs in Moab: unde de ejus malo et clade Moabitae exsultare non poterant, sed dolere et lugere. In Hebraeo est pulchra paronomasia, contra Hesebon, id est cogitationem, machinationem, חשבו chasebu, id est cogitaverunt malum, sese invicem ad excidium et spolia Hesebon excitantes, et dicentes: "Venite, et disperdamus eam de gente," id est de gentibus, ut scilicet amplius inter gentes non existat, ut non sit ipsa gens inter alias gentes. Haec eadem de Moab praedixit Isaias, cap. XV et XVI, ex quo multa hic deprompsit Jeremias, vel potius per ejus os iteravit Spiritus Sanctus, ut prophetiam suam et Isaiae confirmaret. ERGO SILENS CONTICESCES, — scilicet tu, o Hesebon: ita Theodoretus, Rabanus et Lyranus; sed Chaldaeus, Vatablus et Pagninus accipiunt silens, ut nomen proprium alterius urbis, quae hebraice vocatur Madmen, id est silens, q. d. Tu quae a silentio vocaris Madmen, ad silentium et solitudinem redigeris.
48:4
4. ANNUNTIATE CLAMOREM PARVULIS EJUS, — id est praedicite pueris ejus fore ut clament: pueri enim in adversis et excidiis ejulant et clamant prae aliis omnibus, praesertim cum vident parentes occidi, vel a se in captivitatem abduci.
48:5
5. Per ascensum enim Luth, — q. d. Moabitae qui fugiunt Chaldaeos, ascendent flentes in Luth locum excelsum, ut ibi tuti esse possint. Ita Lyranus et Vatablus. Aliter S. Hieronymus, Rabanus et Hugo, q. d. Per Luth clivum, Moabitae flentes captivi abducentur in Chaldaeam: hi enim putant esse oppidum. Ita Eusebius.
48:6
6. Fugite, — o Moabitae! ERITIS QUASI MYRICAE, — id est humiles, abjecti, steriles, maesti et solitarii: vide dicta cap. XVII, vers. 6. Sic S. Antonius, Paulus, etc., fugerunt in desertum ob persecutiones vel Decii et tyrannorum, vel amicorum et mundi, ibique latuerunt quasi myricae.
48:7
7. ET IBIT CHAMOS IN TRANSMIGRATIONEM. — "Chamos" idolum fuit Moab, cui Salomon rex fanum aedificavit, III Reg. XI, 7. A Chamos multi deducunt Graecum κῶμας, qui deus fuit temulentiae, scilicet Bacchus apud Philostratum; unde κωμάζειν significat lascivire, et κώμαι vocantur cantiones et saltationes lascivae; et Latinum comessari, et comaedia, atque tragoedia, inventa sunt in Icario urbe Atticae, idque ipsius vindemiae tempore: unde et trygoedia ab initio fuit appellata. Τρύγη enim significat vindemiam, et τρυγᾶν vindemiare. Forte Chamos, ut notat Stuckius, lib. I Convival. cap. X, a Syrochaldeo כמש kemas, id est occultare, latitare, deducitur, ut intelligatur Bacchus νυκτέλιος, sive cui noctu sacra faciebant per comessationes, et consequentes effrenes libidines, teste Plutarcho et Pausania, quo alludit Apostolus Rom. XIII, 13: "Non in comessationibus, et ebrietatibus, sed sicut in die honeste ambulemus." Hinc quoque κωμάζειν dicebantur, qui coronati e bene poti in alienum convivium irruebant non sine tibicine. Secundo, Christophorus a Castro, Chamos idem vult esse cum Beelphegor, id est deo apertionis vel nuditatis, qui voce nonnihil detorta Priapus dicitur, dicique Chamos, id est quasi palpans aut contrectans. Erat Beelphegor imago viri nudi, qui habebat pellem mortui in ore; quo significabat non esse remedium mortalitatis; nec naturam fugientem retineri posse, nisi per os cibo et potu materia libidini et generationi subministretur, per quam natura fugiens quasi tenetur et propagatur in prole. Hujus cultus erat in comessationibus et effreni libidine, et exercebatur per sacerdotes meretrices, Osee, cap. XIV, quarum princeps fuit Maacha mater Asa, quam Asa amovit, et Priapum evertit, III Reg. XV, 13. Verum de Beelphegor fuse egi Numer. XXV, 3. Nota: In Hebraeo pro Chamos scribitur Chamis, quasi per contemptum decurtetur et resecetur ejus nomen, quod jam captus sit et confusus, et, ut Galli dicunt, Cami utpote cui imperium, vires et opes sint ademptae.
48:9
9. DATE FLOREM MOAB — Est ironia, q. d. Videte ut Moab floreat opibus et gloria; floribus ergo eam redimite, coronamque floridam capiti ejus imponite, imo ipsa genio et ventri indulgens coronet se rosis: sed scitote eam cum suo flore desolandam, capiendam et egressuram in captivitatem. Ita Rabanus, Hugo et Lyranus. Vel date florem Moab, ut sciat tam brevi se ad nihilum redigendam, quam brevi marcescit flos. Isaiae cap. XL, vers. 6: "Omnis caro foenum, et omnis gloria ejus quasi flos agri. Exsiccatum est foenum, et cecidit flos." Talis nimirum est omnis terrae splendor, pompa et gloria: nam in coelo duntaxat est solida, constans et perennis decor, voluptas et gloria. Huc accedit expositio Sanchez, quae talis est: Quantumcumque in amoeno et irriguo loco sit Moab, floreatque ac niteat ab ubertate patria, florens tamen et nitidus abripietur in alienum solum: "et civitates ejus" prius florentes et lautae, "desertae erunt," squalentes et vastae, ut nullus illas prorsus inhabitet. Nimirum in rebus et opibus humanis verissimum est illud Senecae, epist. 39: "Sic segetem nimia sternit ubertas; sic rami onere franguntur; sic ad maturitatem non pervenit nimia fecunditas. Idem animis quoque evenit, quos immoderata felicitas rumpit." Hic sensus congruus est et plausibilis. Ex eo enim dicimus, tunc maxime vicinas esse urbes cladi, et homines tribulationi et cruci, cum maxime gloria, opibus et deliciis florent: sicut Moab florens et rosis se coronans, vicinissima erat excidio. Nimirum "fortuna vitrea est: dum splendet, frangitur." Ratio est, quia rota fortunae similis est rotae naturae, quae ab auctore suo ita instituta est, ut semper gyret in orbem, cumque in culmine est et summa perfectione, tunc rotando descendat, et tendat ad finem. Ita poma cum maturissima sunt, putrescunt; flores cum plenissimi, marcescunt; animalia cum justam habent staturam et aetatem, ad senium et interitum declinant. Sol cum in meridie est altissimus, mox declinat ad occasum; cum est in solstitio aestivo, declinat ad hiemem. Idem ergo est imperiorum, regnorum, principum, hominum circulus, periodus, terminus et occasus. Secundo, R. Kimchi, Pagninus et Vatablus sic vertunt: Date alam Moab, quia volando volabit, scilicet in captivitatem; aut ut eam evadat, celerrime fugiet, et quasi avolabit. Tertio, Chaldaeus vertit: Auferte coronam a Moab, et scilicet date eam Chaldaeo. Hebraeum enim ציץ tsits, primo, florem; secundo, alam; tertio, coronam significat. Noster optime cum Aquila et Symmacho vertit, florem. Quarto, Septuaginta vertunt: Date signa Moab, scilicet imminentis excidii, q. d. De eo monete eam, atque ut credat, ejus signa proferte: vel, ut Theodoretus, date, id est ponite signa per solitudinem, ut sciat Moab qua via per eam fugere debeat. Quinto, alii sic explicant, q. d. Sicut sponsa floribus coronata ducitur ad sponsum, ita tu, o Moab, orna te marito tuo, scilicet Chaldaeo, sed hosti immani. Sexto et melius, a Castro sic explicat, q. d. Coronis floridis et odoribus, o Moab! te et tuum funus adorna, quia in Chaldaea sepelieris et morieris: solent enim divites coronis et omni pompa suorum funera exornare. Hic sensus, uti et primus, caeteris aptior est et planior. Unde Syrus et Arabicus vertunt: Date coronam Moab, quia destructione destruetur, et omnes civitates ejus in desertum erunt, prae inopia incolae. Ubi nota: Solebant Gentiles mortuorum corpora floribus et coronis redimire; imo si quis virtute sibi coronam aliquam peperisset, eadem etiam mortuus solebat condecorari, idque ex permissu legis duodecim tabularum, quae exstat apud Plinium, lib. XXI, cap. III, et Ciceronem, lib. II De Legibus; atque ita in funere Scipionis factum esse testatur ibidem Plinius: "Populus, inquit, funus locavit, quaque praeferebatur, flores e prospectu omni sparsit." Idem factum in funere filiae Virginii, tradit Halicarnassus, lib. XI. Idipsum de funere Bruti narrat lib. V. Unde Clemens Alexandrinus, lib. II Strom. cap. VIII: "A turba, inquit, et negotio remotae securitatis signum est corona: quare et mortuos coronant." Pluribus idipsum ex Livio, Capitolino, Ovidio, Herodiano et Virgilio probat Lipsius ad cap. XIV Taciti. Verum hunc ritum coronandi mortuos repudiarunt primi et prisci christiani, eo quod nihil cum gentilibus commune habere vellent. Unde contra eum Tertullianus scripsit librum De Corona militis, et Minutius Felix in Octavio: "Nec mortuos, inquit, coronamus. Ego vos in hoc magis miror, quemadmodum tribuatis exanimi aut non sentienti coronam; cum et beatus non egeat, et miser non gaudeat floribus." Ita ipsi in odium gentilismi, et ad vitandum periculum relapsus in idololatriam: quod quia jam cessat, hinc solemus funera Doctorum, Virginum, Martyrum, etc., coronare floribus. Ita narrat Palladius in Lausiaca, cap. XXXIX, de mulieribus religiosis Tabennesiotis viventibus secundum institutum S. Pachomii: "Si virgo, inquit, obierit, reliquae virgines cum eam ad sepulturam concinaverint, efferunt, et eam ponunt ad ripam fluvii. Trajicientes autem fratres cum palmis et ramis olivae, et psalmodiis, eam transmittunt, et in suis monumentis sepeliunt."
48:10
10. MALEDICTUS. — Est astysmus: festive enim per exaggerationem vocat eos benedictos, qui operi sancto et benedicto justitiae divinae, puta excidio impiorum Moabitarum, quoquo modo, etiam materialiter tantum, cooperabantur; renuentes vero et pigros in hoc opere, vocat maledictos. Loquitur enim in genere, abstrahendo ab hujus vel illius Chaldaei tyrannide, tantumque spectat opus hoc in se, prout est opus justitiae divinae: sic enim in se sanctum est, et quicumque illi cooperantur, sancti sunt et benedictione digni: milites vero et lictores qui ei cooperari renuunt, iniqui sunt et maledictione digni. Sic Cyrus puniens et evertens Babylonem, itaque peragons reipsa justum Dei contra eam judicium, vocatur beatus, Psalm. CXXXVI, 8: "Filia Babylonis misera: beatus, qui retribuet tibi retributionem tuam, quam retribuisti nobis. Beatus, qui tenebit, et allidet parvulos tuos ad petram." Vide cap. XXXVI. Secundo, proprie et particulatim, "maledictus est," scilicet si sciat hanc esse Dei voluntatem, uti Chaldaei potuerunt scire ex hac prophetia Jeremiae et aliorum: "qui facit opus Domini," id est vastationem Moab, quam Dominus decernit et imperat (sic caedem Chaldaeorum vocat opus Domini, cap. L, 25) "fraudulenter" (ita legendum cum Romanis, Hebraeo et Chaldaeo, non negligenter, licet ita vertant Septuaginta, sed idem significant: miles enim vel servus, qui negligenter opus a duce vel hero praeceptum peragit, fraudulenter agit: defraudat enim herum suo jure et lucro), ut scilicet fingat se velle occidere Moabitas, et interim ob lytrum vel aliam causam eis parcat, unde explicans subdit: "Maledictus qui prohibet gladium suum a sanguine." Praeclare Aristides, hymno in Jovem: "Ignavia, ait, in rebus divinis est nefaria. Sin opere tanto erimus inferiores, facile per argumenti naturam excusabimur, ut qui non ultro destiterimus, sed necessario victi sumus; praestat autem rideri a diis si opus sit, quam reprehendi." Hinc patet quod, si Chaldaei cognita hac Dei voluntate bona fide totos se ei conformassent, studuissentque illam tantum exsequi, non peccassent, imo recte et pie egissent, vastando Moabitas: verum quia ipsi non tam Deo, quam suae ambitioni et avaritiae servierunt, in ejus et aliarum gentium excidio: hinc tyranni fuerunt, ideoque pariter et ipsi traditi sunt gladio Cyri et Persarum, ut audiemus cap. L. Tropologice maledictus est, qui hostes suos, scilicet affectus pravos, mortificationis gladio non insequitur, non caedit; sed vivere patitur et dominari. Illi enim sunt hostes Dei, aeque ac animae propriae, quam, nisi occidantur, occident. Maledictus ergo est qui caede pravarum cupiditatum (quae crudeliores sunt hostes, bellumque crudelius gerunt, quam Moabitae) mortificationis gladium minime cruentat. Hic enim gladius cupiditates truncans, non solum de illis ipsis, sed etiam de daemone triumphum agit. Daemones enim per cupiditates nostras nos oppugnant; unde S. Augustinus, lib. De Agone Christiano, cap. II: "Ibi, inquit, vincuntur inimicae potestates, ubi vincuntur cupiditates." Rursum S. Gregorius, III part. Pastor. admon. 26: "Maledictus, inquit, qui prohibet gladium suum a sanguine: gladium quippe a sanguine prohibere, est praedicationis verbum a carnalis vitae interfectione retinere, de quo rursum gladio dicitur: Et gladius meus manducabit carnes." Notent hoc concionatores, qui vitia populi non castigant, sed dissimulant aut etiam palpant. Denique proprie judicibus, magistratibus et praelatis dicitur: "Maledictus qui prohibet gladium suum a sanguine." Nam, ut ait B. Petrus Damianus, epist. II, cap. III: "A sanguine gladium suum prohibet, qui se ab inferenda reprobis ultione digna coercet: facti siquidem culpam habet, qui quod potest, negligit emendare." Idque probat exemplo Heli, qui morte a Deo punitus est, eo quod non satis severe castigasset peccata filiorum. Audi sapientem morionis sententiam. Superiori seculo ad Ludovicum XI, regem Franciae, venit quidam perpetrati homicidii reus, veniam criminis petens. Rex facti enormitatem considerans, quodque jam tertio impune caedem commisisset: "Ecquid, ait, tu rursus veniam postulas? jam tertium homicidium perpetrasti." Id audiens regis morio: "Quid, inquit, Domine, tertium? imo primum duntaxat est, quod hic perpetravit; secundum et tertium tuum est: quia si primum non condonasses, reliqua non perpetrasset." Praeclarius ergo fecit alter, scilicet S. Ludovicus, rex Franciae; postulaverat ab eo quispiam homicida facitoris condonationem: rex annuerat; at paulo post orans, incidensque in illum versum psalmi CV: "Beati qui faciunt justitiam in omni tempore;" protinus eam remissionem revocavit, dicens: Princeps, qui cum crimen punire possit, illud non punit, non minus coram Deo reus est, quam si ipse perpetrasset. Memorabile quoque est quod legimus in Vita Jacobi Carreriensis principis Patavini. Hic moriturus quosvis admisit, qui queri de se vellent. Venit cum aliis unus, qui arroganter pecuniam quam ob remissam capitis damnationem acceperat, sibi restitui postulavit, tanquam contra justitiae ordinem datam. Cui princeps generosa voce: "Si tunc justitia in te reddita fuisset, nunc, quod injuste facis, queri de me non posses. Nullius ergo peccati mihi conscius sum, nisi quod mitius quam merueras, fueris mulctatus."
48:11
11. FERTILIS FUIT. — Hic causam cladis assignat, scilicet fertilitatem, indeque lasciviam omnemque luxum. Eamdem causam calamitatis Belgicae jam per quinquaginta annos scimus et vidimus. Comparat Moabitas vino, terram eorum dolio, pacem et abundantiam rerum faecibus, mores eorum sapori et odori vini, q. d. Sicut vinum, praesertim forte, quale est in regionibus calidis, quamdiu in suis residet faecibus, suum fortem, austerum et feculentum saporem retinet et odorem; sed ut eum mutet, et fiat purius, suavius et delicatius, de vase in vas aliud transfunditur; sic Moabitae in sua regione hactenus resederunt in summa pace et opulentia, nunquam capti vel abducti, ac consequenter in germana sua superbia, solitisque peccatis, praesertim Sodomae et Gomorrhae, cui vicinissimi sunt, remanent quasi faecibus; faeces enim sunt otium et tranquillitas, ait Vatablus; et, ut Hugo, vitia et deliciae; et, ut Chaldaeus et Lyranus, divitiae, quia sicut vinum faece, sic regna divitiis conservantur. Proprie vero, ut Sanchez, faeces sunt locus ipse natalis, sive patria, quae mater appellatur, aeque ac faeces vini. Hic enim locus Sodomae vicinus, tot flagitiis infectus aliquid tetrum et Sodomiticum exhalabat in Moabitarum mores.
48:12
12. Et (ideo) mittam ei ordinatores (qui lagunculas aut dolia ordine solent disponere, puta victores, ut vertit Vatablus), ET STRATORES, — non qui lagenas confringunt, et fragmenta calcant et sternunt, uti volunt aliqui; sed "stratores," id est qui solent prosternere aut inclinare dolia, ut vinum ex uno in aliud fundant. Unde Septuaginta vertunt: Declinatores qui eum declinabant; et Hebraea habent: transmigratores, et transmigrare facient eum; id est transfusores, et, ut ita dicam, transvasatores, qui transfundant eum ex uno vase in aliud. Per hos intelligit Chaldaeos, qui Moabitas ex Moab in Chaldaeam, quasi in aliud dolium traduxerunt, ut ipsi ibi humiliati et afflicti, novum saporem, id est novos mores, novam animi demissionem, novum Dei cultum induerent; unde sequitur: "Et vasa ejus exhaurient," id est urbes Moab, incolis in captivitatem abductis, evacuabunt. ET LAGUNCULAS EORUM COLLIDENT. — Id est urbes eorum destruent; pro eodem enim capit vasa et lagunculas, q. d. Postquam vinum transfuderint, vasa in quibus erat confringent, hoc est, postquam Moabitas ex urbibus abduxerint, urbes ipsas vastabunt ac diruent, inquiunt Maldonatus et Vatablus. Sic tropologice, ut quis innovetur, subinde domum, urbem, regionem mutare debet, ut cum concubinam, socium, aut aliam proximam peccandi illecebram domi habet, quam deserere debet. Apte quoque haec transferas ad innovationem, quae fit transeundo ad Religionem.
48:13
13. Et confundetur Moab a Chamos, — quia videbit se a Chamos non posse defendi, quin cum eo trahatur ignominiose ad ludibrium in Babylonem: sicut Israelitas a captivitate Assyriorum tutari non potuerunt vituli aurei, quos erexerant et colebant in Dan et Bethel. Meminit Bethel prae Dan; quia Bethel celebrior et sanctior erat locus, consecratus a Jacobo patriarcha, Genes. XXVIII, 18; ideoque peccatum et idololatria ibidem commissa a Judaeis, erat sceleratior; faciebant enim ex Bethel, id est domo Dei, Bethaven, id est domum idoli et diaboli, uti ait Osee, cap. IV, 15, uti et faciunt haeretici et apostatae nostri.
48:15
15. CIVITATES ILLIUS SUCCIDERUNT. — Ita Romana; alii, ut Plantinus, legunt succenderunt, itaque legendum videtur. Hebraice enim est ascenderunt, scilicet per ignem et fumum in coelum, id est evanuerunt in favillas et auras. Nota: Hebr. pulchra est antithesis, "civitates" ejus quasi cherem et anathema, id est quasi hostia piacularis justitiae divinae, oblata et succensa ascendit in coelum; "juvenes" vero superbi et fumidi descenderunt ad lanienam et mortem, indeque ad sepulcrum et infernum. Aliter Maldonatus: "Civitates," inquit, id est populus imbellis, ascendet in captivitatem; "juvenes" vero militares et bellicosi descendent ad gladium.
48:17
17. Consolamini eum omnes. — Ex consolatione praevium luctum intelligit, q. d. Tanta erit Moab vastitas et luctus, ut omni omnium consolatione indigeat. Est metalepsis. Qui scitis nomen ejus, — qui habetis cum eo notitiam et amicitiam. Sic Christus ait: "Ego cognosco," id est amo et curo, "oves meas;" et vice versa, "nescio vos," id est sperno, negligo vos. Porro consolationis formam praescribit, dicens: DICITE: QUOMODO CONFRACTA EST VIRGA FORTIS, BACULUS GLORIOSUS? — Idem est baculus et virga, q. d. Quomodo confractum est sceptrum, id est regnum gloriosum Moab? In voce fortis, latet ironia, q. d. Moab jactabat se fortem et invictum, sed levi Chaldaeorum flatu prostratus, ostendit quam fuerit debilis et infirmus.
48:18
18. Habitatio (o popule, qui habitas in) Dibon! — Quod interpretatur fluens, ait S. Hieronymus, vel sufficienter intelligens, q. d. O popule Dibon, qui ante gloriabaris de copia aquarum et sapientiae! jam luge ac sede in siti et summa desolatione ac oblivione, quasi myricae in deserto, uti dixit vers. 6. Addit Isaias, cap. XV, aquas Dibon foedandas esse civium sanguine. Sic Deus irrogat poenam culpae congruentem, atque glorianti de litteris, earum ignorationem; diviti paupertatem; superbo contumeliam; lascivo carceres; guloso et luxurioso morbos et cruciatus infligit. Vastator Moab, — id est Nabuchodonosor, qui vastavit Moabitas. 20. Confusus est Moab. — Haec est responsio Moabitarum fugientium, ad interrogationem civium Aroer, quae praecessit. 21. Judicium. — Vindicta Dei veniet ad urbes non tantum montanas, sed et campestres Moab. Quae enim sequuntur usque ad vers. 25, nomina sunt urbium Moab. 25. CORNU MOAB, ET BRACHIUM, — id est fortitudo, potentia, gloria et regnum; quia robur et imperium animalium est in cornibus et armis sive brachiis. Hisce enim pugnant et manus conserunt milites.
48:26
26. INEBRIATE EUM, q. d. — O Chaldaei! propinate Moab calicem furoris Domini, quasi lictores et exsecutores justae Dei vindictae; vino irae et ultionis Dei eum implete et inebriate, hoc est afflictionibus ita eum opplete, ut quasi ebrius vomere cogatur omnes opes et gloriam suam, utque volutet se in suo vomitu, prae afflictione et dolore manus pedesque terrae allidendo, itaque aliis sit risui, uti ebrii et vomentes a sobriis rideri solent. Forte perstringit Moabitarum crapulam usque ad vomitum. Alludit ad Job XX: "Divitias, quas devoravit, evomet, et de ventre illius extrahet eas Deus, et erunt in derisum." Causam subdit: "Fuit enim in derisum tibi, Israel," q. d. Quia tu, o Moab! derisisti Israelitas cognatos et vicinos tuos, cum ab hostibus vastarentur, "quasi inter fures reperisses eum" (Israelem), id est instar furis... qui cum in furto deprehenditur, ridetur et ostentui habetur: ita tu risisti Israelem. Ita Chaldaeus, Vatablus et alii. Nota: "Allidet manum," id est, inquiunt Hugo, Rabanus et Lyranus, habebit colligatam manum, id est potestatem et dominatum. Alii, q. d. Prae nimio dolore manum ad manum complodet. Sed aptius est quod dixi, scilicet allidet manus pedesque terrae, volutando se in suo vomitu, id est in sua terribili clade et punitione, in sua horribili afflictione et cruciatu: solent enim ebrii et vomentes prae angustia, manus non tantum complodere, sed et allidere terrae, pulsare lectum aut sedem, versare se in omnem partem, et alia angoris et doloris signa edere, juxta illud Job XX, 22: "Cum satiatus fuerit, arctabitur, aestuabit, et omnis dolor irruet super eum."
48:28
28. RELINQUITE CIVITATES, — q. d. Cogemini, o Moabitae! relinquere civitates, et habitare in rupibus et cavernis, easque profunde ingredi, ut ibi lateatis quasi columbae: hebraice enim est, trans os foveae, id est in ulterioribus cavitatibus cavernae. Secundo, "habitate in petra," sic accipi potest, q. d. Fugite ad urbem Moab, quae petra dicitur; quia in petra et altissimo monte sita, ideoque munitissima et ab hoste tutissima est. Sic tropologice, e mundo fugiendum est ad Petram, id est ad Christum. Aliter, tertio, apposite explicant Sanchez et Christophorus a Castro, ut sit ironia, q. d. Licet, o Moab! fugias ad rupes et speluncas quibus abundas; inde tamen te extrahent Chaldaei, qui ut feroces praedaeque inhiantes canes venatici, te quasi leporem undequaque scrutabuntur.
48:30
30. Ego scio, etc., jactantiam ejus. — Hebraice עברתו ebrato, id est iracundiam ejus. Superbia enim facit homines iracundos et contumaces. Ita Vatablus. QUOD NON SIT JUXTA EAM (scilicet jactantiam) VIRTUS (id est fortitudo et vires) EJUS, — q. d. ait Theodoretus: Plus se jactat Moab quam possit facere. Tales et hodie multos videmus, qui "in pace sunt leones, in praelio cervi." Vide Isaiae XVI, 6. R. Joseph Kimchi vertit, novi transgressionem, id est impraegnationem et incestum, ejus, scilicet quod natus sit Moab ex Lot per incestum cum filia: videre enim suum ortum, vitia et miserias, est remedium ad retundendam superbiam. NEC JUXTA QUOD POTERAT CONATA SIT FACERE, — q. d. Non consideravit quid posset, quid ferrent humeri; sed plus conata est facere quam praestare poterat.
48:31
31. MURI FICTILIS. — Hebraice קיר חרש kir cheres, videtur esse nomen proprium urbis in Moab dictae Kir, id est paries vel murus, de qua Isaiae XVI, 7; ita Septuaginta, Vatablus, Pagninus et alii: cui appositum est cheres, id est fictilis, quia muros habebat fictiles, et, ut Isaias ait, coctiles, id est latericios, quales paucae urbes in ea regione, utpote saxosa, habuerunt. Unde et IV Reg. III, captis caeteris urbibus, dicuntur soli intacti mansisse muri fictiles, id est kir cheres, urbs habens muros latericios, q. d. Quantumcumque fortis sis et latericia, evertenda tamen es a Deo, cui nihil, quantum forte, resistere potest. Alii censent Moabitas in genere vocari viros muri fictilis, quia latericiis muris cingebantur. Ita Maldonatus.
48:32
32. De planctu Jazer, — q. d. Fletu simili fletu isto facto super Jazer, deflenda est fertilis vitibus, et metaphorice hominibus, Sabama; quia aeque ac Jazer vastata est, id est vastabitur a Chaldaeis. Unde Septuaginta vertunt: Juxta planctum Jazer plangam te, vinea Sabama, ut sint verba Prophetae. Chaldaeus tamen accipit quasi verba Dei, q. d. Sicut feci flere Jazer, ita flere te faciam, vinea Sabama. Omnes hae urbes fuerunt Moabitarum. Notum est Hebraeos urbes, praesertim optimas et amoenas agris et vineis, metaphorice vocare vineas, et cives vites, ut patet cap. II, 21, cap. XII, 10, Isaiae V, 14. Sicut enim in vinea est propago palmitum et botrorum, sic in urbe est propago civium. Unde et Christus Ecclesiam vocat vineam, se vitem, christianos palmites, Joan. XV, 3. PROPAGINES, — id est cives tui quos propagasti, Chaldaeos fugientes, pervenerunt ad urbem Jazer, et ad illi vicinum mare Mortuum, imo ultra illud fugerunt, vel in Judaeam, vel in Palaestinam, vel in Aegyptum: nam alioqui euntibus vel abductis in Chaldaeam, nullum erat transcundum mare. Quare non recte videntur explicare Chaldaeus, Hugo, Lyranus, Vatablus sic, q. d. Cives Sabamae abducentur trans mare in captivitatem; cives vero Jazer ad mare tantum pervenient. Melius explicant Maldonatus et Sanchez sic: "Propagines," id est multitudo civium tuorum usque ad mare et ultra perveniebat, q. d. Nimis fertilis eras, nimis longe mittebas sarmenta tua, oportet te amputare; sic enim dicitur de Israele, Psalm. LXXIX, 12: "Extendit palmites suos usque ad mare." Denique S. Hieronymus per mare Babylonem accipit, ad quam abducti sunt Moabitae. Verum primus sensus, uti maxime planus, ita genuinus est.
48:33
33. ABLATA EST LAETITIA ET EXSULTATIO DE CARMELO, — id est de loco culto et fertili Moab, qui in ubertate similis erat Carmelo monti Judaeae. Ita S. Hieronymus, Pagninus et Vatablus, quia scilicet tam messem quam vindemiam Moabitarum tollent et vastabunt Chaldaei. Aliter Sanchez: subaudiendo enim notam similitudinis sicut, sic explicat: Sicut Judaea, ab hoste vastata, cessavit laetitia de Carmelo, succisis pariter ejus vineis et incolis, ita sublata est laetitia a Moab, illa nimirum quam ei vini atque vindemiae nobilitas, aeque ac Carmelo, afferebat. SOLITUM CELEUMA. — Hebraice est: Celeuma non erit celeuma, q. d. Laetum illud carmen vertetur in luctum. Ita Vatablus. Secundo, celeusma non erit celeusma adhortantium sese ad calcandum uvas vinumque exprimendum; sed ad fugiendum hostem adventantem. Ita R. Salomon. Tertio, celeusma non erit Moabitarum, sed Chaldaeorum cohortantium se ad eorum caedem, et ad conculcationem messis et vindemiae eorum. Ita Maldonatus. Vide cap. XXV, 30, et cap. LI, 14. Ita gulonum et potorum clamor et celeusma laetitiae saepe in luctum et celeusma tristitiae, plaususque in planctum vertitur, dum extrema gaudii luctus occupat.
48:34
34. DE CLAMORE, — q. d. Fugientes de Hesebon urbe et fine orientali Moab, continuabunt fugam et clamorem usque ad Eleale, quae urbs est finis occidentalis Moab. A SEGOR USQUE AD ORONAIM VITULA CONTERNANTE, — Ita Romana; supple, clamor fugientium et vastatorum audietur. Nominat hasce duas urbes, tanquam extremos et sibi oppositos terminos Moab. Segor enim erat ab Oriente juxta mare Mortuum: Oronaim ab Occidente septentrionali, hoc est ea parte quae Assyrios et Babylonios respicit. Dicitur Oronaim in duali, a singulari Oron, q. d. Duplex Oron. Erant enim duae urbes conjunctae, quarum una Oron vel Bethoron superior, altera Bethoron inferior dicebatur, Josue cap. XVI et XVIII. Nota: Segor, ait S. Hieronymus in Genes. XIV, prius dicta est hebraice Bale, id est devoratio; deinde Salisa, id est tertia vel conternans, eo quod, ut tradunt Hebraei, tertio terrae motum sit passa et absorpta. Sic et Theodoretus, Suidas, Hugo et Lyranus. Rursum dicta est Segor, id est parva, a Lot eo fugiente ex Sodomis, Genes. XIX, 22. Secundo et certius, Segor dicitur vitula conternans, id est pulchra, fortis, succulenta, perfecta, exsultans. Sicut enim in hominibus trigesimus annus est perfectae aetatis: ita in pecoribus tertius annus robustissimus est. Addi S. Cyrillum in Isaiae cap. XV, 5: "Tertius annus animantibus ratione carentibus ad aetatis florem, et ad maturitatem vires efficiendo sufficit, itaque eo tempore domari debent. Quamdiu ergo vitula est jugi inexperta, lasciviens et juvencula exsultat." Idem docent Columella, lib. VI, cap. II, et Varro, lib. VII, cap. II. Sensus ergo est, q. d. Moabitae, et praesertim incolae Segor, instar vitulae triennis saginati et lascivientes, jam evecti ad plenum robur, opulentiam et felicitatem temporariam, evertentur: habitabant enim in Pentapoli, quae antequam conflagraret igne coelesti, erat amoenissima et fertilissima instar paradisi, ut dicitur Genes. XIII, 10. Segor autem precibus Lot ab hoc igne mansit intacta, Genes. XIX, 21. Ita ex Septuaginta, Chaldaeus, Vatablus, Pagninus, S. Hieronymus, Cyrillus et Basilius in Isaiae XV, 6; eadem enim habet ibi Isaias. Perperam ergo aliqui putant, quod vitula conternans sit nomen proprium urbis, diversae a Segor. AQUAE QUOQUE NEMRIM. — Nemrim oppidulum est, ait S. Hieronymus in Isaiae XV, 6, juxta Segor et mare salsissimum sive Mortuum, indeque salsis aquis ac proinde sterilibus affluens, q. d. Simili sterilitate quae est in Nemrim, punietur omnis Moab. Ita Hugo. Secundo, S. Hieronymus et Rabanus, q. d. Aquae dulces ante in Nemrim, post ejus subversionem, sunt conversae in amaritudinem. Tertio, ut Lyranus, aquae Nemrim "pessimae," quia videlicet sanguine et cadaveribus caesorum sunt infectae, et quia turbabuntur multitudine calcantium eas hostium, inquit Maldonatus. Quarto... "pessimae," id est, ut hebraice, desolatae erunt; et, ut ait Isaias cap. XV, "desertae," id est perdentur et inutiles erunt, eo quod deficiat habitator qui agros colat et riget, ut patet Isaiae XV, 6, qui ait: "Quia aruit herba, defecit germen, viror omnis interiit," q. d. ait Vatablus. Nullus locus a clade intactus in Moab relinquetur, neque quisquam in Nemrim loco irriguo habitabit; unde aquae ejus desertae videbuntur. Nota: Aquae Nemrim videntur fuisse amarae, ex aquis salsis maris Mortui vicini, eo per meatus terrae se insinuantibus, indeque vocari hebraice Nemrim, id est amarae, a radice מרה mara, id est amarus fuit. Ut ergo has aquas dulces conservarent, ne a salsis affluentibus ex mari Mortuo salsedinem contraherent, debebant accolae meatus per quos affluebant quotannis obturare: item aquas dulces aggeribus a salsis separare, et salsas percolando dulcorare. Verum accolis per Chaldaeos sublatis, incultae, et, ut ait Isaias, desertae manebant aquae Nemrim, ideoque amarae, indeque pessimae erant. Rursum enim salsuginem contrahebant ex aquis maris Mortui. Hic sensus valde genuinus videtur; simulque symbolice et tropologice docet Moabitas omnesque alios qui voluptatibus indulgent, quod omnis voluptas et dulcedo, Deo vindice, eis in amaritudinem sit convertenda, sicut Deus aquas Sodomae et Pentapolis ante dulcissimas, ob eorum libidines fecit salsissimas; et rursum aquas Nemrim antea dulces, per desolationem Chaldaeorum fecit amaras et pessimas. Cogita ergo, o gulose, o luxuriose! tuas delicias esse aquas Nemrim, tuum mel brevi fore fel, te a daemonibus cibandum esse absinthio, imo igne et sulphure aeterno et ardentissimo. Audi et gentilem Senecam: "Ipsae voluptates in tormenta vertuntur. Epulae cruditatem afferunt: ebrietates nervorum torporem tremoremque: libidines, manuum, pedum articulorumque omnium depravationes."
48:36
36. COR MEUM AD MOAB (id est propter Moab) QUASI TIBIAE (scilicet in luctu adhibitae, lugubrem edet sonum) AD VIROS MURI FICTILIS, — id est ad viros urbis dictae Kir cheres. Vide dicta vers. 31. Nota: Veteres in luctu adhibebant tibias, quia lugubrem edunt sonum; hinc Matth. IX, 23, dicitur de puella defuncta: "Et cum venisset Jesus in domum principis, et vidisset tibicines." Sic et Ovidius: Cantabat moestis tibia funeribus. Licet Servius in illud Eneid. V: Laudumque immensa cupido, scribat pueros cum tibiae, viros cum tubae sonitu sepeliri solitos. Et Gellius, lib. XX, cap. II, docet veteres habuisse proprium instrumentum siticitium, id est eorum qui ad sitos, id est mortuos, canunt eorumque cadaver suo cantu ad sepulturam comitantur. Cujus formam describit Galenus, lib. III De Symptom. causis, ubi et alia addit huic loco propria. Dicit enim viscerum rugitum, cum vacua sunt, similem esse tibiae funerae. "Porro, ait, sunt alii (scilicet viscerum rugitus) bombosi, bombis latissimarum tibiarum non absimiles, quales habere solent hi qui tymbaule, id est siticines, nominantur." Vides ut viscera sonitum edere possint tristem et funereum, ut ingenti dolore et gemitu commota resonent, sicut ab halitu inflata tibia, aut a plectro percussa cithara. QUIA PLUS FECIT QUAM POTUIT, — id est, quia plures congregavit divitias, quam par aut justum erat. Verba sunt Prophetae qui personam et affectum hominis Moabitae induit et exprimit, ut futuram vastationem ob oculos ponat. Aliter Vatablus et alii ex Hebraeo, q. d. Ideo lugebo, quia divitiae quas Moab sibi comparaverat multo labore, perierunt.
48:37
37. OMNE ENIM CAPUT (Moabitarum erit) CALVITIUM, — id est decalvatum, quia omnes erunt vel captivi vel lugentes: utrique enim olim decalvabantur. IN CUNCTIS MANIBUS (erit) COLLIGATIO, — q. d. Omnium Moabitarum manus vinculis colligabuntur. Hebraice est, super omnes manus erunt incisiones; et Septuaginta, omnes manus incidentur: quia scilicet ex doloris vehementia et impatientia, more veteri manus dentibus vel unguibus laniabunt; vel potius, ut vertit noster Interpres, quia ex vinculorum colligatione manus incidentur et lacerabuntur.
48:38
38. Super omnia tecta, — quae in Moab et Judaea, uti et in Hispania et Italia multis in locis plana sunt, ut in iis sedeant et inambulent homines, uti dixi Deuter. XXII, 8. Haec S. Hieronymus, ad Suniam et Fret., "domata, maeniana et solaria" appellat. SICUT VAS INUTILE, — id est reprobatum: unde hebraice est, in quo non est voluntas, id est quod nemo vult, sed omnes reprobant.
48:39
39. QUOMODO DEJECIT CERVICEM MOAB. — Quae quasi vitula conternans cervicem attollebat, nunc "submisit tristi colla superba jugo," ut trahat plaustrum, vel aret colatque agros Chaldaeorum. Loquitur de Moab in genere nunc masculino, nunc feminino: quia nunc populum, nunc regionem intelligit. In exemplum — terroris, ut omnes gentes videntes cladem Moab, timeant ne in eamdem incurrant.
48:40
40. Quasi aquila, — scilicet involabit in Moab Nabuchodonosor cum suis alis, id est exercitu. Comparat Chaldaeos ob fortitudinem, celeritatem et rapacitatem aquilae volanti: idem facit Ezechiel cap. XVII, 3. Ita Theodoretus. Nota: Aquila signum est impetus, vastationis, ac victoriae celeris, violentae ac magnificae. Hinc horum omen gentiles saepe usque ad superstitionem sumpserunt ab aquilis. Pugnantibus Locris cum Crotoniatis, aquilae Locrorum nunquam recessit, eosque tamdiu circumvolavit, quoad vincerent. In cornibus quoque duo juvenes diverso a caeteris armorum habitu, eximia magnitudine, ex albis equis, coccineis chlamydibus paludati, pugnare visi sunt: nec ultra apparuerunt quam pugnatum est. Cornelius Tacitus, lib. II Annal. auspicium aquilarum octo Germanico duci castrorum datum, notat his verbis: "Intentus paratusque miles, ut ordo agminis, in aciem adsisteret (adstitere legit Lipsius, et mea quidem sententia melius). Visis Cheruscorum catervis, quae per ferociam proruperant, validissimos equitum incurrere latus, Stertinium cum caeteris turmis circumgredi tergaque invadere jubet, ipse in tempore adfuturus. Interea pulcherrimum augurium, octo aquilae sylvas petere et intrare visae, imperatorem advertere (id est ad se suique considerationem verterunt: est enim adverto hoc sensu usurpatum saepius a Tacito, ut notat Lipsius), exclamat, irent, sequerentur Romanas aves propria legionum numina." Caesari contra Pompeium dimicanti victoriam nuntiarunt aquilae, Dione auctore, lib. XLIII: "Aquila (inquit) legionum ejus alas concutientes, et fulmina, quae aurea pedibus tenebant, abjicientes, Pompeio exitium palam enuntiabant, ipsaeque ad Caesarem quasi avolabant." Simili pacto tradunt piam aquilam, quae in exercitu Crassi ferebatur, sua sponte, nemine cogente, esse conversam, cum adversus Parthos proficisceretur, ut auctor est Plutarchus in Vita Crassi. Appianus quoque, lib. IV De Bello civili, binas aquilas refert in Cassii castris apparuisse, ubi ait: "Paulo post et imperatores secuti sunt. Eo tempore aquilae duae superne demissae, argenteas signiferorum aquilas insederunt, tundentes rostris, vel, ut quidam tradunt, alis protegentes. Permanserunt in exercitu, alentibus imperatoribus ex publico, donec pridie quam pugnatum est avolaverunt."
48:41
41. SICUT COR MULIERIS PARTURIENTIS, — quod in angustiis est, infirmum, pusillanime et plenum doloribus: in partu enim ipsa viscera confringi et disrumpi videntur prae doloris acerbitate. 42. Quoniam contra Dominum (id est contra Israel qui est populus Domini) gloriatus est, — uti dixit vers. 27; qui enim eos tangebat, tangebat pupillam oculi Domini, Zachar. II, 8.
41. Sicut cor mulieris parturientis, quod in angustiis est, infirmum, pusillanime et plenum doloribus: in partu enim ipsa viscera confringi et disrumpi videntur prae doloris acerbitate.
48:42
42. Quoniam contra Dominum (id est contra Israel qui est populus Domini) gloriatus est, uti dixit vers. 27; qui enim eos tangebat, tangebat pupillam oculi Domini, Zachar. II, 8.
48:43
43. Pavorem vocat, hostilem gladium; foveam, casum improvisum; laqueum, insidias Chaldaeorum ad capiendos Moabitas, q. d. Alii gladio trucidabuntur; alii, dum fugiunt gladium, cadent in foveam, id est improviso aliquo casu peribunt; alii sicut aves laqueo vivi capientur. Per haec tria, caetera calamitatum et cladium genera intelligit, ut patet ex sequent. Simile est Isaiae XXIV, 17 et 18. Vide ibi dicta. Nota: in Hebraeo pulchra est paronomasia inter haec tria: פחת פחד פח pach, pachat, pachad, id est laqueus, fovea, pavor.
43. Pavorem vocat, hostilem gladium; foveam, casum improvisum; laqueum, insidias Chaldaeorum ad capiendos Moabitas, q. d. Alii gladio trucidabuntur; alii, dum fugiunt gladium, cadent in foveam, id est improviso aliquo casu peribunt; alii sicut aves laqueo vivi capientur. Per haec tria, cetera calamitatum et cladium genera intelligit, ut patet ex sequent. Simile est Isaiae XXIV, 17 et 18. Vide ibi dicta. Nota: In Hebraeo pulchra est paronomasia inter haec tria: פחה פחת פחד pach, pachat, pachad, id est laqueus, fovea, pavor.
48:44
44. Annum visitationis (id est punitionis) eorum. 45. In umbra Hesebon steterunt (q. d. Moabitae qui de laqueo, hebraice, de potentia et impetu ac invasione Chaldaeorum fugerint, conferent se ad urbem munitissimam Hesebon, ut in ea sint tuti; sed fallentur, incident enim in majus periculum et malum: nam milites acerrimi instar ignis omnia depopulantes, scilicet Chaldaei, vi vel astu Hesebon ingressi, aut ipsimet milites Hesebon, qui tumultuantibus inter se et dissidentibus Moabitis Hesebonem Chaldaeis prodent, egredientur ex Hesebon, et ardentissimi ut flamma erumpent ex urbe regis Seon (quae est eadem cum Hesebon jam dicta), et devorabunt universam Moabitidem usque ad ultimum ejus angulum, ut habent Hebraea: quin et) VERTICEM (id est urbes et arces ipsas) FILIORUM TUMULTUS, — id est tumultuantium; filios enim tumultus vocat principes, qui Moabitis fuerunt causa tumultuandi et rebellandi Chaldaeis, quasi satis ad id virium, armorum et militum haberent: aut certe Moabitas inter se tumultuantes, dum alii pacem cum Chaldaeo vellent, alii bellum, alii aliud suaderent in re ancipiti et perplexa. Ita Chaldaeus, Theodoretus, Rabanus, Hugo, Lyranus et Sanchez, qui tamen per verticem accipit duces et principes civium et militum tumultuantium. Et recte. Nota: Citat Numer. XXI, 26, quia quod ibi in Hesebon gestum narratur ab Amorrhaeis ante Mosen, hic rursum gerendum dicitur a Chaldaeis. Rursum pro Sion, uti legunt Plantiniana, legendum est Seon, cum Romanis, Hebraeo, Septuaginta et Chaldaeo; fuit enim Seon rex Amorrhaeorum, quem devicit Moses: regia ejus erat Hesebon, quae inde dicta est urbs Seon, Num. XXI, 26, 27 et 28.
44. Annum visitationis (id est punitionis) eorum.
48:45
45. In umbra Hesebon steterunt (q. d. Moabitae qui de laqueo, hebraice, de potentia et impetu ac invasione Chaldaeorum fugerint, conferent se ad urbem munitissimam Hesebon, ut in ea sint tuti; sed fallentur, incident enim in majus periculum et malum: nam milites acerrimi instar ignis omnia depopulantes, scilicet Chaldaei, vi vel astu Hesebon ingressi, aut ipsimet milites Hesebon, qui tumultuantibus inter se et dissidentibus Moabitis Hesebonem Chaldaeis prodent, egredientur ex Hesebon, et ardentissimi ut flamma erumpent ex urbe regis Seon (quae est eadem cum Hesebon jam dicta), et devorabunt universam Moabitidem usque ad ultimum ejus angulum, ut habent Hebraea: quin et) verticem (id est urbes et arces ipsas) filiorum tumultus, id est tumultuantium; filios enim tumultus vocat principes, qui Moabitis fuerunt causa tumultandi et rebellandi Chaldaeis, quasi satis ad id virium, armorum et militum haberent: aut certe Moabitas inter se tumultuantes, dum alii pacem cum Chaldaeo vellent, alii bellum, alii aliud suaderent in re ancipiti et perplexa. Ita Chaldaeus, Theodoretus, Rabanus, Hugo, Lyranus et Sanchez, qui tamen per verticem accipit duces et principes civium et militum tumultuantium. Et recte. Nota: Citat Numer. XXI, 26, quia quod ibi in Hesebon gestum narratur ab Amorrhaeis ante Mosen, hic rursum gerendum dicitur a Chaldaeis. Rursum pro Sion, uti legunt Plantiniana, legendum est Seon, cum Romanis, Hebraeo, Septuaginta et Chaldaeo; fuit enim Seon rex Amorrhaeorum, quem devicit Moses: regia ejus erat Hesebon, quae inde dicta est urbs Seon, Num. XXI, 26, 27 et 28.
48:46
46. PERIISTI, POPULE CHAMOS, — popule Moab, qui idolum Chamos colebas. 47. Convertam captivitatem, — tum temporalem Moabitarum, ut redeant e Babylone in Moab; id enim factum patet ex Sophon. II, 9, et ex Josepho, lib. XIII Antiq. XX. Ita Theodoretus, Lyranus et alii. Cum enim Cyrus Persa, capta Babylone, dedit libertatem Judaeis, dedit et Moabitis, tum spiritualem eorum aliarumque gentium captivitatem sub jugo diaboli, solvam per Christum et Apostolos. Ita Rabanus, Hugo et Vatablus. Hucusque judicia — hucusque protenditur justa sententia, justum decretum, justa vindicta, justum supplicium Dei de Moab. Hoc addit ob prophetiae prolixitatem. (1) "Pavor, et fovea, et laqueus super te." Formidine occupaberis, laqueo ab hostibus capieris, in scrobem exitio tuo paratam cades. Tropicae locutiones, ex venatu ductae. Cum ingens fera capienda est, veluti cervus, aper, ursus, saltus pars, ubi ea latet, cingitur partim validissimis retibus, quo fera impellitur, partim densiore filo, appensis identidem vario colore plumis, quae vento agitatae feram terreant, atque in retia impellant... Nota: Hanc cladem subiit Moab ob duo vitia: scilicet primum superbiae, secundum gulae et libidinis, quo servivit deo Chamos, id est Beelphegor. Hae vitia orta sunt ex opulentia et munitione terrae Moab. Denique Moab vastata est a Nabuchodonosore anno regni ejus 23, ait Josephus, id est quinto anno post excidium Jerusalem: tunc ergo haec prophetia exsecutioni data est. Idem colligitur ex Isaia cap. XVI, vers. 14. Locorum nunquam recessit, eosque tamdiu circumvolavit, quoad vincerent. In cornibus quoque duo juvenes diverso a ceteris armorum habitu, eximia magnitudine, ex albis equis, coccineis chlamydibus paludati, pugnare visi sunt: nec ultra apparuerunt quam pugnatum est. Cornelius Tacitus, lib. II Annal. auspicium aquilarum octo Germanico duci castrorum datum, notat his verbis: «Intentus paratusque miles, ut ordo agminis, in aciem adsisteret (adstitere legit Lipsius, et mea quidem sententia melius). Visis Cheruscorum catervis, quae per ferociam proruperant, validissimos equitum incurrere latus, Stertinium cum ceteris turmis circumgredi tergaque invadere jubet, ipse in tempore adfuturus. Interea pulcherrimum augurium, octo aquilae sylvas petere et intrare visae, imperatorem advertere (id est ad se suique considerationem verterunt: est enim adverto hoc sensu usurpatum saepius a Tacito, ut notat Lipsius), exclamat, irent, sequerentur Romanas aves propria legionum numina.» Caesari contra Pompeium dimicanti victoriam nuntiarunt aquilae, Dione auctore, lib. XLIII: «Aquila (inquit) legionum ejus alas concutientes, et fulmina, quae aurea pedibus tenebant, abjicientes, Pompeio exitium palam enuntiabant, ipsaeque ad Caesarem quasi avolant.» Simili pacto tradunt priscam aquilam, quae in exercitu Crassi ferebatur, sua sponte, nemine cogente, esse conversam, cum adversus Parthos proficisceretur, ut auctor est Plutarchus in Vita Crassi. Appianus quoque, lib. IV De Bello civili, binas aquilas refert in Cassii castris apparuisse, ubi ait: «Paulo post et imperatores secuti sunt. Eo tempore aquilae duae superne demissae, argenteas siguiferorum aquilas insederunt, tundentes rostris, vel ut quidam tradunt, alis protegentes. Permanserunt in exercitu, alentibus imperatoribus ex publico, donec pridie quam pugnatum est avolarunt.»
46. Periisti, popule Chamos, popule Moab, qui idolum Chamos colebas.
48:47
47. Convertam captivitatem, tum temporalem Moabitarum, ut redeant e Babylone in Moab; id enim factum patet ex Sophon. II, 9, et ex Josepho, lib. XIII Antiq. XX. Ita Theodoretus, Lyranus et alii. Cum enim Cyrus Persa, capta Babylone, dedit libertatem Judaeis, dedit et Moabitis, tum spiritualem eorum aliarumque gentium captivitatem sub jugo diaboli, solvam per Christum et Apostolos. Ita Rabanus, Hugo et Vatablus. Hucusque judicia, hucusque protenditur justa sententia, justum decretum, justa vindicta, justum supplicium Dei de Moab. Hoc addit ob prophetiae prolixitatem. Nota: Hanc cladem subiit Moab ob duo vitia: scilicet primum superbiae, secundum gulae et libidinis, quo servivit deo Chamos, id est Beelphegor. Haec vitia orta sunt ex opulentia et munitione terrae Moab. Denique Moab vastata est a Nabuchodonosore anno regni ejus 23, ait Josephus, id est quinto anno post excidium Jerusalem: tunc ergo haec prophetia exsecutioni data est. Idem colligitur ex Isaia cap. XVI, vers. 14. (1) «Pavor, et fovea, et laqueus super te.» Formidine occupaberis, laqueo ab hostibus capieris, in scrobem exitio tuo paratam cades. Tropicae locutiones, ex venatu ductae. Cum ingens fera capienda est, veluti cervus, aper, ursus, saltus pars, ubi ea latet, cingitur partim validissimis retibus, quo fera impellitur, partim densiore filo, appensis identidem vario colore plumis, quae vento agitatae feram terreant, atque in retia impellant. Hujus moris passim veteres meminere. (Calmetus, Script. sacr. Curs. complet.) Vide similem loquendi modum Isaiae XXIV, 17.
48:1
CARIATHAIM (EBR. QIRJĀTHAJIM, FORMA DUALE: «DUE CITTÀ»)
CARIATHAIM (ebr. Qirjāthajim, forma duale: «due città»). - Città a nord-est del Mar Morto, della tribù di Ruben (Ios. 13, 19; Num. 32, 37). Al tempo del profeta Geremia, nel periodo del decadimento del regno di Giuda, appartiene di nuovo ai Moabiti (Ier. 48, 1. 23; Ez. 25, 9). Eusebio (Onomasticon, ed. E. Klostermann, Lipsia 1904, p. 112, 15) l'identifica con la città cristiana Caraitha, a 10 miglia ad occidente di Madaba. …
La città di N., oggi comunemente identificata con Mehajjet, è ricordata in Num. 32, 3; 33, 47, dalla stele di Mesa, da Is. 15, 2; Ier. 48, 1; I Mach. 9, 37, dall'Onomasticum, e dalla Vita di Pietro Iberico (sec. v). Presso la sua fontana, o 'Ajûn Gedejd, è stata rinvenuta in una grotta una collezione di vasi del 1° periodo …
48:2
HESEBON (EBR. HESSBÖN, SETTANTA ἘΣΒΟΥ͂Σ)
… (Num. 32, 3.37). Essendo posta al confine di Gad (v.), fu presa da quest'ultima tribù e assegnata ai Leviti (Ios. 21, 37; I Par. 6, 81). Ai tempi di Isaia e di Geremia era in mano dei Moabiti e compare spesso nei loro oracoli (Is. 15, 4; 16, 8; Ier. 48, 2.34; 49, 3).
48:15
… Il primo di questi nomi è applicato rare volte al vero Dio (cf. Ind. 6, 25), ma compare in molti nomi propri teoforici, come 'Elba'al, Be'eljādhā' Be'aljāh ecc.; il secondo si legge in Deut. 35, 5; Is. 6, 5; 33, 22; 43, 15; Jer. 48, 15; Ps. 5, 3, ecc.; talvolta è specificato con riferimento al popolo eletto («re di Giacobbe», «re di Israele»), oppure con aggettivi, che determinano la maestà («re grande», «eterno», …
48:18
Le quattro città divennero il tipo della perversità e della conseguente rovina (Deut. 29, 22; Sodoma, Ex. 16, 79; Sodoma e Gomorra Is. 1, 9; 13, 19; Jer. 23, 14; 48, 18; 50, 40; Am. 2, 9; Adama e Seboim Os. 11, 8). « Testimonio di tanta malvagità rimane una landa fumante e alberi che danno frutti immaturi, e, a ricordo di un'anima incredula, ritta, …
48:19
… II Reg. 10, 32, 33), in seguito compaiono ora gli Ammoniti (cf. Ier. 49, 1) ed ora i Moabiti (cf. ibid. 48, 19, 34).
48:21
… La stele di Mesa (v.), le rivendicazioni di Iephe, le allusioni di Isaia e di Geremia dimostrano però che M. aveva recuperato con il tempo le sue sedi a nord dell'Arnon (Num. 21, 25-32; Deut. 2, 24.36; Ios. 13, 25; Iudc. 18, 18.22; Is. 15, 4; Ier. 48, 21; F.-M. …
48:24
Non diversa dev'essere la B. presa e distrutta da Giuda Maccabeo (I Mach. 5, 26. 28. 36). Nelle versioni e fors' anche nell'ebraico di Ier. 48, 24, è talvolta scambiata con la Bosra moabitica (v. BOSRA, 2). Cf.: A. Musil, Arabia Petraea, I (Vienna 1907), pp. 218, 232.
… Bošrah), nominata in Ier. 48, 24, che si identifica da alcuni con Barasa (I Mach. 5, 26), da altri con Bosor (v.).
48:45
Si parla ancora del « paese di S. l'amorcro », per dire regioni già suo dominio, all'età salomonica (I Reg. 4, 19) e probabilmente ancora all'età di Geremia (Ier. 48, 45, alludendo a Num. 21, 28: in Geremia invece che « di mezzo [mibbên] a S. » è probabilmente da leggere « della casa » [mibbêth], ossia « città o regione di S. »).
48:46
CHAMOS (ebr. Kéméf). - Dio nazionale e principale dei Moabiti (Iudc. 11, 24; I Reg. 11, 7, 33; II Reg. 23, 13), chiamati perciò « popolo di C. » (Num. 21, 29; Ier. 48, 46). Il re Mesa si chiama « figlio di C. », e a lui, come a dio della guerra, per essere liberato dalla stretta dei nemici, offre sulle mura della città il proprio figlio (II Reg. 3, …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.