Super universas

Bolla di erezione della collegiata di Montalto delle Marche in cattedrale

Bolla di papa Sisto V ·

LXXII.
Elevazione dell'oppido di Monti Alti nella provincia della Marca a città; erezione della sua chiesa collegiale in cattedrale e episcopale.

1 Sisto Papa T a perpetua memoria. Costituiti, per divina disposizione, sopra tutte le chiese dell'orbe terrestre, benché con meriti insufficienti, solleviamo intorno al campo del Signore gli occhi della nostra mente, secondo il costume del pastore vigilante, per ispezionare ciò che conviene allo stato e al decoro delle chiese medesime, specialmente delle cattedrali, e quale opera prospera e felice debba essere intrapresa intorno ad esse e alla loro struttura; e, muniti dal divino aiuto, per il quale tutte le cose sono disposte con equa benignità per la salvezza dei vostri fedeli popoli, ci applichiamo utilmente e salutarmente alle parti del nostro ufficio che convengono allo stato di tali chiese, come nel Signore vediamo opportuno.

2 § 1. Certamente, desiderando elevare la terra di Monti Alti della diocesi di Ripatransone, che ci ha dato un felice inizio alle nostre origini natali, e situata in luogo libero ed eminente, e circondata da mura e dalla diocesi da ogni parte, e nella quale si trova una chiesa secolare e collegiale di Santa Maria al Colle elegantemente costruita, e che possiede due dignità, e dieci canonicati e altrettante prebende e la sagrestia e altre cose necessarie al culto divino, e due altre chiese, cioè una di San Giorgio e San Pietro, e l'altra un Oratorio detto di San Nicola, nel quale si trova una confraternita canonicamente istituita sotto l'invocazione del Santissimo Sacramento, nonché circa trecento case nobilmente edificate e piazze lastricate ai lati, e nella quale ogni quarta feria di ogni settimana si celebra un mercato, al quale accorre grande moltitudine da tutti i luoghi circostanti, e dalla quale infine sono usciti uomini eccellenti in teologia e in diritto e in medicina e in altre scienze; e desiderando decorare tale chiesa secolare e collegiale con titoli e nomi più dignitosi, avuta matura deliberazione su queste cose con i nostri fratelli e il loro consiglio, a lode e gloria di Dio onnipotente e onore della medesima Beata Maria Vergine, e ad incremento della devozione dei cristiani fedeli, la predetta terra di Monti Alti e Porculae e Patrignoni, nonché di Monti di Novem e Rotelle e Furcia, dalla diocesi di Ripatransone, nonché di Monti Elpari, Communatiae e Monti Monachi, dalla diocesi di Fermo, e infine di Castagnoni, terre o luoghi o castelli, e tutti i loro territori, dalla diocesi di Ascoli, ai quali spiritualmente sono soggetti, con autorità apostolica, per il tenore dei presenti, perpetuamente separiamo e dismembriamo, e quelli e i loro abitanti e residenti, i rettori delle chiese, i beneficiati, i priori e altri che ivi ottengono benefici ecclesiastici, e i monasteri e le case dei frati e altri pii luoghi da ogni giurisdizione, potestà e soggezione dei venerabili nostri fratelli vescovi delle diocesi di Ripatransone, Fermo e Ascoli, ora e per il tempo a venire, nonché dalla soluzione delle decime agli stessi vescovi dovute e da farsi in avvenire, perpetuamente esoneriamo e liberiamo.

3 § 2. Nonché la terra di Monti Alti in città, e la chiesa secolare collegiale in cattedrale e episcopato. Erigiamo e istituiamo la medesima in cattedrale, sotto la medesima invocazione della medesima Beata Maria Vergine, per un vescovo da chiamarsi di Monti Alti, il quale abbia e eserciti la giurisdizione episcopale nelle cose spirituali, con mensa episcopale, arca, sigillo e altri insegni, onori e privilegi, dei quali gli altri vescovi di diritto o di consuetudine o in qualunque altro modo usano, godono e si gloriano nelle medesime cose spirituali, e potranno usare, godere e gloriarsi in futuro, con simile consiglio, autorità e tenore come sopra. E la città e la chiesa cattedrale così erette e istituite, nonché il vescovo di Monti Alti per il tempo esistente e il capitolo della medesima chiesa di Monti Alti, sottoponiamo alla Sede Apostolica immediatamente, e li sottoponiamo sotto la protezione dei beati apostoli Pietro e Paolo.

4 § 3. E alla medesima chiesa così eretta e istituita in cattedrale, per la dote della sua mensa episcopale, il monastero di Beata Maria di Monte Santo, dell'Ordine di San Benedetto, della diocesi di Ascoli, in modo certo, che vogliamo sia considerato come espresso, vacante similmente, perpetuamente uniamo, annessi e incorporiamo; e concediamo la selva o tenuta di Bonettini, nonché le terre e i territori per la diocesi di Monti Alti, e le loro chiese, le persone per il clero, e gli abitanti per il popolo, perpetuamente assegniamo; e vogliamo che essi, quanto alla superiorità, giurisdizione e diritti episcopali di Monti Alti, siano soggetti, e come membra obbedienti al capo rispondano dei diritti episcopali.

5 § 4. Decernendo da ora irritum e nullo se diversamente su queste cose da chiunque, di qualunque autorità, consapevolmente o inconsapevolmente fosse tentato.

6 § 5. Non obstantibus nostris de unioni consigliandis a parte, vocatis regalibus et quorum interesse, ac exprimendo vero vario valore, et de non tollendo iure quaesito; ac Lateranensis concilii novissime celebrati, uniones perpetuas, nisi in casibus a iure permissis, fieri prohibentis; ac aliis constitutionibus et ordinationibus apostolicis; necnon Ripanae, Firmanae et Asculanae ecclesiarum, iuramento et confirmatione Apostolica vel quavis firmitate alia roboratis, statutis et consuetudinibus; privilegiis quoque, indultis et litteris ap., eisdem illarumque praesulibus, capitulis et personis, sub quibuscumque tenoribus et formis, ac cum quibusvis clausulis et decretis, etiam motu proprio et consistorialiter ac alias quomodolibet in contrarium concessis, approbatis et innovatis; quibus omnibus, etiamsi de illis eorumque totis tenoribus specialis, specifica, expressa et individua, non autem per clausulas generales idem importantis, mentio seu quaevis alia expressio habenda foret, illorum tenores praesentibus pro expressis habentes, illis aliis in suo robore permansuris, hac vice dumtaxat, specialiter et expresse derogamus, ceterisque contrariis quibuscumque.

7 Nulli ergo etc.

8 Dato a Roma presso San Pietro, nell'anno dell'Incarnazione del Signore millecinquecentottantasei, l'8 novembre, del nostro pontificato nell'anno II.

9 Dat. die 24 nov. 1586, pontif. anno II.

LXXIII.

Traduzione automatica, non rivista. Fa fede il testo originale.

Testo latino

LXXII.
Montis Alti oppiai in provincia Marchiae incivitatenl sublimatio; eiusque collegiatae ecclesiae in cathedralem et episcopalem erectio.

1 Sixtus Papa T ad perpetuam rei memOriam. Super universas orbis ecclesias,Eodiscausa imius ponente , qui cunctis imperat , et cui er8c"onuomnia obediunt, meritis licet insuffìcientibus, constituti, levamus in circuitu agri Dominici oculos nostrae mentis, more pervigilis pastoris inspecluri, quid ecclesiarum ipsarum, praesertim cathedralium, statui et decori congruat, et quid operis circa illas earumque statura prosperum et felicem impendi debeat, et divino fulti praesidio, quo cuncta aequa benignitate prò populorum suorum fidelium salute disponuntur, ad ea, quae statui ecclesiarum huiusmodi congruunt, nostri officii partes salubriter et utiliter intendere curamus, prout in Domino conspicimus expedire.

2 § \. Sane, cupientes terram Montis hoduiauì Alti, Ripanae dioecesis, quae felicem ^pi^m„endanostris dedit ortum natalibus, ac in celi0 el s«p»r»li0 . . Montis A1U ite. leberrimo et eminenti loco sita, et murisi aioecesi aundique cincta est, et in qua saecularis ^""bìp»™" et collegiata ecclesia S. Mariae ad Collem eleganter constructa, et duas dignitates, et decem canonicatus et lotidem praebendas ac sacristiam aliaque ad cultura di- \inum necessaria habens, et duae aliae ecclesiae , una scilicet S. Gcorgii et S. Petri, et altera Oratorium nuncupata S. Nicolai, in qua confraternitas sub invocatione Sanctissimi Sacramenti canonice instituta reperitur, necnon domus circiter trecentae nobiliter aedificatae ac platea? lateribus stratae existunt, ac singula quaque quarta feria cuiuslibet hebdomadae emporiura, ad quod ex omnibus locis circumvicinis fìt magnus con cursus, celebratur, et ex qua denique viri et in theologia ac iure et medicina aliisque scientiis excellentes prodierunt; ac saecularem ac collegiatam ecclesiam huiusmodi dignioribus tilulis et nominibus decorare, habita super his cum fratribus nostris matura deliberatione, et de illorurn Consilio, ad omnipotentis Dei laudem et gloriam, ac eiusdem Beatae Mariaehonorem, aò christifidelium devotionis augrnenlum, praedictam Montis Alti et Porculae ac Palrignonis, necnon Montis de Novem. et Rotellae ac Furciàe, a dieta Ripana, necnon Montis Elpari, Communatiae ac Montis Monachi, a Firmana, et denique Castagnoni terrae seu loca aut castra, eorumque omnium territoria, ab Asculana dioecesi, quibus in spìritualibus subiectae sunt, apostolica auctoritate, tenore praesentium, perpetuo separamus et dismembramus, illaque et eorum incolas et habitatores, ecclesiarum rectores, beneficiatos, priores et alia inibì beneficia ecclesiastica obtinenles, ac monasteria et domos fratrum aliaque pia loca ab omni iurisdictione, -potestate et subiectione venerabilium fratrum nostrorum Ripanae, FirmanaeetAsculanae dioecésum episcoporum,nuncet prò tempore existentium, necnon solulionedecimarum eisdem cpiscopis pereas debitarum, aedecetero faciendarum, perpetuo eximimus et liberamus.

3 § 2. Necnon terram Montis Alti in ci- Erectìo i» civitatem , et saecularem colleaiatam ecclevftaiem ei e- ' ° . piscopatum. Siam huiusmodi in cathedralem, sub ìnvocatione eadem eiusdem Beatae Mariae Virginis, prò uno episcopo Montis Alti nuncupando, qui iurisdictionem episco- palem habeat et exerceal in spìritualibus, cum mensa episcopali, arca, sigillo aliisque insignibus, honoribus et privilegiis, quibus alii episcopi de iure vel consuetudine aut alias quomodolibet in eisdem spiritualibus utuntur, poliuntur et gaudente ac uti, potiri et gaudere quomodolibet poterunt in futurum, de simili Consilio, auctoritate et tenore praemissis, erigimus et instiluimus. A e civitatem et cathedralem ecclesiam sic erectas et institutas necnon episcopum Montis Alti prò tempore existentem ac ipsius ecclesiae Montis Alti capitulum Sedi Apostolicae immediate subiicimus, et sub protectione beatorum Petri et Pauli apostolorum subiicimus.

4 t § 3. Eidemque ecclesiae sic in cathedoiì« pio «- dralem erectae et institutae, prò sua seu jjj^0 a8Sl" mensae suae episcopalis dote, monasterium Beatae Mariae de Monte Sancto, Ordinis S. Benedicti, dictae Asculanae dioecesis certo , quem haberi volumus prò expresso, modo vacante, similiter perpetuo unimus, annectimus et incorporamus ; ac silvam seu tenutam Bonettini concedimus, necnon terras et territoria prò dioecesi Montis Alti, illorum vero necnon dictae civitatis Montis Alti, ecclesias, personaspro clero, et habitatores prò populo, etiam perpetuo assignamus; ac eos, quoad superioritatem, iurisdictionem et iura episcopalia Montis Alti subesse, et lamquam membra capiti obsequentes de iuribus episcopalibus responderi volumus.

5 § k. Decernentes ex nunc irritum et Decreium ìiinane si secus super his a quoquam, quarUansvis auctoritate, scienter vel ignoranter contigerit attentari.

6 § 5. Non obstantibus nostris de unioci»nsoiao a«- nibus commiltendis ad partes, vocatis r0|?al?'i« »l quorum interest, ac expnmendo vero vans. lore, et de non tollendo iure quaesito; ac Lateranensis concilii novissime celebrati, uniones perpeluas, nisi in casibus a iure permissis, fieri prohibentis; ac aliis corKitutionibus et ordinationibus apostolicis; necnon Ripanae, Firmanae et Asculanae ecclesiarum, iuramento et confìrmatione Apostolica vel quavis firmitate alia roboratis, statutis etconsuetudinibus; privilegiis quoque, indultis et litteris ap., eisdem illarumque praesulibus, capitulis et personis , sub quibuscumque tenoribus et formis, ac cum quibusvis clausulis et decretis, , etiam motu proprio et consistorialiter ac alias quomodolibet in contrarium concessis, approbatis et innovatisi quibus omnibus, eliamsi de illis eorumque lolis tenoribus specialis, specifica, expressa et individua, non autem per clausulasgeneralesidem imporlanles, mentio sfu quaevis aliacxpressiohabenda foret, illarura tenores praesentibus prò expressis habentes, illis ali;is in suo robore permansuris, hac vice durntaxat, specialiter et expresse derogamus, ceterisque contrariis quibuscumque.

7 Nulli ergo etc.

8 Datum Romae apud Sanctum Petrum, anno Incarnationis dominicae millesimo quingenlesimo octuagesimo sexto, octavo kalendas decembris, pontifìcatus nostri anno n.

9 Dat. die 24 nov. 1586, pontif. anno u.

LXXIII.

Bullarum diplomatum et privilegiorum sanctorum Romanorum Pontificum, Taurinensis editio (Bullarium Romanum, Turin 1857-1872), vol. 8 — Internet Archive OCR text, restored to continuous text (page breaks, hyphenation, running heads, footnotes); OCR errors of the source remain. Fonte: Internet Archive.

Testo inglese

LXXII.
The elevation of Monti Alti, a town in the province of the Marches, to the status of a city; and the erection of its collegiate church into a cathedral and episcopal church.

1 Sixtus, Pope, to perpetual memory of the matter. Over all the churches of the world, placed by divine providence, who commands all things and to whom all things obey, though with insufficient merits, we lift the eyes of our mind in a circuit around the field of the Lord, in the manner of a watchful shepherd, to inspect what befits the state and dignity of those churches themselves, especially the cathedral churches, and what prosperous and happy work ought to be undertaken concerning them and their status, and strengthened by divine protection, by which all things are disposed with equal benignity for the salvation of their faithful peoples, we carefully direct the parts of our office toward those things which befit the state of such churches, as we perceive to be expedient in the Lord.

2 § 1. Indeed, desiring to adorn the land of Monti Alti, of the diocese of Ripatransone, which gave us a blessed beginning in our native birth, and situated in a most fertile and eminent place, and surrounded on all sides by the walls of the diocese, and in which a secular and collegiate church of St. Mary on the Hill, elegantly constructed, having two dignities and ten canonries and as many prebends and a sacristy and other things necessary for divine worship, and two other churches, namely one of St. George and St. Peter, and another called the Oratory of St. Nicholas, in which a confraternity under the invocation of the Most Blessed Sacrament is found canonically instituted, and also about three hundred houses nobly built and streets paved with stone exist, and a market is celebrated every fourth day of each week, to which there is a great concourse from all surrounding places, and from which men excellent in theology and law and medicine and other sciences have come forth; and to decorate such secular and collegiate church with more dignified titles and names, having taken mature deliberation on these matters with our brothers and having their counsel, to the praise and glory of almighty God and the honor of the same Blessed Mary, and to the increase of the devotion of the Christian faithful, the aforesaid Monti Alti and Porculae and Patrignone, as well as Monti di Novem and Rotelle and Furcia, from the said Ripatransone, as well as Monti Elpari, Communatiae and Monti Monachi, from Firmana, and finally Castagnone, lands or places or castles, and all their territories, from the diocese of Ascoli, to which they are subject in spiritual matters, by apostolic authority, by the tenor of these presents, we perpetually separate and dismember, and those places and their inhabitants and residents, the rectors of churches, beneficiaries, priors and others holding ecclesiastical benefices there, and monasteries and houses of friars and other pious places from all jurisdiction, power and subjection of our venerable brothers the bishops of the dioceses of Ripatransone, Firmana and Ascoli, now and for the time being existing, as well as from the payment of tithes owed to the same bishops and to be paid henceforth, we perpetually exempt and free.

3 § 2. Moreover, we erect the land of Monti Alti into a city, and the secular collegiate church of the same into a cathedral, under the same invocation of the same Blessed Virgin Mary, for one bishop to be named of Monti Alti, who shall have and exercise episcopal jurisdiction in spiritual matters, with an episcopal table, treasury, seal and other insignia, honors and privileges, which other bishops by law or custom or otherwise in any way use, enjoy and possess in the same spiritual matters, and which they will be able to use, possess and enjoy in any way in the future, by similar counsel, authority and tenor as aforesaid, we erect and institute. And the city and cathedral church thus erected and instituted, as well as the bishop of Monti Alti for the time being existing and the chapter of the same church of Monti Alti, we subject immediately to the Apostolic See, and we subject under the protection of the blessed Apostles Peter and Paul.

4 § 3. And to the same church thus erected and instituted as a cathedral, for its endowment or the endowment of its episcopal table, the monastery of Blessed Mary of Monte Santo, of the Order of St. Benedict, of the said diocese of Ascoli, in a certain manner, which we wish to be held as expressly stated, when vacant, we likewise perpetually unite, annex and incorporate; and we grant the forest or holding of Bonettini, and we likewise perpetually assign the lands and territories for the diocese of Monti Alti, their churches, persons for the clergy, and inhabitants for the people; and we will that they, as to superiority, jurisdiction and episcopal rights of Monti Alti, be subject, and as members obedient to the head, respond concerning episcopal rights.

5 § 4. Decreeing from now that it is null and void if anything contrary to these matters should be attempted by anyone, of whatever authority, knowingly or unknowingly.

6 § 5. Notwithstanding our ordinances concerning unions to be committed to the parties, with those interested called and the true value being expressed, and concerning not taking away acquired right; and the perpetual unions prohibited by the most recently celebrated Lateran Council, unless in cases permitted by law; and other constitutions and apostolic ordinances; as well as the statutes and customs of the churches of Ripae, Firmae and Asculanae, strengthened by oath and Apostolic confirmation or any other firmness; privileges also, indults and apostolic letters to the same and to their prelates, chapters and persons, under whatsoever tenors and forms, and with whatsoever clauses and decrees, even by our own motion and in consistory and otherwise in any way whatsoever granted, approved and renewed in the contrary; all of which, even if special, specific, express and individual mention of them and of their full tenors should be made, not however through general clauses importing the same, we holding the tenors of these as expressed in the present, with those others remaining in their force, on this occasion only, specially and expressly we derogate, and to all other things whatsoever to the contrary.

7 Let no one therefore, etc.

8 Given at Rome at St. Peter's, in the year of the Lord's Incarnation one thousand five hundred eighty-six, on the eighth day before the Kalends of December, in the eleventh year of our pontificate.

9 Given on 24 November 1586, pontificate year 11.

LXXIII.

Traduzione automatica, non rivista. Fa fede il testo originale.

Le voci che lo citano

Bullarum diplomatum et privilegiorum sanctorum Romanorum Pontificum, Taurinensis editio (Bullarium Romanum, Turin 1857-1872), vol. 8 — Internet Archive OCR text, restored to continuous text (page breaks, hyphenation, running heads, footnotes); OCR errors of the source remain. Public domain (19th-century or earlier printed edition); Internet Archive scan, OCR text

Salva per dopo

Inserisci la tua email: ti invieremo un link per accedere. Nessuna password. Ciò che salvi (voci, versetti, capitoli, documenti) ti segue su ogni dispositivo.