God biddeth Moyses cause the people of Israel to borow siluer and gold vessels of the Aegyptians. 4. Fortelleth one other plague, the death of the first borne. 9. and that Pharao wil stil be obdurate.
1And the Lord said to Moses: Yet one plague more will I bring upon Pharao and Egypt, and after that he shall let you go, and thrust you out.Or il Signore disse a Mosè: Con una altra sola piaga io flagellerò ancor Faraone, e l'Egitto, e dopo questa vi lascerà andare, e vi sforzerà a partire.AND our Lord said to Moyses: Yet with one plague more wil I touch Pharao & Aegypt, and after this he shal dismisse you, and compel you to goe forth.Et dixit Dominus ad Moysen: Adhuc una plaga tangam Pharaonem et Ægyptum, et post hæc dimittet vos, et exire compellet. 2Therefore thou shalt tell all the people, that every man ask of his friend, and every woman of her neighbour, vessels of silver and of gold.Dirai adunque a tutta la moltitudine, che domandi ciascuno al suo amico, e ogni donna alla sua vicina vasi d'argento, e d'oro.Thou shalt sav therfore to al the people that euerie man aske of his frend, & euery woman of her neighbour vessels of siluer, & of gold.Dices ergo omni plebi ut postulet vir ab amico suo, et mulier a vicina sua, vasa argentea et aurea. 3And the Lord will give favour to his people in the sight of the Egyptians. And Moses was a very great man in the land of Egypt, in the sight of Pharao’s servants, and of all the people.E il Signore farà, che il popolo suo trovi ben disposti gli Egiziani. Or Mosè fu uomo grande assai nella terra d'Egitto nel cospetto de' servi di Faraone, e di tutto il popolo.And the Lord wil geue grace to his people in the sight of the Aegyptians. And Moyses was a very great man in the Land of Aegypt, in the sight of Pharaoes seruantes, & of al the people.Dabit autem Dominus gratiam populo suo coram Ægyptiis. Fuitque Moyses vir magnus valde in terra Ægypti coram servis Pharaonis et omni populo. 4And he said: Thus saith the Lord: At midnight I will enter into Egypt:Ed ei disse: Queste cose dice il Signore: A mezza notte io entrerò in Egitto:And he said: This saith our Lord: At midnight I wil enter into Aegypt:Et ait: Hæc dicit Dominus: Media nocte egrediar in Ægyptum: 5And every firstborn in the land of the Egyptians shall die, from the firstborn of Pharao who sitteth on his throne, even to the firstborn of the handmaid that is at the mill, and all the firstborn of beasts.E morranno tutti i primogeniti nella terra d'Egitto, dal primogenito di Faraone, che siede sul trono di lui, fino al primogenito della schiava, la quale stà alla macina, ed anche tutti i primogeniti de' giumenti.and euerie first-begotten in the Land of the Aegyptians shal dye, from the first begotten of Pharao who sitteth in his throne, euen to the first-begotten of the handmaid that is at the mil, & al the first-begotten of beastes.et morietur omne primogenitum in terra Ægyptiorum, a primogenito Pharaonis, qui sedet in solio ejus, usque ad primogenitum ancillæ quæ est ad molam, et omnia primogenita jumentorum.
6And there shall be a great cry in all the land of Egypt, such as neither hath been before, nor shall be hereafter.E saranno strida grandi per tutta la terra d'Egitto, quali né furon prima, né saranno di poi.And there shal be a great crie in the whole Land of Aegypt, such as neither hath bene before, nor shal be afterward.Eritque clamor magnus in universa terra Ægypti, qualis nec ante fuit, nec postea futurus est. 7But with all the children of Israel there shall not a dog make the least noise, from man even to beast; that you may know how wonderful a difference the Lord maketh between the Egyptians and Israel.Ma tra' figliuoli d'Israele dall'uomo fino alle bestie non abbaierà un cane: affinché conosciate, quanto prodigiosa distanza ponga Dio tra gli Egiziani, e Israele.But with al the children of Israel there shal not a dogge mutter, from man euen to beast: that you may know with how great a miracle our Lord doth diuide the Aegyptians & Israel.Apud omnes autem filios Israël non mutiet canis ab homine usque ad pecus: ut sciatis quanto miraculo dividat Dominus Ægyptios et Israël. 8And all these thy servants shall come down to me, and shall worship me, saying: Go forth thou, and all the people that is under thee: after that we will go out.E verranno tutti questi tuoi servi a trovarmi, e mi adoreranno dicendo: Parti tu, e tutto il popolo governato da te: dopo di ciò noi partiremo.And al these thy seruantes shal come downe to me, and shal adore me, saying: Goe forth thou, & al the people that is vnder thee: after this we shal goe forth.Descendentque omnes servi tui isti ad me, et adorabunt me, dicentes: Egredere tu, et omnis populus qui subjectus est tibi: post hæc egrediemur. 9And he went out from Pharao exceeding angry. But the Lord said to Moses: Pharao will not hear you, that many signs may be done in the land of Egypt.E pieno di sdegno partissi da Faraone. Ma il Signore disse a Mosè: Faraone non vi ascolterà, affinché si moltiplichino i prodigii nella terra d'Egitto.And he departed from Pharao exceeding angrie. And our Lord said to Moyses: Pharao wil not heare you that manie signes may be done in the Land of Aegypt.Et exivit a Pharaone iratus nimis. Dixit autem Dominus ad Moysen: Non audiet vos Pharao ut multa signa fiant in terra Ægypti. 10And Moses and Aaron did all the wonders that are written, before Pharao. And the Lord hardened Pharao’s heart, neither did he let the children of Israel go out of his land.E Mosè ed Aronne fecero dinanzi a Faraone tutti i prodigii, che sono scritti. Ma il Signore indurò il cuore di Faraone, e questi non lasciò partire i figliuoli d'Israele dalla sua terra.And Moyses and Aaron did al the wonders that are written; before Pharao. And our Lord hardned Pharaoes hart, neither did he dismisse the children of Israel out of his Land.Moyses autem et Aaron fecerunt omnia ostenta, quæ scripta sunt, coram Pharaone. Et induravit Dominus cor Pharaonis, nec dimisit filios Israël de terra sua.
11:1
This revelation had been made at Mount Horeb. Calmet places the three first verses within a parenthesis; and the fourth, etc., he supposes that Moses addressed to the king at the last interview, Exodus 10:29. Kennicott maintains, that the Samaritan copy preserves the unity of this awful transaction almost in its original perfection, by preserving the speech of God to Moses, part of which the Hebrew seems to address to Pharao.
11:2
Kennicott
Ask; "not borrow," as the Protestants translate; nor "jewels of silver," but vessels, such as the princes offered at the dedication of the tabernacle, Numbers 7. The Samaritan and Septuagint add "and raiment," which they also asked for, (chap. 12:35,) according to God's command, Exodus 3:22. (Kennicott, 1. Dis. p. 391.)
11:3
The Lord. The Samaritan makes this a continuation of God's speech, "and I will give this people favour in the sight of the Egyptians, so that they shall give them what they ask.
ver. 4. For, about midnight, I will go forth into the midst of the land of Egypt.
ver. 5. And every first-born in the land of Egypt shall die, etc. (as in our fifth verse).
ver. 6. And there, etc.
ver. 7. But against any of the children of Israel shall not a dog move his tongue against man, nor even against beast, that thou mayest know that Jehovah doth put a difference between the Egyptians and Israel.
ver. 8. And thou also shalt be greatly honoured in the land of Egypt, in the sight of Pharao's servants, and in the sight of the people.
ver. 9. Then said Moses unto Pharao, Thus sayeth Jehovah: Israel is my son, my first-born; and I said unto thee, Let my son go, that he may serve me.
ver. 10. But thou hast refused to let him go; behold! therefore Jehovah slayeth thy son, thy first-born."
Kennicott
ver. 11. And Moses said, (as above, ver. 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10.) The Jews have retained the parts of the 3rd and 8th verses, which were honourable to their nation, but they have given them as an historical narration. The 9th and 10th verses in the Samaritan copy, record what God had before commanded Moses to declare, Exodus 4:22, 33. As, therefore, all had been once written in the Hebrew text, the transcribers might probably think themselves dispensed from repeating the same things; and thus they might change some passages, and still repel the accusation of any wilful corruption, which seems to be the meaning of Ben Chaim's preface to Bomberg's Hebrew Bible; where he acknowledges 13 such alterations made in the copies which were presented to King Ptolemy, and translated by the Septuagint. (Kennicott, Dis. 2 p. 310.)
Haydock
Moses. This exaltation of Moses and the people, took place only after the slaughter of the first-born, Exodus 12:36. Hence the Septuagint observes here, the Egyptians gave or lent them (echresan) all. (Haydock)
Menochius
The greatness and dignity of Moses, impressed the king with awe, and made the people more willing to assist the Hebrews. (Menochius)
11:4
Calmet
I will enter, by means of a good angel, (Wisdom 18:14; St. Chrysostom) or by evil angels. (Psalm 77:49; St. Augustine, ibid.) (Calmet)
Menochius
Moses spoke this on the morning of the 14th Nisan; and that same night, after the paschal lamb had been eaten, the dreadful carnage commenced. (Menochius)
11:5
Mill. The vilest slaves were thus employed in a sort of prison, Exodus 12:21. God makes no distinction between the king and the beggar. Death levels all.
11:7
Haydock
Dog. They shall enjoy a profound peace, (Judith 11:5,) while Egypt is in tears. Calmet here inserts the speech from the Samaritan copy, "And the man Moses;" etc. (ver. 3, and seq.[following]) deeming it essential to the context, and very agreeable to the spirit of Moses, who has many repetitions. (Haydock)
11:9
Menochius
Angry, at such obstinacy. (Menochius)
11:10
The Lord hardened, etc. See the annotations above, Exodus 4:21, and Exodus 7:3.
11:10
The Lord hardened, etc.... See the annotations above, chap. 4.21, and chap. 7.3.
11:5
The to plague Death of the firstborne in men & beastes of the Aegyptians.
11:10
•• As before c •. v. 3. c. 9. v. 16. c. 10. v. 1.
11:2
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.30.1
1. Those, again, who cavil and find fault because the people did, by God’s command, upon the eve of their departure, take vessels of all kinds and raiment from the Egyptians,
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 45
… that thou shouldest leave behind the idolatry of that country, and be led by Moses and his lawgiving and martial rule. I give thee a piece of advice which is not my own, or rather which is very much my own, if thou consider the matter spiritually. Borrow from the Egyptians vessels of gold and silver;
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Treatise Concerning the Christian Priesthood 1.8
… For if we were to concede this, and to examine the bare deeds in themselves apart from the intention of the doers, one might if he pleased judge Abraham guilty of child-murder and accuse his grandson and descendant
11:5
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 15.23
… Though thou be lying sick in bed, yet it is written, Then shall two be in one bed; the one shall be taken, and the other left . Though thou be of compulsion put to grind, whether thou be man or woman ; though thou be in fetters , and sit beside the mill, yet He who by His might bringeth out them that are bound
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 74
And together with this, He declares that as well servants as masters should be both taken and left, both those who are at ease, and those in toil, as well from the one rank as from the other; even as in the Old Testament He saith, “From him that sitteth upon the throne to the captive woman that is at the mill.”
11:7
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. Oration on the Palms 1
… and that those who bought Him might for thirty pieces of silver covenant for Him who, with His life-giving blood, was to redeem the world; and that Christ, our passover, might be sacrificed for us, in order that those who were sprinkled with His precious blood, and sealed on their lips, as the posts of the door,
11:1
ET DIXIT DOMINUS. — Dixit haec Dominus Mosi, cum Moses adhuc consisteret coram Pharaone cap. praeced. in fine: nam Moses, hanc ultimam plagam primogenitorum, ex Dei revelatione hic acceptam, ipsi Pharaoni praedixit et denuntiavit: deinde iratus ab eo exiit, ut patet hic vers. 9. Constat autem ex fine capitis praeced. Mosen nunquam amplius Pharaonem adiisse. Hinc patet non solos Hebraeos, sed et Aegyptios habitasse in Gessen. Unde et cap. XII, jubentur Hebraei sanguine agni tingere domos suas, ut eas angelus vastans discernat ab Aegyptiis. Hinc patet Deum non corporali, sed imaginaria, vel potius intellectuali locutione haec Mosi dixisse, cum eoque toties ante simili modo locutum esse, uti dixi cap. VI initio; neque enim dignum aut decens erat, ut Deus Mosi coram Pharaone corporali specie se videndum exhiberet. DIMITTET VOS. — Hebr. additur cala, id est consummate, sive omnino, q. d. Nullam rem jam excipiet, uti hactenus fecit, sed oves et omnia vestra vobiscum plene dimittet.
11:2
POSTULET, — cum scilicet post plagam primogenitorum, Pharao vos Aegypto ad sacrificium exire compellet; « postulet » autem non dono, sed mutuo, quasi mutuaturus, verum nunquam redditurus, sed mutuum ex donatione mea retenturus: hoc enim mutuum ego vobis dono et condono. AB AMICO SUO, — a proximo, vicino, aut socio suo; hoc enim est Hebraeum רע rea: hinc patet non solos Hebraeos, sed et Aegyptios habitasse in Gessen. Unde et cap. XII, jubentur Hebraei sanguine agni tingere domos suas, ut eas angelus vastans discernat ab Aegyptiis. Petierunt ergo Hebraei haec vasa a suis vicinis, ab amicis, ab heris: multi enim ex eis erant servi et servae Aegyptiorum. VASA ARGENTEA ET AUREA, — quasi iis in ligetis ad sacrificium, quod molimini, in iisque sanguinem hostiarum, similam, sal, ignem, thus, aliaque quae ad sacrificium pertinent, sitis excepturi. Addunt Septuaginta ex cap. XII, vers. 35, « et vestes, » quasi iis ornandi sitis in tanta solemnitate et sacrificio.
11:3
DABIT GRATIAM, — ut Hebraei haec vasa et vestes petentes ab Aegyptiis, iis placeant, videanturque rem aequam, congruam, quaeque eis concedi debeat, petere: corda enim hominum in manu Dei sunt, ut hostes qui ante oppresserant, jam non tantum repente cicures et comites, sed et liberales reddat. FUITQUE MOYSES VIR MAGNUS, — q. d. Ideo eum tam libere loquentem et minantem tangere aut laedere non est ausus Pharao; rursum, ideo facilius Aegyptii vasa sua commodarunt Hebraeis.
11:4
ET AIT, — Moses inspiratus a Deo dixit Pharaoni. Redit ad id quod factum est in fine cap. X, ut dixi vers. 1. MEDIA NOCTE, — proxima nocte, quae scilicet secuta est decimam quartam diem mensis primi Nisan. Illa enim decima quarta die ad vesperam celebrarunt pascha, in quo caesis noctu primogenitis, Hebraei liberi Aegypto egressi sunt. Dixit ergo haec Moses decima quarta die Nisan mane, antequam egrederetur ex aula Pharaonis: Monemur hic, ait Rupertus, non dormire, sed sobrii esse, et vigilare; quia pari modo ex improviso, cum minime putamus, veniet Dominus ad judicium. Nam, ut dicitur Matth. XXV: « Media nocte clamor factus est. Ecce sponsus venit, exite obviam ei. » Proinde per os David Ecclesia dicit: « Media nocte surgebam ad confitendum tibi. » Quinimo vere Jesum Christum venturum nocte ad judicium, ut perdat Aegyptios, id est reprobos, ex hac figura, et ex Matth. cap. XXV, vers. 6, docent S. Chrysostomus, Theophylactus, Hieronymus ibidem, qui addit hanc esse Apostolicam traditionem. Alii tamen Christum putant venturum mane. Sed de hac re alibi dicendum est. EGREDIAR IN AEGYPTUM, — non locum mutans, sed actionem: quos enim hactenus in vivis servavi, perdam et occidam; qui ergo ut ultor ab Aegypto abfui, jam ut victor ingrediar, eosque visitabo vindicta mea. Licet enim inter eos plerique parvuli innocentes sint, nocentium tamen sunt filii, ideoque quasi pars aliqua sunt patrum noxiorum et rebellium, quos filiorum morte plectere decrevi. Deus enim est sontium et insontium, vitae et mortis dominus, ut insontibus non injuste vitam adimat, ut dominus; sontibus vero justissime etiam eripiat, ut vindex malorum.
11:5
ET MORIETUR OMNE PRIMOGENITUM A PRIMOGENITO PHARAONIS, QUI SEDET IN SOLIO EJUS, — qui simul cum patre regnat, vel post patrem in solio sessurus et regnaturus est. USQUE AD PRIMOGENITUM ANCILLAE QUAE EST AD MOLAM, — quae molas, puta trusatiles, versat in pistrino, quasi dicat: Clades haec in omnes, et a nobilissimo usque ad vilissimum pervadet. Juste caede primogenitorum puniuntur, qui Hebraeos primogenitum Dei populum oppresserant, et proles eorum masculas interemerant, ait Theodoretus.
11:6
ERITQUE CLAMOR MAGNUS. — Generalis enim haec plaga omnes tetigit: nam, cum postea mersus est Pharao cum suis, plaga illa non omnes tangebat domos, sed tantum militum Pharaonis: neque valde Pharaonem sublatum doluerunt Aegyptii, utpote cujus culpa tantas incurrerant clades et calamitates.
11:7
APUD OMNES AUTEM FILIOS ISRAEL NON MUTIET CANIS AB HOMINE USQUE AD PECUS. — Est proverbium Hebraeum, q. d. Nemo hominum, nullum pecus mutiet aut mugiet, ne canis quidem, qui minimo strepitu allatrat; sed apud omnes erit summa pax. Verum quia τό ab homine in Hebraeo habet articulum dativi, et quia non recte canis numeratur inter homines, hinc secundo, et genuine cum Chaldaeo et Vatablo sic explices: Neque hominibus, neque jumentis filiorum Israel allatrabit ullus canis, quia apud eos nulla erit plaga mortis, ac consequenter nullus luctus et planctus, in quo prae aliis bestiis ejulare et latrare solent canes; sed summa erit apud eos quies.
11:8
DESCENDENTQUE SERVI TUI, — imo et tu, o Pharao, quod tamen tuo deferens honori subticeo, ut patet cap. XII, vers. 31.
Plaga Decima: Strages Primogenitorum Decima haec fuit plaga, nimirum caedes primogenitorum, tam hominum, quam jumentorum omnium, inflicta cap. seq. vers. 29, fuitque acerbissima. Primo, quia primogeniti summe cari et pretiosi sunt parentibus, praesertim quia inter hos primogenitos multi erant unigeniti, unicique parentum haeredes. Secundo, quia singulae familiae hac plaga afflictae luxerunt. Tertio, quia et Pharao hac plaga primogenitum suum perdidit. Quarto, quia media nocte haec caedes contigit; unde haec plaga permovit Pharaonem, ut absolute Hebraeos dimitteret, qui eadem ipsa nocte sua convasantes egressi sunt. Quinto, simul cum hac plaga Apis, aliique dii Aegyptiorum eversi sunt, ut patet cap. XII, vers. 12. Quaeres, an haec caedes facta sit per angelum bonum, an per malum. Per malum eam factam esse putant Lyranus et Abulensis. Probant ex cap. XII, vers. 23, ubi dicitur: « Non sinet (Dominus) percussorem ingredi domos vestras et laedere: » hic ergo percussor fuit malus: voluit enim laedere Hebraeos, qui erant populus Dei (quod angelus bonus non fecisset); sed Deus id non permisit. Verum Pererius, et alii probabilius censent eam factam esse per angelum bonum: per hunc enim reliquae plagae inflictae sunt, uti dixi cap. VII, sub finem Quaest. IV. Ad argumentum respondeo: pro non sinet, hebraice est non dabit, q. d. Deus haec omnia ordinans et praescribens angelo, jubebit illi, ut Aegyptios feriat, vestras autem domos, o Hebraei, pertranseat: itaque non dabit illi potestatem vos laedendi; unde non sequitur angelum hunc voluisse laedere Hebraeos, sed tantum eum non accepisse a Deo ordinationem illos laedendi. Ita Cajetanus. Adde, inter Hebraeos fuisse aliquos impurae et improbae vitae, quos angelus juste ferire potuisset et voluisset, si Deus permisisset. Nota non unum, sed plures fuisse angelos, qui hanc caedem peregerunt, ut patet Psal. LXXVII, vers. 49. Haec enim caedes eodem instanti facta est undique in singulis urbibus et pagis per totam Aegyptum: idem autem angelus non poterat eodem instanti esse in tot locis, ibique tantam stragem tam discrete operari: secus fuit in exercitu Sennacherib, in quo, utpote conjuncto, unus angelus, una nocte occidit 185 millia, IV Regum, cap. XIX. Unde Pererius probabiliter putat, in qualibet civitate fuisse unum angelum, qui occiderit primogenita Aegyptiorum.
Qui Intelligantur Primogeniti? Quaeres secundo, qui intelligantur hic primogeniti? Respondeo: omnes illi, qui primo nati erant ex suis parentibus, sive haberent filios, sive non, et sive viverent eorum parentes, sive non; quare omnes patresfamilias qui erant primogeniti, hic caesi sunt, rursum eorum parentes, quin et filii, si erant primogeniti. Unde, quia Pharao hic non fuit caesus, hinc liquet, eum non fuisse primogenitum, sed primogenito mortuo, vel praeterito in regnum successisse. Addit Abulensis primogenitos hic intelligi tam feminas quam mares, idque sive primogeniti essent respectu utriusque parentis, sive unius tantum. Quo posito, fieri poterat, ut in una domo plures essent primogeniti, verbi gratia, ut paterfamilias esset primogenitus parentibus suis, et uxor primogenita esset suis, et utriusque filius primogenitus; et, si pater ille plures haberet uxores, atque ex singulis liberos, respectu cujuslibet uxoris erat unus primogenitus, ita ut in una familia quinque, et plures subinde essent primogeniti, quos omnes in hac plaga caesos esse censet Abulensis, atque ita facile fieri potuit id quod ait Scriptura cap. XII, vers. 30: « Neque enim erat domus in qua non jaceret mortuus. » Deus tamen pro hisce primogenitis Hebraeorum hic servatis, solos eorum mares primogenitos sibi offerri depoposcit, cap. XIII, vers. 12. Audi de hac caede Sapientem cap. XVIII: « Cum quietum, inquit, silentium contineret omnia, et nox in suo cursu medium iter haberet, omnipotens sermo tuus, Domine, exiliens de coelo a regalibus sedibus, durus debellator in mediam exterminii terram prosilivit, gladius acutus insimulatum imperium tuum portans, et stans replevit omnia morte, et usque ad coelum attingebat stans in terra. » Hinc videtur quod angelus non peste, sed gladio occiderit haec primogenita. Verum « gladius » in Scriptura omne instrumentum, omnia arma, omne genus mortis significat, ut alibi dixi: nec angelus indiget gladio; facillime enim frangendo cor, aut collidendo partes vitales, aut suffocando, aliisque similibus modis se solo potest homines occidere, perinde ut nos pulices digito comprimimus et occidimus.
Sensus Mysticus Stragis Primogenitorum Tropologice S. Augustinus, in lib. De Convenientia decem praeceptorum cum decem plagis Aegypti: Qui peccant, ait, contra decimum praeceptum: « Non concupisces, » per fraudes, rapinas aliasque injustitias, hi puniuntur morte primogenitorum, quia non relinquuntur haeredes bonorum male partorum, ac non raro eorum filii et haeredes, etiam primogeniti, emoriuntur; nam male parta male dilabuntur, et « de male quaesitis non gaudet tertius haeres. » Secundo, primogenita Aegyptiorum sunt diabolus et angeli ejus, quos Christus adventu suo perdidit. Rursum sunt haeresiarchae et inventores falsarum religionum, quas Christi veritas cum suis extinguit auctoribus. Ita Origenes, S. Augustinus, sermone 87 De Tempore. Tertio. Pererius: Aegyptii, inquit, sunt hostes fidelium, puta diabolus et mundus. Diaboli primogenita sunt peccatum, maxime originale, ait Rupertus, et mors. Primus enim parens peccati fuit Lucifer et serpens in paradiso, ejusque invidia mors introivit in orbem terrarum. Haec occidit Christus, cum mortem nostram moriendo destruxit, et vitam resurgendo reparavit. Mundi primogenita sunt concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, et superbia vitae: haec occidit Christi gratia per munditiam carnis et cordis, paupertatem spiritus, ac humilitatem mentis. Nonne mundi primogenita sunt divitiae, honores, voluptates, inanis gloria? haec percussit Christus concubia nocte nascendo. Divitias enim admirabili paupertate praesepii, honores inaudita humilitate tenebrarum, voluptates ipsius stabuli asperitate contrivit. Unde jam paupertas divitiarum nomen sibi vindicat; divitiae, inopia appellantur; ignominiae, ludibria et opprobria, quae Christi causa tolerantur, honores dicuntur; crux, gloria; mors, vita; carcer, libertas nominatur.
11:9
ET EXIVIT A PHARAONE IRATUS NIMIS, — tantae tergiversationi, pervicaciae et rebellioni Pharaonis. DIXIT AUTEM DOMINUS AD MOYSEN. — Est epilogus et summa praecedentium capitum, q. d. Dixerat autem Dominus ad Moysen, puta ante plagas Aegyptiis immissas cap. III, vers. 19.
11:10
NEC DIMISIT FILIOS ISRAEL, — hucusque scilicet, usque ad decimam plagam: nam in decima eos dimittet, uti videbimus capite sequent., vers. 30.
11:2
v. 9 « Dices ergo omni plebi, ut postulet », « non dono, sed mutuo » (Cai.), « vir ab amico suo, et mulier a vicina sua vasa argentea et aurea » (cf. 3,21). LXX Sam. uti 19,35 addunt vestem.
11:3
v. 3 « Dabit autem Dominus gratiam populo suo coram Aegyptiis ». Diximus praeferendam h. l. Sam. lectionem : mn avo qn ns ^nnz, e£ dabo ete., quae verba nectit praecedenti.orationi. Non postulabunt incassum, Deo Aegyptiorum animos demulcente. « Futtque Moyses vir magnus valde in terra Aegypti coram servis Pharaonis et omni populo » ; quare potuit rursum ad Pharaonem accedere, et proloqui ad ipsum, quae v. 4-8 leguntur (cf. quae supra de emendando textu dicebamus). v. ^ « Et ait» Moyses ad Pharaonem : « Haec dicit Dominus : Media nocte egrediar in Aegiptum ». Reapse vocem Moyses textus habent omnes, eaque eliam in textu Vulg. e contextu suppletur. Intelligitur certe nox proxime sequens Moysis ad Pharaonem verba : is est obvius sensus, et alias etiam Pharaoni futurarum plagarum tempora accurate praedicebantur. At aliquod sane annuente. Deo elapsum est tempus a Dei v. 1 sqq. ad Moysen alloquio ad Moysis v. 4-8 ad Pharaonem alloquium; quo tempore Moyses Hebraeos ritum celebrandi paschatis et alia quaedam edocuit, Porro in verbis, prout a Sam. traduntur, ad- verte, quomodo Moyses efferat, in poenam primogeniti Dei Israelis retenti interfectum iri primogenitos Aegypti. v. 5 « Et morietur omne
11:5
sedet in solio eius », « qui iure sessurus est » (Vat.), « usque ad primogenitum ancillae , quae est ad molam », — pro quo 12,29 « captivae, quae erat in carcere »; recte Ps. lon. voci « ancillae » addit « minimae »; et Bonfr. his expressionibus indicari monet, nullius hominis exceptum iri primogenitum — « e£ omnia primogenita tumentorum ».
11:6
v. 6 « Eritque clamor magnus in universa terra Aegyptt, qualis nec ante fuit nec. postea. futurus est ».
11:7
v. 1 « Apud omnes autem filios Israel non mutiet. canis ab. homine usque ad pecus ». Expressio 5x *:3 525 explieatur per alteram 5523 y vw. Ergo dieitur, contra nullum Israelitam, seu distinctius contra nullum sive virum Israelitam sive pecus eius, fore ut canis quisquam /inguam suam acuat. Expressio est proverbialis (cf. Ios. 10,21; Iudith 11,15, apud LXX v. 19), perfectam designans quietem, ubi ne canis quidem, animal, « quod ad minimum strepitum, nocte praesertim, solet ad latratum excitari » (Bonfr.), linguam acuat sive ad mordendum, sive fortasse verius ad latrandum. Non inepte Sy/v. commemorat, canes natura duce sentire quandoque domestica funera tristique ululatu celebrare. « Ut sciatis, [quanto miraculo] dividat Dominus Aegyptios Israel ab aliis gentibus, eosque sibi assumat in populum. Cf. quae de textu secundum Sam. emendando supra suggerebamus. v..8 « Descendentque omnes servi tui isti ad me, et adorabunt me dicentes : Egredere tu et omnis populus, qui subiectus est. tibi. Post haec egrediemur » Huc transfer 10,98 sq. —
11:9
v. 9 « Et exivit a Pharaone iratus nimis ». Apte Masor. h. 1. parascham seribunt. ergo diversos adstruendos auctores. hespondeo, aliquos certe venisse, docet 12,31 potueruntque illi, quotquot tandem erant, quaecunque 11,8 dicebantur, praestare. Sed 11,8 non est necessario concipiendum ut prophetia a Moyse edita, sed ut locutio emphatica et hyperbolica exprimens, eos qui nunc exodo repugnarent, eandem mox summis votis esse expetituros. Sequentia totam plagarum narrationem brevi formula resumunt. « Dixit autem Dominus ad Moysen : Non audiet vos Pharao, ut multa signa fiant in terra Aegypti ». Deus ideo etiam obdurabat cor Pharaonis, quia non per pauca minusque illustria signa volebat Hebraeos liberare.
11:10
v. 10 « Moyses autem et Aaron fecerunt omnta ostenta, [quae scripta. sunt] », — reliqui simpliciter Aagec — « coram Pharaone. Et Arg. — Solent iamiam /eges narrationi interseri, quae h. l. plagarum, mox stationum (cf. p. 2) ordinem sequitur. Traditur porro primum v. 1-13 lex Phase eo ?pso anno celebrandi, inde idem festum v. 11-20 quotannis celebrandum indicitur. Quas duasleges dividit Sam. extremo v. 12 ubi reapse habetur formula « Ego Iahve », quae etiam secus (6,2. 6. 8 etin Lev. passim) divina eloquia sigilli instar orditur vel concludit. Tamen v. 12 sq. abinvicem sperari nequeunt, et formula illa non necessario ultimo legis versui adscribi debuit. A/ias quatuor leges , quae occasione Phase instituti latae sunt, habet v. 21-98. 43-51; 249) mensis n?2. Quae nomina si perpendas, invenies petita esse a rebus agriculturam spectantibus : 3'4N — spica, *'; — fulgor, Q'unWN — fertilitas, b x ec fructus, NE'Y2 — requies, noys — labores, 117Y2 — clamor altus aut iubilantium (in messe?) aut dolentium (Thammuz-Adoniden), 335 — rotundum quid seu volutum. Iudaei e captivitate babylonica reduces itemque Samaritani, abdicatis antiquis ills nominibus, utebantur aliis nominibus, quae apud Babylonios et Assyros ab antiquissimis utique temporibus in üsu fuerant, fortasse tamen semiticae non erant originis. Apud has quoque gentes annus lunaris erat incipiebatque a mense Nisan. Subiicimus conspectum utriusque mensium ordinis. Seriei mensium Phoenicum unmus, ità tamen ut nequaquam delinire aut etiam coniicere velimus, ad quae anni tempora singula haec nomina pertinuerint. Unum excipimus mensem N53 (requies : cf. in fine hebdomadae Dna3U), quem ultimum anni fuisse coniicimus, ut Q2v23 ita designaverit mensem intercalarem, uti postea 37N". — In nominibus mensium post exsilium punms (chald.) transpositione duarum consonantium ortum duxit e pvm, estque idem omnino nomen atque assyrum arach .samma. Radix quippe apud Assyros non erat nY sed rw (F. Delitzsch. : Assyr. Handworterbuch, Leipzig 1895). Plura collata inter se calendaria vide apud F. Lenormant : Les origines de l'histoire I. 595 sqq., Paris. 1880.
11:3
MOSÈ (MŌŠEH, ΜΩ[Θ]ΣΗ͂Σ, VOLG. MOYSES, ANTICA LATINA MOSES)
ARCHEOLOGIA. - Nella sinagoga di Dura Europa (v.) si trova una serie di affreschi, datati alla metà del III sec., tra cui: M., figurato in dimensioni maggiori degli altri, conduce gli Israeliti fuori della città (Ex. 11, 3): un'iscrizione in aramaico riassume la scena; M. con la virga Dei tocca le acque del Mar Rosso e gli Egiziani sono sommersi; M. in mezzo al popolo d'Israele e ai rappresentanti delle …
11:7
… Hoer., IV, 50, 1). È un po' più sotto, lo stesso Ireneo, come s. Cipriano e con loro molti altri Padri e la prima Scolastica, vede nella spoliatazione dei tesori degli Egiziani fatta dagli Ebrei (Ex. 11, 7) «typus et imago... profectionis Ecclesiae quae erat futura in gentibus» (op. cit., IV, 30, 4; PG 7, 1067). Il classico in questa parte è Clemente d'Alessandria il quale dedica tutto …
11:13
… Palestina per ricostituire il nuovo Israele; questi, a suo tempo, sarà elevato e assorbito nel regno del M., fine di tutta l'economia divina (Am. 4, 11; 9, 9; Mi. 4, 6 sg.; 7, 19; Is. 1, 9; 7, 3; 10, 20 sgg.; 40-66; Ier. 3, 14, 16; 23, 3; 24, 6; 30-31; 33; Ex. 11, 13-20; 34; 37, 12; ecc.). …
11:25
… I papiri appartengono allo stesso codice che i 16 fogli del pap. IX di Chester Beatty (v.), contenente Ex. 11, 25-17, 21 e Esth. 2, 20-8, 6, e i 13 fogli del pap. X di Chester Beatty con una parte della versione greca di Daniele. …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.