God threatneth false prophetes, 5. that flatter the people with lies: 10. without the feare of God. 17. Likewise false prophetisses, that deceiue themselues and others with flaterie, 19. for worldlie gayne.
1And the word of the Lord came to me, saying:Il Signore parlommi, e disse:AND the word of our Lord was made to me, saying:Et factus est sermo Domini ad me, dicens: 2Son of man, prophesy thou against the prophets of Israel that prophesy: and thou shalt say to them that prophesy out of their own heart: Hear ye the word of the Lord:Figliuolo dell'uomo, profetizza ai profeti d'Israele, i quali fan da profeti, e dirai a costoro, che profetano di lor capriccio: Udite la parola del Signore:Sonne of man prophecie to the prophetes of Israel, that prophecie: and thou shalt say to them, that prophecie of their owne hart: Heare ye the word of our Lord:Fili hominis, vaticinare ad prophetas Israël qui prophetant, et dices prophetantibus de corde suo: Audite verbum Domini. 3Thus saith the Lord God: Woe to the foolish prophets that follow their own spirit, and see nothing.Queste cose dice il Signore Dio: Guai a' profeti stolti, i quali seguono il proprio spirito, e non veggon nulla.Thus sayth our Lord God: Wo to the foolish prophetes: which folow their owne spirite, and see nothing.Hæc dicit Dominus Deus: / Væ prophetis insipientibus, / qui sequuntur spiritum suum, / et nihil vident ! 4Thy prophets, O Israel, were like foxes in the deserts.I tuoi profeti, o Israele, son come volpi ne' deserti.As foxes in the desertes, were thy prophetes ô Israel.Quasi vulpes in desertis prophetæ tui, Israël, erant. 5You have not gone up to face the enemy, nor have you set up a wall for the house of Israel, to stand in battle in the day of the Lord.Voi non siete usciti a mostrar la faccia, né vi siete posti di contro qual muro per la casa d'Israele, per sostenere la pugna nel dì del Signore.You haue not ascended against, nor opposed a wal for the house of Israel, that you might stand in battel in the day of our Lord.Non ascendistis ex adverso, / neque opposuistis murum pro domo Israël, / ut staretis in prælio in die Domini. 6They see vain things, and they foretell lies, saying: The Lord saith: whereas the Lord hath not sent them: and they have persisted to confirm what they have said.Vane son le loro visioni, e son bugie i loro indovinamenti, e dicono: Il Signore ha detto, mentre il Signore non gli ha mandati; ed ei continuano ad asseverar quello, che han detto.They see vayne thinges, and they diuine lies, saying: Our Lord sayth: whereas our Lord sent them not: and they perseuered to confirme the word.Vident vana, et divinant mendacium, / dicentes: Ait Dominus, / cum Dominus non miserit eos: / et perseveraverunt confirmare sermonem.
7Have you not seen a vain vision and spoken a lying divination: and you say: The Lord saith: whereas I have not spoken.Non è egli vero, che vane sono le vostre visioni, e bugiardi gl'indovinamenti, che avete spacciati? E voi dite: Il Signore ha detto, quando io non ho parlato.Why haue you not seene vayne vision, and spoken lying diuination? and you say: Our Lord saith; wheras I haue not spoken.Numquid non visionem cassam vidistis, / et divinationem mendacem locuti estis, / et dicitis: Ait Dominus, / cum ego non sim locutus ? 8Therefore thus saith the Lord God: Because you have spoken vain things, and have seen lies: therefore behold I come against you, saith the Lord God.Per questo il Signore Dio dice così: Perchè voi avete spacciato cose vane, e le vostre visioni son bugiarde, per questo eccomi a voi, dice il Signore Dio.Therfore thus saith our Lord God: Because you haue spoken vaine thinges, and haue seene lies: therfore behold I to you, saith our Lord God.Propterea hæc dicit Dominus Deus: / Quia locuti estis vana, et vidistis mendacium, / ideo ecce ego ad vos, dicit Dominus Deus. 9And my hand shall be upon the prophets that see vain things, and that divine lies: they shall not be in the council of my people, nor shall they be written in the writing of the house of Israel, neither shall they enter into the land of Israel, and you shall know that I am the Lord God.E la mano mia sarà sopra i profeti da visioni vane, e da predizioni bugiarde: non saranno nel ceto del popol mio, e non saranno scritti nella matricola della casa d'Israele, e non entreranno nella terra d'Israele: e conoscerete, ch'io sono il Signore Dio:And my hand shal be vpon the prophetes, that see vaine thinges, and diuine a lie: in the counsel of my people they shal not be, and in the scripture of the house of Israel they shal not be written, neither shal they enter into the land of Israel: and you shal know that I am the Lord God.Et erit manus mea super prophetas / qui vident vana, et divinant mendacium: / in consilio populi mei non erunt, / et in scriptura domus Israël non scribentur, / nec in terram Israël ingredientur, / et scietis quia ego Dominus Deus: 10Because they have deceived my people, saying: Peace, and there is no peace: and the people built up a wall, and they daubed it with dirt without straw.Perchè eglino han gabbato il mio popolo, dicendo: Pace, e la pace non è: e quegli fabbricava un muro, e quelli lo intonacavano con loto, senza mistura di paglia.For that they haue deceiued my people, saying: Peace, and there is not peace: and he builded the wal, and they daubed it with morter without straw.eo quod deceperint populum meum, / dicentes: Pax, et non est pax: / et ipse ædificabat parietem, / illi autem liniebant eum luto absque paleis.
11Say to them that daub without tempering, that it shall fall: for there shall be an overflowing shower, and I will cause great hailstones to fall violently from above, and a stormy wind to throw it down.Dì a costoro, che intonacano senza mistura, che il muro cadrà: imperocché verrà pioggia, che inonderà, e manderò ad urtarlo pietre smisurate, e una bufera, che lo atterrerà.Say to them, that daube without tempering, that it shal fal: for there shal be a shower ouerflowing, and I wil geue very great stones falling violently from aboue, and the wind of a storme dissipating.Dic ad eos qui liniunt absque temperatura, quod casurus sit: / erit enim imber inundans, / et dabo lapides prægrandes desuper irruentes, / et ventum procellæ dissipantem. 12Behold, when the wall is fallen: shall it not be said to you: Where is the daubing wherewith you have daubed it?E quando il muro sarà caduto, non si dirà egli a voi: Dov'è l'intonacatura fatta da voi?for in dede behold the wal is fallen: shal it not be sayd to you: Where is the dawbing, that you dawbed?Siquidem ecce cecidit paries: / numquid non dicetur vobis: / Ubi est litura quam linistis ? 13Therefore thus saith the Lord God: Lo, I will cause a stormy wind to break forth in my indignation, and there shall be an overflowing shower in my anger: and great hailstones in my wrath to consume.Per questo il Signore Dio così dice: Io nella mia indegnazione farò scappar fuori la bufera, e nel furor mio verrà pioggia, che inonderà, e nell'ira mia grosse pietre, che porteranno rovina.Therfore thus sayth our Lord God: And I wil make the spirite of tempests to breake forth in myne indignation, and there shal be an ouerflowing shower in my furie: and great stones in my wrath vnto consumption.Propterea hæc dicit Dominus Deus: / Et erumpere faciam spiritum tempestatum in indignatione mea, / et imber inundans in furore meo erit, / et lapides grandes in ira in consumptionem. 14And I will break down the wall that you have daubed with untempered mortar: and I will make it even with the ground, and the foundation thereof shall be laid bare: and it shall fall, and shall be consumed in the midst thereof: and you shall know that I am the Lord.E distruggerò il muro intonacato da voi senza mistura, e lo agguaglierò al suolo, e i suoi fondamenti saranno scoperti, e cadrà, e quelli periranno con esso; e conoscerete, ch'io sono il Signore.And I wil destroy the wal, that you haue dawbed without tempering: and I wil make it euen with the ground, and the fundation therof shal be reueled: and it shal fal, and shal be consumed in the middes therof: and you shal know that I am the Lord.Et destruam parietem quem linistis absque temperamento, / et adæquabo eum terræ, / et revelabitur fundamentum ejus: / et cadet, et consumetur in medio ejus, / et scietis quia ego sum Dominus.
15And I will accomplish my wrath upon the wall, and upon them that daub it without tempering the mortar, and I will say to you: The wall is no more, and they that daub it are no more.E sfogherò il mio sdegno sopra il muro, e sopra quelli, che lo intonacano senza mistura, e dirò a voi: Il muro non è, e que', che lo intonacavano, più non sono.And I wil accomplish myne indignation in the wal, & in them, that daube it without tempering, and I wil say to you: The wal is not, and they are not that daube it.Et complebo indignationem meam in pariete, / et in his qui liniunt eum absque temperamento: / dicamque vobis: Non est paries, / et non sunt qui liniunt eum: 16Even the prophets of Israel that prophesy to Jerusalem, and that see visions of peace for her: and there is no peace, saith the Lord God.Que' profeti d'Israele, che profetizzavano sopra Gerusalemme, e vedevan per lei visione di pace, e pace non è, dice il Signore Dio.The prophetes of Israel, which prophecie to Ierusalem, and see vision of peace for it: and there is not peace, sayth our Lord God.prophetæ Israël, qui prophetant ad Jerusalem, / et vident ei visionem pacis, et non est pax, / ait Dominus Deus. 17And thou, son of man, set thy face against the daughters of thy people that prophesy out of their own heart: and do thou prophesy against them,Ma tu, figliuolo dell'uomo, fissa lo sguardo sulle figliuole del popol tuo, le quali di lor capriccio profetano, e profetizza sopra di esse,And thou sonne of man, put thy face against the daughters of thy people, which prophecie of their owne hart: and doe thou prophecie vpon them,Et tu, fili hominis, pone faciem tuam contra filias populi tui quæ prophetant de corde suo: et vaticinare super eas, 18And say: Thus saith the Lord God: Woe to them that sew cushions under every elbow: and make pillows for the heads of persons of every age to catch souls: and when they caught the souls of my people, they gave life to their souls.E dirai: Queste cose dice il Signore Dio: Guai a quelle, che applicano dei cuscini a tutti i cubiti, e fanno de' guanciali da mettere sotto alle teste di qualunque età per far preda delle anime; e facendo preda delle anime del popol mio, davano vita a quelle anime,and say: Thus sayth our Lord God: Wo to them that sow cushions vnder euerie cubite of the hand: and make pillowes vnder the head of euerie age to catch soules: and when they caught the soules of my people, they did viuificate their soules.et dic: Hæc dicit Dominus Deus: / Væ quæ consuunt pulvillos sub omni cubito manus, / et faciunt cervicalia sub capite universæ ætatis / ad capiendas animas: / et cum caperent animas populi mei, / vivificabant animas eorum !
19And they violated me among my people, for a handful of barley, and a piece of bread, to kill souls which should not die, and to save souls alive which should not live, telling lies to my people that believe lies.E mi disonoravano dinanzi al mio popolo per un po' d'orzo, e per un tozzo di pane, uccidendo le anime, che non son morte, e facendo vive le anime, che non vivono, spacciando menzogne al popolo mio, che crede alle menzogne.And they violated me to my people, for a handful of barley, and a cantel of bread, that they might kil the soules, which dye not, and viuificate the soules which liue not, lying to my people, that beleeueth lies.Et violabant me ad populum meum / propter pugillum hordei, et fragmen panis, / ut interficerent animas quæ non moriuntur, / et vivificarent animas quæ non vivunt, / mentientes populo meo credenti mendaciis. 20Therefore thus saith the Lord God: Behold I declare against your cushions, wherewith you catch flying souls: and I will tear them off from your arms: and I will let go the soul that you catch, the souls that should fly.Per questo così parla il Signore Dio: Eccomi ai vostri cuscini, co' quali voi fate preda delle anime, come di uccelli, e io gli straccerò nelle vostre mani, e alle anime, delle quali voi fate preda, darò libero volo.For this cause thus saith our Lord God: Behold I to your cushions, wherwith you carche flying soules: and I wil breake them from your armes: and I wil let goe the soules that you take, the soules to fl•e.Propter hoc hæc dicit Dominus Deus: / Ecce ego ad pulvillos vestros, / quibus vos capitis animas volantes: / et dirumpam eos de brachiis vestris, / et dimittam animas quas vos capitis, / animas ad volandum. 21And I will tear your pillows, and will deliver my people out of your hand, neither shall they be any more in your hands to be a prey: and you shall know that I am the Lord.E romperò i vostri guanciali, e libererò dal poter vostro il mio popolo, e non saran più nelle vostre mani per essere vostra preda. E conoscerete, ch'io sono il Signore.And I wil breake your pillowes, and wil deliuer my people out of your hand, neither shal they be anie more in your handes to be a praye: and you shal know that I am the Lord.Et dirumpam cervicalia vestra, / et liberabo populum meum de manu vestra, / neque erunt ultra in manibus vestris ad prædandum: / et scietis quia ego Dominus. 22Because with lies you have made the heart of the just to mourn, whom I have not made sorrowful: and have strengthened the hands of the wicked, that he should not return from his evil way, and live.Perchè voi con menzogne avete contristato il cuore del giusto, cui io non contristai; e avete fortificate le braccia all'empio, perchè non si convertisse dal suo mal fare, e vivesse:For that you haue made the hart of the iust to mourne lyingly, whom I made not sorowful: and haue strenghtned the handes of the impious, that he might not returne from his euil way, and liue.Pro eo quod mœrere fecistis cor justi mendaciter, / quem ego non contristavi, / et confortastis manus impii, / ut non reverteretur a via sua mala, et viveret:
23Therefore you shall not see vain things, nor divine divinations any more, and I will deliver my people out of your hand: and you shall know that I am the Lord.Per questo non avrete più le vostre false visioni, né spaccerete indovinamenti, e io trarrò dalle vostre mani il mio popolo: e conoscerete, ch'io sono il Signore.Therfore you shal not see vaine thinges, and diuinations you shal diuine no more, and I wil deliuer my people out of you hand: and you shal know that I am the Lord.propterea vana non videbitis, / et divinationes non divinabitis amplius, / et eruam populum meum de manu vestra: / et scietis quia ego Dominus.
13:1
Year of the World 3411.
13:2
Sanctius
Heart; what pleases them, (Haydock) without being inspired. There were always such impostors. These deluded the people at Jerusalem, (Calmet) or at Babylon, ver. 9. (Sanctius)
Haydock
They might be distinguished by the sincere: yet caused irreparable injury to the ignorant people. (Haydock)
13:3
Nothing. Yet would lead the blind, though they are not directed by God.
13:4
Deserts, or ruins. They sought only to gratify themselves.
13:5
Enemy. You do not admonish sinners of their evil ways, nor strive to avert God's indignation, in imitation of true prophets, (Exodus 32:10.) but rather undermine the wall like foxes.
13:9
Upon, to punish.
Counsel. They shall not be consulted, or have any credit.
Calmet
Writing. They shall perish in the city, or in banishment. (Calmet)
Their works shall not be accounted canonical. (Sixt. Bib. 2:2.)
13:10
Haydock
Straw. Iniquity ruins my people, (Calmet) and these do not endeavour to reform their manners. (Haydock)
Theodoret
They ought to demolish such a work, and not daub it over. (Theodoret)
St. Jerome
One false prophet builds, and another strives to support his authority; (Junius) or God has given the people his law, but these people corrupt it. (St. Jerome)
Worthington
A wall built without proper mortar, will easily be washed down: so vain hopes of security, without amendment, deceive the people. (Worthington)
13:11
Calmet
Hailstones. Literally, "stones," like those which fell on the enemies of Josue, 10:11.; (Haydock) or thunderbolts. (Grotius) (Calmet)
Haydock
Such will be the fate of all the buildings of the wicked, Matthew 7:27. (Haydock)
Menochius
None can resist the judgments of God, who will employ the Chaldeans. (Menochius)
13:14
Haydock
You. Literally, "it." But Hebrew and Septuagint have, "ye." (Haydock)
Calmet
The wall and the inhabitants shall perish. (Calmet)
13:17
Calmet
Daughters: so false prophets are styled in scorn, (Vatable) or witches; (Rabbins) though it seems rather that there were false prophetesses as well as true ones. Such were Prisca and Maximilla among the Montanists. Women have commonly fostered heresies. (Calmet)
13:18
Cushions, by making people easy in their sins, and promising them impunity, (Challoner) by disguising the truth, or not admonishing people of their danger, Ezechiel 3:17. He alludes to the cushions used on sofas.
Calmet
Pillows. Symmachus, "veils;" (Septuagint and Kimchi) or "nets" designed "to take" the unwary; as mispachot may be properly rendered, ver. 20, 21., and Isaias 5:7. (Calmet)
Worthington
Souls. That is, they flattered them with promises of life, peace, and security. (Challoner) (Worthington)
Calmet
People are often said to do what they only announce, Leviticus 13:11. These impostors pretended to save, while they really destroyed. They shewed a cruel mercy, detaining the people in captivity, or rather Hebrew, "shall you catch?" etc. Do you expect to pass unpunished? (Calmet)
Haydock
We might read the Vulgate, "Did they give?" etc. Protestants, "Will ye save the souls alive that come unto you?" (Haydock)
13:19
Challoner
Violated me. That is, dishonoured and discredited me. (Challoner)
Haydock
Protestants, "and will ye pollute?" etc. (Haydock)
They employed the name of God to give credit to their lies, for the smallest advantage.
Challoner
Souls, etc. That is, to sentence souls to death, which are not to die: and to promise life to them who are not to live. (Challoner)
Calmet
They contradicted Jeremias, who exhorted the people to surrender. (Calmet)
13:20
Catch. Hebrew also, "hunt the souls to make them into gardens, (Haydock) or flourishing." Septuagint, "you gather souls there." The original seems to be incorrect, ver. 18.
13:22
Calmet
Just. Jeremias, or any other, particularly the more simple, who were easily seduced and filled with apprehensions. You shall therefore die, (ver. 23.) and your imposture shall be made known. (Calmet)
13:18
Sew cushions, etc.... Viz., by making people easy in their sins, and promising them impunity.—Ibid. They gave life to their souls.... That is, they flattered them with promises of life, peace, and security.
13:19
Violated me.... That is, dishonoured and discredited me. Ibid. To kill souls, etc.... That is, to sentence souls to death, which are not to die; and to promise life to them who are not to live.
13:10
As a wal of clay, or morter without straw or other temperature, is washed away with rayne, so vaine hopes of securitie, without repentance & good vvorkes deceiue the careles people that liue in sinne.
13:17
There were also false prophetisses feaning to be illuminated with the spirit of Prophecie; as Debora (Iud 4) Holda (4. Reg 22.) & other holie vvemen vvere in dede true prophetisses. but these, by
13:18
flaterie deceiued the people, saying they vvere in good state and in securitie, vvhen they vvere in sinne, & in ex•teme danger of both temporal and eternal ••••.
13:3
san Dionigi di Alessandria † 265 d.C. Containing Epistles, or Fragments of Epistles 11.3
… who, while formerly reputed as the sovereign’s faithful public treasurer, had yet no mind for anything which was either reasonable in itself or conducive to the public good, but subjected himself to that curse of prophecy which says, “Woe unto those who prophesy from their own heart, and see not the public good!”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 7.10.6
6. ‘Woe unto those who prophesy from their own heart and do not consider the general good.’
13:4
san Girolamo † 420 d.C. Jerome's Apology for Himself Against the Books of Rufinus 3.7
… and then, when I bestir myself ever so little, you harp upon the precept of the Gospel. Would you like to have all the windings of your cunning exposed?—those tricks of the foxes who dwell among the ruins, of whom Ezekiel writes,
13:5
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 2.4
… For hence it is that the Lord through the prophet upbraids them, saying, Dumb dogs, that cannot bark ( Isai. lvi. 10 ). Hence again He complains, saying, Ye have not gone up against the enemy, neither opposed a wall for the house of Israel, to stand in the battle in the day of the Lord (
13:10
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 1.6
… And who are the builders? Who but the priests and Pharisees who did not build a sure building, but were overthrowing everything that he was building, as is written in Ezekiel the Prophet:— He was building a wall of partition, but they were shaking it, that it might fall .
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 65
… as Ezekiel also saith, “They that build the wall, and daub it with untempered mortar.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 133.4
… They confound old mire with new cement and, as Ezekiel says, daub a wall with untempered mortar; so that, when the truth comes in a shower, they are brought to nought.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 96.3
… Therefore they who choose to declare their own honour, have refused to dwell in that house; and therefore they sing not a new song with all the earth. For they do not share it with the whole round world; and hence they are not building in the house, but have erected a whited wall. How sternly doth God threaten the whited wall?
13:11
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 102.10
… Wouldest thou not thus speak unto thyself, and from this very despair become still worse? Rather than this, then, He who promiseth forgiveness, doth correct thee, saying, “As I live, saith the Lord, I have no pleasure in the death of the wicked; but that the wicked turn from his way and live.”
13:14
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.65
… And a little further on: Her priests have violated My laws and profaned My holy things, they have put no difference between the holy and profane, but all things were alike to them, and they hid their eyes from My Sabbaths, and I was profaned among them. He threatens that He will consume both the wall and them that daubed it,
13:18
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 2.8
… nay sometimes he smooths down with flatteries the offence of his subordinates which he ought to have rebuked. Hence it is well said through the prophet, Woe unto them that sew cushions under every elbow, and make pillows under the head of every stature to catch souls (
13:19
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 18
There were, it is likely, in the time of our forefathers also, some who “weakened the hands of the people” ( Jer. xxxviii. 4 .), and brought into practice that which is mentioned by Ezekiel,—or rather who did the works of the false prophets, who “profaned God among His people for handfuls of barley” (
13:3
3. VÆ PROPHETIS INSIPIENTIBUS, QUI SEQUUNTUR SPIRITUM SUUM (id est sequuntur id quod suggerit et inspirat, non Deus, sed phantasia, humana cogitatio, appetitus et concupiscentia; idque venditant pro Dei oraculis), ET NIHIL VIDENT, — et, id est cum, q. d. Cum nihil a Deo audiant, prophetant quidquid illis in b uccam venit. Nota: Eos vocat insipientes, cum posset vocare falsarios, quia erant sacerdotes, quorum honori consulit; dicens, quod ex ignorantia et insipientia, non ex malitia falsa prædicant. Verum, quia vers. entia, non ex malitia falsa prædicant. Verum, quia vers. 6 et seq. mendacii eos arguit, melius dicas, vocari insipientes, id est stolidos et stultos, quia suis mendaciis sibi, æque ac populo perniciem creabant.
13:4
4. QUASI VULPES IN DESERTIS, — id est, in maceriis vineæ ruptis (ut ex Hebræo vertit Vatablus), et sepe disrupta, per quam vulpes vineam intrant, quasi sepe sua desertam: hæc enim et ab hominibus transeuntibus, et a feris carpitur, vastatur, fitque quasi desertum. Unde Symmachus et Theodotion vertunt, in parietinis, q. d. Sacerdotes hi non sunt pastores et custodes populi, sed lupi et vulpes. Primo, quia occulte et dolose populum vastant, quasi ex insidiis, simulantes se populo commoda loqui, ut ab eo sua lucra aucupentur. Secundo, quia timidi, periculo ingruente, hosti se non opponunt, sed quasi vulpes in suis cavernis delitescunt. Ita Maldonatus. Unde sequitur: « Non ascendistis ex adverso, » etc. Ideoque eis eveniet illud Psalm. lxii, 11: « Tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt, » ut scilicet a vulpibus terrenis eorum cadavera, ab infernalibus animæ vorentur. Moraliter, nota hic vulpes esse hypocritas et adulatores, præsertim pseudoprophetas et hæreticos, ait S. Hieronymus, de quibus Cant. ii, 15: « Capite nobis vulpes parvulas, quæ demoliuntur vineas. » Uti sola pellis vulpis in pretio est, caro autem edulis non est: sic species externa hypocritæ bella est, sed interiora plena sunt dolo Moraliter, nota hic vulpes esse hypocritas et adulatores, præsertim pseudoprophetas et hæreticos, ait S. Hieronymus, de quibus Cant. ii, 15: « Capite nobis vulpes parvulas, quæ demoliuntur vineas. » Uti sola pellis vulpis in pretio est, caro autem edulis non est: sic species externa hypocritæ bella est, sed interiora p et venena. Carbo vir prudens apud Plutarchum volens Syllam crudelem vocare et fallacem, dixit eum esse leonem et vulpem. Et Lysander dicebat « addendam esse vulpinam pellem, si leonina non sufficeret, » hoc est, utendum esse calliditate et fraude, cum vires deessent, aut non sufficerent. Et Plato, lib. II De Republica: « Sibi quisque, inquit, ceu vestibulum virtutis umbram circumponere debet, sed ita ut sapientissimi Archilochi vulpem a tergo trahat. » Versutia enim vulpes superat cætera animalia. Qua de re exstat apologus apud Plutarchum in Moralibus: Cum aliquando, inquit, pardus præ se vulpem despiceret, quod ipse haberet pellem omnigenis colorum maculis variegatam, respondit vulpes, sibi id decoris in animo esse, quod illi erat in cute: præstare autem animo esse versicolore et versipelle, quam corpore. Idipsum indicat vulgare proverbium: « Vulpes non corrumpitur muneribus. » Aves enim et feræ capiuntur esca, vulpes non item. Et alterum: « Vulpi esurienti somnus obrepit. » Dum enim famet vulpes, dat se somno, tum quia physice somnus famem et sitim sopit et exstinguit; tum quia vulpes, urgente fame, somnum simulat, ut allectas gallinas capiat et devoret. Et tertium: « Vulpinari cum vulpe. » Et quartum: « Vulpes multa, echinus unum novit, » scilicet exerere spinas quasi aculeos, quibus se instar globi involvit, dum canes eum persequuntur. Hanc autem egregie callent hæretici, præsertim Calvinistæ, qui latent, et furtim in urbes et provincias irrepunt ut vulpes, sed cum fiant rerum domini, grassantur ut leones. Docuit hoc eos Calvinus, qui per Lutherum subdole specioso titulo, quasi reformator religionis tam Lutheranæ, quam Orthodoxæ: « ingressus est ut vulpes; » mox Lutherum supplantans: « Regnavit ut leo; » ac tandem ringens et blasphemans: « Mortuus est ut canis, » uti in ejus Vita Bolsecus et alii referunt. Pythagoras non aliam ob causam aiebat, gustanda non esse ea quæ nigram haberent caudam, callent hæretici, præsertim Calvinistæ, qui latent, et furtim in urbes et provincias irrepunt ut vulpes, sed cum fiant rerum domini, grassantur ut leones. Docuit hoc eos Calvinus, qui per Lutherum subdole specioso titulo, quasi reformator religionis tam Lutheranæ, quam Orthodoxæ: « ingressus est ut vulpes; » mox Lutherum supplantans: « Regnavit ut leo; » ac tandem ringens et blasphemans: « Mortuus est ut canis, » uti in ejus Vita Bolsecus et Pythagoras non aliam ob causam aiebat, gustanda non esse ea quæ nigram haberent caudam, nisi ut nos doceret hypocritarum insidias esse declinandas. Etsi enim candorem et amicitiam præ se ferant, cauda tamen tetra est, finis nequam, et propositum perversum. Poetæ cum narrant Actæonem a canibus suis, quos alebat, fuisse devoratum, nihil aliud significare voluerunt, ait Phavorinus, quam eum, qui suos laudatores et adulatores alit et fovet, ab illis ipsis, quos educavit, non raro devorari et consumi. Canis enim, capite et cauda hero suo blandiens, symbolum est hypocritæ et adulatoris.
13:5
5. NON ASCENDISTIS EX ADVERSO, — hostium, vel potius, ut sequitur, Domini Dei, qui hostes Chaldæos immittit in murum vineæ, id est urbis Jerusalem, disruptum. Unde Hebraice est: Non ascendistis in fracturas, vel interruptiones. Ita Pagninus. Septuaginta vertunt: Non steterunt in firmamento. N Septuaginta vertunt: Non steterunt in firmamento. NEQUE OPPOSUISTIS MURUM (Hebraice ut et Vatablus vertit, neque sepivistis sepem) PRO DOMO ISRAEL, UT STARETIS IN PRÆLIO IN DIE DOMINI, — cum scilicet Dominus, quasi dux hostium urbem invasit, ut scilicet iræ et vindictæ Dei per preces et sanctimoniam resisteretis, et de ejus clementia reportaretis victoriam. Comparat populum urbi, leges et sanctitatem muris, peccata muri rupturis. Reprehendit ergo falsos prophetas, quod vitia populi non emendaverint, quodque pro eo intercedendo, Dei iram ab eo non averterint. Disce hic quanti zeli, orationis et sanctitatis debeant esse prælatus et prædicator, nimirum ut se Deo irascenti quasi murum opponant. quanti zeli, orationis et sanctitatis debeant esse prælatus et prædicator, nimirum ut se Deo irascenti quasi murum opponant. Ita se ei opposuit Moses, dicens Exodi xxxii, 32: « Aut dimitte eis hanc noxam, aut dele me de libro tuo, quem scripsisti. » Et S. Paulus, Rom. ix, 3: « Optabam ego ipse anathema esse a Christo pro fratribus meis. » Ita sæviente Dei incendio in murmuratores, Aaron obtulit thymiama, stansque inter mortuos et vivos, stitit iram et plagam Dei, Num. xvi, 48. Ita Jeremiæ ait Deus cap. vii, 16: « Ne obsistas mihi. » Audi rursum S. Gregorium, II part. Pastor. cap. iv: « Ex adverso ascendere, est pro defensione gregis voce libera hujus mundi potestatibus contraire. Et in die Domini in prælio stare, est pravis decertantibus ex amore justitiæ resistere. Pastori enim recta timuisse dicere, quid aliud est quam tacendo terga præbuisse? qui nimirum si pro grege se objicit, murum pro domo Israel hostibus opponit.
13:6
6. ET PERSEVERAVERUNT. — Chaldæus: Impudenter asseverarunt ad confirmandum sermonem suum.
13:8
8. ECCE EGO AD VOS. — Chaldæus: Mittam iram meam in vos. Est aposiopesis.
13:9
9. ET ERIT MANUS MEA (id est ultio, et, ut Chaldæus, plaga potentiæ meæ) SUPER (falsos) PROPHETAS. — Ita et Elias 400 prophetas Baal occidit, III Reg. xviii. Ita subito et misere omnes pene hæresiarchæ perierunt. Arius crepuit medius, ut Judas: Julianus Apostata e cælo hasta confossus est; Joannes Hus combustus; Mahomet apoplexia peremptus; Lutherus dormiens cum sua pellice nocte est suffocatus; Manichæus a rege Persarum vivus excoriatus; Calvinus a vermibus corrosus est. Hoc est quod ait Isaias, cap. xlv, 16: « Abierunt in confusionem fabricatores errorum. » Sic e cælo ferietur Antichristus cum suis copiis, Apocal. xx: « Ignis descendit a Deo de cælo, et devoravit eos. 14. REVELABITUR FUNDAMENTUM, — id est evertetur usque ad fundamentum, et illud reveletur et appareat. ET CADET (paries) ET CONSUMETUR, — scilicet is qui parietem linit. Corrigendum videtur cum S. Hieronymo, consumentur, scilicet linitores, falsi prophetæ. Unde Hebræus, Chaldæus et Septuaginta habent, consumemini, scilicet, o vos linitores! 15. NON EST, — id est corruit murus cum ædificantibus et linientibus. 16. PROPHETÆ ISRAEL. — Tolle punctum ante « prophetæ, » et lege: « Qui liniunt cum prophetæ Israel. » Licet Romani codices habeant punctum: quod videtur esse mendum præli. nant mendacium: in concilio populi mei non erunt, et in scriptura domus Israel non scribentur, nec in terram Israel ingredientur: et scietis quia ego Dominus Deus. 10. Eo quod deceperint populum meum, dicentes: Pax, et non est pax: et ipse ædificabat parietem, illi autem liniebant eum luto absque paleis. 11. Dic ad eos, qui liniunt absque temperatura, quod casurus sit: erit enim imber inundans, et dabo lapides prægrandes desuper irruentes, et ventum procellæ dissipantem.
13:10
10. DICENTES: PAX. — « Pax, » id est prosperitas, q. d. Ego minor bellum populo, ut respiscat: illi promittunt pacem, et sic fovent populum in suis peccatis. IPSE ÆDIFICABAT PARIETEM. — Id est primus pseudopropheta statuebat parietem, id est falsam prædictionem; hanc alii assentando oblinebant, et approbabant. Ita Vatablus. Secundo, S. Hieronymus: « Deus, ait, per legem et minas Prophetarum ædificabat parietem populi; sed falsi prophetæ oblinunt suis mendaciis. » Tertio, Scholiastes: « Paries, ait, est doctrina falsorum prophetarum, quam oblinunt orationis elegantia. » Quarto, optime Prado et Maldonatus. Ipse, scilicet populus, parietem, id est sepem et murum suæ vineæ, id est urbis et regni, ruentem et ruptum, puta Dei protectionem, quæ Judææ erat instar muri, ab ea se subducentem, conatus est restaurare auxilio humano, maxime Ægyptiorum, sed vano. Hunc lactabant falsi prophetæ, liniendo male compactum parietem luto absque paleis, id est vanam fiduciam in Ægyptiis confirmando mendacibus promissis; cum potius hunc murum evertere debuissent, et alium ex spe in Deum, exque Dei ope et clementia a fundamentis construere, inquit Theodoretus. Nota: Fabri solent parieti, ad eum firmandum, crustam inducere, sed ex calce et luto non friabili et soluto, ut hi faciebant; sed paleis et stramine mixtis colligato et constricto. Sicut ergo lutum sine paleis, superveniente pluvia, labefit et decidit: sic omnes pseudoprophetarum rationes, quibus pacem et securitatem populo promittebant et confirmabant, bello ingruente, labefactæ sunt. Dicendo vero linituram non duraturam, satis innuit firmum non fore murum. Eam enim non tantum ornatui, sed et firmitati muri subservire, patet ex Amos vii, 7, ubi cum Dominus trullam deponit, et murum linire desinit, casura populi fortitudo præmonstratur. Ita Ribera, et ex eo Delrio, adag. 807. Pulchre S. Gregorius, et habetur xlvi dist. 807. Pulchre S. Gregorius, et habetur xlvi dist. cap. Sunt nonnulli: « Parietis, inquit, nomine peccati duritia designatur. Ædificare ergo contra se parietem, est contra se quempiam obstacula peccati construere. Sed parietem liniunt, qui peccata perpetrantibus adulantur; ut quæ illi perverse agentes ædificant, illi adulantes quasi nitidum reddant.
13:11
11. ABSQUE TEMPERATURA, — absque paleis, quibus temperatur et miscetur argilla, sive cæmentum. Hebraice enim est eadem vox, quam paulo ante Interpres vertit, absque paleis, scilicet תפל taphel, quæ proprie significat insulsum. Unde Aquila vertit, ἀνάλω, id est sine sale: quia, ut caro sine sale, sive insulsa, non est solida et firma, sic nec lutum sine paleis. Aut potius Aquila hæc accepit non de luto, vel arenato, sed de albario ex calce, quod non est idoneum ad liniendum, nisi calx pura sali, et coriorum præsegminibus misceatur, et recte maceretur tempereturque, teste Vitruvio, lib. VII, cap. ii et iii. Noster Interpres, Chaldæus, Symmachus, Vatablus et alii de arenato acceperunt; Septuaginta et Theodotion vertunt, stultitiam: quia insulsa cogitatio, et oratio sive sermo, carens sale discretionis et sapientiæ, est stulta. Vertunt ergo: Et ipsi liniunt cum stultitia. DABO LAPIDES PRÆGRANDES. — Sic et Septuaginta: πετροβόλους, id est catapultas, quæ lapides magnos ejaculantur: Hebraice אלגביש elgabis, id est grandinis. Ita S. Hieronymus, Pagninus, Forsterus, Marinus et passim Hebræi, etsi hæc vox alibi non reperiatur. Per imbrem, lapides, ventum, procellam sive tempestatem, intelligit impetum Chaldæorum, qui quasi procella Judæam obruit et evertit. Ita et Chaldæus. — Sic et Septuaginta: πετροβόλους, id est catapultas, quæ lapides magnos ejaculantur: Hebraice אלגביש elgabis, id est grandinis. Ita S. Hieronymus, Pagninus, Forsterus, Marinus et passim Hebræi, etsi hæc vox alibi non reperiatur. Per imbrem, lapides, ventum, procellam sive tempestatem, intelligit impetum Chaldæorum, qui quasi procella Judæam obruit et evertit. Ita et Chaldæus.
13:14
14. REVELABITUR FUNDAMENTUM, — id est evertetur usque ad fundamentum, et illud reveletur et appareat. ET CADET (paries) ET CONSUMETUR, — scilicet is qui parietem linit. um terræ, et revelabitur fundamentum ejus; et cadet, et consumetur in medio ejus: et scietis quia ego sum Dominus. 15. Et complebo indignationem meam in pariete, et in his qui liniunt eum absque temperamento, dicamque vobis: Non est paries, et non sunt qui liniunt eum. NON EST, — id est corruit murus cum ædificantibus et linientibus. 16. PROPHETÆ ISRAEL. PROPHETÆ ISRAEL. — Tolle punctum ante « prophetæ, » et lege: « Qui liniunt cum prophetæ Israel. » Licet Romani codices habeant punctum: quod videtur esse mendum præli.
13:17
17. PONE FACIEM TUAM, — id est vultu obfirmato et minaci loquere non ad viros, uti hactenus: sed ad mulieres pseudoprophetides. Licet Scholiastes viros putet hic vocari feminas, ob affectionem muliebrem, qua molles pulvillos omni cubito consuebant. Sic de Jove ait Poeta: Constitit, Sic de Jove ait Poeta: Constitit, et Libyæ defixit lumina regnis. Transit hic a viris ad feminas prophetidas (licet aliqui per feminas accipiant viros effeminatos, et effeminantes alios), quarum par erat falsitas, major impostura ob blandiloquentiam. s ad feminas prophetidas (licet aliqui per feminas accipiant viros effeminatos, et effeminantes alios), quarum par erat falsitas, major impostura ob blandiloquentiam. Tales Montano hæresiarchæ fuerunt « Prisca et Maximilla, quæ vaticinatione mendacii fidem subverterunt veritatis, » ait S. Hieronymus. Hinc proverbium: « Mulierum exitia. » Mulieres enim omnium fere calamitatum auctores viris fuere. Testis est Pandora Hesiodi, testis Helena Trojana, testis Dejanira quæ Herculem interemit, testis Danaidum fabula, testis Lemniarum mulierum historia, testis Cleopatra, testis Dalila, testes amasiæ Salomonis, testis Eva. Quanquam major est culpa viri, qui sapientior ab imbecilla et insipiente muliere se regi et decipi patitur. Quod enim animus est corpori, id virum oportet esse mulieri. Vetus est sapientis dictum: « Ne fidem habeas nec emorienti feminæ. »
13:18
18. VÆ QUÆ (ita legendum cum Hebræo, Septuaginta et Romanis, non qui) CONSUUNT PULVILLOS SUB OMNI CUBITO MANUS: ET FACIUNT CERVICALIA SUB CAPITE UNIVERSÆ ÆTATIS, — id est, væ falsis prophetissis, quæ Judæis in suis vitiis et rebellione adulantur, illosque fovent, ut in eis secure et molliter quiescant, promittentes pacem, id est securitatem et prosperitatem, quasi Chaldæi Jerusalem non sint expugnaturi. Apposite viris tribuit ædificare parietem et incrustare, mulieribus vero pulvillos et cervicalia suere. Hoc enim est feminarum, illud virorum. Pulvillus ergo est delicata et voluptuaria vita: hanc consumat qui dicunt: « Ede, bibe, lude; post mortem nulla voluptas. » Ita Origenes, S. Hieronymus et alii passim. Hinc Secundo, Polychronius et Theodoretus: « Pulvillus, inquiunt, et cervical sunt molles et blandiores sermones ad lucrum compositi, qui ad tempus titillant auditum, sed animas evertunt. Hinc Secundo, Polychronius et Theodoretus: « Pulvillus, inquiunt, et cervical sunt molles et blandiores sermones ad lucrum compositi, qui ad tempus titillant auditum, sed animas evertunt. » Sic et Gregorius, XVIII Moral. iv: « Quisquis, ait, male agentibus adulatur, pulvillum sub cubito vel cubito jacentis ponit; ut qui corrigi ex culpa debuerat, in eo fultus laudibus molliter quiescat. » Tertio, Lyranus, Vatablus et Isidorus Clarius putant mulieres has vere pulvillos et cervicalia consuisse, ac per ea prophetasse, vel alios prophetare docuisse. » Tertio, Lyranus, Vatablus et Isidorus Clarius putant mulieres has vere pulvillos et cervicalia consuisse, ac per ea prophetasse, vel alios prophetare docuisse. Audi Clarium: Mulierculæ magica instructæ arte consuebant pulvillos, et sciscitantium virorum axillis inducebant; et pepla, hoc est tenuissimos lineos pannos, imponebant capitibus eorum, quasi per hæc indumenta apti fierent ad suscipiendum oraculum sacrum. Quin et ipsæ interim ea quæ commentæ erant, insipientium ingerebant auribus, quo vel illa eis eventura essent. Verum hæc commenta nova videntur et frivola, ac a communi interpretum sententia dissona. Censent enim interpretes passim, pulvillos hic et cervicalia proverbialiter sumi, non proprie, esseque adagia. Huc qu adagia. Huc quarto, accedunt Græcus Scholiastes, Polychronius et noster Prado, qui Hebræum כסתות kesatot, quod Noster vertit, pulvillos, vertunt phylacteria; et Hebræum מספחות mispachot, quod Noster vertit, cervicalia, vertunt περιάμματα, id est amuleta magica, scilicet chartas, bullas, catenas reticulatas, quæ collo vel brachio appendebantur, quasi iis tuti futuri essent homines contra hostes, gladios et omnes incursus; quibus hæ veneficæ lucrum captabant, et simul venabantur quasi hoc reti suo animas dæmoni; et hæc amuleta a Nostro vocari pulvillos et cervicalia, quod in iis, quasi molli pulvino securi conquiescerent, putat Prad Sed verius videtur, tam Græcas quam Hebræas voces jam dictas, proprie significare reticulatum operculum, et velamen (unde Septuaginta vertunt, προσκεφάλαια καὶ ἐπιβόλαια, id est cervicalia et volumina, vel additamenta; et Symmachus vertit, βραχιόνια καὶ βρεγμένα, id est pulvillos sub cubitis et cervicalia) quod alicui rei circumligatur, vel apponitur, ac prætenditur ad eam tegendam et fovendam, uti sunt pulvilli et cervicalia. Ita enim vertunt Chaldæus, Septuaginta, S. Hieronymus, Theodoretus, Vatablus, Lyranus, Pagninus, Clarius aliique insignes Hebræi, qui censent mispachot poni pro מטפחות mitpachot (commutatione litteræ ד in vicinam ט); mitpachot autem significare linteamina, a radice נפח napach, id est explanavit, explicavit, distendit, uti fit in linteaminibus et velis. Sic כסתות kesatot significare pulvillos clarum est: radix enim כסה kasa significat tegere, operire. Unde כס kisse significat sedem, solium, quod pulvillo tegitur et operitur. Favent linguæ vulgares huic voci affines: sic enim Itali dicunt cussinetto, Hispani cozin, Galli coussinet, Flandri et Germani cussen. Consuere ergo pulvillos et cervicalia est adagium significans palpare, adulari. coussinet, Flandri et Germani cussen. Consuere ergo pulvillos et cervicalia est adagium significans palpare, adulari. Nam, ut Plutarchus, lib. De Discrimine adulatoris et amici, adulationes similes sunt pulvillis et cervicalibus, quæ cum videantur incumbentium capitibus resistere et reniti, cedunt magis et obsecundant. Sic enim et adulator assumit fucatam d et subinde quædam carpit et reprehendit, videturque attolli et tumere, ut subsidens et contrahens sese capiat, et pariter abripiat in ipsam se conjicientem. Et hoc est quod subdit Propheta: « Ad capiendas animas. » Simili phrasi Plautus et alii dicunt: « Consuere dolos, fraudes, mendacia. » Ita Origenes, Theodoretus, S. Hieronymus, S. Gregorius, XVIII Moral. iv, Delrio adag. 908, et alii passim. Vere S. Hieronymus ad Eustochium, epist. 19: « Quoniam, inquit, mel in Dei sacrificiis non offertur, nimia dulcedo arte mutata est, et quadam, ut ita dicam, piperis austeritate condita. Apud Deum enim nihil voluptuosum, nihil tantum suave placet, nisi quod in se habet mordacis aliquid veritatis. » Deo ergo placet non adulatio blanda et fallax, sed veritas severa et mordax. Porro Syrus vertit: Cervicalia et operimenta; Arabicus Antiochenus: Pulvillos pro cubitis manuum, et operimentum omni capiti; Arabicus Alexandrinus: Væ illis quæ consuunt pulvillos, ut incumbant cubiti manuum, et texunt et faciunt sudaria (velamina) omni capiti. Primus ergo sensus, uti communis, ita verior videtur, eique secundus connexus est et subservit. Moraliter nota: Pulvillus, id est voluptas, est rete quo diabolus capit animas. Hæc ergo ingens Ecclesiarum et Rerumpublicarum est calamitas et certa ruina, cum pastores vitia populi non insectantur, sed iis se conformant, iisque adulantur. Deplorat hoc S. Hieronymus de sua patria Stridone, epist. 43 ad Chromatium: « In mea, ait, patria rusticitatis vernacula Deus venter est, et in diem vivitur: et sanctior est ille, qui ditior est. Accessit huic patellæ dignum operculum, Lupicinus sacerdos, secundum illud, de quo semel in vita Crassum risisse ait Lucilius: Similem habent labra lactucam, asino carduos comedente, videlicet, ut perforatam navem debilis gubernator regat, et cæcus cæcos ducat in foveam, talisque sit rector, quales illi qui reguntur. » Rursum disce hic vitia subditorum tales pulvillos, id est pastores, quærere et mereri: culpa ergo auditorum est, quod Prophetæ, id est præcones, sint blandi, fallaces et mendaces. Dicunt enim « videntibus: Nolite videre: loquimini nobis placentia, videte nobis errores, cesset a facie nostra Sanctus Israel, » Isaiæ xxx, 10; et S. Paulus, II Timoth. iv, 3: « Erit enim tempus, cum sanam doctrinam non sustinebunt, sed ad sua desideria coacervabunt sibi magistros, prurientes auribus. » Pruritus ergo discipulorum provocat frictionem et titillationem magistrorum, quæ de more in dolorem et cruciatum desinit. Ita, ut vere ait Cicero, orat. pro Cælio: « Amores et deliciæ mature et celeriter deflorescunt, et in omnibus rebus voluptatibus maximis fastidium finitimum est, » et Boetius, lib. III, metr. 7: Habet omnis hoc voluptas, Stimulis agit fruentes, Apiumque par volantum Ubi grata mella fudit, Fugit, et nimis tenaci Ferit icta corda morsu. III, metr. 7: Habet omnis hoc voluptas, Stimulis agit fruentes, Apiumque par volantum Ubi grata mella fudit, Fugit, et nimis tenaci Ferit icta corda morsu. Hujus rei appositum symbolum est Hypanis fons, qui, teste Herodoto, lib. IV, quinque dierum via dulces, sed exiles fundit aquas: deinde post aliorum quatuor dierum iter, dat amarissimas. Item pardalis, quæ suavi odore dorcades et capras ad se allicit, mox arripit et laniat. Ita Plutarchus lib. Contra voluptatem. Ducta est similitudo a pulvillis, quos veteres non, uti nos, sedentium lumbis supponebant, sed pro ritu discumbentium, quo tunc utebantur, cervicibus vel humeris recumbentium solebant substernere. Hinc Martialis, Epigramm. lib. III, 82: Jacet occupato Galbanus in lecto, Cubitis trudit hinc et inde convivas Effultus ostro, sericisque plumis. Vide in Bonfreri Analectis S. Script. pag. 280. Apposite viris tribuit ædificare parietem, mulieribus pulvillos applicare. (Rosenmuller.) quia noster interpres vertit non, volucres potentialiter, sed, « volantes » actu; hinc plus significatur, scilicet hosce aucupes animas capere dum volant, quando plane securæ videntur, nec ullos laqueos cogitant aut metuunt; uti videmus fieri in retibus ex alto, puta ex arbore, vel inter arbores suspensis. Sic tropologice dæmon per se, et per suos hosce aucupes, similesque, maxime insidiatur et tendit laqueos animabus, dum ex peccato vel mundo, ad statum gratiæ vel perfectionis in altum evolare cogitant, uti experimur omnes. Quocirca Psaltes Psalm. liv, 7: « Quis, inquit, dabit mihi pennas sicut columbæ, et volabo (ut evolem ex hisce laqueis), et requiescam? » Ita S. Antonius vidit totum aerem et mundum plenum laqueis, quibus capiebantur animæ in altum evolantes; cumque ingemisceret, diceretque: « Domine, quis evadet hosce laqueos? » audivit: « Humilitas, » hæc enim sub laqueis dimittendo se elabitur. Sic « mulieri, » i. e. Ecclesiæ, cui insidiatur Antichristus, « datæ sunt alæ, ut volaret in desertum, » Apoc. xii, 14. Sic Osee cap. ix, 11, ait: « Ephraim quasi avis avolavit. » Et Prov. vi, 5: « Eruere quasi damula de manu, et quasi avis de manu aucupis. » Jeremias quoque luget, Thren. iii, 52, dicens: « Venatione ceperunt me quasi avem inimici mei gratis. » Nota secundo: « Pulvillos » hosce comparat retibus, tum quia delicatiores mollitiæ et elegantiæ causa, forinsecus solent esse acu picti, vel texti opere reticulato, puta ocellati instar retis, tum quia illis quasi retibus capiebant animas, q. d. Sicut auceps reti capit aves, sic vos pulvillis vestris reticulatis capitis animas. Aliter Delrio, adag. 904, ubi censet in pulvillis alludi ad areolas, quas aucupes avibus concinnant. Sed areolæ non sunt pulvilli; nec pulvilli, sed retia et escæ avibus capiendis concinnari solent. Vere S. Augustinus in Sententiis, sentent. 137: « Adulantium, ait, linguæ alligant animas in peccatis. Delectat enim ea facere, in quibus non solum non metuitur reprehensor, sed etiam laudator auditur. » VIVIFICABANT ANIMAS, — promittebant animabus, id est hominibus, vitam et salutem; sed falso. 19. VIOLABANT ME AD POPULUM, — dicentes se agi et prophetare ex spiritu meo, cum suo agerentur. Æque enim injurium est Deo, si prophetias Dei dicas esse humanas, ac si humanas dicas esse divinas; utrobique enim Deus miscetur et æquiparatur homini, ac consequenter utrobique fit mendax. Nam omnis homo est mendax. PROPTER PUGILLUM HORDEI, — q. Nam omnis homo est mendax. PROPTER PUGILLUM HORDEI, — q. d. Suæ prophetiæ mercedem vilem exigunt et referunt, scilicet frustum panis et pugillum hordei. Vide quam vili pretio peccator animam suam immortalem et divinam vendat peccato et dæmoni. UT INTERFICERENT (ut prædicerent interitum Prophetis veris qui) NON MORIUNTUR. INTERFICERENT (ut prædicerent interitum Prophetis veris qui) NON MORIUNTUR. — Hebraice, qui non morientur, id est mori non debent, mortem non sunt meriti. ET VIVIFICARENT (id est vitam promitterent falsis prophetis et Judæis, qui) NON VIVUNT. ent, mortem non sunt meriti. ET VIVIFICARENT (id est vitam promitterent falsis prophetis et Judæis, qui) NON VIVUNT. — Hebraice, qui non vivent, id est vivere non debent, sed occidendi sunt. Nimirum, ut prædicerent fore, ut ii qui cum Jechonia se dederent Chaldæis morerentur, qui tamen salvi futuri erant: atque ex adverso salvos fore eos, qui Hierosolymæ manentes Chaldæis resisterent, qui tamen occidendi erant. Ita Maldonatus. Loquitur de vita et morte, primo corporis et præsenti, deinde animæ et æterna. Aliter Prado, q. d. Quia suis veneficiis occidebant sanctos, et vitam servabant impiis utentibus eorum amuletis. Moraliter S. Gregorius, hom. 27 in Evang.: « Non morientem vivificat, inquit, qui justum damnat; et non victurum vivificare nititur, qui reum a supplicio absolvere conatur.
13:20
20. ECCE EGO AD PULVILLOS (scilicet propheto et prædico eis exilium, quia sunt quasi retia, quæ) CAPITIS (hebraice venamini, quasi aucupes) ANIMAS VOLANTES, — id est animas quasi aves volucres. Est aposiopesis. Minus recte Clarius vertit: Ut sint advolantes et venientes ad eos, q. d. Alliciunt animas mendaciis suis ut eas perdant. Minus etiam apte Pagninus et Vatablus vertunt, ut volent, id est evolent e corpore. Nota: In Hebræo est eadem vox לפרחות leporechot, quam hoc versu Interpres vertit, ad volandum, versu vero præcedenti vertit, volantes. ota: In Hebræo est eadem vox לפרחות leporechot, quam hoc versu Interpres vertit, ad volandum, versu vero præcedenti vertit, volantes. Itaque ad volandum, subaudi, natas et paratas; quod idem est cum volantes, id est volaturientes. Aut potius פ in leporechot, potest accipi ut articulus, et tum significat volantes; potest et accipi ut præpositio, et tum significat ad volandum. Sagax ergo Interpres priori loco vertit, volantes, quia ibi agebatur de aucupio, quo animæ quasi aves volantes capiuntur: hic vero vertit, ad volandum, quia agitur de earum liberatione, qua Deus laqueos disrumpens, animas hasce expedit ut volent quo cupiunt. Ita S. Hieronymus: « Deus, inquit, disrumpit pulvillos earum, qui instar retium volantes animas capiunt, ut, postquam rupti fuerint, liberam habeant volandi potestatem. » Ita et Clarius, et Delrio adag. DIRUMPAM EOS, — ostendendo falsitatem vestrarum promissionum de pace, ut non molliter, sed dure ab hoste tractemini: deliciæ enim, relaxatio, dissolutio et voluptas, quæ sunt pulvilli et cervicalia peccatorum, non sinunt eos agnoscere Deum, nisi discindantur, ait Scholiastes. Sicque « animas, » quas vos capitis quasi aucupes, « dimittam ad volandum, » id est in libertatem educam more avis e laqueo ereptæ. Aliter Prado, q. d. Dirumpam amuleta et præstigias vestras quibus, quasi reti, animas incantatis et capitis. Nota: « Animas » vocat « volantes, » id est animas quæ sunt quasi volucres, sicut adulatores erant quasi aucupes. mas » vocat « volantes, » id est animas quæ sunt quasi volucres, sicut adulatores erant quasi aucupes. Persistit enim in metaphora aucupii et venationis. Intelligenda est ergo nota comparationis « quasi volantes, » id est quasi volantes sive volucres, id est quasi aves. positio, et tum significat ad volandum. Sagax ergo Interpres priori loco vertit, volantes, quia ibi agebatur de aucupio, quo animæ quasi aves volantes capiuntur: hic vero vertit, ad volandum, quia agitur de earum liberatione, qua Deus laqueos disrumpens, animas hasce expedit ut volent quo cupiunt. Ita S. Hieronymus: « Deus, inquit, disrumpit pulvillos earum, qui instar retium volantes animas capiunt, ut, postquam rupti fuerint, liberam habeant volandi potestatem. » Ita et Clarius, et Delrio adag. 909.
13:21
21. NEQUE ERUNT ULTRA IN MANIBUS VESTRIS (in potestate vestra) AD PRÆDANDUM, — ut eas deprædemini, q. d. Non patebunt amplius prædæ manuum vestrarum. 22. 22. Pro eo quod mærere fecistis cor justi mendaciter, quem ego non contristavi: et confortastis manus impii, ut non reverteretur a via sua mala, et viveret: 23. propterea vana non videbitis, et divinationes non divinabitis amplius, et eruam populum meum de manu vestra: et scietis quia ego Dominus. propterea vana non videbitis, et divinationes non divinabitis amplius, et eruam populum meum de manu vestra: et scietis quia ego Dominus. Moraliter, disce hoc capite quantum malum sit adulatio. Hac deceptus fuit Justinianus, alias sagax Imperator. Huic enim Tribonianus jurisconsultus, prave illi adulans, ingessit, teste Suida in voce Tribonianus (ex quo idipsum narrat Theatrum vitæ humanæ, vol. XIII, lib. II, pag. 2852): « Non moriturum ipsum, sed una cum corpore in cælum migraturum. » Quis non rideat principis adulatorem hunc foventis et exultantis stoliditatem? qui adulatori minus certe credidisset, si Agapeti Pontificis moniti meminisset, sic ad eum scribentis: « Amplectere eos, o Imperator, qui bonorum te consiliorum admonitum volunt, non eos qui adulari sæpe student. Illi enim quod expedit revera, perspiciunt; hi vero ad ea quæ placent potentibus, respiciunt, corporumque umbras imitantes, singulis eorum dictis applaudunt. » C. Caligula, teste Dione lib. LIX, cum pro deo haberi vellet, atque adeo videri rem cum luna habere, quæsivit a Vitellio, vidissetne se cum dea congredi? Hic Vitellius, quasi perculsus, oculis in terram demissis: « Solis, inquit, domine, vobis diis licet invicem videre. » Ita adulator, et quidem senator. Sincerior fuit sutor ille Gallus, a quo cum idem Caligula pro tribunali sub specie Jovis sedens quæreret, « Quidnam ipsi videretur esse? » respondit: « Magnum deliramentum. » respondit: « Magnum deliramentum. » Parisiis ostenditur os cloacæ in foro frumentario, in qua sepeliri se jussit quidam, quem sero pænituit noxiæ adulationis. Regi enim tristi ob angustias rei nummariæ suasit, ut ex minimis etiam rebus quas rustici deferunt in urbem, unum aut alterum nummulum exigeret, idque ad biennium tantum: atque ex eo, cum viderent consiliarii in urbe, ob populi frequentiam, ingentem vim pecuniæ colligi, plures similes exactiones plebem gravantes excogitatæ sunt. Qui igitur dederat consilium, cum videret se non idem auctoritatis habere in dissuadendo, quod habuerat in suadendo, in magnos animi angores incidit, pæneque de salute desperavit. Atque ut pænitentiam hanc suam testaretur, eaque alios moneret cavere adulationem, testamento cavit ut in ea cloaca, in quam totius illius fori sordes confluunt, sepeliretur; in quo manet etiamnum in hunc usque diem exactionis ab eo suasæ et persuasæ exsecutio. Vere dicunt Græci: Satius est incidere εἰς κόρακας quam in adulatores. æ et persuasæ exsecutio. Vere dicunt Græci: Satius est incidere εἰς κόρακας quam in adulatores. Nam primo, illi mortuos, hi vivos devorant, aiebat Demosthenes; secundo, illi cadaveribus, hi menti oculos eruunt, dicebat Epictetus. Aristonymus, teste Stobæo serm. nt, dicebat Epictetus. Aristonymus, teste Stobæo serm. 12, aiebat: « Ligna dum augent ignem, consumi ab ipso; opes dum alunt adulatores, ab eis ipsis perire.
13:3
… gli ordina di parlare o di scrivere (Ex. 17, 14; 34, 27; Deut. 31, 19; Is. 8, 1; 30, 8; Hab. 2, 2; Dan. 8, 26; 12, 4; Ez. 24, 2; in modo speciale Ier. 36) e di esporre solo quello che Dio vuole (Deut. 18, 15-22; Ier. 23, 16; 20, 7-9, 15, 19; 14, 14; Ez. 13, 3-17; Mich. 3, 5-8; Zach. 7, 12; cf. II Sam. 7, 1 sgg.), dichiara divino (Os. 4, 1; Ioel. 1, 1; Am. 1, 6, 9, 11, 13; 2, 1 ecc.; Abd. 1; Ion. 1, 1; 3, 1; Mich. 1, 1; 3, 5; 6, 1; Nah. 1, …
13:22
… così pure i componimenti didattici più sviluppati (Job 27, 1; 29, 1; Ps. 48 [49], 5; 77 [78], 2). Viene anche chiamato m. un detto popolare (I Sam. 24, 14); un apologo, un motto arguto (sinonimo di hīdhāh; cf. Ez. 17, 2); un motto satirico (Is. 14, 4; Ez. 13, 22 sg.; 16, 44; 18, 2 sg.). …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.