The nobles being offended with Ieremies preaching, solicite to haue him slaine: 5. the king putting him in their handes, they cast him into a dyrtie dongeon, 7. from whence at the instance of Abdemelech an Aethiopian, he is drawen forth, 14. and hauing licence to speake, he aduiseth the king to yeld himself to the Chaldees, so he and the citie shal be safe: 18. otherwise shal be taken captiue, 24. which the king commandeth him to kepe secrete.
1Now Saphatias the son of Mathan, and Gedelias the son of Phassur, and Juchal the son of Selemias, and Phassur the son of Melchias heard the words that Jeremias spoke to all the people, saying:A Saphatia figliuolo di Madian, e Gedelia figliuolo di Phassur, e Juchal figliuolo di Selemia, e Phassur figliuolo di Melchia aveano udito le parole di Geremia, che diceva a tutto il popolo:AND Saphatias the sonne of Mathan, and Gedelias the sonne of Phassur, and Iuchal the sonne of Selemias, and Phassur the sonne of Melchias heard the wordes, that Ieremie spake to al the people, saying:Audivit autem Saphatias filius Mathan, et Gedelias filius Phassur, et Juchal filius Selemiæ, et Phassur filius Melchiæ, sermones quos Jeremias loquebatur ad omnem populum, dicens: 2Thus saith the Lord: Whosoever shall remain in this city, shall die by the sword, and by famine, and by pestilence: but he that shall go forth to the Chaldeans, shall live, and his life shall be safe, and he shall live.Queste cose dice il Signore: Chiunque resterà in questa città perirà di spada, di fame, e di peste: ma chi fuggirà ai Caldei viverà, e provederà alla sua salute.Thus saith our Lord: Whosoeuer shal remaine in this citie, shal dye by sworde, and famine, and pestilence: but he that shal flee to the Chaldees, shal liue, and his life shal be safe and liuing.Hæc dicit Dominus: Quicumque manserit in civitate hac, morietur gladio, et fame, et peste: qui autem profugerit ad Chaldæos, vivet, et erit anima ejus sospes et vivens. 3Thus saith the Lord: This city shall surely be delivered into the hand of the army of the king of Babylon, and he shall take it.Queste cose dice il Signore: questa città sarà data assolutamente in potere dell'esercito del re di Babilonia, ed ei la espugnerà.Thus saith our Lord: By deliuering this citie shal be deliuered into the hand of the armie of the king of Babylon, and he shal take it.Hæc dicit Dominus: Tradendo tradetur civitas hæc in manu exercitus regis Babylonis, et capiet eam. 4And the princes said to the king. We beseech thee that this man may be put to death: for on purpose he weakeneth the hands of the men of war, that remain in this city, and the hands of the people, speaking to them according to these words: for this man seeketh not peace to this people, but evil.E disser que' principi al re: Di grazia sia messo a morte quest'uomo: imperocché egli apposta fa cader le braccia agli uomini di valore, che son rimasi in questa città, e al popol tutto, dicendo loro queste parole: perocché quest'uomo non cerca il bene di questo popolo, ma il male.And the princes said to the king: We desire thee that this man may be put to death: for of purpose he weakneth the handes of the men of warre, that are remayning in this citie, and the handes of the people, speaking to them according to these wordes: for this man seeketh not peace to this people, but euil.Et dixerunt principes regi: Rogamus ut occidatur homo iste: de industria enim dissolvit manus virorum bellantium qui remanserunt in civitate hac, et manus universi populi, loquens ad eos juxta verba hæc: siquidem homo iste non quærit pacem populo huic, sed malum.
5And king Sedecias said: Behold he is in your hands: for it is not lawful for the king to deny you any thing.E il re Sedecia disse: Egli è già nelle vostre mani; perchè non è giusto, che alcuna cosa a voi nieghi il re.And king Sedecias said: Behold he is in your handes: for it is not lawful for the king to denie you anie thing.Et dixit rex Sedecias: Ecce ipse in manibus vestris est: nec enim fas est regem vobis quidquam negare. 6Then they took Jeremias and cast him into the dungeon of Melchias the son of Amelech, which was in the entry of the prison: and they let down Jeremias by ropes into the dungeon, wherein there was no water, but mire. And Jeremias sunk into the mire.Presero adunque Geremia, e lo misero nella cisterna di Melchia figliuolo di Amelech, che era nel vestibolo della prigione, e colle funi calarono Geremia nella fossa, dove non era acqua, ma fango. Entrò adunque Geremia nel fango.They therefore tooke Ieremie, and cast him into the lake of Melchias the sonne of Amelech, which was in the entrie of the prison: and they let downe Ieremie by ropes into the lake, wherein there was no water, but myre. Ieremie therefore sunke downe into the myre.Tulerunt ergo Jeremiam, et projecerunt eum in lacum Melchiæ filii Amelech, qui erat in vestibulo carceris: et submiserunt Jeremiam funibus in lacum, in quo non erat aqua, sed lutum: descendit itaque Jeremias in cœnum. 7Now Abdemelech the Ethiopian, an eunuch that was in the king’s house, heard that they had put Jeremias in the dungeon: but the king was sitting in the gate of Benjamin.Or Abdemelech eunuco Etiope, che stava nella casa del re, sentì dire come aveano gettato Geremia nella fossa. Si stava allora il re a sedere alla porta di Beniamin.But Abdemelech the Aethiopian an eunuch, that was in the kings house, heard that they had cast Ieremie into the lake: moreouer the king sate in the gate of Beniamin.Audivit autem Abdemelech Æthiops, vir eunuchus, qui erat in domo regis, quod misissent Jeremiam in lacum. Porro rex sedebat in porta Benjamin: 8And Abdemelech went out of the king’s house, and spoke to the king, saying:E Abdemelech si partì dalla casa del re, e andò a parlare al re, dicendo:And Abdemelech went out of the kings house, and spake to the king, saying:et egressus est Abdemelech de domo regis, et locutus est ad regem, dicens: 9My lord the king, these men have done evil in all that they have done against Jeremias the prophet, casting him into the dungeon to die there with hunger, for there is no more bread in the city.O re mio signore, hanno fatto male costoro in tutto quello, che hanno attentato contro Geremia profeta, avendolo messo nella fossa, affinchè vi muoia di fame, mentre non v'ha più pane nella città.My Lord king, these men haue done al thinges naughtely, whatsoeuer they haue done against Ieremie the prophet, casting him into the lake, that he may dye for famine, for there is no more bread in the citie.Domine mi rex, male fecerunt viri isti omnia quæcumque perpetrarunt contra Jeremiam prophetam, mittentes eum in lacum, ut moriatur ibi fame: non sunt enim panes ultra in civitate.
10Then the king commanded Abdemelech the Ethiopian, saying: Take from hence thirty men with thee, and draw up Jeremias the prophet out of the dungeon, before he die.Diede adunque quest'ordine il re ad Abdemelech Etiope, dicendo: Prendi qui teco trenta uomini, e leva Geremia dalla fossa prima, che egli si muoia.The king therefore commanded Abdemelech the Aethiopian, saying: Take with thee from hence thirtie men, and lift vp Ieremie the prophete out of the lake, before he dye.Præcepit itaque rex Abdemelech Æthiopi, dicens: Tolle tecum hinc triginta viros, et leva Jeremiam prophetam de lacu, antequam moriatur. 11So Abdemelech taking the men with him, went into the king’s house that was under the storehouse: and he took from thence old rags, and old rotten things, and he let them down by cords to Jeremias into the dungeon.E Abdemelech presi seco gli uomini, entrò nella casa del re in un luogo sotto la guardaroba, e ne trasse fuora de' vecchi panni, e robe vecchie, e mezze lacere, e le calò giù a Geremia nella fossa per mezzo di funicelle.Abdemelech therefore taking the men with him, entred into the kings house, that was vnder the celler: and he tooke thence old ragges, and old thinges that were rotten: and he let them downe to Ieremie into the lake by cordes.Assumptis ergo Abdemelech secum viris, ingressus est domum regis, quæ erat sub cellario, et tulit inde veteres pannos, et antiqua quæ computruerant, et submisit ea ad Jeremiam in lacum per funiculos. 12And Abdemelech the Ethiopian said to Jeremias: Put these old rags and these rent and rotten things under thy arms, and upon the cords: and Jeremias did so.E disse Abdemelech Etiope a Geremia: Mettiti questi vecchi panni, e questi laceri stracci sotto le ascelle delle tue braccia, e sotto le funi: e Geremia fece così.And Abdemelech the Aethiopian said to Ieremie: Put the old ragges, and these rent and rotten thinges vnder the cubite of thine armes, and vpon the ropes: Ieremie therefore did so.Dixitque Abdemelech Æthiops ad Jeremiam: Pone veteres pannos, et hæc scissa et putrida, sub cubito manuum tuarum, et super funes. Fecit ergo Jeremias sic, 13And they drew up Jeremias with the cords, and brought him forth out of the dungeon. And Jeremias remained in the entry of the prison.E trasser fuori colle funi Geremia e lo tolsero dalla fossa: ed egli rimase nel vestibolo della prigione.And they drew out Ieremie with the cordes, and brought him forth out of the lake. And Ieremie remayned in the entrie of the prison.et extraxerunt Jeremiam funibus, et eduxerunt eum de lacu: mansit autem Jeremias in vestibulo carceris.
14And king Sedecias sent, and took Jeremias the prophet to him to the third gate, that was in the house of the Lord: and the king said to Jeremias: I will ask thee a thing, hide nothing from me.E il re Sedecia mandò gente per far venire a se Geremia alla porta terza, che era nella casa del Signore, e il re disse a Geremia: Io ti domanderò una cosa, non ascondermi nulla.And king Sedecias sent; and tooke to him Ieremie the prophet to the third dore, that was in the house of our Lord: and the king said to Ieremie: I aske thee a word, hide not anie thing from me.Et misit rex Sedecias, et tulit ad se Jeremiam prophetam ad ostium tertium quod erat in domo Domini: et dixit rex ad Jeremiam: Interrogo ego te sermonem, ne abscondas a me aliquid. 15Then Jeremias said to Sedecias: If I shall declare it to thee, wilt thou not put me to death? and if I give thee counsel, thou wilt not hearken to me.E Geremia rispose a Sedecia: Se io te la dirò, non mi ucciderai tu? e se io ti darò consiglio, tu non mi ascolterai.And Ieremie said to Sedecias: If I shal tel thee, wilt thou not kil me? and if I geue thee counsel, thou wilt not heare me.Dixit autem Jeremias ad Sedeciam: Si annuntiavero tibi, numquid non interficies me ? et si consilium dedero tibi, non me audies. 16Then king Sedecias swore to Jeremias, in private, saying: As the Lord liveth, that, made us this soul, I will not put thee to death, nor will I deliver thee into the hands of these men that seek thy life.Allora il re Sedecia segretamente giurò a Geremia, dicendo: Io giuro pel Signore, che ha creata in noi quest'anima, che non ti ucciderò, e non ti darò in potere di coloro, che vogliono la tua morte.King Sedecias therefore sware to Ieremie secretly, saying: Our Lord liueth, that made vs this soule, if I kil thee, and if I deliuer thee into the handes of these men, that seeke thy life.Juravit ergo rex Sedecias Jeremiæ clam, dicens: Vivit Dominus, qui fecit nobis animam hanc, si occidero te, et si tradidero te in manus virorum istorum qui quærunt animam tuam. 17And Jeremias said to Sedecias: Thus saith the Lord of hosts the God of Israel: If thou wilt take a resolution and go out to the princes of the king of Babylon, thy soul shall live, and this city shall not be burnt with fire: and thou shalt be safe, and thy house.E Geremia disse a Sedecia: queste cose dice il Signor degli eserciti, il Dio d'Israele: Se tu partirai, e anderai a trovare i principi del re di Babilonia, viverà l'anima tua, e questa città non sarà incendiata, e sarai salvo tu, e la tua famiglia.And Ieremie saide to Sedecias: Thus saith the Lord of hostes the God of Israel: If going forth thou wilt goe out to the princes of the king of Babylon, thy soule shal liue, and this citie shal not be burnt with fire: and thou shalt be safe, and thine house.Et dixit Jeremias ad Sedeciam: Hæc dicit Dominus exercituum, Deus Israël: Si profectus exieris ad principes regis Babylonis, vivet anima tua, et civitas hæc non succendetur igni: et salvus eris tu, et domus tua.
18But if thou wilt not go out to the princes of the king of Babylon, this city shall be delivered into the hands of the Chaldeans, and they shall burn it with fire: and thou shalt not escape out of their hand.Se poi non anderai a trovar i principi del re di Babilonia, questa città sarà data in poter de' Caldei, i quali la incendieranno, e tu non iscamperai dalle loro mani.But if thou wilt not goe out to the princes of the king of Babylon, this citie shal be deliuered into the handes of the Chaldees, and they shal burne it with fire: and thou shalt not escape out of their hand.Si autem non exieris ad principes regis Babylonis, tradetur civitas hæc in manus Chaldæorum, et succendent eam igni: et tu non effugies de manu eorum. 19And king Sedecias said to Jeremias: I am afraid because of the Jews that are fled over to the Chaldeans: lest I should be delivered into their hands, and they should abuse me.E disse il re Sedecia a Geremia: Io sono in angustia per ragione di mie' Giudei, che sono fuggiti tra Caldei: che per disgrazia io non sia dato nelle mani di questi, e mi svituperino.And king Sedecias said to Ieremie: I am careful because of the Iewes, that are fled to the Chaldees: lest perhaps I be deliuered into their handes, and they mocke me.Et dixit rex Sedecias ad Jeremiam: Sollicitus sum propter Judæos qui transfugerunt ad Chaldæos, ne forte tradar in manus eorum, et illudant mihi. 20But Jeremias answered: They shall not deliver thee: hearken, I beseech thee, to the word of the Lord, which I speak to thee, and it shall be well with thee, and thy soul shall live.Ma Geremia rispose: Non ti daranno in lor potere: ascolta di grazia la Parola del Signore, che io parlo a te, e ti tornerà in bene, e salverai la tua vita.But Ieremie answered: They shal not deliuer thee, heare I beseeche thee the word of our Lord, which I speake to thee, and it shal be wel with thee, and thy soule shal liue.Respondit autem Jeremias: Non te tradent. Audi, quæso, vocem Domini, quam ego loquor ad te, et bene tibi erit, et vivet anima tua. 21But if thou wilt not go forth, this is the word which the Lord hath shewn me:Che se non vorrai andare, ecco quello, che ha mostrato a me il Signore.But if thou wilt not goe forth: this is the word, which our Lord hath shewed me:Quod si nolueris egredi, iste est sermo quem ostendit mihi Dominus: 22Behold all the women that are left in the house of the king of Juda, shall be brought out to the princes of the king of Babylon: and they shall say: Thy men of peace have deceived thee, and have prevailed against thee, they have plunged thy feet in the mire, and in a slippery place and they have departed from thee.Ecco, che tutte le donne, che saran rimase nella casa del re di Giuda, saran menate ai principi del re di Babilonia, ed elle diranno: Ti hanno sedotto, e la hanno vinta per tuo danno que' tuoi amici; hanno precipitati i tuoi passi in luogo lubrico, e pien di fango, e ti hanno abbandonato.Behold al the wemen, that are remayning in the house of the king of Iuda, shal be brought out to the princes of the king of Babylon: and they shal say: Thy peaceable men haue seduced thee, and haue preuailed against thee, they haue drowned thy feete in the myre, and in a sliperie place, and are reuolted from thee.ecce omnes mulieres quæ remanserunt in domo regis Juda educentur ad principes regis Babylonis, et ipsæ dicent: Seduxerunt te, et prævaluerunt adversum te, viri pacifici tui: demerserunt in cœno et in lubrico pedes tuos, et recesserunt a te.
23And all thy wives, and thy children shall be brought out to the Chaldeans, and thou shalt not escape their hands, but thou shalt be taken by the hand of the king of Babylon: and he shall burn this city with fire.E tutte le tue mogli, e i tuoi figliuoli saranno menati a' Caldei, e tu non fuggirai dalle lor mani, ma sarai fatto prigione dal re di Babilonia, e il fuoco consumerà questa città.And al thy wiues, and thy sonnes shal be brought out to the Chaldees, and thou shalt not escape their handes, but thou shalt be taken in the hand of the king of Babylon: and he shal burne this citie with fire.Et omnes uxores tuæ et filii tui educentur ad Chaldæos: et non effugies manus eorum, sed in manu regis Babylonis capieris, et civitatem hanc comburet igni. 24Then Sedecias said to Jeremias: Let no man know these words, and thou shalt not die.Disse pertanto Sedecia a Geremia: Nissuno sappia queste cose, e tu non morrai.Sedecias therefore said to Ieremie: Let none know these wordes, and thou shalt not dye.Dixit ergo Sedecias ad Jeremiam: Nullus sciat verba hæc, et non morieris. 25But if the princes shall hear that I have spoken with thee, and shall come to thee, and say to thee: Tell us what thou hast said to the king, hide it not from us, and we will not kill thee: and also what the king said to thee:Che se risapranno i principi, che io ho parlato teco, e verran da te, e ti diranno: Di a noi quel, che tu hai detto al re, e di quai cose il re abbia parlato teco, non celar nulla, e noi non ti uccideremo;But if the princes shal heare, that I haue spoken with thee: and shal come to thee, and say to thee: Tel vs what hast thou spoken with the king, conceale not from vs, and we wil not kil thee.Si autem audierint principes quia locutus sum tecum, et venerint ad te, et dixerint tibi: Indica nobis quid locutus sis cum rege: ne celes nos, et non te interficiemus: et quid locutus est tecum rex: 26Thou shalt say to them: I presented my supplication before the king, that he would not command me to be carried back into the house of Jonathan, to die there.Tu dirai loro: Io ho umiliate le mie preghiere al re, affinchè non ordinasse, ch'io fossi ricondotto alla casa di Jonathan, perch'io non vi morissi.Thou shalt say to them: I did prostrate my prayers before the king, that he would not command me to be caried backe into the house of Ionathan, & there dye.dices ad eos: Prostravi ego preces meas coram rege, ne me reduci juberet in domum Jonathan, et ibi morerer.
27So all the princes came to Jeremias, and asked him: and he spoke to them according to all the words that the king had commanded him: and they left him: for nothing had been heard.Andarono adunque i principi a interrogar Geremia, ed egli rispose loro conforme il re gli aveva ordinato, e non lo molestaron più; perocché nulla si era saputo.Al the princes therefore came to Ieremie, and asked him; and he spake to them according to al the wordes, that the king had commanded him, and they left him: for nothing had bene heard.Venerunt ergo omnes principes ad Jeremiam, et interrogaverunt eum, et locutus est eis juxta omnia verba quæ præceperat ei rex: et cessaverunt ab eo: nihil enim fuerat auditum. 28But Jeremias remained in the entry of the prison, until the day that Jerusalem was taken: and it came to pass that Jerusalem was taken.E Geremia si stette nel vestibolo della prigione fino al giorno, in cui fu presa Gerusalemme: conciossiachè fu presa Gerusalemme.But Ieremie remained in the entrie of the prison, vntil the day, that Ierusalem was taken: and it came to pasle that Ierusalem was taken.Mansit vero Jeremias in vestibulo carceris usque ad diem quo capta est Jerusalem: et factum est ut caperetur Jerusalem.
38:1
Year of the World 3415, Year before Christ 589.
And Phassur, the violent priest, Jeremias 20:1.
People, who might come to the entry of the prison.
38:2
Safe. Hebrew, "a booty," Jeremias 21:9.
Calmet
Septuagint, "like a thing found." (Calmet)
Worthington
The Hebrew idiom implies that he shall most surely live. Voluntary offerings prevent eternal misery. (Worthington)
38:5
Calmet
Lawful. This is a compliment, or Sedecias complains indirectly that they had only left him the name of king. He grieved at the treatment of the prophet. (Calmet)
38:6
Josephus
Mire, up to the neck; so that he would soon have been smothered. (Josephus, Antiquities 10:10.)
38:7
Haydock
Eunuch. Officer over 30, ver. 10. (Haydock)
Calmet
He was afterwards rewarded, Jeremias 39:15. (Calmet)
Worthington
God moves some to pity the distressed, till he recompense their patience. (Worthington)
38:9
Calmet
City. It was useless, therefore, to add the torment of the dungeon, since he must soon have perished. (Calmet)
38:12
Sanctius
Arms. He was probably naked. (Sanctius)
38:14
Calmet
Third, or officers of the guard's gate, leading from the palace to the temple, 4 Kings 11:19. (Calmet)
Hebrew hashelishi; (Haydock) the third denotes also an officer of the army.
38:17
Calmet
King. He was at Reblatha. Though an usurper, he had claims upon Sedecias, whom he had appointed ruler, on his swearing to be faithful and to pay tribute. The prophet's advice was just. (Calmet)
Worthington
Even conditional prophecies are certain, and the king would have been treated differently if he had complied. But on his refusal, great misery ensued. (Worthington)
38:19
Calmet
Jews. Traitors, whom Sedecias had perhaps treated ill. (Calmet)
38:22
Haydock
Say. At parting, bewailing thy blindness, which has entailed misery upon all. (Haydock)
Challoner
Of peace. That is, thy false friends, promising thee peace and happiness, and by their evil counsels involving thee in misery. (Challoner)
Haydock
Mire. He alludes to his own treatment, (Calmet) which he had received from these false counsellors or princes, ver. 4. (Haydock)
38:26
Haydock
There. This he had actually done, Jeremias 37:19. He perhaps renewed the petition, at this interview, to satisfy the king. (Haydock)
Calmet
We may conceal the truth, but must never speak what is false. (Calmet)
Watson
"In a matter, says Puffendorf, which I am not obliged to declare to another, if I cannot with safety conceal the whole, I may fairly discover no more than a part." Who can require a privy counsellor to reveal the king's secret? Yet Paine accuses the prophet of duplicity! (Watson)
38:22
Thy men of peace.... Viri pacifici tui. That is thy false friends promising thee peace and happiness, and by their evil counsels involving thee in misery.
38:2
Concordanza Iere. 2•. •. 9.
The Hebrew phrase life shal beliuing, and, liuing he shal liue, signifieth that he shal liue most securely. Mystically this saftie in voluntarie banishment signifieth, that voluntarie temporal penance saueth from eternal damnation.
38:7
God euer moueth some to pittie the innocent afflicted, til at last he geueth them acrowne of glorie for their constant patience.
38:17
Prophecies are not only certaine when a thing is absolutly affirmed, but also when they are conditional, as this was, and the euent should haue bene accordingly if the king had folowed the prophets aduise, though by not going the contrarie captiuitie, and much miserie happened to the king and people.
38:23
Concordanza 4. Reg. 25
38:4
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 18
There were, it is likely, in the time of our forefathers also, some who “weakened the hands of the people” (
38:5
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. To Those Who Had Not Attended the Assembly 2
… and together with these three children I should think it proper to remind them also of the lions which were in Babylon, and of Daniel and the den: and not of this one only but also of another den, and the prophet Jeremiah, and the mire in which he was smothered up to the neck.
38:7
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.12
… These are the eunuchs, who thinking themselves dry trees because of their impotence, hear by the mouth of Isaiah that they have a place prepared in heaven for sons and daughters. Their type is
38:11
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Holy Spirit 2.10
111. Do not, then, like a Jew, despise the Son, Whom the prophets foretold; for you would despise also the Holy Spirit, you would despise Isaiah, you would despise Jeremiah, whom he who was chosen of the Lord raised with rags and cords from the pit of that Jewish abode.
38:17
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 19.9
… they shall prevail when thy feet slip; they are turned away from thee, and they shall bring out all thy wives, and thy children to the Chaldeans, and thou shalt not escape out of their hand, for thou shalt be taken by the hand of the king of Babylon, and this city shall be burned with fire.”
38:2
2. Erit anima (vita) ejus sospes. Hebraeus, erit vita ejus in spolium; Chaldaeus, in evasionem; Septuaginta, in lucrum. Scilicet erit quasi spolium e manibus hostium ereptum; jam enim urbs, vita et bona vestra sunt quasi in manibus Chaldaeorum. 4. Dissolvit manus, dissolvit animos et vires civium, ut arma abjiciant, eo quod prophetet Chaldaeos eis praevalituros. 5. Nec enim fas est regem vobis quidquam negare. Septuaginta legentes אותם otam pro אתכם elchem, vertunt: Quia non poterat rex illis resistere, quasi Propheta regem excuset.
38:6
6. Descendit itaque, demersus est. Ita Hebraei. In coenum. Josephus, lib. X Antiq. x: In coenosum, inquit, puteum per funem demiserunt Jeremiam, ut ibi praefocatus moreretur; ille vero usque ad collum mersus ibi manebat. Fuit ergo hic Jeremias typus Christi, qui ait, Psalm. lxviii, 2: «Infixus sum in limo profundi: et non est substantia.» Nota: Lacus hi erant putei, vel cisternae ad colligendam aquam, vel scaturientem, vel pluvialem, ideoque crebri erant in Judaea, et crebra eorum mentio in Scriptura. Hisce deinde nonnulli usi sunt ad reorum custodiam, vel potius supplicium, ut scilicet eos ibi foedore, tabe et fame conficerent lenta morte. Talis videtur fuisse hic lacus, qui prius fuit puteus vel cisterna Melchiae; deinde quia erat juxta carcerem, traductus est ad reorum custodiam, vel potius supplicium. Hi coenosi erant, quia patentes superne, excipiebant pluviam, quae mixta cum fundo laci, faciebat lutum et coenum. Erant et profundi; hinc funibus reos eo demittebant, uti demiserunt hic Jeremiam. Hinc erant instar barathri, ac inferni typum et speciem exhibebant. Talis videtur fuisse cisterna vetus, in quam a fratribus projectus est Joseph, ut ibi moreretur, Genes. xxxvii, et David, Psalm. lxxxvii, 7: «Posuerunt, inquit, me in lacu inferiori: in tenebrosis, et in umbra mortis.» Et Psalm. xxxix: «Eduxit me de lacu miseriae, et de luto faecis.» Et de Christo patres e limbo liberante ait Zacharias, cap. ix: «Emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua.» Ita Abulensis in cap. xxv Matth., Quaest. dlviii, et Sanchez. Moraliter nota: Deus tunc maxime adest, cum res videntur plane desperatae et deploratae, si serio invocetur. Quis non putavisset actum de Jeremia, cum communi regis et principum consensu in lacum projectus est? At Deus ei adfuit, uti ei promiserat cap. i, eumque confortavit. Hoc est enim quod Deo gratias agens Jeremias, ait Thren. cap. iii, 57: «Appropinquasti in die, quando invocavi te (in lacu, uti praecessit): dixisti: Ne timeas.» Quocirca suscitavit Abdemelech Aethiopem, qui regis animum flecteret, et Jeremiam e lacu extraheret. Mirare hic et imitare longam patientiam et constantiam Jeremiae: post verbera, post nervum, post lacum, rursum eadem prophetat. Gentilitas mirata est Socratem, quasi virum patientissimum, ideoque sapientissimum: Socrates enim, teste Laertio, nuntianti quemdam se maledictis incessere: «Bene, inquit, loqui non didicit;» dicenti alteri: «Nonne iste tibi maledicit?» «Non, inquit, quia ista mihi non adsunt.» Xantippe ejus uxor, cum in eum prius convicia, deinde aquam sordidam effudisset: «Nonne, inquit, dicebam Xantippen tonantem quandoque pluituram?» Dicenti Alcibiadi non esse tolerabilem Xantippen adeo morosam: «Atqui, ait, ego his jam assuetus sum, ac si jugiter sonum trochlearum audiam: an vero tu non toleras clamore perstrepentes anseres?» Illo dicente: «At mihi ova pullosque pariunt:» «Et mihi, ait, Xantippe filios parit.» Asperioris ingenii uxori ita convivendum monebat, ut equis animosis equites. Nam «sicut illi, cum eos semel subegerint, reliquis facile utuntur: ita et mihi post Xantippes usum, reliquorum mortalium toleratio facilis obveniet.» Hinc Pythia dixit: «Mortalium unus Socrates vere sapit.» Verum quid Socrates ad Jeremiam? qui non unam Xantippen, sed reges, principes, omnesque Judaeos se persequentes, tot annos tam patienter et fortiter toleravit? nimirum servo Dei «afflictio carnis est mensa spiritus,» ut ait auctor Vitae B. Petri Damiani, cap. xix.
38:7
7. Abdemelech. R. Salomon censet hoc nomen non esse proprium, sed commune officii. Abdemelech enim hebraice idem est quod servus regis, scilicet per excellentiam, puta regii cubiculi et cubilis custos. Hic enim graece vocatur Eunuchus. Rursum R. Salomon pro Aethiops vertit Aethiopis, ut haec sit sententia: Audivit autem servus regis Sedeciae Aethiopis, id est improbi, et vitiis nigri instar Aethiopis. Sic ait Poeta: Hic niger est: hunc tu, Romane, caveto. Et Amos, cap. ix, 7: «Numquid non ut filii Aethiopum vos estis mihi, filii Israel?» Verum longe melius et verius vertit Noster: «Audivit autem Abdemelech Aethiops.» Eunuchus, id est aulicus; Chaldaeus, vir magnus. Vide dicta cap. xxix, 1. Unde libere eunuchus hic principibus se opposuit, et Jeremiam liberavit; hinc mercedem a Deo tulit, ut paulo post audiret a Jeremia se in clade urbis incolumem evasurum, cap. xxxix, 16, cum caeteri aulici tunc fuerint occisi, ut patet cap. seq., vers. 6.
38:9
9. Ut moriatur ibi (in lacu) fame, non sunt enim panes ultra in civitate. Civibus enim primo omnis panum annona, cum ea pauca et parca sit, distribuetur; neglectus ergo Jeremias in lacu ibi fame aeque ac foedore morietur, praesertim cum proceres ejus mortem optent. Aliter Chaldaeus et Sanchez haec explicant. 10. Tolle tecum hinc triginta viros. Pro triginta hebraice est בידיך biadecha, id est qui sunt in tua manu et potestate, qui tibi quasi praefecto subsunt. Unde videtur haec militaris fuisse custodia ad propulsandam vim procerum, hostium Jeremiae, si ejus e lacu eductionem impedire voluissent. Ad extrahendum enim e lacu Jeremiam, tres quatuorve viri sufficiebant.
38:11
11. Quae erat sub cellario, id est in eam partem domus, quae erat sub penu, ubi seruta projiciebantur, et veteres servorum laceraeque vestes et centones, pannique ad vasa tergenda. 12. Pone, etc., sub cubito (sub axillis) manuum, id est brachiorum (est synecdoche), pannos veteres, ne funibus nudis extractus laedaris. Hinc videtur, quod Jeremias nudus aut lacer et seminudus fuerit missus in lacum; alioqui enim funibus vestes supposuisset, nec eguisset his pannis. Hinc tropologice Jeremias his gerit speciem peccatoris, qui in lacum peccati prolapsus, ex eo resurgere nequit, sed extrahendus est. Allegorice S. Ambrosius, lib. II De Spiritu Sancto, cap. xi: «In nomine, inquit, Aethiopis Abdemelech, figura pulcherrima est; quia sermonem propheticum, quem Judaei velut in coenum suae mentis carnisque detruserant, nos videlicet ex gentibus peccatores nigri ante delictis, et quondam infructuosi elevavimus de profundo; et ideo scriptum est: Aethiopia praevalebit manus suas Deo.» Sicut enim in Jeremiam ejus cives, puta Judaei, fuerunt impii, pii vero Abdemelech Aethiops, et Nabuzardan Chaldaeus: sic et in Christum pii fuerunt Gentiles, impii Judaei. Tropologice S. Gregorius, lib. XXV Moral. viii: Oportet, inquit, ut intersint panni veteres, cum quibus melius teneantur funes, id est, «oportet ut praecedentium confortemur exemplis, ne infirmos nos ac timidos praecepta subtilia vulnerent dum levant.» Vide Hebr. xi, 36. Audi et Bachiarium in epist. ad Januar. De lapsis: «Mittamus, inquit, lapso pannos veteres, id est reducamus in memoriam ejus exempla antiquorum, qui collapsi in peccatum, postmodum de profundis malorum per poenitentiam ad superna relati sunt, ne desperet.» Ita quoque explicat B. Petrus Damianus, lib. VI, epist. 31, ubi inter alia addit: «Servus Dei timere tunc debet cum temporale quid percipit, tunc gaudere cum perdit.» Christiano ergo gaudendum est in adversis, timendum in prosperis. Moraliter, disce hic quam gratum sit Deo incarceratos, praesertim justos, visere et liberare. Ecce Abdemelech, quia liberavit e carcere Jeremiam, solus cladem Hierosolymae Dei oraculo evasit, ut patebit cap. xxxix, 16. S. Paulinus Episcopus Nolanus, ut filium viduae a Wandalis captum redimeret, se pro eo in servitutem eis tradidit. Unde factus est generi regis hortulanus, eique regis mortem praedixit; quin et rex in somnis vidit eum quasi judicem sedentem in solio, sibique flagellum auferentem: unde eum reverens cum honore et munere dimisit, donans ei omnes suae civitatis captivos, quos onustis frumento navibus in gratiam S. Paulini Nolam remisit, uti referunt S. Augustinus, lib. I De Civit. Dei, cap. x, et S. Gregorius, lib. III Dialog. cap. i. S. Sanctulus, pro Diacono captivo se vadem et captivum Longobardis obtulit. Diaconus solutus abiit. Longobardi ergo Sanctulo mortem intentarunt, cumque lictor gladium elevaret ut ei caput amputaret, illum vibrare et demittere non potuit. Unde sanctitatem Sanctuli agnoscentes, rogarunt ut manum et gladium laxaret: quod ille noluit, nisi lictor juraret se deinceps neminem christianum occisurum. Juravit ille, et Sanctulus manum ejus solvit; quocirca ipsum, et petitione ejus omnes captivos relaxarunt. Ita cum unus pro uno se carceri et morti obtulit, multos a carcere et morte liberavit. Ita S. Gregorius, III Dialog. xxxvii. Tempore Tiberii Imperatoris, anno Christi 566. Abbas Leo dixit se regem fore; riserunt eum fratres. Tandem cum barbari, Oasim invadentes, cepissent tres abbates, eosque infirmos, Leo ut eos redimeret, se pro eis servum obtulit; tres ergo liberati sunt. Leo a barbaris abductus est, cumque prae debilitate ultra pergere non posset, barbari decollaverunt eum. Ita veraciter regnavit, quia animam suam posuit pro amicis suis. Ita ex Sophronio Baronius. Idem Sophronius, cap. cxv, narrat de Abbate Nicolao, quod pro adolescente Tyrio a Saracenis captivo, primo lytrum, deinde seipsum obtulerit; cumque illi utrumque recusarent, oravit, dicens: «Salvator noster Christe Deus, salvum fac servum tuum,» et continuo Saraceni, daemonio repleti, gladiis seipsos conciderunt. Adolescens ergo liber abiit cum eo, qui renuntians saeculo, cum septem annos implesset in habitu, requievit. Acacius Episcopus Amidae, vasa Ecclesiae distraxit, ut septem millia Persarum, licet hostium, a Romanis capta, et fame tabescentia redimeret et aleret; quocirca mirati sunt Persae Romanos, quibus utrumque studio esset, ut simul et bello et benefactis vincerent. Ita Socrates, lib. VII, cap. xxi. Deogratias Episcopus Carthaginensis, vasa sacra vendidit, ut christianos a Wandalis captos redimeret. Ita Victor Uticensis, lib. I Wandal. Idem fecit Caesarius Episcopus Arelatensis, anno Christi 508, uti habet ejus Vita scripta a Cypriano ejus discipulo. Idem fecit S. Rembertus Bremensis Archiepiscopus, ut habet ejus Vita apud Surium, 4 februarii, ubi et narratur, ejus precibus catenam cujusdam captivae miraculose fuisse diffractam. S. Anianus Episcopus Aurelianensis, uti habet ejus Vita apud Surium, 17 novembris, dum pro inauguratione cum solemnitate urbem esset ingressurus, petiit ab urbis praefecto Agrippino, ut captivos omnes sibi dono daret. Quod cum Agrippinus recusaret, ex ruina rapidis ex alto cadentis graviter vulneratus, sensit illico ea causa id accidisse, quod Episcopi preces rejecisset. Mittit ergo jam a famulis reportatus in domum suam, qui Episcopum vocent; mors enim propter nimiam sanguinis effluxionem jam impendere videbatur. Venit Episcopus, manu sua vulneri crucis signum imprimit, sanguis sistitur, redeunt vires prope jam deplorato; aperiuntur carceres, et exeunt miseri, beati Aniani Episcopi intercessione in libertatem vindicati. Denique audi quid scribat de S. Hugone Abbate Hugo Cluniacensis in ejus Vita: Aldefonsum Hispaniae regem Sanctius frater ejus regno privaverat, captum et catenatum carceri mancipaverat. Illi vero pius Hugo compatiens, pro eo apud Dominum precibus insistebat, et apostoli confidens meritis, a Domino eum absolvi poscebat. Nec mora: B. Petrus Apostolus cuidam fratri in Cluniaco apparuit, preces Hugonis pro Aldefonsi ereptione Deum admisisse revelavit; fecit etiam Aldefonso illud in carcere nuntiari. Porro Sanctio in somnis sub gravi comminatione praecepit, ut cito Aldefonsum restitueret, nec differre ausus esset. Sanctius, terrore correptus, statim restituit Aldefonsum; restitutus ille, Deo et liberatori suo Hugoni gratias egit, censumque quem pater suus Ferdinandus rex quotannis Cluniacensi monasterio solvendum instituit, ipse duplicavit, ducentas et quadraginta auri uncias annuatim reddens.
38:13
13. Mansit autem Jeremias in vestibulo carceris, vinctus manibus et pedibus usque ad excidium urbis. Hisce enim, capta jam urbe, eum exsolvit Nabuzardan, cap. xl, 4. 14. Ad ostium tertium, quod erat in domo Domini. Hebraeus, ad introitum tertium, id est ad portam tertiam templi, quae regiae respondebat, qua scilicet rex e regia in templum intrabat. Ita Vatablus, R. David et Maldonatus. Aliter Lyranus, Dionysius et a Castro. Primum, inquit, ostium erat mulierum, secundum virorum, tertium hoc sacerdotum. Verum per illud non poterat rex laicus ingredi, nec illud secretum erat quod hic quaerebat rex; sed commune et publicum sacerdotum. Interrogo ego te sermonem. Quis sermo regis fuerit tacetur, sed ex responsione Jeremiae patet fuisse hunc: Capieturne Jerusalem et ego a Chaldaeis? 17. Si profectus exieris ad principes regis Babylonis, vivet anima tua, et civitas haec non succendetur igni: et salvus eris tu, et domus tua. Ex hoc docent Theologi Deum cognoscere futura libera, etiam conditionalia tantum, et nunquam eventura, eo quod hypothesis vel conditio non ponatur, nec eveniat. Sic enim hic praedicit Deus regem cum domo et urbe salva fore, si se dedat Chaldaeis; quae tamen nunquam evenerunt, quia rex noluit ponere conditionem, id est noluit sequi consilium Jeremiae, nec se dedidit Chaldaeis. Idem patet ex versu 19, ubi rex ait: «Sollicitus sum propter Judaeos, qui transfugerunt ad Chaldaeos: ne forte tradar in manus eorum, et illudant mihi.» Cui Jeremias ex Deo respondet: «Non te tradent.» Sciebat ergo Deus hanc propositionem: Si Sedecias se dedat Chaldaeis, Chaldaei non tradent eum Judaeis transfugis, nec illudent ei: quae tamen nunquam evenerunt, quia Sedecias se dedere noluit. Accipe his tria similia. Primum, Matth. xi, 21: «Vae, ait, tibi, Corozain! vae tibi, Bethsaida! quia, si in Tyro et Sidone factae essent virtutes, quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent.» En hic liber eventus conditionalis, puta Tyriorum et Sidoniorum conversio, si vidissent miracula Christi, certo praedicitur a Christo; qui tamen non erat futurus, utpote sublata hypothesi; non enim Tyrii viderunt et audierunt Christum, ejusque miracula. Secundum, Matth. xxvi: Christus praedicit Petro trinam negationem; quae praedictio supponebat certam scientiam conditionalis futurae, nimirum hujus: Si ego Christus revelo Petro quod ter me negabit, haec revelatio non impediet eventum, puta negationem Petri; quae tamen conditionalis erat liberrima, et facillima factu; poterat enim facile illa percelli, et se periculo negationis subducere. Haec ergo praescientia, quod scilicet revelatio non impediret negationem Petri, praecedere debuit voluntatem revelandi eam in Christo; alioqui enim Christus exposuisset se periculo errandi et praedicendi falsum; quod absit. Tertium, I Reg. cap. xxiii: David profugus in Ceilam, ibique concludendus a Saule, rogat per pontificem Deum duo. Prius, an, si maneat in urbe Ceilam, Saul sit venturus ad obsidendam urbem. Respondet Deus Saulem venturum. Posterius, an cives Ceilani ipsum et socios ejus tradituri sint in manus Saul. Respondet Deus: Tradent. Praesciebat ergo Deus utrumque, non in effectu, qui nunquam erat futurus; sed in causa, puta in voluntate et propensione tam Saulis quam Ceilanorum positis talibus et talibus circumstantiis; scilicet quod talis occasio et spes capiendi Davidem tali loco, tempore, ceterisque circumstantiis certo moveret Saulem ad obsidendum Ceilam; ac quod timor Saulis percelleret et moveret Ceilanos ad tradendum ei Davidem. Quorum tamen neutrum evenit; nam David, accepto hoc oraculo, ex urbe profugit. Ratio est, quod Deus infinita sua sapientia et scientia penetret et comprehendat omnes voluntatis cujusque affectiones, sinus, intentiones, propensiones, reque ac objecta et rationes cum suis circumstantiis omnibus, sciatque quibus objectis vel rationibus in tali vel tali rerum omnium peristasi, sive circumstantia movenda sit ad actum, ut consentiat et operetur, quibus non. Voluntas enim moveri nequit, nisi ratio aliqua boni eam moveat, estque quasi bilanx, in qua nunc haec lanx attollitur, nunc illa, prout pondus aliquod huic illive additur, quantumque pondus additur uni, tantum illa deprimitur, et altera elevatur. Pondus voluntatis est objectum amatum; nam, ut ait S. Augustinus: «Amor meus pondus meum, eo feror quocumque feror.» Scit ergo Deus quantum objectum, quantusque ejus amor requiratur, ut voluntas posita in tali vel tali rerum omnium circumstantia, se in illud inclinet aut non inclinet. Pervidet enim commensurationem inclinationis voluntatis cum objecto amato; unde videt, v. g. cum tot gradibus amoris et objecti amati non movebit se voluntas; sed si unus gradus addatur, movebit se; si duo, magis; si tres, amplius, etc. Idem est de odio et timore. Amor enim objecti est odium, timor et fuga contrarii; quantum enim quisque, v. g. amat vitam resque suas, tantum odit et timet eorum amissionem. Ita Gabriel Vasquez, I part. disp. lxvii, cap. 11, num. 14, et I II, Quaest. lxxvii, art. 2. Indicat hoc S. Augustinus, lib. XI Confess. cap. xviii, ubi docet nihil posse cognosci nisi quod praesens est, ac proinde futura cognosci, quia praesentia sunt, non in se, sed in suis causis et signis. «Cum ergo, inquit, dicuntur videri futura, non ipsa quae nondum sunt, id est futura sunt, sed eorum causae vel signa forsitan videntur, quae jam sunt: ideo non futura, sed praesentia sunt jam videntibus, ex quibus futura praedicantur animo concepta.» Et lib. De Corrept. et Gratia, cap. xiii, docet Deum omnipotentissima sua voluntate posse multis modis nostram ad id volendum quod ipse vult infallibiliter, sed libere trahere voluntatem, ideoque Deum magis habere voluntates hominum in sua potestate, quam ipsi habeant suas; quia de ipsis facit quod vult. Ex dictis sequitur, futura contingentia, etiam conditionalia, esse determinate veritatis, ac habere suum esse, sed conditionatum. Verum enim est passio entis, ac proinde non est verum nunc quod aliquid sit futurum, nisi illud sit determinatum, habeatque aliquod esse, nimirum in causis et conditionibus praeviis. Non enim potest cadere in scientiam quamcumque, etiam infinitam (qualis est Dei), id quod ex se non habet entitatem et veritatem objectivam, praeexistentem in instanti rationis antequam per scientiam repraesentetur; quia scientia in ratione imaginis praerequirit objectum suum in aliquo esse quod sciendum est, uti docet Aristoteles, lib. I Perihermen. cap. ultimo.
38:19
19. Ne forte tradar in manus eorum, scilicet Chaldaei tradant me transfugis Judaeis, qui mihi illudant et exprobrent, quod me non tradendo Chaldaeis, juxta oraculum Jeremiae, perdiderim urbem, templum et rempublicam quae ipsi salva cupiebant, ideoque suadebant mihi deditionem; quam cum ego nollem, ipsi occulte ad Chaldaeos transfugerunt. Quocirca magis Judaeos hos, quam Chaldaeos verebatur Sedecias, rex timidus nimis, parvique animi. Verum congrue ei respondet Jeremias, ni sequatur consilia sua et Dei, eum irridendum a mulieribus propriis, puta quae fuerant ex gynaeceo Joachin.
19. Ne forte tradar in manus eorum, scilicet Chaldaei tradant me transfugis Judaeis, qui mihi illudant et exprobrent, quod me non tradendo Chaldaeis, juxta oraculum Jeremiae, perdiderim urbem, templum et rempublicam quae ipsi salva cupiebant, ideoque me iratos irrideant, pungant, torqueant.
38:22
22. Ipsae dicent, ipsae subsannabunt et irridebunt te, dicentes: Seduxerunt te, et praevaluerunt adversum te viri pacifici tui, q. d. Domestici et familiares tui, sive principes, sive consiliarii, sive pseudoprophetae, qui tibi, o Sedecia, promittebant pacem, id est omnia prospera, quique tibi persuadebant ut non crederes sermonibus Jeremiae, nec te dares Chaldaeis; hi seduxerunt te: ecce enim jam traditus es hostibus tuis. Si enim tradidisses te eis, uti se tradidit Joachin, e cujus aula et gynaeceo nos fuimus, salvus esses et felix ut Joachin. Demerserunt in coeno. Chaldaeus, in confusione, scilicet calamitatis et captivitatis, q. d. Tentasti fugere, sed captus es a Chaldaeis, et quasi in tenacissimum lutum incidisses, in extremas miserias corruisti, eo quod credideris adulatoribus, dicentibus omnia fore secura et prospera, nec Chaldaeos posse expugnare Jerusalem tam munitam, et Dei praesidio vallatam. Est metaphora a caecis, qui a pravis ductoribus, relicta via commoda, in lubricam et coenosam inducuntur, ibique ab eisdem dolose in coenum deturbantur, et ab eisdem deserti emergere nequeunt. Ita Delrio, adagio 866. Praeclare Aristides, tomo II, orat. 1 De Pace: «Tunc, ait, suscipiendum est periculum, quamvis incertus sit eventus, cum quies aperte nocet,» alias quies periculo, pax bello praeferenda. Vide hic miseriam principum, qui a suis aulicis et consiliariis ita pendent, ut ab eis regi videantur, eisque per omnia placere student, nec audent eorum impiis consiliis obluctari, ita enim fecit timidus Sedecias, ideoque periit. Nota et hic fructum assentatorum et pravorum consiliariorum. Sic faciunt qui nos ad luxum et voluptatum coenum pertrahunt, Isai., cap. v, 20, et cap. xxx, 10. Et recesserunt a te, scilicet pacifici tui te in afflictione reliquerunt, fugientes huc illuc. Aliter Vatablus, conversi sunt, inquit, scilicet pedes tui, retrorsum.
38:24
24. Nullus sciat verba haec, et non morieris, q. d. Ne significes ulli quod tecum locutus sim de obsidione et expugnatione urbis, ne id emanet in vulgus; timebat enim rex, partim principes suos, ne ipsi putantes eum iis insciis et invitis agere cum Jeremia de deditione, offenderentur; partim vulgus, ne illud animos et arma abjicerent; statuerant enim rex et principes, non se dedere, sed resistere Chaldaeis. Vide hic quo homines deducat pervicacia, et pervicax amor honoris, status et opum, quam mentem excaecet, ut in suam perniciem ruat. Quam verum in Sedecia et Judaeis illud Pythagorae: Noris mortales sponte in sua damna ruentes: Infelix stultumque genus, quod commoda praesens Non oculis, non aure capit, raroque medetur. Sic miseris sors mentem agitat, variisque cylindris Huc illuc rotat, immensis versatque periclis. Rursum disce hic, cum Deus publicum vel privatum immittit flagellum, illi humiliter te subdere, culpam agnoscere, dorsum et scapulas Deo flagellanti praebere: atque hic est unicus modus flagellum Dei evadendi, nec est alius. Subdidit se Nabuchodonosori Joachin rex jussu Dei, exaltatus est; restitit Sedecias, excaecatus est. Ita fecit David Psalm. xxxviii, 10: «Obmutui, et non aperui os meum, quoniam tu fecisti.» Et Heli, I Reg. iii, 18: «Dominus est: quod bonum est in oculis suis faciat.» Ita S. Lupus Trecensis Episcopus venienti Attilae cum Clero processit obviam, dixitque: «Quis es tu, qui terram conturbas et destruis?» Cui Attila: «Ego sum flagellum Dei.» Mox Lupus jussit aperiri urbis portas, aitque: «Bene venerit flagellum Dei mei.» Intrans ergo Attila cum copiis urbem, quasi mutata a Deo mente, sine noxa altera porta egressus est. Nimirum, esto Attila esset flagellum Dei, volebat tamen Deus, ut iis qui cum tanta submissione illud recipiebant, esse flagellum desineret.
38:27
27. Locutus est eis, juxta omnia verba. Ergo videtur Jeremias orasse regem, ne se mitteret in carcerem Jonathae [licet hic taceatur] sicut oraverat capite praecedenti, vers. 19; non enim fuit ipse principibus mentitus. Nihil enim fuerat auditum, scilicet de colloquio et actis cum rege, circa urbis cladem. 28. Et factum est ut caperetur Jerusalem. Est hoc quasi initium et argumentum cap. seq.; unde ad cap. sequens haec verba referunt Septuaginta, Rabanus, Hugo et S. Thomas.
38:2
In parte ista ostenditur persecutio prophetae propter veram praedicationem: et dividitur in tres partes. Primo ponit praedicationem, loquebatur: quamvis enim esset in carcere, multi tamen veniebant ad eum; in quo comminatur remanentibus mortem: quicumque manserit in civitate hac, morietur. Et promittebat fugientibus salutem: qui autem profugerit (...) vivet.
38:3
Urbis captionem: tradendo tradetur. Et haec tria posuit supra 21: unde videtur continuari, secundum historiae ordinem, ad illud. Secundo ponit persecutionem: ubi ponit principum impiam petitionem: petunt enim mortem: et dixerunt principes. Sap. 2: circumveniamus justum quoniam contrarius est operibus nostris.
38:4
Accusant praedicationem: de industria enim dissolvit manus virorum: quod est contra officium prophetale. Isa. 35: confortate manus dissolutas, et debilia genua roborate. Et pervertunt intentionem: siquidem homo iste non quaerit pacem. Gal. 4: ergo inimicus factus sum, verum dicens vobis? Nolebat autem Jeremias auferre cor resistendi; sed propter bonum, et salutem populi, ex jussu domini, illa dicebat.
38:5
Ponit etiam stultam regis exauditionem: et dixit rex Sedecias. Unde non excusatur, quamvis minus peccaverit. Joan. 19: propterea qui tradidit me tibi, majus peccatum habet.
38:6
Ponit etiam solicitam executionem: tulerunt ergo Jeremiam, et projecerunt eum in lacum, cisternam sine aqua. Psalm. 87: posuerunt me in lacu inferiori, in tenebrosis, et in umbra mortis. Et designat prophetae intromissionem: descendit itaque Jeremias in coenum. Psalm. 68: infixus sum in limo profundi, et non est substantia. Tertio ponitur liberatio. Hic duo ponit. Primo quod liberatur a carcere; secundo quod liberatur a mortis timore, ibi, et misit rex Sedecias, et tulit ad se Jeremiam. Circa primum quatuor. Primo describit petentem, Abdemelech, idest servus regis significans; quod dicit propter humilitatem. Rom. 1: Paulus servus Christi Jesu, et cetera. Aethiops, propter carnis mortificationem. Psalm. 67: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo. Cant. 1: nigra sum, sed formosa. Vir, propter animi virtutem, eunuchus, propter castitatem. Matth. 19: sunt eunuchi qui seipsos castraverunt propter regnum caelorum.
38:7
Qui erat in domo regis, Philip. 3: nostra conversatio in caelis est. Sap. 3: spado qui non est operatus per manus suas iniquitatem, nec cogitavit adversus Deum nequissima: dabitur enim illi fidei donum electum, et sors in templo Dei acceptissima. Secundo ponit petitionem, designans petitionis locum: porro rex sedebat in porta Beniamin, quae scilicet ducebat in tribum Beniamin.
38:8
Et ponit petitionem, et egressus est Abdemelech de domo regis, et locutus est ad regem (...) non sunt enim panes ultra in civitate; quasi dicat: ex quo inclusus est, panis defecit. Vel non erat necessarium includi, cum omnes obsessi, et in penuria simus. Sap. 11: per quae quis peccat, per haec et torquetur.
38:10
Tertio ponitur impetratio: praecepit itaque rex.
38:11
Quarto ponitur executio: assumptis ergo Abdemelech secum viris ingressus est domum regis (...) et tulit inde veteres pannos, et antiqua quae computruerant, propter tribulationes quas sustinuerunt. Heb. ult.: mementote praepositorum qui vobis locuti sunt verbum Dei, quorum intuentes exitum conversationis, imitamini fidem. Vel quia, ad litteram, molliores sunt. Per funiculos, praeceptorum Dei. Eccl. 4: funiculus triplex difficile rumpitur.
38:13
In vestibulo carceris, idest in atrio. Dicitur enim vestibulum, domus ante cameram regis, ubi custodiuntur vestes: unde omne atrium, vestibulum dicitur.
Hic liberatur a timore mortis, concessa sibi securitate a rege. Et primo ponitur securitatis pactio; secundo pacti observatio, ibi, mansit vero Jeremias in vestibulo carceris. Circa primum duo. Primo ponitur mutua petitio. Petit enim rex divinum responsum, vel consilium, interrogo. 3 Reg. ult.: iterum atque iterum te adjuro ut non loquaris mihi nisi quod verum est in nomine domini. Et propheta petit securitatis promissum: dixit autem Jeremiam ad Sedeciam. Luc. 22: si vobis dixero, non credetis mihi et cetera. Potest enim legi interrogative vel remissive. Secundo ponitur mutua solutio.
38:16
Primo enim rex dat securitatis promissum: juravit ergo rex Sedecias (...) si occidero, male mihi accidat. Isa. 42: ego dominus vocavi te in justitia, et apprehendi manum tuam et servavi te. Secundo propheta dat salutis consilium. Et circa hoc quatuor facit. Primo ponitur salubris prophetae exhortatio: et dixit Jeremias. Et datur regi optio eligendi bonum vel malum. Eccl. 15: ante hominem vita et mors, bonum et malum, et quod placuerit ei, dabitur illi.
38:19
Secundo ponitur regis excusatio: et dixit rex (...) solicitus sum propter Judaeos, quorum bona destruxerat propter hoc quod ad Chaldaeos confugerant. Supra 9: unusquisque a proximo suo se custodiat, et in omni fratre suo non habeat fiduciam: quoniam omnis frater supplantans supplantabit, et omnis amicus fraudulenter incedet. Tertio ponitur responsionis exclusio: respondit Jeremias: in qua excludit timorem, si consilium audiat: non te tradant. Isa. 1: si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis. Ponit comminationem, si audire contemnat: quod si nolueris.
38:22
Comminatur autem mulierum insultationem: ecce omnes mulieres dicent. Insultando autem improperant stultum amicorum consilium: seduxerunt, quantum in se fuit, et praevaluerunt, quia eis credidisti, pacifici tui, qui pacem tibi promittebant. Isa. 3: popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant. Consequens damnum: demerserunt te in coeno, peccati, in lubrico, poenae. Psalm. 34: fiant viae illorum tenebrae et lubricum. Et eorum recessum: et recesserunt a te. Eccli. 6: est amicus secundum tempus suum, et non permanebit in die tribulationis. Comminatur etiam captionem familiae: et omnes uxores. Isa. 39: de filiis tuis qui exibunt de te quos genueris, tollent, et erunt eunuchi in palatio regis Babylonis. Et personae propriae: et tu non effugies. Thren. 2: non fuit in die furoris domini, qui effugeret et relinqueretur.
38:23
Comminatur etiam urbis captionem: et civitatem hanc comburet igni. Amos 1: succendam ignem in muro Rabaa, et devorabit aedes ejus. Quarto petitur a rege consilii dati occultatio: dixit ergo Sedecias ad Jeremiam. Et circa hoc tria facit.
38:24
Primo petit occultari consilium, nullus sciat. Tob. 12: sacramentum regis abscondere bonum est; opera autem Dei revelare et confiteri honorificum est.
38:25
Secundo docet celandi modum: si autem audierint principes, ut veritatem taceat, et falsum non dicat. Prov. 10: qui moderatur labia sua prudentissimus est.
38:27
Tertio ponitur petitionis complementum: venerunt ergo omnes principes ad Jeremiam. Prov. 11: qui ambulat fraudulenter, revelat arcana; qui autem amicus est, caelat amici commissum.
Hic ponitur petitionis observatio, in vestibulo non missus in lacum, secundum petitionem suam.
38:1
MELCHIA (EBR. MALKIJJAH[Ü] «MIO RE È JAHWEH»)
3. Padre di Phasur, l'avversario di Geremia (Jer. 21,1; 38,1).
38:6
MELCHIA (EBR. MALKIJJAH[Ü] «MIO RE È JAHWEH»)
4. Figlio del re, ossia di stirpe reale, nella cui cisterna fu gettato Geremia (Jer. 38,6).
38:7
… In Ier. 13, 23 il cuscità è descritto come appartenente alla razza negra; mentre in Am. 9, 7 si ostenta un certo disprezzo verso quel popolo, in genere adibito come schiavo (cf. II Sam. 18, 21 sgg.; Ier. 38, 7; 39, 16). Tuttavia anche la moglie di Mosè era una cuscità (Num. 12, 1). Angelo Penna
GEREMIA (EBR. JIRMÉJÂH[Â] = « JAHWEH INNALZA O STABILISCE »)
… Durante i preparativi Abimelech (il nome è desunto dall'Abdemelech etiope di Jer. 38, 7), si addormenta e resta in letargo per 66 anni. …
38:14
SEDECIA (EBR. SIDHĀYIJĀHĀ « GIUSTIZIA DI JAHWEH »)
… attesa che arrivasse l'aiuto egizio; Geremia, che per la salvezza di Gerusalemme e della nazione consigliava la resa ai Caldei, fu gettato in prigione; anche qui S. continuò segretamente a consultarlo, senza però seguirne mai i consigli (Ier. 27, 17 sgg.; 38, 14 sgg.). …
38:19
Al ritorno dall'esilio, i ca. 50.000 rimpatriati, quasi tutti della tribù di Giuda (donde l'appellativo «giudeo», che solo Geremia usò, ma come semplice sinonimo di «popolo d'Israele» [Ier. 31, 12] e in opposizione ai Moabiti [ibid. 40, 11 sg.], ai Caldei [ibid., 38, 19; 41, 1], e agli Egiziani [ibid. 44, 1]), si concentrarono nel raggio di ca. 20 km. intorno a Gerusalemme, se si eccettanno Lidda a ca. 44 km. a nord-ovest di Gerusalemme, Gerico e …
GODOLIA (EBR. GÉDHALJÂH[Â] « GRANDEZZA DI JAHWEH »)
Ahicam era amico del profeta Geremia, e in un momento critico ne prese le difese (Ier. 26, 24). Probabilmente G. durante l'assedio era passato ai Babilonesi, come tanti altri avversi al partito filogiziano (cf. Ier. 38, 19). Eletto governatore, G. si stabilì in Naspha (v.), già contro religioso di grande importanza ai tempi di Samuele (cf. Ier. 40, 3; I Sam. 7, 5 sgg.; 10, 1 sgg.). …
38:26
IONATHAN (EBR. JĒHŌNĀTHĀN E JŌNĀTHĀN; VOLGATA I. E IONATHAS)
… prodi di David (II Sam. 23, 32; I Par. 11, 34). 7. Amministratore dei beni di David, fuori di Gerusalemme (I Par. 27, 23). 8. Levita al tempo di Iosaphat (II Par. 17, 8). 9. Scriba sotto il re Sedecia; nella sua casa fu prigione Geremia (Ier. 37, 15-20; 38, 26). In Ier. 40, 8 c'è un I. capo militare, dovuto probabilmente ad errore di copista; manca in II Reg. 25, 23, nel Greco e nel Targum. 10. Giudeo della stirpe di Ierameel (I Par. 2, …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.