•ob scarse able to speake yet sheweth that there is no iniustice nor ignorance in God, neither is his sinne the cause of so great afflictions. 9. Acknowledgeth Gods loue and benefites towards himself. 15. and dreadeth his strict iudgement.
1My soul is weary of my life, I will let go my speech against myself, I will speak in the bitterness of my soul.Noioso è divenuto all'anima mia il vivere: lascerò libero il corso alle mie parole contro di me: parlerò nell'amarezza dell'anima mia.MY soule is wearie of my life, I wil let my speach passe agaynst my self. I wil speake in the bitternes of my soule.Tædet animam meam vitæ meæ; / dimittam adversum me eloquium meum: / loquar in amaritudine animæ meæ. 2I will say to God: Do not condemn me: tell me why thou judgest me so?Dirò a Dio: Non voler tu condannarmi: fammi sapere il perché in tal guisa mi giudichi.I wil say to God: Condemne me not: tel me why thou iudgest me so.Dicam Deo: Noli me condemnare; / indica mihi cur me ita judices. 3Doth it seem good to thee that thou shouldst calumniate me, and oppress me, the work of thy own hands, and help the counsel of the wicked?Parrà egli forse a te ben fatto il calunniarmi, e l'opprimer me opera delle tue mani, e favorire i consigli degli empj?Doth it seeme good to thee, if thou calumniate me, and oppresse me the worke of thy handes, and helpe the counsel of the impious?Numquid bonum tibi videtur, si calumnieris me, / et opprimas me opus manuum tuarum, / et consilium impiorum adjuves ? 4Hast thou eyes of flesh: or, shalt thou see as man seeth?Son eglino forse gli occhi tuoi occhi di carne? E la tua vista sarà ella simile a quella dell'uomo?Hast thou eies of flesh: or as a man seeth, shalt thou also see?Numquid oculi carnei tibi sunt ? / aut sicut videt homo, et tu videbis ? 5Are thy days as the days of man, and are thy years as the times of men:Son eglino forse i giorni tuoi come i giorni dell'uomo, e gli anni tuoi simili agli anni dell'uomo?Are thy daies as the daies of man, and are thy yeares as the times of men:Numquid sicut dies hominis dies tui, / et anni tui sicut humana sunt tempora, 6That thou shouldst inquire after my iniquity, and search after my sin?Onde tu abbi da ire indagando le mie iniquità, e investigando i miei peccati,That thou sekest my iniquitie, and searchest my sinne?ut quæras iniquitatem meam, / et peccatum meum scruteris, 7And shouldst know that I have done no wicked thing, whereas there is no man that can deliver out of thy hand?Per sapere che nulla ho fatto di empio, e non v'ha chi possa sottrarmi alla tua mano.And thou mayst knowe that I haue done no impious thing, whereas there is no man that can deliuer out of thy hand.et scias quia nihil impium fecerim, / cum sit nemo qui de manu tua possit eruere ? 8Thy hands have made me, and fashioned me wholly round about, and dost thou thus cast me down headlong on a sudden?Le mani tue mi lavorarono, e tutto parte a parte mi impastarono, e sì di repente mi atterri?Thy handes haue made me, and framed me wholly round about, and dost thou so sodenlie cast me downe headlong?Manus tuæ fecerunt me, / et plasmaverunt me totum in circuitu: / et sic repente præcipitas me ?
9Remember, I beseech thee, that thou hast made me as the clay, and thou wilt bring me into dust.Di grazia ricorditi, che qual vaso di fango tu mi facesti, e nella polvere mi tornerai.Remember I besech thee that as clay thou madest me, and into dust thou wilt bring me agayne.Memento, quæso, quod sicut lutum feceris me, / et in pulverem reduces me. 10Hast thou not milked me as milk, and curdled me like cheese?Non fosti tu forse, che mi spremesti qual latte, e mi rappigliasti come latte acquagliato?Hast thou not as milke milked me, and curded me as cheese?Nonne sicut lac mulsisti me, / et sicut caseum me coagulasti ? 11Thou hast clothed me with skin and flesh: thou hast put me together with bones and sinews:Di pelle, e di carne tu mi vestisti, mi tessesti di ossa, e di nervi:With skinne and flesh thou hast clothed me: with bones & sinowesPelle et carnibus vestisti me; / ossibus et nervis compegisti me. 12Thou hast granted me life and mercy, and thy visitation hath preserved my spirit.Mi donasti vita, e misericordia, il tuo favore custodì il mio spirito.thou hast compacted me. Life and mercie thou hast geuen to me, and thy visitation hath kept my spirit.Vitam et misericordiam tribuisti mihi, / et visitatio tua custodivit spiritum meum. 13Although thou conceal these things in thy heart, yet I know that thou rememberest all things.Abbenchè tu queste cose nasconda in cuor tuo, io però so che di tutte hai memoria.Although thou conceale these thinges in thy hart, yet I know that thou remembrest al thinges.Licet hæc celes in corde tuo, / tamen scio quia universorum memineris. 14If I have sinned, and thou hast spared me for an hour: why dost thou not suffer me to be clean from my iniquity?Se io peccai, e per un tempo mi perdonasti: perché non permetti, che io sia mondo dalla mia iniquità?If I haue sinned and thou hast spared me for an houre: why doest thou not suffer me to be cleane from mine iniquttie?Si peccavi, et ad horam pepercisti mihi, / cur ab iniquitate mea mundum me esse non pateris ? 15And if I be wicked, woe unto me: and if just, I shall not lift up my head, being filled with affliction and misery.E guai a me se io fossi empio; e se giusto fossi, non alzerei la testa satollo di afflizione, e di miseria.And if I shal be impious, woe is to me: and if iust, I shal not lift vp my head, filled with affliction and miserie.Et si impius fuero, væ mihi est; / et si justus, non levabo caput, / saturatus afflictione et miseria. 16And for pride thou wilt take me as a lioness, and returning, thou tormentest me wonderfully.E per la superbia mi prenderai qual lionessa, e in maniera portentosa tornerai a tormentarmi.And for pride as a lionesse thou wilt take me, and returning thou doest meruelously torment me.Et propter superbiam quasi leænam capies me, / reversusque mirabiliter me crucias.
17Thou renewest thy witnesses against me, and multipliest thy wrath upon me, and pains war against me.Tu novi testimoni produci contro di me, e contro di me raddoppi il tuo sdegno, e un esercito di travaglj fa a me guerra.Thou renewest thy witnesses agaynst me, and multipliest thy wrath toward me, and paynes doe warre vpon me.Instauras testes tuos contra me, / et multiplicas iram tuam adversum me, / et pœnæ militant in me. 18Why didst thou bring me forth out of the womb? O that I had been consumed, that eye might not see me!Perché fuor mi traesti dal sen materno? Foss'io stato consunto, senza che occhio umano m'avesse veduto.Why didst thou bring me forth out of the matrice? Who would God, I had beene consumed that eye might not see me.Quare de vulva eduxisti me ? / qui utinam consumptus essem, ne oculus me videret. 19I should have been as if I had not been, carried from the womb to the grave.Foss'io stato (come se non avessi avuta esistenza) trasportato dal sen materno al sepolcro.I had beene as if I were not, caried from the wombe to the graue.Fuissem quasi non essem, / de utero translatus ad tumulum. 20Shall not the fewness of my days be ended shortly? Suffer me, therefore, that I may lament my sorrow a little:Non finirà egli ben presto il numero de' miei giorni? lascia adunque ch'io pianga alcun poco il mio dolore:Shal not the fewnes of my daies be ended shortly? suffer me therfore, that I may a litle lament my sorow:Numquid non paucitas dierum meorum finietur brevi ? / dimitte ergo me, ut plangam paululum dolorem meum, 21Before I go and return no more, to a land that is dark and covered with the mist of death:Prima ch'io men vada colà donde non tornerò, a quella tenebrosa terra ingombrata da caligine di morte:Before I goe, and returne not, vnto the darke land, that is couered with the mist of death:antequam vadam, et non revertar, / ad terram tenebrosam, et opertam mortis caligine: 22A land of misery and darkness, where the shadow of death, and no order, but everlasting horror dwelleth.Terra di miseria, e di scurità, dove l'ombra di morte, e non verun ordine, ma sempiterno orrore ha sua stanza.A land of miserie and darkenesse, where is the shadow of death, and no order, but euerlasting horrour inhabiteth.terram miseriæ et tenebrarum, / ubi umbra mortis et nullus ordo, / sed sempiternus horror inhabitat.
10:1
Calmet
Life. Job had intimated a fear to proceed any farther. (Calmet)
Calmet
But perceiving that he had not convinced his friends, he continues his discourse (Haydock) in still stronger terms, yet so as to acknowledge the justice of God. (Calmet)
Menochius
Speech against. Hebrew, "complaint upon, (Haydock) or respecting myself," I will deplore my misfortunes, (Calmet) or I will say no more about them. (Menochius)
10:2
Calmet
Judgest. Hebrew, "contendest with me," as with an enemy? Is it to punish some fault, or only to make thy grace shine forth? (Calmet)
10:3
Calumniate permissively, by treating me in such a manner, that others lay false crimes to my charge. Hebrew, "oppress and despise the work."
Calmet
Wicked, who are ready enough (Haydock) to assert that virtue is useless, (Calmet) and that God mindeth not human affairs. My affliction will confirm them in their false notion, (Haydock) and my friends will triumph as if their arguments were well founded. The devil will also exult. (Calmet)
Worthington
He knew that God could not be guilty of calumny, and inquireth why he is afflicted. (Worthington)
10:4
Seeth, judging only of the exterior. (Tirinus) (Ver. 6.)
10:5
Calmet
Days, sometimes denote judgments, 1 Corinthians 4:3. Is God liable to change, like men, or does he stand in need of time to examine them, or fear lest they should escape? (Calmet)
Sanctius
Is it necessary for him to prove his friends, to know their real dispositions? (Sanctius)
10:7
Haydock
Shouldst. Hebrew and Septuagint, "Thou knowest that....and there," etc. (Haydock)
Calmet
It would be vain for me to appeal to any other. (Calmet)
10:8
Calmet
Sudden, like a potter's vessel? Job was reduced to misery all at once. (Calmet)
Worthington
He acknowledges that God may destroy him as his creature; but that character encourages him to hope for mercy, grace, and glory. (Worthington)
10:10
Haydock
Milked. Hebrew, "poured me out as milk, and curdled me like cheese?" (Haydock)
Calmet
See Wisdom 7:1. The ancients explained our origin by the comparison of milk curdled, or cheese; (Arist.[Aristotle?] 1:10.; Pliny, [Natural History?] 7:15.) which the moderns have explained on more plausible principles. (Calmet)
Yet still we may acknowledge our ignorance with the mother of Machabees, 2 Machabees 7:22.
10:12
Calmet
Thy fatherly visitation (Haydock) but still preserved my life. (Calmet)
10:13
Haydock
Rememberest. Septuagint, "canst do all things." Hebrew, "this is with thee." (Haydock)
Calmet
I am convinced that thou still regardest me with affection, though it would appear as if thou hadst forgotten me. (Calmet)
10:14
Calmet
Iniquity? Punishing me for the sins which seemed to be pardoned. (Calmet)
Calmet
Hebrew, "If I sin, then thou markest me, and wilt not suffer; (Haydock) or if thou hast not pardoned my iniquity: (15) And," etc. (Calmet)
10:15
Calmet
Woe. Thou wilt not suffer me to pass unpunished. (Calmet)
Calmet
Head. I will adore in silence, Job 9:15, 31. (Ven. Bede) (Calmet)
10:16
Pride. If I give way to pride, thou wilt pull me down, though I were as fierce and strong as a lioness. Hebrew, "for it (affliction) increaseth. Thou huntest me." (Protestants)
Haydock
Returning. Hebrew and Septuagint, "again." (Haydock)
10:17
Tirinus
Witnesses, afflictions; (Menochius) "wounds." (Pagnin) (Tirinus)
10:20
Calmet
Lament. Hebrew, "take comfort," (Haydock) or breath. (Calmet)
Worthington
Repentance is always necessary, but more particularly at the hour of death. (Worthington)
10:21
Haydock
Death, to the grave, or to hell, (Calmet) if my sins deserve it. (Haydock)
10:22
Tirinus
Horror. At death all distinction of ranks is at an end. (Tirinus)
Haydock
Hebrew, "where the light is as darkness." (Protestants) Septuagint, "To the land of eternal darkness, where there is no sound, nor life of mortals to see." (Haydock)
10:3
Holie Iob knowing it to be vnpossible that God calumniateth anie man, inquireth what is the cause why his goodnes afflicteth the iust?
10:8
In that I am thy creature thou maist iustly destroy me: but in deede because I am thy creature thou 〈◊〉 spare me through thy m••c•, 〈◊〉 me thy grace which if I vse wel thou wilt also geue me eternal rest.
10:20
Repentance is alwayes necessarie, but most especially at the houre of death.
10:8
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 4.37
He charges us, moreover, with introducing “a man formed by the hands of God,” although the book of Genesis has made no mention of the “hands” of God, either when relating the creation or the “fashioning” of the man; while it is Job and David who have used the expression, “Thy hands have made me and fashioned me;”
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. The Banquet of the Ten Virgins; or Concerning Chastity 2.2
… for He says to Jeremiah, “Before I formed thee in the belly I knew thee;” and to Job, “Didst thou take clay and form a living creature, and make it speak upon the earth?” and Job draws near to Him in supplication, saying, “Thine hands have made me and fashioned me.”
10:9
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. The Great Catechism 32
… For since from no other source than from the concrete lump of our nature
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Two Homilies on Eutropius 2.11
… I descend into the water of baptism, and the fashion of my nature is remoulded, and the fire of the Spirit recasts it, and it is turned into a harder ware. And that my words are no empty vaunt hear what Job says, “He hath made us as clay,”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Dialogues. The “Eranistes” or “Polymorphus” of the Blessed Theodoretus, Bishop of Cyrus 3
… Hast thou not poured me out as milk and curdled me like cheese? Thou hast clothed me with skin and flesh and hast fenced me with bones and sinews, thou hast granted me life and favour.”
10:10
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 4.21
… But how can that Christ of yours be liable to a shame, which it is impossible for him to experience? Since he was never condensed
Tertulliano † 220 d.C. On the Flesh of Christ 19
… In the cheese, it is from the coagulation that the milky substance acquires that consistency, which is condensed by infusing the rennet.
san Dionigi di Alessandria † 265 d.C. Containing Various Sections of the Works 2.4
… “Hast Thou not poured me out as milk, and curdled me as cheese? Thou hast clothed me with skin and flesh, and hast fenced me with bones and sinews. Thou hast granted me life and favour, and Thy visitation hath preserved my spirit.”
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 12.26
… It is God who even now creates the children in the womb, as it is written in Job, Hast thou not poured me out as milk, and curdled me like cheese? Thou hast clothed me with skin and flesh, and hast knit me together with bones and sinews
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 8.25
… Although even in the actual compacting of this body a ministerial office alone must be attributed to men, but the chief part of its formation to God the Creator of all, as David says: “Thy hands have made me and fashioned me:” And the blessed Job: “Hast thou not milked me as milk, and curdled me as cheese? Thou hast put me together with bones and sinews;”
10:11
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 9.15
… The members then are not the cause of sin, but they who use their members amiss; and the Maker thereof is wise. Who prepared the recesses of the womb for child-bearing? Who gave life to the lifeless thing within it? Who knitted us with sinews and bones, and clothed us with skin and flesh
10:13
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Dialogues. The “Eranistes” or “Polymorphus” of the Blessed Theodoretus, Bishop of Cyrus 3
Eran. —But did not the noble Job speak absolutely when he said “I know that thou canst do all things and with thee nothing is impossible”?
10:15
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 3.12
… xii. 5, 6 ). Hence the Psalmist says, Many are the tribulations of the righteous, and out of all these hath the Lord delivered them ( Ps. xxxiii. 20 ). Hence also the blessed Job, crying out in his sorrow, says, If l be righteous, I will not lift up my head, being saturated with affliction and misery (
10:1
Postquam superius proposuit Job, quod tam innocentes quam impii in hoc saeculo tribulantur, et tetigit causam punitionis innocentum, quae posset existimari, scilicet quod terra quasi derelicta a Deo, sit exposita voluntati iniquae potestatis, innocentes pro libito punientis: hoc autem remoto, quia manifestum inconveniens continet, inquisitiv quis esset innocentum punitor, et qua de causa; et hanc quaestionem hic prosequi intendit. Prius tamen quam ad investigationem procedat, ostendit quo animo hic loquatur: loquitur enim in persona hominis afflicti secundum conceptiones quas ei tristitia subministrat: unde primo ponit taedium quod patitur in hac vita; quod quidem taedium est propter tribulationes quas patitur, quae intantum graves sunt quod etiam ipsam vitam reddunt taediosam: licet enim vivere secundum se delectabile sit, tamen in angustiis vivere taediosum est: unde dicit: Taedet animam meam vitae meae. Sicut homo cui delectabilis est sua vita, optat se vivere; ita cui taediosa est sua vita, optat se vita privari; et ideo subjungit: Dimittam adversum me eloquium meum: tunc enim homo adversum se loquitur, quando se vita privari exoptat. Sed signanter dicit, Dimittam: multoties enim homo aliquos motus in corde patitur propter aliquam passionem vel tristitiae vel concupiscentiae vel irae, aut cujuscumque alterius; sed tamen ita ratione ejus motus reprimi quod ad verbum exterius non procedunt: quando autem ratio ostendere vult quid interius patiatur, occultus motus in verba producit; et tunc hoc eloquium dimittere dicitur, quasi prius retinent; et propter hoc subdit: Loquar in amaritudine animae meae; quasi dicat Verba quae exterius proferam, interiorem amaritudinem ostendent; scilicet, ut det intelligere se in persona hominis amaricati loqui.
10:2
Sed ne rursus intelligatur, quod ista eloqui dimissus sit per hoc quod ratio a tristitia superatur, subjungit: Dicam Deo: Noli me condemnare. Cum enim ratio a passione vincitur, homo contra Deum murmurat, et quandoque usque ad blasphemia procedit; sed dum inter tribulationes hominis ratio recta manet, Deo se subdit, et ab ipso remedium praestolatur. Dicam Deo: Noli me condemnare. Si mul etiam in hoc ad solvendam quaestionem accedit: cum enim supra quaesivisset, quae esset causa innocentum poenae in hoc mundo, hic confitetur Deum esse auctorem punitionis hujus, dum petit quod ab eo non condemnetur, secundum illud 1 Reg. 2: « Dominus mortificat et vivificat: » ex quo Manichaeorum haeresis confutatur. Iis autem praemissis, supposito quod Dominus sit punitionis auctor, inquiret de causa suae punitionis, ad Deum loquens: Indica mihi, cur me ita judices; idest, facias me cognoscere causam propter quam a te punior. Sciebat enim, quod rationis investigatio ad veritatis terminum pervenire non potest, nisi divinitus doceatur: scire autem causam suae punitionis necessarium est homini, vel ad correptionem, vel ut patientius flagella sustineat.
Ad inquisitionem autem hujus quaestionis procedit sub quadam disjunctione: necesse est enim quod ipse qui punitur, vel sit innocens, vel peccator. Primo autem procedit, supponendo quod sit innocens: et quia ad cognitionem divinorum per res humanas pervenimus, proponit duos modos, quibus in humano judicio quandoque innocentes puniuntur. Primus modus est propter malitiam punientis, ex qua contingit tripliciter poenas innocentibus irrogari.
10:3
Aliquando quidem dum per astutiam innocentibus calumnias ingerunt; et quantum ad hoc dicit: Numquid bonum tibi videtur, si calumnieris? Aliquando vero per potentiam opprimuntur; et quantum ad hoc subdit: Et opprimas me opus manuum tuarum?
Aliquando vero ipsi quidem ex proprio motu innocentes non puniunt, sed quia inordinate aliquos impios diligunt, eos etiam in oppressione innocentum juvant: unde subdit, Et consilium impiorum adjuves?
Sed considerandum est, quod aliquando aliquid in diversis naturis unum et idem potest esse bonum et malum: sicut iracundum esse, cani quidem est bonum, homini autem malum. Nullus autem sanæ mentis hoc in dubitationem deducit quod Deus ex malitia aliquid operetur: non enim potest in summo bono aliquid mali esse; sed potest contingere quod aliquid malum est in homine quod ad divinam pertinet bonitatem; sicut non misereri, secundum quod misericordia compassionem sonat, in homine quidem vituperatur, quod tamen bonitas divina ex sua perfectione requirit. Manifestum est autem quod tria praedicta, calumniani, opprimere, et consilium impiorum adjuvare, in hominibus mala sunt: unde hoc in quaestione inducit, utrum Deo possint esse bona: unde non quaerit: Numquid bonum tibi videtur, si calumnieris et opprimas? scilicet supponens pro firmo, quod Deus nunquam aliquid facit nisi quod bonum sibi videtur; et hoc vere est bonum. Item considerandum est, quod ea quae naturaliter sunt, non imputantur in culpam vel in malum; naturale autem est quod unumquodque perdat suum contrarium: unde et Deus, qui est summe bonus, odit ea quae contra se fiunt, et ipsa disperdit, secundum illud Psal. 5: « Odisti omnes qui operantur ini-quitatem, perdes etc. » Si ergo homines non essent a Deo facti, sed a principio contrario, ut Manichaei fabulantur, bonum videretur quod Deus homines opprimeret propter seipsum. Ad hoc igitur excludendum, non simpliciter dicit: Et opprimas me; sed addit: Opus manuum tuarum. Item, bonum videtur quod Deus justorum voluntates adimpleat; qui autem innocentem calumniani aut opprimere volunt, non sunt justi, sed impii; et praecipue si non ignoranter vel casu, sed ex consilio et deliberatione hoc velint: unde cum se innocentem supponat in prima parte quaestionis, sequitur impios esse qui eum ex deliberato consilio opprimere vel calumniani volunt; et ideo signanter dicit: Et consilium impiorum adjuves?
Hac igitur causa remota, quia Deo hoe bonum videri non potest, cum ipse sit opus manuum Dei, et cum ejus hostes, qui ipsum oppresserant, impii probentur, procedit consequenter ad secundum modum, quo in humano judicio quandoque innocentes affliguntur. Contingit enim quandoque, quod quando aliquis innocens falso apud judicem accusatur, judex ad exquirendam veritatem, eum tormentis subijcit secundum justitiam agens: sed hujus rei causa est defectus cognitionis humanae, qui est triplicex.
10:4
Unus quidem est, quia omnis cognitio hominis a sensu procedit; et quia sensus corporis et corporalium sunt, non potest judex interiorem conscientiam accusati cognoscere: ut ergo hoc excludat, ideo dicit: Numquid oculi carnei tibi sunt? ae si dicat: Numquid tu corporalibus sensibus cognoscere non possis? Ponit autem oculos, quia visus inter alios sensus excedit. Secundus defectus est quod homo per sensus corporeos nec etiam omnia corporalia conspiciere potest; non enim potest cognoscere quae a remotis et in absconditis fiunt; quod a Deo removet, dicens: Aut sicut videt homo, ita et tu videbis? ut scilicet non possis quae ubique fiunt etiam occulta cognoscere. Tertius defectus humanae cognitionis est ex tempore; tum quia homo de die in diem pluram cognoscit; tum etiam quia per temporis longitudinem obliviscitur ea quae novit; ut sic oporteat eum iterato quasi addiscere.
10:5
Hoc a Deo removet dicens: Numquid s’cut dies hominis dies tui, ut scilicet de die in diem tua crescat cognitio, et anni tui sicut humana sunt tempora? ut scilicet per cursum temporum aliquid tuae cognitioni decrescat.
10:6
Et subdit: Ut quaeras iniquitatem meam, et peccatum scrutieris, idest, ut per flagella inquireas an ego peccaverim opere, et iniquus sim mente, sicut homines per tormenta peccata exquirunt; et sic post inquisitionem hujusmodi, in me peccata non invenies.
10:7
Et scias quod nihil impiun fecerim; quasi hoc aliunde cognoscere non possis, nisi per flagella peccata mea exquiras, et hoc libere facias absque contradictione, cum sit nemo qui de manu tua possit eruere. Aliquando enim ab hac inquisitione quae est per tormenta, judices deficiunt, dum ii qui torqueri debent ab eorum manibus eruuntur. Et quia supra dixerat se esse opus manuum Dei; ut ex hoc ostenderet, quod bonum Deo videri non potest ut eum opprimat propter se, quasi in oppressione ejus delectetur; quod supposuerat manifestat, unde subdit: Manus tuae fecerunt me.
10:8
Et ne aliquis credat, secundum: Manichaeorum haeresim, hominis animam a Deo factam, corpus vero a contrario auctore formatum, subjungit: Et plasmaverunt me totum in circuitu. In circuitu dicit, quia corpus videtur esse animae in circuitu, sicut vestimentum vestito, vel sicut domus habitatorii. Totum dicit, ut ad singula corporis membra referatur. Plasmaverunt dicit, ut alludat ei, quod homo ex limo terrae dicitur esse formatus. Per manus autem operatio divina intellegitur: unde dicitur pluraliter, Manus tuae: quia licet sit una divina virtus operans, multiplicator tamen ejus operatio in effectibus, tum propter diversitatem effectuum, tum etiam propter varietatem causarum mediarum, quibus mediantibus suos effectus producit. Subdit autem: Et sic repente praecipitas me? quia repentinent videtur esse ut aliquis qui aliquam rem produxit, eam absque causa manifesta corrumpat. Qui enim facit aliquid, vult illud esse; ad hoc enim facit ut sit; qui autem ipsum corrumpit, vult illud non esse. Si aliquis igitur destruat quod prius fecit, videtur repentina ejus mutatio voluntatis, nisi aliqua manifesta causa de novo oriatur, ex qua appareat, prius illud esse corrumppendum quod prius fuit fiendum; hujusmodi autem repentina mutatio voluntatis in Deum cadere non potest; et ideo quasi admirative quaerit: Et s’c repente praecipitas me? quasi dicat: Hoc inconvenientis videtur, si quem prius fecisti, sine causa nunc destruas. Vel quod dixit, Fecerunt me, potest referri ad ea quae substantiae adventient, sive sint bona animae, sive corporis, sive exterioris fortunae. Et quia in generali se factum et plasmatum a Deo posuerat, in speciali prosequitur de modo suae factionis ad similitudinem alicujus, qui cum alicui vult reducere aliquid ad memoriam, particulariter cuncta ei edisserit, ut sic vide licet ei
in memoriam reducat.
10:9
Videtur autem Deus tunc benevolentiae quam ad suam facturam habet, oblivisci, cum eam corruptioni exponit, et ad modum obliviscentis se habet; et secundum hunc modum dicitur in Psalmo 12: « Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? » Et ideo dicit: Memento, quaeso, quod sicut lutum feceris me.
Ubi considerandum est, quod duplicem hominis factionem commemorat. Primo quidem eam quae pertinet ad primam institutionem naturae, alludens ei quod dicitur Gen. 1: « Deus hominem de limo terrae formavit: » et ideo dicit: Quod sicut lutum feceris me. Ubi etiam compositionem hominis ex primis elementis tangere videtur; et quia etiam primo homini dictum est: « Pulvis es, et in pulverem reverteris; » consequenter subjungit: Et in pulvereum reduces me; quod etiam naturali materiae competit: nam ea quae ex terra generantur, consequens est secundum naturae ordinem ut resolvantur in terram. Sed de hoc aliquis mirari potest, cum majus videatur de terra formare hominem, quam hominem formatum retinere ne in pulvereum redigatur; unde est quod Deus, qui hominem formavit, eum in pulvereum redigi permittit; utrum scilicet hoc sit solum ex necessitate materiae, ut homo in hoc nihil plus habeat aliis quae ex terra formantur, vel hoc sit ex divina providentia aliquam hominis culpam puniente.
Consequenter autem tangit factionem hominis quantum ad opus propagationis, secundum quod homo ab homine generatur: ubi considerandum est, quod quia omnia naturae opera Deo attribuit, non excludit naturae operationem; sed eo modo quo principalis agens attribuuntur ea quae per causas secundas aguntur, ut artifici ipsa operatio serrae: hoc enim ipsum quod natura operatur, a Deo habet, qui ad hoc eam instituit.
10:10
In hac autem hominis generatione primo occurrunt seminis resolutio; et quantum ad hoc dicit: Nonne sicut lac mulsisti me? Sicut enim semen est superfluum alimenti, ita et lac. Secundo autem concurrit compactio massae corporeae in utero mulieris; et quantum ad hoc subdit: Et sicut caseum me coagulasti? Ita enim se habet semen maris ad materiam quam femina ministrat in generatione hominis et aliorum animalium, sicut se habet coagulum in generatione casei.
10:11
Tertio autem occurrit distinctio organorum, quorum quidem consistentia et robor est ex nervis et ossibus; circumdatur autem exterius a pelle et carnibus: unde dicit: Pelle et carnibus vestisti me, ossibus et nervis compegisti me. Quantum autem est animatio fetus, et praecipue quantum ad animam rationalem, quae non infunditur nisi post organizationem; simul autem cum anima rationali infunduntur homini divinitus quaedam seminaria virtutum, aliqua quidem communiter omnibus, aliqua vero specialiter aliquibus, secundum quod homines quidam sunt naturaliter dispositi ad unam virtutem, quidam ad aliam. Job autem dicit infra, cap. 31: Ab infantia crevit mecum miseriatio, et de utero egressa est mecum: unde et hic dicit: Vitam et misericordiam tribuisti mihi.
10:12
Ultimum autem est conservatio vitae, tam in materno utero, quam post exitum ab utero; quae quidem conservatio est partim quidem per principia naturalia, partim autem per alia Dei beneficia naturae superaddita, sive pertineat ad animam, sive ad corpus, sive ad exteriora bona; et quantum ad hoc subdit: Et visitatio tua custodivit spiritum meum. Sicut enim Deus ab aliquo recedere dicitur in Scripturis, quando Deus ab eo sua dona subtrahit; sic eum visitare dicitur, quando ei sua dona largitur.
10:13
Ne autem ex hoc quod Job Deo dixerat: Memento, quaeso, quod sicut lutum feceris me; aliquis credere posset eum hujus opinionis esse, quod oblivio in Deum cadere posset, excusat se ab hoc, dicens: Licet haec cœles in corde tuo, tamen scio quia universorum memineris. Dicitur autem Deus per similitudinem hominis ali- quid in corde celare, quando non ostendit per ef- fectum quod habet in cognitione vel affectione: sic itaque Deum praedicta in corde celare dicitur, quia in effectu non ostendit quod eum sua factura re- cognoscet, quam sic repente praecipitare videtur.
10:14
Superius inquisivit Job causam suae punitionis, supposito quod innocens esset; nunc autem procedit ad inquirendum, si propter hoc puniatur quod peccator est: et quod propter peccatum non puniatur, primo ostendit, utens tali ratione. Si enim peccatum commisit, maxime hoc commissione videtur tempore prosperitatis: si autem peccatum est tota causa quare aliqui puniantur adversitate quam sustinent in praesenti, et posita causa, ponitur effec- ctus; oporteret quod statim cum aliquis peccat, adversitas sequeretur. Manifestum autem erat, quod Job tempore suae prosperitatis eundem modum vivendi servavit: unde si peccavit hoc modo vi- vendo, diu ante peccaverat quam adversitatem pa- teretur. Oporteret ergo dicere, quod cum statim post peccatum adversitas secuta non sit, quod Deus pro tempore illo ei pepercit quo adversitates non induxit: inconveniens autem est dicere, quod pec- catum quod Deus pepercit, iterum imputet ad poe- nam: non ergo videtur quod pro peccato prius ab eo commisso nunc puniatur. Hoc est ergo quod dicit: Si peccavi, scilicet tempore prosperitatis meae, et ad horam pepercisti mihi; quia scilicet non sta- tim adversitatem induxisti; cur ab iniquitate mea mundum me esse non patieris? quasi dicit: Cur ex quo reputasti me aliquo tempore quasi purum, parcendo mihi iniquitatem meam; nunc iterum me punis, quasi non sim purus? Aliam etiam rationem consequenter subjungit, quae talis est.
10:15
Si pecca- tum est tota causa adversitatum praesentium, se- queretur quod non tam justi quam peccatores con- venienter adversitates in hoc mundo paterentur: videmus autem et justis et peccatoribus adversitates esse communes; et hoc est quod dicit: Et si impius fuero, vae mihi est; idest, adversitates sustineo; et si justus, vel prius fui, vel modo factus sum; non propter hoc levabo caput, quasi a miseria sub- levatus, ego, dico, existens saturatus afflictio- ne, quantum ad dolores, et miseria quantum ad penuriam et confusionem. In saturitate autem abundantiam afflictionis et miseriae designat; et hoc videtur dicere contra dictum Eliphaz et Baldad Suhites. Dixerrunt autem, quod si conver- teretur, ab adversitate liberaretur: contra quod dicit, quod etiam si justus effectus sit, non tamen pro- pter hoc a miseria relevatur; quamvis pro praece- dentibus peccatis, si qua fuerint, jam sufficienter punitus sit: quod per saturitatem afflictionis et mi- seriae designat.
10:16
Et quia hoc ei ad superbiam Eliphaz imputaverat, quod se innocentem dicebat, subjungit: Et propter superbiam quasi leaenam ca- pies me: quasi dicit: Facis me reputari ab iis qui capiunt verba mea, quasi leaenam propter super- biam. Et hoc ipsum quod sic malus reputabatur, erat ei poena super poenam: unde subdit: Reversus mirabiliter me crucias; quasi dicit: Prius venisti affligens me per subtractionem rerum et corporis vulnera; et nunc iterato redisti, et crucias me per amicos: quod est mirabile, quia ab amicis magis consolationem deberet accipere. Vel hoc dicit, quod maxime homo affligitur eum ab amicis deridetur. Qualis autem sit iste cruciatus, ostendit subdens: Instauras testes tuos contra me. Eliphaz enim et Baldad dum videbatur justitiam Dei defendere, et similiter socii ejus, in quo quasi testes Dei se demonstra- bant, contra Job loquebantur, eum de peccato ar- guentes.
10:17
Et sic multiplicas iram tuam, idest effe- ctum irae tuae, adversum me; scilicet, me multi- pliciter punit; et poenae militant in me; quasi cum quadam auctoritate et sine contradictione me impugnant: milites enim consueverunt cum auctoritate regia et absque ulla contradictione aliquem qui reputatur reus, invadere.
10:18
Terminaverat Job inquisitionem suam in hoc quod, sive justus sive peccator esset, tribulationibus multiplicibus subiacebat; et ne aliquis posset credere, Deum in ejus tribulationibus delectari, vult inquirere, an hoc verum esse possit. Inconveniens autem videtur quod aliquis effectum suum producat ad hoc quod male se habeat; cum potius omnes agens in suo effectu bonum intendat. Supponit autem, sicut ex praemissis patet, se esse opus Dei; et ideo ab eo quaerit: Quare de vulva educisti me? quasi dicat: Numquid propter hoc me nasci fecisti ut tribulationibus subdas?
10:19
Et quia posset aliquis dicere, quod etiam sic in tribulationibus esse, melius est simpliciter, quam natum non esse, excludit hoc dicens: Qui utinam consumptus essem, scilicet in materno utero, ne oculus me videret; idest, ne confusionem pater ex tantis malis quae in me oculi hominum conspiciunt; et tamen si in materno utero consumptus essem, habuissem dignitatem essendi sine miseria, quae nihili existenti accidit; et hoc est quod dicit: Fuisset, quasi participans; idest, participassem id quod bonum est in esse, quasi non essem, imminus forem a malis hujus vitae, ac si nunquam fuissent: non est enim dignitas humana esse ut in perpetuum conservetur, sed ut tandem homo moriatur et transferatur ad tumulum, qui mortuo praeparatur ad hoc, quod aliqualis ejus memoria post mortem remaneat: et hoc etiam mihi non defuisset: unde sequitur: Ex utero translatus ad tumulum. Nullus autem qui in poenis alicujus delectatur, ita crudelis invenitur, qui vel non ad modicum ab affligendo cesset.
10:20
Dato ergo quod Deus causa nativitatis hominis non esset, tamen dies hominis breves sunt, et praecipue in comparatione ad aeternitatem Dei; et ista etiam brevitas, quando homo jam magnam partem vitae transiverit, cito finienda expectatur; et hoc est quod dicit: Numquid non paucitas dierum meorum, quia omnes dies vitae meae pauci fiunt, finietur brevi? Jam ipsius paucitatis magna parte transacta, non est ergo magnum, si de cetero a percutiendo cesset; et hoc est quod concludit: Dimitte ergo me: et si tibi durum videtur quod vel ad horam absque afflictionibus sim, certum est quod etiam te cessante a percussione, non mihi remanent unde gaudeam, sed unde doleam; et hoc est quod subdit: ut plangam paululum dolorem meum, scilicet quem ex praecedentibus percussionibus concipi. Hoc autem dicit, quia percuti se adhuc reputabat, dum amici eum objurgabant, de quibus dixerat: Instauras testes tuos contra me. Et quia posset sibi responderi: Immo potius hoc modico tempore affligendus est quando hinc transibis, consolationem invenies; quod posset esse dupliciter: uno modo iterato reducendo ad hanc vitam, et hoc excludit cum dicit; antequam vadam, scilicet per mortem,
et non revertar, ut iterum vivam: quod potest exponi dupliciter. Uno modo, ut dicat se non reverti ad similem modum vivendi, ut quidam fabulantur; vel melius dicendum, quod more disputatoris loquitur secundum id quod adversarii sentiunt, antequam veritas manifestetur. Infra autem Job manifeste resurrectionis veritatem indicabit; et ideo in omnibus praecedentibus loquitur de resurrectione, supponendo opinionem eorum cum quibus disputabat, qui non credebant aliam vitam esse nisi istam, et in hac sola homines aut puniri aut praemiari pro malis ac bonis quae agunt.
10:21
Alio modo posset post finem hujus vitae consolationem expectare in ipso statu mortis; sed hoc excludit dicens: Ad terram tenebrosam, ad quam scilicet vadam post mortem. Et potest hoc exponi dupliciter: uno modo de inferno, ad quem animae omnium hominum descendebant, etiam justorum, ante mortem Christi; licet justi ibi poenas sensibiles non paterentur, sed solum tenebras; alii vero et poenas et tenebras. Sed quia Job sic locutus fuerat ac si dubium esset utrum ipse esset justus, ut rei veritas erat, vel peccator, sicut amici ejus calumniabantur; describet infernum committere, et quantum ad bonos et quantum ad malos. Accipiendo ergo infernum sic committere, dicitur: Terra tenebrosa inquantum caret claritate divinae visionis: dicitur operta mortis caligine, quantum ad peccatum originale, quod est caligo inducens ad mortem: dicitur terra miseriae, quantum ad poenas, quas ibi reprobati patiuntur: Terra tenebrarum, quantum ad obscuritates peccatorum actualium, quibus mali involvantur: dicitur autem esse ibi umbra mortis, idest similitudo mortis: quia sic affliguntur ac si semper morerentur: dicitur autem ibi nullus ordo esse vel propter confusionem mentium quam patiuntur damnati, vel propter hoc quod ille ordo non ibi servatur qui hic. Hic enim ignis ardet et lucet, quod ibi non est. Sempiternus autem horror ibi inhabitat, quia licet semper doleant de poenis praesentibus, semper tamen timent futuras. Sed quia illi contra quos disputabat, immortalitatem animae non ponebant, ut sic post mortem remaneret; ipse autem loquitur secundum positiones eorum: melius quantum ad sensum litterae sic apponitur ut totum referatur ad corpus, quod in terra sepelitur, et in terram convertitur. Dicit ergo: Ad terram tenebrosam, quantum ad ipsam proprietatem terrae quae in se opaca est. Sed licet in se sit opaca, tamen viventes qui super terram habitant, illustrantur lumine aeris operientis terram, sed isto lumine mortui non perfruuntur: unde subdit: Opertam mortis caligine; quasi dicat: Mors fuit ut post mortem aliquis non perfruatur lumine quo vivi utuntur. Contingit autem quandoque quod licet aliquis vivus lumine circumdante terram non perfruatur, tamen in aliquo occulto loco terrae existens, fruitor desideratis quoad appetitum; et considerat aliquias veritates quoad intellectum; sed hoc mortui earent: unde subdit: Terram miseriae, quantum ad carentiam omnium desiderabilium vel delectabilium, et tenebrarum, inquantum deficit consideratio veritatum.
10:22
Inter alia etiam in quibus vivi delectantur, praecipuum est societas humana cum debito ordine, quo quidam praesunt, et alii subsunt, et alii serviunt; sed hoc mortui privantur: unde subdit: Ubi umbra mortis: quasi dicat: Apud mortuos non sunt nisi horribilia secundum existimationem viventium, ut dicitur Sap. 17: « Personae apparentes tristes » pavorem illis dederunt. » Et nullus ordo, quia absque differentia honoris et dignitatis simul est conditio mortuorum. Sed sempiternus horror inhabitat, quantum ad viventes, quibus horrores sunt mortui;
10:1
v. 4 « Taedet animam meam vitae meae; dimittam adversum me eloquium meum »; — i. e. laxato ore loquar (Sa, Mar. Malv. Cord. etc.); ipsa verba interpreti normam praescribunt, ut non ad rigorem illa exigat sed meminerit illa doloris esse indicia et ad animum exonerandum vehementius protrudi. In hebr. dimittam super me (de me) querelam meam cf. '1, 11; idem ostenditur alio membro « loquar in amaritudine animae meae » ; — i. e. in tanto moerore fidentius et etiam acerbius loquar (cf. Cord.) ; quare bene S. Thom. : « quasi dicat : verba quae exterius proferam interiorem amaritudinem ostendent, scil. ut det intelligere se in persona hominis amaricati loqui ». Tali usus exordio rem proponit
comprobant, quantis animi commotionibus Iobus iactetur, ex quibus doloris acerbitas facile concluditur. In clamores prorumpere et magnis suspiriis doloris quasi habenas laxare, aliquid affert solatii ac levaminis. Unde Iobus quoque
10:2
v. 2 « dicam Deo : noli me condemnare, indica mihi cur me ita iudices » ! — duo scil. efflagitat et in hisce tota querelarum ratio vertitur; prius, ne Deus eum peccatorem pronuntiet! per hanc vexationem, cum omnes iudicent propter scelera eum talia perpeti (Cord.) ; ex amicorum sententiis et iudiciis satis elucet, Iobum merito ita loqui. Alterum est, quod innocentem maxime pungit, ut sciat quare Deus eum qui ex communi lege tanta supplicia nullatenus meruerit, adeo dure adhibeat, i. e. cum eo contendat (hebr.). Sunt enim ipsi calamitates quas sustinet quasi mysterium quoddam et aenigma Dei cum ipso agendi ratio. Iam nune secum in hanc causam inquirit mirabundus et quidem ita « ut omnes iniuriae inferendae rationes, quibus adduci mortales solent, a Deo removeat. Quid enim iuvet aliena vexatio? quid operis sui destructio? quid favere sceleratis? sed neque tenet illum ignoratio. neque perturbatio ulla humana ducit » (Vav.). Praecipue notandus est iste quaestionum cumulus v. 3-7, quo omnem iniustitiae modum adeo explicite a Deo excludit; ea est enim interrogationum vis quasi dicat; cur punior? miror, nam ralio non potest esse quia Deus delectaretur oppressione (v. 3), neque quia eius iudicandi ratio errori aut vitiosis affectibus esset subiecta (v. 4), etc. Quare bene Cord. adnotat, quod recentioribus Iobi accusatoribus quam maxime est commendandum : « omnes vias iniustitiae quibus terreni iudices corrumpi et ius pervertere solent a Deo removet » (sim. Tir. Gord.). Unde
10:3
v. 3 «numquid bonum tibi videtur si calumnteris me et opprimas me, opus manuum tuarum »? — vulg. saepe pwy (opprimere) vertit calumniari (cf. Pin.); in hebr. an bonum tibi (placetne tibi), ut opprimas, ut repudies opus manuum tuarum? i. e. fieri nequit, ut Deus qui meus creator est me hominem creaturam quam tanto studio (Gen. 2, 1. Ps. 138, 15) efformavit, adeo aversetur, ut oppressione, afflictione mea gaudeat, vel odio impulsus malum inferat; « e£ consilium impiorum adiuves »? — hebr. illustres, super illorum * consilium effulges (cf. Malv. Mar.) i. e. favore prosequi, illis adspirare (Cod.); i. e. dum impii Deo favente bona utuntur fortuna. Sensus ergo est: Deus certe me non punit quia delectatur mea castigatione dum impiis bene est; si poenis generatim delectaretur, impios affligeret ; nam quis diceret Deum adeo crudelem, ut innocentis poena laetaretur? Hic sensus videtur facilis; qui aliis (exp. in. consilium daemoniorum vel amicorum Iobi; Vav. Calm.) placet, Deum in Iobi afflictione iudicium adversariorum comprobare qui illum merito vexari putent, longius abesse videtur a verbis adeo planis, et a Iobo amicos hoc iam loco tam dure impios vocari merito quis nimis durum et prorsus improbabile reputaverit. Alii pressius consilia impiorum intelligunt ea, quibus innocentibus moliuntur insidias aut malum meditantur (Cord.), quae in Deum cadere nullo modo possint; qua explicatione alia ratio mali inferendi excluditur, quae in improborum invidia et odio innato contra pios sita est. Sensus certe exoritur haud spernendus; at nullum adest vestigium, ex quo consilium hoc significatu presso atque ad unum genus restricto sumi posse merito appareat. Deinde « alteram assignat rationem cur Dei iudicium non possit esse non iustum, quia scil. et hominum merita et eorum pondera ignorare non poterat qui oculos non habet earneos, qui saepe lippi sunt et languidi atque in rebus etiam clarissimis hallucinantur et certe interiora non vident » (Cord.).
10:4
v. & « numquid oculi carnei tibi sunt, aut sicut. videt homo, et tu videbis » ? — oculi carnei Aumani; homo exteriora tantum videt, specie decipitur, animi cupiditaübus mentis acies obnubilatur, falsis et praeconceptis opinionibus irretitur, veritatis fontes non pure ipsi fluunt, undique erroribus exponitur; quare in iudicio ferendo falli potest. Nihil tale apud Deum. Neque Deo, cui omnia perspecta sunt, necesse est amicos probare, ut sciat, utrum sinceram colant amicitiam necne; Aomznes quidem aliorum fidem ac sinceritatem ezp/orare et experimentis cognoscere student ; at non ita cum Deo; v. § « numquid sicut dies hominis dies tui, et anni tui sicut humana sunt tempora?
10:6
v. 6 ut quaeras iniquitatem meam et peccatum meum scruteris, v. T et scias, quia nihil impium fecerim, cum sit nemo qui de manu tua possit eruere » ? — i. c. numquid sicut homo meam fidem et sinceritatem explorare, eius periculum facere vis? cur me tam duro probas experimento? num ambigis de meae erga te fidei firmitate, uti homo quandoque de amico dubitat? Ita loquens Iobus quam proxime ad veritatem inscius accedit et quaestio ab ipso proposita animum legentis, qui prologi memor est, magna delectatione subit non sine iucundo sacri auctoris artificio. Ad hanc probationem designandam vel ex lobi mente potius negandam optime refertur v. 7, in hebr. quamvis scias ! me impii nihil admisisse 1. e. non opus est, ut Deus hominem quippe quem plane et per omnia perspectum habeat quasi ad trutinam revocet, neque ut eum quasi coerceat et suo imperio contineat, quia homo totus a Deo dependeat neque ullo modo De1 manus possit effugere ; quare additur cum sit nemo, ete. Bene advertit Pin. hanc partem eleganter referri ad movendam commiseralionem; ita fit gressus ad sequentia, quibus Iobus supplex se tamquam opus Dei tanta cum cura elaboratum creatori propitio commendat. Nexum et sententiam v. 5 simili modo Cod. et Calm. ad probationem et explorationem referunt. Ceterum alii aliter connectunt et explicant. Hominis vitam brevem fluxamque proponi et Dei asseri aeternitatem, ex verbis satis est perspicuum; sed quorsum? plerique censent, excludi a Deoscientiae defectum; hominem enim temporum successione et alia discere et alia oblivisci, unde facile iudicium falsum ferre possit, non ita Deum, qui in sua aeternitate omnia simul intueatur (cf. Greg. Ol. Cord. Men. Tir. Vav. W.). Vera quidem est sententia, at parum a v. 4 distincta neque satis ad v. 6 apta. S. Thom. ita explanat : Dei cognitionem per temporis fluxum neque crescere, neque decrescere, ita ut non opus habeat per flagella inquirere, an ego peccaverim opere et iniquus sim mente, sicut homines per tormenta peccata exquirunt; — at explicatio non placet, cum modum iudicialem inquirendi per tor- menta supponat. Alii v. 5 insitam hominis pravitatem innui censent, qua alios studeat sub-
10:8
v. 8 « Manus tuae fecerunt me et plasmaverunt me totum in circuitu » ; — à. e. nihil prorsus est in me quod non summo studio, arte summa et non sine labore (unde zz 1n forma piel) tu efformaveris; quare mirabundus et simul deprecabundus addit hebr. * e? me perdes (devorabis scil. interitu)? quod ad sensum bene vulg. « et sic repente praecipitas me » ! — Interrogatio vero orationem reddit valde acrem et incitatam (Pzn. cf. Thom. Vav.), opponit Iobus iudici Deo dignitatem suae conditionis (S. Greg.), insuper omnium minime is perditum vult opus, qui fecit (Vav.). Quare maiore animi commotione urget et instat, idem Dei beneficium et curam latius prosequens
infligere, quam utique homo si semel nactus fuerit non sinat elabi timens, ne propter vitae brevitatem illa irreparabili iactura abeat (apud Pin. sim. Del. qui insuper Iobum quasi tormentis a Deo adigi exponit, ut se fateatur peccasse).
Cum igitur nullam afflictionum causam deprehendat et se Dei potestati commissum sciat, nihil aliud ei restat quam ut Deum ad misericordiam moveat; id quod praeclaro modo fit commemoratis pristinis beneficiis (cf. Is. 63, 7. Pin.)
10:9
v. 9 « memento, quaeso, quod sicut lutum feceris me »; — Adami protoparentis originem tangit, quatenus communis parentis initia ad omnes eiusdem generis et naturae participes referuntur. Quam sollicita cura, quanta praemeditatione, quanta prae ceteris omnibus excellentia hominem formaverit, ex quo omnes erant nascituri, Deo proponit; perperam aliqui haec ad hominis fragilitatem dici volunt (Br. Pin.), bene vero iam S. Greg. priore loco (c.900) dignitatem creationis hominis comparatione cum reliquarum rerum conditione instituta illustrat. Idem elucet ex interrogatione, quae admirationem prae se fert « etin pulverem reduces me » ? —i. e. quem tanta arte effecisti iamne perdes? Post primam hominis institutionem transit ad continuam naturae propagationem delineandam, uti iam Greg. Br. Thom. nexum statuunt. Duo autem haec quae v. 8 et 9 proposita sunt, ita in subsequentibus pertexuntur, ut prior pars utriusque versus a v. 10-12, altera av. 13-17 latius oppositione illa servata oratorie explicetur. Primum in vulva materna ortum adumbrat
10:10
v. 40 « nonne sicut lac mulsisti me »? — bene ad hoc et seq. notat ezp. in. : « in hac simili- 1. B. secundum graecum petà è taŭra uera textum mutat pro 2*2D MY scribens tudine ostendit, quod in visceribus matrum creationem hominis divinitas operetur ». Ordinem ita evolvit Thom. : « in hac hominis generatione primo occurrit seminis resolutio, et quantum ad hoc dicit: nonne sicut lac, etc... secundo autem concurrit compaetio massae corporeae in utero mulieris, et quantum ad hoc subdit: « et sicut caseum me coaqgulasti » ; — ita enim se habet semen maris ad materiam quam femina ministrat in generatione hominis et aliorum animalium, sicut se habet coagulum in generatione casei. Tertio autem occurrit distinctio organorum, quorum quidem consistentia et robur est ex nervis et ossibus, circumdatur autem exterius a pelle et carnibus, unde dicit :
10:11
v. 11 « pelle et carnibus vestisti me, ossibus et nervis compegisti me ». — Similia quoque apud Chrys. Greg. leguntur et apud interpretes latinos (praecipue Sanct. Tir. Cord. Calm.), qui rem veterum etiam philosophorum et medicorum testimoniis comprobant. Ceterum ipsis verbis patet, rem figurate proponi, neque minus certum est, auctorem sacrum non absolutam quandam et perfectam scientiae doctrinam de generatione et primo ortu hominis velle in medium proferre sed hominis formationem ex communi opinione perscribere, quae in quantum ad omnes physiologiae excultissimae leges exacta sit, non opus est hic inquirere (cf. Gutberlet, Buch der Weisheit, p. 165) ; suffieit, rem apte similitudinibus explanari; id quod recentiores etiam interpretes concedunt '. Hos versus etiam de protoplastae formatione dici censet Pin., utramque explanationem affert O/.; at agi de hominis conceptione ( « in ventre matris » versui adscribit BarA.), praeter contextum et v. 12 etiam persuadent loci similes Eccl. 11, 5. Ps. 138, 15. 16. Sap. 7, 1. 2. 2 Mach. 1, 22. : Formatione hominis in matris utero enarrata (v. 10. 11) ad partum vitaeque conservationem sub miserentis Dei tutela progreditur
10:12
v. 12 « vitam et misericordiam. tribuisti mihi » ; — hebr. fecisti mecum ; agnoscit Iobus se simul cum vita Dei benignitatem ac gratiam in se variam expertum esse et Dei custodia se amanter protectum ; unde addit : « e£ visitatio tua custodivit spiritum meum », — hebr. et custodia tua, i. e. cura, providentia, assistentia tua (Pin. Vav. Malv.) vel ut vet. lat. habet « inspectio tua »; illam dicit assiduam Dei curam et quasi vigiliam (Cord.), qua saluti hominum prospicit ac consulit (cf. Chrys. Ol. Pin. Cord.). Iam a v. 13 alteram superiorum versuum 8 et 9 partent enucleat, miratus quod post talem curam Deus tam atrociter in 1psum animadvertat eumque destruat. Hic sensus aperte textu hebr. proditur estque aptissimus, quem igitur rpimum explicabimus. Est enim v. 13-ex hebr. : et haec celasti in corde tuo! scio (experior), haec fuisse apud tel i. e. nihilominus talia, quibus nunc crucior et absumor, supplicia simul in corde tuo pro me meditatus es; nunc enim ipsa re experior, talia apud te pro me fuisse constituta ac decreta. Miratur enim ex una parte Dei in se benignitatem, ex altera strictissimum ejus ao valde severum iudicium, quo poenis eum coerceri pro omni vitae ac morum conditione statuerat. Unde prosequitur explicans, quaenam fuerint haec apud te (v. 13) v. 44 ex hebr. : si peccaverim, observabis me et a culpa mea non dimittes me impunitum ; i. e. haec apud te statuisti, ut si quid peccarem (ut homines solent; swn in oppositione cum vvde levioribus peccatis dicitur, yw de impietate, de peccatis contempto Domino +, quae peccata « per superbiam » hebr. in alia manu Num. 15, 30 dicuntur) id districte observares et mihi annotares ad poenas exigendas (cf. Ma/v.) neque me unquam impunem abire permitteres. Denuo scil. Iobus animi sui sententiam aperit, qua censet secum agi propter defectus leviores summa cum severitate. Aliam. conditionem ponit v. 15 ex hebr. : si impius sim, vae mihi i. e. quid tum demum horrendi mihi accideret! apiosiopesis est plena affectu, qua supplicia omni cogitatione maiora sibi delinquenti a Deo statuta fore innuit; immo etsi a peccatis et sceleribus immunis iustitia humana (utique semper levioribus defectibus obnoxius) praeditus esset, tamen ex Dei decreto ut calamitatibus obrueretur futurum fuisse conqueritur, ex hebr. : e£ si iustus sim, non attollam caput meum saturatus ignominia et miseriam meam expertus ; caput attollere, vel erecto capite incedere eius est, qui laetitia, prosperitate, sui confidentia, securitate fruitur °. Quodsi vero aliquam animo con- 1. Quod discrimen bene notat S. Ambr. :« quod conditionis est, non negat; quod impietatis est, repellit; quod infirmitatis est, fatetur. Peecasse conditionis est, quia nemo immunis lapsus est; impie agere non conditionis est, sed perfidiae et nequissimae mentis venenum. Non agnoscit hoc iustus; sed absolutio hominis in Dei miseratione, non in hominis potestate est » (t. 14 c. 805; de interpell. Iob 1, 6). 2. "ay ANNY aliqui ut imp. vertunt ef vide miseriam meam (cf. Malv. Cod. Ros. B.), recentiorum plerique DN" stat. const. a DN formatum explieant ex analogia adi. na, nypita v. g. Ges. Fürst, W. Del. Zsch.; alii forma nN" quippe quae a verbis intransitivis tantum derivetur negata participium legi punctis mutatis TNI malunt (ita Hirz., Ewald), sed cum a n2 revera adsit participium n2 (utique sensu passivo), audacius videtur formam aN ut linguae indoli adversantem reiicere; alii formam infinitivi ciperet superbiam, Deus illam horrendis cruciatibus coercere ac punire statuerat; ita v. 16. 47 ex hebr. : et si attollitur (cf. Vav. Calm.), tamquam leo me venaberis (cf. Mar. Malv. NV. Calm.) et iterato mirum te ostendes contra me (i. e. miris. ac portentosis modis me cruciabis, unde optime vulg. : mirabiliter me crucias); renovabis testes tuos (i. e. plagas, 16, 8 cf. Malv. Mar. Calm.) in me et augebis iram tuam contra me et vicissitudines et exercitus contra me (i. e. copiae aliae aliis succedentes continuo me oppugnant, Malv., a malis in mala revolvor. Mar.). Notatu digna est vet. lat. : « capior sicut leo ad occisionem; iterum autem commutatus saevissime crucias me, restauras (apud Aug. instaurans)in me tormenta mea; ira magna usus es in me et importasti mihi tentationes ». Deus persequens ac puniens leoni comparatur, uti Osee 5, 14; 13, 1 et similiter Is. 38, 13. Ier. 25, 38; et ipsa leonis similitudo ex re et usu frequenti s. literarum non tam ad oppressum vel opprimendum quam ad opprimentem refertur ', quare lectio /eaena codicum quorundam vulg. (cf. Luc. Brug. Mar. Pin.) videtur praeferenda, uti Chald. et recentiorum communis fert interpretatio contra. LXX et veteres interpretes. Hune sensum vv. 13-11, qui ex textu hebr. immediate fluit, esse omnino praeferendum interpretationi vulg., iam vidit et fassus est Pin. qui scribit ad v. 13: « illud multo congruentius contextui totius orationis, ut agat de celatis et in corde conceptis dissimulatisque inimicitiis cum Iobo et nune iam tum acerbis suppliciis manifestatis et proditis ». Insuper notat, verbum jas nunquam ad benevolentiae aut amoris dissimulationem accommodari, non raro vero ad inimicilias et insidias occultas referri. Sensus autem vulg. hie fere esse videtur, ut latini interpretes communiter exponunt :
10:13
v. 13 « kcet haec celes in corde tuo, tamen scio, quia universorum memineris »; — i. e. nune quidem E illa jf praestita sunt abscondita et wa rum inflictione quasi operta, videris enim esse iratus in me ; attamen spero et confido tuo in omnes amore ;
10:14
v. 14 «s? peccavi et ad horam pepercisti mihi, cur ab iniquitate mea mundum me esse non pateris »? — i. e. si in vita anteacta peccavi et tu distulisti me punire usque ad hane horam et cum longanimitate me suslinuisli, iam me munda penitus et absolve, cum adeo te deprecor, vel cur non simul talem mihi ostendis longanimitatem et gratiam, ut penitus auferas et condones iniquitatem meam? Sed pergit
10:15
v. 15 « et si impius fuero, vae mihiest ; et si iustus, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria» ; — i. e. sive impius sum, sive pius, iram tuam non effugiam, non iam licet mihi laeto caput attollere, quia tibi visum est me afflictione et miseria saturare;
10:16
v. 46 « et propter superbiam quasi leaenam capies me, reversusque mirabiliter me cructas »; — à. e. tibi placet me quasi bestiam ferocem et nocentem insectari et ut hominem superbum, crudelem et rapacem exagitare, iterum iterumque me mirabiliter cruciare ; ita continuo testes tuos, testes irae tuae et vindictae in me, plagas scil. in diem novas in me immittis. Ita
10:17
v. 47 « ?nstauras testes tuos contra me et multiplicas iram tuam adversum me et poenae militant in me » ; — Dei testes alii parum apte de daemonibus vel tribus Iobi amicis intelligunt (cf. exp. in. Thom. Vav. Cord.). Interpres vulg. verba illa quae sensum mutant licet et ad horam de suo addidit, cum nullus textus, nulla versio antiqua talia prodat verbum autem vov: sensu bono accepit, sed usurpatur, uti similiter supra 1, 12 «v5 ve
10:18
v. 18 « Quare de vulva eduxisti me, qui utinam consumptus essem, ne oculus me videret!
Cum igitur Iobus occulto Dei iudicio se cernat impeti et continua malorum serie opprimi, mirum non est, eum denuo vitam exsecrari et mortis, utpote quietis, desiderio tangi. Quia aenigma illud v. 8 et 9 expressum et in subseq. latius propositum non assequitur, gemebundus Deum compellat
10:19
v. 19 fuissem quasi non essem, de utero translatus ad tumulum ; » — cf. 3, A4. 16 !. Dolentis est repetitis vicibus eandem proferre et in omnem partem summopere desiderat, delectatione quadam mortis conditionem sibi depingit. Dein dolorum acerbitate pressus subito iterum Deo supplices tendit manus, ut illos mitiget, rationemque qua Deum flectat, depromit ex vitae mox finiendae brevitate. Ita
10:20
v. 20 « numquid non paucitas dierum meorum finietur brevi? dimitte ergo me, ut plangam paululum dolorem meum »!—vulg. hic verbis abundat ; nervosius, efficacius hebr. nonne pauci dies mei? Dein pergit instanter rogans : cessa, averte a me 1. Vulg. inserendo utinam sensum clariorem reddit; in hebr. habetur tempus imperf. (i. e. desiste a me) et refrigerer. paululum ! * precatur, ut avertat Deus manum qua eum affligit, vel faciem oculosve vel cor, quibus ad eum cruciandum quasi attendit .? Aliam Iobus rationem subiungit ex ipsa limbi conditione petitam, est scil. migraturus in regionem tristem, in qua miserentis Dei opem iam non experiri poterit et ex qua in terram hanc, scenam scil. gratiae Dei et benignitatis nullus est reditus. Quare
10:21
v. 21 « antequam vadam et non revertar, ad. terram tenebrosam et opertam mortis caligine ; v.22 ferram museriae et tenebrarum, ubi umbra mortis et nullus ordo, sed sempiternus horror inhabitat ; » — vulg. sensum textus praeclare reddit; ceteroquin Aeór. ad verbum ita habet: in terram caliginis et umbrae mortis, terram tenebrarum quasi caliginis umbrae mortis (i. e. cuius tenebrae densissimae sunt instar lethalis caliginis Cod.) e£ non ordines (sunt ibi) et splendet sicut caligo ?. Verborum cumulo quam maxime horrorem et tenebras depingere studet, quo eius postulatio efficacior evadat. Sed quid illa regione intelligit? Certe non sufficit cum Vav. poeticam tantum et tragicam mortis et sepulchri descriptionem agnoscere (sim. Lyranus, Men. Mar.) sed dicendum cum Phil. : « quod terram inferorum descripserit, nulli dubium est », neque tamen cum ipso et S. Aug. S. Greg. Ol. Caiet. Pin. Sanct. Cord. regio aeternarum poenarum intelligi potest, quia hanc certe Tobus non pro se exspectat ; quare generatim Hades (Did.), Scheol, exponi debet, vel, uti S. Thom. ait: « describitinfernum communiter et quantum ad bonos et quantum ad malos ». Et recte limbum (Malv.) terram caliginis vocat, cum vita utilis, proficua, Dei favores novos in dies recipiens ibi iam non luceat (cf. quae annotavi ad Is. 38, 14 et 18) ; ibi enim revera ingruit nox, in qua 2. Haec enim omnia ex usu loquendi facile ad verbum MYW supplentur (cf. Ros. Del.); alii exercitus ex v. 17 subintelligunt (cf. Maiv. V);alii virgam ex 9, 34, quae virga tamen longius repeti videtur. Quod vulg. praebet ut plangam paululum dolorem meum non est ita aptum ad sensum, uti hebr. e£ respirem tantisper (cf. Pin. Vav. Cord. Mar. Malv. Calm. et supra 9, 21), quocum LXX et vet. lat. « patere me, ut requiescam pusillum » et Syr. et Chald. consentiunt. , S. Hier. exprimit in versione sua Kethib 57r, idque (uti accentus quoque indicant) ad membrum antecedens refert; Chald. legisse videtur adi. on, habet enim « nonne veloces sunt dies mei et deficientes »; Syrus potius qom vertere videtur, cum habeat « pauci sunt dies vitae meae, desiste a me et quiescam et respirabo paululum ». Idem LXX 3, o9x óXiyoz 2otiv ó z06voc xo9 Biou pov; Qeri L371 commendatur phrasi simili 7, 16, et maiore emphasi, quae in parvis illis incisis et in concitata oratione cernitur. 3. Cf. Malv. et partim Cod. Mar. — VƏN i.e. terra splendet sicut caligo, uti supplent nemo operari potest, ibi nulla est, cum promiscue omnes ibi colligantur, distinctio ordinum, dignitatum, statuum (of. 3, 17 "e 19; ita Mar. Malv.), vel potius, tenebris cum omnia operta sint, nihil ordinis et dispositionis iueundae cernitur ; hoc fere innuit O/., hoc LXX et vet. lat. dicere videntur: « ubi non est lux, nec est videre vitam hominum ». Demum omnia complectens non sine acerba quadam ironia concludit dicens unam lucem ibi esse ipsam caliginem ! ; vulg. liberius: sempiternus horror inhabitat. III. DISCEPTATIO CUM SOPHAR. Cap. 11-14. Arg. — Ceteris vehementius Sophar contra Iobum decertat eum loquacitatis et animi insolentis arguens, quia suam coram Deo innocenliam asseruisset, cum tamen Deus mitius cum ipso agat quam delietorum gravitas mereatur (v. 1-6). Quod ut verum esse probet, Dei sapientiam iuscrutabilem, immensam proponit, cui aequalis praesto potentia sit; huic autern neminem sese opponere affirmat, nisi qui sit bruti instar stolidus (v. 1-12). Quod si vero Iobus resipiscat, summam ei pollicetur felicitatem, quam multis exaggerat et impiorum sorte breviter proposita illustriorem reddit (v. 13-20). Quam maxime Sophar offenditur eo, quod Iobus innocentem se dixerit; quare amicorum accusationem longe superans, eum minores poenas quam meritus sit dare contendit, qua acerba criminatione Iobi animus magis magisque irritetur oportet. Hae in re disceptationis quidam progressus psychologicus facile deprehenditur. Ceterum in asserenda Dei sapientia et potentia idem agit, quod Baldad pro Dei iustitia praesüterat (8, 1-1); spem autem resipiscenti ostendit simili modo quo ceteri interlocutores (8, 20-22; 5, 17-21).
10:9
… Il Vecchio Testamento distingue nell'uomo due elementi quasi costitutivi: l'uno materiale, l'altro superiore (spirituale); così p. es. Gen. 2, 7; Iob 10, 9-12; Eccle. 12, 7. L'elemento materiale viene chiamato 'āphār (polvere, terra) o bāšār (carne); per designare l'elemento superiore vi sono parecchi nomi, particolarmente rūah (generalmente …
10:12
… L'opposto della c., o materia animata (σάρξ) racchiudente la ψυχή, era l'invisibile dinamismo dell'uomo detto « s. » (πνεῦμα; I Cor. 5, 5); la « c. fragile » resiste allo « s. » pronto (Mt. 26, 41; Mc. 14, 38) in cui Dio o lo S. di Dio (Sap. 1, 6-7; Iob 10, 12; Proc. 8, 31) opera con misteriosa efficacia (Io. 3, 6-8; 6, 64). Il dualismo s.-c. …
10:20
1. Errori. - Secondo l'antica concezione giudaica tutti i morti, Ebrei e pagani, buoni e cattivi scendono nello Ie'di e vi conducono una vita dimezzata, «ombratile», immersi nel silenzio, nel buio, nell'inazione completa, quasi presi da profondo sopore (cf. Iob. 10, 20-22; Eccle. 9, 10). Questa concezione influì fortemente su alcuni scrittori cristiani, fin dall'inizio. …
Si spiega così la vita inerte (Eccle. 9, 5 sg. 10), assimilata al sonno (Iob 10, 20 sgg.; 17, 16; 20, 11 ecc.), nelle tenebre (Ps. 49, 20; 88, 7, 13; ecc.), delle anime nello šē'ōl; dove non possono lodare Jahweh (Ps. 6, 6; 115, 17; Is. 38, 18); ed il loro nome …
10:21
… Nelle profondità della terra si trova lo śē'ōl (Iob 10, 21 sgg.; cf. l'accadico arallil) destinato alla dimora delle anime trapassate, che si presentano come ombre, rēphōl'm (Ps. 88, 11). In alto la volta celeste solida (« firmamentum ») ha il …
… Questa interpretazione è confermata da Gen. 37, 35; Num. 16, 30; Deut. 32, 22; Iob. 10, 21-22; Ps. 85, 13; Prov. 15, 24;
… La prospettiva della morte, sepolcro, f. universale, angosciava Giobbe: benché la f. sia un riposo (« sonno ») a confronto delle agitazioni terrestri e abolisca le disuguaglianze sociali (Iob. 3, 13-26), chi cade in quel luogo di tenebre (ibid. 10, 21 sg.) non ne ritorna, « resterà coricato e non si alzerà, non si sveglierà dal suo sonno » (ibid. 14, 7-22). Questo pessimismo è di ordine morale; coincide con la fede, riaffermata poi …
10:22
… Satana seguita ad esercitare fra di essi una dominazione reale (Mt. 9, 34; Lc. 11, 15), di conduttore più che di capo, giacché non si può parlare di gerarchia e di subordinazione propriamente detta in un luogo che la fede comune giustamente considera come regno del disordine (cf. Job 10, 22).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.