Iob approueth that no man auouching his owne iustice before God is iustified. 22. Teacheth that affliction of the innocent standeth wel with Gods iustice, wisdom, and powre.
1And Job answered, and said:Giobbe rispose, e disse:AND Iob answering, said:Et respondens Job, ait: 2Indeed I know it is so, and that man cannot be justified, compared with God.Veramente io so, che così va la bisogna, e che l'uomo paragonato con Dio non ha più giustizia.In deede I know it is so, & that man can not be iustified compared with God.Vere scio quod ita sit, / et quod non justificetur homo compositus Deo. 3If he will contend with him, he cannot answer him one for a thousand.Se ci vorrà venire a contesa con lui non potrà rendergli conto d'una cosa ogni mille.If he wil contend with him, he can not answer him one for a thousand.Si voluerit contendere cum eo, / non poterit ei respondere unum pro mille. 4He is wise in heart, and mighty in strength: who hath resisted him, and hath had peace?Egli il saggio di mente, il forte in possanza; chi mai a lui contradisse, e potè aver pace?He is wise of hart, and strong of force: who hath resisted him, & hath had peace?Sapiens corde est, et fortis robore: / quis restitit ei, et pacem habuit ? 5Who hath removed mountains, and they whom he overthrew in his wrath, knew it not.Egli trasporta le montagne, ed elle non se v'avveggono quand'ei nel suo furore le spiana.He that transported mountaynes, and they whom he subuerted in his surie, knew not.Qui transtulit montes, et nescierunt / hi quos subvertit in furore suo. 6Who shaketh the earth out of her place, and the pillars thereof tremble.Egli dal suo sito scuote la terra, e le sue fondamenta sono sommosse.He that remoueth the earth out of her place, and the pillers therof are shaken.Qui commovet terram de loco suo, / et columnæ ejus concutiuntur. 7Who commandeth the sun, and it riseth not: and shutteth up the stars, as it were, under a seal:Egli comanda al sole, e non nasce, e le stelle tiene egli chiuse come sotto sigillo.He that commandeth the sunne, & it riseth not: and shutteth vp the staires as it were vnder a seale:Qui præcipit soli, et non oritur, / et stellas claudit quasi sub signaculo. 8Who alone spreadeth out the heavens, and walketh upon the waves of the sea,Egli solo distese i cicli, e cammina sui flutti del mare.He that alone spreadeth the heauens, and goeth vpon the waues of the sea.Qui extendit cælos solus, / et graditur super fluctus maris. 9Who maketh Arcturus, and Orion, and Hyades, and the inner parts of the south.Egli creò e Arturo, e Orione, e le Hiadi, e le ascose parti del mezzodì.He that maketh Arcturus, and Orion, and Hyades, and the inner partes of the south.Qui facit Arcturum et Oriona, / et Hyadas et interiora austri.
10Who doth things great and incomprehensible, and wonderful, of which there is no number.Egli fa cose grandi, e incomprensibili, e miracolose, che non possono numerarsi.He that doth great thinges, and incomprehensible, and meruelous of the which there is no number.Qui facit magna, et incomprehensibilia, / et mirabilia, quorum non est numerus. 11If he come to me, I shall not see him: if he depart, I shall not understand.S'ei viene a me io noi veggo, e s'egli si parte io non me n'accorgo.If he come to me, I shal not see him: if he depart, I shal not vnderstand.Si venerit ad me, non videbo eum; / si abierit, non intelligam. 12If he examine on a sudden, who shall answer him? or who can say: Why dost thou so?Se egli repentinamente vuoi far disamina, chi rispondere a lui potrà? ovvero chi potrà dirgli: Perché fai così?If sodenly he aske, who shal answer him? or who can say: Why doest thou so?Si repente interroget, quis respondebit ei ? / vel quis dicere potest: Cur ita facis ? 13God, whose wrath no man can resist, and under whom they stoop that bear up the world.Egli è Dio, e all'ira di lui nessun può resistere, e sotto di lui si incurvano quei, che reggono il mondo.God whose wrath no man can resist, and vnder whom they stoope that carie the world.Deus, cujus iræ nemo resistere potest, / et sub quo curvantur qui portant orbem. 14What am I then, that I should answer him, and have words with him?Son io qualche cosa di grande, che possa rispondere a lui, e stare a tu per tu con lui?How great am I then, that I may answer him, and speake in my wordes with him?Quantus ergo sum ego, ut respondeam ei, / et loquar verbis meis cum eo ? 15I, who although I should have any just thing, would not answer, but would make supplication to my judge.Io che sebbene avessi qualche ragione non risponderò, ma implorerò la clemenza del mio Giudice.Who although I haue anie iust thing, wil not answer, but wil besech my iudgequi etiam si habuero quippiam justum, non respondebo: / sed meum judicem deprecabor. 16And if he should hear me when I call, I should not believe that he had heard my voice.E quando esaudisse egli le mie suppliche, non crederò che egli abbia avuto riguardo alle mie voci.And when he shal heare me inuocating, I doe not beleue that he hath heard my voice For in a hurlewinde shal he breake me,Et cum invocantem exaudierit me, / non credo quod audierit vocem meam. 17For he shall crush me in a whirlwind, and multiply my wounds even without cause.Perocché egli mi ruoterà in un turbine, e moltiplicherà le mie piaghe anche senza cagione.and shal multiplie my woundes yea without cause.In turbine enim conteret me, / et multiplicabit vulnera mea, etiam sine causa.
18He alloweth not my spirit to rest, and he filleth me with bitterness.Ei non lascia riposo alcuno al mio spirito, e mi inebria di amarezze.He graunteth not my spirit to rest, and he filleth me with bitternesse.Non concedit requiescere spiritum meum, / et implet me amaritudinibus. 19If strength be demanded, he is most strong: if equity of judgment, no man dare bear witness for me.Se si ricorre alla possanza, egli è potentissimo, se all'equità nel giudicare, nissuno ardisce di rendere testimonianza in favor mio.If strength be demaunded, he is most strong: if equitie of iudgement, not man dare geue testimonie for me.Si fortitudo quæritur, robustissimus est; / si æquitas judicii, nemo audet pro me testimonium dicere. 20If I would justify myself, my own mouth shall condemn me: if I would shew myself innocent, he shall prove me wicked.Se io vorrò giustificarmi, mi condannerà la mia propria bocca, se io mi dimostrerò innocente egli mi convincerà di reato.If I wil iustifie my self, mine owne mouth shal condemne me, if I wil shew my self innocent, he shal proue me wicked.Si justificare me voluero, os meum condemnabit me; / si innocentem ostendero, pravum me comprobabit. 21Although I should be simple, even this my soul shall be ignorant of, and I shall be weary of my life.Quand'anche io fossi perfetto, questo stesso sarà ignoto all'anima mia, e mi sarà noiosa la vita.Although I shal be simple, the self same shal my soul be ignorant of, and I shal be wearie of my life.Etiam si simplex fuero, hoc ipsum ignorabit anima mea, / et tædebit me vitæ meæ. 22One thing there is that I have spoken, both the innocent and the wicked he consumeth.Questa sola cosa ho detto io: Egli consuma e l'innocente, e l'iniquo.One thing there is that I haue spoken, both the innocent and the impious he consumeth.Unum est quod locutus sum: / et innocentem et impium ipse consumit. 23If he scourge, let him kill at once, and not laugh at the pains of the innocent.Se egli flagella, uccida a un tratto, e non rida delle pene degli innocenti.If he scourge, let him kil at once, and not laugh at the paynes of innocentes.Si flagellat, occidat semel, / et non de pœnis innocentum rideat. 24The earth is given into the hand of the wicked, he covereth the face of the judges thereof: and if it be not he, who is it then?La terra è data in balìa dell'empio, il quale mette una benda agli occhi de' giudici di essa. E se egli noi fa, chi è adunque, che lo faccia?This earth is geuen into the handes of the impious, he couereth the face of the iudges therof: and if it be not he, who is it then?Terra data est in manus impii; / vultum judicum ejus operit. / Quod si non ille est, quis ergo est ?
25My days have been swifter than a post: they have fled away and have not seen good.I giorni miei sono stati più veloci di uom corridore; sono fuggiti, e nulla hanno veduto di bene.My dayes haue bene swifter then a poste: they haue fled and haue not sene good.Dies mei velociores fuerunt cursore; / fugerunt, et non viderunt bonum. 26They have passed by as ships carrying fruits, as an eagle flying to the prey.Sono passati di fuga come nave carica di pomi, come aquila, che vola alla preda.They haue passed by as shippes carying fruites, as an eagle flying to meate,Pertransierunt quasi naves poma portantes; / sicut aquila volans ad escam. 27If I say: I will not speak so: I change my face, and am tormented with sorrow.Allorché io dico: Non parlerò più così; si altera la mia faccia, e mi strazia il dolore.When I shal say: I wil not speake so, I change my face, and am tormented with sorow.Cum dixero: Nequaquam ita loquar: / commuto faciem meam, et dolore torqueor. 28I feared all my works, knowing that thou didst not spare the offender.Io temeva di tutte le mie azioni, sapendo, che non mi avresti perdonato se io peccava.I feared al my workes, knowing that thou didst not spare the offender.Verebar omnia opera mea, / sciens quod non parceres delinquenti. 29But if so also I am wicked, why have I laboured in vain?Ma se anche così facendo io son empio, perché mi son io travagliato inutilmente?But if so also I am impious, why haue I laboured in vayne?Si autem et sic impius sum, / quare frustra laboravi ? 30If I be washed, as it were, with snow waters, and my hands shall shine ever so clean:Quand'io fossi lavato con acqua di neve, e le mani mie luccicassero per mondezza,If I be washed as it were with snow waters, and my handes shal shine as most cleane:Si lotus fuero quasi aquis nivis, / et fulserint velut mundissimæ manus meæ, 31Yet thou shalt plunge me in filth, and my garments shall abhor me.Nulladimeno mi immergerai nella lordura, e avranno di me orrore le stesse: mie vesti.Yet shal thou dippe me in filth, and my garmentes shal abhorre me.tamen sordibus intinges me, / et abominabuntur me vestimenta mea. 32For I shall not answer a man that is like myself: nor one that may be heard with me equally in judgment.Perocché non avrò io a difendermi da un uomo simile a me, né da uno, che possa essere com'io convenuto in giudizio.For neither I wil answer a man that is like my self: nor that may be heard with me equally in iudgement.Neque enim viro qui similis mei est, respondebo; / nec qui mecum in judicio ex æquo possit audiri. 33There is none that may be able to reprove both, and to put his hand between both.Non v'ha chi possa entrar dì mezzo tra l'uno, e l'altro ad essere arbitro tra noi due.There is none that may be able to reproue both, and to put his hand betwen both.Non est qui utrumque valeat arguere, / et ponere manum suam in ambobus.
34Let him take his rod away from me, and let not his fear terrify me.Ritiri egli da me la sua verga, e non mi agghiadi co' suoi terrori.Let him take his rod from me, and let not his dread terrifie me.Auferat a me virgam suam, / et pavor ejus non me terreat. 35I will speak, and will not fear him: for I cannot answer while I am in fear.Parlerò, e nol temerò; perocché nel timore non poss'io dar risposta.I wil speake, and wil not feare him for I can not answer fearing.Loquar, et non timebo eum; / neque enim possum metuens respondere.
9:2
Haydock
God. Job answers both his friends, and with admirable humility acknowledges that in God's sight he is full of defects; but not of such a nature as to fall (Calmet) under the cognizance of man. I am not conscious to myself of anything; but....God is the judge, 1 Corinthians 4:4. (Haydock)
9:3
Haydock
Thousand. Psalm 142:2. "Woe even to the praise-worthy life of man, if God judge without mercy." (St. Augustine) (Haydock)
9:4
Resisted. Hebrew and Septuagint, "hardened himself against him."
9:5
Calmet
Removed, by earthquakes. (Pliny, [Natural History?] 2:83.) (Calmet)
Sir W. Hamilton
In Calabria, 5th February, etc., 1783, during the most destructive and dreadful earthquake, a level valley was removed entire about a mile, and a hill, with the trees still growing, was projected down a declivity half a mile, and another above four miles. (Sir W. Hamilton)
Haydock
Septuagint, "who makes the mountains grown old, and they know not who overturns them in his wrath." (Haydock)
Calmet
Kings and empires fall to ruin at his command. (Calmet)
9:6
Pillars. These are represented as fixed in the waters, Proverbs 8:29., and Psalm 27:16., etc.
9:7
Seal. So that they appear not. He alludes (Calmet) to masters confining their servants with seals, before locks were invented. (Macrob. 7:3.)
Calmet
From these noble effects of God's power, Job takes occasion to humble himself. (Calmet)
9:8
Heavens, like a tent, Psalm 103:2. These nations lived under tents; (Calmet) and beholding the magnificent one which God had spread over the heads of all, Job, in rapture, (Haydock) wonders that he should have created such a pavilion for his servants.
9:9
Challoner
Arcturus, etc. These are names of stars or constellations. In Hebrew, Hash, Cesil, and Cima. (Challoner)
Calmet
And chadre theman, (Haydock) the "bottom or seals of the south," which were to him invisible, being the Antarctic constellations. The ancients were acquainted only with these four, (Homer; Virgil, Aeneid iii., etc.) which denoted the four quarters and seasons. (Calmet)
Calmet
Ash, Arcturus, "the bear's tail," near the north pole, (Haydock) rules in autumn, when the year begins (Calmet) in Arabia. Cesil, (Haydock) or Orion, on the west, styled by astronomers "the heart of the scorpion," rises about the autumnal equinox, and presides over winter; (Calmet) and Cima, (Haydock) the Hyades, or the seven "rainy" stars, do over spring, the "pleasing" season, as Cima denotes, (chap. 38:31.) when navigation commences. "The seals of the south," designate summer. (Calmet)
Calmet
We must not, however, imagine that Job countenances poetical fables; (St. Jerome in Amos 5:8.) or that he called the constellations by these names, Arcturus, etc. (Calmet)
Haydock
Hebrew, "who makes the fire, the spirit, and the light," Cima, Job 38:31. (Haydock)
Parkhurst
The creation of these seems grander than the making of any constellation, and all the stars had been asserted to be the work of God, ver. 7. What connection is there between the names assigned by the Rabbins and the Hebrew terms? R. Abraham observes that the last is "a northern star, causing heat, and producing fruit." (Parkhurst)
The Arabs were convinced of the influence of the stars; (chap. 38:31.) and living under a sky generally without clouds, could easily observe them. (Roger. 2:2., and 15.)
Calmet
Sanchez asserts, that the peasants in Spain can point out the stars by name. (Calmet)
Haydock
Inner. Protestants, "the chambers." They agree with the Vulgate in the other names. Septuagint, "who makes the Pleiads, and Hesper, and Arcturus, and the store-rooms of the south?["] (Haydock)
They are styled inner with respect to us, who cannot see them.
9:11
Calmet
Understand, as he is a spirit; (Menochius) and not that God is changeable, but his works and judgments are above our comprehension, and we are always liable to change. Hence the proud erroneously think themselves to be in favour; while the humble, on the contrary, keep at a distance, and still sue for pardon, when their sins have been forgiven, Luke 18:13., and Ecclesiasticus 2:1. (Calmet)
9:13
Haydock
God. Protestants, "If God will not withdraw his anger, the proud helpers do stoop under him." Septuagint, "For he is not turned aside by wrath;" (or Roman edition) "God, whose anger cannot be averted," (Haydock) unless we repent: (Calmet) "under him the whales below heaven bend." (Haydock)
Haydock
Perhaps they may have had some notions, like the Rabbins, respecting Leviathan; and St. Jerome may have alluded to the fable of the giants placed under mountains; (Virgil, Aeneid iii., and ix.; Calmet) or to Atalas propping the skies. (Haydock)
9:14
Haydock
What? Hebrew, "Much less shall I answer him, choosing even my words with him." (Haydock)
Calmet
This is the conclusion from the display of God's power. (Calmet)
Haydock
No eloquence will persuade him. (Haydock)
Haydock
Though not conscious of any sin, Job will not justify himself (1 Corinthians iv.; Worthington) before God. (Haydock)
9:16
Calmet
Voice. So much am I beneath his notice. How unjust were the aspersions of Job's friends, who accused him of presumption and blasphemy! (Calmet)
Calmet
No one ever spoke with greater humility (Haydock) and respect of God's absolute dominion. (Calmet)
Menochius
He will attribute nothing to his own prayers, as he is still in the dark. (Menochius)
9:17
Challoner
Without cause. That is, without my knowing the cause; or without any crime of mine. (Challoner)
Pope
To argue from my afflictions, that I am a criminal, is unjust, Job 2:3. "Notions mistaken, reasonings ill apply'd, And sophisms that conclude on either side." (Pope, Pleasures, etc.)
9:19
Equity. Hebrew, "if judgment, who will appoint me a time," (Haydock) or "set me before him," and undertake my defence? Who will dare to sit as judge between us?
9:20
Calmet
Condemn me, as this conduct would appear presumptuous. (Calmet)
Olymp
Septuagint, "if I be just, my mouth will utter impiety," (Haydock) in declaring it. (Olymp.)
9:21
Menochius
Life, under this uncertainty and affliction. (Menochius)
9:22
Haydock
Consumeth. Ecclesiastes 9:2. (Haydock)
Worthington
This principle is incontrovertible. (Worthington)
Menochius
I do not retract it. (Menochius)
The misery inflicted on the just, is not contrary to the goodness of the Almighty. Job perfectly discovered this truth, which puzzled his enlightened friends, and most of those who lived before Christ; (Psalm 72:2., and Jeremias 12:1.; Calmet) and even Job himself was not fully convinced of the motives of the Providence, till God had explained them. (Houbigant) (Chap. 42.)
9:23
Menochius
Innocent. Having expressed his sentiments clearly, now he mentions what he could desire under the pressure of misery. (Menochius)
Calmet
Seeing the danger of falling, to which he was exposed, he begged to be delivered by death. We are taught by our Saviour to pray, Lead us not into temptation, Matthew 6:13. God does not laugh at our sufferings, but he acts like a surgeon, and cuts without minding our complaints. Ridere Dei est humanae nolle afflictioni misereri. (St. Gregory) (Calmet)
Haydock
Hebrew, "If the scourge slay suddenly, he will laugh at the trial of the innocent." (Protestants) (Haydock)
9:24
Wicked one, (Haydock) the devil, (Menochius) or any impious person who enjoys prosperity. He, (Calmet) or even God permissively, covered the face, (Haydock) by bribes; so that judges pass sentence unjustly.
Calmet
Then. If it be not the devil, (Menochius) or God. (Calmet)
9:25
Good, of late. Hebrew, "they see no good."
9:26
Menochius
Carrying. Hebrew literally, "of desire," belonging to one person, or full of goods, which he desires to carry quickly to market. (Menochius)
Haydock
Chaldean agrees with us. But most interpreters vary. Pagnin retains the original, ebe; (Haydock) supposing the river Abeh, or Avah, is meant. It certainly implies expedition; "they have hastened like (Calmet) the eagle to its prey." Septuagint, "Is there any trace of ships, or of an eagle flying in quest of food?" (Haydock)
9:27
Calmet
Sorrow. I cannot entirely repress it. (Calmet)
Menochius
The more I strive, (Haydock) the greater is my pain. (Menochius)
9:28
Works. Hebrew, "sorrows." I dread their increase, and fear impatience. Even in the midst of prosperity, Job offered sacrifice, lest the sins of his children should be laid to his charge.
9:29
Calmet
Vain. Why have I endeavoured to repress my grief in silence? God does not forbid us to complain, but only to murmur. (Calmet)
Haydock
Septuagint, "Since I am wicked, why did I not die?" (Haydock)
St. Chrysostom
Should a wretch be even suffered to live? (St. Chrysostom)
9:30
Petronius
Snow. Nitre brings off the dirt better. Chaldean, "soap." Hebrew bor, is supposed by many to be the Borith of Jeremias 2:22. Snow-water was also used through delicacy in summer. (Petronius; Sat.)
9:31
Calmet
Abhor me. This striking expression intimates something extremely filthy. God will make his servants discern many stains, even when they have aimed at the greatest purity. (Calmet)
9:33
There. Septuagint, "O that an umpire, (or mediator) were between us, and one arguing and giving ear in the midst of both!"
9:35
Haydock
Fear him. Septuagint, "and I shall not fear, but speak. For I am not conscious to myself of injustice." (Haydock)
Calmet
The dread of incurring God's displeasure makes me prefer to be silent; and if I had no other reason, this fear would suffice, as I should not be master of myself under such anxiety and pain. (Calmet)
Haydock
If my sufferings were at an end, I should take courage, and speak in my own defence, (Menochius) in answer to my false friends. (Haydock)
9:9
Arcturus, etc.... These are names of stars or constellations. In Hebrew, Ash, Cesil, and Cimah. See note chap. 38, ver. 31.
9:17
Without cause.... That is, without my knowing the cause: or without any crime of mine.
9:1
Iob here granteth that which was truly said by his aduersarie, & sheweth how he did wrong apli• true doctrin against him, and so stil defendeth his owne in nocencie, and iust quarel
9:13
Angeles moue the spheres of heauen.
9:15
Euen so S. Paul, though he was not guiltie in conscience of anie crime, yet he would not therin iustifie himself. 1. Cor. 4.
9:22
This is an assured true assertion, that God afflicteth both good & euil nn this life.
9:28
Feare on mans part, and hope in God, do wel consist together. So both presumption and desperation are auoided.
9:2
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.14
But let us see what Job has to say of himself, after God’s great testimony of his righteousness. “I know of a truth,” he says, “that it is so: for how shall a mortal man be just before the Lord? For if He should enter into judgment with him, he would not be able to obey Him.”
9:3
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 1.5
… or to whom shall I cry but to Thee? Cleanse me from my secret sins, O Lord, and keep Thy servant from those of other men. I believe, and therefore do I speak; Lord, Thou knowest. Have I not confessed my transgressions unto Thee, O my God; and Thou hast put away the iniquity of my heart? I do not contend in judgment with Thee,
9:7
sant'Ippolito † 235 d.C. The Refutation of All Heresies 5.9
… which, ever in motion, and presenting the colour of water, whirls things on that are stationary, restrains things tremulous, sets things free as they proceed, lightens things as they abide, removes things on the increase, a faithful steward of the track of the breezes, enjoying the things disgorged from the twelve eyes of the law, (and) manifesting a seal
9:8
san Basilio † 379 d.C. The Letters 8.3
… for every man is short-lived and mortal. So we understand these words to be said of the nature, “who alone hath immortality” and “to God only wise,” and “none is good save one, that is God,” for here “one” means the same as alone. So also, “which alone spreadest out the heavens,”
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 11.23
… But clearest of all are the Psalmist’s words, He spake and they were made; He commanded, and they were created , as if the Father commanded and spake, and the Son made all things at the Father’s bidding. And this Job said mystically, Which alone spread out the heaven, and walketh upon the sea as on firm ground
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 13.9
… for we are met together, not now to make a speculative exposition of the Scriptures, but rather to be certified of the things which we already believe. Now thou hast received from me first the testimonies concerning the coming of Jesus; and concerning His walking on the sea, for it is written, Thy way is in the sea
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 5.2
30. To show indeed how plainly we must understand the expression “alone” of the Son (although we may never believe that He did anything without the knowledge of the Father), we have here also another passage, where it is written: “Which alone spreadeth out the heavens, and walketh as it were on a pavement over the sea.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 43
… There when the south wind blew, the water yielded so as to make them pass over on dry land, but here the miracle was greater. ( Ex. xiv. 21 .) For the sea retaining its proper nature so bare its Lord upon its surface, thus testifying to the Scripture which saith, “Who walketh upon the sea as upon a pavement.” (
9:9
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Letters on the Apollinarian Controversy 101
… They who argue thus do not know that such expressions are used by Synecdoche, declaring the whole by the part, as when Scripture says that the young ravens call upon God, to indicate the whole feathered race; or Pleiades, Hesperus, and Arcturus
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. Answer to Eunomius' Second Book 1
… And if any one say that the names given to the stars by God are different ones, unknown to human language, he wanders far away from the truth. For if there were other names of stars, Holy Scripture would not have made mention of those which are in common use among the Greeks, Esaias saying
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 2.10
… “So,” says he, “is also the resurrection of the dead”—the just will shine with the brightness of the sun, and those of the next rank will glow with the splendour of the moon, so that one will be a Lucifer, another an Arcturus, a third an Orion, another Mazzaroth, or some other of the stars whose names are hollowed in the book of Job.
9:10
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 10.4.8
… ‘great is he who doeth great things and things past finding out, glorious and marvelous things which cannot be numbered’;
9:15
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 2
ix. 15, 16 . If I were righteous, he would not hear me.
9:17
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Concerning Man’s Perfection in Righteousness 26
And when he says concerning the Lord, “For many bruises hath He inflicted upon me without a cause,”
9:19
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.14
… “I know of a truth,” he says, “that it is so: for how shall a mortal man be just before the Lord? For if He should enter into judgment with him, he would not be able to obey Him.” And shortly afterwards he asks: “Who shall resist His judgment? Even if I should seem righteous, my mouth will speak profanely.”
9:20
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 2.2
… or who will be sure that he is pure from sin?” And we are held guilty after the similitude of Adam’s transgression. Hence David says, “Behold, I was shapen in iniquity, and in sin did my mother conceive me.” And the blessed Job,
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 1.12
… “Would that a man stood with God in the judgment as a son of man stands with his fellow.” And again: “Oh that I had one to hear me! that the Almighty might hear my desire, and that the judge would himself write a book!” And again:
9:23
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 21.17
17. His acts of insolence towards the saint you all know in full detail. Often were the righteous given into the hands of the wicked, not that the latter might be honoured, but that the former might be tested: and though the wicked come, as it is written, to an awful death,
9:24
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 21.17
17. His acts of insolence towards the saint you all know in full detail. Often were the righteous given into the hands of the wicked,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 28.2
… That manifestation, however, they did not withstand, but “going backwards, they fell to the ground.” And yet, because He had come to suffer, they rose up, laid hold of Him, led Him away to the judge, and slew Him. But what was it they did? That which a certain scripture says: “The earth was delivered into the hands of the ungodly.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 37.3.12
… Here also, if thou wouldest have all the limbs of thy inner man made strong, remove the covering of the roof, and find thy way to the Lord. Hear what another Scripture, foreseeing our Lord’s future suffering at the hands of the ungodly, saith. What saith it? “The earth is given into the hands of the wicked.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 41.9
… for He saith in another Psalm, “I slept.” They raged and would slay Me; “I slept.” If I had not willed, I had not even slept. “I slept,” because “I have power to lay down My life, and I have power to take it again.” “I laid Me down and slept, and rose up again.” Rage then the Jews; be “the earth given into the hands of the wicked,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 69.4
… “Fixed” then “I am in the clay of the deep, and there is no substance.” What is this, “there is no substance”? Can it be that clay itself is not a substance? What is then, “fixed I am”? Can it be that Christ hath thus stuck? Or hath He stuck, and was not, as hath been said in the book of Job, “the earth delivered into the hands of the ungodly man”?
9:25
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. An Exhortation to Theodore After His Fall 2.3
Tell me, what is there stable in this world? Wealth which often does not last even to the evening? Or glory? Hear what a certain righteous man says: “My life is swifter than a runner.”
9:29
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 2
29–31 . If I wash myself with snow water, etc.
9:30
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.14
… “Who shall resist His judgment? Even if I should seem righteous, my mouth will speak profanely.” And again, further on, he says: “I know He will not leave me unpunished. But since I am ungodly, why have I not died? If I should wash myself with snow, and be purged with clean hands, thou hadst thoroughly stained me with filth.”
9:31
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Three Homilies Concerning the Power of Demons 3.6
… And my very raiment” saith he “abhorred me.”
9:33
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Dialogues. The “Eranistes” or “Polymorphus” of the Blessed Theodoretus, Bishop of Cyrus 2
… for how, if He had had nothing of our nature could He have mediated between us and God? But since as God He is joined with God as having the same substance, and as man with us, because from us He took the form of a servant, He is properly termed a mediator, uniting in Himself distinct qualities by the unity of natures of Godhead, I mean, and of manhood.
9:2
Beatus Job in superiore responsione, qua verbis Eliphaz responderat, unum praetermississe videbatur quod Eliphaz de Dei justitia proposuerat, cum dixerat: Numquid homo comparatione Dei justificabitur? quinimo quamvis quasi comparatione vel disputatione visus est ad Deum loqui, cum dixit: Numquid mare sum ego, aut cetus etc. et iterum: Usquequo non parcis mihi etc. quod Baldad Suhites replicans contra responsionem beati Job, a defensione divinae justitiae incepit, dicens: Numquid Deus supplantat judicium etc.: et in hoc idem sermonem terminavit cum dixit: Deus non projiciet simplicem etc. Et ideo beatus Job in hac responsione primo ostendit, se divinae justitiae contradicere nolle, nec contra Deum velle contendere, ut illi suspicabantur: et hoc est quod dicit: Respondens Job ait: Vere scio quod ita sit, scilicet quod Deus non supplantat judicium, et quod non projiciet simplicem, ut Baldad proposuit; et scio quod non justificetur homo comparatus Deo, idest comparatus ei; et hoc dicit respondens ei quod supra Eliphaz dixerat: Numquid homo comparatione Dei justificabitur? Et unde hoc sciat, consequenter ostendit ex quodam signo, cum enim aliquis comparatione alterius justus est, libere et secure potest cum eo contendere, quia per mutuam disceptationem justitia et veritas manifestatur.
9:3
Nulli autem homini tutum est cum Deo contendere; et ideo subdit: Si voluerit contendere cum eo, scilicet homo cum Deo, non poterit respondere ei, scilicet homo Deo, unum pro mille. Sciendum quidem est, quod major numerus, qui apud nos proprium nomen habeat, est millenarius: nam apud nos maiores numeri per replicationem inferiorum minorum nominantur, ut puta decem millia, centum millia; et hoc rationaliter accidit. Nam secundum quosdam antiquos, species numerorum usque ad decem protenduntur: postmodum enim priores numeri repetuntur quidem secundum denominationem majorem, quicquid sit secundum rei veritatem. Cubus autem ex denario consurgens millenarius est: decies enim decem decies mille sunt: millenarius ergo numerum apud nos pro quantocumque magis indeterminato numero sumpsit. Idem est ergo dicit quod non potest homo Deo respondere unum pro mille, ac si diceret, quod nulla determinata numeri mensura inveniri potest secundum quam divina justitia humanam excedat; cum haec sit finita, illa autem infinita.
9:4
Quod autem homo in contendendo nulla proportione possit ad Deum accedere, ostendit consequenter, cum dicit: Sapiens corde est, et fortis robore, scilicet Deus. Duplex enim est contentio: una qua contenditur disputando, et haec est per sapientiam; alia qua contenditur pugnando, et haec est per fortitudinem: in utroque autem excedit Deus, quia et fortitudine et sapientia omnem fortitudinem et sapientiam excedit. Et utrumque horum excessum ostendit consequenter: et primo excessum fortitudinis; quem quidem ostendere incipit quantum ad homines, cum dicit: Quis restitit ei, et pacem habuit? quasi dicat, nullus. Sciendum est siquidem, quod aliter homo obtinet pacem a potentiori, aliter a minus potente vel ab aeque potente: manifestum est enim, quod potentior a minus potente pacem acquirit contra eum pugnando: sicut cum rex potens contra aliquem rebellem in regno suo bellum movet, et victoriam obtinens, pacem regni reformant. Similiter etiam ab aequipotente, cum aliquis pacem obtinet pugnando: licet enim eum superare non possit, tamen assiduitate pugnae eum fatigat, ut ad pacem reducatur. Sed a magis potente nunquam aliquis pacem obtinet resistendo vel pugnando; sed se ei humiliter subdendo. Hoc est ergo evidens signum quod fortitudo Dei omnem humanam fortitudinem excedit, quia nullus cum eo pacem habere potest resistendo, sed solum humiliter ei obediendo: unde dicitur Isa. 26: «Servabis pacem, quia in te speravimus.» Sed impii, qui Deo resistunt, pacem habere non possunt, secundum quod dicit Isa.: «Non est pax impiis, dicit Dominus.» Et hoc est quod hic dicitur: Quis restitit ei, et pacem habuit?
Demum ostendit, quod fortitudo Dei omnem fortitudinem rerum naturalium excedit: et hoc quidem ostendit tam in corporibus superioribus quam inferioribus: in inferioribus hoc quidem ostendit ex hoc quod ea quae maxime videntur esse stabilita et firma in inferioribus corporibus pro sua voluntate movet. Inter corpora ergo magna, ad quae post hominem transitum facit, maxime videntur esse firma et stabilia montes, quorum stabilitati sanctorum stabilitas in Scripturis comparatur, secundum illud Psalm. 124: «Qui confidunt in Domino sicut mons Sion.» Et tamen montes Deus sua virtute movet; et hoc est quod subditur: Qui transtulit montes; quod quidem etsi miraculose divina virtute fieri possit, cum hoc videatur firmitate fidei repromissum, secundum illud Matth. 21: «Si habueritis fidem et non haesitaveritis, et si monti huic dixeritis: Tollere et jactare in mare; fiet:» et 1 Corinth. 15: «Si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam:» tamen congruentius videtur ut hoc ad naturalem cursum rerum referratur: hoc enim habet naturae ordo ut omne quod naturaliter generatur, etiam determinato tempore corrumpatur: unde, cum generatio montium sit naturalis, necesse est quod quandoque montes naturaliter destruantur. Et hanc quidem naturalem montium corruptionem translationem vocat, eo quod dissolutio montium et ruina, cum quadam translatione partium ejus accidit. Nec est irrationale, ea quae naturaliter contingunt, divinae virtuti attribui, cum natura agat propter finem; omne autem quod ad finem certum ordinatur, vel seipsum dirigit in finem, vel ab alio dirigente in finem ordinatur: necesse est ergo quod res naturalis, quae finis notitiam non habet, ut se in ipsum dirigere possit, ab aliquo superiore intelligente ordinetur in finem. Comparatur igitur tota naturae operatio ad intellectum dirigentem res naturales in finem, sicut comparatur motus sagittae ad sagittatorem: unde sicut motus sagittae convenienter sagittatori attribuitur, ita consequenter tota naturae operatio attribuitur naturae divinae: unde si per operationem naturae montes subruuntur, manifestum est quod a virtute divina montium stabilitas subruatur. Contingit autem quandoque apud homines quod aliquis rex sua virtute aliquam fortrem civitatem expugnet: quod quanto citius et insensibilior fit, tanto magis virtus regis demonstratur.
9:5
Hoc ergo quod montes transferuntur, maxime virtuti divinae attestatur, cum quasi subito et insensibiliter fiat; ita ut etiam ii qui circa montes habitant, per subversionem montis pereant, et cavere sibi non possint, cum hujus subversio praecognosci non possit; et hoc est quod subditur: Et nescierunt ii quos subvertit in furore suo; quasi dicat: Adeo subito Deus tantam rem operatur, quod etiam ii qui circa montes habitant praecognoscere non possunt: quod manifeste evidens fit, quia si praecognoscerent, sibi caverent ut non subverterentur. Addit autem: In furore suo, ad ostendendum quod Deus interdum naturales operationes moderatur secundum ordinem suae providentiae, prout necessarium est ad hominum peccata punienda: quibus quidam peccantibus metaphorice irasci dicitur, cum in eos vindictam exerceat, quae apud nos solet esse irae effectus.
9:6
Ex corporibus autem mixtis transit ad elementa: inter quae firmissimum et stabilissimum videtur esse terra, quae est immobilis, sicut centrum motus totius; et tamen quandoque secundum aliquas partes suas movetur naturaliter ex vapore incluso, ut Philosophi tradunt; et hoc est quod subditur: Qui commovet terram de loco suo; non quidem totaliter secundum totum, sed secundum aliquas partes ejus, quae habitantur, sicut in terrae motu accidit: in quo quidem motu etiam montes concutiuntur, qui sunt quasi columnae super terram fundatae: unde sequitur: Et columnae ejus concutiuntur. Possunt per columnas ad litteram intelligi columnae, et quaecumque alia aedificia, quae videntur terrae adhaerere, quae in terrae motu conquassantur; vel possunt intelligi per columnas, inferiores terrae partes et intimae: eo quod sicut domus stabilitas super columnas firmatur, ita stabilitas terrae ex centro procedit, ad quod omnes partes terrae naturaliter tendunt; et per consequens omnes inferiores partes terrae sunt superiorem partium sustentatrices, et quasi columnae; et sic cum terrae motus ex profundis partibus terrae procedat, videtur quasi ex concussione columnarum terrae causari. Hoc habito, ultimo ad corpora caelestia procedit idem ostendendo, scilicet quae etiam virtuti divinae cedunt. Considerandum est autem, quod sicut de natura terrae est immobilitas et quies, ita de natura caeli est quod semper moveatur. Sicut ergo virtus terrae ostenditur superari a virtute divina per motum qui in ea apparet, ita virtus caelestis corporis ostenditur a virtute divina superari per hoc quod motus ejus impeditur, per quem fit solis et aliorum siderum ortus et occasus.
9:7
Et ideo subdit: Qui praecipit soli, et non oritur: quod quidem non dicitur propter hoc quod ortus solis impedietur secundum rei veritatem, cum motus caeli continuus sit; sed quia secundum apparentiam alicubi oriri non videtur: puta, cum aer fuerit nubilosus instantum quod solis ortus habitantibus super terram in sola claritate apparere non possit: hujus autem nubilositas cum per operationem naturae fiat, convenienter divino praecepto attribuitur, a quo tota natura in sua operatione regulatur, sicut instrumentum ab agente, ut dictum est. Et quod sic intelligat solem oriri, scilicet inquantum solis ortus occultatur, maxime apparet ex hoc quod subditur: Et stellas claudit quasi sub signaculo; stellae enim quasi sub signaculo claudi videntur, cum nubibus caelum obtegitur, ne stellae inspici possint.
9:8
Postquam beatus Job ostendit robur divinae fortitudinis, hic incipit ostendere profunditatem divinae sapientiae; procedit autem contrario ordine nunc et prius: nam primo quidem incipit ab ostensione divinae fortitudinis in rebus humanis, et processit usque ad corpora caelestia; hic autem incipit a corporibus caelestibus, et procedit usque ad res humanas, quasi circumlucem faciens; et hoc rationabiliter: nam sapientia factoris ostenditur in hoc quod opera stabilia facit: et ideo in ostensione divinae sapientiae, incipit a creaturis magis stabilibus, utpote ab habentibus evidentius divinae sapientiae indicium. Robur autem alicujus fortitudinis ostenditur ex hoc quod potest aliqua a suo statu immutare: unde homines consueverunt examinare in elevatione vel projectione lapidum, prostratione hominum, et hujusmodi, fortitudinem suam: et propterea Job, cum ostendebat robur divinae fortitudinis, incipit ab iis in quibus manifestius apparet mutatio. Sic ergo ad ostendendum divinam sapientiam, a corporibus caelestibus incipit, dicens: Qui extendit caelos solus.
Scieundum autem est, quod sapientia Dei in tribus praecipue commendabilis apparet. Primo quidem in hoc quod aliqua magna suo intellectu et sapientia metiri potest: et quantum ad hoc dicit: Qui extendit caelos solus: in extensione enim caelorum magnitudo quantitatis eorum exprimitur. Sic igitur Deus solus extendisse caelos dicitur, inquantum ipse solus tantam quantitatem sua sapientia mensuratum caelis dare potuit. Secundo Dei sapientia commendabilis apparet in hoc quod variabiles et quasi in incertum fluctuantes, in certum ordinem reducit, et suae gubernationi subditas esse facit; et quantum ad hoc subdit: Et graditur super fluctus maris: fluctus enim maris inordinatissimi esse videntur, utpote qui a ventis variis hunc nunc illae circumferuntur; et tamen super eos Deus graditur, inquantum eos Deus suae gubernationi subdit.
9:9
Tertio Dei sapientia commendabilis apparet ex eo quod Deus multa condit secundum suae sapientiae rationem, quae mirabilia hominibus apparent, et eorum rationem investigare non possunt; et haec praecipue sunt quae in situ et dispositione stellarum apparent; quae tamen a Deo sapientissime et rationaliter sunt instituta: et haec quidem enumerat incipiens a polo septentrionali, et procedens usque ad polum meridionale: unde dicit: Qui facit Arcturum. Arcturus quidem est quaedam constellatio in caelo, quae vocatur Ursa maior, et habet septem stellas claras, quae nunquam nobis occidunt, sed semper circummeunt polum septentrionalem. Sequitur: Et Orion. Orion est quaedam constellatio multum evidens in caelo propter sui magnitudinem, et claritatem stellarum, quae dicuntur esse in Tauro et Gemini. Sequitur: Et Hyadas, quae sunt quaedam stellae in pectore Tauri, ut dicitur, existentes, et sunt etiam multum notabiles visu. Sequitur: Et interiora Austri. Ubi considerandum est, quod iis qui sub aequinoctiali habitant, si tamen aliqui ibi habitant, uterque polus conspicuus est, cum orizon eorum ad rectos angulos aequinoctialem secat; et sic oportet quod transeat per utrumque polum aequinoctialem: unde uterque polus redditur conspicuus habitantibus sub aequinoctiali, ut dictum est; recedentibus autem ab aequinoctiali, et accedentibus versus polum septentrionalem, elevatur super orizontem polus septentrionalis, et deprimetur polus australis secundum modum elongationis ab aequinoctiali: unde nobis, qui in parte septentrionali sumus, polus australis nunquam potest esse conspicuus: et similiter stellae ei vicinae, occultae sunt nobis secundum quantitatem qua elongantur ab aequinoctiali; et haec dicuntur hic interiora Austri, quia sunt nobis occulta, quasi sub orizonte abscondita et depressa.
9:10
Et ne aliquis credat quod in praedictis solum divina sapientia manifestetur, ostendit consequenter, quod multa alia et similia innumerabilia nobis Deus fecit, dicens: Qui fecit magna: in quibus scilicet commendabilis apparet Dei sapientia ex commensuratione magnitudinis; et hoc respondet ei quod dixerat: Qui extendit caelos solus: et inscrutabilia, quae scilicet homines scrutari non possunt propter eorum instabilitatem, quae tamen divina gubernatione ordinantur; et hoc respondet ei quod dixerat: «Et graditur super fluctus maris:» et mirabilia, quorum scilicet rationes homines considerare non possunt, licet a Deo secundum rationem sint facta; et hoc respondet ei quod dixerat: «Qui facit Arcturum etc.:» quod autem addit: Quorum non est numerus, ad singula referendum est, ita tamen quod intelligatur divina opera innumerabilia esse hominibus; sunt tamen numerabilia Deo, qui facit omnia in numero pondere et mensura.
9:11
Beatus Job volens ostendere suam intentionem non esse ut cum Deo contendat, per plura indicia profunditatem divinae sapientiae in rebus naturalibus ostendit: nunc autem vult ostendere profunditatem divinae sapientiae in rebus humanis. Considerandum est autem, quod ad rectorem humanarum rerum tria pertinere videntur. Primum est, ut suis subjectis justitiae praecipta et alia beneficia dispense; secundum est, ut actus subditorum examine; tertium est, ut quos culpabiles invenit, poenis subjiciens exterminent, vel purget. In his ergo tribus immensam profunditatem divinae sapientiae ostendit. Primo quidem, quia tam profunde et subtiliter suis subditis providet sua beneficia, quod etiam eis incomprehensibile est qui recipiunt; et hoc est quod dicit: Si venerit ad me, non videbo eum; si abierit, non intelligam eum. Ubi considerandum est, quod in Scripturis Deus venire ad hominem dicitur, quando ei sua beneficia largitur, sive intellectum ejus illuminando, sive affectum inflammendo, sive qualitercumque ei benefaciendo: unde dicitur Isai. 55: «Deus noster ipse veniet, et salvabit nos.» E contrario vero Deus ab homine recedere dicitur, quando ei sua beneficia vel suam protectionem subtrahit, secundum illud Psal. 9: «Ut quid, Domine, recessisti longe, despexis in opportunitatibus, in tribulatione?» Contingit autem quandoque quod Deus aliquibus vel tribulationes vel etiam aliquos spirituales defectus evenire permittit, ad procurandum eorum salutem, sicut dicitur Rom. 8: «Diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum.» Sie ergo Deus ad hominem venit ejus procurando salutem; et tamen homo eum non videt, quia beneficium ejus non percipit. E contrario vero multis Deus sua manifesta beneficia non subtrahit, quae tamen in eorum perniciem vergunt; et ideo dicitur quod Deus sic recedit ab homine, quod homo eum non intelligit recedentem. Sic ergo apparet profunditas sapientiae divinae in dispensatione suorum beneficiorum. Ostenditur autem secundo divinae sapientiae profunditas in examinatione humanorum actuum: quia videlicet sic subtiliter et efficaciter examinant, ut ejus examinationem nullus per quamcumque cavillationem subterfugere possit; et hoc est quod dicit: Si repente interrogat, quis respondet ei? Interrogat autem Deus hominem, quando eum ad considerandum suam conscientiam reducit vel interius inspirando, vel exterius provocando beneficiis aut flagellis, secundum illud Ps. 10: « Dominus interrogat justum et impium. » Tune autem homo sufficienter Deo respondet, quando in eo nihil invenitur quod juste a Deo reprehendi possit; quod nulli hominum in hac vita contingit, secundum illud Prov. 20: « Quis potest dicere: « Mundum est cor meum? » scilicet purum a peccato. Signanter autem dicit: Si repente interrogat: quia si homini spatium respondendi detur, potest per poenitentiam delicta diluere.
9:12
Contingit autem quandoque quod aliquis in examinando aliorum excessus remissus invenitur, timens ne et sui excessus versa vice ab aliis examinentur; sed hoc Deo formidandum non est ut in sua examinatione molestetur, quia non habet superiorem qui de ejus factis judicare possit; et ideo subdit: Vel quis dicere ei potest, Cur ita facis? quasi eum castigando. Tertio autem ostenditur divinae sapientiae profunditas in punitione delictorum: quia quocumque se vertat homo, nulla astutia, nulla potentia, Dei vindictam declinare potest, secundum illud Psal. 158: « Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugeam? » Et hoc est quod dicit: Deus cujus irae resistere nemo potest.
9:13
Ira enim, secundum quod Deo attribuitur in Scripturis, non importat commotionem animi, sed vindictam: hujus autem probationem consequenter inducit dicens: Et sub quo curvantur qui portant orbem. Intelligendi autem sunt portare orbem caelestes spiritus, quorum ministerio tota corporalis creatura divinitus procuratur, ut dicit Aug. 5 de Trinit. Hi autem caelestes spiritus sub Deo curvantur, quia ei per omnia obediunt, secundum illud Psalm. 102: « Benedicite Domino omnes Angeli ejus, ministri ejus, qui facitis voluntatem ejus. » Sic igitur Angelis Deo obedientibus, manifestum est quod totus cursus rerum corporalium, qui per Angelos administratur, divinae subjacet voluntati: et sic ex nulla creatura potest homo habere auxilium ad effugiendum Dei vindictam, secundum illud Psal. 158: « Si ascendero in caelum, tu illic es; si descendero in infernum, ades. » Quinimmo, ut dicitur Sapient. 5, « Pugnabit cum illo orbis terrarum contra insensatos. » Possunt etiam intelligentes portare orbem reges et principes mundi, qui sub Deo curvantur, secundum illud Prov. 8: « Per me reges regnant: » vel quia nec ipsi reges irae divinae resistere possunt, ut ex hoc, a majori, idem de aliis concludi possit.
9:14
Sic igitur ostensa multipliciter immensitate divinae potentiae et profunditate divinae sapientiae, concludit propositum, quod scilicet suae intentionis non est cum Deo contendere, et hoc est quod dicit: Quantus ergo sum ego, idest quam potens, quam sapiens, qui respondeam ei, scilicet Deo interroganti potentissimo et sapientissimo, et loquar verbis meis cum eo? examinando facta ejus, et dicendo: Cur ita facis? ae si diceret: Non sufficiens sum ut contendam cum Deo. Contentio enim in respondendo et objiciendo consistit: contingit autem quandoque quod aliquis, etsi non sit multum potens aut sapiens, tamen propter securitatem suae conscientiae non formidat contendere cum quovis judice.
9:15
Sed hanc etiam causam contendendi cum Deo a se excludit dicens: Qui etiam si habuero quippiam justum, non respondebo, scilicet Deo examinanti, quasi meam justitiam defendendo; sed meum judicem deprecabor, quasi non petens judicium, sed misericordiam.
9:16
Signanter autem dicit: Si habuero quippiam justum, ad designandum incertitudinem humanae justitiae, per hoc quod dicit, Si habuero, secundum illud Apostoli 1 ad Corinth. 4: « Nihil mihi conscientia sum; sed non in hoc justificatos sum: » et ad ostendendum quod justitia hominis parva est et imperfecta ad divinum examen relata: propter quod dicit, Quippiam; secundum illud Isa. 64: « Omnes justitiae nostrae quasi pannus menstruatae, sive sunt coram illo. » Quid autem ex sua deprecatione consequatur, ostendit, cum subdit: Et cum invocantem me exaudierit, non credo quod audierit vocem meam. Contingit enim quandoque quod Deus hominem exaudit non ad votum, sed ad profectum: sicut enim medicus non exaudit ad votum, sed ad profectum, infirmum postulantem amoveri medicinam amaram, si medicus eam non removet, eo quod siet eam esse salutiferam; exaudit tamen ad profectum, quia per hoc sanitatem inducit, quam maxime infirmus desiderat; ita Deus homini in tribulationibus constituto tribulationes non subtrahit, quamvis deprecanti, quia siet eas expedire ad finalem ejus salutem; et sic licet Deus vere exaudiat, tamen homo in miseris constitutionibus se exaudiri non credit.
9:17
Et quare non credat, ostendit subdens: In turbine enim conteret me: et more suo, quod metaphorice dictum est exponit subdens: Et multiplicabit vulnera mea, etiam sine causa. Hoc etiam est conterere, quod multiplicare vulnera et tribulationes: hoc est, In turbine, in horribili obscuritate: quod dicit, Sine causa, scilicet manifeste, et ab homine afflicto perceptibili.
9:18
Si enim homo afflictus perciperet causam quare Deus eum affligit, et quod afflictiones sunt ei utiles ad salutem; manifestum est quod crederet se exaudiatum: sed quia hoc non intelligit, credit se non exaudiatum; et ideo non solum exterius affligitur, sed etiam interius: sicut infirmus, qui si nesciret se per medicinam amaram sanitatem habiturum, non solum affligeretur in gustu, sed etiam in animo: et ideo subdit: Non concedit requiescere spiritum meum. Requiescit enim spiritus, licet carne afflicta, propter spem finis, secundum quod Dominus docet Matthaei 5: « Beati eritis cum maledixerint vobis homines; » et postea subdit: « Gaudete quoniam merces vestra copiosa est in caelis. » Et sic dum affligor exterius et interius, non requiesco. Implet me amaritudinibus, scilicet intus et extra. Et est considerandum, quod ab illo loco, Et cum invocantem etc. evidenter propositum quod supra occulte dixerat: Si venerit ad me, non videbo. Hoc enim fere ubique in dictis Job observandum est, quod obscure dicit, per aliqua consequentia expununtur. Et quia supra breviter et summarie dixerat Job: Quantus ego sum, qui respondeam ei? hic consequenter diffusius explicat, ubi etiam assignat causam quare non respondent, sed judicem deprecatur. Quod enim aliquis audacter judici respondeat, potest ex duobus contingere.
9:19
Primo quidem, si judex sit debilis, qui subditos coercere non possit; sed hoc excludit dicens, Si fortitudo quaeritur, scilicet in Deo ad subditos coercendum, robustissimus est, omne robur excedens. Secundo, aliquis audacter respondet judici, quia confidit de sua causa: quod aliquando contingit, quia habet multos excusatores; sed hoc excludit dicens: Si aequitas judicii, scilicet requiritur, secundum quam aliquis habens pro se multos testes absolvitur, nemo pro me audit testimonium dicere. Intellectus enim hominis hoc non capit, quod hominis justitia sit major quam veritas Dei redarguentis. Aliquando vero homo, etsi non habeat aliquos testes pro se, confidit tamen de causa sua, inuitens testimonio conscientiae suae; sed testimonium conscientiae non potest valere homini contra redargutionem divinam: et hoc ostendit per singulos gradus. Habent enim testimonium conscientiae tres gradus.
9:20
Quorum primus est, quando aliquis conscientia sua testimonium reddit quod sit justus, secundum illud Romanorum 8: « Ipse spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quod simus filii Dei. » Sed hoc testimonium non valet contra divinam reprehensionem; unde dicit: Si justificare me voluero; idest, si voluero dicere me esse
justum, Dominus mihi objiciet, quod sim impius; os meum condemnabit me; idest, condemnabilem me reddet propter blasphemiam. Secundus gradus est, quando aliquis etsi non praesumat se esse justum, tamen non reprehendit eum conscientia de aliquo peccato, secundum illud 4 ad Corinthios 4: « Nihil mihi conscius sum. » Sed nec hoc testimonium valet contra Deum; unde dicit: Si innocentem ostendero; idest, si innocentem voluero me ostendere, et esse sine peccato; pravum me comprobabit, inquantum mihi vel aliis manifestabit peccata quorum mihi non sum conscius, quia, ut dicitur in Psal. 18, « Delicta quis intelligit? » Tertius gradus est, quando aliquis etsi sit sibi conscius de peccato, tamen praesumit, vel quia non habuit malam intentionem, aut quia non fecit illud ex malitia vel dolo, sed ex ignorantia et infirmitate.
9:21
Sed nec hoc testimonium valet homini contra Deum; ideo dicit: Etiam si simplex fuero, idest sine dolo, vel duplicitate pravae intentionis, hoc ipsum ignorabit anima mea: homo enim non potest ad liquidum motum sui affectus comprehendere, tum propter variationem ejus, tum propter permixtionem et impetum multarum passionum: propter quod dicitur Hier. 17: « Pravum est cor hominis et inscrutabile: quis cognoscet illud? » et propter hujus ignorantiam, quod homo seipsum non cognoscit nec statum suum, redditur etiam justis sua vita taediosa; et propter hoc subdit: Et taede-bit me vitae meae.
9:23
Postquam beatus Job ostendit, non esse suae intentionis ut cum Deo contendat, proponit illud de quo cum adversariis ejus disputatio ei erat. Dixerat enim Eliphaz, quod poenae a Deo non nisi pro peccatis immittuntur, contra hoc quod in superiori intentione Job locutus fuerat; et quia Balthad sententiam Eliphaz conatus fuerat asserere, Job iterato sententiam suam repetit dicens: Unum est quod locutus sum; impium et innocentem ipse consumit; quasi dicit: Non solum peccatoribus, sed etiam innocentibus mors a Deo immittertur; quae tamen est maxima poenarum praesentium: et sic non est verum quod dícis, quod solum pro peccatis propriis homo puniatur a Deo. Quod autem S. Th. Opera omnia. V. 14.
mors a Deo sit, dicitur Deuter. 32: « Ego occidam, et ego vivere faciam. » Sed cum mors communiter omnibus immitteretur a Deo, unum est quod durum videtur: scilicet quod innocentes praeter necessitatem communem multiplicies adversitates sustinent in hac vita: cujus rei causam investigare intendit, et ideo subdit: Si flagellat, occidat semel; quasi dicit: Detur quod flagellum mortis omnibus sit commune, videtur tamen rationabile, quod innocentibus qui ex propriis peccatis non sunt rei, praeter mortem quae debetur pro peccato communi, aliam poenam infligere non deberet.
9:24
Si enim, ut vos dicitis, nulla alia causa est quare juste aliter poena alicui infligi possit, nisi peccatum; et manifestum est innocentes pati poenam in hoc mundo: videtur quod sine causa puniatur, ac si ipsae poenae propter se Deo placerent; ideo subdit: Et de poenisi innocentum non rideat: de illis enim ridere soleamus quae nobis secundum se placent; si autem hoc est inconvenientis, quod poenae innocentum Deo secundum se placeant, inveniuntur enim innocentes frequentier in terris puniri, videtur sequi aliud inconveniens: scilicet quod istae poenae ex divino judicio non procedant, sed ex malitia alicujus iniqui domini qui potestatem habet in terra, et punit innocentes: unde sequitur: Terra data est in manus impii; quasi dicit: Si ipsi Deo non placerent secundum se poenae innocentum, qui tamen puniuntur in terra, oportebit dicere, quod Deus regimen terrae alicui impio commiserit, ex cujus iniquitate judicium in terra pervertitur, ut innocentes puniantur; et hoc est quod subdit: Vultum judicem ejus operit; idest, rationem eorum obnubilat, vel cupiditate, aut odio, aut amore, ne veritatem judicii in judicando sequantur. Quod si ille non est, scilicet impius cui tradita est terra, a quo scilicet causatur innocentum punitio; quis ergo est? scilicet hujus punitionis causa. Non enim dici potest, ut ostensum est, quod hoc sit a Deo, supposita vestra positione, quod solum peccatum sit causa poenarum praesentium; hoc autem quod dixit: Terra data est in manus impii, est quidem secundum aliquid verum, inquantum scilicet terreni homines sub potestate diaboli a Deo relinquuntur, secundum illud Joan. 8: «Qui facit peccatum, «servus est peccati;» simpliciter autem est falsum: non enim diabolo absolute terrae dominium est concessum, ut scilicet libere in terra facere possit quod velit; sed quicquid facere permittitur, ex divina dispensatione procedit, quae omnia ex rationabilis causa dispensat. Unde hoc ipsum quod innocentes puniuntur, non dependet absolute ex malitia diabolica, sed ex sapientia Dei permittentis. Unde, si peccatum non est causa punitionis innocentum, non sufficit hoc ad malitiam diaboli reducere; sed oportet ulterius aliquam rationabilem causam esse, propter quam Deus permittit; et ideo signanter dicit: Quod si non est ille, quis ergo est? quasi dicat: Si malitia diaboli non est sufficientis causa punitionis innocentum, oportet aliam causam investigare.
Ad investigandum igitur rationem quare innocentes puniantur in hoc mundo, primo proponit defectum quem sustineuerat in amissione bonorum, ostendens mutabilitatem prosperitatis praesentis ex similitudine eorum quae videntur velocissima in hoc mundo. Sed considerandum est, quod ad prosperitatem hujus mundi aliqui diversimode se habent. Quidam enim ipsam prosperitatem pro fine habent, nihil ultra ipsam sperantes: ad quod videbatur declinare illorum opinio, qui omnia praemia et poenas in hac vita constituunt; tales autem non pertranseunt prosperitatem hujus mundi, sed prosperitas hujus mundi fugit ab eis, quando eam amittunt. Quidam vero, de quorum numero fuit Job, in prosperitate hujus mundi finem non ponunt, sed ad alium finem tendunt; et tales prosperitatem hujus mundi magis pertranseunt quam pertranseantur ab ea. Tendentibus autem ad aliquem finem tria sunt necessaria.
9:25
Primum est, ut in nullo alio cor suum figant, per quod retardari possint a fine, sed festinent ad finem consequendum; et ideo ponit exemplum de cursore, qui se tendit ad finem sui cursus quod in via moram non trahit: unde dicit: Dies mei velociorcs facti sunt cursore; in quibus verbis et instabilitatem praesentis fortunae, et intentionem suam in aliud tendentem demonstrat; fugerunt, quasi in rebus hujus mundi requie cordis non inventa: unde sequitur: Et non viderunt bonum, scilicet in quod mea intentio ferebatur, quod est verum bonum: unde pro justitia me remunerationem non reputo. Quod si prospcri atem praesentem remunerationem putant, ea subtracta, innocens punitus sum.
9:26
Secundo requiritur, quod tendens in aliquem finem, acquirat sibi illa per quae possit ad finem pervenire: sicuti qui vult sanari, oportet quod acquirat medicinas quibus sanetur; sic qui vult ad verum bonum pervenire, oportet quod acquirat virtutes quibus illud consequi possit: unde subdit: Pertransierunt quasi naves poma portantes: in quo etiam duo demonstrat: et labilitatem praesentis fortunae, quia naves poma portantes ad vendendum festinant, ne per moram putrescant; et studium tendentis in finem; quasi dicat: Dies mei pertransierunt vacui; sed virtutes congregavi, cum quibus tendo ad finem consequendum. Tertio restat consecutio finis: unde dicit: Sicut aquila volans ad escam; in quo etiam duo praedicta designantur: nam aquila velocius volat, praecipue cum a fame impellitur et escam habet pro fine qua reficitur.
9:28
Quia ergo in his verbis quasi innuerat se esse justum et innocentem, quod praesumptuosum ab adversariis reputabatur; incipit de sua innocentia conferre cum Deo, qui solus est conscientiae judex: unde subdit: Cum dixero, scilicet in corde meo: Nequaquam ita loquar, ut scilicet sim justus et innocens; commuto faciem meam, scilicet a fiducia quam conceperam de mea innocentia, ad quamdam sollicitudinem investigandi peccata; et dolore torqueor, in conscientiae propriae discussionе recognitans, ne forte pro aliquo peccato sic puniar; et causam doloris subdit dicens: Verebar omnia opera mea. Est enim alicui magna causa doloris, quando magnum sollicitudinem habet de re aliqua, et tamen incidit in illud quod vitare studebat.
9:29
Ipse autem circa omnia opera sua magnam sollicitudinem apponebat, timens ne in aliquo a justitia declinaret; et hoc est quod dicit: Verebar omnia opera mea: et causa quare sic verebatur in omni opere suo, erat timor de severitate divini judicii: unde subdit: Sciens quod non parcercs delinquenti, nisi scilicet convertatur: quia, sicut in Psalm. 7 dicitur: «Nisi conversi fueritis, gladium «suum vibrabit.» Si autem, post tantum studium innocentiae, et sic impius sum, ut tam gravibus poenis a Deo puniri mereutim, quare frustra laboravi? in tanta sollicitudine innocentiae conservandae. Frustra enim laborare dicitur qui suo labore tendit ad finem ad quem non pertingit. Sed quia puritas hominis quantacumque sit, ad divinum examen relata, deficientis invenitur; ideo consequenter ostendit, quod cum se purum et innocentem dicit, se purum et innocentem intelligit quasi hominem, non quasi in nullo penitus a rectitudine divinae justitiae recedentem.
Est autem sciendum, quod duplex est puritas: una quidem innocens, altera poenitentis: utraque autem imperfecta est in homine, si ad perfectam rectitudinem divinae regulae comparatur.
9:30
Dicit ergo quantum ad puritatem poenitentis: Si lotus fuero, idest si a peccatis meis me purgare studuero, quasi aquis nivis, quae valde ablutiuae esse dicuntur: quantum vero ad puritatem innocentis dicit, et fulserint velut mundissimae manus meae; idest, et in operibus meis quae per manus designantur, nulla inveniatur immunditia; sed fulgeat in eis justitiae claritas. Dicit autem, Velut mundissimae, ad insinuandum quod in homine perfecta munditia esse non potest. Si, inquit, fuerint mundissimae, tamen sordibus intinges me; idest, sordibus intactus demonstrabor, tuae justitiae comparatus, et per tuam sapientiam convictus: sem— per enim in operibus humanis aliquis defectus invenitur: quandoque quidem ex ignorantia propter debilitatem rationis; quandoque autem ex negligentia propter infirmitatem carnis; quandoque autem aliqua infectio alicujus terrenae affectionis etiam in bonis operibus admiscetur, propter mobilitatem humani cordis, quod non firmum in eodem perseverat: unde semper aliquid in humanis operibus invenitur quod deficit a puritate divinae justitiae.
9:31
Cum autem aliquis immundus est, et tamen exteriorius aliquam justitiae ostensionem habet, signa justitiae, quae de eo exteriori apparent, ei non competunt; et ideo subdit: Et abominabuntur me vestimenta mea: per vestimenta enim exteriora opera designantur, quibus homo quasi contegitur, secundum illud Matth. 7: « Veniunt ad vos in vestimentis ovium. » Tunc ergo vestimenta alicujus ejus abominantur, quando exteriora hominis quae justitiam praetendunt, interioribus non concordant.
Quare autem, quantumcumque sit purus non potest se defendere, quin a Deo convincatur impurus, consequenter ostendit ex duobus, in quibus Deus minem excellit; videlicet ex justitiae puritate, et ex majestatis auctoritate. Quantum ergo ad primum dicit: Neque enim viro qui similis mei est respondebo; quasi dicit: Si aliquis homo me impurum vellet convincere, possem ei resistere, si mihi objiceret quam ipse sentiret in homine servari non posse, de perfecta justitiae puritate; sed sic respondere non possum Deo, in quo nullus defectus invenitur.
9:32
Quantum ad secundum dicit: Nec qui mecum in judicio ex aequo possit audiri: cum enim duo homines adinvicem contendunt, judicem possunt habere, qui utriusque dicta examinet; sed hoc inter Deum et hominem esse non potest duplici ratione. Una ratio est, quia oportet quod in judice sit altior sapientia, quae sit quasi regula ad quam examinentur dicta utriusque partis.
9:33
Manifestum est autem, quod divina sapientia est prima regula ad quam omnis veritas examinatur; et propter hoc subdit: Non est qui utrumque valeat arguere; quasi dicat: Non est alius superior Deo, ex cujus majori sapientia corrigi possit. Alia ratio est quia oportet quod in judice sit maior potestas qua possit utramque partem comprime e; et hoc excludit dicens: Et ponere manum suam in amobos: idest coercere utrumque: hoc enim excluditur per imminestatem divinae potentiae: quam supra ostendit. Et quia, ut dictum est, intendent perscrutari qua ratione innocentes puniantur in hoc mundo, consequenter ostendit quid eum impedire possit ab hac perscrutatione, et qua intentione hoc perscrutari velit. Impediri autem posset ab hac perscrutatione ex duobus.
9:34
Primo quidem ex afflictione quam patiebatur: homines enim quorum mens occupata est tristitia, non possunt subtiliter perscrutari; et quantum ad hoc dicit: Auferat a me virgam suam.
9:35
Secundo ex reverentia quam ad Deum habet: homines enim aliquando ex quadam reverentia quam ad Deum habent, omittunt ea quae Dei sunt perscrutari; et quantum ad hoc dicit: Et pavor ejus non me terreat; quasi dicit: Concedat spiritum meum requiescere ab afflictione quam patior, et non imputetur mihi ad irreverentiam quod de divinis disputo; et sic potero perscrutari: unde sequitur: Loquar et non timebo eum; idest, ac si non timerem eum: neque enim possum metuens respondere; idest, dum a reverentia ejus revocor perscrutatione. Sciendum est autem, quod timor Dei aliquando timentes Deum a perscrutatione divinorum non revocat, quando scilicet perscrutantur divina, desiderio veritatis cognoscendae, non ut incomprehensibilia comprehendam, sed semper eo moderamine, ut intellectum suum divinae subjiciant veritati. Revocantur autem per timorem Dei, ne se perscrutentur divina quasi comprehendere volentes, et intellectum suum divinae veritate non regulantes: sic igitur per haec verba Job intendit ostendere, quod eo moderamine de iis quae ad divinam providentiam pertinent, perscrutatur, ut intellectum suum divinae veritati subjiciat, non ut divinam veritatem impugnet; quod esset contra reverentiam divini timoris.
9:1
Id quod Eliphaz (4, 17) et Baldad (8, 3) asseruerunt, Iobus plane agnoscere se et fateri et alta in mente habere inscriptum non sine emphasi contendit
9:2
v. 2 « Vere scio quod ita sit et quod non tustificetur homo compositus Deo »; —i. e. hominem coram Deo non esse sanctum et purum. Quare apte in hebr. ad commotum animum exprimendum ¿interrogatio habetur e£ quid (quomodo) iustus ertt mortalis cum Deo forti (cf. Cod. Malv. Cord.). Bene Pin. : « est autem pulchra antithesis, homo, Enos, miser, aerumnosissimus compositus Deo, El, forti, iudici aequissimo et potentissimo » (cf. Cord.). Sententia eadem est, quae Ps.142,2: «non intresin iudicium cum servo tuo, quia non iustificabitur in conspectu tuo omnis vivens ». Qua ratione autem coram Deo omnis hominum iustitia evanescere dicatur, non uno modo explicant : vel « quia iustitia iustorum vera quidem est, sed ab ipsis non est quasi propriis viribus acquisita, sed a Deo gratis donata ». Ita S. Aug. ad h. 1. el ad Ps. 142; vel quia eorum iustitia vera sed non pura est, cum admixta sit peccatis venialibus. Ita S. Greg. h. I.. vel denique « quia ul vere et pura esset, comparata tamen iustitiae Dei increatae et 1nfinitae iustitia esse non videtur, quemadmodum lux lucernae in radiis solaribus pleno die collocata non lucet » (Cord.). Id quod secundo loco proponitur, optime dici apparet, cum illa quae ex hominis qua creaturae indole ac natura necessario consequuntur, scil. iustitiam supernaturalem a Deo auctore primario concedi eamque esse limitibus circumscriptam et finitam, illi nullo pacto vitio vel reprehensioni verti : possint. Quam fixa ea sententia Iobo stet, ubertim declarat
9:3
v. 3 « sı voluerit contendere cum eo » ; — homo scil. cum Deo; apte S. Thom. : « cum aliquis comparatione alterius iustus est, libere et secure potest cum eo contendere, quia per mutuam disceptationem iustitia et veritas manifestatur; nulli autem homini tutum est cum Deo contendere, et ideo subdit» : « non poterit e respondere unum pro mille » ; — i. e. ex mille naevis et defectibus et noxis quaeeia Deo iure obiici possint, ne unum quidem diluendo par erit. Adeo igitur Iobo persuasum erat, etiam sanctissimum quemque in vita mortali maculis aspergi. lam in v. & rationem affert, cur Deus hominem adeo maculis onustum ostendere possit et quare quam maxime foret temerarium, si homo animo obfirmato suae iustitiae innixus ei vellet litem violatae iustitiae intendere;
9:4
v. 4 « sapiens corde est et fortis robore; quis restitit ed et pacem habuit » ? — sapientia nonsolum intelligentiae notionem exhibet (quam nihil lateat et quae nulla hominum tergiversatione aut calliditate deludi possit; Cord.), sed uti saepissime et praecipue in libris sapientialibus, illam rerum cognitionem denotat, quae altissima religionis, pietatis, sanctitatis norma est imbuta et directa (cf. quae scripsi ad Is. 11, 2 et insuper Prov. 4, 7. 20-33; 2, 3-14; 4, 11-21; et similia permulta, in quibus sapientiae nexus intimus cum omni religione as virlute proponitur) Quare si de Deo dicitur, merito non de sola Dei omniscientia, intelligentia, prudentia summa cogitatur, verum eliam de suprema eius sanctitate; nam in eo est Dei sapientia, ut se intelligens summum verum et bonum omnia ex hae norma metiatur et ad hanc referat, unde denuo liquet quam arcte copulata sanctitatis notio sit cum sapientiae notione in sacris literis nobis proposita. Ex quibus facile perspicitur, cur sapiens corde est v. 4 tamquam ratio adiungaturad v. 3; Deus enim se infinitum bonum intelligens infinitamque perfectionem hominis imperfectiones innumerabiles et cognoscit et aversatur. Unde cum simul sit potentissimus, quis ausu temerario ei obnitatur? vel quis unquam cum tam forti concertatore habuit congressum (hebr. quis obduravit adversus eum, scil. cor vel cervicem), qui pacem ex illo certamine retuleriti. e. cui non infeliciter cesserit tam inepta contentio (Cord.)? Iam hanc Dei potentiam lobus v. 5-10 delineat et magnifice probat; ita praeclare ostendit, qualis de Deo idea animo eius sit impressa et quam longe absit a violata religione et Dei reverentia. Describit autem illam primo quidem ex iis, quae maxima mole praestant in mundo hoc sublunari et quae Deus pro lubitu, facillime, citissime commovet v. B « qui transtulit montes et nescierunt hi quos subvertit in furore suo » ; —1. e. tam subito, tam ex improviso et tanta cum celeritate alio transfert, e suo loco movet, evertit montes, utantequam quasi ipsi advertant iam e statione deiecti sint et propriis sedibus evulsi. Comparatio ex terrae motu petitur +, ut etiam v. 6 indicatur (cf. Pin. Vav.);
9:6
v. 6 « qui commovet terram de locosuo et columnae eius concutiuntur ». — Terrae columnae infimae partes, fundamenta, quasi bases intelliguntur, quae reliquam terrae molem impositam sustinent (cf. Ps. 103, 5 et infra 38, 6). Nihil maiore pondere firmius et stabilius videtur ipsa lerrae mole, unde sublimi modo Dei potentia adumbratur. Uti in terra, ita in coelo quoque praeclare cernitur. Eius enim nutui et imperio sol et stellae subiacent
9:7
v. 1 « qui praecipit soli et non oritur et stellas claudit quasi sub signaculo » ; — ab eo solo reguntur; i. e. unico verbo si vellet posset stellarum et solis cursum inhibere lumenque supprimere (cf. Sanct. Vav.). Varia autem est interpretum opinio, quid proprie hisce exemplis dicatur; volunt scil. aliqui alludiad facta quaedam mirabilia tempore Iosue et Ezechiae (cf. Cod. Cord.), alii quotidianam dierum ac noctium vicissitudinem ex Dei praecepto fieri (exp. in. Phil. — at certe praeter alia utrumque a verbis abhorret (cf. Pin. qui ipse quidem commodius ad triduanas Aegyptiorum tenebras referri censet); alii de eclipsi, « sed omnium tamen commodissime alii Latini cum Chaldaeo ad eas tenebras referunt, quas efficit saeva aliqua tempestas et atror nubium quae interdiu orientem solem obscurant atque noctu lucentes stellas quasi inclusas asservant »; ita Pin. et similiter S. Thom. Stellae dicuntur obsignari, quando nubibus et Me oi P To a UMSO. MOERORE TTE h VPN ENA, Anc T0 A STATT des i BIN, TUNE ^ TONNEN tenebris obducuntur et quasi clausae tenentur (cf. Pin. Cord. Malv. Mar.) : muy Auget Iobus divinae potentiae laudem et simul docet, cur omni facilitate illa possit efficere, Deum dicens coelorum. creatorem
9:8
v. 8 « qui extendit coelos solus »; — cf. 1s. 40, 22; 44, 24. Ps. 105, 2, unde elucet, haec de creatione revera dici; declarat autem phrasis « maximam Deiin creandis coelis facilitatem, cui longe facilius fuit de nihilo coelos condere quam sit homini pellem expandere » (Cord.); neque in tam magnifico opere adiutore indiguit vel consiliario, et quod semel condidit, eadem potentia fuleit et conservat (hebr. extendens coelos). Relucet porro divina virtus eo quod spumantes et tumescentes maris fluctus comprimit et compescit tanta facilitate, ut dicatur gradi, incedere, pedibus illos caleare « e£ graditur super fluctus maris »; — LXX id explicant : e£ ambulat super mare tamquam super pavimentum. Quae omnia quo magis homini sunt impervia, eo aptiora sunt documenta ad animos hominum admiratione virtutis divinae percellendos. In hebr. ca/cans maris altai. e. fluctuum quasi altitudines, vertices. Sunt ex recentioribus, qui cogitandum censent de aquis superioribus in nubibus collectis, de mari quodam coelesti, de aquis illis quae erant super firmamentum (Gen. 1, 7. Ps. 103, 3), cum in priore hemistichio de coelo sit sermo. At ratio haec non convincit, quia potentiae divinae argumenta a lobo ex omni rerum genere peti possunt et commodissime a summis et infimis accipiuntur, immo et uberius et efficacius ex ulrisque. Dei potentiam porro valere ait non solum in iis quae terrorem incutiunt (in terrae motu, in densis nubibus, in maris fluctibus), verum quam maxime in iis quae ad magnificentiam et coeli ornatum splendidissimum facta sunt. Quare
9:9
v. 9 « qui facit Arcturum et Oriona et Hyadas » ; — insignia recenset sidera, quae maxime oculos percellunt ; unde a poetis antiquis iam inter praecipuas coeli stelliferi laudes recensentur; cf. Iliad. 48, 483. Virg. Aen. 4, 142. 3, 515. Arcturus proprie est stella splendidissima Bootae sideris post caudam Ursae maioris, sed etiam pro toto dicitur sidere v. g. Virg. Ge. 1,204. Orion sidus est australe iuxta frontem Tauri stellis triginta octo conspicuis constans; Hyades sunt septem stellae in capite Tauri (cf. Pin. Cord.) sorores Pleiadum, quae sunt Vergiliae et ad genua Tauri collocantur. Nomina hebr. eadem fere ratione a multis explicantur aliis tamen dissentientibus. Et wy quidem veterum plurimi congregationem stellarum explicant, Pleiadas (LXX) vel caudam Arietis intelligentes; alii vocem = Wy] accipientes arabico collato sidus Ursae maioris interpretantur, quod Arabes feretrum (cf. &uaka) vocant. Alii pro 57 dici censentes de sidere Capellae explicant (ita v. g. Fürst. €.). Sidus autem 5'D5 Oriona communiter interpretantur!; LXX h.l. "Eozegov; 38, 34 vero Oriona. Sidus mD etymologice cumulum, conglomerationem stellarum dicit, lantem (altero hemistichio hebr.) i. e. circa nos agentem, praesentem operatione sua, minime intelligamus (ef. Malv.). Haec versus acceptio ipso contextu commendatur. Quod alii explicant, Deum invisibilem et spiritum purissimum describi, si in hoc solo sistatur, parum est ad rem; quod aliis placet, nos latere, utrum Deus benevole ad nos beneficia largiens accedat, vel illa subtrahens recedat, neque ad rem neque ad verba satis est accommodatum (cf. Vav.); pariter ab usu verborum recedit, quod alii « en me aggreditur, nec video eum, invadit me ». Uti Dei agendi modus humanam sagaeitatem praetergreditur, ita nullo modo ab homine vel impediri vel cohiberi vel ad examen revocari potest. Tta
9:12
v. 12 « s? repente interroget, quis respondebit ei? vel quis dicere potest ; cur ita facis »? — i. e. si iudiciali quaestione examen actionum nostrarum instituat nosque puniat, quis ei obloqui audebit vel ei responsione satisfacere poterit? ita textum lat. rite explicant Cord. Mar. Men. impediet (avertet, retrahet)? i. e. si voluerit corripere, delere, auferre, quis poterit eius voluntati obsistere (cf. Vav. Cod. Malv. Mar.)? vel quis poterit, uti in altero hemistichio, rationem ab eo exigere? Concordant satis LXX av. dno)3a£ao, (ergo apn pro INT?) tis drootpéper; vet. lat.* « si enim morti tradiderit, quis avertet »? Deinde
9:13
v. 13 « Deus cuius irae nemo resistere potest et sub quo curvantur, qui portant orbem »; — secundum textum lat. Dei potentia exhibetur sub qua potentissimi quique curvantur; gui portant orbem, alii angelos (S. Greg. S. Thom.), ali angelos et principes tum bonos tum malos intelligunt, qui mundum gubernent et potentia, sapientia, imperio quasi manibus et humeris suis portent (cf. Rup. Cord. Sa, Men. Tir.), alii daemones (Did. sed sensu tantum translato mpóg dè Oewpiav; nam secundum literalem [zgé; tò pacév| cete aliaque venenata animalia ex textu gr. interpretatur; Caietanum cf. apud Pin.), alii eos « qui curas praesentis saeculi tolerant » (ezp. in.), alii sanctos « qui orationis fortitudine sustinent mundum, ne ruat ac pereat » (P/uf.), àlii e contra thrasones, heroes, homines superbos, qui se invictos putent, sub quibus curventur omnia (Calm.). LXX vertunt xta và jm cbpayóv, et vet. lat. « ab ipso subdita sunt cetera sub coelo »; LXX proinde monstra quaedam marina intellexisse MES | 133 videntur a Deo prostrata et subiecta. S. Hier. versio sensu quodam mythologico aspersa est; dubium tamen, uirum Graecorum fabulas de Titanibus et sim. an rabbinorum de Leviathan (cf. Calm.) respexerit.
Textum hebr. 279 Yy vel adiutores superbiae (arrogantiae, i. e. homines fero- ces, rebelles; praesidia superbiae i. e. omnia illa quibus homines insolescunt, Cod. Mar. Pin. Malv. Vav.) vertunt vel vocem Rahab retinentes adiutores Rahab explicant eique mythum antiquum subesse censent de monstro quodam marino a Deo olim devicto et in vindictam inter sidera in coelo affixo, ad quam rem sidus referunt, cui nomen apud antiquos xoc, nolot, noors, balena, bellua (cf. Hirz. Del.). Sed cum talis fabulae apud Hebraeos ne minimum quidem vestigium reperiatur, haec expositio omni destituitur fundamento neque ullo modo 26, 12. 13 commendatur, cum etiam hoc loco Rahab nullatenus ad sideris nomen referatur. Quare cum Ros. W. Zsch. P. in priore illa est sistendum de adiutoribus elationis qui robore inflati auxilium ferre conantur rebellibus adversus Deum. Neque enim speciatim de Aegypto est cogitandum (quamvis Rahab etiam ad illud regnum designandum adhibeatur; cf. Is. 30, 7; 51, 9. Ps. 86, 4; 88, 11), quia particularia illa ex Israelitarum historia apud prophetas quidem saepe adhibentur, sed ab indole libri Iob exsulare videntur. Ceteroquin vulg. vocem Rahab vel retinet, uti Ps. 86, 4, vel superbia (Is. 30, 7), superbus (Is. 51, 9. Iob 26, 12. Ps. 88, 11) ponitur; hoc ultimo sensu etiam Chald. h. 1. explicat, scil. de impiis et elatis qui auxilientur in multitudine; sim. Syrus « sub eo conteruntur auxiliantes multis »; et Sym. ot éxspetóópevot &Aahoveta.
9:14
v. 14 « Quantus ergo sum ego, ut respondeam ei et loquar verbis meis cum eo »? — hebr. nedum (quanto minus) ego ez respondeam (cum eo disceptem), seligam verba cum ipso i. e. si robusti illi nihil valent adversus Deum, egone homuncio debilis et infirmus ei responsarem et cogitarem concinnata oratione verbisque apte selectis eum adoriri (Cod. Cord. Malv.)? Bene verborum vim perpendit Pin: « nunquam animo finxi, ut vos de me fingitis, me posse aut velle illi ex aequo respondere et obstinate contendere cum Deo sapientissimo et fortissimo, non illi denuntiare litem aut expostulare cum eo de meis aerumnis aut meam causam verbis et oratione defendere »; et S. Thom. : « concludit propositum quod scil. suae intentionis non est cum Deo contendere ». Quin immo fatetur, licet ius et aequum steterit a se, verba tamen se non facturum defendendi sui gratia CVav.) ; ita
Iam quae in genere dixit de Dei sapientia et potentia, ad se suasque res speciatim applicat. Talem scil. cum de Deo gerat notionem animo insculptam, quam longissime se abesse profitetur ab omni cum Deo altercatione; quare
9:15
v. 45 « qui etiam si habuero quippiam iustum, non responICE a SAPIENS ETO VOTOS PN TENE debo, sed meum iudicem deprecabor »; — i. e. « non de mea iustitia gloriabor sed meum indicem deprecabor ut propitius sit » (exp. ?n.). Apte ad rem notat S. Thom. : « contingit quandoque quod aliquis, etsi non sit multum potens aut sapiens, tamen propter securitatem suae conscientiae non formidat contendere cum quovis iudice. Sed hane etiam causam contendendi cum Deo a se excludit ». Mavult enim veniam et clementiam rogare quam iudicis officium poscere, etsi iustus et pius fuerit (cf. Pin. Cord. Cod. Calm.). In hebr. idem habetur qui si innocens essem, non responderem, vel quia etsi iustus essem, non respondere possem... Ita sane magnam animi demissionem erga Deum manifestat et longissime abest ab iniustitiae accusatione Deo irroganda, quam nihilominus recentiores quidam etiam hie deprehendisse sibi videntur. Sed quo iure? Pergit in animi sui demissione et Dei sublimitate explicanda. Non solum enim non audet cum Deo contendere (v. 14), neque sua iustitia fretus ius a Deo postulat, sed humiliter supplices ad Deum tendit manus, verum eliam sibi persuadet se tam parum apud Deum sublimem valere, ut etsi Deus vocanti responderet tamen nullo modo censeret, Deum verba et rationes ab ipso prolatas attendere. Homo enim Deo compositus lam parvus est adeoque a summae iustitiae tramite remotus, ut Deus secure possit negligere et spernere, quaecumque ab homine ad suae iustitiae causam commendandam proferri possunt; Deus vero adeo sublimis, ut nullo modo hominis conquerentis ratiunculas attendere censendus sit; vel certe homo suae vilitatis intime sibi conscius nunquam sibi potest promittere suas rationes tanti esse, ut Deus illas sua attentione dignas esse et responsione censeat. Hunc animi demissi sensum egregie pandit
9:16
v. 16 « e£ cum invocantem. exaudierit me, non credo, quod audierit vocem meam » ; — quem v. ita ad verbum et fortasse clarius ex hebraeo vertas : s? vocabo et respondebit mihi, non credam, eum aures praebere voci meae i. e. etsi vocanti mihi (ad ius dicendum) responderet, tamen non crederem eum clamori meo aures admoturum. Rite perspexerunt Cord. Mar. Tir. Calm. exponi hoe versu altam imbecillitatis humanae et divinae maiestatis cognitionem; quod aliis placet, orationem esse diffidentis, verba carnis, vel ue eius qui orationis exauditionem non sibi suisque meritis attribuat (cf. Male. Pin. Vav.), difficile ad contextum accommodatur, neque verbis satis est congruum. Optime autem ad utrumque refertur haee sententia : etsi ego proponerem causas cur non deberem ita pati, et Deus has ratas haberet, tamen nondum sequeretur, Deum debere aut velle obsequi meo desiderio, quia seil. Dei agendi modus cum hominibus non e rationis humanae norma, sed a iudicio divino determinatur (cf. W.). Cur vero Iobus ita censeat (Deum scil. alio eoque impervio quodam modo agere cum homine), rationem affert ex iis quae tunc experitur
9:17
v. 17 « in turbine enim conteret me »; —i. e. quippe qui turbine me conterit, t iam me dolore et calamitatibus obvolvit mihique qui talia ex communi iustitiae norma non sim meritus, vulnera super vulnera infligit; «et multiplicabit vulnera mea etiam sine causa»; —i. e. gratis,sine culpa, sine meo. merito, non propter peccata (Cazet.); scil. si res secundum usitatum iustitiae modum perpendatur, ex quo gravissima tantum scelera tam diris suppliciis puniri solent; unde merito plerique exponunt : supra merita (ezp. Zn.), sine causa manifesta, ab homine afflicto perceptibili (S. Thom. Cod. Sanct. Cord. Sa, Men. Tir. Mar. Calm.) vel ita, ut mihi malorum meorum causam non reddat vel explicet (Pin.). Neque enim verbis istis ullo pacto inest ea iniustitiae accusatio, quam recentiores quidam hisce a Iobo impingi Deo perperam censent. Nam qua ratione talis dira imprecatio ex animi lobi sensibus hucusque prolatis intelligi posset? cf. v. 14. 15, quibus animum demissum et pium prae se ferebat. Verum est, magnitudine dolorum, quos innocens patitur ita ut cur puniatur nulla ei ratio a Deo reddatur, animum eius pungi. Quare utrumque latius prosequitur; et v. 18 quidem illum furbznem. et vulnerum multiplicationem declarat;
9:18
v. 48 « non concedit requiescere spiritum meum et implet me amaritudinibus » ; — 1. e. ita continuo dolore crucior, ut fere non liceat respirare, spiritum reducere (hebr. cf. 7, 19), nam satiat me acerbitatibus (hebr.). Deinde vero a v. 19-21 alterum quod v. 47 innuerat, illud scil. « sine causa » explicat. Deus enim potest modo illo homini impervio agere hominemque ultra iustitiae consuetae normam castigare, quia et Deus est potentissimus quem nemo in ius possit vocare (v. 19), et homo nullo modo coram Deo suam iustitiam et innocentiam potest vel praetendere vel defendere (v. 20. 21). Unde
9:19
v. 49 « si fortitudo quaeritur, robustissimus est; si aequitas iudicii, nemo audet pro me testimonium dicere »; — sensum bene reddidit vulg. Ceterum hebr. magis est concinnum et ipso dicendi genere abrupto praepollens : si de potentia fortis (agitur, dicit) « ecce »; si de iudicio, « quis me'citet »? 1. e. quis diem dicet mihi (Cod. Mar. Maw. Vl. Vav.), ita ut Deus ipse loquens a lobo 1. Verbum «3v esse revera conterere, et ex veteribus elucet versionibus (cf. LXX &xcobym Chald. 1 T»'T2 comminuens, Syrus me percussit) et ex cognatis colligitur dialectis; ita v. g. Onqelos Deut. 9, 21 verbo Iw hebraeum nn» exprimit (ef. Ros. Del. Fürst C.). dos 9, 19-90 —— inducatur, id quod ad sententiae gravitatem et vivam Dei potentis et supreme independentis descriptionem multum confert. In altero hemist. legitur *33*y** a Y° constituere, definire (v. g. tempus, locum) forma eadem hiphilica legitur Ier. 49, 19; 50, 44 (vulg. quis me sustinebit ibi vertit) et rite explicatur diem alicui dicere, in ius vocare, citare. Cum S. Hier. vertat nemo audet pro me testimonium dicere, certe legit YT O, a TY, forma hiph. Dym testimonium dare, cui lectioni etiam Chald. consentit 1oy TaD re quis testabitur pro me? Syrus : quis ei occurret? simili modo liberius LXX et vet. Jat. : « iudicio eius quis adversabitur »? Secundum vulg. instituto iudicio nemo coram Deo pro Iobo testimonium in eius favorem edere auderet; ex hebr. autem tale iudicium non potest institui, cum nemo sit qui Deum possit in ius vocare. Pergit Iobus : etsi tale iudicium fieret, coram Deo nunquam posset se iustum probare ;
9:20
v. 20 « s? zustificare me voluero, os meum condemnabit me »; — id quod iam v. 2. 3. 44. 15 innuerat nune alio modo exsequitur; sensus certe est: «si ad rectitudinem divinae iustitiae integritas mea exigatur, procul dubio invenietur prava et distorta » (Malv.), sed quomodo os meum condemnabit me? Varie id expediunt : me damnabit proiectae cuiusdam audaciae, qui tam libere ausim pro me dicere (hoc ipsum dicere coram illo, me esse iustum, impium esse existimo ; ita Of. sim. Men. Cord. Calm.) vel mendacii, quia verissimo iudici repugnare coner, vel quod propria laus propriumque de sua innocentia testimonium nomine mendacii vel suspectae veritatis in iudicio locum non habeat, sed explodatur (cf. Pin.); at optimum est, talem fore huius disceptationis exitum, ut cum Deus mihi tot defectus possit ostendere, me proprio iudicio reum ? debeam declarare (W.). Unde addit « sz innocentem me ostendero, pravum me comprobabit »; — i. e. quanto magis in illa contentione meam iustitiam vindicare conatus ero, eo magis poterit me multorum defectuum reum traducere; Dei enim sanctitas ibi naevos deprehendit, ubi humanae mentis acies obtusa sancta omnia et pura cernere sibi videtur; bene Cord. : «in quantum scil. manifestabit peccata, quorum mihi non sum conscius vel quod memoriam effugerint vel certe quod illa pro peccatis non reputaverim ». In hebr. "zw 2n integer sm i. e. etsi mihi videar sine ulla reprehensione omnibus officiis 105 9, 21 | EE. optime functus. Idem membrum repetitur non sine emphasi v. 21; unde eodem modo i. e. conditionali particula ssuppleta cum vulg. est explicandum : « etiamsi simplex fuero, hoc ipsum ignorabit anima mea et taedebit me vitae meae » ; — hebr. non scio animam meam i. e. non cognoscerem meipsum; Deus scil. tot ei posset ostendere defectus, ut seipsum iam non nosceret, sed quasi alius sibi videretur; iubar enim divinae sapientiae et sanctitatis tanta luce intimos animi et conscientiae recessus collustrare posset, ut ipse se, actiones suas, vitam anteactam iam non cognosceret sed iure abominaretur. Hic sensus congruit v. 20 (cuius aliquam exhibet gradationem) et v. 2. 3. 14, 45. Sunt qui sententiam assertive explicant : integer sum (et cum tamen calamitatibus obruar) nescio meipsum i. e. nescio, quomodo integritatis conscienlia et divina castigatio in me possit conciliari, mihi ipsi quasi dubius efficior, quasi aenigma sum, quid hoc sibi velit ignoro, unde taedet me vitae meae (cf. Del.). Quamvis ita via sterneretur ad v. 22, tamen prior expositio videtur retinenda a) propter externam illam cum v. 20 conformitatem, qua idem membrum in utroque versu est conditionatum, b) quia explicatio data « nescio me » videtur potius esse coacta. Quod vero aliis placet: « nihil curo animam meam » i. e. etsi periculum vitae incurram audaci mea affirmatione me esse integrum, tamen id omnibus viribus contendo et assevero (Hirz. Zsch. Renan, ete.), et a rei veritate, a sententiarum nexu et ab ipsis verbis hebr. longissime abest. Textus lat. prae se fert, hominem suae integritatis et iustitiae ! non habere plenam certitudinem (cf. Pin. Cord.), id quod verum est et sua sponte ex textu hebr. consequitur. c) Pium aeque atque impium affligi, immo impium exaltari 9, 22-24. Talis cum sit hominis integritas coram Deo, iam censet Iobus constare, qua ratione etiam homo qui suae conscientiae testimonio et communi hominum aestimatione reputetur iustus, possit a Deo castigari. Unde sententiae aliorum, solos affligi impios, suam iam conceptis verbis opponit quam ex sui ipsius experientia et rerum mundanarum cursu hauserat, affligi pariter et impium et iustum (qui suo aliorumque iudicio sit iustus), immo impium saepe uti prospera fortuna. Ita adversariorum suorum assertionem breviter sed efficaciter et nervose convellit. Hac autem Iobi defensione elucet q4) etiam ipsum Iobum in calamitatibus non vidisse nisi aliquam Dei punitionem (illas etiam propter alias causas immitti ignorat, sed ipsa hac disputatione demum edocebitur); b) sed cum sibi conscius esset suae integritatis, nullo modo potuisse acquiescere amicorum opinioni; c) cum pariter sententia praeclara de Deo animo eius inhaereret, non potuisse arguere Deum iniustitiae; d) quare ex hac ipsa Dei sublimitate quam laudibus extollit, rationem petit, cur Deus sz velit possit etiam iustum affligere; ?) hane ipsam autem rationem esse segetem novae cuiusdam tentationis; nam necessario quaestio statim nascitur : sed quare Deus me ex summa illa norma praeter morem consuetum punit? praesertim quia stimulus hic ad animum pungendum prorsus factus etiam altius infigatur consideratione quam ex eventuum cursu subdit impios saepe florere. Uti igitur Iobus ex una parte disputantium impetum et audaciam praeclare retundit, ita ex altera parte sua ipsius inquisitione novam sibi subministrat querelarum segetem, pugnae et impatientiae materiam. Ipse Iobus summam eorum quae hucusque dixerat complexus et ostendens quo demum haee omnia spectent, pronuntiat
9:22
v. 22 « Unum est quod locutus sum : et innocentem et impium ipse consumit »; —à. e. eo spectat mea oratio, haec est summa dictorum, iustum aeque ac impium aerumnis divexari (cf. Sa, Men. Cord. Pin. Vav. Cod. Calm.). In hebr. unum hoc (scil. Dei institutum Mar. una ratio eademque mensura, cf. Malv.), propterea statuo (i. e. omnibus consideratis pronuntio, Malv.) integrum et impium conficit; hoc scil. unum disputantibus opponit, in hoe ab illis discrepat (cf. Vav.). Unde Iobus assequitur, ut ostendat poenis non exhiberi, hominem afflictum esse communi hominum aestimatione impium iudicaudum, vel ex poenis iure concludi vitam in sceleribus transactam. Cum igitur nexus ille inter poenas et scelera quem Eliphaz et Baldad statuerunt non adsit, simul [obus declarat, falso ab amicis illis inferri, ipsum innocentiae suae assertione negasse iustitiam divinam vel ei iniuriam irrogasse. . Quod Iobus ex suae conscientiae testimonio concluserat, iam ex eventuum cursu ostendit; idque clare iam v. 23 in textu hebr. sz flagellum occidit subito, afflictionem innocentum ridet — i. e. si calamitas quaedam publica saevit et mortes varias stragemque affert tempore v. g. pestis, belli, famis, Deus innocentes piosque ab illa non eximit, nihil illis afflictionem lenit, sed pii pariter absumuntur, quasi Deus illis non provideret. Dicitur ridere, sannis prosequi, quia clamantes illos non exaudit, non salvat et eripit ex aerumnis, quamvis posset; vult igitur illos pati; unde dicitur laetari, ridere ; praeterea notandum est, Iobum graviore et significantiore verbo uti, quo clarius, efficacius suam ex rebus petitam sententiam elferat et disputantibus obtrudat; quare exaggeratione adhibita, ut fit in acri disceptatione, contendit Deum non tantum affligere pios sed gaudere illorum afflictione. Ita adversarii fortius perstringuntur. Textus lat.
9:23
v. 23 « si flagellat, occidat semel, et non de poenis innocentum rideat » , — afflicti exprimit desiderium, ut Deus pii aerumnis morle exoptata finem imponat, neve diutius eius quasi afflictione delectatus suspiria eius et gemitus negligat, spernat et ita rideat. Deus enim differens exauditionem poenis pii quasi delectari videtur (cf. Sa, Men. Cord. Mar.). Hoc ipsum suspirium arcte adnexum ad v. 22 probat, pios acerbe quandoque affligi ita, ut mors evadat res exoptatissima. Unde sensus non adeo differtab hebr. +. Alterum, quod Iobus ex rerum cursu obiurgationibus et argumentis disceptantium opponit, est ¿mpos exaltari, rerum potiri, impune dominari; unde sententia illorum egregie convellitur. Ita
9:24
v. 24 « terra data est in manus impii » ; — « quasi dicat: non solum innocentes opprimit, sed et impios exaltat, rerum arbitros facit » (Mar. sim. Malv. Cod. Vav.). Hic sensus facilis est et ad propositum efficax ?. Praeter impium terrae tyrannum etiam iudices et magistratus ius et iustitiam opprimunt, bonos affligunt, idque fit certe Deo permittente; unde denuo quam falso amici Iobi iudicent de calamitatum causa apparet. Ita alio membro v. 24 « vultum iudicum eius operit; quod si nom ille est, quis ergo est » ? — i. e. Deus operit, obv^lat vultum iudicum, eos permittit obeaecarl, errare, ut nolint videre iustum et rectum (cf. Sa, Vav. Gord. W. Le Hir); ali (Pin. Cord. Cod.) impium intelligunt. dominatorem, qui eliam tribunalium iustitiam pervertat iudicesque muneribus, terrore, exemplo corrumpat; sed aptius ex tertio membro Deus subintelligitur. Invicto hoc utitur Lobus argumento : innocentes pariter flagellari cum aliis, immo scelera impune quandoque constat grassari, unde illa amicorum sententia de aerumnis sceleri adaequatis rerum cursu exploditur, quia haee omnia Deo fiunt permittente. Quare triumphantis in modum hoc ultimum, in quo rei cardo vertitur, interrogatione elfert, cum negare non possint illa accidere Deo disponente et gubernante (cf. Vav. Mar. Malv. Cord.). Iam Iobus a generali rerum consideratione ad suam revertitur conditionem, nexu eo faciliore, quia quae modo disseruit de piorum aerumnis, suo ipsius exemplo egregie sane illustrantur, scil. iunocentem diris poenis vexari. Quare suae calamitatis magnitudinem delineat, primo ex eo quod vita hucusque transacta, et celerrime avolaverit neque bonis exoptatis sit potita (v. 25. 26), dein quod nunc continuo doloribus crucietur (v. 27). Atque prius illud quidem triplici effert comparatione ex iis, quae in terra, in mari, in aere citissima cernuntur (Pin.) ;
9:25
v. 25 « Dies mei velociores fuerunt cursore »; — scil. « qui felicia nuntiaturus neque die neque nocte interquiescit, ne alius celerior boni nuntii gratiam praecurrendo defloret et munera praeripiat » (Cord.); vel cogita de regio cursorum instituto (cf. 2 Reg. 18, 22. 24.) +; « fugerunt et non viderunt bonum »; — hyperbole est et praesens afflictionum pondus denotat et sensum, quo fit ut bona praeterita quasi nulla censeantur vel fere ex memoria deleantur. Idem altera comparatione
9:26
v. 26 « pertransierunt quasi naves poma portantes »; — quae scil. velocitate indigent, ut alios mercatores praeveniant. Ceterum vox NAN a variis varie explicatur. S. Hier. certe ab 22N virere (fructus facere?), unde aw viror, flos (fructus recens?) 8, 12, videtur derivasse; similiter etiam Chald. NTI quam vocem fructus delicatos (aromata pretiosa Cod.) interpretantur (cf. Maw. Ros. Levy II p. 5); alii ab max deducunt i. e. naves desiderii i. e. quae citissime festinant; hune sensum praebet Sym. àz5X0ov óuolws vxosi czsvOojcats; alii, uti iam Syrus, cum pluribus codd. (cf. de Rossi) na'w legunt, NIIN naves hostiles (piratarum) intelligunt ?. Recentiores tamen plerumque ex arabico vocem explicantes naves ex arundine vel papyro confectas intelligunt, ita ut aw idem s.t ac N3 apud Is. 18, 2 (cf. W. Fürst L., in C. praefert explicationem de navibus infensationis, piraticis; Del. Zsch. Le Hir, Hitz. P.). Demum « szeut aquila volans ad escam » ; — quae rapidissimo cursu et 1mpetu« tamquam fulmen e sublimi » (Cord.) se in terram ad 2. Aliqui rabbini (quos vide apud Pin. Cod. Del.) quos sequuntur Pagninus, Vat. Clarius volunt FAN fluvii nomen esse rapidissimi in Arabia qui incredibili impetu omnia abripiat (cf. Cord.); sed iam Malv. non immerito dicit illos nugari. Ros. mavult ex aethiopico *3N fluctus, unda explicare naves fluctuum i. e. vi fluctuum devectae; sed id sane ieiune adderetur, cum demum naves utique non in arena navigent. larum occasio. Unde bene Vav. : « certe ad Deum verba ista pertinent : ut comparatione summae illius exactaeque iustitiae non se innocentem fateatur »*. Ad eundem sensum facile, dummodo non nimium urgeas temporis praeteriti formam laboravi, textus lat. exigi potest
9:29
v. 29 « sz autem et sic impius sum, quare frustra laboravi » ? -— Quod plerisque latinis interpretibus placet : « quid mihi profuerunt labores mei, opera pia et proba, si tamen aeque ac sceleratus quisque discrucior » ? et sententia est aequo durior, neque ullo pacto hebraicum Y;'* hoc modo de vita anteacta potest intelligi. Iam in sequentibus de facto ostendit, quorsum nolit laborare, ut silentium sibi imperet et gemitus et lamenta coerceat. Pluribus enim declarat primo, integritatis conscientia aliquem non reddi purum coram Deo (v. 30. 31), deinde ex hoc materiam capit denuo profundendi gemitus et querelas, quas v. 32 praeparat et mox proloquitur. Primo declarat hominem etsi adiumentis efficacissimis ad nitorem efficiendum uteretur, tamen coram Deo sanctissimo manere sordibus onustum, ita ut ipsa vestimenta dicantur abominari eum et quasi abhorrere, ne talem sordibus impletum vestiant. Ita
9:30
v. 30 « sz lotus fuero quasi aquis nivis et fulserint velut mundissimae manus meae,
9:31
v. 31 tamen sordibus intinges me et abominantur me vestimenta mea»; — aquas nivis dicit, quibus quippe maior inesse vis ad eluendas sordes credatur (cf. Thom. Mar. Vav. W.). At frustra esset talis conatus ; vel etsi coram hominibus culpae obnoxius sit nulli, Deus tamen posset eum sordibus intinctum 1. e. naevis ac defectibus plenum ostendere — nam sordes istas de culpis intelligi (cum Greg. Thom. Cord. Tir. Gord. Vav. W.) et non de vulneribus et ulceribus corporis (uti PAZ/.? Ol. Pin. Mar. Malv. Men.) toto contextu persuadetur, cf. v. 28. 29, et ratio quae v. 32 redditur rem 9, 2 et seq. expositam tangit. — In tantum autem Deus naevos ei detegere potest, ut ipsa vestimenta eum abhorreant, eius contactum fugiant, ut evitari solet. contactus leprosi. Metaphora illa qua vestibus sensus tribuitur et horror corporis sordidi, animum afficit exeitatque tetram quandam corruptionis imaginem (Calm.). diderunt et Ag. h. 1. èv 9w930p8 Qazcloss pe; ita explicant Pin. Mař. et de hac notione vide infra 17, 14; 33, 48. 22. 30. Alii, uti iam Syrus et recentiorum plerique foveam explicant i. e. fossam coenosam (Malv. Le Hir), non quod Calm. vult sepulchrum. Cur autem talis exeat a iudicio divino +, rationem affert eandem quam iam v. 2 et seq. proposuerat. Neque enim cum sui simili fit comparatio, utique homini comparatus et est et declarari debet iustus; at causa agitur cum Deo.
9:32
v. 32 « neque enim viro qui similis mei est respondebo nec qui mecum in iudicio ex aequo possit audiri » ; — supremo et sanctissimo Deo debet rationem reddere ; neque cum Deo ez aequo potest in iudicium intrare el disceptare ; ita in altero hemistichio ut intremus una in iudicium (hebr.) quod secundum sensum vulg. exhibet. Bene LXX et vez. lat. « non es enim homo sicut ego cui contradicam, ut veniamus pariter ad iudicium ». Causa igitur cadet, quia sibi agendum est cum Deo sanctissimo, qui summa utatur sanctitatis norma, neque potest aliquis Deum cogere, ut communem normam et mensuram adhibeat, i. e. ut si Iobus more humano declaratus sit iustus et debeat declarari, Deus hanc sententiam ita habeat ratam, ut eum debeat ab afflictione absolvere. Hoc alterum quod ad supremam maiestatis Dei auctoritatem spectat (S. TAom.), proponit
9:33
v. 33 « non est qui utrumque valeat arguere et ponere manum suam in ambobus »; — hebr. non est inter nos arbiter, qui ponat manum super utrumque nostrum, qui coactione utrumque adigat ad iudicis sententiam agnoscendam et opere exsequendam et sua auctoritate utrumque compescat. LXX et vet. lat. habent : « utinam esset nobis arbiter et qui argueret et qui audiret inter utrumque » *. Minime mens lobi est Deum accusare, ut qui sit solutus legibus omniaque pro arbitrio agat (Mar.), sed bene iam notat OZ.: « non ignarus fuit magnus Iobus secundum divinam iustitiam et districtum examen (Z«pi£ev) neminem reperiri iustum; nunc vero scopus eius est, 1. Rem ita declarat S. Thom. : « sordibus intinctus demonstrabor tuae iustitiae comparatus et per tuam sapientiam convictus; semper enim in operibus humanis aliquis defectus invenitur; quandoque quidem ex ignorantia propter debilitatem rationis, quandoque autem ex negligentia propter infirmitatem carnis, quandoque autem aliqua infectio alieuius terrenae alfectionis etiam in bonis operibus admiscetur propter mobilitatem humani cordis, quod non firmum in eodem perseverat; unde semper aliquid in humanis operibus invenitur quod deficit a puritate divinae iustitiae ». 2. Similiter Syrus optantis particulam exprimit, unde legisse videntur 3 pro N?. Eou Bu i E . TUIS P non ut cum districto Dei iudicio (z«pífazy) contendat neque ut iustum UM Deum iniuste ipsum supplicio afficere ostendat, sed ut amicos men- AAS dacii argueret qui propter peccata supplicia illi infligi arbitra-
9:9
Iob 9, 9: « (Dio) ha creato l'Orsa, Orione, le Pleiadi ed i recessi del cielo australe ». Secondo Schiaparelli i recessi del cielo australe (interiora Austri) si riferiscono ad un gruppo …
9:13
… Altrove (Ps. 88, 10 sg.; Iob 9, 13; 26, 12 sg.; Is. 51, 9) indica un mostro, che personifica la superbia e la ribellione a Dio; oggi si suole scorgere in tali testi un riferimento letterario al mito
9:33
ELIU (EBR. 'ELĪHĀ, SETTANTA 'ELĪHĀ)
… di affrontare Dio, che crede irritato contro di lui, e confutare i tre amici, divenuti suoi implacabili accusatori (Iob 13, 18; 31, 35b-37); desidera pertanto un arbitro, un avvocato che prende le sue difese: «O se ci fosse un arbitro tra noi...» (Iob 9, 33); «Chi mi darà qualcuno che mi ascolti?» (ibid., 31, 35 a). Questo arbitro è E., che interviene con un tono affatto speciale: Giobbe non deve dire che Dio lo perseguiti; Egli invia …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.