The Aegyptians, for alluring the two tribes to their confederacie, shal be afflicted, 7. and the Iewes returne to more sincere seruice of God.
1Woe to the land, the winged cymbal, which is beyond the rivers of Ethiopia,Guai alla terra, cimbalo alato, che è oltre i fiumi dell'Etiopia,VVOE to the land the cymbal of winges, which is beyond the riuers of Aethiopia,Væ terræ cymbalo alarum, / quæ est trans flumina Æthiopiæ, 2That sendeth ambassadors by the sea, and in vessels of bulrushes upon the waters. Go, ye swift angels, to a nation rent and torn in pieces: to a terrible people, after which there is no other: to a nation expecting and trodden underfoot, whose land the rivers have spoiled.La quale manda ambasciadori per mare in barche di papiro, che van sulle acque. Andate, nunzj veloci alla nazione scossa, e lacerata, a quel popolo, formidabile più d'ogn'altro, alla nazione, che aspetta, ed è conculcata, di cui la terra è portata via da' fiumi.which sendeth legates into the sea, and in the vessels of bulrushes vpon the waters. Goe ye swift angels to a nation shaken a sunder, and torne in peeces: to a terrible people, after which there is none other: to a nation expecting and troden vnder foote, whose land the floodes haue spoiled:qui mittit in mare legatos, / et in vasis papyri super aquas. / Ite, angeli veloces, / ad gentem convulsam et dilaceratam; / ad populum terribilem, post quem non est alius; / ad gentem exspectantem et conculcatam, / cujus diripuerunt flumina terram ejus. 3All ye inhabitants of the world, who dwell on the earth, when the sign shall be lifted up on the mountains, you shall see, and you shall hear the sound of the trumpet.Abitatori tutti della terra, che avete stanza sulla terra; alzato che sia lo stendardo sui monti, lo vedrete, e udirete il rauco suon della tromba:Al ye inhabitants of the world, which abide in the earth, where the signe shal be lifted vp in the mountaines, you shal see, and shal heare the sound of the trumpet:Omnes habitatores orbis, qui moramini in terra, cum elevatum fuerit signum in montibus, videbitis, / et clangorem tubæ audietis. 4For thus saith the Lord to me: I will take my rest, and consider in my place, as the noon light is clear, and as a cloud of dew in the day of harvest.Ma il Signore dice a me: Io starò in riposo, e considererò dalla mia sede, come è chiara la luce di mezzogiorno, e come una nube di rugiada al tempo della ricolta.because thus sayth ourd Lord to me: I wil rest, and consider in my place, as the no one light is cleere, and as a cloud of dew in the day of haruest.Quia hæc dicit Dominus ad me: / Quiescam et considerabo in loco meo, / sicut meridiana lux clara est, / et sicut nubes roris in die messis.
5For before the harvest it was all flourishing, and it shall bud without perfect ripeness, and the sprigs thereof shall be cut off with pruning hooks: and what is left shall be cut away and shaken out.Imperocché avanti tempo fiorirà tutto, e germoglierà con immatura prosperità, e i suoi tralci saranno recisi colla falce, e quello, che rimarrà, sarà troncato, e gittato via.For before haruest it hath wholly florished, and vnripe perfection shal spring forth, and the boughes therof shal be cut of with hookes: and the thinges that are leaft, shal be cut of, and shaken out.Ante messem enim totus effloruit, / et immatura perfectio germinabit; / et præcidentur ramusculi ejus falcibus, / et quæ derelicta fuerint abscindentur et excutientur. 6And they shall be left together to the birds of the mountains, and the beasts of the earth: and the fowls shall be upon them all the summer, and all the beasts of the earth shall winter upon them.E saranno abbandonati insieme agli uccelli di montagna, e alle bestie della terra, e per tutta l'estate staranno sopra di loro gli uccelli, e tutte le bestie della terra sverneranno sopra di lui.And they shal be left together to the birdes of the mountaynes, and beastes of the earth: and the foules shal be vpon it the whole summer, and al the beastes of the earth shal winter vpon it.Et relinquentur simul avibus montium / et bestiis terræ; / et æstate perpetua erunt super eum volucres, / et omnes bestiæ terræ super illum hiemabunt. 7At that time shall a present be brought to the Lord of hosts, from a people rent and torn in pieces: from a terrible people, after which there hath been no other: from a nation expecting, expecting and trodden under foot, whose land the rivers have spoiled, to the place of the name of the Lord of hosts, to mount Sion.In quel tempo dal popolo dissipato, e, lacerato, dal popolo formidabile più d'ogni altro, dalla nazione, che aspetta, ed è conculcata (di cui la terra è devastata da' fiumi) saran portati dei doni al Signore degli eserciti nel luogo, che ha nome dal Signor degli eserciti, nel monte di Sion.In that time shal a gift be brought to the Lord of hostes, of a people plucked asunder and rent in peeces: of a terrible people, after which there hath bene none other, of a nation expecting, expecting and troden vnder foote, whose land the floudes haue spoiled, to the place of the name of the Lord of hostes, mount Sion.In tempore illo deferetur munus Domino exercituum / a populo divulso et dilacerato, / a populo terribili, post quem non fuit alius; / a gente exspectante, exspectante et conculcata, / cujus diripuerunt flumina terram ejus; / ad locum nominis Domini exercituum, montem Sion.
18:1
Cymbal. Or sistrum, commonly used in Egypt. Septuagint, "ship sails."
18:2
Calmet
Ambassadors. Hebrew, "images," (Bochart) in honour of Adonis; (St. Cyril) or rather Ezechias, or Tharaca send to demand troops. (Calmet)
Haydock
Bulrushes. Literally, "paper." (Haydock)
Pliny
Formed of rushes which grow on the banks of the Nile. (Pliny, [Natural History?] 7:56., and 13:11.)
Angels. Or messengers.
Pieces. With factions after the death of Sabacon, or by the inroads of Sennacherib.
Calmet
Other. He derides the vanity of the Egyptians. (Calmet)
Haydock
Expecting the overflowing of the Nile. (Haydock)
Hebrew, "of line," (Calmet) with which they marked out each person's property, after the waters had subsided. (Strabo 17.)
Foot. They worked their dough with their feet, and sent swine to trample on the seed, which required no more cultivation. (Herodotus 2:14., and 36.)
Spoiled. The Nile made considerable alterations.
18:4
Place. God rules all with ease.
Haydock
Harvest. The allies shall comfort my people, (Calmet) or Sennacherib shall threaten ruin. (Haydock)
Calmet
But I will frustrate his evil designs. His army shall perish unexpectedly, ver. 5. (Calmet)
Worthington
The Egyptians had sent messengers to assure the Israelites that they would come to assist them: but the prophet informs them of their own ruin. (Worthington)
18:6
Them. Their bodies shall lie unburied.
18:7
Calmet
Sion. Egypt shall send presents to the Lord, 2 Paralipomenon 32:23. (Calmet)
18:2
Angels.... Or messengers.
18:2
Or paper boates.
The Aegyptians bid their messengers goe swiftly, & tel the Iewes that they shal haue present helpe according as they require & expect.
18:3
But the prophet shevveth that the Aegyptians them selues shal be ouerthrowne by the Assirians.
18:1
sant'Ippolito † 235 d.C. Treatise on Christ and Antichrist 58
… “Woe to the wings of the vessels of the land, beyond the rivers of Ethiopia: (woe to him) who sendeth sureties by the sea, and letters of papyrus (upon the water; for nimble messengers will go) to a nation anxious and expectant, and a people strange and bitter against them; a nation hopeless and trodden down.”
18:2
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 51.1
… Where is that fear of God which should make us tremble with the trembling spoken of by the Lord—“Whosoever is angry with his brother without a cause shall be in danger of the judgment”? Not that I greatly care for your writing what you please. For Isaiah tells us
18:1
1. VAE TERRAE CYMBALO ALARUM. — Primo, Ludovicus Legionensis et Montanus in Abdiam putant hic, uti et apud Abdiam, in fine, esse prophetiam de Indis, et novo orbe subjugando et convertendo; pro Vae enim hebraice est הוי hoi, quod potest verti, Age, heus, ut vertit Forerius: quasi Deus hortetur hic Hispanos cymbalo alarum, id est classibus, instructos, ut gentes illas convulsas, et exspectantes opem ad salutem, adeant et adjuvent. Unde Vatablus (cui et consentit Forerius) sic vertit et explicat: « Heus, terra umbrae alarum, quae es ultra flumina Aethiopiae, id est quae navibus abundas, quae recipis umbram velorum multarum navium. Vocatio Gentium describitur, et liberatio de manibus mundi et Satanae per Christum facta. Heus, inquit, terra, quae es sita ultra Aethiopiam; quae scates fluminibus, id est terra in extremo orbe posita: synecdochice intelligens quoque alias regiones ultimas, in omnem terram exivit sonus eorum, q. d. Evangelium ubique praedicabitur. Populos remotissimos invitat ad Christum. » Hucusque Vatablus. Confirmat id Bosius, tom. II De Notis Eccles., lib. XX, signo LXXXIV: primo, quia cum ait: « Trans flumina Aethiopiae, et post quem non est alius, » notat extremos Indiarum populos; secundo, quia Indi e « vasis papyri, » id est e suberibus et corticibus arborum, cymbas excavabant, quibus legerent littora: carebant enim magnis navibus, magnete arteque navigandi altum mare; tertio, quia ait: « Cujus diripuerunt flumina terram ejus, » ut ostendat populos illos divulsos a nobis, nostroque continenti, vel absorptam ab intercurrenti Oceano terram. Refert enim Plato in Timaeo et Critia maximam insulam Atlantidem, et quae amplitudine Europam et Asiam superaret, Hispaniis olim adjunctam, sed Oceani vorticibus demersam; vel ob plurimas aquarum inundationes, quibus illa tellus obnoxia fuit; et quarum memoria et fama permanent etiamnum in Indorum mentibus, ut scribit Franciscus Gomez, Hist. Indica, part. II, cap. CXXII. Sic de Indis hinc locum accipiunt Arias Montanus, Josephus Acosta, Fredericus Lumnius, Joannes Fernandes, quos citat et sequitur Delrio, adagio 723. Verum patet ex vers. 5 et 6, hanc prophetiam, uti et reliquas hisce capitibus, continere onus, id est prophetiam minacem contra Aethiopiam vel Aegyptum, eique vae intentare. Secundo, Justinus, Contra Tryphonem; Oecumenius, in Prologo Epist. ad Rom., et Leo Castrius putant hic agi de Judaea. Sic enim Apoc. XI, 8, Hierosolyma vocatur « Aegyptus, » q. d. Vae Judaeae, quae mittit undique litteras ad Christi nomen et fidem blasphemandam et perdendam! Hoc mysticum est, non litterale, uti patebit ex seqq. Tale est et illud S. Gregorii, XIII Moral. VII, in Romana editione 5: Vae terrae etc., inquit, hoc est, vae Antichristo superbo, qui praecones suos per totum orbem mittit! Tertio, S. Hieronymus, Cyrillus, Haymo, Procopius, D. Thomas, Lyranus, Adamus et Ribera in Sophon. III, putant hic agi de Aegypto, q. d. Vae Aegypto, quae in umbra alarum suarum, et, ut Septuaginta, in navibus alatis, auxilium pollicetur Judaeis! Notum enim est Judaeos ab Assyriis aliisque afflictos, ad Aegyptiorum opem confugere solitos, perinde ac Israelitae confugiebant ad opem Syrorum seu Damascenorum, ut dixit cap. praecedenti. Ita sub hoc tempus rex Aegypti pollicitus erat opem Ezechiae contra Sennacherib, ut patet IV Reg. XVIII. Sicut ergo cap. praeced., Syrorum, ita hic Aegyptiorum poenam et cladem denuntiat, quae a Chaldaeis peracta est. Nam Nabuchodonosor anno quinto post excidium Hierosolymae vastavit Aegyptum, teste Josepho, lib. X Antiq. XI. Hunc sensum de Aegyptiis secutus noster Carpenteius, ita eum docte heroico carmine expressit: Vae tibi, quae reducem sistris crepitantibus Apim Concelebras, crotalos et inania cymbala pulsans, Amne superba sacro tellus, quem nobile munus Aethiopes mittunt ignotis fontibus ortum. Verum dico hic non de Aegypti, sed de Aethiopiae clade agi, quae est sub Aegypto, puta de Abyssia ubi regnat Preto-Joannes, qui imperium habet juxta Nilum, et late dominatur usque ad mare Rubrum. Probatur id: Primo, quia capite sequenti incipit onus Aegypti, ergo non hoc. Secundo, quia Aethiopes sunt vicini Aegyptiis; unde aeque ut Aegyptii infestarunt Judaeos, ut patet de Aethiopibus, qui cum Sesac rege Aegypti contra eos conjurarunt, II Paralip. XII, 2, et de Zara Aethiope, qui cum innumeris copiis venit contra Asa regem Juda, II Paralip. XIV, 9: ergo sicut Aegyptii, Idumaei, Syri et alii Judaeorum hostes hic a Deo plectuntur, et suum excipiunt onus, ita et Aethiopes. Unde iis Sophonias, cap. II, 12, et Jeremias, cap. XLIX, gladium et exitium intentant. Tertio, quia quod hoc capite dicitur de Aethiopibus, idem dicitur de Aegyptiis capite sequenti; si enim utrobique loqueretur de Aegyptiis, frustra idem capite sequenti repeteret. Quarto, quia verisimile est Aethiopes, aeque ac Aegyptios, per legatos opem promisisse Judaeis contra Assyrios; ideo enim Tharaca rex Aethiopum videtur venisse contra Sennacherib, ut scilicet eum a Judaea et Aegypto depelleret, quia non cupiebat hostem adeo potentem tam habere vicinum. Quinto, quia Aegyptus proprie non est trans, sed intra rivos Nili; Aethiopia est autem trans eos. Rursum papyrus et naves ex papyro tam sunt in Aethiopia, ubi incipit Nilus, quam in Aegypto; unde naves papyraceae vocantur Aethiopicae; imo Aethiopia pene solum habet Nilum, et per eum descendit in Aegyptum. Sexto, quia Aethiopibus competit vae cymbali alarum, id est apes et muscae suis alis, id est copiis, cymbalizantes, id est strepitum instar cymbali excitantes. Sicut ergo Assyrios comparavit apibus et muscis, cap. VII, vers. 18: ita et hic iisdem comparat Aethiopes: primo, ob eorum nigrorem; secundo, ob eorum frequentiam, qua etiamnum est innumera; tertio, ob eorum turbam et strepitum; item ob eorum in suis copiis et armis inanem gloriationem; bombizabant enim instar apum et muscarum, quae praeter bombos et strepitum alarum sonitum, nihil habent virium; unde quinto, significatur hic, quod in armis sint imbelles et invalidi. Septimo, quia eadem congruitate aptari possunt Aethiopibus, qua Aegyptiis, imo nonnulla majori, ut illud: « Post quem non est alius. » Ita de Aethiopibus haec exponunt Pineda in Salomone praevio lib. IV, cap. XIV, vers. 3, Sanchez et Forerius. Porro, Aethiopia post Aegyptum, cui adjacet, vastata est primo a Sennacherib, ut ostendam cap. XX, 1. Deinde a Nabuchodonosore, ut docet Sophonias, cap. II, 12, cum ait: « Et vos, Aethiopes, interfecti gladio meo eritis; » et Megasthenes apud Josephum, lib. I Contra Apionem. Hic magis agi de prima vastatione, patebit cap. XX. Denique id clare docet versio Arabica Alexandrina quae sic habet: Vae terrae, cujus fines umbrosae sunt extremitates, quibus includitur, in qua incessus prolongatus est, videlicet terra Aethiopia, de qua opinati sunt filii Israel, quod ea protegerentur! VAE TERRAE CYMBALO ALARUM! — Est appositio, q. d. Vae terrae Aethiopiae, quae est cymbalum alarum, id est cymbalata in alis, vel habens alas sonantes instar cymbali! quia Aethiopes magno strepitu, praedicatione et gloriatione, instar apum et muscarum, ut dixi, alarum complosione, id est virium et copiarum suarum ostentatione ac jactatione personantes instar cymbali opem suam Judaeis spondebant. Sic Tiberius Caesar Apionem grammaticum, qui gloriabatur se eos quos scriptis suis laudasset, immortales facere, vocabat cymbalum mundi, teste Plinio in praefatione ad Vespasianum, et Apostolus, I Corinth. XIII, scientiam charitate carentem et eloquentiam vocat « cymbalum tinniens. » Secundo, quia instar cymbali tantum tinnitum id est sonitum inanem et futilem, edebant, promittentes opem quam reipsa non erant praestituri; hoc est, ut vulgo dicitur, erant baculus arundineus, cui nemo ob inanitatem tuto innititur, Isaia XXXVII, 6: hic ergo baculus, uti et cymbalum, significat auxilium inane et fallax. Tertio, Sanchez: Aethiopia, inquit, abundans navibus in Nilo et mari, vocatur cymbalum alarum, quia cymbalum sua cavitate est quasi navis; unde alii pro cymbalum vertunt, cymba, et, ut Vatablus, nassa, in qua vela sunt quasi alae; unde Septuaginta vertunt, navium alis. Ab hoc alarum remigio naves vocantur velivolae, ait Delrio, adagio 171. Rursum Aethiopicae naves vocantur cymbalum vel cymbalatae, quia Aethiopes, et post eos Aegyptii, molles, inter navigandum lituis ac sistris concrepare solebant; unde Plutarchus in Vita Antonii describit navem Cleopatrae, in qua remi ad fistulae tibiaeque modulos movebantur et personabant. Quarto, aliqui putant Aethiopiam vocari cymbalum alarum, propter Nilum, qui ad Catadupa cum strepitu praeceps ruit instar avium (hinc Theodotion pro cymbalo vertit, aves). Unde Catadupi sunt Aethiopum populi ad novissimum Nili cataractem, ubi inter occursantes scopulos tanto fragore Nili aquae ruunt, ut nimia soni vehementia accolas surdos efficiant, de quo Plinius, lib. V, cap. IX. Pro cymbalo alarum Hebraice est צלצל tsiltsel, quod verti potest, inumbrantis; Aquila aliis punctis legit per diastolen צל צל tseltsel, ut sit nomen geminatum significans umbra, umbra, id est maxima umbra. Unde et Syrus vertit: Vae terrae umbrae alarum! Sicut enim mater pullos protegit velo et umbra alarum suarum, ita Aethiopia spondebat se suis copiis et alis militaribus tutaturam Judaeos. Sic et Vatablus ac Forerius: « Nomen, inquit, tsel geminatum frequentiam umbrarum notat, id est frequentiam et copiam velorum, quae sunt instar alarum, quasi dicat: Heus terra quae frequentibus navium velis mare obumbras et flumina! » Talis enim fuit Aethiopia, indeque Aegyptus. Vide Plinium, lib. XII, cap. XI, et Strabonem, lib. XVII. QUAE EST TRANS FLUMINA AETHIOPIAE, — id est trans Nilum, quem de Aethiopia in Aegyptum fluere nemo dubitat, ait S. Hieronymus. Porro Nilum vocat flumina, quia Nilus habet septem rivos instar septem fluminum, quibus se in mare septem ostiis exonerat. Unde et Ezechiel hos rivos vocat flumina, cap. XXIX, 3. Dicitur Aethiopia trans flumina, id est trans septem rivos Nili, respectu Hierosolymae; ejus enim respectu plagas orbis consignat Scriptura. Sed cur utitur hac periphrasi Propheta? cur non clare dicit: Vae Aethiopiae? Respondeo: primo, quia Prophetae gaudent obscuritate; secundo, flumina meminit, quia sequitur: « Qui mittit in mare legatos, » etc.; tertio, hoc ipso quo nominat flumina Aethiopiae, significat se de Aethiopia loqui; solet enim Scriptura per flumina designare provincias et regna, uti ostendi cap. VIII, vers. 6. Unde to Aethiopia tam ad to trans flumina (eo enim pertinere patet ex regimine Hebraeo) quam ad to vae terrae referri potest, q. d. Vae terrae Aethiopiae, quae est trans flumina Aethiopiae, id est sua; solent enim Hebraei pro pronomine meum, tuum, suum, etc., ponere et repetere ipsum nomen antecedens. Sic Psalm. CXXI dicitur: « Stantes erant pedes nostri in atriis tuis, Jerusalem: Jerusalem quae aedificatur ut civitas. Rogate quae ad pacem sunt Jerusalem. » Ubi secundo repetitur nomen antecedens, scilicet Jerusalem, poniturque pro pronomine quae et ejus.
18:2
2. Qui mittit in mare legatos. — « Qui, » scilicet « rex. » Est enallage personae; transit enim a terra et regno ad regem. Vide Can. XVI, q. d. Rex Aethiopiae, v. g. Tharaca, mittit per mare legatos in vasis, id est in navibus papyri, tum ad alias gentes, tum ad Judaeos, promittens eis opem contra Assyrios. ET IN VASIS PAPYRI SUPER AQUAS, — q. d. Mittit legatos et milites auxiliares in navibus, quae in Aethiopia, uti et in Aegypto, fiunt ex papyro frutice. Vide dicta Exodi II, 5. Notat rursum in papyro levi et fragili, licet picturata, fucatam et fragilem opem et vires Aethiopum. Haec enim Aethiopiae conveniunt, non Aegypto: nam Aegyptii copias suas in Judaeam mittebant terra, non fluvio: Aethiopes vero fluvio; nam Nilo descendebant secundo flumine in Aegyptum, inde pedestri itinere pergebant in Judaeam. Septuaginta vertunt, qui mittit epistolas byblinas (hae enim aeque ut naves fiebant e papyro), scilicet ad Judaeos, quibus eis auxilium pollicetur. S. Cyrillus haec refert ad superstitionem Aegyptiorum, qua litteras mittebant in mare, quasi gaudentes de reperto Adonide Veneris amasio, de quo Ezech. VIII, 14. Sanchez per epistolas byblinas accipit naves papyraceas; epistola enim graece significat aliquid missum et extrusum, aut potius, inquit, epistolas vocat naves perferentes legatos cum epistolis, per metonymiam; tales enim naves a Seneca, lib. XI, cap. LXXVIII, vocantur tabellariae. Arabicus vertit, mittit scripturas vel libros papyri, sive chartae. ITE, ANGELI VELOCES, AD GENTEM CONVULSAM. — S. Hieronymus et alii putant esse mimesim, sive imitationem vocis regis Aegypti, q. d. Ite, o legati, o nuntii mei! per Nilum ad Judaeos, qui sunt gens bello convulsa; licet olim sub Davide et Salomone fuerit terribilis, cui alia non fuit similis (nam pro post quem, alii legunt, prae quo, non est alius), nunc vero afflicta est exspectans auxilium: quia flumina, id est reges Israel, Assyriorum exercitu instar fluminum eam obruunt. Secundo, alii cum Vatablo censent hic gentes, maxime remotas et Indicas, vocari ad Christi fidem, ad easque mitti Angelos, id est Apostolos, quia ipsae a daemone, infidelitate et peccatis convulsae sunt, ut per Christi gratiam restaurentur et salventur, doceanturque ferre crucem et mortem optare pro Christo, ideoque hos angelos opponi angelis sive legatis Judaeorum, de quibus iidem accipiunt vers. 1, ut dixi. Ita Oecumenius, Procopius, Castrius, q. d. Ite, o Angeli, o Apostoli! ite, o Xaveri! o Gaspar! ite, o Religiosi, zelosi! ad Barbaros, ad Indos vitiis convulsos, et ad tartara ruentes, vestramque opem exspectantes, afferte eis fidem, gratiam, salutem. Tertio et genuine, Sanchez censet legatis Aethiopum infirmis et papyraceis, de quibus vers. 1, opponi angelos, id est legatos Dei, puta Sennacherib et Assyrios, quos Deus misit contra Tharaca aliosque Aethiopes, qui proinde sunt gens ab eis convulsa, conculcata et dilacerata, id est ex Dei decreto brevi convellenda et dilaceranda, licet antea videretur esse terribilis; hi etiam proprie sunt « populus, post quem non est alius: » sunt enim in fine orbis versus Meridiem. Pertingunt enim per regnum Congi et Monomotapae ad promontorium Bonae-Spei, in quo terminatur terra, sive continens versus Meridiem: nam ultra illud non est nisi Oceanus, ut patet ex Tabulis cosmographicis Ortelii et aliorum. AD GENTEM EXSPECTANTEM (aliqui legunt, exspectantem exspectantem, id est plane et omnino exspectantem; Hebraea enim geminant קו kav kav) ET CONCULCATAM, — id est mox certo convellendam, et in Dei praescientia ac decreto jam convulsam. Nota: Hebraeum kav, primo, significat extensum, puta lineam: inde secundo, spem et exspectationem; spes enim sperantis animum quasi lineam extendit ad rem speratam. Ad verbum ergo Hebraea sic vertas cum Vatablo, Pagnino, Forerio et aliis, ad gentem lineae lineae, et conculcationis. Gens lineae vocatur, cui ad lineam, quasi ad amussim, pro demeritis admensa et commensa, hoc est decreta, est a Deo poena et vindicta. Est metaphora a fabris et architectis: hi enim ad lineam, quasi ad normam, perpendiculum, regulam et directorium fabricant et aedificant. Sic et Deus ad lineam meritorum vel demeritorum cuique destinat, cudit et fabricat praemium, vel poenam. Sic cap. XXXIV, vers. 11, dicitur: « Extendetur super eam mensura, ut redigatur ad nihilum, et perpendiculum in desolationem; » hoc est, ut Chaldaeus vertit, extendetur super eum linea desolationis, et perpendiculum destructionis. Et, ut Septuaginta, σχοινίον γεωμετρίας ἐρήμου, id est funiculus geometricus deserti, ut scilicet justa mensura diruatur, et redigatur in desertum. Sic IV Reg. XXI, 13, dicitur: « Extendam super Jerusalem funiculum Samariae, » hoc est eadem linea, sive norma et mensura poenae ac vastationis demoliar Jerusalem, qua demolitus sum Samariam. Rursum, sicut fabri materiam secandam vel deasciandam, prius filo seu linea signant, quae Graecis γραμμή dicitur: sic Deus delineat quasi gentes, quas exitio destinat, et deasciare decernit. Hunc esse sensum patet primo, ex eo quod paulo ante hanc gentem vocavit « convulsam et dilaceratam, » et subdit direptam. Inde enim homines macilenti, exhausti et extenuati dicti sunt μονόγραμμοι, quasi unicae lineae, inquit Delrio, adagio 724. Secundo, quia Chaldaeus vertit; populum oppressum et direptum; Septuaginta, gentem sine spe (id est desperatam, deploratam) et conculcatam; Syrus, gentem depilatam, cujus pennae detractae sunt, et eradicatam; Arabicus, gentem sine robore, foedam, despectam (vel nequam, absurdam). Tertio, quia Noster vertit, gentem exspectantem. Aethiopes enim vocantur gens exspectans, scilicet adventum Assyriorum, quia timent eos, avideque praestolantur eventum expeditionis ipsorum. Rursum exspectant, id est experientur certam cladem, quam Assyrii eis inferent. Sic de legatis Ezechiae ad Sennacherib dicitur cap. XXXIII, vers. 7: « Angeli pacis amare flebunt. » Aliter Sanchez: Exspectant, inquit, quotannis inundationem Nili, ut per eum agri oblimentur et faecundentur. Secundo, idem pro gens exspectans, inquit, hebraice est, gens linea linea, q. d. Aethiopes, uti et Aegyptii, quia adjacent Nilo, qui exundans obruit agros, hinc utuntur linea, sive regula et gnomone, quo agrorum spatia dimetiantur, ut sciat quisque quid suum fuerit et sit. Hinc ex hac Nili inundatione ortam esse apud eos Geometriam, docet Strabo, lib. XVII, et Diodorus, lib. II, q. d. Aethiopes et Aegyptii sunt, gens quae lineis aliisque instrumentis geometricis utitur, ut designet cuique suos agros et limites, quos egressus ex alveo Nilus obruerat, confuderat et occaecaverat. Porro sicut in vasis papyraceis eorum infirmitatem; sic nunc in limo et coeno Nili, atque in linea agrorum mensuratrice regionis sordes, et fortunam incertam et instabilem demonstrat. Hucusque Sanchez. CUJUS DIRIPUERUNT FLUMINA TERRAM EJUS. — Significat Nilum exundantem, qui Aethiopiam, uti et Aegyptum, inundando obruit. Symbolice significat Assyriorum et Babyloniorum copias turmatim coeuntes, instar fluminum obruituras Aethiopiam, ut eam conculcent et vastent.
18:3
3. OMNES HABITATORES ORBIS. — Pergit loqui Deus, q. d. Cum Assyrios et Babylonios quasi legatos meos misero, tunc videbunt omnes gentes bellum acre, quod per eos contra Aethiopes ego geram. 4. QUIESCAM ET CONSIDERABO IN LOCO MEO (q. d. Eminus e throno meo tacitus, imo gaudens spectabo quasi ludos, scilicet haec spectacula vindictae meae, puta stragem Aethiopum): SICUT MERIDIANA LUX CLARA EST, — q. d. Cum Aethiopes erunt in tenebris, id est angustiis, ego in clara et serena luce mea habitans, clarus, serenus, imo gloriosus eos contemplabor. Sic Moses et seniores viderunt gloriam Dei, « quasi opus lapidis sapphirini, et quasi coelum cum serenum est, » Exodi XXIV, 10. Vide ibi dicta. Simili adagio usus fertur Heraclitus philosophus. Nam cum aquae intercutis morbo laboraret, sic solebat medicos interrogare: « Num ex imbre sudum et ex nubilo serenum efficere nossent? » per imbrem hydropem, per sudum et serenum sanitatem intelligens. Quod cum medici non intelligerent, ille se boum fimo totus obruit, ut illius calido vapore noxius corporis humor exudans exsiccaretur: ubi cum diutius obrutus permansisset, interiit, si credimus Laertio et Plutarcho. Et sicut nubes roris in die messis, — q. d. Aethiopes erunt in ardore, tum solis quo torrentur (sunt enim in Zona torrida), tum cladis et excidii: ego autem ero in refrigerio beatus, perinde ac si essem in nube roscida, quae tempore messis solet messores refrigerare; indeque vastationi Aethiopum aliquid roris instillabo, id est moderationem afferam, eamque clementia temperabo, ne penitus deleantur.
18:5
5. ANTE MESSEM ENIM TOTUS EFFLORUIT. — Persistit in metaphora messis, quae dum in flore luxuriat, omnemque succum et vires in flores effundit, segete et fructu destituitur. Idem fit in arbore, quae, antequam maturescat fructus, in flores, germina et surculos totam se effundit: de ea enim dicit, quod « immatura perfectio, » id est immaturi surculi et ramusculi, licet in se perfecti germinabunt, sed fructus non dabunt maturos. Causam dat cladis Aethiopum, scilicet eorum praeproperam gloriationem et provocationem hostium, q. d. Aethiopes florebant et superbiebant suis viribus gloriose praefidentes, et sibi promittentes amplum imperium: ideoque audientes Sennacherib eminus in Judaea versari, praepropere arma moverant, ac contra eum aciem direxerunt, eumque ad praelium provocarunt. Sed hic omnis eorum flos fuit intempestivus et praecox, nec maturuit, sed in herba periit et succisus est: nam primo a Sennacherib, deinde a Nabuchodonosore succisi sunt: hoc est quod ait: « Et praecidentur ramusculi ejus falcibus, » id est juvenes et milites ardentiores Aethiopum gladiis Assyriorum occidentur; « et quae derelicta fuerint, abscindentur et excutientur, » id est reliquias Aethiopum ex bello profugas persequentur Assyrii et Chaldaei, easque partim occident, partim capient, spoliabunt et dissipabunt. Ita juvenes animosi et temerarii dum milites validos lacessunt, suae efflorescentis audaciae dignam referunt messem, scilicet caedem et cladem. Nota totus, id est fere totus, plerique; nam mox aliquos, vers. 7, excipit. Vide Can. XXX. 6. ET RELINQUENTUR SIMUL AVIBUS MONTIUM, — q. d. Tanta erit Aethiopum strages, ut caesorum cadavera sufficient integra aestate et hieme, ad voraces feras et carnivoras aves alendum.
18:7
7. IN TEMPORE ILLO (scilicet in diebus Messiae, vide Can. XII), DEFERETUR MUNUS DOMINO. — Solent Prophetae post tristia, ut ea leniant, laeta subjungere: ita hic fit, q. d. Post hanc Aethiopum cladem, Aethiopes relicta vana spe, quam habebant in suis, tum viribus, tum idolis, agnoscent verum Deum, eumque colent in monte Sion, id est in Ecclesia. Factum hoc est, cum Eunuchus Candacis reginae Aethiopum conversus a Philippo, Actor. VIII, fidem Christi per Aethiopiam sparsit; cumque S. Matthaeus Apostolus, eo profectus, regem et regnum convertit: unde in Aethiopia mire floruit Christianismus. Hoc est quod ait Psaltes, Psalm. LXVII: « Coram illo procident Aethiopes, » et Psalm. LXVII: « Aethiopia praeveniet manus ejus Deo. » Vide nostrum P. Cotignium et alios, qui de Ecclesia et historia Aethiopiae scripserunt. A GENTE EXSPECTANTE. — Ita legendum cum Romanis, id est plurimum exspectante. Est auxesis.
18:1
Hic comminator contra Aegyptios: et primo comminator eorum poenam per comparationem ad poenae meritum; in secunda exequitur poenae modum; cap. 19: Omni Aegypti etc. In tertia designat poenae tempus, cap. 20: In anno etc. Circa primum tria ponit. Primo designat culpam, quae est meritum poenae; in secunda comminator poenam ibi, Omnes habitatores orbis; tertio ostendit poenae fructum, ibi, In tempore illo defertur munus Domino exercituum a populo divulso. Circa primum duo facit. Primo describit sium terrae, in quo superbe confidebant, dicens: Vae, scilicet imminet, terrae, Aegypto, cymbalo alarum; propter sonitum Nili, cujus velocitas comparatur motui alarum propter velocitatem, vel propter similitudinem populorum, vel propter protectionis auxilium, quod populo duarum tribuum insonabant; quae est trans flumen Aethiopiae, idest ultra Nilum, qui venit de Aethiopia. Ezech. 29: « Ecce ego ad te, Pharao rex Aegypti, draco magne, qui cubas in medio fluminum tuorum. » Hoc tamen Judaei exponunt de Gog, qui habitant ultra Aethiopiam, contra quos testatur propheta Ezechiël 38. Secundo describit auxilium quod duabus tribubus promittebant. Et primo describit nuntiandi modum, dicens, Qui, scilicet populus Aegyptius, mittet legatos, idest nuntios, duabus tribubus, in mari, idest per mare, et super aquas, fluminis, vel maris, in vacis papyri, genus junci, de quo fiebant capsellae ad portandas litteras, vel arundines tam magnae quod de eis fiebant naves, ut legitur in historia Alexandri: a pyr, quod est ignis. Secundo ponit legationis praeceptum, in quo determinat duo. Primo nuntiandi modum, dicens: O Angeli, idest o nuntii mei, ite velves, idest velociter. Secundo motum, Ad gentem scilicet duarum tribuum, quam ostendit miserabilem ex quatuor. Primo ex afflictionis magnitudine, Convulsam, a propria firmitate per subjugationem, et dilaceratam, per poenarum afflictionem.
18:2
Secundo ex pristina dignitate, Terribilem, quondam, post quem non est alius, potentiae comparandus; nunc autem expectante, alienum auxilium, conculcatam, quasi in vilitate redactam. Tertio ex hostium potestate vel iniquitate: Cujus diripuerunt injuste flumina, reges Assyriorum. Quarto ex loci sanctitate, Ad montem Sunt autem punjti, quia eos a cultu Dei retrahебant. Ezech. 29: « Non erunt ultra domui Israel in confidentia doctentes iniquitatem. » Omnes habitatores orbis qui moramini in terra. Hic comminator poenam: et circa hoc duo facit. Primo ponit poenae evidentiam. Videbitis idest notum erit vobis, signum, vexillum Nabuchodonosor. Jerem. 46: « Audierunt gentes ignominiam tuam, et ululatus tuus replevit terram. » Vel hostium copiam, Videbitis, existentes in exercitu ejus. Ezech. 7: « Adducam pes-simos de gentibus, et possidebunt domos eorum. » Secundo aufert defensionis divinae confidentiam: Quia haec dicit Dominus. Et primo quia subtrahet eis auxilium suae defensionis: Quiescam, non vos adjuvans: considerabo, idest videbo quid vos possitis facere.
18:4
Deuteron. 52: « Considerabo novissima corum. » Secundo quia hostibus praebet auxilium impugnationis, quantum ad consilium in dubiis: Sicut meridiana lux, ita evidenter ostendetur
eis quid sit eis agendum. Quantum ad revelationem in laboribus, Sicut nubes. Psal. 88: « Exaltasti dexteram deprementium eum, laetificasti omnes inimicos ejus. » Tertio ibi, Ante messem, describit poenam metaphorice, scilicet per destructionem fructus in agro: et ponit tria. Primo quantum ad fructus perditionem, qui perditur in flore, Ante messem enim totus effloruit. Similiter Aegyptus antequam potentiam haberet, florem suae gloriae ostentabat; de qua infra 40: « Omnis gloria ejus quasi flos agri. » Perditur etiam in germine, quando nondum maturus est humor de quo fieri debet fructus. Et immatura. Similiter Aegyptus ultra potentiam quam habebat praesumebat. Perditur etiam in fructu, quando rami in quibus sunt fructus abseinduntur. Praecidentur, ante fructus maturatio-nem.
18:5
Job 15: « Laedetur quasi vinea in primo flore. » Proverb. 13: « Substantia festinata minuetur. » Secundo ponit fructuum remanentium ablationem: Quae derelicta fuerint perfecta ab Aegyptiis, ab Assyriis abscondentur a propria firmitate, et executiur de loco suo per Chaldaeos. Infra 24: Quomodo si paucae oleae (vel olivae,) quae remanserunt, executiantur ex olea. Tertio ponit ipsius agri desertionem. Et relinquetur sicut ager incultus: in quo significatur caedes hominum, postquam multae bestiae fuerunt in terra Aegypti.
18:7
Ezech. 59: « Haec dicit Dominus Deus: Die omni volueri et universis avibus, caenetsque bestiis agri: Convenite, properate, concurrите undique ad victimam meam quam ego immolo vobis, victimam grandem super montes Israel, ut comedatis carnem, et bibatis sanguinem. » In tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso et dilacerato. Hic ponitur poenae fructus. Defertur munus, scilicet, populus duarum tribuum confident de Deo, et ipsius auxilium invocabunt cum munerum oblazione. Supra 10: » In die illa non adjiciet residuum Israel, et hi qui fuerit de domo Jacob, inniti super eo qui percutit eos; sed innitetur super Dominum sanctum Israel. » A populo divulso, et dilacerato; a populo terribili, post quem non fuit alius; a gente expectante et conculcata, cujus diripuerunt flumina terram ejus, ad locum nominis Domini exercituum, montem Sion. Exponatur ut supra in hoc eodem cap. circa principium.
Nota super illo verbo, Immatura perfectio germinavit, quia est perfectio multiplex. Prima naturae. Gen. 2: « Igitur perfecti sunt caeli. Secunda scientiae. Job 22: « Numquid Deo comparari potest homo, etiam cum perfectae fuerit scientiae? » Tertia gratiae. 1 Joan. 4: « Perfecta caritas foras mittit timorem. » Quarta gloriae. 1 Cor. 5: « Cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est. »
Nota super illo verbo, Germen ejus, quia est germen primo pravae praelationis. Eccle. 10: « Vae tibi terra cujus rex est puer, et principes mane comedunt. » Secundo doctrinae erroris. Judae: « Hi autem quaecumque quidem ignorant, blasphemant; quaecumque autem naturaliter, tamquam muta animalia, norunt, in his corrumpuntur. » Tertio praesumptuosae opinionis. Rom. 12: « Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei . . . Non alta sapientes, sed humilibus consentientes. »
Quarto praesentis consolationis. Luc. 16: « Recordare quia recepisti bona in vita tua. »
Nota super illo verbo, Defereitur munus, quia est munus multiplex. Primo ferventis dilectionis. Proverb. 21: « Munus absconditum extinguit iram, donum in sinu, indignationem maximam. » Secundo devotae orationis. Psalm. 140: « Ascendat
18:1
Anc. — Tempore. expeditionis Assyriorum Aethiopes quoque (cum Assyrii etiam regibus Aegypti et Aethiopiae bellum inferre molirentur) quaquaversus legatos mittunt, ut omnes ad arma convocent. Hos nuntios propheta alloquitur, monet, ut Aethiopibus, populo terribili et feroci, id nuntient, ad quod omnes habitatores orbis signo bellico dato attendant oportet (18, 1-3) scil. Deum ipsum qui per aliquod tempus quasi iners atque otiosus conatus ac progressum Assyriorum spectaverit, Assyrios subito esse prostraturum clade ingenti. Quo facto etiam gens aethiopica Dei maiestatem in Sion residentis agnoscet (18, 4-77). Hoc oraculum ad antecedentia arcte adnectitur. Uti enim 171, 14 cladem Assyriorum fore ad Dei glorificationem ostenditur, ita iam eadem maiestatem ac sublimitatem Dei in terras longinquas annuntiari describitur; proinde fructus qui eousque pro populo Dei praedictus est etiam fore ut gentibus contingat vates manifestat. Sic nova ratione declaratur illud vineimini quia Emmanuel et ubi sit pro gentibus salus, praeclaro modo docetur, dum iterato proponitur id quod 14, 32 dictum est: «et quid respondebitur nuntiis gentis? quia Dominus fundavit Sion et in ipso sperabunt pauperes populi eius ».
18:4
Vates nos rapit in medias res. Aethiopes bellico rumore de magna Assyriorum expeditione terrefactos nuntiis quaquaversus emissis socios et auxilia belli contra eos subeundi sibi comparare non tam describit vates quam ipsa dicendi forma depingit. Cum enim Aethiopes talia agentes menti eius obversentur, exclamat v. 4 « Vae terrae cymbalo alarum, quae est trans flumina, Aethiopiae, v. 92. qui mittit in mare legatos et in vasis papyri super aquas» ; — vae ei dicitur genti, quae terrore bellico hoste appropinquante est perturbata et quae ad avertendum belli periculum vel ad hostes devincendos auxilii petendi causa legatos emittit; sic enim per vae conditio eius afflicta designatur. Hebr. "in utiest dolentisac minitantis plerumque, ita quandoque etiam acclamantis.et adhortantis vel attentionem provocantis (cf. Is. 55, 1. Zach. 2, 10 hebr.). Hoc loco ex iis ipsis declaratur quae menti vatis oblata sunt et quae nos ex subsequentibus colligere debemus. Vocatur terra cymbalum. alarum, hebr. terra stridoris (tinnitus) alarum, eodem sensu quo ', 48 terram et copias Aegyptiorum muscam vocaverat, nunc Aethiopiam vocat terram stridoris alarum ; terra enim ipsa insectis diversissimi generis abundat variique coloris et eorum sonitu ac stridoribus repletur; in iis autem animalculis eorumque tinnitu simul habetur symbolica quaedam delineatio Aethiopum, multitudinis innumerabilis, strepitus ac tumultus bellici. Apta ergo h. l. designatio gentis perturbatione bellica concitatae, tumultuantis, varias tribus turmatim ad arma convocantis habetur. Si terra dicitur trans flumina Aethiopiae, quam longe lateque perturbatio illa ac sedulitas pateat exprimitur, ita ut regiones illae ultra varias partes Nili et ultra fluvios qui in Nilum devolvuntur, meridiem versus usque in terrae tractus incognitos extensae intelligantur. Flumina Kusch (hebr.) nominantur Nilus qui dicitur albus, ille qui caeruleus appellatur, Atbara, Sobat, Bahr-el-Ghasal etc. (cf. Naeg. Del.). Alii speciatim explicant regiones prope Kusch, quae fluviis aethiopicis quoque alluantur i. e. Sabam vel Meroen; ita iam Malv. singulariter Meroen intelligi ait, de qua Strabo (17, 821. 186) : austrum versus fluminum concursu Astaborae, Astapodis et Astasobae ambitur i. e. fluminum quae hodie Atbara (Tacazze), Asrak, Abiad appellantur (cf. Kn.). Aethiopum regionem bellico terrore esse agitatam ex eo quoque patet quia mitlit per mare nuntios el per vasa (navigia) papyracea super faciem aquarum. (hebr.) i. e. fluminibus istis celeri cursu feruntur navigia nuntiorum qui omnes tribus ad arma capessenda invitant; mare quandoque appellatur flumen magnum (cf. 19, 5; vide quae notavi ad Nah. 3, 8). Naves in Nilo ex papyro et scirpo et arundine fieri veteres adno- ' tarunt, uti Strabo, Plinius, Solinus, Lucanus, quorum testimonia iam referunt Malv. Sanct. Calm. et ex recentioribus Ges. Winer (s. v. Schilf) Del. Ad rem notat Malv. eiusmodi naves leviores fuisse et adversis fluctibus scopulisque quibus Nilus abundat cessisse, at non dissiluisse aut fractas esse tam facile quam lignum ; ob levitatem facile quoque terra portabantur, utpote quae erant plicatiles, ubi cataractae cursum impediebant. Cum Sennacherib adversus Lobnam proeliaretur, nuntius affertur : egressus est Tharaca rex Aethiopiae, ut pugnet contra te (Is. 31, 9. 4 Reg. 19, 9) ; unde patet, cur nuntios de quibus h. l. vates dicit, ad arma gentes convocare censendum sit ; a qua re non est alienum si putaveris etiam intelligilegatos qui ad Iudaeos mittantur aliasque nationes palaestinenses, ut magnam quandam belli societatem contra Assyrios efficerent. Hisce autem legatis alium nuntium perferendum committit vates. Iubet enim eos ire et ad quos missi sunt etad eos qui miserunt i. e. ad omnem nationem Aethiopum longe lateque extentam et potentia eximiam et celebrem antiquitate iisque^annuntiare classicum Domini, non ut sese parent ad bellum, verum ut Dei magnalium sint testes. Cernit igitur vates legatos fluviis aethiopicis velociter vectos ; monet ut itinera sua peragant; « ite angeli veloces ad. gentem convulsam et dilaceratam, ad. populum terribilem, post quem mon est alius, ad gentem ezspectantem et conculcatam, cuius diripuerunt flumina terram eius » ; — textu lat. natio Aethiopum variaeque gentis tribus perturbatione et terrore describuntur correptae propter imminentem expeditionem Assyriorum ; ita intellige convulsam et dilaceratam i. e. calamitate vexatam ; hoc commode referes ad eas tribus quae invasioni proxime patent; dein natio ostenditur armis potens et terrorem aliis inferens: (id quod Aegyptii saepius experti sunt et quam maxime quoque tempore Tharacae); iste terror eo quoque augetur, quia natio Aethiopum innumerabiles turbas longissimos terrae tractus incolentes ita complectatur, ut post eum populum, pone regiones eius iam non aliae exsistere videantur gentes, sed ut illae omnem terram usque ad limites orbis occupare dici possint. Aliae tribus vel timida rerum futurarum exspectatione tenentur vel iam una alterave clade inflicta prostratae sunt. At que revera in inscriptionibus cuneiformibus narratur pugna ad' AIltaqu (Elthece ; cf. Ios. 19, 44) prope Accaron facta Aegyptios et Aethiopes fuisse devictos a Sennacherib, qui gloriatur a se ibi captos fuisse aurigas filiosque regis Aegypti et aurigas regis terrae Miluchi (i. e. Meroe, Aethiopiae). De qua re vide Vigourouz, la Bible et les découvertes mod. 3 éd. IV p. 195. Demum vates indicat per totam terrae longitudinem et ubicumque rivi sint vel canales nuntium esse perferendum quem ipse committat; nam terram nominat fluminibus omnem in partem quasi sectam, qua re quae adeo differt ab indole terrae palaestinensis peregrinam illam regionem modo apto describit. Tali autem imagine et populi et regionis exhibita animi audientium et legentium optime praeparantur, quo maiore magnalium Dei reverentia et admiratione afficianiut. In textu hebr. solum effertur quantae potentiae sint gentes Aethiopiae. Sensus tamen non adeo mutatur. Annuntiat enim vates non eorum armis sed Dei potentia esse Assyrios deiiciendos ; unde simul iis dicit eos fore impares superandis hostibus, id quod pugna ad Altàqu facta reipsa ostensum est; quare Dei sublimitas eo magis quoque praedicatur, quo maior potentia et terror Aethiopibus adscribitur. Textum hebr. verte : ite nuntii veloces ad. gentem tractam i. e. longam, proceram (Ges. Thes. Hitz. Ewald, Umbreit, Kn. Del. Naeg.) vel longe lateque diffusam vel fortem, robustam, ut alii explicant (cf. Malv. Ros. Vitr. Lowth); secundo loco gens vocatur polita vel glabra idque explicant vel depiles (pilibus velabrasis vel optime comptis — cf. Drechsl. Del. Net. Roh.) vel nitentes (Hitz. Kn. Naeg.) vel acres, vehementes (Ewald, Meier) vel lutosos i. e. fusci coloris (/ios.) ; dein appellatur populus terribilis longe lateque (cf. Rohl. Del. Naeg.) i. e. qui terrorem sui longe lateque spargit ; demum gens imperii duri et conculcationis i. e. quae arroganter et dure aliis imperat eosque superbe conterit et conculcat. incolas Nili superioris non paucos PRUSROSNIUBUE esse conspieuos recentiorum quoque testimoniis comprobat Naeg. Non satis expedita est quae additur phrasis ad terribilis nw5m NY 7 q23;LXX vertunt sí a3x09 &xfzstyx ; id quod ad sensum expressit S. Ilier. : Chald. ex hoc et ultra. Sed quid sibi vult ex hoc ? num sensu temporali : ex quo populus exsislit? sed tum polius seribendum erat N11 ww» vel uti simili notione Nah. 2, 9 xy3 "23; ergo ex hoc sensu locali i. c. ex eo loco ubi propheta loquitur in regionem longe lateque diffusam- (Del.)? vel ex hoc? i. e. a finibus suis longe lateque terrori est (Naeg.)» prout phrasis similis habetur 1 Sam. 20, 22; quamvis potius 13273 exspectares. Neque placet quod aliis plaeuit : terribilior est quam hic * scil. populus iudaicus, cum de tali comparatione non sermo sit neque pcpali iudaici mentio iniiciatur. Sequitur *p 7 "p *13 gens praecepli praecepti; id vix aliter. verti potest, si 28, 10. 13 respicitur. Hac iteratione indoles gentis aliis erebra et dura imponendi mandata deseribi videtur. LXX. praebent £0vo; XvDwsrov; vulg. gentem exspectanlem; ergo xYp exspectare ? Syrus g gentem foedam ; ergo Np? — Uliimo loco designatur gens nb "2 conculcationis, id quod LXX, Spas Hier. Chald. sensu passivo accipiunt ; sed cum reliqua gentis attributa ad robur eius describendum selecta appareant, eliam hic sensus activus qui oplime ex 1p sensu explicato consequitur quasi continens mandati sanctionem erit praeferendus. Terra describitur, quam flumina secant, Na findere eadem scil. significatione qua chald. yy2; ita enim sensus colligitur commodus. Eodem modo intellige textum lat. Nam quod aliis placet, aquis Nili humum Aethiopiae auferri et in Aegyptum transferri, proinde N32 idem esse a 352 et pro conculcatione quam Aethiopes in alios exerceant, vindictam sumi a Nilo quo eorum humus alio transportetur (Naeg.), subtilius sane est excogitatum quam verius. Chald. habet : cuius terram populi diripuerunt. Vates gentem potentia et terrore aliis incusso insignem descripsit ; sed simul monet quam parum vel potius quam nihil illa omnia valeant ; neque enim illis virtutibus salus erit acquirenda, sed solum interventu Dei; quare v. 3 « omnes habitatores orbis qui moramini in lerra, cum elevatum fuerit signum in montibus, videbitis, et clangorem tubae audietis » ; — hebr. et ad. clangorem tubae (i.e.si tuba insonuerit), audite ! omnium attentio excitatur et iam universum orbem invitat vates, ut ad classicum Domini attendat. Vexillum in monübus elevatum et clangor tubae iam dicit militum copias congregari et bellum indici. Si ergo incolae orbis terrarum magnos populos Assyriorum et Aethiopum ad bellum gerendum paratos cernunt et iamiam aciem instruentes, tunc videant, audiant i. e. attenta mente considerent, quid Dominus sit facturus. Hac interpellatione rem fore plane insolitam et ab omni exspectatione remotam vates indicat. Iam quale sit Dei consilium, in subseq. exponitur. 1. Ita S. Hier. : ad cuius potentiam nullus alius comparandus est. Cum igitur bellum inter duas gentes exarserit. vehementissimum, ad Deum oculos mentesque convertant; v. 4 « Quia haec dicit. Dominus ad. me : quiescam et. considerabo in. loco meo, sicut meridiana luz clara est et sicut mubes roris in. die messis » ; — i. e. qua est Dominus maiestate ac tranquillitate, in sublimi throno suo sedet et tacite. hominum conatus et bellicas expeditiones considerat eaque per aliquod tempus sua capere permittit incrementa. Comparatio adiecta est, qua maiestas Dei sublimis, imperturbata delineetur in se et exprimatur eius permissu et favore res omnes ad successum et prosperitatem adduci : sicuti enim solis splendor pulvere terreno non infuscatur, sed sol maxima et maiestate et claritate super tumultum et strepitum terrigenarum serenus et imperturbatus vehitur, ita Deus aeterna quiete et claritate humanas omnes considerat perturbationes; et sicut solis ardore et roris irrigationeopus est, ut semina crescant frugesque maturescant, ita quamdiu Deus rebus humanis suum praestat favorem, illae prospere cedunt atque augescunt. Hebr. ut calor serenus in luce diei, ut nubes rorans in aestu messis; comparationem etiam exprimunt LXX, Syrus et erit retinenda, utpote ad sensum intentum multo magis apta, quam mera temporis designatio : quiescam dum est calor serenus in luce diei etc. Comparatione enim et Dei maiestas adumbratur et eius favore res Assyriorum eousque provectas esse docetur ; prius apte inferri, per se patet ; alterum autem v. sequenti exigitur. Quare non cum JDel. Kn. Rohl. Net. particula tempus designans exponi debet, sed ? comparationis. Deo igitur permittente et. favente res assyriacae florebant aliquamdiu et augescebant, verum subita ruina prosternentur
18:5
v. 9. « ante messem enim totus effloruit et immatura perfectio germinabit, et. praecidentur ramusculi eius: falcibus et quae derelicta fuerint abscindentur et excutientur » ; — i. e. res quidem florere videbantur, at non erant nisi immaltura perfectio ; specie tenus, non vere prospere agebant; ruina et destructio subito ingruet. Textum mas.! vertunt : nam ante messem, cum perfectum fuerit germen et flos abierit in uvam maturescentem, exscindit palmites falcibus et propagines removet, confringit scil. Deus (cf. Mald. Vat. Malv. Mar. et recentiores). Id iam explicatur sermone proprio
18:6
v. 6 « et relinquentur simul avibus montium et bestiis terrae et aestate perpetua erunt super eum. volucres et omnes. bestiae terrae super. illum hiemabunt » ; — i. e. innumera hostium cadavera iacent prostrata ictu divino ; volucres et bestiae terrae ad illa dilaceranda festinant et tanta est praeda, ut aestate et hieme, ergo per annum fere ibi degant. Clades igitur designatur ingens, maxima cum ignominia iuncta, ita ut cadavera hostium non in sepulcro condantur, sed volucribus ferisque discerpenda relinquantur. Dici per aestatem et hiemem ut maximus numerus occisorum exprimatur, non quasi reipsa tamdiu cadavera pabulo essent feris, per se liquet. Hoc igitur est Dei facinus, ad quod ut attendant omnes orbis terrarum incolae admonentur : maximum quoddam exorietur bellum v. 3; per aliquod tempus res satis bene cedet hostibus, Deus quiescere, immo iis favere videtur — at subito strage ingenti et maxime ignominiosa innumera multitudo hostium occiditur v. 4-6. Hoc totum unice ad cladem assyriacam referri posse, ex antecedentibus iam satis per se innotescit ; talis enim clades iam 10, 16-19. 33. 34; 144, 25 ; 11, 13. 14 adumbratur, quibus in locis ruina ingens ac subita clarissime describitur ; id quoque ex subsequentibus elucet cf. 29, 8 seq. 31, 8. 9; 33, 3 et ipsa impletione demonstratur 31, 36. | Adhortationem vatis non frustra factam esse v. 3, egregie ostenditur. Eadem enim gens longinqua et potentissima iam Dei maiestatem ex victoria illa et hostium prostratione agnoscit; quare in Dei gloriam et laudem carmen hoc triumphale praeclare concluditur v. "1 « im tempore illo deferetur munus Domino exercituuma populo divulso et dilacerato, a populo terribili, post quem non fuit alius, a gente exspectante, exspectante et conculcata, cuius diripuerunt flumina terram eius, ad. locum nominis Domini exercituum, montem Sion »; -— haec repetitio eiusdem descriptionis populi hoc loco egregie est ad artem facta : gens illa adeo peregrina, adeo potens, antea in bello parando occupata, iam e regione maxime longinqua munus adorationis affertur et adducitur ; ex hebr. ipsa scil. natio tamquam munus Deo sistitur; omnis illa potentia iam Deo dominatori sublimiori subditur, dominatori in monte Sion, ubi est locus nominis eius i. e, ubi maiestatem suam, fidelitatem, potentiam manifestat, ubi reipsa publice declarat se esse lahve, qui foedus initum summa, fidelitate opere exsequitur (cf. quae notavi ad Os. 12, 5. Ioel 2, 32). Si igitur natio illa a finibus terrae Deo adducitur, natio potentissima, iam ex parte impletur « plena est omnis terra gloria eius » (6, 3). Nomi-, nans autem non sine pondere ultimo loco montem Sion denuo docet, ubi sit salus quaerenda stabilis, denuo effert omnium populorum sortes dirigi a Deo ad theocratiam cuius sedes ac centrum cernitur in Sion gloria et honore ornandam, omnem conatum illi hostilem misere demum esse ruiturum, ibi in Sion Deum gloriam suam et salutem omnibus manifestaturum ; idem ergo habetur quod 14, 1. 2. 32; 16, 1-5; atque hoc loco mons Sion eo magis eminere et illustrior reddi censendus est, quia 11, 3 seq. regno israelitico ruina et vastitas est praedicta. Eo ergo monie commemorato Deus denuo profitetur, quomodo populum suum sit salvaturus, sed populum vere theocraticum, qui.promissa Dei monti Sion, domui David annexa fideliter amplexus etiam cultui Dei et domui David fideliter adhaeserit. Iudicio Dei in hostes devoluto mons Sion nobis exhibetur ad quem gens procul a finibus terrae venerabunda accedat : cernitur ergo in uno exemplo, per iudicia Dei in gentes montem Sion fieri centrum illud ad quod omnes confluent; cf. 2, 2-4; et fastu humano prostrato unam Dei gloriam in theocratia omnibus iri manifestatum. Quantopere haec omnia nexa sint cum vaticiniis antecedentibus, non opus erit pluribus prosequi, praesertim cum in subsequentibus et maxime in altera Isaiae parte (40-66) de hac Sionis dignitate theocratica repetitis vicibus sermo instituatur. Sicut autem solum theocratia messianica eo ordinis et dignitatis gradu constituitur, ita in ea solum plena impletio est quaerenda; sed quemadmodum theocratia vetus praeparatio quaedam est ac typus et umbra messianicae, ita reipsa pro indole veteris foederis clade Assyriis inflicta etiam Dei maiestas in Sion regnantis a gentibus agnoscebatur, cuius rei testimonium et exemplum habes 2 Par. 32, 23 : « multi deferebant hostias et sacrificia Domino in Ierusalem et munera Ezechiae regi Iuda, qui exaltatus est post haec coram cunctis gentibus ». invehitur h. l. in interpretum turbam, quae parum sibi convenientia afferat; verum quod ipse affert, etiam minus conveniens est; postquam enim explicuit Aethiopes mittere legatos ad Israelitas, iam v. 3 verbum crucis ex Iudaea sonareinterpretatur et in v. 4 Deum audit promittentem, se iam non ultra populo suo indignaturum esse, verum quieturum in Ecclesia ; in v. 5. 6 autem describi putat primitivae Ecclesiae ubertatem gentesque doctrina fidei satiatas ; v. 7 autem evangelium esse primo ludaeis annuntiandum, vel etiam Deum missurum esse discipulos ad Aethiopes. Verum contra talem interpretationem iam optime monet h.l. S. Hier. reprehendens Eusebium : « Eusebius caesariensis historicam interpretationem titulo repromittens diversis sensibus evagatur, cuius cum libros legerem, aliud multo reperi quam indice promittebat. Ubicumque enim eum historia defecerit, transit ad allegoriam et ita separata consociat, ut mirer eum nova sermonis fabrica in unum corpus lapidem ferrumque coniungere ». Praeclare quidem urget S. Hier. historicam interpretationem esse sequendam; sed utinam ipse quoque eam semper secutus esset ! — Interpretationem quam supra proposui aliqua ex parte iam habet Malv. et maximam partem exprimunt atque defendunt Loch, Net. Rohl. Troch. aliique recentiores.
18:1
… Ma sono molto più numerosi i testi biblici (cf. II Reg. 19, 9; Ps. 67, 32; 86, 4; Is. 11, 11; 18, 1; 20, 3, 5; Ez. 29, 10), che invitano a porre C. in Africa a sud dell'Egitto, ossia vagamente nella moderna Etiopia (v.).
inviò una legazione a Gerusalemme a concludere un'alleanza militare; trattative furono fatte da E. anche con l'Etiopia (Is. 18, 1) e l'Egitto (ibid. 30, 1 sgg.). …
… (Zach. 14, 4), τὸ ὄρος τῶν ἐλαιῶν, mons Olivarum (Mt. 21, 1), τὸ ὄρος τὸ καλούμενον ἐλαιῶν, mons qui vocatur Oliveti (Lc. 19, 29; 21, 37; Act. 1, 12), oggi Çebel et-Tûr o Çebel ez-Zejtûn. È separato dalla città dalla valle del Cedron (II Sam. 15, 23; Is. 18, 1; cf. Mt. 26, 20; Flavio Giuseppe, Antiq. …
18:2
… Si ricorda in molti passi della Bibbia e lo si dice anzi spesso semplicemente « il fiume » per antonomasia (Gen. 41, 1-3; Ex. 1, 22; 2, 3; 7, 17-22; 8, 5-13; 9, 9; Ps. 77 [78], 44; Ier. 46, 7-8; Is. 19, 6-9; 18, 2). Come è naturale, è sempre presente nella vita del paese: lo sogna il faraone nella Genesi (41, 1-3), quando vede salire dal fiume le sette vacche grasse e poi le sette magre della …
18:22
BETHEL (EBR. BĚTH-'ĚL = « CASA DI DIO »)
… Con la conquista della terra promessa, B. fu assegnata alla tribù di Beniamin (Isa. 18, 22), ma di fatto passò a quella di Ephraim, essendo stata espugnata (Iudc. 1, 22-26) dai discendenti di Giuseppe (Ephraim e Manasse). …
18:36
… felice (Mt. 5, 3-11; 11, 25-30), ma anche come ancora racchiuso nel seme e sviluppantesi poco a poco prima di essere attuato (Mt. 13, 24-33), il che avviene lentamente e senza che nessuno se ne avveda (Mt. 13, 31-33; Mc. 4, 26-29; Lc. 17, 20; Is. 18, 36); presente, o in gestazione, il regno è tuttavia futuro, specialmente come premio eterno per i fedeli singoli alla loro morte (Mt. 22, 1-44; Lc. 14, 15-24; 16, 19-31). E, in connessione …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.