Vnder the name of Ierusalem, he prophecieth the progresse of the Church of Christ: 6. by the conuersion of some Iewes, 8. and manie Gentiles.
1And I lifted up my eyes, and saw, and behold a man, with a measuring line in his hand.Alzai i miei occhi, e stava osservando: ed ecco un uomo, che avea in mano una corda da misuratore.AND I lifted vp mine eyes, and saw: and loe a man, and in his hand a corde of measurers.Et levavi oculos meos, et vidi, et ecce vir, et in manu ejus funiculus mensorum. 2And I said: Whither goest thou? and he said to me: To measure Jerusalem, and to see how great is the breadth thereof, and how great the length thereof.E io dissi: Dove vai tu? Ed egli mi disse: Vo' a misurare Gerusalemme per vedere quanta sia la sua larghezza, e quanta la sua lunghezza.And I sayd: Whither goest thou? And he sayd to me: To measure Ierusalem, and to see how great the breadth therof is, and how great the length therof.Et dixi: Quo tu vadis ? Et dixit ad me: Ut metiar Jerusalem, et videam quanta sit latitudo ejus, et quanta longitudo ejus. 3And behold the angel that spoke in me went forth, and another angel went out to meet him.Quand'ecco uscì fuora l'Angelo, che parlava in me, e l'altro Angelo andò incontro a lui,And behold the Angel that spake in me, came forth, and an other Angel went out to meete him.Et ecce angelus qui loquebatur in me egrediebatur, et angelus alius egrediebatur in occursum ejus: 4And he said to him: Run, speak to this young man, saying: Jerusalem shall be inhabited without walls, by reason of the multitude of men, and of the beasts in the midst thereof.E gli disse: Corri, parla a quel giovine, e digli: Senza mura sarà abitata Gerusalemme per la gran quantità di uomini, e di bestie, che avrà nel suo seno.And he sayd to him: Runne, speake to this yongman saying: Without wal shal Ierusalem be inhabited for the multitude of men, and of beasts in the middes therof.et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum, dicens: Absque muro habitabitur Jerusalem, præ multitudine hominum et jumentorum in medio ejus. 5And I will be to it, saith the Lord, a wall of fire round about: and I will be in glory in the midst thereof.Ed io sarò ad essa, dice il Signore, una muraglia di fuoco, che la circonderà; ed io sarò glorificato in mezzo a lei.And I wil be to it, sayth our Lord, a wal of fire round about: and I wil be in glorie in the middes therof.Et ego ero ei, ait Dominus, murus ignis in circuitu, et in gloria ero in medio ejus. 6O, O flee ye out of the land of the north, saith the Lord, for I have scattered you into the four winds of heaven, saith the Lord.O, o fuggite dalla terra settentrionale, dice il Signore, dappoiché io vi ho dispersi ai quattro venti del mondo, dice il Signore.O b flee ye out of the land of the North, saith our Lord, because into the foure windes of heauen haue I dispersed you, sayth our Lord.O, o, fugite de terra aquilonis, dicit Dominus, / quoniam in quatuor ventos cæli dispersi vos, dicit Dominus.
7O Sion, flee, thou that dwellest with the daughter of Babylon:Fuggi tu, o Sionne, tu che abiti presso la figlia di Babilonia.O c Sion, flee thou that dwellest with the daughter of Babylon:O Sion ! fuge, quæ habitas apud filiam Babylonis: 8For thus saith the Lord of hosts: After the glory he hath sent me to the nations that have robbed you: for he that toucheth you, toucheth the apple of my eye:Perocché così dice il Signore degli eserciti: Dopo la (vostra) gloria egli mi spedirà alle genti, le quali vi spogliarono: perocché chi tocca voi, tocca la pupilla dell'occhio mio.because thus sayth the Lord of hosts: After glorie he sent me to the nations, that haue spoiled you: for he that shal touch you, toucheth the apple of myne eye:quia hæc dicit Dominus exercituum: / Post gloriam misit me ad gentes quæ spoliaverunt vos: / qui enim tetigerit vos, tangit pupillam oculi mei: 9For behold, I lift up my hand upon them, and they shall be a prey to those that served them: and you shall know that the Lord of hosts sent me.Ecco, che io stendo sopra di loro la mia mano, ed elleno saranno preda di quelli, che furono schiavi loro; e voi conoscerete come il Signore degli eserciti mi ha mandato.because loe I lift vp my hand vpon them, and they shal be a praye to those that serued them: and you shal know that the Lord of hosts sent me.quia ecce ego levo manum meam super eos, / et erunt prædæ his qui serviebant sibi: / et cognoscetis quia Dominus exercituum misit me. 10Sing praise, and rejoice, O daughter of Sion: for behold I come, and I will dwell in the midst of thee: saith the Lord.Canta inni di laude, e sta' lieta, o figliuola di Sion: perocché ecco, che io vengo, ed abiterò in mezzo a te, dice il Signore.Prayse, and reioyce ô daughter of Sion: because loe I come, and wil dwel in the middes of thee, sayth our Lord.Lauda et lætare, filia Sion, quia ecce ego venio, / et habitabo in medio tui, ait Dominus. 11And many nations shall be joined to the Lord in that day, and they shall be my people, and I will dwell in the midst of thee: and thou shalt know that the Lord of hosts hath sent me to thee.E si accosteranno molte nazioni al Signore in quel giorno, e saranno mio popolo, ed io abiterò in mezzo a te, e conoscerai come il Signore degli eserciti mi ha mandato a te.And manie nations shal be ioyned to our Lord in that day, and they shal be my people, and I wil dwel in the middes of thee: and thou shal know that the Lord of hosts hath sent me to thee.Et applicabuntur gentes multæ ad Dominum in die illa, / et erunt mihi in populum, / et habitabo in medio tui: / et scies quia Dominus exercituum misit me ad te.
12And the Lord shall possess Juda his portion in the sanctified land: and he shall yet choose Jerusalem.E il Signore possederà Giuda suo retaggio nella terra santa, ed eleggerà di nuovo Gerusalemme.And our Lord wil possesse Iuda his portion in the sanctified land: and he wil yet choose Ierusalem.Et possidebit Dominus Judam partem suam in terra sanctificata, / et eliget adhuc Jerusalem. 13Let all flesh be silent at the presence of the Lord: for he is risen up out of his holy habitation.Tutta la carne si stia in silenzio dinanzi al Signore, perchè egli si è svegliato e mosso dalla sua mansioneLet al flesh be silent at the presence of our Lord: because he is risen vp out of his holie habitation.Sileat omnis caro a facie Domini, / quia consurrexit de habitaculo sancto suo.
2:3
Calmet
Another. The angel who measured spoke to Michael. (Calmet)
2:4
Challoner
Walls. This must be understood of the spiritual Jerusalem, the Church of Christ. (Challoner)
Worthington
According to St. Augustine (in Psalm lxxi.) when the literal sense cannot be verified, we must have recourse to the thing prefigured; and thus what is here written, must be explained of the Church rather than of Jerusalem. (Worthington)
Josephus
A little before the fall of the latter, it was become so populous that the houses which had been built without the walls were enclosed. (Josephus, Jewish Wars 6:6.)
This multitude was a sort of pledge or figure of the crowds which should embrace the gospel.
2:5
Fire, to enlighten and protect it. Arms will be unnecessary, Micheas 5:10., and Isaias 2:4. The Church shall enjoy peace.
2:6
Calmet
Winds, Ezechiel 5:2, 12. (Calmet)
2:8
Calmet
Glory. After restoring you to your own country, and rebuilding your cities, I will punish your enemies. (Calmet)
After they have enjoyed prosperity, they shall feel the reverse. Hebrew Cabod, (Haydock) means also "a burden."
2:9
Justin i
Prey. Two years after this (Calmet) the Assyrians revolted, and seized Babylon. (Justin i.)
They slew the useless women: but Zopyrus betrayed the place to Darius, who hung 3,000 of the principal inhabitants, and demolished the walls. (Herodotus 3:150.; Usher, year of the world 3489.)
2:11
Nations. We know of none who embraced the Jewish law. But both the old and the new world submits to Christ.
Calmet
Dwell. St. Michael represents the Messias. The latter preached and wrought miracles among the Jews, which rendered them inexcusable, John 15:24. (Calmet)
2:13
Calmet
Silent: obey with reverence. (Haydock) See Habacuc 2:20., and 1 Machabees 1:3. (Calmet)
Menochius
Habitation, becoming man. (Menochius)
2:4
Jerusalem shall be inhabited without walls.... This must be understood of the spiritual Jerusalem, the church of Christ.
2:2
According to S Augustins rule in Psal. 71. vvhen greater thinges are sayd then can be verified as the letter soundeth, the same is literally to be vnderstood of the thing presigured. And so this prophecie perteyneth to the Church of Christ rather then to the citie of Ierusalem.
2:8
O ye Gentiles that remaine in confused Babylon of this world, flee from it into the Church.
2:11
And ye Iewes that haue feloship vvith Babylon, leaue it, and serue God sincerely.
2:5
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 5
… v. 4 .) He was then immediately expelled from the common assembly, he was separated from the fold, he became deserted and destitute; he was delivered to the wolf. For as the cloud designated the camp of the Hebrews, so the Spirit distinguished the Church. If any one therefore was without, he was consumed,
2:8
san Giustino † 165 d.C. Dialogue with Trypho 137
… for that was given for a sign, and not for a work of righteousness, as the Scriptures compel you [to admit]. Assent, therefore, and pour no ridicule on the Son of God; obey not the Pharisaic teachers, and scoff not at the King of Israel, as the rulers of your synagogues teach you to do after your prayers: for if he that touches those who are not pleasing
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 4.35
… For it is no stranger who is to avenge the offence done to His disciples. Recognise also in Him the Judge, and one too, who expresses Himself on the safety of His followers with the same tenderness as that which the Creator long ago exhibited: “He that toucheth you toucheth the apple of my eye.”
sant'Efrem il Siro † 373 d.C. Ephraim Syrus: The Pearl. Seven Hymns on the Faith 4.1
The fool, who goes astray, grazes the faith, as it were an eye,
san Basilio † 379 d.C. The Letters 102
Moved by your importunity and that of all your people, I have undertaken the charge of your Church, and have promised before the Lord that I will be wanting to you in nothing which is within my power. So I have been compelled, as it is written, to touch as it were the apple of my eye.
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 2.4
36. Hear another passage, your sacred Majesty,—hear the voice of Christ. “Thus saith the Lord Almighty: After His glory
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 20.30
… For it is written, “Thus saith the Lord Almighty, After the glory hath He sent me unto the nations which spoiled you; for he that toucheth you toucheth the apple of His eye. Behold, I will bring mine hand upon them, and they shall be a spoil to their servants: and ye shall know that the Lord Almighty hath sent me.”
Early Popes (Pseudo-Isidorian Decretals) The Epistles of Pope Pontianus 1
… They also make the body of the Lord with their own mouth ( proprio ore corpus Domini conficiunt ), and give it to the people. For of them it is said: He that hurteth you, hurteth me; and he that doeth you an injury, shall receive again that which he hath done unrighteously.
2:10
san Giustino † 165 d.C. Dialogue with Trypho 115
… Let all flesh fear before the Lord, for He is raised up out of His holy clouds. And He showed me Jesus (Joshua) the high priest standing before the angel [of the Lord ]; and the devil stood at his right hand to resist him. And the Lord said to the devil, The Lord who hath chosen Jerusalem rebuke thee. Behold, is not this a brand plucked out of the fire?’ ”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 1.13
… For had they known, they would not have been irreligious against ‘the Lord of glory ,’ nor have wrested the good words of Scripture. If then henceforward openly adopting Caiaphas’s way, they have determined on judaizing, and are ignorant of the text, that verily God shall dwell upon the earth
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 12.8
… O thou that bringest good tidings to Zion, get thee up into the high mountain. Speak to the cities of Judah . What am I to speak? Behold our God! Behold! the Lord cometh with strength ! Again the Lord Himself saith, Behold! I come, and I will dwell in the midst of thee, saith the Lord. And many nations shall flee unto the Lord
2:11
san Giustino † 165 d.C. Dialogue with Trypho 119
… I will heap mischief on them.’ And after that Righteous One was put to death, we flourished as another people, and shot forth as new and prosperous corn; as the prophets said, ‘And many nations shall betake themselves to the Lord in that day for a people: and they shall dwell in the midst of all the earth.’
2:1
1. ET LEVAVI. — Haec ad praecedentem visionem et ad verba consolatoria de restauranda Jerusalem, cap. I, 13, pertinere, ideoque eodem tempore, puta eadem nocte et visione visa esse a Zacharia, probabiliter censet Theodoretus. Videtur enim hic esse continuatio praecedentis visionis. Hisce enim symbolis omnibus promittit Deus Judaeis restaurationem urbis et templi, ad eamque illos incitat et impellit. Unde eosdem angelos hic videt Zacharias, quos vidit cap. praeced. ET ECCE VIR, — puta angelus specie viri: viri enim formam induerat in corpore aereo a se formato et assumpto. Et in manu ejus funiculus mensorum, — quo solent architecti metiri longitudinem et latitudinem aedificiorum; ad eamque funiculis in terram defixis, et utraque ex parte extensis comprehensam, aedificare, ut justa sit partium omnium symmetria et proportio. Funiculo ergo hoc significat se brevi reaedificaturum Jerusalem. Angelus hic videtur fuisse idem qui cap. I, 8, visus est Zachariae stare inter myrteta, nimirum S. Michael: hic enim erat custos et tutor Synagogae, uti jam est Ecclesiae; unde ad eum pertinebat cura restaurandae Jerusalem et templi. Similem virum vidit Ezechiel cap. XL, 3, qui funiculo et calamo dimetiebatur templum a Zorobabele reaedificandum. Sic S. Joannes Apoc. XXI, 15, vidit angelum arundine metientem Jerusalem coelestem.
2:2
2. Et dixi (ego Zacharias ad virum habentem funiculum mensorium, puta ad S. Michaelem): QUO TU VADIS? (quid funiculo tuo agere vel metiri destinas)? ET DIXIT (respondit Michael) AD ME: UT METIAR JERUSALEM (puta aream in qua reaedificanda est Jerusalem. Jerusalem enim jam non exstabat, utputa ante 70 annos destructa a Chaldaeis. Unde subdit): ET VIDEAM QUANTA SIT (id est futura sit, vel esse debeat) LATITUDO EJUS. Tropologice, funiculus hic significat dimensiones crucis Christi, item charitatis, humilitatis, caeterarumque virtutum, juxta quas aedificanda est domus spiritualis, puta fabrica perfectionis, de quibus Apostolus Ephes. III, 18: "Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit latitudo, et longitudo, et sublimitas, et profundum." Vide ibi dicta.
2:3
3. ET ECCE ANGELUS QUI LOQUEBATUR IN ME. — Hic fuit angelus proprius Zachariae, qui ei haec oracula suggerebat, et visiones ostendebat, ac proinde diversus a Michaele, uti dixi cap. I, 13. Quocirca S. Hieronymus, Theodoretus, Haymo, Hugo, Lyranus et alii passim tres hic numerant angelos, primum, cum funiculo quasi mensorem, qui fuit S. Michael; secundum, prophetalem Zachariae; tertium, "qui egrediebatur in occursum ejus," puta secundi, ut per eum doceret Zachariam quanta futura esset Jerusalem; tertium hunc autumant multi fuisse S. Gabrielem; ille enim curator erat populi Dei, ut patet Daniel. IX, 21, et cap. X, 5, ubi similiter tres angelos similes, imo fere eosdem cum hisce Zachariae, atque idem pene nuntiantes vidit Daniel. 4. Et dixit ad eum (puta angelus tertius dixit ad secundum, qui erat custos Zachariae): CURRE, LOQUERE AD PUERUM ISTUM, DICENS: ABSQUE MURO HABITABITUR JERUSALEM, — q. d. Dic Zachariae puero, non aetate, ut vult Ribera et Emmanuel (erat enim grandaevus, inquit S. Epiphanius, Dorotheus, Isidorus, imo et Martyrologium Romanum), sed conditione et statu; quia scilicet erat puer, id est cliens et discipulus angeli sui custodis. Homines enim respectu angelorum sunt quasi pueri, ait S. Hieronymus. Rursum puero, id est ministro. Erat enim Zacharias minister angeli, per eum enim angelus Dei de restauratione Jerusalem decretum Judaeis annuntiavit. Sic Lucae I, 69, David vocatur puer, id est minister Dei: "Erexit, ait, cornu salutis nobis in domo David pueri sui." Item Jacob, ibidem vers. 14: "Suscepit, inquit, Israel puerum suum." Actor. IV, 27, Jesus vocatur puer, id est minister Dei. Sic Genes. XXIV, 52, servus Abrahae, licet senex, vocatur ejus puer. Est catachresis: pueri enim solent ministrare viris et senibus. Sensus ergo est, q. d. O angele, dic tuo clienti Zachariae: Tu videns angelum primum, puta Michaelem cum funiculo, putabas Jerusalem reaedificandam fore exiguam, utpote parvo ejus funiculo comprehendendam; sed scito te falli: praedico enim et promitto tibi tuisque tantam fore Jerusalem, tamque plenam civibus, ut muris suis eos continere non possit. Funiculus enim quem vides, licet parvus videatur, quia tenuis est et in glomum convolutus; tamen si evolvatur, uti fiet in dimensione, complectetur ingentem aream, quae ingentem capiet urbem; atque urbs ipsa, licet ingens, non capiet incolas, tanta erit eorum multitudo; quocirca per suburbia et villas urbi vicinas habitare cogentur. Ex hoc loco S. Gregorius, homil. 34 in Evang. docet angelos majores mittere minores: "Dum enim, inquit, angelus ad angelum dicit: Curre, et loquere ad puerum istum, dubium non est quin alius alium mittit. Minora vero sunt quae mittuntur, majora quae mittunt." Hinc etiam acceperunt Scholastici ea quae docent de locutione angelorum. ABSQUE MURO. — Hebraice perazot, id est villae, hoc est, instar villarum absque muro habitabitur Jerusalem: quia tanta erit civium copia, ut urbe capi non possit. Quocirca aedificabunt suburbia et villas urbi contiguas, per easque longissime se dilatabunt ac propagabunt. Unde aliqui sic exponunt absque muro, id est extra murum. Sic enim dicitur Josue cap. XVII, 5: "Ceciderunt funiculi Manasse absque terra Galaad," id est praeter et extra terram Galaad. Non ergo negat Jerusalem cingendam muro, ut volunt aliqui, qui proinde id ad litteram accipiendum volunt de Ecclesia. Non etiam corrigit Michaelem volentem funiculo metiri Jerusalem, ut alii exponunt, q. d. Noli eam metiri: non enim illa funiculo demetienda est: nam sine muris aedificanda est, et undequaque dilatanda. Quis enim angelus corrigat Michaelem omnium angelorum principem? Sed sensus est, q. d. Licet Jerusalem statim ob metum vicinarum gentium cingenda sit muro, ut patet Nehem. IV, 17; tamen tanta eo confluet hominum frequentia, ut multi cives extra muros in vicis et villis suburbanis habitare cogantur. Ita de facto contigit: nam habitarunt in Bezeta, id est in nova civitate, donec Agrippa rex coepit haec suburbia muro cingere, teste Josepho lib. VI Belli, cap. VI. Mystice, id verius est in Ecclesia, quae absque muro habitatur: quia toto orbe diffusa est. Ad eam enim undequaque confluxit innumerabilis multitudo fidelium, tam hominum, id est justorum, quam jumentorum, id est carnalium, qui more jumentorum terrae inhiant. Ita S. Augustinus serm. 131 De Tempore, et Remigius, Albertus, Lyranus, Vatablus, Arias hic. Rursum Ecclesia aeque ac anima sancta est perazot, id est villa, ob amoenitatem, libertatem et fertilitatem. Abundat enim spiritali frumento, vino, oleo, fructibus, jumentis et animalibus omnis generis, agris, vineis, hortis, arboribus, fontibus, etc. Quid mirum? Haec est villa Dei, ejus manibus erecta, aucta, adornata. Ita eamdem Ecclesiae propagationem per dilatationem Hierosolymae, symbolice depingit Jeremias cap. XXXI, 38, et Isaias cap. XLIX, 20: "Angustus mihi est locus, fac spatium mihi ut habitem." Imo S. Hieronymus in Jonam asserit Jerusalem veterem fere semper in S. Scriptura portare novam; ubique enim hoc ei quasi oneri datum ut Ecclesiam Christi in seipsa praeferat et referat, quasi ejus imago et typus, imo mater. Quare in Liturgia S. Jacobi, Jerusalem appellatur Matrix Ecclesiarum; perinde ac Rom. XI, 18, prisci Patriarchae nuncupantur Ecclesiae radix, quae portat fideles ex gentibus. Sic S. Augustinus Proemio in Psalm. CXXVI, ait Salomonem gestare figuram Christi, ut in iis quae de regno ipsius Scriptura commemorat, non tam sit persona Salomon, quam is ipse personatus Christo; ac proinde utrumque intelligi oportere: quia figuratum sine eo quod figurat, percipi nequit. Ita hic substratum, sive fundamentum litterae est restauratio terrenae Jerusalem, cui typice superstruitur fabrica Ecclesiae christianae. Ita Fernandius visione XXX. Anagogice, Jerusalem et paradisus coelestis cinctus est igne purgatorii, per quem omnes in coelum quasi transire debent, ut eo probentur numquid impuri habeant; et si quid habeant, expurgentur, juxta illud I Cor. III, 13: "Uniuscujusque opus quale sit ignis probabit, etc., si cujus opus arserit, detrimentum patietur; ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem." Ad haec Origenes, S. Basilius, Lactantius, S. Ambrosius et Rupertus ex hoc loco et similibus opinati sunt, ante coelum in aethere esse maximos ignes per quos transire et expiari debeant omnes in coelum euntes, etiam S. Petrus et Paulus; de qua sententia quid censendum sit dixi I Cor. III, 12. Denique Christus Judex, et sancti in die judicii cingentur igne conflagrationis mundi, qui deinde impios et damnatos convolvet in tartara, de quo Psalm. XLIX, 2: "Ignis in conspectu ejus exardescet, et in circuitu ejus tempestas valida." ET IN GLORIA ERO IN MEDIO EJUS. — Hebraice לכבוד lecabod, id est ad gloriam; Septuaginta, in gloriam, pro gloria, loco gloriae; Chaldaeus, gloriose majestatem meam in medio ejus reponam. Jam gloria haec dupliciter accipi potest: primo, passive, q. d. In gloria ero, id est glorificabor et colar in Jerusalem per latriae cultum: ita S. Hieronymus, Lyranus et Dionysius. Secundo, et melius active, q. d. Glorificabo Jerusalem, gloriam ei afferam: ita Cyrillus, Theodoretus, Haymo, Vatablus et Ribera, Sanchez et alii. Deus enim habitans in Jerusalem per sui cultum, legem, oracula, miracula, tutelam et protectionem, eam reddebat celebrem et gloriosam apud omnes gentes, teste Josepho lib. XII Antiq. cap. XXVI. Deus ergo erat gloria Jerusalem, juxta illud Jerem. II, 11: "Populus vero meus mutavit gloriam suam," id est Deum suum gloriosum, "in idolum." Hinc illud Psalm. LXXXVI, 9: "Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei." Et Psalm. XLVII, 1: "Magnus Dominus et laudabilis nimis in civitate Dei nostri, in monte sancto ejus. Fundatur exsultatione universae terrae mons Sion, latera Aquilonis, civitas regis magni." Ita Theodoretus. Secundo, aliqui, ut a Castro, per gloriam Hierosolymae accipiunt arcam foederis; ob eam enim captam a Philisteis nurus Heli gravida, et prae dolore excutiens foetum ac pariens vocavit puerum Ichabod, dicens: "Translata est gloria de Israel, quia capta est arca Dei," 1 Reg. IV, 21, ut sensus sit: Ego Deus Hierosolymae ero murus igneus forinsecus, intrinsecus vero in medio ejus ero ei pro arca. Sicut enim ad arcam omnes accurrebant, Deum super eam in propitiatorio residentem adoraturi et invocaturi, indeque Deus urbem gubernabat: ita promittit hic se pro arca (quam ante captivitatem ex Jerusalem extulerat et absconderat Jeremias, ut dicitur II Machab. II, 5) et pro anima in medio Jerusalem futurum, ut omnes cives et incolas inde animet, foveat, gubernet et regat. Porro Deus tum alias fuit gloria Jerusalem, tum maxime quando assumpta carne in ea visibiliter apparuit, docuit, miracula fecit, et Ecclesiam suam instituit. Ita Vatablus. Quocirca allegorice, et potius tropologice, Deus per Christum est gloria Ecclesiae. Quanta enim ejus est gloria, quod caput ejus sit Christus, id est Verbum incarnatum, Deus homo? quanta ejus gloria est, Christi coelestis vita, doctrina, Evangelium, sacramenta, gratia, quam in singulos fideles quasi membra sua jugiter influit, qua eos ad beatitudinem et gloriam aeternam deducit? Hanc Ecclesiae gloriam sub typo Jerusalem graphice depingit Isaias cap. LX, 1: "Surge, ait, illuminare Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est. Quia ecce tenebrae operient terram, et caligo populos: super te autem orietur Dominus, et gloria ejus in te videbitur. Et ambulabunt gentes in lumine tuo, et reges in splendore ortus tui. Leva in circuitu oculos tuos, et vide: omnes isti congregati sunt, venerunt tibi," etc. Ita de Ecclesia hunc locum exponunt S. Hieronymus, Haymo, Albertus et Remigius. Quocirca allegorice, et tropologice, murus igneus Ecclesiae, et fidelium quorumlibet in particulari, sunt primo, angeli tutelares. De his enim ait Psaltes, et ex eo S. Paulus Hebr. I, 7: "Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis." Ita sancti angeli in specie equorum et curruum igneorum defenderunt Elisaeum contra exercitum Syrorum, IV Reg. VI, 18. Ita iidem Eliam curru igneo, ad quem daemones accedere non auderent, rapuerunt in coelum, IV Reg. II, 41. Secundo, Spiritus Sanctus, qui in Apostolos et Ecclesiam descendit specie ignis in Pentecoste, quemque jam ante promiserat Christus dicens: "Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur?" Luc. XII, 49. Hujus rei symbolo idem Spiritus Sanctus per angelum deduxit Hebraeos ex Aegypto, et deserto ad terram promissam in specie columnae ignis et nubis, quae castra praeibat eratque dux itineris, et simul ea cingebat et tutabatur ab hostibus, de qua Sapient. X, 17: "Fuit illis in velamento diei, et in luce stellarum per noctem." Hoc igne charitatis ardens et cinctus S. Laurentius risit Valerianum, ejusque ignes et craticulas.
2:5
5. ET EGO ERO EI, AIT DOMINUS, MURUS IGNIS IN CIRCUITU. — Chaldaeus: Verbum meum erit ei, dicit Dominus, velut murus igneus illam per circuitum ambiens. Est occupatio: occurrit enim tacitae objectioni, eamque praeoccupat, q. d. Ne mireris, o Zacharia, quod dixi absque muro habitandam Jerusalem, neve ex eo metuas quod ad eam hostibus facilis patebit aditus: ecce enim promitto quod ego ipse Deus vester ero ei pro muro, eoque non lapideo, sed igneo, q. d. Ego instar muri ignei cingam et tutabor Jerusalem, ac solo aspectu hostes fugabo, et cives laetificabo. Alludit ad flammeum gladium quo Cherubim custodivit paradisum, Genes. III, 24, quem non pauci murum igneum exponunt cum Lactantio, lib. II Instit. cap. XIII. Paradisus enim Dei olim erat Jerusalem, et nunc est Ecclesia. Rursum alludit ad Psalm. XXIV, 2: "Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui." Et ad Isaiae XXVI, 1: "Salvator ponetur in ea murus et antemurale." Ita Theodoretus exponit, q. d. "Mea benignitate ei ero murus, qui transiri et transcendi non possit. Hanc enim vocavit murum ignis. Nam sicut pyra ingens transiliri nequit, sic vinci non potest qui gratia Dei custoditur." Quia, ut ait Rupertus, cum scriptum sit: "Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei," quis ibi hostem timebit? quis de inimico sollicitus erit? etenim "Deus tutor noster, ignis consumens est," ut ex Mose ait Paulus Hebr. XII, 29. gloria Jerusalem, tum maxime quando assumpta carne in ea visibiliter apparuit, docuit, miracula fecit, et Ecclesiam suam instituit. Ita Vatablus. Quocirca allegorice, et potius tropologice, murus igneus Ecclesiae, et fidelium quorumlibet in particulari, est tertio, ipsemet Christus et Deus, qui Hebraeis XII, 29, dicitur ignis consumens; quippe qui majestate et potentia sua omnes fideles custodit et protegit, eorumque hostes dissipatione et interitu perdit. Ita Theodoretus.
2:6
6. O, O, FUGITE DE TERRA AQUILONIS. — Hebraice הוי הוי hoi hoi, id est heus heus, quod est adverbium hortandi et incitandi ad celerem et contentam fugam, ideoque geminatur, imo triplicatur a Propheta, ut ingentis cladis ingentem pavorem incutiat, ac ingentes stimulos ad eam fugiendam Judaeis addat, q. d. O Judaei, qui estis filii Jerusalem et Sionis, fugite de Babylone, quae vobis est aquilonaris, in quam quasi in carcerem per septuaginta annos detrusi fuistis, indeque ulterius in Assyriam, Mediam, Persidem: adeoque in quatuor mundi plagas dispersi estis: fugite, inquam, ad patriam vestram, redite in Jerusalem civitatem Dei, quasi in asylum. Multi enim Judaei in Babylone fixerant sedem, quasi ibi perpetuo mansuri, ibique habebant suas familias, merces et opes, juxta consilium Jeremiae, cap. XXIX, 5, uti constat de Joakim marito Susannae, Daniel. XIII, 4. Unde difficulter nec non nisi cum jactura rerum suarum, se cum suis transferre poterant in Jerusalem, praesertim quia metuebant ne rursum Samaritae, aliaeque gentes Jerusalem expilarent, uti ante septuaginta annos fecerant Chaldaei. Hosce ergo excitat et animat ad fugam et reditum, promittens opem et protectionem Dei affore Hierosolymae, ne qui hostes eam invadere audeant. Ita S. Hieronymus, Theodoretus, Remigius et Hugo. Porro Propheta tam serio et studiose hortatur Judaeos ut fugiant e Babylone: tum ne Babylonios mores et superstitiones induant tam ipsi quam filii eorum, sed ut redeuntes in Jerusalem, ibi Deum pie et sancte colant: tum proprie, quia instabat novum excidium Babyloni, ne illud eos involvat. Babylon enim capta a Cyro, eo caeso, et stirpe ejus regia in Cambyse filio exstincta, coepit cervices attollere, ac ad pristinum regnum et monarchiam aspirare: unde jugum Persarum excussit. Quocirca Darius Hystaspis iterum eam obsedit, tandemque expugnavit; idque anno regni ejus quarto, id est biennio post hoc Zachariae de eo oraculum (hoc enim editum est anno 2 Darii, ut patet cap. I, 1) factum esse censet noster Gordonus in Chronol. Rem gestam narrat Justinus in fine lib. I; Herodotus in fine lib. III, et ex iis Torniellus anno mundi 3532. Babylonii, inquit Herodotus, rebellantes Dario, ab eo obsessi riserunt eum, quod omni re ad resistendum instructi essent, dictitantes tunc eum expugnaturum Babylonem, cum mula pareret. Frustra ergo urbem, omni licet arte vique adhibita, oppugnavit Darius per viginti menses, quibus exactis mula Zopyri principis Darii peperit. Hoc omen accepit Zopyrus, quasi jam adesset tempus capiendae Babylonis. Itaque praescindens sibi nares auresque et horrende se vulnerans et mutilans profugit ad Babylonios, fingens se tam indigne tractatum a Dario, quod ei suasisset solutionem obsidionis; quocirca se eis Darii secreta proditurum, ac in praeliis contra eum ducem futurum. Crediderunt ei Babylonii: quare creatus ab eis belli dux, acceptisque urbis clavibus, milites Darii clanculum in urbem admisit, itaque urbem Dario tradidit, qui muros ejus portasque omnes demolitus est, quorum neutrum Cyrus fecerat; Babyloniorum quoque procerum tria millia patibulis affixit. De Zopyro vero hoc Darii fuit elogium: "Mallem Zopyrum non esse mutilum quam viginti Babylones per hanc ejus calamitatem mihi acquiri: unus Zopyrus mihi pluris est quam viginti Babylones." Simili modo Jeremias, instante excidio Babylonis per Cyrum, monet Judaeos ut ex ea profugiant, cap. LI, 6: "Fugite, ait, de medio Babylonis, et salvet unusquisque animam suam: nolite tacere super iniquitate ejus, quoniam tempus ultionis est a Domino, vicissitudinem ipse retribuet ei." Sic Tobias, imminente excidio Ninives, monet filium ut ex ea se subducat, cap. XIV, 12: "Dirigite, ait, gressus vestros, ut exeatis hinc: video enim quia iniquitas ejus finem dabit ei." Tropologice, Babylon, id est confusio, scilicet vitiorum, errorum et aerumnarum, est mundus, q. d. Fugite de mundo, deque potestate diaboli ad Jerusalem, id est ad Ecclesiam, quae est mater et doctrix veritatis, sanctitatis et felicitatis: ita Lyranus et Vatablus. Rursum, fugite ad statum Religionis, ad claustra monastica quasi ad asylum. Audi S. Bernardum, serm. 30 De Conversione ad Clericos: "Quidni periclitetur castitas in deliciis, humilitas in divitiis, pietas in negotiis, veritas in multiloquio, charitas in hoc saeculo nequam? Fugite de medio Babylonis, fugite et salvate animas vestras. Convolate ad urbes refugii, ubi possitis et de praeteritis agere paenitentiam, et in praesenti obtinere gratiam, et futuram gloriam fiducialiter praestolari." ejusque curas, onera et taedia gaudiis fallacibus permixta experiri, cumque videret religiosos quod aeternae felicitatis aditum intercludit. Quousque tu tantae gloriae praefers faenum, quod hodie est et cras in clibanum mittitur? carnem dico, et ejus gloriam. Siquidem omnis caro faenum, et omnis gloria ejus tanquam flos foeni. Si sapis, si habes cor, si tecum est lumen oculorum tuorum, desine jam ea sequi, quae et assequi miserum est. An non ea satius cum honore spernis quam cum dolore perdis? An non prudentius ea Christi cedis amori, quam morti? Est in insidiis praedo, cujus manibus nec te, nec tua poteris subducere. Nec poterit provideri, quia tanquam fur in nocte, ita veniet. Nihil intulisti in mundum, haud dubium quia nec quidquam auferes. Dormies somnum tuum, et nihil invenies in manibus tuis." Luget, merito luget S. Augustinus lib. II Confess. cap. IV, adolescentiam suam in plateis illis Babyloniae transactam, quoniam cum coaetaneos suos audiebat jactantes flagitia sua, et tanto magis gloriantes, quanto magis turpes essent, ipse etiam stimulabatur non modo ad eadem facienda, sed etiam ad fingenda quae non fecerat, ne videretur abjectior quo erat innocentior, et ne vilior haberetur quo erat castior. Nimis enim contagiosam rem esse malos sodales, cum dicitur: "Eamus, faciamus, et pudet non esse impudentem." O si in altam speculam cum S. Cypriano lib. II, epist. 2, conscendere liceret, indeque prospicere Babylonem, id est mundum, puta mundanorum varia studia, curas, negotia, sermones, cursitationes, labores, nundinationes, angores, taedia, scelera, aerumnas, clades et strages; sane exclamaremus: O quantum est in rebus inane! O quantum miseriarum pelagus est Babylon! O quam dementes sunt, qui in eo jactari et mergi eligunt! O, o miseri caecique mortales, fugite de medio Babylonis, fugite hoc malorum diluvium. Inspice vel unam urbem, vel unam domum, vel unam familiam, quanta in ea videbis dissidia, maledicta, blasphemias, quantas obscenitates, et turpitudines imaginum, librorum, verborum et operum; quantos labores a mane in vesperum, quantas sollicitudines, quanta taedia, quot infortunia! Hunc videbis affligi febri, illum calculo, tertium asthmate, quartum colica, quintum pleuritide, sextum paupertate, etc., septimum rapina, sterilitate, naufragio, etc. Animas si introspicias, cernes multo magis aegras et miserabiles, ut cum Osee cap. IV, exclames: "Non est veritas, et non est misericordia et non est scientia Dei in terra. Maledictum, et mendacium, et furtum, et adulterium inundaverunt, et sanguis sanguinem tetigit." Prospiciebat haec S. Fulgentius, Ruspensis postea episcopus, qui, ut habet ejus Vita, cum senatoria familia esset ortus, ac doctrina, opibus, summo magistratu, clientelis, florenti aetate fortunatissimus haberetur, coepit hujus mundanae felicitatis brevitatem et inanitatem perpendere, QUONIAM IN QUATUOR VENTOS COELI DISPERSI VOS. — Primo, aliqui sic exponunt, q. d. Fugite e Babylone in Judaeam, quia ibi dilatabo, et dispergam vos ad quatuor plagas mundi. Dabo enim vobis Philisteam, quae est ad Occidentem; Moabitidem, quae est ad Orientem; Idumaeam, quae est ad Meridiem; Samariam, quae est ad Aquilonem. Secundo, alii melius, q. d. Fugite e Babylone, quia ibi non uniti, sed dispersi estis in quatuor orbis plagas, per quas vagamini: redite ergo in Judaeam, ut ibi in unum populum et rempublicam pristinam coalescatis. Tertio, Sanchez, q. d. Invito vos, o Judaei duntaxat, qui in Babylone degitis: non enim loquor ad dispersos in alias terras, quoniam hi dispersi sunt ad quatuor ventos, ne revocari possint. Unde de facto hi soli redierunt qui in Babylone manserunt, non vero qui in alias oras dispersi vagabantur.
2:8
8. Quia haec dicit Dominus. — Sanchez haec verba refert ad praecedentia, q. d. Fugite e Babylone, quia hoc jubet Dominus. Verum caeteri interpretes omnes referunt ad sequentia, unde et Hebraei, Graeci et Latini codices hinc inchoant versum octavum. Post gloriam misit me ad gentes. — q. d. Postquam per Esdram, Nehemiam, Zorobabel, etc., gloriose restauravero Jerusalem, ego angelus, puta Gabriel, mittor ad gentes, quae vos, o Judaei, afflixerunt, et Chaldaeos in vastatione Judaeae adjuverunt, ac ex ea profugos spoliarunt, ut illas puniam vobisque subjiciam, puta Idumaeos, Philistinos, Ammonitas, Moabitas, etc. Ita Chaldaeus, Hugo, Mariana et alii. Idem praedixit Abdias in fine suae prophetiae, et Sophonias cap. I et II. Sunt enim haec verba non Zachariae, ut vult a Castro, quasi is mittatur a Deo ad gentes, ut eis praedicat cladem; sed angeli tertii, qui coepit loqui Zachariae vers. 1, et hucusque sermonem protrahit. Hoc enim exigit connexio textus, et 70 quia. Arias per gentes accipit Persas, quasi angelus hic praedicat Persarum excidium per Graecos et Alexandrum Magnum. Verum Persae, ut Darius et Cyrus, non spoliarunt, sed ditarunt Judaeos. Tertio, alii accipiunt gloriam de qua dixit vers. 5: "In gloria ero in medio ejus," q. d. Post gloriam, quam Deus sua praesentia vobis, o Judaei, exhibebit in nova Jerusalem et templo, mittet ipse me Gabrielem ad gentes, ut eas vobis subigat, quae erit nova vestra gloria; et multo majori gloria vestra mittet mei antitypum Christum, qui est virtus et fortitudo Patris, ut Ecclesiae suae, quam ipse in vobis inchoabit et fundabit, gentes antea vobis inimicas subigat, itaque ex Judaeis et Gentibus faciat unum ovile, cujus ipse sit pastor, q. d. Post gloriam Jerusalem et Judaeorum, succedet per Christum gloria Ecclesiae et gentium christianarum. Haec tertia gloria magis genuina et litterae innexa videtur; respicit enim ad gloriam quae praecessit, quamque promisit vers. 5. Ita Albertus, Hugo, Arias et Sanchez: quin et Chaldaeus, sic enim vertit, post gloriam quam vobis adducturum se dixit (v. g.) misit me ad populos qui vos diripiunt. Perperam R. David vertit, postea (id est post omnes has prophetias) in gloriam misit me ad gentes, q. d. Postquam ego Zacharias vaticinatus sum Judaeis, Deus amplioris gloriae causa misit me ad vaticinandum gentibus: hebraice enim est אחר כבוד achar cabod, id est post gloriam misit me ad gentes. Expositio jam dicta videtur litteralis, cui tantum obstat id quod praecessit: "Haec dicit Dominus exercituum;" cui mox subdit: "Post gloriam misit me ad gentes," ubi pronomen me videtur referre eum qui praecessit, scilicet Dominum exercituum. Verum responderi potest esse hebraismum, quem latine sic emollias et exponas, q. d. Haec dicit Dominus exercituum, quod post gloriam Jerusalem mittet me Gabrielem ad gentes, ut eas illi fortiter subjiciam. Demus ergo hoc velle corticem litterae, qui obiter victorias Judaeorum videtur hic perstringere; sed negari non debet quin praecipuus sensus sit de Christo, ad quem avolat Propheta, ideoque hac phrasi utitur. Christus ergo est Dominus exercituum, id est Deus, quem post gloriam Pater misit ad gentes. Ita S. Hieronymus, Haymo, Remigius, Theodoretus, Lyranus, Vatablus, Clarius, Ribera et alii. Unde doctores orthodoxi contra Arianos recte ex hoc loco probant Filium Dei esse Deum verum, ideoque mysterium SS. Trinitatis. Alius enim hic a Zacharia asseritur Dominus exercituum missus, scilicet Filius; alius mittens, scilicet Pater. Hinc et vers. 10, Dominus missus ad Sionem ait: Habitabo in medio tui, ubi Chaldaeus clare vertit: Ponam divinitatem in medio tui. Jam S. Hieronymus gloriam intelligit eam qua Dei Filius eminebat in coelo, post gloriam, inquit, divinae Majestatis, q. d. Vide dignationem Dei nostri; ecce Verbum Dei post gloriam, quam ex aeternitate habuit in divina natura, dignatum est assumere saccum mortalitatis nostrae, ut in eo posset mitti ad gentes, easque morte sua redimere. Solent enim ignominiae post gloriam, labores post quietem, dolores post felicitatem, esse acerbiores. Vide Rupertum. Eusebius vero lib. VI Demonstr. cap. XVI, Emmanuel et alii accipiunt gloriam humanitatis Christi, q. d. Postquam ego Christus homo gloriam meam ostendi tot tantisque miraculis a me patratis, item tot apparitionibus, quibus me ostendi post resurrectionem a morte redivivum; denique post ascensionem misit me Pater ad gentes, ut per praedicationem Apostolorum colligerem fideles, praesertim eos qui futuri et permansuri sunt sancti, ideoque eligendi ad vitam aeternam. Haec est enim proprie Christi gloria, de qua Joan. VII, 39: "Nondum erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus." Ubi nota canonem S. Augustini, lib. III Doctr. Christ. XXXI: "Quae in Scriptura dicuntur de capite," id est Christo, "intellige de ejus corpore," id est Ecclesia, puta Apostolis et fidelibus, ac vice versa. Sic Christus hic dicitur missus ad gentes, non in se, sed in suis Apostolis, quos ad gentes destinavit. Christus enim in suis Apostolis quasi equis perambulavit totum orbem, juxta illud Psalm. LXVII, 5: "Iter facite ei qui ascendit super occasum (puta ad Occidentales orbis plagas) Dominus nomen illi." QUI ENIM TETIGERIT VOS, TANGIT PUPILLAM OCULI MEI. — Hebraeus, Chaldaeus, Septuaginta, et S. Hieronymus in Comment., habent, oculi ejus, vel oculi sui, ut loquatur de Deo in tertia persona, ac respiciat ad id quod de eo dixit: "Misit me ad gentes." Huic enim recte respondet in eadem persona: "Qui vos tetigerit, tangit pupillam oculi ejus," puta Dei. Noster vero interpres eodem sensu reddidit in prima persona, "oculi mei:" quia accepit haec de Deo loquente de se in prima persona, ac praesertim quia respicit ad sensum praecipuum, qui est de Christo, q. d. Haec dicit Dominus, puta Filius Dei: post gloriam Judaeorum, scilicet post Ecclesiam quam ex Judaeis collegi, misit me Pater ad gentes, ut illi eas subjiciam et aggregem: vos enim, o fideles mei primitivi et quasi primogeniti, ita amo, tutor et custodio, ut gentes olim hostiles vobis sim subiturus; aut si rebelles maneant, perditurus. Qui enim vos tangit, tangit pupillam oculi mei; nihil enim delicatius, carius, pretiosius pupilla, ac proinde nihil majori cura custoditur: laesa enim pupilla, laeditur et excaecatur oculus, qui est lumen vitae ac dux omnis viae et actionis hominis, ut homo excaecatus miserrimam in tenebris agat vitam, sitque instar mortui. Unde pupilla hebraice vocatur bath, id est filia, eo quod pretiosa, cara, curae et cordi sit, ac custodiatur quasi filia unica; quodque oculi sit quasi filia. Quocirca in pupilla est effigies humana, puta filiae, vel filii. Hinc Hebraei eamdem alia voce vocant אישון iscon, id est virunculum; quia is in pupilla apparet. Alludit ad Deut. XXXII, 10: "Custodivit quasi pupillam oculi sui." Ita S. Hieronymus, Theodoretus, Haymo, Lyranus et alii. Aliter S. Cyrillus et Vatablus, q. d. Qui tangit vos, tangit pupillam oculi sui, id est seipsum gravissime laedit: quia sibi accersit acerrimam Dei vindicis vestri iram et vindictam. QUIA ECCE EGO LEVO MANUM MEAM SUPER EOS, — puta super gentes finitimas et hostiles, ut eas feriam, vobisque praedae dem et subjiciam. Ita subjecit eis Ammonitas, Moabitas, Philisaeos, Samaritas, Idumaeos tum alias, tum per Judam et Machabaeos. Hoc enim mox visuri erant Judaei audientes haec oracula Zachariae, indeque ex reali eorum eventu cognituri ipsum esse verum prophetam, et haec accepisse a Deo, uti ipse asseverat. Ita Albertus, Hugo, Lyranus et Arias. Mystice, haec veriora sunt in Christo, qui Apostolis e Judaea ortis subjecit omnes gentes. Ubi nota conversionem gentium vocari praedationem et spolium, quia eas Apostoli praedati sunt diabolo, carni et mundo, quibus sponte se subjecerant et volentes serviebant, ac subjecerunt Christo. Hinc Isaias cap. VIII, 3, praedixit nomen Christi fore: "Accelera spolia detrahere, festina praedari." Et cap. IX, 3, de Apostolis orbem conversuris ait: "Laetabuntur coram te sicut qui laetantur in messe, sicut exsultant victores capta praeda, quando dividunt spolia."
2:10
10. LAUDA. — Excitat Synagogam Babylone redeuntem in Jerusalem, ad gratiarum actionem et jubilum, quod sensura sit Dei in se habitantis praesentiam, opem et gloriam, adeo ut gentes idipsum visurae et confessurae sint, ideoque suas oblationes et dona oblaturae Deo in ejus templo; quin et non pauci convertendi sint ad judaismum et futuri proselyti, juxta illud Psalm. LXVII, 30: "A templo tuo in Jerusalem tibi offerent reges munera." Ita Seleucus rex Asiae aliique principes ingentia dona ei miserunt, ut patet II Machab. III, 2 et 3. Ita Remigius, Haymo et Dionysius. Mystice, multo magis excitat Judaeos, omnesque primos fideles tempore Christi, ut jubilent Deoque gratias agant, eo quod videant Messiam, id est Deum corporatum, visibiliter in medio sui versantem, ibique fundantem Ecclesiam, ad quam mox per Apostolos aggregabit omnes gentes. Ita S. Hieronymus, Theodoretus, Remigius, Lyranus, Vatablus, Arias et alii.
2:11
11. ET POSSIDEBIT DOMINUS JUDAM PARTEM SUAM IN TERRA SANCTIFICATA. — Ad litteram, q. d. Cum Deus tribum Juda (sub qua accipe quoque tribum Benjamin, utpote quae cum Juda in unam rempublicam et Ecclesiam coaluerat) reducet e Babylone, tunc eam quasi partem, id est portionem suam haereditariam, collocabit rursum in terra sancta, puta in Judaea, quae sancta est, tum ob templum sanctumque Dei in eo cultum; tum quia in ea vixerunt SS. Patriarchae et Prophetae, ut ibi rursum sit ejus peculium et possessio, uti fuit tempore Mosis, dicentis Deut. XXXII, 9: "Pars autem Domini populus ejus: Jacob funiculus haereditatis ejus." Mystice, Christum partem suam, id est Apostolos aliosque primos fideles, ex quibus conflavit Ecclesiam suam, selegit et possedit in terra sancta, puta Judaea; illam enim ipse magis quam omnes Patriarchae et Prophetae sua nativitate et conversatione sanctificavit et consecravit. Ita S. Hieronymus, Cyrillus et alii jam citati.
2:13
13. Sileat. — Est epiphonema. Propheta enim admirans hanc Dei in populum suum beneficentiam, tum litteralem sub Nehemia et Machabaeis, tum potius mysticam et spiritualem sub Christo, erumpit in profundam reverentiam et doxologiam Dei; ac proclamat ut omnes eam cum tremore, reverentia, humilitate et gratitudine agnoscant, suspiciant, revereantur, colant et celebrent: "Quia, ait, consurrexit de habitaculo sancto Tropologice, Arias: Sileat, ait, omnis caro quae fons est et scaturigo omnium malarum cogitationum et cupiditatum, ejusque furentis stimulus quiescat, et compescatur a vi et efficacia gratiae Christi, quae universum vitiorum fontem exhaurit. Anagogice, sileat omnis caro a facie Christi venientis ad judicium, quia consurrexit de coelo, descenditque in vallem Josaphat, ut ibi judicet vivos et mortuos, qui unquam exstiterunt, exstant vel exstabunt in mundo. Ita S. Hieronymus, Haymo, Lyranus et Vatablus. Tanta enim erit tunc Christi majestas, tanta ejus ira in impios, ut ipsi vultum ejus ferre non sustineant, sed clament montibus et petris: "Cadite super nos, et abscondite nos a facie sedentis super thronum, et ab ira Agni," Apoc. VI, 17. Tunc verum erit illud paradoxum: "Veniet tempus, quo damnati nolent egredi ex inferno, et beati volent egredi e coelo;" nimirum hoc tempus est dies judicii. In illo enim damnati optabunt manere in inferno, ne cogantur venire ad judicium; partim ne subeant probrum publicum damnationis coram toto mundo in valle Josaphat; partim ne videant vultum iratum et fulgureum Christi judicis: partim ne cogantur assumere corpora, in iisque torqueri, cum jam sola eorum anima torqueatur. Beati vero in die judicii optabunt egredi coelo, tum ut sententiam felicissimam audiant: "Venite, benedicti Patris mei, possidete regnum vobis paratum a constitutione mundi;" tum ut eorum innocentia, virtus et gloria toti mundo, cui olim despecta fuit, innotescat; tum ut corpus suum assumant, in eoque glorificentur, ac cum eo triumphantes Christum gloriose in coelum conscendentem comitentur, ejusque visu fruantur in aeternum. Gloria enim corporis erit quasi altera stola et corona beatitudinis, quam proinde animae beatae ardenter appetunt, uti patet Apocal. VI, 10 et 11.
2:1
Anc. — Nuntius affertur angelo Domini ab iis qui singulorum populorum curam habent, terram adhuc et nationes quiescere; quare angelus apud Dominum pro lerusalem intercedit (1, 1-13) ; cui Dominus optatum in modum respondet : se gentes deiecturum et sanctam civitatem restituturum et bonis abundanter donaturum (4, 44-17). In cuius rei confirmationem statim cernit vates, quomodo quattuor cornua quae ventilaverint populum Dei per totidem fabros sint confringenda (1, 18-21).
2:7
Trimestri interiecto post verbum Domini primo ad Zachariam factum secunda vice ei affertur revelatio divina : v. "1 « In die vigesima et quarta undecimi mensis Sabath in anno secundo Darii, factumest. verbum Domini ad Zachariam filium Barachiae filii Addo, prophetam dicens » ; — cum nulla verba Domini subsequantur, sed visionis narratio : « vidi per noctem », ipsam hanc visionem designat vates ut verbum Domini rebus et symbolis expressum ; « Deus ita rebus, ut verbis loquitur, visio ipsa sive res in visione repraesentatae verba quaedam Dei sunt » (Rib.), vel ut Theod. haud incongrue advertit : « sive enim sermonem dicit, sive verbum, sive assumptionem (Asp), sive manum !, divinae gratiae operationem indicat ». ; Quare ex modo loquendi docemur, non solum visionem ipsi esse a Deo immissam, sed eius visionis narrationem pariter ad Deum referri ac proinde nos certos esse debere, prophetam in visione narranda nihil addidisse de suo, nihil perperam retulisse, nihil mutasse, in nulla re errasse, verum exposuisse visionem, sicut illam acceperat ?. 1. I. e. facta est super eum manus Domini et sim. 2. Id monere non erit inutile, cum in visionibus sanctis horiüibu: concessis accidere possit, ut quae viderint, ex memoriae errore vel defectü fglso referáht. ^ ————— misit Dominus ut perambulent terram » ; — cum somni vel somnii nulla flat mentio, supponendum erit vigili prophetae, ut iam Barh. notat, visionem esse oblatam. Nocte immittitur, vel quia nox aptior est animi recollectioni et visionibus; in ea enim quiescentibus collectisque sensibus phantasia vivacius concipit et intuetur sua phantasmata, praesertim a Deo vel angelo impressa (Lap.) et quia ipsa tranquillitas nocturna et caligo aliquid spirare videtur sacri sensusque rebus externis clausi aptiores sunt et attentiores ad eloquium divinum (cf. Ps. 4, 5. Iob 4, 413; 38, 15) ; vel quod ad symbolicam visionis indolem magis aptum et accommodatum videtur, quia nocturno tempore status ipse Iudaeorum afflictus, aerumnosus, obscurus melius adumbratur (Sanct. Rib.) ; « sed ut noctem dies consequitur, ita hac visione praedicitur illis ventura paulo post consolatio aedificatis urbe et templo » (Rib.). Cernitur vel oculis corporis vel interna animi acie ea nocte (hebr. adest scil. articulus; cf. LXX «^v» vóxza), quae scil. diem vigesimum quartum inchoabat, vir insidens super equum rufum (hebr.) et stans inter myrtos, quae erant in profunda valle vel ad lacum vel aquam profundam ', undique myrtis septam. Amant enim myrti loca humida secundum illud Virgilii : « et amantes littora myrtos » (Rib.). Post eum cernuntur alii equites vecti equis rufis, variis et albis; ita enim equos simul cum equitibus intelligi, omnes interpretes consentiunt et aperte ex v. 10 et 11 colligitur, quo omnes loquentes inducuntur. Disceptari potest, cuiusnam coloris sint equi Q'p*i» ; vox haec non occurrit risi Is. 16, 8 ; sed ibi flagella vitis vel palmites dicuntur. Explicant multi ex arabico et voce «ognata soreq (Is. 5, 2. Ier. 2, 21 : vitis cum uvis suco rubro et praestanti impletis) de colore rutilo, fusco (cf. Ges. Thes. p. 1342. Fürst C. p. 1211), de rubedine clara ct nitente vel de colore gilvo, qui sit flavo proximus, sed dilutior (cf. Ros.). Verum LXX praebent Qapot xzi xotxiAot i. e. starnei; cinerei instar sturni (staargrau, aschgrau) et maculis parvis variegati — sed videtur adesse duplex versio unius vocis, quia S. Hier. in sua versione textus graeci quam commentariis inserere solet, tantum varii habet. Syrus habet versicolores, uti Barh. quoque vocem explicat : variegatos habentes pilos. Keil equos explicat vapoix, uti 6, 3 et eundem colorem agnoscit, quem in Apoc. 6, 8 equus xAopóc fert. Sed non est, cur a sententia et versione LXX, Syri, S. Hier. recedamus, quibus vox ex certa traditione potuit esse nota. Vocem hanc disceptatam Chald. vertit Y'r'p ; sed quid voluerit, pariter sub iudice lis est ; alii enim 1. n5yo alii explicant a Uv umbra vel locum umbrosum vel. umbraculum, tabernaculum (cf. Fürst L.), sacrum scil. Dei habitaculum ; umbram etiam LXX et Syrus exprimunt ; illi praobent montes umbrosos, iste arbores umbriferas ; sed cum myrti umbram secum habeant, quid sibi vellet locutio : myrti in loco umbroso ? Unde praeplacet cum S. Hier. vocem explicare à nyp profundum cf. Ion. 2, &. Ps. 107, 94. Iob 41, 43. Zach. 10, 11; quam notionem etiam Ros. Schegg, Keil aliique sequuntur. Ag. et Theod. vertisse Buooc affert Fürst C. vocem chald. explicant de rubore (Bochartus) ; sed Buztorfius in lex. chald. p. 1986 scribit : « balii, spadicei vel varii coloris epitheton equorum pro hebr. Zach. 1, 8, ubi Hebraei dicunt, se ignorare quem colorem ista vox proprie denotet » ; Levy vero in lex. chald. vocem censet probabiliter ortam ex graeco xoxvoyaitne eique eandem attribuit notionem, censens Zach. 6, 2 in loco parallelo equos nigros legi. In tanta explicationum varietate semper tutissimum erit, veteres sequi interpretes praesertim si invenies eos inter se concordes. Sed dices : fortasse ex mera coniectura et graecus interpres posuit et alii eum caece secuti sunt. Bene fortasse dicis; at in aliorum quoque explicationibus non video nisi coniecturas. Neque coniecturam excedit, quod Trochon tamquam usui hebraico (?) conforme proponit : c'est bien plutót cette espéce de gris, dans lequel le noir est mélé au blanc, que le mot désigne. Propheta hos cernens quaerit ex angelo quem habet in visione hac comitem et interpretem, quid sunt isti ? qui sunt, quali munere funguntur, quid eorum apparitio et praesentia sibi vult ? Respondet ei angelus : faciam te videre (hebr.) i.e. intelligere et percipere, quid sint. Angelus hic designatur tamquam loquens 2n vate ; ita quoque v. 13. 44 et in visionibus sequentibus v. 19; 2, 3; 4, 1. 4. 85; 5, 5. 10 ; 6, 4; exprimi videtur locutio intime in eius animo facta, quam non percipit quasi extrinsecus ad se advenientem sed in ipsius mente tamquam natam et insitam. Unde ex eo loco aliqui collegerunt, Deum ita quandoque loqui per angelos hominibus, ut nulla appareat corporea species, sed ipsa angeli substantia sit intra hominem, cui loquitur (cf. Rib.) ; immo hominem possideri ac regi per angelum eo modo, quo energumenus a daemone (cf. Lap.). Verum hoc gratuito asseritur, quia in textu hebr. eadem loquendi ratio de Deo quoque loquente in propheta adhibetur ; uti Num. 12, 6. 8. Os. 4, 2. Hab. 2, 4. Sed certe quamvis Trochon aliique id asserant, non est plane idem atque ad vatem. Etiam LXX servant à AaXAóv à» ipol. Hac promissione interna accepta statim audit vates illum equitem inter myrteta stantem (v. 8) respondentem ! ad quaestionem, quam angelo interpreti proposuerat. Ex angeli promissione, quam statim alterius respon- $io excipit et adimplet, fortasse discere licet, quam celeriter angelus an- £elo suos communicet conceptus. Nam equitem illum etiam angelum fuisse, concors est interpretum sententia et plerique ei opinioni libentissime subscribunt, quam Hebraeos amplecti S. Hier. commemorat, esse scil. eum Michaelem (ita quoque Theod. Barh,), tutorem ac protectorem populi Dei. Is igitur equites alios nuntios esse Domini etlegatos declarat, qui missi fuerint ad terram perlustrandam, ut de statueius et conditione referant (cf. Iob 4, 1; 2, 2). Et statim isti munere isto fungi perhibentur v. 14 «crresponderunt angelo Domini, qui stabat inter. myrteta et. dixerunt: perambulavimus terram, et ecce omnis terra habitatur ac quiescit » ; — rationem reddunt nuntii isti angelo Domini quasi eorum domino ac superiori. Iste angelus certe talis est, cui populi israelitici cura est commissa (S. Cyr. Theod. M.), quia statim pro huius populi salute studiose Dominum interpellat (v. 12). Plerique interpretes eum censent eundem qui modo vir insidens super equum rufum nominatus est i. e. Michael (cf. S. Hier. Theod. Haimo, Alb. Rib. Sanct. Lap. Tir. Gord. Calm. Scheg), cui, ut praesidi synagogae (Alb.) intercessio pro populo et cura optime congruit, et qui eodem modo ac vir v. 8 designatur stans inter myrteta. Eum tamen alium esse volunt a viro v. 8 Keil et Trochon. Ille urget, virum describi tamquam primum equitum, posf quem alii adsint, qui igitur omnes uno ordine et eadem serie dispositi alicui superiori, qui e regione eorum stet, nuntium afferant ; Trochon vero eum propterea distinguit, quia in angelo Domini ipsum cernit Verbum divinum apparens. Verum hoc non obstat, dummodo rite percipiatur modus quo Verbum apparuit in vetere testamento. Neque enim ipsum per se apparuit, sed apparuit vero aliquo angelo intermediante, i. e. is qui apparuit angelus erat, sed qui nomine et auctoritate Dei loquebatur et agebat. [ta concors est theologorum doctrina duce S. Thoma (cf. Suarez, de angelis 6, 22) et quicumque ex patribus de modo apparitionis loquuntur, Deum per angelum vel in angelo dicunt apparuisse; de qua re vide Katholik 1882, II p. 149-169 et meam explanationem ad Is. 63, 9 (in libro : Erklaerung des Propheten [saias). Neque ullo modo repugnat, quod alii exhibentur post angelum stantem ; potest enim v. 8 ex ratione visionis ita intelligi, ut vati prius sit oblata visio viri sedentis super equum rufum et post ipsum i. e. deinde postquam ipsum vidit, etiam alii equites apparuerint ; post igitur, "'* non de loco, sed de tempore, uti saepissime accipi debet, etiam hic accipi potest. Accedit quod angelus iste eodem modo stans inter myrteta exhibetur, sicuti designatur vir v. 8, neque ullum adest vestigium, novam speciem obiici prophetae. Vel rem ita concipe : omnes stant una serie dispositi, ut vati rationem reddant itinerum suorum ; exorsus est vir v. 10; eum loquentem excipiunt alia responsione pleniore reliqui ; non proprie ipsi respondent, qui quaestionem nullam posuerat, sed cum eo rationem reddunt missionis suae. Unde nil obstat quin virum et angelum Domini unum eundemque dicamus cum plerisque interpretibus. Respondent pacata esse omnia, nihil adesse indicii commotionis illius, qua terra omnesque gentes sint commovendae ; cf. Agg. 2, "1. Quare angelus, populi comes ac tutor — S. Cyr. eiusdem angeli munus designari vult, qui populum Dei contra impetum Pharaonis tuitus erat EX. 14, 19 — Dei misericordiam implorat, ut moris abruptis populi sui ex- Bistat auxiliator ac sospitator; v. 42 «et respondit angelus Domini et dixit : Domine exercituum, usquequo tu non misereberis lerusalem et urbium Iuda, quibus iratus es ? iste 4am septuagesimus annus est» ; — ex vaticiniis enim antecedentibus praesertim ex oraculo Aggaei constat, salutem messianicam vel theocratiae plenam instaurationem iri coniunctum cum magna quadam gentium regnorumque commotione, regna iri . deiectum, gentes iudiciis divinis iri perculsum ; cum igitur omnia adhuc sint quieta, Deus populo suo nondum videtur salutis suae fontes aperire. Quare angelus exclamat : usquequo etc. desiderans, ut mora abrumpatur, ut omnia impedimenta removeantur, ut demum urbs sancta et regio Iudaeorum deserta a reducibus novo cultu novoque splendore exornetur. lam enim volvitur annus septuagesimus, ex quo urbe ettemplo destructis tristes ruinae iram Dei in populum foedifragum omnibus palam denuntiant (i. e. ab anno 588 - 519 vel 518) ; post annos autem septuaginta restitutionem fore certa spe ex Ieremiae vaticiniis omnes exspectant. Semel iam terminus iste annorum septuaginta erat expletus, quo facto statim sub Cyro redeundi venia est concessa et exsilium solutum (cf. 2 Par. 36, 22. Esd. 4, 4. Dan. 9, 2); fluxit enim prior terminus captivitatis populi et servitutis sub iugo Chaldaeorum, uti Ieremias clare indicat (25, 4 - 13),a primo anno Nabuchodonosoris i. e. a prima urbis expugnatione ab ipso facta et a prima multorum abductione (cf. 4 Reg. 24, 4 - 4. 2 Par. 36, 6. 1. Dan. 1,41 - 4) i. e. ab anno 606 et expletus est anno 536 ; in ultima urbis expugnatione demum templum quoque ruinis concidit ; quare a plena vastatione alter annorum septuaginta terminus computari poterat (cf. Theod. Rib. Sanct. Lap. 'Calm.). Quare interpellator angelus vel ex prophetae piorumque Iudaeorum mente vel ex proprio desiderio terminum hunc adesse Deo proponit, quo eum moveat ad sanandas urbis regionisque ruinas. Sicut enim angelis docente Paulo in novo foedere per ea, quae in Ecclesia Deo disponente fiunt, innotescit multiformis sapientia Dei (Eph. 3, 10), ita in veteri quoque revelationis et divinae miserationis consilium atque cursum sollicita pro piis cura considerasse ! censendi sunt, et cum sine speciali Dei revelatione rerum futurarum et divinae de salute dispositionis sint ignari, facile concipitur, cur tali modo apud Dominum preces fundant implorantes, ut omnem abrumpat moram, et rationem suggerentes, cur miserationem accelerari iubeat. Neque frustra fit intercessio ; v. 43 « et respondit Dominus angelo qui loquebatur in me verba bona, verba consolatoria » ; — intercessionem illam quam audit vates fleri ab angelo, ipsi magnae consolationi propter interpellatoris dignitatem et curam fuisse, satis perspicitur; illam etiam factam esse ex mente vel forte nomine prophetae, ex eo licet coniicere, quia responsio Domini fertur ad «angelum interpretem et comitem ! prophetae. Responsio est bonorum augurium ; « verba bona de futurorum promissione, consolatoria de praesentium necessitate» (S. Hier.). Qualia fuerint haec verba, statim in subsequentibus declaratur v. 44 - 17. Verum antequam pergamus, ipsa ratio et conformatio visionis distinctius est indaganda. Neque enim Deum frustra vel sine certo consilio talia symbola menti prophetae exhibuisse aliquis affirmare ausus fuerit ; sed Deus rebus et imaginibus loquitur et temporum hominumque conditionem eiusmodi involucris vestitam menti prophetarum repraesentare Bolet. tg Virum sedentem equo rufo angelum esse qui tali specie oculis prophetae sese obviam fert, fere omnes consentiunt et ex v. 10 non obscure colligitur. Etiam alios equites angelos exhibere, consequens videtur ad hanc acceptionem et revera plerique interpretes in iis agnoscunt angelos singulis provinciis vel regnis et populis praesidentes, vel, ut alii loquuntur, angelos provinciales (cf. S. Hier. Theod. M. Alb. Rib. Sanct. Vat. Lap. Sa, Mar. Men. Tir. Gord.), quales regionibus praeesse in Danielis prophetia aperte docetur (Dan. 10, 12. 13. 20. 21). Angelis quoque convenit mitti a Domino ad ministerium eorum, qui hereditatem capiunt salutis ; angelorum quoque est sollicitam gerere curam eorum qui ipsis commissi sunt, uti ex locis allegatis apud Dan. constat. Equis insidentes apparent, in apparatu scil. habituque nuntiorum. In equis cernitur celeritas, promptitudo angelorum (Theod. M. Barh. Rib. Sanct. Lap.). Varietas autem colorum apte adumbrare videtur variam populorum regnorumque eis commissorum indolem, propensionem, habitudinem (Rib. Sanct. Lap. Men. Tir.) ; nam ut notat S. Cyr. : «aenigma colorum de differentia cuiusque voluntatis et sententiae interpretari quispiam commodissime poterit » ; aliis (Sa, Mar.) praeplacet varia designari angelorum munia. Color rufus ad indignationem versus hostes, ad belli peritiam, ad vindictam facile accommodatur (cf. Theod. Theod. M. Barh. Rib. Lap.) ; color albus ad pacem, prosperitatem, laetam spem, benignitatem, indolem amicam et placidam ; color varius ad varios impetus, motus animorum inquietos, inconstantes vel ad varia calamitatum genera designanda assumi poterit. Ita ipsa externa angelorum species variam ac multiplicem gentium regnorumque formam et indolem effert, cum qua muneris eorum exercitium intime videtur esse consertum et connexum, ita ut duae hae acceptiones ad unam redigi possint. Neque significatione carere censendum erit, quod stare perhibetur primus angelus inter myrtos in profundo. Qui cum sit angelus tutelaris populi Dei vel theocratiae (cf. v. 11. 12), myrti in profunda valle conditionem theocratiae qualis eo tempore fuerit, exhibere videntur; stat in profundo ad statum: calamitosum et aerumnosum atque depressum designándum (cf. Rib. Sanct. Lap. Calm. Keil); stat inter myrtos, arborum genus odoriferum ac viride et hortorum decus et ornamentum, quare iam ab Isaia ad theocratiae instauratae amoenitatem et gratiam adumbrandam adhibitum (Is. 41, 19; 55, 13). Quare myrti theocratiam Deo gratam designant, quae suavem suum odorem per terram transfundit, viriditatis amoenitate et decore suo terram illustrat ; a qua acceptione non absunt, qui viros bonos ac sanctos myrtis designari volunt (cf. Rib. Sanct. Lap.) !, « redolentia devotionis in oratione et virore virtutis in opere » (Alb.) praeclaros. Myrtum Theod. ad consolationem Iudaeis futuram refert; nam «est planta odorata babens vim morbos calidos refrigerandi (xà 0£ppu.a tà» xa0Àv xzvadóyew) ». Cum angeli tutelares provinciarum et regionum ex omni terrae parte ad angelum synagogae conveniant (v. 41), optime eo symbolo declaratur, omnia regna omnesque eventus ad theocratiam i. e. ad regnum Dei inter homines collocatum referri ac dirigi a divina providentia, in una theocratia cardinem verti ac centrum adesse omnium. Sicuti symbolo montis Domini elevati super omnes colles ad quem omnes populi confluunt (cf. Mich. 4, 4. Is. 2, 2), ita hoc nuntiorum conventu theocratiae dignitas, excellentia, propter quam reliqua fiant in mundi administratione, egregie delineata cernitur. Equos vel equites varia regna designare, iam erat Hebraeorum traditio, quam refert S, Hier. : « albi Medos Persasque significant, quia sub ipsis dimissa est captivitas ; varii Macedonas, quorum nonnulli amici, alii persecutores fuerunt; rufi vero regnum Romanorum cruentum et sanguinarium ». Praeter eam etiam alterius traditionis mentionem facit, qua rufi Assyrios et Chaldaeos exhibeant sanguinarios, qui populum captivum duxerint, varii autem et albi Medos et Persas, quorum alii clementes fuerint, ut Cyrus, Darius, Assuerus (Artaxerxes), alii crudeles, ut Cambyses. Reges quoque et gentes belli cupidas significari censet S. Cyr., « quae per totum orbem velut dispersae omnes provincias et regna sub sole in suam redigere ditionem connitantur, quales fuerunt Phul, Salmanassar, Sennacherib, Nabuchodonosor». Aliis tamen iuremerito praeplacet, non intelligi regna praeterita vel futura, sed angelos tutelares variarum gentium et provinciarum tempore visionis concessae (cf. Rib. Sanct. Lap. Men.) et coloribus designari vel regnorum statum sanguinarium, pacificum, mutabilem vel gentium adversus ludaeos indolem inimicam, amicam, mutabilem. Cum in Apocalypsi qui varias plagas infligunt sedere perhibeantur super equum album, rufum, nigrum, pallidum, aliis visum est angelos interpretari vindices et ultores, qui similibus plagis homines visitent (cf. Keil). At hic de tali angelorum munere non est sermo et cum reduces nuntient de conditione terrae tranquilla, nulla apparet ratio, cur in visione tamquam ultores et auctores calamitatum repra-- sententur. Reliqua vide ad Zach. 6, 9 seq. Nexum inter v. 14 et 12 plerique aliter adstruunt : omnibus scil. pace fruentibus angelum tutelarem aegre ferre, quod suus populus in aerumnis adhuc versaretur varieque turbaretur (cf. S. Hier. Theod. Theod. M. Alb. Lap. Schegg) ; at vix pax illa et prosperitas unquam in terra aderat, neque sufficit dicere cum Sanct. occasionem sumptam esse ex pace et tranquillitate, quae propediem futura speraretur, vel tali pace significari terram fuisse pacatam in Iudae- 0s eisque amicam ; carent enim hae explicationes solido fundamento, quod vel ex rerum gestarum historia vel ex sacris literis aliisque prophetiis adesse demonstretur. Quare id quod Aggaeus significat de terrae gentiumque commotione et salute futura, optime inservit ad nexum hunc declarandum. Ita simul haec visio docet, commotionem illam proximo tempore iam non esse exspectandam, et altero hoc vaticinio propheticum illud « adhuc unum modicum » ad longius temporis spatium referri demonstratur. Verba bona et consolatoria quae Deus cum angelo communicaverat, hic vati aperit sane ipse gavisus et « ex ingenti laetitia exclamare prophetam iubet et a Deo dicta cum omnibus communicare » (Cyr.) ;
2:5
… messianica; e con Gioele e Malachia portarono a termine l'opera indefessamente condotta da Esdra e Neemia. È vero, i rimpatriati sono il «resto» vaticinato (Agg. 1, 12; Zach. 8, 6.11; cf. 2, 9.14 [Volg. 2, 5.10]), l'Israele delle promesse (Zach. 1, 7-17; 2, 5-17 [Volg. 2, 1-13]; Mal. 1, 1-5; Ioel 2, 18 sg. 26 sg.), gli eredi del patto del Sinai o davidico (Agg. 2, 5; che ora ha la sua piena attuazione: Zach. 2, 16; 8, 8; Ioel 2, 17; 4, 2.16 …
2:9
… Aggeo e Zaccaria riaccesero gli animi con la speranza messianica; e con Gioele e Malachia portarono a termine l'opera indefessamente condotta da Esdra e Neemia. È vero, i rimpatriati sono il «resto» vaticinato (Agg. 1, 12; Zach. 8, 6.11; cf. 2, 9.14 [Volg. 2, 5.10]), l'Israele delle promesse (Zach. 1, 7-17; 2, 5-17 [Volg. 2, 1-13]; Mal. 1, 1-5; Ioel 2, 18 sg. 26 sg.), gli eredi del patto del Sinai o davidico (Agg. 2, 5; che ora …
2:15
… Lev. 19, 33 sg.; Deut. 10, 18 sg., ecc.; cf. H. Lesêtre, Etranger, in DB, II, col. 204); essi potevano abbracciare la religione giudaica (v. proselutti); ed i profeti annunziano la loro aggregazione al regno messianico: Is. 2, 2; 42, 6; 49, 6; 60, 3; Zach. 2, 15; 8, 23; Mal. 1, 11, ecc. Nelle persecuzioni subite al ritorno dall'esilio (Neh. 5, 8; 9, 2; 13, 1-3) a particolarmente dai Seleucidi (I-II Maccabee) si sviluppò nei giudei quell'odio …
2:16
… (Agg. 1, 12; Zach. 8, 6.11; cf. 2, 9.14 [Volg. 2, 5.10]), l'Israele delle promesse (Zach. 1, 7-17; 2, 5-17 [Volg. 2, 1-13]; Mal. 1, 1-5; Ioel 2, 18 sg. 26 sg.), gli eredi del patto del Sinai o davidico (Agg. 2, 5; che ora ha la sua piena attuazione: Zach. 2, 16; 8, 8; Ioel 2, 17; 4, 2.16 sg. [Volg. 3, 2.16 sg.]), e sono benedetti da Jahweh (Agg. 2.18 sg.; Zach. 8.14 sg.), mentre Edon e quanti hanno gioito della rovina di Giuda stanno per …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.