The prophet exhorteth the people to conuert to God, and not to imitate the euil examples of their fathers. 7. by a vision of an horseman, and diuers colored horses, he prophecieth bitter times: 18. confirming the same by an other vision of foure hornes.
1In the eighth month, in the second year of king Darius, the word of the Lord came to Zacharias the son of Barachias, the son of Addo, the prophet, saying:Il mese ottavo dell'anno secondo del re Dario, il Signore parlò a Zaccaria figliuolo di Barachia, figliuolo di Addo, profeta, e gli disse:IN THE eight moneth in the second yeare of king Darius the word of our Lord was made to Zacharie the sonne of Barachias, the sonne of Addo, the prophet, saying:In mense octavo, in anno secundo Darii regis, factum est verbum Domini ad Zachariam filium Barachiæ filii Addo prophetam, dicens: 2The Lord hath been exceeding angry with your fathers.Il Signore si adirò altamente co' padri vostri.Our Lord hath bene wrath vpon your fathers with wrath.Iratus est Dominus super patres vestros iracundia. 3And thou shalt say to them: Thus saith the Lord of hosts: Turn ye to me, saith the Lord of hosts: and I will turn to you, saith the Lord of hosts.Tu però dirai a costoro: Queste cose dice il Signore degli eserciti: Tornate a me, dice il Signore degli eserciti, e io tornerò a voi, dice il Signore degli eserciti.And thou shalt say to them: Thus saith the Lord of hosts: Conuert to me, sayth the Lord of hosts: and I wil conuert to you, sayth the Lord of hosts.Et dices ad eos: Hæc dicit Dominus exercituum: / Convertimini ad me, ait Dominus exercituum, / et convertar ad vos, dicit Dominus exercituum. 4Be not as your fathers, to whom the former prophets have cried, saying: Thus saith the Lord of hosts: Turn ye from your evil ways, and from your wicked thoughts: but they did not give ear, neither did they hearken to me, saith the Lord.Non siate simili a' padri vostri, a quali i profeti precedenti dicevano ad alta voce: Queste cose dice il Signore: Convertitevi dalle vostre male opere, è dalle pessime vostre intenzioni, ma eglino non m'ascoltarono, e non mi dettero retta, dice il Signore.Be not as your fathers, to whom the former prophets cried, saying: Thus saith the Lord of hosts: Conuert from your euil wayes, & from your most wicked thoughts: and they heard not, neither attended to me, sayth our Lord.Ne sitis sicut patres vestri, / ad quos clamabant prophetæ priores, dicentes: / Hæc dicit Dominus exercituum: / Convertimini de viis vestris malis, / et de cogitationibus vestris pessimis: / et non audierunt, neque attenderunt ad me, / dicit Dominus. 5Your fathers, where are they? and the prophets, shall they live always?E i padri vostri dove son'eglino? e i profeti viverann' eglino eternamente?Your fathers where are they? and the prophets shal they liue for euer?Patres vestri, ubi sunt ? / et prophetæ numquid in sempiternum vivent ?
6But yet my words, and my ordinances, which I gave in charge to my servants the prophets, did they not take hold of your fathers, and they returned, and said: As the Lord of hosts thought to do to us according to our ways, and according to our devices, so he hath done to us.Ma le mie parole, e i miei decreti intimati per mezzo de' profeti miei servi, non venner forse a cadere sopra de' padri vostri? ed ei si convertirono, e dissero: Il Signore degli eserciti ha fatto quello, che avea pensato di fare a noi secondo le opere nostre, e secondo i nostri traviamenti.But yet my wordes, & mine ordinances, which I gaue in commandment to my seruants the prophets, did they not take hold of your fathers, and they conuerted, & sayd: As the Lord of hosts thought to do to vs according to our wayes, & according to our inuentions, he hath done to vs.Verumtamen verba mea, et legitima mea, / quæ mandavi servis meis prophetis, / numquid non comprehenderunt patres vestros, / et conversi sunt, et dixerunt: / Sicut cogitavit Dominus exercituum facere nobis / secundum vias nostras, et secundum adinventiones nostras, / fecit nobis ? 7In the four and twentieth day of the eleventh month which is called Sabath, in the second year of Darius, the word of the Lord came to Zacharias the son of Barachias, the son of Addo, the prophet, saying:Ai ventiquattro dell'undecimo mese di Sabath, l'anno secondo del re Dario, il Signore parlò a Zaccaria figliuolo di Barachia, figliuolo di Addo profeta, dicendo:In the foure & twentith day of the eleuenth moneth Sabath: in the second yeare of Darius, the word of our Lord was made to Zacharie the sonne of Barachias, the sonne of Addo, the prophet, saying:In die vigesima et quarta undecimi mensis Sabath, in anno secundo Darii, factum est verbum Domini ad Zachariam filium Barachiæ filii Addo prophetam, dicens: 8I saw by night, and behold a man riding upon a red horse, and he stood among the myrtle trees, that were in the bottom: and behind him were horses, red, speckled, and white.Ed io ebbi di notte tempo questa visione: Io vedeva un uomo sopra un cavallo rosso, che stava in un luogo assai basso piantato di mirti, e dietro a lui erano de' cavalli rossi, e chiazzati, e bianchi:I saw by night, and behold a man mounting vpon a red horse, & he stood among the myrtletrees, that were in the botome: and after him horses red, speckled, and white.Vidi per noctem, et ecce vir ascendens super equum rufum, et ipse stabat inter myrteta, quæ erant in profundo, et post eum equi rufi, varii, et albi. 9And I said: What are these, my Lord? and the angel that spoke in me, said to me: I will shew thee what these are:Ed io dissi: Signor mio, chi sono costoro? e l'Angelo, che parlava in me dissemi: Io ti farò vedere quel, che siano queste cose.And I sayd: What are these, my Lord? and the Angel that spake in me, sayd to me: I wil shew thee what these thinges are.Et dixi: Quid sunt isti, domine mi ? Et dixit ad me angelus qui loquebatur in me: Ego ostendam tibi quid sint hæc.
10And the man that stood among the myrtle trees answered, and said: These are they, whom the Lord hath sent to walk through the earth.E colui, che stava trai mirti, rispose, e disse: Questi sono quelli, che il Signore ha spediti a scorrere la terra.And the man, that stood among the myrtle trees answered, & sayd: These are they, whom our Lord sent to walke through the earth.Et respondit vir qui stabat inter myrteta, et dixit: Isti sunt quos misit Dominus ut perambulent terram. 11And they answered the angel of the Lord, that stood among the myrtle trees, and said: We have walked through the earth, and behold all the earth is inhabited, and is at rest.E quelli risposero all'Angelo del Signore, che stava trai mirti, e dissero: Abbiamo scorsa la terra, e abbiami veduto, che tutta la terra è abitata, ed è in quiete.And they answered to the Angel of our Lord, which stood among the mirtle trees, & sayd: We haue walked through the earth, and loe al the earth is inhabited, and at rest.Et responderunt angelo Domini, qui stabat inter myrteta, et dixerunt: Perambulavimus terram, et ecce omnis terra habitatur, et quiescit. 12And the angel of the Lord answered, and said: O Lord of hosts, how long wilt thou not have mercy on Jerusalem, and on the cities of Juda, with which thou hast been angry? this is now the seventieth year.E l'Angelo del Signore rispose, e disse: Signore degli eserciti, fino a quando non avrai misericordia di Gerusalemme, e delle città di Giuda, colle quali tu se' sdegnato? Questo è già il settantesimo anno.And the Angel of our Lord answered, and sayd: ô Lord of hosts, how long wilt thou not haue mercie on Ierusalem, and on the cities of Iuda, with which thou hast bene angrie? this now is c the seuentith yeare.Et respondit angelus Domini, et dixit: Domine exercituum, usquequo tu non misereberis Jerusalem, et urbium Juda, quibus iratus es ? iste jam septuagesimus annus est. 13And the Lord answered the angel, that spoke in me, good words, comfortable words.E il Signore rispose buone parole, parole di consolazione all'Angelo, che parlava in me.And our Lord answered the Angel, that spake in me, good wordes, comfortable wordes.Et respondit Dominus angelo qui loquebatur in me verba bona, verba consolatoria. 14And the angel that spoke in me, said to me: Cry thou, saying: Thus saith the Lord of hosts: I am zealous for Jerusalem, and Sion with a great zeal.E l'Angelo, che parlava in me, dissemi: Alza la voce, e dì: Il Signore degli eserciti dice così: Ho avuto zelo grande per Gerusalemme, e per Sionne,And the Angel that spake in me, sayd to me: Crie, saying: Thus sayth the Lord of hosts: I haue bene zelous for Ierusalem, and Sion with great zele.Et dixit ad me angelus qui loquebatur in me: Clama, dicens: Hæc dicit Dominus exercituum: / Zelatus sum Jerusalem et Sion zelo magno,
15And I am angry with a great anger with the wealthy nations: for I was angry a little, but they helped forward the evil.E grand'ira ho io contro quelle potenti nazioni, perchè io era adirato un poco, ma quelle hanno aggravato il male.And with great anger am I angrie vpon the welthie nations: because I was angrie a litle, but they helped toward the euil.et ira magna ego irascor super gentes opulentas, / quia ego iratus sum parum, / ipsi vero adjuverunt in malum. 16Therefore thus saith the Lord: I will return to Jerusalem in mercies: my house shall be built in it, saith the Lord of hosts: and the building line shall be stretched forth upon Jerusalem.Per questo così dice il Signore: Mi volgerò con misericordia verso Gerusalemme, ed in quella città sarà riedificata la mia casa, dice il Signor degli eserciti, e si tenderà l'archipenzolo in Gerusalemme.Therfore thus saith our Lord: I wil returne to Ierusalem in mercies: my house shal be built in it, saith the Lord of hosts: & the plumme line shal be stretched forth vpon Ierusalem.Propterea hæc dicit Dominus: / Revertar ad Jerusalem in misericordiis, / et domus mea ædificabitur in ea, ait Dominus exercituum, / et perpendiculum extendetur super Jerusalem. 17Cry yet, saying: Thus saith the Lord of hosts: My cities shall yet flow with good things: and the Lord will yet comfort Sion, and he will yet choose Jerusalem.Alza ancora la voce dicendo: Queste cose dice il Signor degli eserciti: Le mie città ridonderanno ancora di beni, e il Signore darà ancora consolazione a Sionne, ed eleggerà di bel nuovo Gerusalemme.As yet crie thou saying: Thus saith the Lord of hosts: As yet shal my cities flow with good thinges: and the Lord wil yet comfort Sion, and he wil yet choose Ierusalem.Adhuc clama, dicens: Hæc dicit Dominus exercituum: / Adhuc affluent civitates meæ bonis, / et consolabitur adhuc Dominus Sion, et eliget adhuc Jerusalem. 18And I lifted up my eyes, and saw: and behold four horns.E alzai i miei occhi, e osservai, e vidi quattro corna.And I lifted vp mine eyes, and saw: and behold foure hornes.Et levavi oculos meos, et vidi, et ecce quatuor cornua. 19And I said to the angel that spoke to me: What are these? And he said to me: These are the horns that have scattered Juda, and Israel, and Jerusalem.E dissi all'Angelo, che parlava in me: Che è questo? Ed egli mi disse: Queste sono le corna, che hanno gettato in aria Giuda, e Israele, e Gerusalemme.And I sayd to the Angel, that spake in me: What are these: And he sayd to me: These are the hornes that haue scattered Iuda, and Israel, and Ierusalem.Et dixi ad angelum qui loquebatur in me: Quid sunt hæc ? Et dixit ad me: Hæc sunt cornua quæ ventilaverunt Judam, et Israël, et Jerusalem.
20And the Lord shewed me four smiths.E il Signore mi fece vedere quattro fabbri.And our Lord shewed me foure artificers.Et ostendit mihi Dominus quatuor fabros. 21And I said: What come these to do? and he spoke, saying: These are the horns which have scattered Juda every man apart, and none of them lifted up his head: and these are come to fray them, to cast down the horns of the nations, that have lifted up the horn upon the land of Juda to scatter it.Ed io dissi: Che vengono a far costoro? E quegli disse: Quelle sono le corna, che gettarono all'aria gli uomini di Giuda a uno a uno, e nissun di essi alzò la sua testa, e questi sono venuti a mettere terrore in esse, ad abbattere le corna delle genti, le quali alzarono il corno contro il paese di Giuda per isterminarlo.And I sayd: What come these to doe? Who spake saying: These are the hornes, that scattered Iuda euerie man a part, & none of them lifted his head: and these are come to fray them, to cast downe the hornes of the nations, that haue lifted the horne vpon the land of Iuda to scatter it.Et dixi: Quid isti veniunt facere ? Qui ait, dicens: Hæc sunt cornua quæ ventilaverunt Judam per singulos viros, et nemo eorum levavit caput suum: et venerunt isti deterrere ea, ut dejiciant cornua gentium, quæ levaverunt cornu super terram Juda ut dispergerent eam.
1:1
Year of the World 3485, Year before Christ 519.
Barachias adopted him, (1 Esdras 5:1.) or rather Addo was his grandfather.
1:2
Calmet
Angry, as he has severely chastised them. (Calmet)
1:3
Worthington
Turn ye. Such expressions admonish us of our free-will, and when we answer, convert us, etc., (Lamentations 5:11.; Calmet) we confess that God's grace preventeth us. (Council of Trent, Session 6:5.) (Worthington)
Haydock
We may resist the Holy Spirit, (Haydock) and reject his graces. The prophet exhorts the people to lay aside all former negligence, (Calmet) and proceed with the temple. (Haydock)
It had been commenced about two months before, Aggeus 2:1, 16.
1:5
Calmet
Always. He seems to hint, that after Malachias prophets would be sent no more till Christ should appear; or, that God's word should be fulfilled (ver. 6.) though the prophets were dead. (Calmet)
1:6
Haydock
Fathers. They felt their effects. (Haydock)
Returned; being converted by the sight of God's judgments, Osee 4:1., and 2 Esdras 1:6.
1:7
Calmet
Sabath. These names were brought from Chaldea. The month was lunar, and corresponded sometimes with parts of our December and January, at other times with January, or with that and the following month. (Calmet)
1:8
Challoner
A man. An angel in the shape of a man. It was probably St. Michael, the guardian angel of the Church of God. (Challoner)
Worthington
It is plain that he was an angel, ver. 11. (Worthington)
Calmet
He appears in obscurity, to shew the distress of the nation. (Calmet)
Haydock
Among. Septuagint, "between two shady mountains." (Haydock)
1:10
Challoner
These are they, etc. The guardian angels of provinces and nations. (Challoner)
The Jews believed that each nation had such an angel, who had to give an account to one in higher authority. God proportions his revelation to their ideas.
1:11
Haydock
Rest. All the country under Michael's care enjoyed peace, (Calmet) in the second year of Darius. (Haydock)
Tournemine
The red horse implies slaughter, Apocalypse 6:4. It was now repressed. (Tournemine)
1:12
Challoner
The seventieth year; viz., from the beginning of the siege of Jerusalem, in the ninth year of king Sedecias, to the second year of king Darius. These seventy years of the desolation of Jerusalem and the cities of Juda, are different from the seventy years of captivity foretold by Jeremias; which began in the fourth year of Joakim, and ended in the first year of king Cyrus. (Challoner)
Worthington
Of these Daniel (ix.) speaks. The temple had also been destroyed now seventy years, (Worthington) and the angel prays, (Haydock) while the prophet begs that the people may be inspired to rebuild it. (Worthington)
Calmet
Michael takes occasion from the angels' report, to beseech the Lord to perfect what had been so well begun. He speaks not expressly of the temple, as Aggeus had prevailed on the people to commence that edifice. They had excused themselves that the time was not come, as they probably dated from the burning of the temple; though its desolation began with the siege, thirty months before. See Jeremias 25:11., and 29:10. (Calmet)
1:13
Haydock
Answered. We have here a proof of the intercession of angel, and of its good effects. (Haydock)
St. Jerome
In me; revealing God's will. (St. Jerome)
Calmet
Yet it seems to be St. Michael, Zacharias 4:1. (Chaldean; Theod.[Theodotion or Theodoret]) (Calmet)
1:14
Haydock
Zeal. I will again treat her as my spouse. (Haydock)
1:15
Nations, represented as four horns, ver. 18, 19.
Evil, through malice, and thus deserve themselves to be punished, Osee 1:4.
1:16
Calmet
Line. Soon after Nehemias came to rebuild the city. (Calmet)
1:18
Challoner
Four horns,...four smiths. The four horns represent the empires, or kingdoms, that persecute and oppress the people of God: the four smiths or carpenters (for faber may signify either) represent those whom God makes his instruments in bringing to nothing the power of persecutors. (Challoner)
Worthington
The Ammonites, etc., on the east, the Philistines on the west, the Idumeans and Egyptians on the south, and the Assyrians and Chaldeans on the north, had much molested God's people, and were therefore punished. (Worthington)
The princes of Assyria and of Babylon, the kings of Persia and of Egypt, had all treated them ill; and these four empires have or will be destroyed by four chariots, (chap. 6:1.) Nabopolassar, Cyrus, Alexander, and Antiochus, Daniel 7:1., etc. St. Jerome, and many who usually follow him, understand the empires of the Chaldeans, Persians, Greeks, and Romans, to be designated by the horns, as the workmen mean the angels who have chastised those nations.
1:21
Calmet
Every. Hebrew, "at pleasure; none shall lift," etc. These kingdoms shall no longer prove formidable. (Calmet)
Haydock
Fray, or "terrify." Septuagint, "to sharpen them in their hands. The horns are nations," etc. (Haydock)
1:8
A man.... An angel in the shape of a man. It was probably Michael, the guardian angel of the church of God.
1:10
These are they, etc.... The guardian angels of provinces and nations.
1:12
The seventieth year.... Viz., from the beginning of the seige of Jerusalem, in the ninth year of king Sedecias, to the second year of king Darius. These seventy years of the desolation of Jerusalem and the cities of Juda, are different from the seventy years of captivity foretold by Jeremias; which began in the fourth year of Joakim, and ended in the first year of king Cyrus.
1:18
Four horns.... The four horns represent the empires, or kingdoms, that persecute and oppress the kingdom of God.
1:20
Four smiths.... The four smiths, or carpenters ( for faber may signify either) represent those whom God makes his instruments in bringing to nothing the power of persecutors.
1:3
VVhen God in the holie Scriptures sayth: Conuert to me, and I vvil conuert to you. VVe are admonished that vve haue freewil. And when vve ansvver: Conuert vs o Lord to thee, and vve shal be conuerted, we confesse that Gods grace preuenteth vs. Conc. Trid. sess. 6. c. 5.
1:8
That this was an Angel in the shape of a man is manifest. v 11.
Seuentie yeares from the transmigration of Ioachin vvere complet in the first of Cytus. Dan 9. Seuentie yeares were also complet from the destructiō of the temple in the second of Darius Histaspis and therfore the prophet novv prayeth God to inspire such as vvere able, that they would build the temple againe.
1:14
Concordanza Zach. 8.
1:18
From foure partes of the world, to wite, the Moabites & Ammonites on the east of Iurie; The Idumeans and Aegyptians on the south; the Philisthims on the vveast. & the Assirians & Chaldees on the North side had much molested the Ievves; al vvhich vvere therfore plaged & punished for the same.
1:20
fabros.
1:3
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 2.18
… For when God commands others, whether the Angels, or converses with Moses, or commands Abraham, then the hearer answers; and the one says, ‘Whereby shall I know ?’ and the other, ‘Send some one else ;’ and again, ‘If they ask me, what is His Name, what shall I say to them ?’ and the Angel said to Zacharias, ‘Thus saith the Lord
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.5
… When we turn to Him, therefore, God helps us; when we turn away from Him, He forsakes us. But then He helps us even to turn to Him; and this, certainly, is something that light does not do for the eyes of the body. When, therefore, He commands us in the words, “Turn ye unto me, and I will turn unto you,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 10
When God says, “Turn ye unto me, and I will turn unto you,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 92.4
… Thou dost love thine own works without thee, dost neglect the work of God within thee. Deservedly dost thou go away, deservedly fall off, yea, deservedly even from thine own self depart; deservedly hear the words, “A spirit that goeth and returneth not.” Hear rather Him That calleth and saith, “Turn ye unto Me, and I will turn unto you.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 6.5
5. “Turn, O Lord, and deliver my soul” ( ver. 4 ). Turning herself she prays that God too would turn to her: as it is said, “Turn ye unto Me, and I will turn unto you, saith the Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 145.8
… And wilt thou know how “His compassions are over all His works”? Thence is that long-suffering, whereby “He maketh His sun to rise on the evil and on the good.” Are not “His compassions over all His works, who sendeth rain upon the just and upon the unjust”? In His long-suffering He waiteth for the sinner, saying, “Turn ye to Me, and I will turn to you.”
Pseudo-Cyprian Exhortation to Repentance 1
Also in Zechariah: “Be ye converted unto me, and I will be turned unto you.”
1:6
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 16.29
… and Haggai, Because I am with you, saith the Lord of Hosts ; and My Spirit remaineth in the midst of you ; and in like manner Zechariah, But receive My words and My statutes which I command by My Spirit, to My servants the Prophets
1:9
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Enchiridion 59
… it is that, not through material bodies, but by spiritual power, they present visions not to the bodily eyes, but to the spiritual eyes of the mind, or speak something not into the ear from without, but from within the soul of the man, they themselves being stationed there too, as it is written in the prophet, “And the angel that spake in me said unto me”
1:14
Tertulliano † 220 d.C. On the Flesh of Christ 14
… although He is, to be sure, in one respect more glorious than the prophets, inasmuch as he declares that there was an angel in Him, just as there was in Zechariah. Only it was never said by Christ, “And the angel, which spake within me, said unto me.”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 3.2.4
… man whose help is in Thee, O Lord, Thy ascents (are) in his heart.” And the apostle says that “God put it into the heart of Titus.” That certain thoughts are suggested to men’s hearts either by good or evil angels, is shown both by the angel that accompanied Tobias, and by the language of the prophet, where he says, “And the angel who spoke in me answered.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 1.19
… Or when the prophet says: “I will hearken what the Lord God will say in me.” Another too tells us “And an angel spoke, and said in me,”
1:15
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 23
… yea though he who suffereth evil be unworthy of aid; yet when he so suffers in excess, by this alone he draweth God unto the forgiveness of himself, and to the punishment of him that did the wrong. Wherefore also God said of old to the heathen, “I indeed delivered them over unto a few things, but they have set themselves on together unto evil things;” (
1:1
1. IN MENSE OCTAVO, puta in octobri, coepit prophetare Zacharias; Aggaeus vero in mense sexto, puta in augusto: uterque autem prophetavit, non in Babylone, ut aliqui censent, sed in Jerusalem, uti diserte ait Esdras lib. I, cap. V. DARII Hystaspis; vide dicta Aggaei I, 1. Darius persice significat oppouzer, id est prudentem, ait Hesychius: prudentia enim et providentia est prima dos regis, ut bene regat et gubernet. FILIUM BARACHIAE. Barachias hebraice idem est quod benedictio Domini. Hujus filius est Zacharias, id est memoria, vel memor Domini. Magna enim benedictio summumque bonum est jugiter meminisse Dei, semperque eum habere in memoria, imo in oculis et mente. FILII ADDO. Fuit ergo Addo avus Zachariae; S. Hieronymus et eum secuti Remigius, Albertus, Haymo, Hugo et Dionysius censent hunc esse Addo Videntem, id est prophetam, qui scripsit chronica regum Juda, II Paral. XXII, 15, quique missus fuit a Deo ad Jeroboam primum regem Israel, ut ei, ob vitulos aureos ab eo erectos, interitum denuntiaret, III Reg. XIII, 1, licet Scriptura eum ibidem non nominet. Verum hoc creditu est difficile, nam a Jeroboam usque ad Darium Hystaspis fluxerunt 400 anni et amplius. Quare verius videtur Addo avum Zachariae fuisse pariter prophetam, ut censent Hebraei, vel certe virum illustrem, ideoque hic nominari, ut nepoti suo Zachariae nomen et decus conciliet. Nisi dicas Addo Videntem non avum, sed quintum, vel sextum atavum fuisse Zachariae, ut Barachias vocetur filius, id est abnepos, Addo. Sic enim ipse Zacharias vocatur filius, id est nepos vel abnepos Addo, I Esdrae, V, 1. Et hoc satis est verisimile, tum quia alium Addo prophetam, vel celebrem in Scriptura non legimus; tum quia prophetia tunc temporis erat quasi haereditaria, aeque ac sacerdotium, et de avis transibat in patres et nepotes, ut tradunt Hebraei; unde et in libris Regum celebrantur filii Prophetarum, et Zacharias pater Joannis Baptistae fuit propheta, aeque ac filius, ut patet Lucae I, 67; tum quia diserte id asseverant S. Hieronymus, et alii jam citati, qui sane vidit ex intercapedine tot annorum Addo non posse esse avum Zachariae; per avum ergo accipit atavum. Quod si ita est, magni prophetae (talis enim fuit Addo Videns) nepos et haeres fuit Zacharias.
1:2
2. IRATUS EST. Hebraice, iracundia iratus est, id est vehementer iratus est, valde excanduit.
1:3
3. ET DICES AD EOS, scilicet Judaeos, inter quos tu versaris, et quorum te constitui prophetam. Ponitur relativum, vel potius demonstrativum pro antecedente, utpote noto et obvio. HAEC DICIT DOMINUS EXERCITUUM. Hoc adjicitur, quia fit sermo ad eos qui in potestatem Darii venerant, magnorum exercituum ducis et imperatoris, q. d. Haec dicit is, cujus vires sunt multo majores viribus humanis, cujus exercitus et potentia longe superant exercitum et potentiam Darii, alias potentissimi. Ita Vatablus. CONVERTIMINI AD ME. Praeclare S. Gregorius in Psalm. VII Poenitent.: "Deus, inquit, qui abjicit delinquentem, convertitur ad poenitentem; vocat etiam adversos, donat peccata conversis, hortatur pigros, consolatur afflictos, docet studiosos, adjuvat dimicantes, confirmat laborantes, exaudit corde clamantes. Ipse namque per Prophetam dicit: Convertimini ad me, et ego convertar ad vos; sed quia converti ad eum sine ipso non possumus, quotidie cum Propheta clamemus: Ne avertas faciem tuam a me." Porro S. Thomas III, Quaest. LXXXIX, art. 6, ad 3, et ex eo Capreolus in II, dist. XL, Quaest. unica; Soto lib. II De Justitia, Quaest. III, art. 10, et Navarius Enchirid. XI, num. 8, censent hoc conversionis ad Deum praeceptum obligare in primo rationis instanti: puer enim, inquiunt, cum rationis usum habere incipit, tenetur se et sua ordinare ad debitum finem, puta ad Deum; quod si facit, Deus infundet illi gratiam per quam consequetur remissionem peccati originalis; si non facit, peccat mortaliter. Nam ordo naturae postulare videtur ut homo, cum inchoat vitam rationalem, incipiat ab intentione ultimi finis; nam ex ea pendet vitae bonae institutio. Verum alii doctores censent contrarium, scilicet in primo rationis instanti non teneri puerum convertere se ad Deum per amorem Dei super omnia, naturalem vel supernaturalem: primo, quia hoc praeceptum est difficillimum, et maxime sublime. Non est autem credibile Deum obligasse homines judicio tam immaturos, ad tale praeceptum statim exsequendum; secundo, quia homo in principio non cogitat de rebus tam sublimibus, sed de sensibilibus et consuetis. Neque est aliquid unde illis tam sublimis cogitatio suggeratur; ac proinde inconsideratio ejus, vel ignorantia est invincibilis; tertio, quia nullum tale in Scriptura exstat praeceptum, nec ratio naturalis illud dictat. Nam illud: "Convertimini ad me, et ego convertar ad vos," pertinet ad peccatores, qui jubentur agere poenitentiam de peccatis actualibus; non autem ad eos qui habent solum originale; et licet etiam ad hos pertineret, non tamen ideo statim deberet impleri. Nam est praeceptum affirmativum, quod semper obligat; sed non pro semper, uti obligat negativum; sicut neque adultus, qui peccavit mortaliter, tenetur statim agere poenitentiam sub novo peccato.
1:4
4. NE SITIS SICUT PATRES VESTRI, ne patrissetis, ne patrum idololatriam, inobedientiam, apostasiam aemulemini, alioqui similes vos eis efficiam in poena, sicut similes vos fecistis in culpa.
1:5
5. PATRES VESTRI UBI SUNT? q. d. Excisi sunt, et in excidio Hierosolymae vel occisi, vel in Babylonem abducti, ibique mortui sunt, uti eis praedixeram et comminatus eram per meos Prophetas. Nonne videtis in eis meas minas et oracula non fuisse vana et irrita, sed vera, certa et efficacia? Scitote ergo talia quoque fore haec quae vobis pariter per Zachariam intento et edico. ET PROPHETAE NUMQUID IN SEMPITERNUM VIVENT? Prophetas intelligit patrum impiorum, puta pseudoprophetas; hos enim mox opponit servis suis Prophetis, q. d. Falsi prophetae, qui patribus vestris falso felicitatem praedicebant et promittebant, dicentes: Pax, pax, nonne et ipsi, aeque ac patres vestri, misere mortui sunt, vel gladio, vel aerumnis captivitatis? ubi est ergo eorum felicitas et longaevitas, quam sibi patribusque vestris promiserunt? Numquid interitu suo tam infelici testati sunt se esse mendaces, et oracula sua fuisse daemonis, non Dei vaticinia? Ita S. Hieronymus, Albertus, Hugo et Lyranus. Alii vero intelligunt Prophetas, q. d. Tam Prophetae pii quam patres vestri impii mortui sunt; boni enim aeque ac mali moriuntur; sed prophetiae eorum et minae vivunt, vigent et efficiuntur, utpote patres vestros comprehendentes in poenam quam iis praedixerant; hoc enim significat illud vers. 6: Verba mea comprehenderunt patres vestros. Ita Arias, Vatablus, Mariana.
1:6
6. VERUMTAMEN, q. d. Vestri pseudoprophetae vos deceperant, quia promiserunt prospera quae non evenerunt. Verum mei Prophetae, qui mea verba, id est minas et statuta, puta poenas lege Mosi statutas in legis praevaricatores, patribus vestris vobisque intentarunt, vos non fefellerunt; nam poenae et plagae quas comminati sunt, reipsa patres vestros comprehenderunt, qui proinde flagellis hisce Dei eruditi, justum Dei in se judicium et culpam suam agnoverunt, ut, qui antea ad me invitantem eos ad poenitentiam noluerant attendere, ut dicitur vers. 4, jam castigationibus hisce, licet sero et coacte conversi, mentem et sententiam mutarint, dixerintque: "Sicut cogitavit Dominus exercituum facere nobis secundum vias nostras, etc., fecit nobis." Ita Arias, Clarius et Vatablus.
1:7
7. IN DIE VIGESIMA ET QUARTA UNDECIMI MENSIS SABATH, qui nostro respondet januario; hic enim noster primus est mensis, sed Judaeorum erat penultimus. Ipsi enim annum sacrum inchoabant a nisan, id est martio. Sabath et reliqua hebraica mensium nomina videntur esse chaldaica, nam inveniuntur tantum apud eos qui redierunt Babylone. Ita Vatablus. FACTUM EST VERBUM, id est visio angeli et equorum inter myrteta: Deus enim tam loquitur symbolis quam verbis. Quocirca prophetia quaelibet, ut dixi Isaiae I, 1, promiscue nunc vocatur verbum, nunc visio; quanquam et proprie verba angeli in hac visione misceantur et intercurrant. DICENS, id est ostendens id quod sequitur, quodque enarrat inquiens.
1:8
8. VIDI PER NOCTEM. Nox enim aptior visionibus; in ea enim quiescentibus collectisque sensibus phantasia vivacius concipit et intuetur sua phantasmata, praesertim a Deo vel angelo impressa. Symbolice, nox haec erat symbolum calamitatis, in qua Judaei Babylone redeuntes versabantur, quae in diem, lucem et laetitiam restaurationis urbis et templi mox erat convertenda. Calamitas enim opportuna est ad audiendum verbum Dei, quia cor instar cerae emollit. Hinc vexatio dat intellectum auditui. Ita S. Hieronymus. Unde moraliter S. Gregorius lib. II Moral. cap. II, docet S. Scripturam solere per tempus rei exitum significare: "A qualitate, ait, temporis finis exprimitur actionis; sicut non rediturus ad veniam, ad traditionis perfidiam nocte Judas exiisse perhibetur, cum egrediente illo ab Evangelista S. Joanne, cap. XVIII, dicitur: Erat autem nox. Hinc enim et iniquo diviti dicitur Lucae XII: Hac nocte repetent animam tuam abs te. Anima quippe quae ad tenebras ducitur, non in die repeti, sed in nocte memoratur. Hinc est quod Salomon, qui sapientiam non perseveraturus accepit, III Reg. III, in somnis hanc et nocte accepisse describitur. Hinc est quod angeli ad Abraham meridie veniunt; punituri autem Sodomam, ad eam vespere venisse memorantur. Quia igitur B. Job tentatio ad victoriam deducitur, a die coepta perhibetur, cum dicitur: Quadam autem die cum venissent filii Dei," etc. ET ECCE VIR, puta angelus speciem viri assumens; angelum enim fuisse patet vers. 11. Hebraei, S. Hieronymus, Theodoretus et passim alii censent fuisse S. Michaelem; hic enim olim Synagogae Judaeorum fuit custos, uti nunc est Ecclesiae Christianorum, uti patet Daniel. X, 21, et cap. XII, 1; licet aliqui Gabrielem fuisse autument, qui est fortis praeliator pro populo Dei, uti patet Daniel. IX, 21, et cap. X, 3. SUPER EQUUM RUFUM. Insidet equo, quasi celer et festinus ad auxilium populi sui; eique rufo, quasi sanguinarius vindexque acer in hostes Judaeorum. Equus enim notat multa, scilicet velocitatem, generositatem, dignitatem, ardorem praeliandi, victorias, gloriam et triumphos S. Michaelis. Aliter Theodoretus: Insidet, ait, equo rufo, ut significet populi afflictionem: "Nam equus rufus hostium conjurationem et indignationem ostendit, quia sanguinarius et rufus est furor." Nove ergo Arias per virum hunc accipit Alexandrum Magnum, cujus equus fuit rufus, scilicet Bucephalus, ita dictus quod capite et colore similis esset bovi; boves autem communiter sunt rufi, praesertim in Graecia aliisque regionibus calidis. Censet ergo hic significari quod Alexander monarchiam a Persis ad Graecos sit translaturus. Verum de hac re non agit hic Propheta. Porro Theodoretus equum hunc rufum vocat spadicem, id est panicei coloris, qui maxime commendatur in equis, de quo audi Virgilium III Georg., dum generosum equum hisce notis depingit: Illi ardua cervix, Argutumque caput, brevis alvus, obesaque terga, Luxuriatque toris animosum pectus: honesti Spadices, glaucique: color deterrimus albis. Jam ex generositate equi animos, vires et iras equitis intellige et metire. Eos exigebat rei et afflictionis difficultas. Erant enim Judaei in profundum, ut mox dicetur, calamitatum demersi: valido ergo magnique zeli liberatore et propugnatore angelo indigebant. Ubi nota: Afflictis solent praesto esse angeli, et quo major est afflictio, eo ipsi majus robur, opem et consolationem afferunt. Mystice, hic vir stans inter myrteta est Christus, qui in carne quam ex myrto, id est B. Virgine, assumpsit, in medio Patriarcharum, Prophetarum, ac sanctorum veteris et novi Testamenti, quasi inter myrteta consistit. Equus rufus est humana natura, cui insidet deitas, quam assumpsit ex primo parente, qui a terra rufa, ex qua plasmatus est a Deo, dictus est Adam, id est rufus, quamque rubricavit sanguine, tum suo, tum hostili, quem victor sparsit, juxta illud Isaiae LXIII, 1: "Quis est iste, qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra? etc. Quare ergo rubrum est indumentum tuum? Torcular calcavi solus," etc. Ita Petrus abbas Cellensis lib. De Panibus, cap. XIII, tom. VIII Biblioth. SS. Patrum. Sequuntur eum equi rufi, albi et varii, id est apostoli, martyres et virgines: item fabri, id est doctores et praedicatores, qui omnes Ecclesiam Christi aedificarunt, Christique hostes fabricam hanc impedire volentes dejecerunt. INTER MYRTETA, id est loca myrtis consita; Syrus, inter arbores opacas, vel umbriferas; Arabicus Alexandrinus, inter duos montes se invicem cernentes, id est obvios. Grammatico sensu notat Babylonem, in qua Judaei fuerant captivi; myrtus enim ob siccitatem amat loca demissa, profunda et irrigua, qualis est Babylon, quae vicina est Euphrati et Tigri. Ita Arias et Vatablus, quin et Chaldaeus qui vertit: Et ipse stabat inter arbores myrtinas quae sunt in Babylone. Unde addit in profundo, id est prope profundum, scilicet aquarum et fluminum. Ibi ergo visus est angelus, ut significet Judaeorum captivitatem et calamitatem Babylonicam, in qua quasi in profundo demersi et pene absorpti fuerunt, juxta illud Psalm. LXVIII, 3: "Infixus sum in limo profundi: et non est substantia;" seque illos magna ex parte inde eduxisse et liberasse, ac caeteros inde liberaturum, dum eos qui redierant propediem adjuvabit in reaedificatione urbis Jerusalem et templi, qua peracta caeteri ex Babylone illico in Jerusalem advolabunt. Itaque Michael apparet inter myrteta, quia laeta nuntiat de templi fabrica et gloria; myrtus enim hilaritatis est indicium. Unde olim mos fuit in conviviis, circumlato myrti ramo, convivas ad cantandum excitare; singuli enim eo in manus accepto partes canebant suas, teste Plutarcho in Sympos. Et Horatius adveniente verno tempore quo se undecumque patefacit hilaritas, decore ait: "Viridi nitidum caput impedire myrto." Atque ubicumque conviviorum laetitiam celebrat, coronas e myrto inferri jubet. Ita Pierius, Hierogl. lib. L, cap. XXVII. Rursum symbolice, per myrteta intelligit familias et coetus Judaeorum fidelium et justorum, qui in Babylone vel fuerant captivi, vel adhuc erant inquilini, quales erant Esdras, Nehemias, Zorobabel, Jesus, Aggaeus, etc. Inter hos ergo stetit Michael. Myrtus enim significat justos, ob soliditatem, pulchritudinem et fragrantiam bonorum operum. Unde Esther regina pia et sancta, cap. II, a Mardocheo, ob pulchritudinem et gratiam, vocata fuit hebraice hadisca, latine edissa, id est myrtus, vel myrtea. Ita S. Hieronymus, Remigius, Albertus et Hugo. Alludit ad nomen, mores, aulam, familiam et familiares Esther reginae; haec enim vocata est Hadisca, id est myrtus. Ipsa enim vixit sub hoc tempus, imo a nonnullis chronologis virisque doctis, ex multis magnisque conjecturis, censetur ipsa fuisse uxor hujus Darii Hystaspis, ideoque eum tam benevolum fuisse Judaeis, ut praeter alia, templum eis reaedificari curarit. Qua de causa sub eodem prophetarunt Aggaeus et Zacharias. Visus est ergo, inquiunt, angelus stare inter myrteta, id est in aula et familia Esther, quae virtute et nomine erat myrtus, quasi portendens ejus conjugium cum Dario, quod anno sequenti, puta anno 3 Assueri, id est Darii (Assuerus enim erat commune nomen regum Persarum) peractum est, ut patet Esther I, 3. Rursum inter myrteta, id est inter Estheris reginae familiares et asseclas, puta Mardochaeum, Esdram, Nehemiam, Zorobabel, Jesum, qui Estheri reginae obsecundabant, erantque pariter virore et vigore animi morumque, myrti et myrteta, utpote principes eminentes in populo. Olim enim principes myrteis coronis coronabantur, teste Suida. Unde proverbium: "Myrteam coronam ambis," id est principatum, vel magistratum ambis. Sic mystice, nostra Hadisca et myrtus, nostra Esther est B. Virgo, quae sibi devotos salvat, et ab Aman, id est a diabolo, liberat. Stant ergo angeli inter myrteta, id est sub B. Virginis alis et umbra, vel inter ejus fideles, congregationes et coetus ipsi dicatos, ut per ejus merita et preces suis clientibus veniam, gratiam et consolationem impetrent. Myrtus enim laeta et decora symbolum est felicitatis. Unde sicut ex myrtis opere topiario in hortis fiunt armati milites, triremes, equites cataphracti; item phasiani, psittaci, philomelae, etc., ad voluptatem et delicias; ita B. Virgo inter myrteta paradisi coelestis, puta inter angelos considens, imo praesidens, pollicetur suis non tantum opem, sed et consolationem, laetitiam, omnesque spiritus delicias; quae praestat per hosce suos angelos, qui cum suapte natura sint formae expertes, quamlibet induere possunt, ac multiplicem armaturam, imo panopliam assumere, ut pro Deiparae dominae suae honore et gloria, proque ejus cultoribus potenter decertent, utque Ecclesiam et domum Deo in anima fidelium aedificent. Sic Gentilibus Venus, pulchritudinis dea, myrtea dicebatur. Unde Plinius lib. XV, cap. XXIX: "Ara, inquit, vetus fuit Romae Veneris myrteae." Idem lib. XXI, cap. XI: "In Aegypto, ait, sine odore haec omnia (rosa, lilium, viola, etc.), tantumque myrtis praecipuus odor." Quid pulchrius, quid suaveolentius Virgine Deipara? Una haec Dei venus, puta decor, gratia et venustas, omnes Satanae mundique veneres obscurat, imo vanas et foedas esse ostendit. Ipsa enim est abyssus gratiae, pulchritudinis oceanus, charismatum omnium thesaurus, quae sola, velut Esther, Assuerum Deum Patrem placavit, et invenit gratiam in oculis ejus, ut ab eo per Gabrielem archangelum salutata sit: "Ave, gratia plena." Nam, ut de ea dicitur Cantic. IV, 7: "Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te." Et Eccli. XXIV, 24: "Ego mater pulchrae dilectionis, et timoris, et agnitionis, et sanctae spei. In me gratia omnis viae et veritatis, in me omnis spes vitae et virtutis," etc. Jure ergo S. Bernardus hom. 4 Super Missus est: "Ex ore, inquit, tuo, o Virgo, pendet consolatio miserorum, redemptio captivorum, liberatio damnatorum, salus denique universorum." Idem: Deus totius mundi pulchritudinem posuit in Maria, ut si quid spei, si quid gratiae, si quid salutis in nobis sit, ab ea noverimus redundare. Quocirca cum eodem, serm. 4 De Assumptione, eam invocemus assidue, ac dicamus: "Sit igitur pietatis tuae, Virgo benedicta, ipsam quam apud Deum invenisti gratiam, notam facere mundo, reis veniam, medelam aegris, pusillis corde robur, afflictis consolationem, periclitantibus adjutorium, et liberationem sanctis tuis precibus obtinendo. Amen." Maria ergo est myrtus Dei. Porro Theodoretus ex Septuaginta pro myrteta legit montes umbrosos, per quos intelligit Dei providentiam, sub qua omnes vivunt, ex qua prodit hic angelus, ut eam circa tutelam Judaeorum exsequatur. Montes hi sunt umbrosi, quia judicia Dei sunt obscura et occulta. Moraliter, nota: Apposite justus, ac praesertim B. Virgo comparatur myrto: primo, quia myrtus amans valles designat ejus humilitatem, quae sanctitatis est fundamentum. Secundo, quia myrtus crescit juxta aquas. Unde Virgilius Georg. IV: "Et amantes littora myrti." Ita justus crescit per lacrymas compunctionis et poenitentiae, perque aquas tribulationis et patientiae. Tertio, myrtus fert baccas saporis praecipui, ex quibus fit vinum: ita justus fert fructus bonorum operum, sapidos Deo et hominibus, ex quibus fit vinum exsultationis quod laetificat angelos. Quarto, myrtus est valde odorata et bella; hinc odorem gratum ori et halitui conciliat, ait Plinius lib. XXIII, cap. 18. Unde effaminati qui stomacho laborant et halitum habent foetentem, pro remedio mane comedunt baccas e myrto; quocirca a Gentilibus Veneri fuit dicata, teste Plinio lib. XII, cap. 1. Ita justus spargit ex se odorem bonae famae, ac morum candore, modestia et suavitate omnibus gratum se efficit, praestatque illud Apostoli monitum: "Sermo vester semper in gratia sale sit conditus," Colos. IV, 6. Quinto, myrtus semper viret; ita justus virorem virtutum semper conservat et auget. Sexto, oleum ex myrto astringit et indurat, ait Plinius lib. XXIII, cap. IV et cap. IX: "Semen ejus, ait, medetur sanguinem excreantibus, datur et dysentericis denarii pondere in vino." Ita justus fluxum noxiarum cupiditatum cohibet et restringit. Septimo, in festis, ludis, etc., cingebant tempora myrto, ut canit Virgilius Georg. I, et Tibullus lib. I, eleg. III: "Et gerit insigni myrtea serta coma." Myrtus ergo denotat laetitiam spiritualem et exsultationem quam ob quietem conscientiae possidet justus. Unde Lyranus ad litteram per myrteta accipit gaudium Judaeorum de urbis et templi restauratione, quodque jam reipsa rursus visuri essent myrtos et myrteta juxta urbem et templum conseri et plantari. Porro hoc gaudium fere ingens et exaggeratum, innuit quod angelus visus sit non inter myrtos, sed inter myrteta, id est sylvas myrtorum. Ita Fernandius visione XXIX, sect. II, qui et addit res odoriferas iis qui deficiunt, vigorem et vires reddere, ac proinde angelum visum inter myrteta, quae sunt odoratissima, ut Hebraeis pene deficientibus, et ex timore collabentibus, consolationem et corroborationem ingerat. Octavo, myrtis solent ornari et sepiri horti, prata, villae; unde Martialis lib. V: "Myrtetis otiosis ordinata villa." Ita justus est munimen aeque ac ornamentum domus, collegii, urbis, reipublicae, Ecclesiae et universi: sicut ex myrtis fiunt topiaria, quae sunt decus hortorum. Nono, vinum myrto conditum, quod myrtiten vocant, valet ad sedanda tormina, ait Plinius lib. XXX, cap. VII, et Columella lib. XII, cap. XXXVIII; ita justus sua patientia et virtute sedat et superat omnia morborum et tormentorum tormina. Insuper Theodoretus: "Myrtus, inquit, est planta odorata, habens vim morbos calidos refrigerandi." Ita aestus irae et libidinis per Dei gratiam restinguit justus. Decimo, Plinius lib. XV, cap. XXIX: "Succorum, ait, natura praecipuam admirationem in myrto habet, quando ex una omnium, olei vinique bina genera fiunt." Subdit veteres baccis myrti pro pipere usos. Ita omnia in justo sunt succulenta, sapida, acria et efficacia. Undecimo, ibidem Plinius asserit myrtum valere ad expurgandam bilem, ideoque ad conciliandos dissidentium animos. Unde "traditur, inquit, myrtea verbena Romanos Sabinosque, cum propter raptas virgines dimicare voluissent, depositis armis purgatos, in eo loco qui nunc signa Veneris Cluacinae habet. Cluere enim antiqui purgare dicebant. Ideo tum electa, quoniam conjunctioni, et huic arbori Venus praeest." Ita justus ubique dissidentes conciliat, sequiturque illud Christi: "Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur," Matth. V. Duodecimo, ibidem Plinius: "Cato, inquit, tria genera myrti prodidit, nigram, candidam, conjugulam; fortasse a conjugiis ex illo Cluacinae genere." Et mox inquit: "Folia et per se siccantur in farinam ad ulcerum remedia in corpore humano, leniter mordaci pulvere, ac refrigerandis sudoribus. Quinimo oleo quoque (mirum dictu) inest quidam vini sapor, simulque pinguis liquor, praecipua vi ad corrigenda vina, saccis ante perfusis." Ita justus in sanctitate sua, verbisque et correptionibus quippiam habet acre et mordax, quo aliorum vitia et defectus castiget. "Blanda," inquit S. Hieronymus dialog. I Contra Pelag., "est adulatio, pulchreque adulator apud philosophos definitur blandus inimicus; veritas amara est, rugosae frontis ac tristis, offenditque correctos." Decimo tertio, ex myrto fiebat ovantium corona, subinde et triumphantium, ait Plinius ibidem. Haec designat coronam triumphi, quam justorum virens semper virtus, eaque heroica meretur. Decimo quarto, myrtus, ait Plinius lib. XXIII, cap. IX, "ulcera difficilia in extremitatibus corporis sanat. Imponitur lippitudini cum polenta, et cardiacis in mamma sinistra. Et contra scorpionis ictus in mero, et ad vesicae vitia, capitis dolores, et aegilopas antequam suppurent. Item tumoribus, exemptisque nucleis in vino vetere tritum eruptionibus pituitae. Succus seminis alvum sistit, urinam ciet. Ad eruptiones pustularum pituitaeque cum cerato illinitur. Capillum denigrat." Subdit deinde eandem valere contra ignem sacrum, capillos fluentes, furfures, articulares morbos, hydropem, haemorrhoides, lentigines, aures purulentas, renum dolores, morbum regium et calculum. Ita nullum est malum, quod justus sua virtute per gratiam Dei non curet; nulla tentatio, quam non superet; nullum vitium, quod constantia et fortitudine sua non debellet et expugnet. Nam superbiam superat humilitate, iram mansuetudine, gulam abstinentia, libidinem mortificatione, avaritiam liberalitate, acediam fervore et zelo, etc. Decimo quinto, myrtus est brevis vitae, sed celeris fructus. Audi Plinium lib. XVII, cap. XIII: "Quaedam, ait, natura tarde crescunt, et in primis semine tantum nascentia, et longo aevo durantia. At quae cito occidunt, velocia sunt (in ferendo fructu) ut ficus, punica, prunus, malus, pyrus, myrtus; et tamen antecedunt divitiis. In trimatu enim ferre incipiunt." Ita sancti eminentes et ardentes brevis sunt aevi; sed illud multis et heroicis virtutibus implent, ut videre est in S. Agnete, Caecilia, S. Stephano, S. Laurentio, Lino, Cleto, Clemente, omnibusque primis SS. Pontificibus. Denique myrtus sacris adhibebatur, ait Plinius lib. XVI, cap. XXXII, qui et lib. XV, cap. XXIX, de antiquissimo delubro Quirini, hoc est Romuli, ait: "In eo sacrae myrti fuere duae, ante aedem ipsam per longum tempus." Myrtus ergo denotat religionem, orationem et devotionem sanctorum. Hisce de causis Ecclesiae dotes et decora describens Isaias cap. XLI, 19, ait: "Dabo in solitudinem (Gentium) cedrum, et spinam, et myrtum, et lignum olivae." Et cap. LV, 13: "Pro saliunca ascendet abies, et pro urtica crescet myrtus." Ita de Judaeis euntibus in Babylonem, quasi ad carcerem dicitur Psalm. CXXXVI, 2: "In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra." Jam vero cum ex Babylone redeunt laeti et spebus pleni, salices eis mutantur in myrtos. Unde inter myrteta apparet angelus, ut laetitiam eorum indicet et adaugeat. Qua de causa et Levit. XXIII, 40, in festo Tabernaculorum jubentur Judaei gestare ramos ligni densarum frondium, id est myrti, ut vertit Chaldaeus, Josephus et alii, ut iis testentur et repraesentent laetitiam qua eos cumulavit Deus, cum ipsos ex Aegypto de deserto traduxit, et collocavit in terra promissa, puta in Chananaea. ET POST EUM EQUI RUFI, VARII ET ALBI. Pro varii hebraice est שרוקים serukim, quos Arias vertit sericeum, qualis est color serici nativi antequam tingatur, puta flavum, sive fulvum, ut vertit Arabicus Antiochenus; aut croceum, qualis est color auri. Marinus in Lexico serukim deducit a sorec, quod erat genus vitis et uvae optimae; unde serukim vocari colorem uvae optimae. Alii serukim deducunt a שורק scorec, id est surculus, ut significet spadicem, id est surculum palmae cum fructu, qui est coloris punicei. Verum Septuaginta, Noster, Chaldaeus et alii vertunt, varii; alii, multicolores. Unde Arabicus Alexandrinus vertit: Et circum eum equi rufi etiam, et flammei, et fulvi, et nigri; alii, pectinati; alii, electi: nisi per varium colorem intelligas medium, ideoque mixtum. Nam flavus color est e viridi, rubro et albo concretus, ideoque est fulvo clarior, qualis est auri. Unde notat gentes medias, puta partim amicas, partim inimicas Judaeis. Nota primo, sub equis, metonymice intelligi sessores et equites. Nam de iis subdit: "Isti sunt quos misit Dominus." Secundo, equites hosce designare angelos custodes regnorum: sequuntur enim primum equitem, puta S. Michaelem, quasi ducem et antesignanum. Tertio, color innuit qualitatem et conditionem regnorum et gentium quibus praerant, ac praesertim diversos earum mores et affectus erga Judaeos: ita Hebraei, et ex iis S. Hieronymus, quem sequuntur de more Haymo, Albertus, Remigius et Hugo. Equi ergo rufi significant angelos praesides gentium sanguinolentarum, quae Judaeam ceterosque populos bello, rapinis et caedibus vastarant, quales tunc erant Assyrii et Chaldaei. Albi, ob colorem lucidum et laetum, significant praesides gentium pacificarum, et Judaeis propitiarum, quales tunc erant Persae et Medi. Varii, id est variorum colorum, significant angelos praesides gentium quae varios habebant status et inclinationes, nunc ad pacem, mox ad bellum; nunc ad amicitiam et beneficia, mox ad odia et maleficia; nunc ad bona, mox ad mala et clades inferendas, quales tunc erant Macedones et Graeci. Ita Hebraei, S. Hieronymus, et ejus asseclae. Verum quia tunc nondum erat imperium et potentia Macedonum, utpote quae coepit a Philippo, patre Alexandri Magni; hinc potius per equos varios accipias varias gentes Judaeis vicinas, eisque partim amicas, partim inimicas, vel nunc benevolas, mox infensas, quales erant Aegyptii, Tyrii, Sidonii, Syri, Ammonitae, etc. Perperam ergo nonnulli per equum primum, scilicet rufum, accipiunt Romanos. Alii minus male per equos varios, sicut flavos, accipiunt Romanos, praesertim Titum et Vespasianum, qui fuerunt e gente Flavia. Sed hoc non est litterale, nec genuinum. Nam Romani tunc erant tenues et obscuri, nihilque commune habebant cum Judaeis, multo minus eis erant rufi, id est sanguinarii: hinc melius per equos rufos accipiemus Chaldaeos, ut dixi. Hi ergo angeli repraesentant suas gentes; quas cum ipsi perambulassent, statumque singularum lustrassent vers. 11, nuntiant omnes gentes totamque terram pacem colere, et pacifice domi suae habitare, ibique quiescere. Haec enim visio eo spectat, ut Zacharias persuadeat Judaeis fidenter progredi in fabrica templi et urbis, eo quod omnes circumquaque gentes in pace degant, nec Judaeis bellum sint allaturae, aut fabricam impediturae. Aliter hi equi accipiuntur cap. VI. Ibi enim sunt quadricolores, et significant quatuor monarchias sibi ordine succedentes; hic vero sunt tricolores, et significant praesentem gentium statum, et triplicem earum affectum erga Judaeos, de quo plura cap. VI. Porro ait equi, non equus; quia singuli angeli, vel potius archangeli, utpote principes et praesides gentium, non veniebant soli, sed stipati suis cohortibus angelorum. Idem multo magis dicendum de Michaele. Insuper equi rufi, varii et albi significant angelos variis muneribus destinatos, scilicet alios ad exercendam severitatem et vindictam, alios ad beneficentiam et misericordiam, alios partim ad vindictam, partim ad misericordiam. Impertinens ergo et improbabilis est opinio Ariae, qui per virum inter myrteta consistentem accipit Alexandrum Magnum; per equos vero rufos, varios et albos, Alexandri successores, Seleucum, Philippum, Antigonum et Ptolemaeum, qui ejus monarchiam secuerunt et inter se diviserunt. Zacharias enim 200 pene annis Alexandrum antecessit, agitque de rebus praesentibus, puta de praesenti Judaeorum consolatione, ut eos ad praesentem templi fabricam incitet et impellat, ad quam nihil contulit Alexander. Probabilius quis diceret in equis hisce alludi ad imperium praesens Persarum, quibus suberant Judaei; Persae enim equis pollebant, uti etiamnum equitatu pollent contra Turcas. Hinc per hinnitum equi Darius Hystaspis creatus fuit rex Persarum, cujus anno regni 2 haec visio obtigit Zachariae. Mystice, S. Ambrosius in Symbol. Apost. tom. IV, per equos rufos accipit martyres; per albos, virgines; per varios, vel, ut ipse ex Septuaginta legit, sturninos, id est colore sturni avis, doctores. "Sequebantur, inquit, eum equi variorum colorum, id est qui vel martyrio rubri; vel sturnini in volatu, hoc est varii in virtutibus; vel candidi in virginitate monstrantur."
1:9
9. ET DIXIT AD ME ANGELUS QUI LOQUEBATUR IN ME. Hic angelus videtur fuisse custos Prophetae, qui ei revelavit sua haec oracula, eique has visiones ostendit. Ait enim: "Ego ostendam tibi quid sint haec." Alius ergo fuit a Michaele: Michael enim erat custos totius populi, stabatque inter myrteta: hic autem erat custos Zachariae, et in eo loquebatur. Ita S. Hieronymus, Remigius, Albertus, Hugo, Lyranus, licet contrarium censeant Rabbini, Theodoretus et Vatablus, scilicet hunc angelum fuisse eundem cum eo qui stabat inter myrteta, puta cum Michaele. Michael enim volens consolari populum illuminavit Zachariam, ostenditque illi has visiones et verba consolatoria, ut easdem ipse referret populo, iisque illum consolaretur. Verum prius quod dixi planius est, magisque textui consonum. Porro ex eo quod dicit de angelo hoc suo: "Loquebatur in me," putant aliqui angelum hunc suggerentem oracula Zachariae, non exterius voce, sed interius mentali vel imaginaria inspiratione illi fuisse locutum, eumque quasi possedisse et rexisse, uti daemon possidet et regit energumenos, idque innuit S. Gregorius lib. XXVIII Moral. cap. II: "Dum, inquit, ad se quidem, sed in se tamen loqui angelum dicit, liquido ostendit quod is qui ad ipsum verba faceret, per corpoream speciem extra non esset." Verum dico haec hoc modo contigisse: per visionem imaginariam a Deo objectam Zachariae, videbatur ipse sibi videre angelum suum prophetalem oretenus secum, et cum Michaele colloqui. Rogat enim hic angelus Michaelem, ut Zachariae explicet quinam sint isti equi rufi, varii et albi. Unde Michael ab eo interrogatus respondet:
1:10
10. ISTI SUNT, QUOS MISIT DOMINUS UT PERAMBULENT TERRAM, q. d. Isti sunt angeli praesides regionum, quos Deus misit lustrare easdem. Mox Michael eosdem angelos interrogat, quasi eorum princeps, de regionum statu, quidnam in hac lustratione viderint, qui sese habeant regiones illis creditae. Cui ipsi respondent: "Perambulavimus terram, et ecce omnis terra habitatur et quiescit," ut scilicet Zacharias sciat plenam esse pacem inter gentes, praesertim Judaeae vicinas, illasque Judaeis fore pacificas, ut eos bello non lacessant, nec impediant urbis templique fabricam. Dices: Cur ergo ait de hoc angelo: "Qui loquebatur in me?" Respondeo esse hebraismum: in me, hoc est mihi, vel mecum, ut vertit Chaldaeus. Adde τὸ in me significat visionem hanc non fuisse realem, sed imaginariam, in qua angelus haec omnia in mente, vel potius in imaginatione Zachariae pingebat et loquebatur. Videbatur enim Zacharias sibi videre angelos ad invicem colloquentes, suumque angelum sibi haec visa et colloquia ostendere et suggerere, non vero corporalibus oculis exterius haec videbat et audiebat.
1:11
11. PERAMBULAVIMUS. Hebraice הלך halach, id est ambulare, perambulare, in principibus, quales sunt angeli, notat principatum, puta actum visitandi, inquirendi, perscrutandi, disponendi res omnes. Unde illud Ezech. XXVIII, 14: "In medio lapidum ignitorum ambulasti," q. d. Inter Cherubinos tu, o Cherub, principatum habuisti. Sic I Machab. III, 8: "Judas perambulavit," quasi superior judex et vindex, "civitates Juda, et perdidit impios ex eis." Sic de Deo dicunt impii Job XXII, 14: "Circa cardines coeli perambulat, nec nostra considerat," q. d. Deus regit coelos, terram despicit et negligit. Levit. XXVI, 12, ait Deus: "Ambulabo inter vos," quasi princeps, protector, provisor vester. Unde subdit: "Et ero Deus vester, vosque eritis populus meus." Sic ex adverso Satan ait Job I, 7: "Circuivi terram, et perambulavi eam." Et Psal. XC, 6: "A negotio perambulante in tenebris," id est a daemone regnante et grassante noctu, aeque ac eo qui grassatur per diem; de quo subdit: "Ab incursu et daemonio meridiano." Sic rex "Antiochus perambulabat superiores regiones" cum exercitu, I Machab. VI, 1. Sic etiamnum reges Mogor et Aethiopiae stipati, hic sexaginta, ille ducentis, imo subinde quingentis millibus armatorum, jugiter ditiones et regna sua, utpote vastissima perambulant, ut ea in pace contineant, lustrent, dirigant et moderentur. Pari modo hi angeli provincias sibi creditas perambulabant, quasi earum inspectores, custodes et praesides. Addit S. Hieronymus, Remigius et Hugo, angelos hosce, perambulando regna sibi commissa, debellasse gentes vicinas vel rebelles, vel hostiles, easque suis regnis subjecisse, itaque plenam omnibus pacem conciliasse. Denique vox perambulavimus, significat exsecutionem divinae providentiae per angelos publice exercitam et demonstratam, licet ea ex obscuris causis et occultis judiciis prodeat, puta ex Dei consilio, quod "in profundo et inter myrteta," et, ut Septuaginta, inter montes umbrosos latet. OMNIS TERRA HABITATUR, ET QUIESCIT. "Omnis terra," scilicet vicina Judaeae. Nam in remotis fuere bella. Unde Romani anno 9 hujus Darii Hystaspis, inquit Eusebius in Chronico, Tarquinium Superbum suum regem urbe et regno expulerunt, ejusque loco crearunt consules Junium Brutum et L. Tarquinium Collatinum. Quin et Darius hic paulo post obsedit et cepit Babylonem, ac tandem invasit Graeciam cum sexcentis millibus militum, qui omnes a paucis Graecis, duce Miltiade, apud Marathonem profligati sunt, testibus Justino, Herodoto et aliis.
1:12
12. ET RESPONDIT ANGELUS DOMINI, ET DIXIT: DOMINE EXERCITUUM, USQUEQUO TU NON MISEREBERIS JERUSALEM? Angelus hic videtur fuisse non custos Zachariae, sed custos totius populi Judaici, puta Michael. Orat enim pro toto populo sibi commisso, q. d. Cum omnes ceterae gentes in pace et prosperitate degant, cur, o Domine, solos Judaeos sinis turbari a Cambyse, a Samaritis et aliis hostibus, qui urbis templique fabricam hucusque impediverunt? Usquequo differs misereri Jerusalem, quae a paucis civibus Babylone redeuntibus habitatur, nec muris plene, nec templo est septa? I Esdrae, V. Usquequo non efficis ut ipsa, aliaeque urbes Judaeae, ac praesertim templum in ea restauretur? En a jam septuagesimus annus est," desolationi ejus a te decretus et praestitutus. Ita S. Hieronymus, Theodoretus, Haymo, Albertus, Hugo et Lyranus. ISTE JAM SEPTUAGESIMUS ANNUS EST. Dixit haec angelus anno 2 Darii Hystaspis, ut patet vers. 1. Hoc ergo 2 anno impleti sunt hi 70 anni: unde sequitur eos diversos esse ab annis 70 captivitatis Babylonicae, de quibus Jeremias cap. XXV, 11, et cap. XXIX, 10, illi enim finiuntur anno 1 Cyri, qui captivitatem solvit, et Judaeos e Babylone a se capta remisit in Jerusalem, ut patet I Esdr. I, 1. Hi vero inchoantur ab excisa a Chaldaeis urbe et templo, quod contigit anno 11 Sedeciae, qui fuit 18 Nabuchodonosoris, ac finiuntur anno 2 Darii Hystaspis. Quocirca hi Zachariae vocantur anni 70 desolationis, scilicet urbis et templi; priores vero Jeremiae vocantur anni 70 captivitatis, scilicet Judaeorum. Ita Eusebius in Chron., Clemens lib. IV Stromat., S. Hieronymus Proemio in Aggaeum, S. Augustinus lib. XVIII De Civit. cap. XXVI, Emmanuel, Torniellus in Chronic. anno mundi 3462 (qui tamen hosce Zachariae annos inchoat ab ultima captivitate Judaeorum, qua scilicet post excisam Jerusalem profugi in Aegyptum, inde juxta oraculum Jeremiae a Chaldaeis abducti sunt in Babylonem, quod contigit anno 27 transmigrationis Joachin, sive Jechoniae), Ribera, Sanchez, a Castro et alii hic, ac Fernandius visione XXIX, sect. I. Favet Zacharias cap. VII, 5, ubi anno 4 Darii Hystaspis de hisce 70 annis desolationis ait: "Cum jejunaretis et plangeretis in quinto et septimo per hos septuaginta annos," Ubi nota pronomen hos, quod designat annos praesentes, non praeteritos ante Cyrum. Aliqui tamen censent eosdem esse annos 70 Jeremiae et Zachariae, desolationis et captivitatis, eosque jam finitos fuisse anno 1 Cyri. Unde verba haec Zachariae legunt per interrogationem, vel admirationem, q. d. Istene, Domine, est septuagesimus annus libertatis nostrae, a Jeremia cap. XXV, et Daniele cap. IX, 2, praedictus? q. d. Non tantum septuagesimus, sed octogesimus et amplius est annus hic captivitatis nostrae, et tamen necdum miseriarum nostrarum est finis. Licet enim e captivitate redierint nonnulli, multi tamen adhuc in Babylone degunt; et qui redierunt tot aerumnis affliguntur, ut satius pene esset, eisque optabilius mansisse et vivere in Babylone. Ita Albertus, Hugo, Lyranus et Mariana. Verum nullam interrogationis vel admirationis notam habent Biblia Romana, licet illa habeant Biblia Plantiniana. Quare prior sententia uti communior, ita verior est. Ex qua recte deducas annos 70 captivitatis inchoari anno 11 Joakim, quo ipse occisus est, et post tres menses ejus filius et regni haeres Joachin, sive Jechonias captivus abductus est in Babylonem: eosdem vero finiri anno 1 Cyri, uti ostendi cap. XXV et XXIX Jeremiae. Annos vero 70 desolationis, de quibus hic Zacharias, 11 annis posterius incipere, scilicet anno 11 Sedeciae, et 11 annis posterius finiri, scilicet anno 2 Darii Hystaspis. Hinc rursum colligas Cyrum solvisse captivitatem Judaeorum, et expugnasse Babylonem anno 1 non regni sui, uti censent Eusebius in Chron., Africanus, S. Hieronymus hic, Pererius et alii, sed monarchiae; vixit autem monarcha per tres duntaxat annos, uti constanter asserunt Hebraei in Seder-Olam. Unde et Daniel tertii tantum anni Cyri meminit cap. X, 1. Scio Xenophontem Cyro dare 7 annos monarchiae; sed Xenophon in Cyro non tam ejus gesta et historiam, quam ideam insignis regis et monarchae describit, uti Plato in Republ., ideam reipublicae non existentis, sed Platonicae, id est ejus quam sibi optimam imaginatus est Plato, depingit. Hosce enim 7 annos difficile est adaptare sacrae Scripturae: licet enim nonnulli idcirco annos 70 captivitatis citius inchoent, scilicet ab anno 3 Joachim, quo in Babylonem abductus est Daniel cap. I, 1; tamen computus annorum ex aequo non respondet. Nam ab anno 3 Joakim usque ad 11 ejusdem, fluxerunt octo anni, quos non adaequant anni 7 Cyri: nam ex illis demendi sunt tres, quos cum Hebraeis eidem Cyro dedimus, computando annos 70 captivitatis ab anno 11 Joakim usque ad annum 1 monarchiae Cyri. Verum de his plura I Esdr. I, 1. Moraliter, idipsum dicamus, idipsum oremus et obsecremus pro Anglia, Scotia, Dania, Suecia, Germania, etc., in quibus stetit statque haeresis, et desolatio templorum, monasteriorum et sacrorum omnium per septuaginta annos et amplius: usquequo, Domine, non misereberis Angliae? etc. Iste jam desolationis ejus septuagesimus, imo pene centesimus annus est. Ergone plus peccavit Anglia, quam Jerusalem et Judaea, ut, cum illa septuaginta annorum captivitate peccata sua expiarit, Anglia centum annis expiare non possit? Peccavit utique et grande peccatum peccavit, faciens schisma a te tuaque Ecclesia; sed pro eo sanguinem suum fuderunt tot centeni martyres, qui instanter orant pro ea, et clamant, non vindictam, ut sanguis Abel, sed misericordiam. Accipe has hostias pro peccato, eorumque sanguine schisma hoc ablue et dilue: quia pius et φιλόψυχος, animas amas, quas creasti, et Christi tui sanguine redemisti.
1:13
13. VERBA BONA, id est consolatoria Judaeorum, verba boni ominis, verba fausta, puta laetum boni tamdiu votis expetiti oraculum, de futura Hierosolymae felicitate, cum ad eam Dominus revertetur in misericordiis, ut sequitur: "Bona, inquit S. Hieronymus, de futurorum promissione, consolatoria de praesentium necessitate." Sic Virgilius ecloga V: Amat bonus otia Daphnis, bonus, id est felix, beatus, doli expers, candidus. Quocirca verbum bonum, non tantum dignitatem rei, cujus oraculum edit, sed etiam oraculi veritatem, ac promissorum certitudinem magnitudinemque complectitur. Hinc Psaltes Psalm. XLIV: "Eructavit, inquit, cor meum verbum bonum," q. d. Verbum quod mente concepi, tam est ominatum et felix, tam suave, tanta saturitate et voluptate cor replet, ut cogar os aperire, illudque ebullire, ac velut ebrius eructare. Porro "verba bona" sunt ea quae subdit:
1:14
14. ZELATUS SUM JERUSALEM ET SION ZELO MAGNO. Zelus hic duos actus contrarios complectitur, nimirum amorem ardentem in Jerusalem, et iram ingentem in ejus hostes; horum enim odium ex ejus amore necessario sequitur, q. d. Ego vehementer amo Jerusalem, uti maritus zelotypus amat ardenter uxorem, ideoque vehementer irascor Chaldaeis, eo quod illam tam crudeliter everterint, ejusque spoliis se ditarint, cum ego modice et leniter tantum illam per eos castigare intenderem, uti paedagogus castigat puerum et discipulum. Hoc est enim quod ait:
1:15
15. QUIA EGO IRATUS SUM PARUM, IPSI VERO ADJUVERUNT IN MALUM. Ita Lyranus, Vatablus et alii. Chaldaeos vocat gentes opulentas, hebraice שאננים schaanannim, id est, ut Chaldaeus, quae secure degunt, praefisae sibi suisque viribus et opibus, nil timentes mali; Vatablus, tranquillas; Pagninus, quietas; Septuaginta, quae superposita sunt, puta quae dominantur. Moraliter, nota hic Deum post illatam plagam populo suo, defervescente furore, justam indignationem in ipsos convertere, qui Deum ipsum ad vindictam, vel eam exercuerunt, non ut Deo satisfacerent, sed ut suae ambitioni et tyrannidi indulgerent. Exemplum est II Paral. XXVIII, 9: "Iratus, inquit, Dominus Deus patrum vestrorum contra Juda, tradidit eos in manibus vestris, et occidistis eos atrociter, ita ut ad coelum pertingeret vestra crudelitas, etc.; peccastis super hoc Domino Deo vestro." Et Psalm. LXVIII, 27: "Quoniam quem tu percussisti, persecuti sunt: et super dolorem vulnerum meorum addiderunt" irrisiones, probra, et subinde cum verbis verbera. Aliud est percutere, aliud persequi ad internecionem: illud est patris, hoc vero hostis: illud facit justitia, hoc livor: illud Deus sibi tribuit in Christi morte, dicens Isai. LIV, 8: "Propter scelus populi mei percussi eum," et Christus ipse idipsum Patri adscribit hoc loco Psalmi: istud vero sanguinariis Judaeis imponit.
1:16
16. REVERTAR AD JERUSALEM IN MISERICORDIIS: hebraice ברחמים berachamim, id est in miserationibus visceralibus, quae scilicet ex intimis visceribus meis promanant, eaque commovent, afficiunt et affligunt, q. d. Intimam et visceralem compassionem et misericordiam multis modis donisque ostendam et exhibebo Hierosolymae, atque ea impulsus faciam id quod sequitur: DOMUS (templum) MEA AEDIFICABITUR IN EA, ET PERPENDICULUM EXTENDETUR SUPER JERUSALEM, id est rursus aedificabitur Jerusalem. Est metonymia: nam ex perpendiculo, sive libella, quod architecti adhibent ut ad rectam lineam aedificent, et structuram adaequent, intelligit totam fabricam. In perpendiculo enim ex funiculo dependet plumbum, vel pondusculum, quod, utpote grave, vergit ad suum centrum, puta ad centrum terrae et totius universi; unde architecti eo utuntur, ut areas in quibus aedificant, complanent, et a centro mundi aequaliter distare faciant, quod librare vocant: ac fabricam quam areae, vel plano superaedificant, ad perpendiculum erigunt, ut omnes ejus partes aequidistantes a centro, solide consistant; ne si una curvetur, magisque vergat ad centrum quam alia, eo ruat, secumque alias partes, et totam fabricam in ruinam trahat. Quaelibet enim res gravis pari pondere inclinat et tendit ad suum centrum, quod omnibus idem est et commune. Quare duo parietes fabricae invicem oppositi, mathematice non sunt paralleli; quia si protenderentur, in centro terrae concurrerent, sed quia haec differentia in tanta distantia a centro, est exigua et insensibilis, hinc physice censentur paralleli.
1:17
17. AFFLUENT CIVITATES MEAE BONIS. Hebraice תפוצינה מטב tephutsena mittob, id est diffundent, dispergent se prae copia bonorum, ad aedificandum alias urbes et pagos. Septuaginta vertunt: Diffundentur civitates in bonis; Chaldaeus: Implebuntur bono. Id praestitit Deus tempore Zorobabelis, et postea tempore Machabaeorum, sed maxime tempore Christi.
1:18
18. QUATUOR CORNUA. Hebraei et ex iis S. Hieronymus per haec accipiunt quatuor monarchias, scilicet Chaldaeorum, Persarum, Graecorum et Romanorum, quae Judaeos variis per varias aetates affecere cladibus. Verum hoc parum est probabile. Primo, quia haec visio eo spectat, ut Judaeos Babylone redeuntes in praesenti aerumna sublevet et consoletur. Ergo non spectat ad Graecos et Romanos, qui necdum erant, nec Judaeos afflixerant, sed post multa saecula futuri erant, imo post hanc consolationem quam dat hic angelus: rursus quia Judaeos afflixerunt, ac tandem funditus exciderunt sub Tito. Secundo, quia Persae, ut Cyrus et Darius, benevoli fuerunt Judaeis, eosque e Babylone liberarunt, ac potestatem eis fecerunt urbis et templi reaedificandi. Ergo hi non fuerunt cornua contra Judaeos cornutantia. Tertio, quia Persae, Graeci et Romani non potuerunt affligere Israelem, utpote jam eversum et abductum in Assyriam, sed tantum Judam: haec autem cornua impetierunt Israelem, aeque ac Judam, ut hic dicitur. Dico ergo cum Theodoreto, Clario, Ribera, Sanchez, a Castro et aliis, per quatuor cornua significari quatuor plagas orbis, gentesque in iis degentes, quae tam Judaeos quam Israelitas, sive decem tribus bellis divexarunt, quales ab Oriente fuerunt Ammonitae et Moabitae, ab Occidente Philistini, a Meridie Idumaei et Aegyptii, ab Aquilone Assyrii et Chaldaei. De his enim ait angelus: Haec sunt cornua quae ventilaverunt Judam, et Israel et Jerusalem. Unde Chaldaeus pro quatuor cornua vertit, quatuor regna.
1:20
20. QUATUOR FABROS. Hi fabri fuerunt quatuor angeli, custodes et hyperaspistae Jerusalem et Judaeae. Vocantur fabri, quia veniunt ad hoc, ut cornua quatuor ferrea, quae ita impetierunt Judaeos, ut nemo eorum auderet levare caput, deterreant, deprimant et amputent. Quocirca fabri hi ferrarii fuisse videntur: horum enim est ferro ferrea cornua resecare. Ita S. Hieronymus, Cyrillus, Theodoretus, Remigius et alii.
1:21
21. ET VENERUNT ISTI DETERRERE. Nota: aliqui legunt deterere, sed legendum cum Romanis deterrere; et hoc significat hebraeum לחריד leacharid, id est ut tremorem eis incuterent, ut facerent ea tremere: per cornua enim intelligit gentes hostiles quas tremore concusserunt hi fabri, id est angeli. Primo enim terrorem injecerunt gentibus hostilibus, deinde timore depressas succiderunt. Porro ferrea fuisse haec cornua conjicere licet ex eo quod valide concusserint et excusserint Judaeam et Samariam: ergo valida erant: ergo ferrea. Nam, ut ait Daniel cap. II, 40: "Ferrum omnia domat." Secundo, quia similia fecit ad similem effectum Sedecias pseudopropheta, III Reg. XXII, 11: "Fecit, inquit, Sedecias cornua ferrea," ut ferreum et invictum robur regis Achab exprimeret, cui adulans ait: "His ventilabis Syriam." Tertio, quia faber communiter ferrarium significat, nisi addatur murarius, lignarius, vel quid simile. Vatablus tamen et Arias, uti cornua naturalia accipiunt, ita et per fabros accipiunt cornuarios, vel tornarios, qui scilicet in cornibus tornandis, secandis, poliendis laborant. Porro angelos haec bona praestitisse Hierosolymae, quae hic promittit Zacharias, patet ex eventu: nam mox urbs et templum pacifice et splendide restaurata sunt, aeque ac aliae urbes Judaeae. Unde cap. sequenti vidit Propheta virum fune dimetientem Jerusalem, hoc fine, ut eam reaedificet, tantumque in ea numerum civium, ut urbs omnes non caperet. Moraliter, disce hic primo nullam esse potentiam regum vel tyrannorum, quae non habeat aliam potentiorem supra se, ad quam oppresso confugere et appellare liceat. "Omne sub regno graviore regnum est." Et Horatius, lib. III, ode 1: Regum timendorum in proprios greges, Reges in ipsos imperium est Jovis. Quocirca Eccles. cap. V, 7: "Si videris, inquit, calumnias egenorum, et violenta judicia, et subverti justitiam in provincia, non mireris super hoc negotio; quia excelso excelsior est alius, et super hos quoque eminentiores sunt alii; et insuper universae terrae rex imperat servienti." Secundo, magnam esse vim et potentiam angelorum in omnes reges et regna, utpote qui solo ostentato malleo, vel ferro, quo decussuri sunt cornua regum, illico ipsos terrore et tremore percellunt: hoc enim significat τὸ deterrere, et efficacius hebraeum hacharid, id est tremore concutere. Hinc Daniel, licet vir sanctus et fortis, videns angelum, eumque alloquens cap. X, 17: "Domine mi, ait, in visione tua dissolutae sunt compages meae, et nihil in me remansit virium; sed et halitus meus intercluditur." Et mox de sociis: "Porro viri qui erant mecum non viderunt; sed terror nimius irruit super eos, et fugerunt in absconditum." Sic passim in Scriptura viso angelo de vidente dicitur: "Timor vel terror irruit super eum," uti dicitur de Zacharia Lucae I, 12. Ubi S. Ambrosius: "Perturbamur, ait, et a nostro alienamur affectu, quando perstringimur alicujus superioris potestatis occursu." Quin imo veterum opinio et sensus erat, adeo potentes et terribiles esse angelos, ut ei qui eos videret necessario moriendum esset. Inde enim est illa vox Manue, qui fuit pater Samsonis: "Morte moriemur, quia vidimus Dominum," puta angelum, Jud. cap. XIII, 22. Mystice S. Hieronymus: Quatuor cornua, inquit, quae singulos domum Dei spiritualem aedificare volentes impetunt, sunt quatuor passiones animae puta gaudium, tristitia, metus et spes sive cupiditas, quas hoc versu complexus est Poeta: Hi metuunt, cupiunt, gaudentque, dolentque. Quis enim est, etiam fidelium justorum, qui non agitetur nunc metu, nunc spe, nunc laetitia, nunc tristitia? Quatuor fabri sunt quatuor virtutes cardinales, quae hasce passiones edomant, nimirum prudentia, justitia, fortitudo et temperantia. Ita S. Hieronymus. Aut magis proprie et pertinenter, sunt hae quatuor. Primo, poenitentia quae sternit gaudium. Secundo, abnegatio sui et resignatio in voluntatem Dei, quae interimit tristitiam. Tertio, magnanimitas et confidentia in Deum, quae profligat timorem. Quarto, contemptus mundi, qui supprimit spem. Qui enim cum Magdalena deflet sua peccata, hic spernit omnia mundi gaudia, totusque mundus ei amarescit. Qui abnegat se suaque commoda, ac se resignat in voluntatem Dei, hic de nulla re tristatur; sed omnia aequo animo suscipit de manu Dei, qui diligentibus se facit omnia cooperari in bonum. Qui magnanimus est Deoque confidit, nil metuit. Qui contemnit omnia quae in mundo sunt, eaque ut vana, vilia, brevia et exilia despicit, hic nihil in mundo sperat. Porro apte addit S. Hieronymus: "Qui vitia destruunt, virtutes aedificant, omnesque sancti qui haec remedia possidentes instaurant semper Ecclesiam, fabri appellandi sunt. Unde et Apostolus loquebatur: Quasi sapiens architectus fundamentum posui. Et iratus Dominus de Jerusalem ablaturum se dicit architectum, et virum sapientem. Et ipse Dominus Dei omnipotentis filius et creatoris omnium, fabri filius appellatur." Addit S. Hieronymus: "Legi in cujusdam commentariis, quatuor fabros quatuor Evangelistas intelligi, qui oppressum Israelem, sensum videlicet videntem Deum, et Judam Dominum confitentem, et Jerusalem visionem pacis, in pristinam sedem restituant, et quos vitiorum Gentes disperserant de Ecclesia, per praedicationem Evangelii retraxerunt ad salutem." Pari modo accipias quatuor Ecclesiae doctores, S. Augustinum, S. Hieronymum, S. Ambrosium, S. Gregorium. Hi enim quasi fabri aedificarunt Ecclesiam sua doctrina et libris. Secundo, magis apposite per quatuor cornua possumus accipere quatuor vitia capitalia, quae maxime impetunt Ecclesiam et fideles, et quatuor eorum praesides daemones, quos designat Psaltes Psalm. XC, 13, dicens: "Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem," inquit S. Hieronymus. Aspis enim notat invidiam et iram; basiliscus qui visu interimit luxuriam, oculi enim sunt in amore duces; leo, superbiam; draco, gulam et avaritiam. Quatuor fabri sunt quatuor virtutes et angeli, contra quatuor haec vitia decertantes, nimirum charitas contra invidiam, castitas contra luxuriam, humilitas contra superbiam, abstinentia contra gulam et avaritiam: sive Uriel contra Beelzebub, Raphael contra Asmodaeum, Michael contra Luciferum, Gabriel contra Bacchum et Mammonam. Simili modo, tempore primitivae Ecclesiae, quatuor cornua eam impetentia fuerunt quatuor haeresarchae, scilicet Arius negans Christi divinitatem; Nestorius ponens duas personas in Christo, aeque ac duas naturas; Eutyches constituens unam naturam in Christo, aeque ac unam personam; Macedonius negans divinitatem Spiritus Sancti, quorum quatuor fabri et succisores fuerunt quatuor Concilia Oecumenica, nimirum Nicaenum contra Arium, Ephesinum contra Nestorium, Chalcedonense contra Eutychemem, Constantinopolitanum contra Macedonium: in quibus praecipuus faber Arii fuit S. Athanasius, Nestorii Cyrillus, Eutychetis S. Leo, Macedonii S. Gregorius Nazianzenus. Symbolice, quatuor haec cornua sunt quatuor universales persecutiones et persecutores Ecclesiae, qui eam successive a Christo hucusque impetierunt, quos S. Joannes, Apoc. VI, praesignavit per quatuor equos et equites, scilicet album, rufum, nigrum et pallidum. Albus enim significat Christum debellantem Judaeos; rufus significat Gentiles, praesertim imperatores ut Neronem, Decium, Diocletianum, quorum faber et succisor fuit Constantinus Magnus. Niger significat haereticos, praesertim Arianos, quorum faber et debellator fuit S. Athanasius, S. Basilius, S. Hieronymus, S. Augustinus, etc. Pallidus significat Mahometanos, quorum fabri ex parte fuerunt reges Hispaniarum; sed fabrum qui plene eos succidat, adhuc exspectamus: utinam brevi Deus eum ostendat! Prima enim Ecclesiae persecutio fuit a Judaeis; secunda, a Gentilibus; tertia, ab Arianis; quarta, a Saracenis. Item quatuor haec cornua sunt quatuor primae haeresies. Simili modo, tempore primitivae Ecclesiae, quatuor cornua eam impetentia fuerunt quatuor haeresarchae, scilicet Arius negans Christi divinitatem; Nestorius ponens duas personas in Christo, aeque ac duas naturas; Eutyches constituens unam naturam in Christo, aeque ac unam personam; Macedonius negans divinitatem Spiritus Sancti, quorum quatuor fabri et succisores fuerunt quatuor Concilia Oecumenica, nimirum Nicaenum contra Arium, Ephesinum contra Nestorium, Chalcedonense contra Eutychemem, Constantinopolitanum contra Macedonium: in quibus praecipuus faber Arii fuit S. Athanasius, Nestorii Cyrillus, Eutychetis S. Leo, Macedonii S. Gregorius Nazianzenus.
1:1
v. 4 « In mense octavo, in anne secundo Darii regis factum est verbum Domini ad Zachariam, filium Barachiae filii Addo, prophetam dicens » ; — quid regis exteri mentio suggerat, vide ad Agg. 14, 1; mensis est octavus! scil. a mense primo Nisan ; «dicitur apud Hebraeos Maresvan (jwm23) apud Aegyptios Athir, apud nos JNovember » (S. Hier.) ; de aliis vide Prolegomena. Recens erat exsilii et collapsae theocratiae memoria; ipsi testes fuerunt calamitatum et castigationis divinae neque earum causam ignorare poterant. Quare ab iis rebus incipit prophetia, quarum sensu omnium animi erant imbuti
1:2
v. 2 « iratus est Dominus super patres vestros ira- ^ cundia » ; — i. e. iratus fuerat; locutio irascí ira et sim. magnitudinem vindictae et exinde delicti enormitatem declarat; quare LXX recte efferunt sensum opyícós... bpyi» pev&Xqv ?. «Sapientiae plenum prooemium prophetiae et illius aetatis hominibus ad divina institutis conve- 4. Vertunt aliqui : in novilunio octavo í. e. primo die mensis octavi ; vf'1T] utique dicit . Biens; recentem enim habebant memoriam eorum quae patribus acciderant neque causam eorum ignorabant» (Theod. sim. Theod. M.). Et quem in finem talia monere iubeatur vates, sequentia declarant v. 3 « et diees ad eos : haec dicit Dominus exercituum : convertimini ad me, ait Dominus exercituum, et convertar ad vos, dicit Dominus exercituum » ; — i. e. non conversio ab idololatria iis praecipitur, sed plena ac perfecta ad Deum conversio, ut scil. abiecta omni segnitie et abstersis maculis magno studio se dedant divino obsequio. Uti ex Aggaeo elucet, talis animorum devotio valde desiderabatur. Insuper sane aliqua.iis adhaerebant ex moribus babylonicis contracta (Sanct.) et quae postmodum sub Esdra reprehenduntur (Esd. 9, 2), forte iam primos advenas inquinaverant (cf. Cyr.). Si ergo Deum experiri volunt insignem protectorem qui totus sit in suorum curam intentus, ut foto corde se ei tradant oportet!; «iubet ergo Dominus, ut vetera deponant, nova meditentur et unum in omnibus intueantur Deum, si modo illum velint habere rerum suarum custodem et curatorem » (Sanct.). Neque enim de prima conversione est sermo, sed de perfectiore cultu et studio rerum divinarum, quo maiorem Dei favbrem maioraque beneficia acquirant, uti ex Aggaeo facile colligitur. Merito autem is quoque conversionis admonetur, quigegnem ac tepidum se exhibet ; nam « qui serio divinos audire sermones non dignatur, adversanti ac dorsa danti persimilis est » (Theod.). Quare serio excitantur, ut verbis Domini promptosanimos offerant neve patrum inobedientiam sectentur
1:4
v. & « ne sitissicut patres vestri, ad quos clamabant prophetae priores dicentes : haec dicitDominus exercituum : convertimini de viis vestris malis et de cogitationibus * vestris pessisnis, et non. audierunt neque attenderunt ad. me, dicit Dominus » ; — « hoc clamabat Isaias, hoc Osee, Ioel, Amos, Ieremias, ut vias malas desere rent et cogitationes pessimas derelinquerent, quibus et opere et mente peccabant » (S. Hier.) ; cf. 4 Reg. 1'1, 71-23. 2 Par. 36, 15. 16. Advertit 3S. Hier. : « notandum quod in pauculis versiculis brevibusque sententiis semper in Aggaeo et Zacharia addatur dicit Dominus exercituum, ut sciant Dominum esse qui praecipit adversus regis imperium et hostes circumfrementes et hac ad aedificationem templi fiducia concitentur » ; « bellator nominatur et potens, cuius virtuti omnis succumbat potentia mortalium ; vel certe cum minetur propheta his quibuscum loquebatur gravia incommoda, qualia parentes olim passi fuerant, ut ostendat haec posse inferre Deum contra omnium gentium potentiam atque conatus, Deum appelat exercituum » (Sanct.) ; cf. Os. 12, 5. Ut ad patrum sortem attendant, interrogatione eos excitat
1:5
v. 5 « patres vestri ubi sunt » ? — i. e. ubi sunt, qui inania putabant prophetarum verba; nonne in Babylonia, in aliena terra, quo se venturos non putabant, consumpti sepulcris in alieno solo computrescunt (cf. Sanct.)? Et quantum vis et roboris insit verbis divinis, quae certe implentur quamvis saepe post spatium diuturnum iisque qui annuntiaverant iam diu vita functis, sequentibus proponitur : « et prophetae numquid. in sempiternum vivent ?
1:6
v. 6 verumtamen verba mea et legitima mea, quae mandavi servis meis prophetis, numquid non comprehenderunt patres vestros et conversi sunt et dixerunt : sicut cogitavit Dominus ezercituum facere nobis secundum vias nostras et secundum adinventiones nostras, fecit nobis » ? — diu enim antequam eveniret exsilium, id per prophetas Deus praedixit, atque hac longa mora ante impletionem illusores et contemptores prophetarum usi sunt ad eos irridendos (cf, Is. 5, 19. Ez.
1:12
12, 22 : « quod est proverbium istud in terra Israel dicentium : in longum differentur dies »?). Ad tale aliquid videtur interrogatio referri ; verbum Dei non caret, effectu, neque tamen opus est ut illi qui annuntiaverint effectum videant; mortem obierunt prophetae, at eorum annuntiatio adhuc valet et viget (cf. Theod. Rib. secundo loco). Eius rei evidens exemplum cernunt in patrum historia, qui demum diuturnas illas minas non frustra iactari experti et confessi sunt; «oculos enim quos culpa clausit, poena aperuit » (Aib.) ; talem confessionem fecerunt tres iuvenes Babylone (Dan. 3, 2'| seq.), fecit nomine omnium Daniel (9, 5 seq.), talem eis praescripsit Baruch (1, 15-2, 10) etc. in v. 6 dici servos Dei ; non item in v. 5 ; et proinde v. 0 pseudoprophetas designari. Sed haec ratio rem non probat, cum prophetae nomen de se sit satis honorificum et eo loco, quia modo mentio facta est priorum prophetarum, qui patres sint adhortati, de iisdem debet intelligi. Habes enim v. À et v. 6 patres et in sempiternum vivere. Censet Sanct. deterreri Iudaeos comminatione, defuturos Sed ad futurum prophetarum silentium referri sententia non potest, quia sequitur particula adversativa : verumtamen etc. ; id quod Sanct. bene perspexit ; quare particulam vult aut non sumi sensu adversativo, aut eo sensu retento mutandam esse explicationem v. 9 in aliam, scil. licet exstincti sint prophetae. Qui de falsis prophetis explicant, facile irrisionem eorum gravem deprehendunt in locutione: numquid in aeternum victuri erant (cf. Rib.). Alii v. 5 ad antecedentia coniungunt : patres et prophetas qui possent testimonium dare, tales admonitiones revera olim fuisse populo intimatas, iam non esse in vivis; sed quorsum hoc dicatur difficile dixeris ; nam factum illud adeo apud omnes erat notum et pervulgatum, ut nulla egeret testificatione. Cum adhortatio haec fiat mox postquam Aggaeus mense septimo vigesima et prima mensis ad templi aedificationem animos excitavit, et antequam mense nono benedictionem futuram temporalem certo promittebat, iuremerito colligimus, eam dirigi inter alia ad opus domus Domini urgendum et ad hanc praecipue obedientiam quam Domino praestare debeant inculcandam ; verba autem : « convertimini ad me et convertar ad vos » esse responsionem ad populi querelas de sterilitate ceterisque calamitatibus, quibus afflicti gemebant (cf. Agg. 2, 15 seq.); quarum causam explicat Zacharias eodem modo quo Aggaeus : quia non corde perfecto et volenti opus Dei aggrediuntur. Verum Zacharias generali monitione etiam satis clare docet alios quoque socordiae ac negligentiae defectus in populo adesse, praesertim cum eos maiorum suorum exemplo et castigatione deterreat, ne iisdem incedant vestigiis. lam incipit explanare, quomodo Deus sese sit conversurus ad populum suum : exhibet scil. sacer vates visiones sibi a Deo oblatas, quibus theocratiae instaurationem et instauratae indolem delineat. Hac visionum narratione declarat, quid Deus facturus sit ; quare visiones vati divinitus latio et eruditio ; neque minus commodi et utilitatis nobis afferunt : exstaurationis, de eius indole spirituali, de officio Messiae. Prophetam.autem visionibus doceri, frequens est ; cf. Is. 6, 1; 21, 2. Ez. 1,1; 8,2; prophetis communicare solet: « si quis fuerit inter vos propheta, in visione apparebo ei » (Num. 12, 6) ; vide Am. '1, 1.
1:1
… 15, 19; 14, 14; Ez. 13, 3-17; Mich. 3, 5-8; Zach. 7, 12; cf. II Sam. 7, 1 sgg.), dichiara divino (Os. 4, 1; Ioel. 1, 1; Am. 1, 6, 9, 11, 13; 2, 1 ecc.; Abd. 1; Ion. 1, 1; 3, 1; Mich. 1, 1; 3, 5; 6, 1; Nah. 1, 12; Soph. 1, 1; Agg. 1, 1; 2, 1, 11, 21; Zach. 1, 1; 7, 1 sgg.) ciò che ha scritto; riferisce visioni, rivelazioni o sogni soprannaturali (Num. 12, 6 sgg.; Is. 6, 20; Ier. 1, 11-16; Ez. 4, 1-5, 4; Ier. 4, 20 sgg.; Is. 5, 9; 22, 14; …
… Figlio di Barachia e nipote di Addo, era di stirpe sacerdotale (Zach. 1, 1; Esd. 5, 1; 6, 14; Neh. 12, 16). Fu contemporaneo di Aggeo; pronunciò il primo vaticinio conservato nel suo libro l'8° mese del secondo anno di Dario I, cioè nell'ott.-nov. del …
1:7
BARACHIA (EBR. BEREKHJĀH[Ā] = «BENEDETTO DA JAHWEH»)
… Ephraim che fecero liberare da Phacee (v.) i prigionieri di Giuda e li accompagnarono fino a Gerico (II Par. 28, 12-15), il padre del costruttore Mosollam (Neh. 3, 4, 30), il padre di Zaccaria preso a testimone da Is. 8, 2, il padre del profeta Zaccaria (Zach. 1, 7).
… Aggeo e Zaccaria riaccesero gli animi con la speranza messianica; e con Gioele e Malachia portarono a termine l'opera indefessamente condotta da Esdra e Neemia. È vero, i rimpatriati sono il «resto» vaticinato (Agg. 1, 12; Zach. 8, 6.11; cf. 2, 9.14 [Volg. 2, 5.10]), l'Israele delle promesse (Zach. 1, 7-17; 2, 5-17 [Volg. 2, 1-13]; Mal. 1, 1-5; Ioel 2, 18 sg. 26 sg.), gli eredi del patto del Sinai o davidico (Agg. 2, 5; che ora ha la sua piena attuazione: Zach. 2, 16; 8, 8; Ioel 2, 17; …
1:12
Già la Scrittura mostra espliciti casi d'i. di angeli (Zach. 1, 12; Job 5, 1; 33, 23 sg.) e di santi (II Mach. 15, 11-16) e ci fa vedere come essi s'interessino alle sorti del Regno di Dio sulla terra (Apoc. passim, p. es., 6, 10) e offrano le orazioni …
… Un angelo si prende particolarmente a cuore la ricostruzione di Gerusalemme e delle altre città distrutte durante l'esilio babilonese (Zach. 1, 12). Altri prendono parte alla conversione dei peccatori (Lc. 15, 10), allo sviluppo della Chiesa (I Cor. 4, 9; Eph. 3, 10), proteggono i poveri (Mt. 18, 10), gli Apostoli (Atti, 12, …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.