The destruction of Babylon by the Medes and Persians is againe prophecied, 11. The like of the Idumeans; 13. and of Arabians.
1The burden of the desert of the sea. As whirlwinds come from the south, it cometh from the desert from a terrible land.Annunzio pesante contro il mare del deserto. Da un deserto, da un'orrida terra egli viene, come dall'Affrico vengono i turbini.THE burden of the desert sea. As whirlewinds come from the South, it cometh from the desert, from an horrible land.Onus deserti maris. Sicut turbines ab africo veniunt, / de deserto venit, / de terra horribili. 2A grievous vision is told me: he that is unfaithful dealeth unfaithfully: and he that is a spoiler, spoileth. Go up, O Elam, besiege, O Mede: I have made all the mourning thereof to cease.Una dura visione è stata annunziata a me. L'incredulo opera da infedele, il saccheggiatore devasta. Mettiti in marcia, o Elam, poni l'assedio, o Medo. Io darò requie a tutti quelli, ch'ella facea sospirare.A sore vision was told me: he that is incredulous doth vnfaithfully: & he that is a spoiler, wasteth. Come vp Aelam, besiege ô Mede: I haue made al the moorning therof to cease.Visio dura nuntiata est mihi: / qui incredulus est infideliter agit; / et qui depopulator est vastat. / Ascende, Ælam; obside, Mede; / omnem gemitum ejus cessare feci. 3Therefore are my loins filled with pain, anguish hath taken hold of me, as the anguish of a woman in labour: I fell down at the hearing of it, I was troubled at the seeing of it.Per questo son pieni di dolore, e gli affetti miei sono in affanno, quale è quello di una partoriente: mi sbigottii all'udire, fui atterrito al vedere.Therfore are my loines filled with sorow, anguish hath possessed me, as the anguish of a woman that trauaileth: I fel downe when I heard it, I was trubled when I saw it.Propterea repleti sunt lumbi mei dolore; / angustia possedit me / sicut angustia parturientis; / corrui cum audirem, conturbatus sum cum viderem. 4My heart failed, darkness amazed me: Babylon my beloved is become a wonder to me.Il cuor mi si strugge; l'orrore mi prende stupido. Babilonia la mia diletta è per me oggetto di sbalordimento.Mine hart fayled, darkenes made me astonied: Babylon my beloued is made a miracle vnto me.Emarcuit cor meum; / tenebræ stupefecerunt me: / Babylon dilecta mea / posita est mihi in miraculum. 5Prepare the table, behold in the watchtower them that eat and drink: arise, ye princes, take up the shield.Prepara la mensa: sta spiando da una vedetta: voi, che mangiate, e bevete, alzatevi, o principi, date di piglio allo scudo.Lay the table, looke about in the watch towre the eaters and drinkers: arise ye princes, take shield.Pone mensam, contemplare in specula / comedentes et bibentes: / surgite, principes, / arripite clypeum.
6For thus hath the Lord said to me: Go, and set a watchman: and whatsoever he shall see, let him tell.Imperocché il Signore mi ha parlato così: Va, metti una sentinella, ed ella dia avviso di tutto quel, che vedrà.For thus hath our Lord sayd to me: Goe, and set a watchman: and what soeuer he shal see, let him tel.Hæc enim dixit mihi Dominus: / Vade, et pone speculatorem, / et quodcumque viderit annuntiet. 7And he saw a chariot with two horsemen, a rider upon an ass, and a rider upon a camel: and he beheld them diligently with much heed.Ed ella vide una pariglia di due cavalieri, uno cavalcava un asino, altro cavalcava un cammello, e li contemplò attentamente per molto tempo.And he saw a chariote of two horsemen, a rider vpon an asse, and a rider vpon a camel: and he beheld them diligently with much looking.Et vidit currum duorum equitum, / ascensorem asini, / et ascensorem cameli; / et contemplatus est diligenter multo intuitu. 8And a lion cried out: I am upon the watchtower of the Lord, standing continually by day: and I am upon my ward, standing whole nights.E gridò qual lione: Io sto alla vedetta da parte del Signore: io vi sto continuamente di giorno, e io sto vegliando al mio posto le intere notti.And a lion cried: I am vpon the watch towre of our Lord, standing continually by day: and I am vpon my watch, standing whole nights.Et clamavit leo: / Super speculam Domini ego sum, / stans jugiter per diem; / et super custodiam meam ego sum, / stans totis noctibus. 9Behold this man cometh, the rider upon the chariot with two horsemen, and he answered, and said: Babylon is fallen, she is fallen, and all the graven gods thereof are broken unto the ground.Ecco, che viene la pariglia de' cavalieri sulle loro cavalcature; e soggiunse, e disse: E caduta, è caduta Babilonia, e tutte le statue de' suoi dei sono infrante sulla terra.Behold this man cometh, the rider vpon the chariot of two horsemen, and he answered, and said: Fallen, fallen is Babylon, and al the sculptils of the gods therof are broken to the ground.Ecce iste venit ascensor / vir bigæ equitum; / et respondit, et dixit: / Cecidit, cecidit Babylon, / et omnia sculptilia deorum ejus / contrita sunt in terram. 10O my thrashing, and the children of my floor, that which I have heard of the Lord of hosts, the God of Israel, I have declared unto you.Voi mia battitura, voi figli della aia mia, a voi ho io annunziato quello, che udii dal Signor degli eserciti, dal Dio d'Israele.O my threshing, and children of my flore, the thinges that I haue heard of the Lord of hostes the God of Israel, I haue shewed vnto you.Tritura mea et filii areæ meæ, / quæ audivi a Domino exercituum, / Deo Israël, / annuntiavi vobis.
11The burden of Duma calleth to me out of Seir: Watchman, what of the night? watchman, what of the night?Annunzio pesante contro Duma: Gridano a me da Seir: Sentinella, che è stato questa notte? sentinella, che è stato questa notte?The burden of Duma crieth to me out of Seir: Watchman what of the night? watchman what of the night?Onus Duma. Ad me clamat ex Seir: / Custos, quid de nocte ? / custos, quid de nocte ? 12The watchman said: The morning cometh, also the night: if you seek, seek: return, come.La sentinella risponde: È venuto il mattino, e la notte: se voi cercate, cercate, e di nuovo venite.The watchman said: morning is come & night: if you seeke, seeke: returne, come.Dixit custos: / Venit mane et nox; / si quæritis, quærite; / convertimini, venite. 13The burden in Arabia. In the forest at evening you shall sleep, in the paths of Dedanim.Annunzio pesante contro l'Arabia: Voi dormirete la sera nella boscaglia sulla strada di Dedanim.The burden in Arabia. In the forest at euen you shal sleepe, in the pathes of Dedanim.Onus in Arabia. In saltu ad vesperam dormietis, / in semitis Dedanim. 14Meeting the thirsty bring him water, you that inhabit the land of the south, meet with bread him that fleeth.Voi, che abitate dalla parte di mezzodì, andate incontro, portate acqua all'assetato, e andate incontro al fuggitivo, portando pane.Meeting the thirstie bring water, you that inhabite the land of the South, with bread meete him that fleeth.Occurrentes sitienti ferte aquam, / qui habitatis terram austri; / cum panibus occurrite fugienti. 15For they are fled from before the swords, from the sword that hung over them, from the bent bow, from the face of a grievous battle.Perocché fuggono il terror delle spade, il terrore della spade pendente, il terrore dell'arco teso, il terrore del duro combattimento:For they are fled from the face of the swordes, from the face of the sword hanging ouer, from the face of the bow bent, from the face of a greuous battel.A facie enim gladiorum fugerunt, / a facie gladii imminentis, / a facie arcus extenti, / a facie gravis prælii. 16For thus saith the Lord to me: Within a year, according to the years of a hireling, all the glory of Cedar shall be taken away.Imperocché così dice a me il Signore: Ancor un anno, anno qual è quello di un bracciante, e sparirà tutta la gloria di Cedar.Because thus sayth our Lord to me: Yet in one yeare, as in the yeare of an hyred man, and al the glorie of Cedar shal be taken away.Quoniam hæc dicit Dominus ad me: / Adhuc in uno anno, quasi in anno mercenarii, / et auferetur omnis gloria Cedar. 17And the residue of the number of strong archers of the children of Cedar shall be diminished: for the Lord the God of Israel hath spoken it.E il numero, che resterà de' forti arcieri di Cedar, sarà piccolo; perocché il Signore Dio d'Israele ha parlato.And the remnant of the number of the strong archers of the children of Cedar shal be diminished: for our Lord the God of Israel hath spoken it.Et reliquiæ numeri sagittariorum fortium / de filiis Cedar imminuentur; / Dominus enim Deus Israël locutus est.
21:1
Challoner
The desert of the sea. So Babylon is here called, because from a city as full of people as the sea is with water, it was become a desert. (Challoner)
After its fall, it was mostly inundated, Isaias 13:20.
21:2
Calmet
Spoileth. Baltassar is incorrigible, or his opponents must proceed. (Calmet)
Worthington
The former nation was weak, and the latter strong. (Worthington)
Haydock
Cease. The enemy will shew no pity; nor shall I; as Babylon did not heretofore. (Haydock)
21:3
Calmet
Pain. He bewails the crimes and the fall of Babylon, which at this time was in amity with Ezechias, ver. 10. (Calmet)
21:4
Haydock
Babylon. Protestants, "the night of my pleasure hath he turned into fear unto me." Septuagint, "My soul is turned into fear." (Haydock)
21:5
Drink. Persians refresh yourselves.
Take up. Hebrew, "anoint." He may also allude to the Babylonians, who were feasting.
21:7
Challoner
Camel. These two riders are the kings of the Persians and Medes. (Challoner)
Calmet
The sentinel, placed by Isaias, in spirit, or rather by the king of Babylon, brings these tidings. (Calmet)
21:8
Haydock
Out. Literally, "He cried, a lion." (Haydock)
Cyrus appears like one. Septuagint, "And call Urias to the watch-tower," etc., Isaias 8:2.
21:9
Horsemen, drawn by the ass and camel, ver. 7. This was verified long after.
21:10
Calmet
Floor: you who must shortly be reduced to the utmost distress. Baladan was friendly to Ezechias. But Assaradon having seized Babylon, took Manasses prisoner; and the city thenceforward continued to fill up the measure of its sins. (Calmet)
21:11
St. Jerome
It was a city of that country, twenty miles from Eleutheropolis. (St. Jerome)
Calmet
Assaradon desolated Idumea the year following, ver. 16. The Jews absurdly apply to Rome what is said of Edom. (St. Jerome) (Calmet)
21:12
Haydock
Night. Instead of joy, I must announce dreadful things. (Haydock)
21:13
Calmet
Arabia. This sentence is not in the Roman (Calmet) or Alexandrian Septuagint, (Haydock) and Dedan is a city of Idumea. (Calmet)
Worthington
The Ismaelites are threatened. (Worthington)
21:14
Water. To neglect this was to be accessary to another's death, in those dreary regions, Isaias 16:3., and Deuteronomy 23:2.
21:16
Calmet
Hireling; counting precisely, Isaias 16:14. (Calmet)
Calmet
Cedar: Arabia, (Challoner) near to Edom. (Calmet)
21:1
The desert of the sea.... So Babylon is here called, because from a city as full of people as the sea is with water, it was become a desert.
21:2
21:7
A rider upon an ass, etc.... These two riders are the kings of the Persians and Medes.
21:8
And a lion cried out.... That is, I Isaias seeing the approaching ruin of Babylon, have cried out as a lion roaring.
21:11
21:16
21:1
The sixt commination was against the Assirians, & specially the Babylonians.
21:7
Cyrus king of the Persians a people of smal powre, & of the Medes, of great streingth.
21:9
Concordanza Iere. 51. Apoc. 14.
21:11
The seuenth prophetical commination was against the Idumeans.
21:13
The eight against the Ismaelites Arabiam.
21:2
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 16.11
11. Perchance He will say to me, who am not reformed even by blows, I know that thou art obstinate, and thy neck is an iron sinew, the heedless is heedless and the lawless man acts lawlessly,
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 32
… but One Light and One God. This was what David represented to himself long before when he said, In Thy Light shall we see Light. And now we have both seen and proclaim concisely and simply the doctrine of God the Trinity, comprehending out of Light (the Father), Light (the Son), in Light (the Holy Ghost). He that rejects it, let him reject it;
21:6
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 16.17
… Why is this, and what is the cause of the breach? Let us not wait to be convicted by others, let us be our own examiners. An important medicine for evil is confession, and care to avoid stumbling. I will be first to do so, as I have made my report to my people from on high, and performed the duty of a watcher.
21:9
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 113
… And therefore he has rightly come to hear the words of doom: “Babylon is fallen, is fallen.”
21:1
Secundo, Babylonem vocat desertum, substantive, id est eremum et solitudinem: hoc enim significat Hebræum מדבר midbar; quia in desertum et in solitudinem a Deo vindice erat redigenda. Ita S. Hieronymus. Sensus ergo est, q. d. Hoc est onus, id est prophetia minax et onerosa contra Babylonem, quæ cum fuerit mare gentium, nunc a Deo vastabitur, ita ut videatur esse eremus et desertum. Nota: Prophetiæ a Prophetis, aliis et aliis temporibus sunt editæ: unde non mirum, si idem obscurius repetant; uti Isaias quod cap. XIII et XIV, clare de Babylonis clade prædixit, hic obscure iterat et replicat. Vide Can. III et IV. Adde, non constare an hæc prophetia sit prior an posterior illa cap. XIII; nec enim in prophetiarum collectione servatus est ordo temporis, ut patet in Jeremia. Mystice S. Bernardus, De Onere deserti maris, sermone 6, ita disserit: « Mare desertum est multitudo reproborum, qui derelicti a Deo, et a sanctorum numero separati, suo pondere et persecutione sanctam premunt Ecclesiam, ipsi pœnarum pondere, quæ in hoc onere a Propheta actantur, postmodum puniendi. Præterea mare sunt illi, qui diversis passionum ac vitiorum tumultibus quatiuntur. Qui semper in motu sunt, semperque vagi, nunquam stabiles, nunquam in eodem statu permanentes, nunc superbia intumescunt, nunc ira fervescunt, nunc tristes, nunc leves, nunc pressi silentio, nunc risu dissoluti, transgrediuntur præcepta seniorum, et fratrum pacem turbant. Quandiu tamen timent, quandiu dolent, quandiu admittunt correptionem, nec fugiunt satisfactionem, desertum mare non sunt. At si venientes in profundum malorum, contemnunt; si correpti reclamarint, nihil honestum, nihil quietum, nihil insuper ordinatum responderint, sed tumidi, sed inflati etiam in ipsum a quo corripiuntur, verbis indignationis insurrexerint, ita ut necesse sit relinquere eos sibi, desertum mare non dubites eos nominare. Horum deinde onus pœnasque exaggerans, subdit: « Væ illis qui a Deo derelicti et hominibus dimittuntur secundum desideria cordis eorum, ut eant in adinventionibus suis. Quibus etiam Dominus per Prophetam: Auferam zelum meum a vobis, et ultra non irascar. Scitis, fratres charissimi, quam grave onus in humeros sanctorum imponunt qui tales sunt. Sub hoc onere Propheta gemebat, qui dicebat: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores. Vere supra dorsum nostrum fabricant, qui hujusmodi sunt, quotidianis suis contumeliis nos onerantes, qui addunt peccata peccatis, contemptum jungunt contemptui, contumeliosi, elati, detractores, Deo odibiles, senioribus non obedientes, sociis non contemperantes. Tales pœnarum pondus quod in onere deserti maris contuetur, se noverint incursuros. » SICUT TURBINES AB AFRICO VENIUNT, DE DESERTO VENIT. — To de deserto tam ad veniunt turbines, quam ad venit referendum est. Africus ventus est flans ab Africa, ideoque Occidentalis; sed lateralis vergens in Austrum. Hic turbidus est et procellosus, unde Africas procellas ab Africo excitatas, vocat Horatius, lib. I Carm., oda 3, et Virgilius I Æneid.: « Creberque procellis Africus. » Sensus est, q. d. Sicut, flante Africo, surgit ingens, subita et procellosa tempestas arenæ de deserto, ita (per hebraismum enim usitatum intelligitur nota similitudinis ita vel sic) hoc onus, et hic turbo Persarum venit, id est veniet, de simili deserto, qui similem Babyloni afferet tempestatem. Ita S. Hieronymus. Turbo enim ventus est rapidissimus et violentissimus, qui in gyrum omnia obvia versat et abripit. Mediam et Persiam vocat desertum, tum proprie, quia scilicet inter eas et Babylonem vasta deserta interjacent; tum metaphorice, quia scilicet Medi et Persæ Babyloni erunt perniciosi instar turbinis, qui venit de deserto. Alludit ad arenas deserti, v. g. Pharan et Arabiæ, quod transierunt Hebræi venientes ex Ægypto in Chanaan, quod proinde eis erat notissimum; aut Cyrenaicæ provinciæ, quæ flante Austro volvit ingentes arenarum fluctus instar sævientis maris, uti testantur Plinius, lib. II, cap. XLV; Pomponius Mela, lib. I, cap. VIII; Solinus, cap. XI, et Herodotus in Thalia, ubi exercitus in Ammonios ductos, flante Austro, ita arenis obrutos esse narrat, ut ne unus quidem evaderet, aut superstes maneret. Simili ergo modo a Persis docet obruendos esse Chaldæos; hoc est enim quod de iisdem prædixit Jeremias cap. LI, 36: « Et desertum faciam mare ejus, et siccabo venam ejus, et erit Babylon in tumulos, scilicet arenarum, » inquit S. Hieronymus hic.
21:2
2. VISIO DURA (Babyloni futura) NUNTIATA EST MIHI, — Isaiæ, ejus enim sunt verba; non Babylonis, uti aliqui volunt. QUI INCREDULUS EST, INFIDELITER AGIT (Hebraice, Qui prævaricator est aliis, prævaricator est Babyloni: Hebræum בגד bagad significat prævaricari, fidem fallere, rebellare, jugum excutere): ET QUI DEPOPULATOR EST, VASTAT, — q. d. Persæ et Medi, populus infidelis et fœdifragus, non servant Babyloniis, uti nec aliis gentibus fidem; et sicut alias gentes populari solent, ita et vastabunt Babylonem. Medos enim et Persas fuisse Babyloniis confœderatos, patet ex eo quod Nabuchodonosor cum Cyaxare rege Medorum expugnarit Niniven, et Assyriorum monarchiam everterit, uti docent S. Hieronymus, Eusebius et alii quos citabo Jerem. cap. I, 2. Unde et Nabuchodonosor uxorem duxit Nitocrin filiam Cyaxaris: hinc etiam Ælamitæ, id est Persæ, cum Chaldæis venerunt contra Jerusalem, ut dicitur cap. seq., vers. 6. Quare hic sensus est genuinus. Ita Adamus et alii. Secundo, Sanchez putat hæc intelligi de Godata et Gobria, qui a Balsasare ad Cyrum transfugerunt, atque primi in Babylonem, et in regiam irrepserunt, ibique Balsasarem occiderunt, ut docet Xenophon, lib. VII Pædiæ Cyri. Additque Sanchez in voce שדד sadad id est vastat, alludi ad כשדים Casdim, id est Chaldæi, quasi dicat: Duo principes Chaldæi jam dicti prævaricabuntur in regem suum, et juxta nomen suum erunt Tertio, idem Sanchez hanc explicationem omnibus præfert, qua prior pars ad Babylonios, secunda ad Medos et Persas applicatur, q. d. Ut Babylonius incredulus est et infideliter agit, sic Persa aut Medus depopulator est, et vastat. Unde hebraice est, prævaricator prævaricator, et vastator vastator, hoc est, ut ille, scilicet Babylonius, obstinate prævaricatur, et peccat in Deum ac homines: ita iste, scilicet Cyrus, obstinate eumdem vastabit. Quarto, Vatablus vertit, prævaricator prævaricatori, et vastatori vastator, scilicet erit, vel adveniet. Est proverbium, q. d. Chaldæus, qui aliis injuriam faciebat, injuria afficietur a Persis; idem qui alios vastabat, ipse vastabitur. Quinto, Forerius vertit, depopulator depopulatur, et vastator vastat, atque S. Hieronymus in Commentar.: Qui cædis cæde, qui vastas vasta, q. d. O Medi et Persæ qui alias gentes cæditis et vastatis! cædite et vastate Babylonios; hoc vestrum munus est, hæc vestra sparta, eam adornate. ASCENDE, ÆLAM; OBSIDE, MEDE, — q. d. Adedum, o prævaricator, o vastator Babylonis! tu, inquam, o Ælam! id est Persa, et tu, o Mede! invadite urbem mihi invisam, vestræque cædi addictam. Septuaginta pro Mede, vertunt Persa, forte, inquit Leo Castrius, alludentes ad Græcum πέρθειν, id est vastare et perdere, q. d. Medi erunt Persæ, id est perditores Babylonis. Sic Apocal. IX, angelus ille vocatur hebraice abaddon, græce ἀπολλύων, latine perditor vel exterminator. OMNEM GEMITUM EJUS CESSARE FECI, — « ejus, » scilicet Persæ et Medi: ita aliqui; secundo, « ejus, » scilicet populi Judaici, quem Isaias in mente et corde semper gerebat; tertio, et aptius, « ejus, » scilicet Babylonis, gemitum cessare feci, quia ita subito a Persis obruetur, ut perculsa præ stupore flere et gemere non possit, aut gemitum, id est planctum, publicum et funebrem auferam, q. d. Faciam ut Chaldæi a Persis occisi careant exsequiis, et funebri pompa ac planetu. Ita Sanchez; quarto, et optime Vatablus active hæc accipit, q. d. Cessare feci gemitum ejus, scilicet Babylonis, quæ sua tyrannide et oppressione cogebat alios flere et gemere. Unde Chaldæus vertit, omnes qui gemebant a facie regis Babylonis, cessare feci, illo scilicet interempto.
21:3
3. PROPTEREA REPLETI SUNT LUMBI MEI DOLORE. — Cyrillus et Adamus putant esse mimesin, loqui enim Prophetam in persona Balsasaris, quando vidit manum scribentem in pariete: Mane tekel phares, atque ex eis Daniele explicante, cognovit exitium sibi et regno impendere. Verum, quia sequitur, pone mensam, quod antequam scriberet hæc manus, factum est: hinc melius S. Hieronymus censet hæc esse verba Isaiæ amantis Babylonem, licet genti suæ inimicam, eique more suo compatientis, cum provideret in spiritu eam a Cyro obsessam, et positam in miraculum, id est admirandis angustiis constringi. Meminit doloris lumborum, quia alludit ad dolores parturientium, uti mox explicat, qui vehementissimi sunt in lumbis; hi enim in puerperio mire convelluntur, ut plane luxari et distrahi videantur. CONTURBATUS SUM CUM VIDEREM. — Hinc videtur species conflagrantis Babylonis, oculis mentis Isaiæ fuisse a Deo objecta.
21:4
4. TENEBRÆ STUPEFECERUNT ME, — ex dolore et pavore caligo oculis meis offusa fuit, indeque animo stupor et horror. BABYLON DILECTA MEA. — Hebraice pro Babylon est נשף neseph, id est caligo, obscuritas. Sic Babylonem vocavit « montem caliginosum, » cap. XIII, 2, ob causas ibi allatas. Addit S. Hieronymus, eam vocari « caliginem, » quia ad cœlum usque (ubi caligat noster oculus) superbiæ verticem attollebat. Unde secundo, Vatablus, Adamus et alii vertunt, crepusculum, vel noctem desiderii mei posuit mihi in pavorem, sintque explicant, ut sint verba Balsasaris, q. d. Noctem ultimam, qua epulari et gaudere cogitabam, vertit mihi Deus in luctum et horrorem: hic sensus valde accommodus est, si Hebræa spectemus; tertio, Sanchez putat exitium Babylonis vocari crepusculum, quia erat aurora quasi lucis, id est initium lætitiæ, quæ ex libertate inde futura oboritura erat Judæis sub Cyro. Crepusculum ergo desiderii est exordium desideratæ adeo libertatis: hoc versum est Isaiæ in pavorem et luctum, quia indoluit Judæos liberandos esse cum tanto Chaldæorum dolore et damno. Septuaginta pro neseph per metathesin legentes נפש nephes, id est anima, vertunt: Anima mea institit in timorem. DILECTA MEA. — Aliqui putant ironice et per antiphrasin hoc dici, dilecta, id est mihi et Judæis exosa civitas. Secundo, Sanchez putat to mea, esse paragogicum; respondere enim Hebræo iod, quod hic non est pronomen affixum, sed littera paragogica. Simile est Cant. I, 9, סוסתי susati, id est equitatui meo, ubi iod, id est meo, videtur esse paragogicum. Babylon ergo absolute vocatur dilecta, hebraice חשקי chiski, id est desiderabilis, ob opes, speciem et delicias. POSITA EST MIHI IN MIRACULUM. — Babylon, ob splendorem murorum et domorum, erat unum e septem orbis miraculis: jam est miraculum ruinæ, angustiæ, pavoris et tremoris; hoc enim est Hebræum חרדה charada.
21:5
5. PONE MENSAM, CONTEMPLARE IN SPECULA. — Est ironia, q. d. Age, Balsasar, instrue mensam, epulare, interimque statue speculatores, qui e specula contemplentur, ne quam irruptionem in urbem moliatur Cyrus, qui eam obsidet. Hi mecum tibi tuisque inclamabunt: Surgite, principes, qui laute cum Balsasare comeditis et bibitis, arripite clypeum, hostis adest, Babylonem ingressus est, ad regiam advolat; grassanti in urbe occurrite, inquiunt Vatablus, Adamus et alii. Ita factum esse narrat Xenophon, lib. VII, ubi ait Balsasarem posuisse hos speculatores: unde Persas qui in regiam irruperunt, invenisse regem cum acinace districto, ibique illum trucidasse. Aliter speculam accipiunt S. Thomas, Hugo et Sanchez, scilicet pro pariete, q. d. Speculare, o Balsasar! et contemplare in pariete Dei manum scribentem: Mane tekel phares, tibique exitium intentantem; unde hebraice est, speculare speculationem, vel vide visionem. Secundo, Sanchez, comedentes ad Babylonios, surgite ad Persas, refert, q. d. Comedentibus et bibentibus Babyloniis, surgite, principes Persarum, arripite arma, urbem invadite. Verum sensus, quem paulo ante dedi, magis connexus et genuinus videtur. ARRIPITE CLYPEUM. — Videtur Interpres legisse משכו mischu, id est trahite, attrahite, arripite; unde et Septuaginta vertunt, parate: jam legunt משחו misichu, id est ungite clypeum, q. d. Ne caput et corpus de more ungatis, o convivæ Balsasaris! ne cibos lautius condiatis, sed ungite clypeos, arma capessite; non convivandi, sed pugnandi tempus est. Rursum ungite clypeum; solebant enim milites arma ungere, ut sint polita et fulgentia. Unde Virgilius, lib. VII Æneid.: Pars leves clypeos et spicula lucida tergunt Arvina pingui. Et Vegetius, lib. II, cap. XIV: « Decurio, inquit, cogat milites loricas, contos et cassides frequenter tergere; plurimum enim terroris hostibus armorum splendor importat; » et: « Quis credat militem bellicosum, cujus dissimulatione ferrum et arma situ et rubigine fœdantur? » Quocirca Chaldæus vertit, tergite, et lucida facite arma. Ita Sanchez. Notat socordiam Babyloniorum, qui sinebant rubigine arma obduci, ut ea ipsis aptanda et polienda essent quando iis utendum, et cum hoste conscrendæ erant manus. Rursum, ungite clypeum; forsan oleo levis clypeus et lubricus, hostium eludet jacula, ictusque avertet, quibus asperitas viam solet aperire. Ideo enim veteres ungebant clypeos, inquit Forerius, R. Salomon et Vatablus. Secundo, Hector Pintus et Pagninus: Ungite clypeum, inquiunt, id est ungite regem alium pro Balsasare jamjam occidendo, qui vobis sit clypeus: puta ungite Cyrum, illi vos subdite. Solebant enim in creatione regis, eum, ejusque clypeum ungere, inquiunt Vatablus et R. Salomon, sicque explicant illud II Reg. I, 21: « Quia ibi abjectus est clypeus fortium, clypeus Saul, quasi non esset unctus oleo. » Verum ibi to unctus ad Saul, non ad clypeus referendum est.
21:6
6. VADE, ET PONE SPECULATOREM. — Hæc comice aut potius tragice dicuntur, q. d. Dixi tibi, o Balsasar! Contemplare in specula; nunc ob periculum imminens iterum dico: Pone speculatorem, meque, si placet, pone, q. d. Si velis hanc meam prophetiam legere, vel audire, ego Isaias tibi verissimus et fidelissimus ero speculator. Quocirca, vers. seq., nuntiat Isaias, se speculatum currum hostilem, qui trahebatur ab asino et camelo, cum duobus equitibus. Minus congrue ergo aliqui per speculatorem accipiunt Deum, vel Angelum, qui hæc speculetur, dicatque Isaiæ, ut ipse ea annuntiet Chaldæis.
21:7
7. ET VIDIT CURRUM DUORUM EQUITUM. — Hi duo equites sunt Darius et Cyrus, qui uno quasi curru, id est uno exercitu, et conjunctis copiis, invecti in Babylonem, eam expugnaverunt. Hic currus trahebatur ab asino et camelo; asinus significabat Persas, camelus Medos. Secundo et aptius, vidi currum, id est vidi currum duorum equitum, scilicet currum protractum ab asinis, cui insidebat Cyrus Persa; et currum alterum protractum a camelis, cui insidebat Darius Medus: erant tamen similes et pariles hi currus, ita ut unus idemque videretur esse currus; unde hebraice est, vidi currum paris; vel parilem equitum. Singuli ergo reges suum habebant currum, uti constat de Achab et Josaphat pugnantibus contra Ramoth Galaad. Rursum idem currus non poterat trahi ab asino et camelo, qui longe major est, aliumque plane habet gressum quam asinus. Unde Symmachus pro duos ascensores vel equites, vertit, duas bigas. Hebraice enim est, vidi currum, id est currus, paris equitum, puta, currum asini et currum cameli, q. d. Vidi duos currus: unus trahebatur ab asinis, alter a camelis. Ita Vatablus, Forerius, Pagninus, quin et Cyrillus et Procopius. Camelo comparantur Medi, et Darius eorum rex; quia Medi erant bellicosi et potentes, ac camelis inequitabant, atque Darius regio Medorum sanguine ortus, illustris erat et magnanimus. Ita S. Hieronymus. Asino vero comparantur Cyrus et Persæ, quia usque in hanc diem abjecti fuerant et ignobiles: secundo, quia gens erat laboriosa, et malorum patiens; tertio, quia non tam solertia militari quam corporum robore, et hominum turba, vel eorum quibuscum belligerabant ignavia, imperium sunt adepti. Iisdem de causis a Daniele cap. VII, 5, urso comparantur; quarto, quia, licet priores Persæ continentissimi fuerint, et maxime frugales, teste Xenophonte; posteriores tamen luxui et libidinibus diffluxerunt, ut factum patet tempore Xerxis et Darii Codomanni, etc.; imo Theodoretus, in Levit. Quæst. XXIV: « Persæ, ait, in hunc usque diem non sororibus tantum, sed et matribus et filiabus nuptiarum lege permiscentur. » Ita et Augustinus ibid., Quæst. LVIII. Salaces enim asinis comparantur. Unde Ezech. XXIII, 20, de Ægyptiis et Chaldæis dicitur: « Quorum carnes sunt ut carnes asinorum: » « carnes, » id est pudenda tam grandia, ait S. Hieronymus. Denique Eusebius, lib. IX De Præparat., cap. ult., ex Alphæo et annalibus Chaldæorum, docet Nabuchodonosorem enthusiasmo correptum prædixisse Chaldæis: « Veniet Persa semiasinus, qui vobis jugum servitutis imponet: veniet Cyrus, qui dicitur semiasinus, id est mulus, ex equa et asino, vel camela et asino, generatus, quia Cyrus matre Mandane Astyagis Medorum regis filia, patre vero obscuri generis Persa natus est. Unde et aliqui putant unum eumdemque Cyrum vocari hic ascensorem asini, quia natus ex Persis iis dominabatur; et ascensorem cameli, quia natus ex matre Meda, mortuo Dario avunculo, regnum Medorum adiit. Sed verius est duos hic poni ascensores sive equites, puta Darium et Cyrum. Allegorice, Isychius, lib. II in Levit. XI: Christus, ait, est ascensor cameli, id est populi Judaici, qui grave legis jugum portabat, et distortis ac superbis erat moribus, instar cameli: est et ascensor asini animalis immundi, id est populi Gentium, et bijugum ex iis currum unum Ecclesiæ effecit: vel, ut Castrius, Christus cameli, id est cœlestium Angelorum; et asini, id est terrenorum hominum, ascensor et dominus est. Denique Alcazar, in Apocal. XVII, not. 1, pulchre hæc adaptat SS. Petro et Paulo, qui Babylonem mysticam, id est Romam et idololatriam, everterunt, eamque Christo subegerunt. Ascensor enim asini est S. Petrus, utpote Apostolus Judæorum, qui quasi asini oneri legis erant assuefacti. Ascensor cameli est Paulus, utpote Gentium superbarum et indomitarum Apostolus: imo ipse contendit hunc sensum esse litteralem; sed ex dictis patet esse mysticum. ET CONTEMPLATUS EST. — Non Cyrus, sed speculator, puta Isaias, qui hic juxta officium paulo ante assumptum speculatur, et annuntiat adventum Cyri; unde clamat quasi leo, ut sequitur. Loquitur Isaias de se in tertia persona, quod in Scriptura et apud Hebræos frequens est.
21:8
8. ET CLAMAVIT LEO. — Aliqui, ut Vatablus, sic exponunt: Clamavit speculator: Leo, scilicet Cyrus, adventat, parans vobis, o Chaldæi! exitium. Unde Aquila vertit, voca leonem; Symmachus, voca leænam; Theodotion, voca ariel, q. d. Voca Cyrum, ut quasi leo irruat in Babylonem; secundo, et melius, Isaias clamavit et rugiit quasi leo: Isaias enim positus speculator et Propheta, semperque ad visitationem Dei excubans, ac fortissime futura prænuntians, quasi custos hominum, recte comparatur leoni; quia leo est pervigil, eo quod brevissimas habeat palpebras, et splendescentes pupillas, ut etiam dormiens videatur vigilare. Hinc a veteribus creditus est leo nunquam dormire: qua de causa Græci in valvis templorum solebant pingere duos leones, quasi custodes loci, uti etiamnum fieri videmus in multis palatiorum, urbium et templorum foribus. Sane hic Romæ in palatio Pontificis in Vaticano vidi effigiem leonis dormientis cum hac inscriptione: Dormiens vigilat. Rursum ex omnibus animalibus curvos ungues habentibus solus leo videt, cum primum in lucem editur, unde a Plutarcho animal solare vocatur. Ita Ægyptii, inquit Horus Apollo, Hieroglyph. 19: « Vigilantem sæculique hominem, aut etiam custodem ostendentes, leonis caput pingunt: quoniam leo vigilans oculos claudit, eosdem cum dormit, apertos habet, quod custodiæ et excubiarum signum est. Quocirca templorum claustris leones qui custodum loco sint, appingunt. » Septuaginta retinent Hebræum, אריה arie, id est leo, quasi nomen proprium; unde aliis punctis legentes vertunt, voca Uriam in speculam Domini, quasi speculator hic vocetur Urias, sitque Christus, qui hebraice dicitur Urias, id est lux Domini, inquit S. Hieronymus. SUPER SPECULAM DOMINI EGO SUM, — q. d. Ego Isaias sum speculator et Propheta Domini jam dictus, qui juxta officii mihi commissi exigentiam, nocte et die assidue excubo, ut verbum Domini excipiam, et futura prospiciam, eaque aliis denuntiem, sicut in specula speculatores, et in excubiis excubitores adventum militum et hostium civibus annuntiant. Moraliter, discant hic præcones et ductores fidelium, ipsique fideles speculari ventura futuraque pericula et clades. Audivit hic speculator vigilantissimus: « Cecidit, cecidit Babylon, tritura mea, et filii areæ meæ, » id est Babylon, et vos Babylonii filii areæ in qua fiet tritura, omnes triturandi estis: nos pariter impiorum ruinam, et æternum supplicium, quasi ex specula prævideamus, mirabilemque trituram, quæ in valle Josaphat et in morte fiet, speculemur, eamque caveamus. Huc Christus monet, Matth. XXIV, 42: « Vigilate, quia nescitis qua hora Dominus vester venturus sit. » S. Ambrosius, lib. V De Fide, cap. VIII: « Certa, inquit, futuri judicii momenta nescimus, ut semper tanquam in excubiis constituti, et in quadam virtutis specula collocati, peccandi consuetudinem declinemus, ne nos inter vitia dies Domini deprehendat. » Petrus Chrysologus, serm. 23: « Vigilias, inquit, ad omnia esse salutares nullus ignorat: plus vigilare, plus vivere est; nam quid mortis simile, quam dormientis aspectus? Rex pervigil hostis præcavet insidias; miles nocturnos impetus cauta pernoctatione propellit: nauta vigilando incertas vias intrat: pastor adjungit noctes diebus, ne qua lupis grassandi in gregem præbeatur occasio: viator solers per auras noctis æstus solis prævenit. » Ita vigila et tu, o Christiane, qui miles, nauta, pastor, et viator es in cœlum! Sponsa, Cant. V, 2, ait: « Ego dormio, et cor meum vigilat: » dormit mens, quæ se ad judicium præparat: dormit, inquam, rebus caducis, mundique næniis; vigilat autem rebus æternis. Ibidem, capite III, vers. 7: « Lectulum Salomonis sexaginta fortes ambiunt, propter timores nocturnos. » Animalia cernit Joannes, Apoc. IV, plena oculis ante et retro: sic Christianos decet esse Argos et centoculos, ne dormientes mors et judicium opprimant. Sic enim Is-boseth, id est virum confessionis, dormientem mors percussit, et in orcum deturbavit, II Reg. IV. Sic Holofernem dormientem, Juditha cap. XIII, vigilans oppressit. Sisara dux exercitus a Jahele femina lactis potu sopitus et occisus est, Judic. IV. Sopore oppressus Samson a Dalila tonsus, et fortitudine spoliatus est, Judic. cap. XVI. Sauli dormienti David hastam abstulit et scyphum, I Reg. XXVI. Quocirca cogita assidue illud: « Vita mortalium vigilia. » Vigil ergo esto, et vigila jugiter cum S. Vigilio. Dic cum Psalmista: « Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. »
21:9
9. ECCE ISTE VENIT ASCENSOR VIR BIGÆ. — Hic speculator nuntiat ea quæ vidit, rugitque ut leo, clamans: Video adventare Persicas acies, easque in urbem irrumpere; video Babylonem ab eis eversam cadere et ruere. Nota « ascensor, » id est ascensores, id est equites duo, scilicet Darius et Cyrus. Sic vulgo dicimus, miles vel eques adest, id est milites vel equites adsunt: « Vir, » id est quilibet eorum (Hebraice enim שיא isch, id est vir, distribuit, idemque est quod privis, quilibet) insidet suæ « bigæ equitum, » id est equestri et bellicæ, in qua vel ex ipsa biga, vel ex ejus equis, asinis aut camelis pugnant equites: aliæ enim sunt bigæ rurales et onerariæ, quæ sunt ad vehendum onera et merces, non ad pugnandum. Unde hebraice est, ecce venit currus, vel biga virorum, currus, inquam, paris equitum. Ita Vatablus, biga, id est duæ bigæ, et duo currus duorum equitum. Noster Interpres pro רכב recheb, id est currus, legit רכב rocheb, id est ascensor vel eques. Posset, secundo, « ascensor » proprie sumi in singulari, ut unum notet Cyrum, qui bellum hoc confecit: hic vocatur vir bigæ equitum, quia duarum rerum, scilicet Medorum et Persarum, juncto exercitu venit contra Babylonem: licet enim vers. 7, duos ponat equites, scilicet Darium Cyri avunculum sexagenarium, et ipsum Cyrum; tamen hic unum ponit Cyrum, qui juvenis erat animosus et bellicosus, solusque quasi rem hanc peregit. ET RESPONDIT. — Scilicet speculator Isaias, respondit, id est clamavit ultro; nemo enim hic eum interrogat. Sic sæpe Christus in Evangelio dicitur respondisse, id est dixisse, cœpisse loqui.
21:10
10. TRITURA MEA, ET FILII AREÆ MEÆ. — Tritura idem est quod filii areæ, puta frumentum, et grana trituratione in area excussa (sic « filiæ pharetræ » vocantur sagittæ, Thren. III, 13), ita vocat vel Babylonem, vel potius, ut S. Hieronymus, Jerusalem et Judæos, qui ab Assyriis et Chaldæis fuerunt triturati, calcati, attriti, et ad paucos redacti. Hinc Septuaginta vertunt, derelicti et dolentes, q. d. Babylonios non triturabo, sed conteram et disperdam; vos vero, o Judæi! qui estis gens mea, triturabo, sicut trituratur seges in area; ita ut ex magno segetum acervo, paleis eventilatis, et culmis ac stramine rejecto, pauca remaneant grana, quæ ex eis excussa sunt: sic enim et vos Cæterum, « filii areæ » idem plane est ac quod in area trituratur, ex consueto Orientalium idiotismo. Sic Arabibus, « filius nubium » est pluvia, « filius vaginæ » est ensis, « filius labii » est sermo, loquela. per tot clades triturabo, non ut perdam, sed ut probem et purgem, condamque ut grana selecta in horreum Ecclesiæ ac reipublicæ meæ. Secundo, alludit ad aream Ornan Jebusæi, ubi ædificatum est templum: ibi enim quasi in area sua Deus vitiorum et errorum populi sui paleas, vera sua lege, doctrina et cultu eventilavit, eumque quasi frumentum excussum et expurgatum, in horreum suum condidit. Moraliter hic et Jerem. LI, 33, et sæpe alibi, tritura vocatur tribulatio, et gens, vel anima tribulata: tribulatio enim dicta est a tribula, qua segetes tribulantur et triturantur, ut grana excutiantur. Tribula vero dicta est a terendo, quasi teribula, quia segetes terit, ut grana excutiat. Quocirca disce hic quam sit utilis tribulatio, scilicet est tritura, facitque nos filios areæ Dei, dum nos a paleis secernit, ut dicamus cum S. Ignatio: « Frumentum Dei sum, dentibus bestiarum molar, ut panis Christi mundus inveniar. » Hoc est quod ait Sapiens, cap. III, vers. 5: « In paucis vexati, in multis bene disponentur: quoniam Deus tentavit eos, et invenit eos dignos se. Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausti hostiam accepit illos, et in tempore erit respectus illorum. » Pulchre S. Augustinus in Psalm. LXI: « In fornace, ait, ardet palea, et purgatur aurum; illa in cineres vertitur, et a sordibus illud exuitur: fornax est mundus, aurum justi, ignis tribulatio, aurifex Deus. Quod vult ergo aurifex, facio: ubi ponit me aurifex, tolero. Jubeor ergo tolerare, novit ille purgare. Ardeat licet palea ad incendendum me, et quasi consumendum me, illa in cinerem vertitur, ego sordibus careo. Quare? quia Deo subjicietur anima mea, quoniam ab ipso est patientia mea. Quis est tibi iste, a quo est patientia tua? quoniam ipse est Deus meus, et salutaris meus, susceptor meus, non emigrabo. » Idem rursus: « Nullus, inquit, servus Christi sine tribulatione est; si putas te non habere persecutiones, nondum cœpisti esse Christianus. » Idem alibi: « Flagellum, inquit, interius et exterius glorificat peccatorem, compellit nolentem, erudit ignorantem, custodit currentem, protegit infirmantem, excitat torpentem, initiat ad mortem semper viventem. » Idem, De Temp. barbarico, cap. III, tom. IX: « Si aurum es, quid times ignem? si frumentum es, quid times tribulam? non apparebit qualis antea eras in spica, nisi tribula conterendo a te separaverit paleas; si oleum es, quid times pressuram præli? non declarabitur species tua, nisi etiam pondus lapidis a te separaverit amurcam. »
21:11
11. ONUS DUMÆ. — Septuaginta, onus Idumææ, quæ a suo parente rufo, Edom sive Idumæa; ab eodem piloso, Seir dicitur. Ineptiunt Judæi, dum pro Duma legunt Roma, quasi Romani non ab Ænea et Troja, sed ab Esau et Idumæis sint oriundi, ut, quoties Prophetæ contra Idumæos, toties contra Romanos vaticinentur. Ridet id hic et alibi S. Hieronymus. Nota: Nomina propria sæpe patiuntur aphæresin: sic enim Idumæa vocatur Duma, sic Jerusalem vocatur Salem, sic Abraham vocatur Ram, Job XXXII, 2; sic Benjamin vocatur Jemini; filius enim Jemini idem est quod Benjaminita, uti vertunt Septuaginta. Et Cajetanus, in Judic. III, ait hoc esse indubitatum apud Hebræos; sic Adeodatus Bethlemites vocatur in Hebræo Lemites, I Paralip. XX, 5, uti advertit S. Hieronymus, ibi in Tradition. Hebraic. Sic Belgæ passim nomina propria decurtant, ut pro Nicolaus dicunt Claes, pro Elisabeth Enfet, pro Joannes Sans, pro Dorothea Ghegie, pro Sebastianus Bastiaen, pro Cælia Cilie. Mystice S. Bernardus, De Onere Dumæ, serm. 7, ita commentatur: « Duma interpretatur silentium. Scitis, fratres, quod multos silentium onerat, et gravat quies: ita ut tacentibus et quiescentibus omnia oneri sint; caput doleat, venter rugiat, caligent oculi, et renes pene solvantur; exeuntibus autem, huc illucque vagantibus et loquentibus jucunda sint omnia, traduntur oblivioni dolores, singulis membris sua reddantur officia. O quanta est virtus linguæ, quæ oculos serenat, caput alleviat, renes consolidat, genua dissoluta corroborat! Hæc infirmum in laboribus infatigabilem reddit, patientem in injuriis, paratum ad iter, promptum ad obedientiam. Itaque si videris monachum in claustro residentem huc illucque respicere, oscitare crebrius, manus et pedes extendere, nunc librum ponere, nunc resumere: postremo, quasi quibusdam stimulis agitatum de loco in locum, de auditorio in auditorium cursitare, sub onere Dumæ eum suspirare non dubites. Est præterea aliud quoddam silentium, quod æternæ pænæ pondus multis imponat. Ipsum est silentium, quod ex pudore et confusione procedens confessionem obstruit peccatorum, vel excludit remissionem; quod onus pænæ tale silentium mereatur, propheticus sermo non tacet. » AD ME CLAMAT EX SEIR (male Plantina legunt, rex Seir, ut patet ex Hebræis, Græcis et Romanis). Sensus est, q. d. Videor ego Isaias constitutus a Deo speculator, videre belli pavorem ac strepitum, atque audire Idumæos consternatos ex adventu Nabuchodonosor, anxie rogantes suos excubitores): CUSTOS, QUID DE NOCTE, — scilicet vidisti, vel sensisti de hostibus? aut potius « quid de nocte? » id est quota est noctis hora? Anxie enim in hoc metu et pavore diem et lucem exspectamus: noctu enim vel ipsa silentia terrent, præsertim ubi ab hoste vel aliunde imminet periculum. Sic vulgo Belgæ et Germani dicimus: Wat is't van den dach: quid est de die? id est quota est diei hora? Wat is't van den nacht? quid est de nocte? id est quota est noctis hora? Ita Arkanus. Alii, q. d. « Quid de nocte, » id est quo evadet hæc nostra nox? id est afflictio et periculum; eritne perpetua, an vertetur in lucem?
21:12
12. VENIT MANE ET NOX. — Primo, aliqui sic exponunt, quasi respondeat custos: Illucescit quidem mane; sed nobis durabit nox, id est afflictio et calamitas imminens ab hoste. Secundo, alii, q. d. Mane et nocte identidem quæritis: « Custos, quid de nocte? » agite, quoties lubet euntes et revertentes idem quærite, mihi aures idem rogando obtundite. Nam frustra rogatis, operam perditis, actum est de vobis, pereundum est. Ita Vatablus. Quasi custos per impatientiam repetat, et importunis in os regerat id quod ipsi toties rogabant, dicatque: « Venit, venit mane et nox, venit, venit. » Tertio, Sanchez, q. d. Quid quasi pueri toties quæritis mane et nocte: « Custos, quid de nocte? » et interim arma non capitis, acies non instruitis, ut hosti resistatis? non enim ejulatu et interrogando, sed gladiis et pugnando repellendus est hostis. Unde subdit: « Si quæritis, quærite, convertimini, et venite, » q. d. Si serio et cordate rogatis et quæritis, quærite a speculatore, qua via et ratione hosti sit occurrendum, quibus præsidiis urbs munienda, quibus armis utendum; et tum demum venite aptis instructi armis, non molli atque muliebri ejulatu; sic vulgo dicimus: « Age quod agis: age, » scilicet serio et strenue. Quarto et planissime, Arias Montanus: Quæsierunt, inquit, Idumæi a suo speculatore: « Custos, quid de nocte? » id est, quota est noctis hora? respondet custos: « Venit mane et nox, » q. d. Instat mane, et tamen adhuc nox est; quare si quæritis, quærite, » q. d. Si ergo ad prædam aut alio excurrere velitis, festinate, « convertimini et venite, » id est rursum venite, citoque redite in urbem, antequam hostes mane vos persentiscant. Est hebraismus, quo verbum ponitur pro adverbio vel participio, « convertimini et venite, » id est iterum venite, vel revertentes venite. Quinto, Procopius et Theodoretus exponunt, q. d. O Idumæi! recte facitis quod pro muris vestris consistitis, et de nocte, deque mane custodem vestrum interrogetis: si tamen salutem certamque ad eam viam quæritis, ad me qui sum vester Deus et custos venite, agite pœnitentiam, peccata abdicate, studete justitiæ, itaque vos mihi reconciliate; ego vos defendam, quia filii Abraham et Isaac estis. Verum sic hoc consilium, et hæc verba essent Dei, aut Isaiæ, cum pateat esse custodis Idumæorum, ut dixi. Mystice S. Gregorius, XVI Moralium, cap. XXV, et S. Augustinus, tract. 43 in Joan., et ex iis Leo Castrius exponunt, q. d. Propheta: O Deus! qui es Samaritanus, id est custos hominum, ad te clamat Seir, id est populus Gentilis et peccator: « Quid de nocte? » quid de tanta tribulatione fiet? quandin in hac nocte ignorantiæ, peccatorum et miseriarum versabimur? quando aderit mane, quo sol justitiæ Christus oriatur? quibus respondet Deus: Si sincere et ex animo quæritis Christum, in quærendo perseverate, et invenietis. Rursum S. Gregorius, VI Moralium, cap. XIII: « De nocte, ait, custos venit, quia humani generis protector, et manifestus in carne apparuit; et tamen hunc pressa perfidiæ suæ tenebris Judæa minime cognovit. Ubi bene ex voce custodis additur: Venit mane et nox, quia per ejus præsentiam et nova lux mundo inclaruit, et tamen in corde infidelium vetusta cæcitas remansit. »
21:13
13. ONUS IN ARABIA. — Id est prophetia minax contra Arabes habitantes in Arabia, qui a progenitoribus dicuntur Ismaelitæ et Cedareni. Cedar enim fuit filius Ismael, Gen. XXV, 13. Hi erant, uti etiamnum sunt, homines feri, habitantes in tabernaculis in locis desertis: vacant pecoribus pascendis, venationibus et prædationibus; sunt enim optimi sagittarii, ut dicitur vers. 17, et Jerem. XLIX, 28. Juxta id quod Angelus de eorum patre Ismael prædixit matri eorum Agar, Gen. XVI, 12: « Hic erit ferus homo, manus ejus contra omnes, et manus omnium contra eum. » Quocirca etiam- num Turca, licet dominetur Arabiæ, Arabes tamen omni sua potentia domare, et a prædationibus cohibere non potest. Mystice S. Bernardus, De Onere in Arabia, serm. 8: « Arabia, ait, vespera interpretatur, quæ diei finis est, noctisque principium: horam mortis non incongrue, ut puto, signans, quæ cunctis fere mortalibus timoris non leve pondus imponit. Quis enim hominum hoc onus evitet, cui se Salvator exempli causa spontanea voluntate submisit? Imminente enim morte cœpit, ut ait Evangelista, pavere et tædere. Sub hoc timore totum vivit genus hominum: nisi forte aliquis talis sit, cui certa sit beata vita post mortem, cujus desiderio etiam amaritudinem mortis non sentiat. Præterea vespera (quæ, ut diximus, diei finis est, noctisque principium) ejus exprimit casum, qui post opera lucis, ea inchoat quæ sunt tenebrarum, cujus fiunt novissima pejora prioribus: qui profecto eo pondere opprimetur, quod in Arabiæ onere continetur. » IN SALTU AD VESPERAM DORMIETIS. — S. Hieronymus, Haymo, Forerius, Hugo et Sanchez hæc de Judæis intelligunt, qui vastata Jerusalem Chaldæorum manus effugerunt in vicinam Arabiam; proinde moneri Arabes ut eis occurrant, eosque in fame et siti recreent et reficiant, et quia hoc non præstiterunt, hinc vers. 16, eis simile intentat excidium. Verum, quia hoc onus est contra Arabiam, non contra Jerusalem, hinc dico esse metalepsin, qua significat concitam Arabum veniente hoste fugam, ex eo quod sub noctem fugere cogantur, et in sylva dormire, ac in via quæ ducit ad urbem Dedanim. Nota: Omnino verisimile est, non Salmanasar, ut vult Forerius, sed Nabuchodonosorem, cum vicinam Idumæam, Judæam, Ammonitidem cæteraque omnia vastaret, vastasse etiam Arabiam: nam idem Arabiæ excidium prædixit Jeremias cap. XXV, vers. 23, et cap. XLIX, vers. 28, et Ezechiel cap. XXV, vers. 13. Illi autem prænuntiant imminens omnibus gentibus Nabuchodonosoris flagellum. Cyrillus tamen id tribuit Dario Medo, quando cum Cyro Babylonem cepit. Pro ad vesperam hebraice est בערבוד baaraba, quod primo verti potest, « in Arabia; » secundo, « ad vesperam; » tertio, « in occasu. » Alludit ad nomen Arabiæ, quod Arabum cladem innuit, q. d. O Arabes! in Arabia, id est ad vesperam, ad occasum dormietis, cum scilicet occidet vobis lux et dies, tum solis, tum felicitatis, lætitiæ et gloriæ; cum in occasu regni vestri dicetis: Fuimus Troes, fuit Ilium, et ingens Gloria Teucrorum. Quarto, alludit to baaraba ad ערב oreb, id est corvus, q. d. Dormietis in Arabia, id est in regione corvorum, hoc est suspendemini in patibulo, pascetis in cruce corvos; aut descendetis et des- DEDANIM. — Dedan et Theman, inquit S. Hieronymus, in solitudine sunt, et videntur præcipuæ fuisse Ismaelitarum provinciæ.
21:14
14. OCCURRENTES SITIENTI (Arabi ex pavore et fatigatione in fuga) FERTE AQUAM (date potum), QUI HABITATIS TERRAM AUSTRI, — qui ad Meridiem (qua fugiebant hostem venientem a parte adversa) habitatis, et vicini estis Arabiæ.
21:16
16. ADHUC IN UNO ANNO, QUASI IN ANNO MERCENARII, — q. d. Post certum definitumque a Deo, ac breve tempus, et forte post annum ab excisa Jerusalem, gloria Cedar, id est Arabum, ut dixi vers. 13, auferetur, et exspirabit, sicut exspirat anno finito tempus et lucrum mercenarii: vel « quasi in anno mercenarii, » id est in anno quo dabuntur in prædam, quasi in mercedem, hosti- bus suis Chaldæis, pro labore quo Chaldæi Dei vindictæ in exscindendis aliis gentibus servierunt. Vide dicta cap. XXVI, in fine.
21:17
17. RELIQUIÆ NUMERI (id est numerabiles, id est paucæ Arabum) (qui alias solent esse innumeri et peritissimi sagittarii) quæ ex clade Chaldæorum supererunt) IMMINUENTUR, — id est erunt minuto et exiguo numero. Unde clare Forerius vertit, et residuus numerus arcus fortium filiorum Cedar paucus erit. Verum, quia non facile erat credere hujusmodi gentem debellandam, quæ desertis assueta, sagittandi perita, cursu velocissimorum equorum hostes facile eludere solebat, neque civitates habebat quæ obsideri possent; hinc ad confirmationem addit: « Dominus enim Deus Israel locutus est, » ac cujus iram vitandam nullæ vires aut artes valent. Ita Forerius. mietis in inferno inter atros et tetros dæmones. Hæc enim est Arabia, id est regio corvorum.
21:2
Hic comminator contra hostes, qui gravabant eos per rerum subtractionem, qui tamen erant eis aliquo federe juncti: et dividitur in partes tres. Primo contra illos qui erant juncti amicitiae foedere; secundo contra illos qui erant juncti praelationis jure: cap. 22, ibi, Onus vallis visionis; in tertia contra illos qui erant eis juncti in negotiationis societate: 25 cap. Onus Tyri. Prima in duas. In prima contra amicos extraneos, scilicet Babylonios, qui erant amici, et rebus tandem spoliaverunt, sicut patet infra 59. In secunda contra amicos cognatos, ibi, Onus Duma etc. Circa primum duo facit. Primo ponitur titulus, Onus maris, idest Babylonis, propter sonitum multitudinis populorum deserti, quia in solitudinem redigetur. Jer. 51: «Desertum faciam mare ejus, et siceabo veniam «ejus.» Secundo ponitur ipsa prophetia: et primo ponitur visio comminationis; secundo modus accipiendae visionis, ibi, Haec enim dixit mihi Dominus. Circa primum quatuor designat. Primo tribulationis gravitatem, ponendo similitudinem. Sicut turbinis, vox Babylonis, Ab africo de deserto, quod erat ad meridiem, Ita venit, contra me vastitas, de terra, scilicet Perside, horribilis mihi. Nahum 4: «Dominus in tempestate et turbine viae ejus.» Visio dura: in persona Babylonis. Joan. 6: «Durus est hic sermo.» Secundo designat vastationem. Et primo quantum ad ducis conditionem in infidelitate. Cyrus, qui incredulus, idest infidelis domino suo Balthassar, rebellans, et Babylonem obsidens, confidens de ipsius effeminazione, infideliter agit, idest aget, videns non posse civitatem capi vi, fraude pacem faciens, et jurans omnium regi Babylonis; a quo invitat us ad convivium (de quo Daniel. 5), interficit eum, et cepit civitatem in ducentis militibus per foramen muri, unde fluvius intrabat, aqua ipsius in multas partes divisa. In crudelitate, Qui depopulator est. Unde in poenam crudelitatis suffocatus est in sanguine, et dictum est sibi: Sanguinem sitisti, sanguinem bibe. Habac. 2: «Ecce qui incredulus est, non erit recta anima «ejus in semetipso.» Secundo quantum ad exitus regionem: Ascende Aelam, civitas Persidis, et provincia, Medaba civitas in Media, obside, Babylon: vox Domini. Jer. 51: «Ascendite contra eam omnes gentes.» Tertio hostis potestatem. Omнем gemitum ejus, idest Babylonis, ut nec etiam plan-gere audeat. Supra 10: «Non fuit qui moveret pen«nam, et aperiret os, et ganniret.» Vel quia suos gemere faciet.
21:3
Quarto designat ipsius prophetae compassionem, quam designat quantum ad corpus, ad quod redundant affectiones mentis: et hoc quantum ad doloris sensum: Propterea repleti sunt lumbi mei dolore, idest, ita dolore sicut qui patitur dolorem in renibus. Psal. 47: «Ibi dolores ut par-turientis.» Et quantum ad casum, Corrui; et quantum ad turbatum vultum, Turbatus. Psalm. 76: «Turbatus sum, et non sum locutus.» Psal. 54: «Turbatus sum in exercitatione mea.» Secundo quantum ad affectum, Emarcuit cor meum, idest affectus tristitia. Jerem. 4: «Ventrem meum «doleo.» Tertio quantum ad intellectum stupentem, Tenebrae, idest turbationes praecisae, ac si essem in tenebris.
21:4
Jerem. 50: «Omnis qui trans-sibit per Babylonem stupebit, et silebit super «universis plagis ejus.» Babylon dilecta, tune temporis, quamvis postea inimica, in miraculum, idest in admirationem.
21:5
Apocaly. 17: «Admiratus sum «cum vidissem illam admiratione magna.» Quarto designat destructionis modum et conditionem, dicens: O Babylon, pone mensam, invitando Cyrum et Darium ad convivium, contemple, idest vide in specula, idest in Scriptura manus scribentis: «Mane, thecel, pha-res.» (Dan. 5): clara luce Domini: scilicet, o Cyre, o Dari, Principes comedentes et bibentes, cum eo, surgite, confortati visione, arripite clypeum; et interficite eum. Jerem. 46: «Praeparate scutum «et clypeum.» Vel aliter, ut sint verba Domini. O propheta, pone men am, idest ponendam prae-dica, in specula, idest in spiritu prophe-tiae etc. ut supra. Vel verba Cyri: Pone mensam, vel: Persae accurrite, datae equis annonam, ut sitis parati; tu speculator, contemple, quid fiat in tractatu: vos, principes, mei, comedite. Et hoc stat etiam si non sustineatur quod Cyrus et Darius fuerint in convivio, ut quidam dicunt, sustinentes festum fieri in civitate, et deliciis vacare. Vel per festum dis-semblebant; vel propter treguas; vel propter victoriam semel habitam; vel propter adjutorium quod receperant de nocte aggressi sunt civitatem.
Nota super illo verbo, Contemplate in specula, quia debet homo in specula mentis contemplari primo peccata quae commisit, ut doleat. Jer. 51: «Statue tibi speculam, pone tibi amaritudines, «dirige cor tuum in viam rectam.» Secundo supplicia quae meruit, ut timeat. Michaeae 7: «Dies «speculationis, visitatio tua venit.» Tertio beneficia quae Deus contulit, ut gratias agat. Infra 52: «Vox speculatorum tuorum; levaverunt vocem, simul «laudabunt; quia oculo ad oculum videbunt, cum «converterit Dominus Sion.» Quarto mandata quae praecepit, ut impleat. Oscae 19: «Speculator E-phraim.» Quinto praemia quae promisit ut comprehendat. 2 Pet. 1: «Speculatores facti illius ma-gnitudinis. Accipiens enim a Deo patre gloriam «et honorem.»
21:6
Haec enim dixit mihi Dominus. Hic ponit modum acceptionis hujus visionis: et circa hoc quatuor facit. Primo ponitur divina visio, Pone speculatorum, teipsum, vel discipulum tuum, quem hebraei, Habacuc dicunt fuisse. Videret spiritu prophetali, vel corporaliter.
21:7
Ezech. 5: «Fili hominis, «speculatorem posui te domui Israel.» Secundo ponitur visio: et primo ponit rem visam: Et vidit currum duorum equitum: quia duobus equis consuevit trahi, exer-citum duorum regnorum significatione: ascensorem, scilicet currum, asini, regni Persarum, quod primum ignobile, cameli, Medorum; quasi haec duo animalia, loco duorum equorum, currui adjungerentur. Secundo videntis diligentiam, Et contemplatus est. Ezech. 40: «Pone cor tuum «in omnibus quae ego ostendo tibi.» Tertio ponitur denuntiatio, Et clamavit ut Ivo, servitutem animi, qui prius speculator per eminentiam contemplationis.
21:8
Et primo denuntiat suam diligentiam, Super speculam Domini. Habacuc 2: «Super «custodiam stabo.» Secundo denuntiat rem visam, Ecce venit, ut supra 5 Babylonis poenam. Cecidit.
21:10
Jerem. 50: «Capta es et nesciebas.» Quarto ponitur prophetae ad populum denuntiatio: Tritura mea, verba prophetae, vel Christi, quia Jerusalem tritura ta multis tribulationibus, filia arcae, idest templum quod situm est in area Ornam, 2 Regum ultimo, Onus Duma etc. Hic comminatur contra amicos et cognatos. Et primo contra Idumaeos, qui de progenie sunt Esau fratris Jacob, Genes. 23, quandoque amici, sicut dicitur Deuter. 25. Ezech. 53: « Audivi universa approbria quae locu- tus es de montibus Israel. » Secundo contra Arabes; qui de genere sunt Ismaelis, qui fuit filius Abraham, Genes. 16, ibi, Onus in Arabia etc. Circa primum duo facit. Primo ponitur inscriptio, Onus Duma, idest Idumaeae; secundo comminatio; circa quam tres. Primo ponitur eorum oratio: et sunt verba Dei haec Idumaeis: Ex Seir clamat ad me. Liberatis Judaeis, post septuaginta annos captivitatis custos, qui custodis populum Israel, quasi eis dormientibus, quid de nocte? idest, quare nos non liberas de nocte captivitatis, sicut et eos? Et ostendunt magnum desiderium liberationis, ex in tentione verborum et decantatione. Psal. 120: « Ecce non dormitabit neque dormiet qui custodit I- srael. » Secundo ponitur petitionis refutatio. Dixit custos, scilicet Deus: Venit mane, liberationis tempus Judaeis, et nox captivitis adhuc Idumaeis manet. Sapient. 17: « Solis autem illis superposita erat gravis nox. » Tertio adhibet remedium: Si quaeritis, me, quaerite, toto corde relinquendo i-dola. Vel sicut in tribulatione, ita et in prosperitate. Infra 53: « Quaerite Dominum dum in- veniri potest. » Convertimini. Joel. 2: « Conver-timini ad me in toto corde vestro. »
21:11
Nota supra illo verbo, Custos quid? quia homo debet se custodire in die prosperitatis a divitiis. Primo ne eas eligat, considerando earum utilitatem. Philp. 5: « Quae mihi fuerunt lucra, haec arbitratus sum detrimenta. » Secundo ne in
eis confidat, considerando earum vanitatem. Eccle. 2: « Vidi in omnibus vanitatem. » Tertio ne de eis superbiat, considerando earum imminen-tem adversitatem. Eccli. 11: « In die bonorum ne immeror sis malorum. » Item debet se custodire in nocte adversitatis. Primo considerando percutientis affectum. Proverb. 3: « Disci-plinam patris, fili mi, ne abijcias; ne deficias, cum ab eo corriperis. » Secundo consideran-do percussi Christi exemplum.
21:13
Hebr. 12: « Recogitate eum qui talem sustinuit a peccatoribus adversum semetipsum contradictionem. » Tertio considerando percussionis fructum. 2 Corinth. 4: « Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae, supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis. » Onus in Arabia etc. Hic comminatur contra Arabes. Et primo innuit destructionis causam: quia filiis Israel fugientibus, panem porrigen-tibus, aquam subtrahebant. Unde ponit Judaeorum fugam. O vos, Judaei, in saltu, Arabiae, Dodanim, nomen loci. Psalm. 106: « Erraverunt in solitudine in inaquoso, viam civitatis « habitaculi non invene-runt. » Hortatur ad misericordiam, Occurrentes, vos Arabes.
21:14
Terram Austri, idest meridiei. Infra 58: « Frange esurienti panem tuum. » Et ponit misericordiae causam, A facie enim, ut moveantur ad misericordiam. Jer. 4: « A voce equitis immit-tentis sagittam fugit omnis civitas. » Secundo, quia hoc facere noluerunt, comminatur poenam, Quoniam haec dicit Dominus.
21:16
Et primo per Assyrios a quibus praelatio vastationis Judaearum, et ipsa vastitas, Quasi in anno mercenarii, qui sibi videtur brevis, spe mercedis. Secundo per Chaldaeos: Reliquiae, ab Assyriis derelictae, imminuen-tur, a Chaldaeis, Cedar, filii Ismaelis. Sagittariorum, sequentes artem patris sui. Gen. 21, dicitur de Ismaele, quod factus est vir sagittarius.
21:1
v. 4 « Sicut turbines ab africo veniunt, de deserto venit, de terra hor- Tibili »; — « hic autem abruptus inchoandi vaticinii modus maximam indicat celeritatem, qua tanti imperii moles collapsa est » (Sanet.) ; uti enim ab australi plaga concitati ac violenti turbines feruntur qui obvium quodque turbant et involvunt et quibus obsistere nihil potest, ita hostilis impetus et vastitas in onere significata ingruet in Babylonem de solitudine, « de terra horribili, cuius ne nomen quidem audire pos sum absque formidine » (S. Hier.). Cum vates in visione prophetica (cf. v. 5. 6) sibi consistere videtur in regione babylonica, turbines illi ex plaga australi saevientes concitantur et afferuntur ex deserto Arabiae quod inter meridiem et occidentem a Babylone inimmensum protenditur. Venti ex deserto irruentes vehementissimi reputantur (cf. Iob 1, 19. Ier. 4, 11; 13, 24. Os. 13, 15), itemque tempestates ab austro ingruentes (Zach. 9, 14). Indeterminatum illud ac vagum venit ad augendum horrorem aptum est, uti etiam quod additur de deserto, de terra horribili; facile enim in. terrae indole dura et aspera feri quoque ac feroces militum animi et crudelia pectora intelliguntur et saevi mores describuntur, cum in regione dura et horrida etiam homines indurescere ac quasi silvescere et feritatem induere videantur. Impetum exercitus Persarum Medorumque vates ob oculos habet. Et cum Persae olim fuerint nomades regionem incolentes asperam, montanam, inopem, quae ratione habita camporum babylonicorum amoenitate ac fertilitate maxima insignium facile terra terribilis Babyloniis videri poterat, comparatio illa aptissime inducitur et ad terrorem describendum et vastitatem exhibendam omnino est consentanea. Quomodo de deserto iungendum sit, disceptatur. Coniunxi in interpretatione textus lat., uti ferunt accentus mas. et multi explicant (cf. S. Hier. Mar. Men. For. Net. Ges. Ros. Drechsl. Del.). Alii vero testum hebr. exponunt : sicuf turbines in austro irruunt e deserto, ita venit ex terra terribili; ita iam Sanct. Malv. Mald. Calm. Rohl. Kn. Naeg. ; pro qua tamen iunctione afferri nequit quod Sanct. et Naeg. ponunt, comparationem institui et depromi de terra palaestinensi, 232 esse regionem Palaestinae australem, in quam irruant tempestates ex noto illo deserto quod toties ^22 in s. literis vocetur ; nam nulla re indicatur a Palaestina comparationem procedere; e contra vatem in oraculo isto versari in Babylonia, ex v. 2 seq. v. 6 seq. indubie constat et pro regione quoque babylonica verum est tempestates a regione australi et deserto Arabiae ingruere. Cum igitur turbines i? austro eo ipso e regione deserti irrumpant, non multum interesse videtur, utro modo iungas; desertum enim in priore membro e rei natura subintelligitur, si illud ad alterum trahas; latet . vero in terra horribili et ipsa applicatione innuitur, si ad prius referre malueris. Praefero illud, quia tria membra concisa, brevia, cursu citato incedentia magis ad impetum adumbrandum et celeritatem irruptionis describendam apta mihi videntur, quam duo longiora et ipsa longitudine sua illam velocitatem et cursum quasi impedientia et intercipientia. Neque contra hane iunctionem excipi potest quod Kn. obiicit : Cyrum in sua expeditione transiisse Gyndem fluvium (Herod. 1, 189), venisse igitur ab oriente ; sed regiones a Babylonia orientales haud apte nominari desertum ; regionem enim elymaiticam esse montanam et ab agricolis et militibus incoli, Susianam autem et Sittacenen regiones esse valde fertiles (Strabo, 19 p. 731. 16 p. 839. 744). Hisce Del. quidem respondet, fieri potuisse, ut pars exercitus secundum Choaspem fluvium itinere capto descenderet in regionem campestrem Chuzistan et inde Babylonem aggrederetur ; regionem autem eam campestrem apte vocari 1372 et eam partem revera tunc venisse Babylonem e regione inter meridiem et orientem spectante. Verum id, utut est, operosius responderi videtur. Àd comparationem enim solum requiritur et sufficit, ut hostes veniant ez terra horribili, quae eo ipso deserti nomine designari potest, et ut ingruant impetu facto, sicut turbines in regione australi furere et cuncta obvolvere solent. Neque enim ea est vel prophetiae vel visionis natura, ut quo itinere vel qua via Cyrus ad ipsam urbis expugnationem accedat, adeo accurate exhiberi debeat; sufficit, ut qua indole sit eius exercitus, quo terrore irruat, quam vastationem efficiat, comparatione adhibita ad modum visionis cuiusdam symbolicae et imaginariae proponatur, praesertim cum statim explicite efferatur visionis indoles. — Syrus ipsam quam habet visionem vates, ea comparatione designare videtur : sicut turbo ex austro volat ex deserto et venit ex terra longinqua, visio dura apparuit mihi. Sim. LXX. Ita rei argumento breviter praemisso ad particularia vates descendit
Anc. — Vehementissimae tempestatis instar exercitus hostilis omnia devastans congregatur ad obsidionem Babylonis, ut tyrannidem eius ulciscantur. Talis autem est belli apparatus, ut qui eum cernit totus horrore et commiseratione urbis infelicis concutiatur. Ipsi vero Babylonii comessationibus se dedunt, donec subito clamore bellico perterrentur (21, 1-5). Iam prophetae urbis expugnatio ita ostenditur, ut speculatorem ex edito loco prospectantem ponere iubeatur, qui exercitum hostilem in urbem properantem videt et cui tandem collapsam esse Babylonem nuntius affertur. Haec quae vates visione accepit cum popularibus contificio est efformatum et ratio visionis propheticae in eo quam maxime cernitur; «nune enim velut futurorum oculatus testis et spectator a Deo sibi ostensa enarrat, nunc et quid temporum decursu et delapsu contingeret spiritu prophetico ante denuntiat, nunc introducit insuper personam Babyloniorum sese ob tam acerbas et inopinatas calamitates deplorantium ; proinde quasi contemplatus Persarum et Medorum et Elamitarum contra Babylonem expeditionem ita ait : obequitabunt et peragrabunt eremum » (S. Cyr.). Fere ad genus quod dramaticum vocant accedit oraculi forma et propheta in visione res coram agi cernens simul suis se affectibus intime cum perpetratione rerum quasi commis-
Titulus obscurior est « Onus deserti maris »; — intelligi Babylonem, indubie ex v. 9(cf. 13, 11) et v. 9 colligitur. Sed unde Babylon desertum maris appellatur? Mare intelligi Euphratem facile concesseris, si adverteris maiora flumina eo nomine appellari; vide ad 19, 5; idque eo magis pro Euphrate quoque valere debet quippe qui canalibus, lacubus, paludibus regionem longe lateque opplere videbatur. Unde Ieremias babylonem vocat habitantem super aquas multas (Ier. 51, 13) et similiter minatur : desertum faciam mare eius (31, 36). Cum qua designatione maris optime congruit nomen in inscriptionibus cuneiformibus regionr Babylonicae inditum : mare, regio maris (tihamtu, mat tihamtiv) et eius regi : rex maris (sar tihamtiv), congruit quoque quod Herodotus (1, 148) narrat, antequam aquae fluminis aggeribus continerentur, flumen omnem planitiem maris instar operuisse (260:s £ z2:2gà; &yX x6 i210) y meAa[itev) et etiam melius quod ex Abydeno Eusebius affert (praeparat. ev. 9, 41), nomen maris ei regioni esse impositum. Unde ratio nominis satis declaratur neque opus erit cum S.Hier. Cyr. Sanct. For. Men. Tir. aliisque mare interpretari de incolarum multitudine nationumque confluxu et immensa opum ac divitiarum copia. Obscurius autem est, cur desertum maris vocetur. Cum oraculum in urbem adhue pompa et opibus florentem denuntietur, planum esse videtur et consequens, ipsam urbem eo designari nomine, quo appareat quid coram Deo eiusque propheta valeant et in quo censu reponantur fastus ille ac pulchritudo, thesauri et ornamenta, palatia et arces, quibus Babylon mundi miraculum habebatur; sunt et appellantur igitur haec omnia desertum, amplissima urbs et splendidissima censetur vasta solitudo, horridum desertum. Continetur ergo ipso titulo urbis abiectio ac condemnatio. Aliis placet desertum explicare non de statu praesenti, sed quàsi nomen a conditione futura et punitione depromptum ; cf. Euseb. S. Hier. Cyr. Thom. Sanct. Lap. Men. Tir. Calm. Kn.; sed cum onus annuntietur urbi florenti, non ruinis, et cum emphasi non careat ipsum illum splendorem adliuc exstantem eo nomine contemptibili vocari, haec interpretatio non placet. Cum Isaias nomina symbolica indere saepius soleat (cf. 7, 3. 14; 8, 1; 92, 4; 29, 1; 30, 1), certe etiam in «eo nomine symbolum erit admittendum. Quare interpretatio ex ipsa regionis locique indole petita probari nequit. Volunt enim aliqui Babylonem vocari desertum propterea, quia regio illa, in qua Babylon condita est, revera sit 3272 i. e. magna quaedam planities quae demum meridiem versus in Arabiam desertam protendatur (Del.) vel quia inter Babylonem et mare iaceat desertum (For.), vel quia olim regio fuerit desertum (Drechsl.Y. Sed hae rationes ad dignitatem sermonis prophetiei parum aptae videntur. Etiam minus aptum, quod praefert Naeg. titulum esse depromptum ex v. 1 in quo desertum oecurrit. Vates primo statim versu comparatione inducta totum rei argumentum breviter et nervose proponit : hostem terribilem vehementissimi turbinis instar.impetum facturum in Babylonem et omnia obvoluturum':
21:2
V. 9 « visio dura nuntiata est mihi; qui incredulus est, infideliter agit et qui depopulator est, vastat; ascende Aelam, obside Mede; omnem gemitum eius cessare feci »; — durum et calamitosum spectaculum mihi ostensum est ; tale videri non sine dolore potest ac commiseratione ; unde ipsa visio est dura. Quid ei ostensum sit, subdit : raptor rapit et vastator vastat (hebr. cf. For. et recentiores). Obversatur ergo menti prophetae invasionis hostilis ac direptionis species, cui alia succedit imago determinata ; cernit scil. exercitum aelamiticum contra Babylonem ascendentem et simul cum Medis obsidionem urbis instruentem, cui exercitui, ut ministro vindictae Dei (cf. 13, 3), acclamatione sua stimulos addit, nisi haec acclamatio ab ipso vate potius audiri censenda sit ; id quod forte praeferendum erit, quia quae sequuntur cessare feci... verba Dei reputari debent quibus edicit omnem oppressionem qua Babylon reliquas gentes vexaverit se ablaturum (cf. Mald. Men. Tir.) ; « significat se videre velocissimos Medos et Persas qui excursionibus et depopulationibus faciendis praestantissimi habebantur, in Babylonem properare... videbat autem Deum tamquam summum imperatorem Medos et Persas adversus Babylonem incitantem » (For.). Ascende idem est quod aggredere expeditionem, suscipe; vel dicitur ascendere quia Babylon in fastigio imperii collocata consideratur (cf. RoAl.); si enim regionem spectas, in Babyloniam ab Aelam potius descenditur, uti a regione montana in planitiem. que in visione tam iudieia de rebus hominibusque pronuntiantur quam facinora cernuntur. Visionem esse duram non solum quia rebus duris continetur, sed etiam quia ipsum videntem dolore complet, declaratur
21:3
v. 3 « propterea repleti sunt. lumbi mei dolore, angustia possedit me sicut angustia parturientis; corrui, cun | audirem; conturbatus sum, cum viderem;
21:4
v. 4 emarcuit cor mewm, tenebrae stupefecerunt me; Babylon dilecta mea posita est mihi in miraculum » ; — ulümum membrum in hebr. noctem desiderii mei (i. e. noctem cuius quietem desidero et exopto) vertit mihi in horrorem (cf. For. Mald. Vat. Mar. et recentiores); ita scil. se dicit visione dura cruciatum, ut tempus noctis et quietis omnibus desideratissimum sibi ponatur horrori. Sed unde affectus adeo vehemens ? Num adeo deflere ac lamentari censendus est populi inimici stragem ? Nonnulli id affirmant (cf. S. Hier. Thom. Sanct. Men. Calm. Rohl.). Alii in his vocibus Babyloniorum audiri lamenta et eiulatus existimant ; lta lam monet S. Cyr. : « prosopopoeiae vim habet oratio »; sim. Euseb. Osor. Vat. Mar. Sasb.; idque propius ad rem accedere videtur. In visione enim dum ingentem cernit afflictorum miseriam, haec apte ei ita exhibetur, ut simul eam in se experiri videatur, non quidem quasi tam vehementi commiseratione urbis impiae commoveretur, sed ut doloris magnitudine in se depicta repraesentet, quanta afflictione prosternenda sit Babylon urbs superba. Ad quod accedit maximae miseriae aspectu omnes etiam inimicos si non omnem humanitatem exuerint commoveri et dolore affici. Unde ex dolore visione percepto ihgens clades depingitur. Dolores parturientis saepius exemplo sunt dolorum quam maxime acerborum vel subito irruentium (cf. Deut. 2, 25. Ps. 41, 6. Eccli. 48, 21. Is. 13, 8. Ier. 4, 31; 6, 94; 13, 91; 22, 23; 30, 6. Ez. 30, 16. Os. 13, 13. Mich. 4, 9 etc.). Hisce doloribus corpus distorquetur (hebr., ubi vulg. corrui), sensus perturbantur, cor errat (hebr.) vel vehementer titubat; unde visio dura satis superque constat, qua insuper quies noctis quae adeo grata hominibus illabitur ei in terrorem commutatur. Ad versionem suam adnotat S. Hier. : « pro eo quod nos vertimus Babylon dilecta mea in hebr. legitur neseph esci CpEn n3), et est ipsum. verbum quod in principio babylonii oneris posuimus super montem caliginosum ; pro caligimoso enim seu tenebroso scriptum est neseph ». Unde patet cur vocem Babylonis textui inseruerit; ibi enim montem caliginosum interpretatus est Babylonem. — Plerique hebr. vertunt : distorqueor ita ut non audiam ; conturbor ia ut non videam (cf. Ros. Drechsl. Kn. Del. Rohl. Troch.); sed praeferendum videtur : distorqueor ex auditu, ex visu (cf. Net. Naeg.) i. e. ex iis quae visione percipiuntur ; id enim ad rationem visionis accommodatum est ; in altera acceptione mirum illud habetur, quod vates dum in visione audiat et videat horrenda illa, simul profitetur se ita conturbari ut usum sensuum iani non habeat. Unde quaeri potest : sed si sensus actione sua destituuntur, quomodo iisdem sensibus cladem illam percipere potest, ex qua tamen perceptione terror ille oritur? Idque eo magis valet, quia statim subsequitur scena, ad quam percipiendam usus sensuum requiritur. Unde non satis concinnum videtur vatem in visione fingere sensibus destitutum prae terrore, cui tamen iisdem, sensibus visus et auditus etsi vi imaginaria varii eventus exhibendi sint. Neque obstat Y'2, quae particula sua nativa significatione omnino usurpatur, si verteris ez auditu. Eius terroris ratio redditur. Cernit enim propheta Babylonios obsidione hostili cinctos nihilominus consuetis comessationibus (cf. 44, 11. Curtius 5, 6) operam dantes, at mediis in deliciis, luxuriis, ebrietate irruptione hostium exturbari :
21:5
v. 5 « pone mensam, contemplare in specula, comedentes el bibentes ; surgite principes, arripite clypeum » ! — in hebr. ponitur in quattuor primis verbis infinitivus, qui ad rem describendam aptissimus est ; intellige igitur Babylonios mensam instruere et convivia parare et suae securitati satis superque esse consultum existimare, si speculator speculatur 1. e. si excubiae dispositae sunt ; quare libere se dant comessationibus ac compotationibus. At subito irruentibus hostibus ex temulentia excitantur clamoribus : surgite principes, clypeum ungite (hebr.) i. e. tergite et expolite arma (Chald.). Adeo ergo secure degebant adeoque timoris expertes, ut ne arma quidem haberent ad pugnandum satis parata ; clypei non sunt uncti, non sunt tersi, vel si corio erant inducti, eo magis inungendi erant ne siccitate rigidiores facti fatiscerent et ictu gladii dissilirent (cf. Ros. Malv. Troch.). Quam praeclare hisce describatur expugnatio Babylonis, vide apud Danielem 5, 30 et apud profanos auctores (Herod. 1, 191. Xenoph. Cyrop. 1, 23) et ad idem refer Ier. 51, 39. 57. dum ipsi velint conviviis et luxuriis indulgere. Insuper Xenophon l. c. explicite refert excubias positas fuisse ad arcem regiam, verum illas ebrietati fuisse immersas. Adde alias verborum I*2xn nx ' explicationes satis esse vel ridiculas vel a verborum usu alienas. Ita sane quod vult Ewald : stellas speculari (de iis qui mensis accumbunt et largfssime Baccho libant !); alii stragulas ponere (Hitz. Cheyne, Kn.), sed NZ^X, NDEN storea in usu talmudico, non vero biblico invenitur, neque ad eam significationem adstruendarn sufficit 2Y quod in piel et pual in notione obducere adhibetur. Alii alias adhue expositiones commenti sunt : affluimus rerum abundantia; depuratur vinum defaecatum (utraque ex arabico ?), ef. Sehulzii scholia in V. T. continuata a Bauer; vel : accenditur candelabrum (Kimchi, Iarchi apud Ges.) ; pulsantur fides (Abenesra), instruuntur ordines (Saadias et Abulwalid apud Ges. — aliqua iam apud Malv.). — Conceptis verbis Herodotus l. c. refert exercendis choreis atque oblectationibus Babylonios operam dedisse, ita ut urbem captam esse eos latuisset aliquamdiu qui in extremis essent, donec maxime id rescirent. Similiter narrat Xenophon Cyrum cum intellextsset eiusmodi festum apud Babylonios celebrari quo per totam noctem potare et comessationibus se dedere solerent, cum advesperasset, recludi iussisse paludem Nitocris in quam abducendus esset Euphrates; Cyrum ipsum ita facit alloguentem milites : nunc adversus illos imus, quo tempore multi illorum dormiunt, multi eorum ebrii sunt, omnes vero incompositi etc. de quibus vide Ros. Sanct. Malv. Vigourouz 1l. c. p. 480. Rohling, Buch des Proph. Daniel p. 154. Brunengo ii Civiltà cattolica XII. 4, 291. 668 seq.
21:6
v. 6 « Haec enim dixit mihi Dominus : vade et pone speculatorem et quodcumque viderit, aununtiet » ! — hebr. accuratius annuntiabit; ipsum prophetam esse speculatorem quem hoc loco ponere iubetur a Domino fere omnes iure statuunt (cf. S. Hier. Cyr. Thom. Mald. Sanct. Men. et recentiores). Est igitur huic visioni proprium, ut sicut vates v. 3. 4 quasi personam Babyloniorum induit, ita nunc non tam ipse per se agat quam per alium agere et res annuntiare videatur. Propheta est speculator in specula positus ; cf. Ez.3, 1*1; 33,9 seq. Hab. 2, 4 ; est expressio symbolica, qua sublimiorem cognitionem qua longinqua quoque comprehendantur ei a rebus terrenis avulso et ad Deum appropinquanti infundi declaratur. Unde Mald. notat: « vocat autem speculam visionem ipsam aut spiritum propheticum, quo qui arreptus est non solum praesentia sed etiam quae longissime absunt in- .1. De excubiis intelligunt Syrus, Chald. et plerique recentiorum cum vulg. tuetur, sicut qui in specula constitutus est. » Tale schema autem hocloco eo aptius adhibetur, quia de expeditione bellica et de itinere exercitus hostilis nuntius est perferendus, pro qua re custodes in speculis constituebantur ; cf. 2 Reg. 18, 24. 4 teg. 9, 4'1. — Censet Osor. speculatorem illum esse angelum qui res communicet Isaiae eodem modo quo angelus interlocutor apud Zachariam (cf. ad Zach. 1, 13. 14 ; 2, 3 etc.) ; sed minime placet vati praecipi, ut ponat angelum et mittat eum speculatorem. Quid in specula positus videat, annuntiat v. '1 « et vidit currum duo- . rum equitum, ascensorem asini et ascensorem cameli, et contemplatus est diligenter multo intuitu » ; — i. e. ut S. Hier. textum lat. exponit : « vidit venientem bigam et aurigam desuper asinumque et camelum currum trahere ». Hebr. verte e£ vidit agmen, paria equorum (equitum), agmen asinorum, agmen camelorum i. e. agmen cernit proficisci Babylonem versus, quod agmen iam clarius describitur: paria equitum, agmina asinorum et agmina camelorum. Tali agmine exercitum designari medo-persicum fere omnes consentiunt. Equis utebantur ad equitandum, asinis et camelis ad onera portanda et quandoque etiam in pugna, quibus scil. equi hostium terrerentur. Memoriae insuper proditum est Cyrum equitatui curam impendisse peculiarem (cf. Xenophon, Cyrop. 4, 6. 10 ; 4, 3. 3 ; 6, 1. 26 etc.) et Persas asinorum et camelorum magnam habuisse multitudinem vel ad onera portanda vel etiam ad hostium agmina perturbanda ; ita ope camelorum Cyrum victoriam reportasse dieunt de Lydiis (Herod. 1, 80), ope asinorum Darium Scythis intulisse cladem (Herod. 4, 129) ; gentes aliquas iisdem animalibus vehi esse solitas referunt, ita Arabes qui fuerint in exercitu Xerxis camelis, Caramanios asinis vectos esse (cf. Malv. Ges. Del. Naeg.). Unde eiusmodi symbolo agmen Medorum et Persarum apte exhiberi indubie constat, neque plus pro ratione visionis erit postulandum. — Alii explicant 322 currus et currus asinis et camelis vectos intelligi volunt ; ita iam Sym. dpa, Ce!xog Uxxov vertit ; ita vulg. et For. Mald. Malv. Mar. Lap. ete recentioribus Drechsl. ; pro qua explicatione usus vocis adduci potest alias conspicuus et etiam quod Herod. 1, 188 et i, 86 narrat, fuisse in exercitu Cyri currus mulis vectos quibus aqua Choaspis fluminis ad usum regis vehebatur et in exercitu Xerxis Indos adfuisse, quorum currus ab onagris traherentur ; sed quidquid est etiam camelos ad currus traheudos esse adhibitos incredibile videtur ; quare priori explanationi planiori acquiescendum erit !. Diligenti consideratione istud agmen vates prosecutus est, ut quid tandem portenderet et quid rei esset addisceret. Verum agmen illud praeteriit neque speculator de eius significatione edocetur statim. Quare ardens manifestat desiderium discendi quid illo symboli involucro contineatur
Hic novam vati communicari visionem, quae sit maior quaedam dgclaratio prioris (unde a *2 quia incipit), ex mentione locutionis divinae interposita sequi videtur ;
21:8
v. 8 « et clamavit leo : super speculam Domini ego sum stans iugiler per diem et super custodiam meam ego sum. stans totis noctibus » ; — i. e. voce forti tamquam si leo rugit desiderium suum, immo ius quod habet, ut speculator constitutus de obiecto spectaculo edoceatur, intrepide ac confidenter Domino proponit et in mentem revocat, quanta fidelitate et constantia, quanto desiderio revelationem Dei praestoletur eamque in specula constitutus 1. e. munere suo prophetali fungens expetat. Is vero qui ita in specula consistere ab ipso Domino iussus adeo fideliter imperio Domini est obsecutus, etiam summa fiducia postulare potest, ut visio symbolica el explicetur ; nam « non facit Dominus Deus verbum, nisi revelaverit secretum suum ad servos suos prophetas » (Am. 3, 71). Mox ei panditur quid agminibus illis sit effectum. Cernit agmen equiium, e cuius numero unus ipsi optatum affert nuntium
21:9
v. 9 « ecce iste venit ascensor vir bigae equitum et respondit et dixit : cecidit, cecidit Babylon, et omnia sculptilia eius contrita sunt in terram »! — hebr. verte ecce venit agmen virorum, paria equitum.. nuntio allato de casu Babylonis etiam patet, ad quid agmina illa v. 1 sint profecta. Magna emphasi repetitione expressa ruina urbis talis tantaeque annuntiatur; simul cum ea destructio idolorum promulgatur faeta (cf. 4, 1), qua destructione casus urbis theocratiae inservire dicitur. Unde eo quoque vaticinio vates ostendit omnia in hae parte ad Dei gloriam manifestandam dirigi; potentiae enim mundanae deiectio praevia est et esse debet regno messianico atque ut unius Dei gloria ubique fülgeat et agnoscatur, idola corruant et deleantur necesse est. Dei victoria in hebr. clarius effertur : omnia simulacra deorum eius confregit (Dominus scil.) in terram i. e. confregit et deiecit in terram. Ruinam Babylonis esse simul cladem deorum vide Ier. 50, 2. 38; 51, 44. 41. 8B2;cf. Ex. 19, 19. — Potest quaeri, quis responderit, utrum ipse speculator Isaias, an equitum advenientium unus. Prius plures affirmant; cf. S. Hier. Euseb. Sanct. Malv. Mald. Sa, Lap. Men. Tir. Kn. Drechsl. Naeg. ; alterum tenent For. Mar. Calm. Troch. Rohl. Del. iisque accedendum esse puto; nam postquam speculator v. 8 prima persona quid sentiat locutus est, pergit in v. 9 narrare quid mentis acie perspexerit, unde satis durum esset atque inconcinnum, si in hae narratione de aliis aliaque re instituta subito iterum de se in tertia persona loqueretur et respondit et dixit ; dein ipsa voce ecce Aoc v. 9 indicatur, vatem referre id quod sensibus eius oblatum fuerit; neque ullum adest indicium, vatem ex agmine illo adventante collegisse Babylonem esse captam, immo ne apparet quidem, unde hoc coniicere potuisset. Ergo multo simplicius fluit altera haec acceptio. Ruinam Babylonis deorumque eius peculiari ratione ad populum Dei spectare de qua re Isaias in altera libri parte adeo explicite agit, iam hoc "loco indicat ibique solatium contineri pro afflicto Israel clare enuntiat (ita semina spargens quae in altera. parte ad plenam frugem maturescent)
21:10
v. 10 « tritura mea et filii areae meae, quae audivi a Domino exercituum annuntiavi vobis » ; — populum alloquitur afflictum, miseriis attritum et quasi trituratum, filios areae meae, quos simul calamitalibus purgari innuit (hebraismum explica : mei filii areae) et ideo a Deo ventilari ac percuti, ut remotis sordibus ac quisquiliis purum exsistat frumentum, in qua concussione « non cadet lapillus super terram » (cf. ad Am. 9, 9). Quos ita nomine appellat longa afflictione multisque miseriis esse ad meliorem frugem reducendos indicat, sed ruina Babylonis facta iis fore respirationem ac liberationem vaticinatur. Unde verba ea non cum Mald. Calm. Schegg ad Babylonem referri possunt sed cum plerisque (cf. S. Hier. Theod. Cyr. Thom. For. Sanct. Lap. eic.) ad Iudaeos dicta esse statuendum erit; alii ad utros referant ancipites haerent (cf. Sasb.).
21:11
v. 11 « Onus Duma » ; — intelligi Edom, Idumaeam, communi fere omnium interpretum et antiquorum et recentiorum sententia asseritur. Atque revera iam LXX ferunt «3 &papa vs looopatzg et Edom intelligi eo ipso constat quia quaestio cui respondetur fit ex Seir i. e. ex montibus Edom. Sed unde nomen Duma? S. Hier. asserit : « est Duma non tota Idumaea provincia, sed quaedam eius regio quae ad austrum vergit et ab urbe Palaestinae quae hodie dicitur Eleutheropolis viginti distat millibus, iuxta quam sunt montes Seir »; quod cum adeo determinate et accurate dicatur ipso regionis situ sedulo indicato, certo dici nequit cum Del. sine ullo fundamento solum ex hoc Isaiae loco esse coniectura ortum. Unde saltem probabile est eam regionis appellationem vatem prae communi et magis generali selegisse, ut ipso vocis sono silentium, locus silentii (de orco Ps. 94, 11; 115, 17) ad quam sortem gens et regio Edom apud Deum iam redacta esset, audientibus ingereret. Ad quam appellationem symbolicam etiam praeter 21, 1 refer 22, 1. Ceterum Duma etiam invenitur Gen. 95, 14. 4 Par. 1, 30 inter filios Ismael ; nomen igitur etiam significare videtur tribum et regionem in Arabia spectante inter septemtrionem et occidentem, quae regio hodie Duma saxea (Dumat eldschandal) vel Duma syriaca nominatur ; ea in confiniis deserti syriaci et Arabiae propriae sita est (cf. Ges. in com. et Thes. p. 327; Riehm, Handwoerterb. I p. 290). Hanc tribum ismaeliticam hoc loco designari Ges. et JVef. existimant. Et ille quidem de Seir clamat ita exponit, ut verbis istis vox non eregione in montibus Seir sita dicatur afferri, verum solum e regione quae sit ultra Seir perferatur ; hie vero tribum censet e sede sua pulsam in Seir domicilium fixisse. É Contra Edom iam vaticinatus est Amos (1, 11. 12). Edomitas quoque ab Assyriis esse subiectos certum est. lam ex inscriptione aliqua Theglathphalasar regis discimus Kausmalaka Udumuai regi Assyriorum fuissesubiectum et ex alia inscriptione Aburammu rex Edom regi Sennacherib sese subiecit. Quare Edomitas varie ab Assyriis afflictos esse iure merito supponere licet. In tali ergo afflictione iam quaerunt a propheta Domini, cum Dominus miserias illas esset minatus, sitne spes emergendi et quando tempora oboritura sint faustiora : « Ad me clamat ex Seir : custos quid de nocte? custos quid de nocte » ? — i. e. « videor mihi spiritu prophetico audire Idumaeos clamantes ex Seir » ( Mald. Men.) et aegrotorum more quibus ob morbi molestiam tardior nox trahitur et qui ab aurora aliquid levaminis sibi promittunt, sedulo quaerunt : quantum nox processerit, quota sit quasi hora noctis (cf. Sasb. Tir.). Iterata autem interrogatio maxime declarat solliciti pectoris angorem et metum (Sanct. Malv.) et quam acerba quoque calamitate premantur. In hebr. alterum membrum brevius est priore; qua re anxietatem et festinationem qua interrogant et aviditatem qua responsum extorquere velint fere depingi et adumbrari haud inepte quis cum Del. affirmaverit. Propheta est custos, utpote in specula positus; cf. v. 6. 8. : Ad quod respondet vates
Anc. — Edomitae nocte et tenebris calamitatum oppressi ex vate quaerunt de conditione et fine malorum. Respondet vates salutem quidem venturam, at pro malis permansuram noctem ; unde mente mutati et conversi redeant ad Dominum interrogandum. — Postquam Assyrios, Aegyptios, Babylonios a Domino esse et sede et potestate deiiciendos propheta demonstravit, iam ad minores quoque gentes Dei iudicium, utpote universale, pertinere docet oraculo prolato primum in Edomitas, dein in Arabes. Hisce Dominum omnium curam gerere et cuncta, magna et parva administrare edocet et praesertim iudicium Dei universale fore ad oculum demonstrat. Etiam huius vaticinii titulus, uti 21, 1, symboli rationem prae se ferre videtur :
21:12
v. 129 « dixit custos : venit mane et noz ; si quaeritis, quaerite, convertimini, venite »! — i. e. post noctem miseriae veniet utique mane, tempus felicitatis et salutis (ef. 9, 2; 8, 20); ita tamen ut etiam nox perduret ; ergo felicitas illa post miseriam non omnibus obtinget neque necessitate quadam ex oppressione et miseria salus orietur; proinde ne sibi nimium promittant : venit mane, sed illud mane simul pro aliis est nox ! Qua ratione autem se salutis lucisque socios reddere possint, subiuncta adhortatione declarat; scil. ut serio ac sedulo quaerant, instanter scil. a Domino petant et quaerentes ac pulsantes perseverent, ut redeant vel convertantur, mentes animosque mutent et dein denuo ad Dominum accedant opem expostulaturi et de futura sorte inquisituri. Unde eo responso vates illis simul aperit, quid adhuc desit in eorum agendi et quaerendi modo et spem aperit iis, dummodo velint resipiscere (cf. Sasb. Men. Gord. Troch. Rohl.). Qua conditione non impleta illis nihil relinquitur nisi nox, nisi interitus. Sim. S. Hier. : « venit mane populo meo et nox genti Idumaeorum ; illis praebebo lucem, vos in tenebris derelinquam ; vel certe ita : venit lux nocte transacta; si meum invocatis auxilium, nolite me tantum in necessitatibus quaerere, sed toto ad me animo convertimini; venite et suscipiam poenitentes ». Certe loquendi modo : si quaeritis, quaerite, nil aliud poterit intelligi, quam ut serio ac vere quaerere iubeantur, sicuti dici solet : age quod agis. succedere nocti diem, diei autem noctem ; proinde illos cum irrisione remitti atque abiici (cf. For. sim. Kn.). 'At hoc quoque nimis durum est nedum propheta plane indignum. Accedit quod ipso textu hebr. haec explicatio verborum excludi videtur ; legimus enim D231 quae particula sua collocatione significationem induit et tamen, etiam tum (cf. Ez. 16, 98. Eccl. 8, 49. Ps. 199, 9 hebr.) et generatim aliquid addi, augeri connotat. Unde accurate explicaveris : venit mane ct tamen nox, vel etiam tum nox i. e. mane venit pro aliquibus, idem autem tempus aliis etiam est nox. Hane noctem ingruere Edomitis, ipso titulo onus et nomine symbolico Dwma indicatur ; utrum autem nox illa futura sit perennis (i. e. utrum Edom populus interiturus sit),an eam lux et felicitas subsecutura, vates non praedicit ; sufficit ut viam ostendat qua ipsi quoque ad meliora emergere possint, dummodo serio voluerint.
21:13
v. 13 « Onus in Arabia. In saltu ad vesperam dormietis, in semitis Dedanim » ; — hebr. verte in saltu ad vesperam pernoctatis catervae Dedanim; erant Dedanim vicini Edomitarum (cf. Ier. 95, 23; 49, 8. Ez. 25, 13), qui commercio cum Phoenicibus operam dabant (vide Ez. 21, 13. 20; 38, 13) ; ex Gen. 95,3 et 1 Par. 1, 32 apparet eos adnumerandos esse Arabibus qui dicuntur ceturaei quique partem Arabiae spectantem inter septemtrionem et occidentem incolebant. Exhibentur nobis catervae viatorum vel peregrinantium Dedanim pernoctantes non in via qua mercatorum turmae per desertum incedere solent, sed in sal(u, in solitudine, in latibulis, ubi arbusculis et vepretis obtecti persequentium hostium insidias effugiant. Ibi misere latitantes inedia conficiuntur; quare habitatores Thema admonentur, ut iis cibos et aquam afferant
Anc. — Tribuum arabicaram cladem uno exemplo vates describit. Exhibet enim nobis Dedanitas, bello e suis sedibus pulsos, in locis inviis pernoctantes, quibus meridiem versus fugientibus incolae Thema panes et aquam in refocillationem afferunt. Dominus enim statuit, ut gloria Cedar et apparatus bellicus intereat. — Cum tribus quoque per Arabiam longe lateque vagantes affligantur et sua prosperitate deiiciantur, quam universale futurum sit Dei iudicium bene depingitur. Eo enim gentes omnes comprehendi, sive sint imperio regio subditae, sive nomades et libere vagantes, ad oculum demonstratur hac cladis arabicae inter reliqua regna enumeratione. Etiam hoc oraculo, uti 21, 4 seq., vates scena depicta nos rapit in medias res :
21:14
V. 14 « occurrentes sitienti ferle aquam, qui habitatis terram austri, cum panibus occurrite fugienti »! — terra austri i. e. Thema apte inducitur, quia hostibus a septemtrione ingruentibus meridiem versus fuga arripitur. Regionem eam esse censent quae Taima vocatur, itinere trium dierum a Syria distans (cf. Kn. Del.) in via quae a Damasco Meccam ducit. Hebr. obviam eunt in pane eius fugienti i. e. cibo illo qui fugienti est necessarius. Titulus 2373 et alterum oraculi verbum aa consulto selecta videntur, ut vespera tribulationis statim ipsa inscriptione innuatur. Accedit quod Nt». onus alias vix cum 2 (Zach. 9, 1 ?) iungatur, sed cum pi vel 5x. In inscriptione igitur ille mos observari videtur, qui quandoque occurrit, ut scil. ex ipso carmine nomen vel inscriptio carminis petatur, quod aliqui etiam 21, 4 factum esse existimant idemque 2 Reg. 1, 18 forte invenitur. — Ex titulo aliqui inducti sunt, ut. verba priora oraculi verterent : in saltu in Arabia (Ges. Ros. Maurer, Umbreit, Drechsl. Del. Rohl. Net. ct iam apud Malv. Mald. Sanct.); sed cum de viatoribus Dedanim mentio fiat et cum titulus praecesserit onus in Arabiam, valde superfluum est ut denuo Arabia textui ingeratur; hanc enim regionem et non aliam intelligi iam clarissimum est. Unde versio LXX, Syri, S. Hier, Chald. omnino retineri debet. Fuga scil. dilapsi et fatigati ad vesperam non ibi audent pernoctare, ubi mercatorum et viatorum catervae in viis solitis diversoria quaedam invenire solent, sed in solitudinem et in saltum sese abdunt ; ó?' complures non de silva, sed de condensis vepretis vel vepreculis, de latibulis etc. intelligunt (cf. Kn.), cum negent silvas in deserto illo Arabiae inveniri (cf. Ges.) ; unde alii vocem accipiunt generatim de regione dura et aspera, invia etinculta (cf. Del.). — Textus mas. in ultimo membro fert. »2Tp antever- tunt, obviam eunt, ita ut enallage. personae assumenda sit; prius enim membrum per imperativum etiam in textu mas. accipi potest ; sed pro descriptionis ratione et vigore maiore omnino praeferri debet imperativus in membro utroque quem LXX, Syrus, S. Hier. Chald. praebent ; lege ergo in hebr. »27p. Cur praecipiti fuga dispergantur, exponitur
21:15
v. 15 « a facie enim gladiorum fugerunt, a facie gladii imminentis, a facie arcus extenti, & facie gravis proelii » ; — quadruplici modo hostem ingruentem et persequentem exhibet, cui resistere nihil possit, et qui omni armorum genere quibus et cominus et eminus prosternentur victi optime est instructus. Periculi magnitudinem describens simul rationem affert vates efficacem, qua habitatores Thema ad misericordiam flectat ; « neque enim mediocre malum eos perculit ; fugiunt enim micantes gladios, fugiunt arcus intentos, fugiunt bellum pestem » (Osor. sim. Sanct.) ; nam « quos non inanis metus fugat, sed ingentia pericula extra suos lares exsulare compellunt digni sunt, quorum alii misereantur » (For.). Uti supra in oraculo contra Moab (16, 14) et in vaticinio contra Aegyptum (cp. 20), ita hic quoque vates addit tempus determinatum, quando iudicium illud incipiendum sit. Cum emphasi effert. Dominum id statuere ; Assyrii quidem illis tribubus bellum intulerunt, ut viam in Aegyptum sibi tutam redderent et securam, vel ut imperium suum undequaque firmarent, vel ut divitias tribuum illarum commerciis sane locupletum sibi compararent vel eas ob auxilium rebellibus praestitum castigarent, vates vero in Dei specula positus Deum cernit rerum omnium moderatorem qui ad suos fines cuncta sapienter et efficaciter dirigit ; unde
21:16
v. 16 « quoniam haec dicit Dominus ad, me : adhuc in uno anno quasi in anno mercenarii et auferetur omnis gloria Cedar ;
21:17
v. 171 et reliquiae numeri sagittariorum fortium de filiis Cedar imminuentur ; Dominus enim Deus Israel locutus est » ; — de anno mercenarii vide 16, 14. Post annum primum fieri initium iudicii descripti, quod deinde per varios gradus casusque variis temporum intervallis erit devolvendum, ex eo quoquecolliges, quia postmodum simile vaticinium a leremia fit contra Cedar (ler. 49, 30). Cedar, filius Ismael (Gen. 25, 13), nomen dedit tribui in Arabia septemtrionali, quae tribus simul cum Nabataeis praecipua fuisse videtur in ea Arabiae parte (cf. Is. 42, 11 ; 60, 1. Cant. 4, 5) et ex Ez. 21, 91 principes Cedar negotiatores erant Tyri, ad quam urbem venerunt cum agnis, arietibus et hoedis. In una tribu etiam hoc loco vates declarat, quid cognatis omnibus instet. Cum filii Cedar laudentur utpote sagittarii periti et gregibus fuerint divites, gloria eorum quae auferenda sit, in libertate, in felici usu armorum, in gregibus censenda erit consistere etin terrore illo, quem suae fortitudinis fama aliis tribubus iniecerint. In inscriptionibus cuneiformibus haud raro reges quoque Arabiae recensentur qui devicti vectigalia solverint Assyriis. Ita Sargon varias tribus Arabiae recenset quas subiecerit et caede magna facta transtulerit in regionem Samariae ; ab aliis se tributa accepisse, aurum, lapides preiiosos, ebur, ligna, aromata etc. gloriatur (cf. Vigourouz 1. c. IV p. 149). Sennacherib quoque Arabibus bellum intulit ; quare iam Herodotus (2, 141) eum vocat regem Arabum et Assyriorum, Asarhaddon Arabiam imperio continere studuit, Asurbanipal bella gessit inter alia contra Arabes, quos frater eius ad rebellionem excitaverat; inter alia narrat de ingenti clade qua Arabes sint prostrati, de incendio quo tentoria eorum et domicilia sint absumpta ; meminit regis Cedar, quem rebellem simul cum militibus occiderit, cuius tabernacula et domicilia igne combusserit, greges abduxerit (cf. Vigourouz |l. c. p. 93-211). Unde de oraculi impletione satis constat. Alia vide quae recensuit de Hwmumelauer, Stimmen aus Maria Laach 1813 IV. p. 153 ; Busch, Geschichte des Orients I p. 326. III p. 'i2 etc.
21:1
I Profeti rilevano l'ostilità delle Genti, i cui re rappresentano popoli più che individui (cf. Is. 34): «Faraone» è il primo re nemico vinto da Jahweh; seguono il re di Babilonia (Is. 14, 4-17; 21, 1-10), Sennacherib, Nabucodonosor, Antioco IV Epifane, Pompeo. …
21:2
… Isaia, Geremia, Ezechiele, fanno sentire la loro voce contro l'E., come contro tutte le altre regioni allora in auge (cf. Is. 11, 11; 21, 2; 22, 6; Ier. 25, 25; 49, 34 agg.; Ex. 32, 24). Qualche anno prima dell'annientamento di E. il profeta Geremia lo annunzia (Ier. 49, 34-39); predice infine il ritorno dei prigionieri …
21:13
I D. sono nominati in Is. 21, 13; Ier. 25, 23; Ez. 38, 13; 25, 13 e Ier. 49, 8. Questi ultimi due testi considerano D. come posta a mezzogiorno di Edom (v.); si tratterebbe di un'oasi che corrisponde alla posizione …
21:14
… Tēma'; gr. Θαψάν). - Nome di una tribù d'Ismaeliti (Gen. 25, 15; I Par. 1, 30) e del distretto da essi abitato, nell'Arabia settentrionale, ai confini del deserto siriano e ad ovest del golfo elanitico (Is. 21, 14; Ier. 25, 23).
21:16
CEDAR (EBR. QÉDHĀR = «ABBRONZATO» DAL SOLE)
… Erano un popolo di pastori con le tende nere, simili a quelle degli attuali beduini, fabbricate con i peli delle capre o dei cammelli (Cant. 1, 4 [ebr. 5]). Avevano anche dei villaggi (Is. 42, 11). Le greggi erano la loro ricchezza (Is. 60, 7; Ier. 49, 28; Ez. 27, 21). Celebri arcieri (Is. 21, 16 sg.) e razzatori crudeli (Ps. 119 [120], 5), sono ricordati insieme con i Nabatei dai monumenti cuneiformi (Qidri e Qadri) e da Plinio (Nat. …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.