The prophet further bewayleth the Iewes calamitie, into which they shal fal for their confederacie with the Aegyptians. 5. Yet God wil protect Ierusalem: 8. and ouerthrow Senacharib.
1Woe to them that go down to Egypt for help, trusting in horses, and putting their confidence in chariots, because they are many: and in horsemen, because they are very strong: and have not trusted in the Holy One of Israel, and have not sought after the Lord.Guai a coloro, che vanno a cercar aiuto in Egitto, ponendo la loro speranza ne' cavalli, e affidandosi ai cocchi, che sono molti, e ai cavalieri, che sono fortissimi; e non hanno posta la lor fiducia nel Santo d'Israele, e non son ricorsi al Signore.VVOE to them that goe downe into Aegypt for helpe, hoping in horses, and hauing confidence vpon chariots, because they be manie: and vpon horsemen, because they be very strong: and haue not trusted vpon the holie one of Israel, & haue not sought after our Lord.Væ qui descendunt in Ægyptum ad auxilium, / in equis sperantes, / et habentes fiduciam super quadrigis, quia multæ sunt; / et super equitibus, quia prævalidi nimis; / et non sunt confisi super Sanctum Israël, / et Dominum non requisierunt ! 2But he that is the wise one hath brought evil, and hath not removed his words: and he will rise up against the house of the wicked, and against the aid of them that work iniquity.Ma egli il sapiente ha mandati i disastri, e non ha fatte vane le sue parole: e si leverà su a' danni della casa dei perversi, e a' danni degli aiuti di gente versata nella iniquità.But he that is the wise one hath brought euil, and hath not taken away his wordes: and he wil rise vp against the house of the wicked, & against the ayde of them that worke iniquitie.Ipse autem sapiens adduxit malum, / et verba sua non abstulit; / et consurget contra domum pessimorum, / et contra auxilium operantium iniquitatem. 3Egypt is man, and not God: and their horses, flesh, and not spirit: and the Lord shall put down his hand, and the helper shall fall, and he that is helped shall fall, and they shall all be confounded together.l'Egitto è uomo, e non Dio: e i suoi cavalli sono carne, e non ispirito: e il Signore stenderà la sua mano, e l'aiutatore precipiterà, e andrà per terra colui, cui prestavasi aiuto, e tutti insieme saran consunti;Aegypt, a man, and not God: and their horses, flesh, and not spirite: and our Lord shal bowe downe his hand, and the helper shal fal, and he that is holpen shal fal, and they shal al be confounded together.Ægyptus homo, et non deus; / et equi eorum caro, et non spiritus; / et Dominus inclinabit manum suam, / et corruet auxiliator, et cadet cui præstatur auxilium, / simulque omnes consumentur. 4For thus saith the Lord to me: Like as the lion roareth, and the lion’s whelp upon his prey, and when a multitude of shepherds shall come against him, he will not fear at their voice, nor be afraid of their multitude: so shall the Lord of hosts come down to fight upon mount Sion, and upon the hill thereof.Imperocché il Signore ha detto a me: Come un lione, od un lioncello rugge sulla sua preda, e benché vada contro di lui una turba dì pastori, non s'impaurisce pe' loro strepiti, né teme il loro numero: così scenderà il Signor degli eserciti a combattere sul monte di Sion, e sopra la sua collina.Because thus sayth our Lord to me: As if a lion should roare, and the lions whelpe vpon his praye, & when a multitude of shepheards shal come against him, he wil not feare at their voice, and of their multitude he wil not be afrayd: so shal the Lord of hostes descend, to fight vpon mount Sion, and vpon the litle hil therof.Quia hæc dicit Dominus ad me: / Quomodo si rugiat leo / et catulus leonis super prædam suam; / et cum occurrerit ei multitudo pastorum, / a voce eorum non formidabit, / et a multitudine eorum non pavebit: / sic descendet Dominus exercituum ut prælietur / super montem Sion et super collem ejus.
5As birds flying, so will the Lord of hosts protect Jerusalem, protecting and delivering, passing over and saving.Come un uccello, che svolazza (in torno al suo nido), così il Signore degli eserciti proteggerà Gerusalemme, la proteggerà, e la libererà, e in passando la salverà.As birdes that flie, so wil the Lord of hostes protect Ierusalem, protecting and deliuering, passing and sauing.Sicut aves volantes, / sic proteget Dominus exercituum Jerusalem, / protegens et liberans, transiens et salvans. 6Return as you had deeply revolted, O children of Israel.Convertitevi, o figliuoli d'Israele, e quanto fu profondo il vostro allontanamento.Returne as you reuolted deeply ô children of Israel.Convertimini, sicut in profundum recesseratis, / filii Israël. 7For in that day a man shall cast away his idols of silver, and his idols of gold, which your hands have made for you to sin.Imperocché in quel giorno getterà via ogni uomo i suoi idoli d'oro, e i suoi idoli di argento, i quali per gran peccato vi faceste voi colle vostre mani.For in that day man shal cast away the idols of his siluer, and the idols of his gold, which your handes haue made you into sinne.In die enim illa abjiciet vir / idola argenti sui, et idola auri sui, / quæ fecerunt vobis manus vestræ in peccatum. 8And the Assyrian shall fall by the sword not of a man, and the sword not of a man shall devour him, and he shall flee not at the face of the sword, and his young men shall be tributaries.E perirà l'Assiro di spada non di uomo, e la spada non di uomo lo divorerà, e fuggirà non perseguitato dalla spada; e la sua gioventù pagherà tributo:And Assur shal fal by the sword not of man, and the sword not of man shal deuoure him, & he shal flee not at the face of the sword: and his yong men shal be tributaries:Et cadet Assur in gladio non viri, / et gladius non hominis vorabit eum: / et fugiet non a facie gladii, / et juvenes ejus vectigales erunt. 9And his strength shall pass away with dread, and his princes fleeing shall be afraid: the Lord hath said it, whose fire is in Sion, and his furnace in Jerusalem.E pel terrore verrà meno la sua fortezza, e i principi di lui fuggitivi saran senza coraggio: ha detto il Signore, il quale ha suo fuoco in Sionne, e suo focolare in Gerusalemme.and his strength shal passe away at the terrour, & his princes fleing shal be afrayd: our Lord hath sayd it: whose fyre is in Sion, & his fornace in Ierusalem.Et fortitudo ejus a terrore transibit, / et pavebunt fugientes principes ejus, / dixit Dominus: cujus ignis est in Sion / et caminus ejus in Jerusalem.
31:1
Menochius
Salmanasar will ruin the ten tribes. (Menochius)
31:2
Josephus
Words. The Lord will punish the wicked Jews, (Calmet) after the Egyptians. (Josephus, [Jewish Antiquities?] 10:1.)
Worthington
The former would not believe the prophets. (Worthington)
31:3
Hand. If God neglect to support empires, they fall of themselves.
31:4
Calmet
Thereof. He will thence hurl destruction on the distant enemy. (Calmet)
Worthington
He had destroyed Sennacherib's army, 4 Kings xix. Yet they forgot this and other proofs of God's power and love. (Worthington)
31:5
Over. He will protect Jerusalem, notwithstanding the menaces of Sennacherib, as he did his people from the destroying angel.
31:6
Haydock
Revolted. Let your conversion bear proportion (Calmet) with your sins. (Haydock)
31:7
Idols. Their worship was afterwards more severely prohibited, Isaias 30:21.
31:8
Flee not. Hebrew, "flee to himself," lo. Septuagint and Vulgate have read la, "not." The angel destroyed the army, and the king was slain at his return.
Calmet
Tributaries. Ninive being afterwards subject to the Chaldeans, etc. (Calmet)
Vatable
Hebrew, "shall melt." (Vatable)
31:9
Strength. Hebrew, "rock," the king.
Jerusalem, to protect it, (Calmet) and punish the guilty. (Chaldean)
31:1
Concordanza Iere. 42.
Both this Prophet, and afterwards •ere••e admonished the Iewes not to trust in the Aegyptians, but they contemning this admonition shewed in their deedes that they distrusted God, not be leuing nor obeying his prophetes: & for the same were at last punished.
31:4
In the meane time God destroyed the armie of Sennaca••b be seging Ierusalem. 4 Reg. 19. But they forgote this and manie other examples of Gods powre and loue.
31:7
Concordanza Isai. 2.
31:6
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 122.2
… “thou hast forsaken me, yet return, and I will receive thee, saith the Lord.” Isaiah also speaking in the same sense uses almost the same words: “Return,” he cries, “O children of Israel, ye who think deep counsel and wicked.
Pseudo-Cyprian Exhortation to Repentance 1
Also in Isaiah: “Be ye converted, because ye devise a deep and wicked counsel.”
31:9
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 5.34.4
4. Then again, speaking of Jerusalem, and of Him reigning there, Isaiah declares, “Thus saith the Lord , Happy is he who hath seed in Zion, and servants in Jerusalem. Behold, a righteous king shall reign, and princes shall rule with judgment.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 22.21
21. The old law had a different ideal of blessedness, for therein it is said: “Blessed is he who hath seed in Zion and a family in Jerusalem:”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 57.11
11. It would be tedious now to enumerate, what great additions and omissions the Septuagint has made, and all the passages which in church-copies are marked with daggers and asterisks. The Jews generally laugh when they hear our version of this passage of Isaiah, “Blessed is he that hath seed in Zion and servants in Jerusalem.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 21.32
… And so the law chiefly commands men to seek the bonds of wedlock, saying: “Blessed is he that hath seed in Sion and an household in Jerusalem;”
31:1
1. VÆ QUI DESCENDUNT IN ÆGYPTUM. — Primo, Leo Castrius ad litteram per Ægyptum intelligit Romanos, hæcque omnia explicat de excidio Judæorum per Titum. Verum hæc expositio coacta est, et multa alio detorquet. Secundo, S. Hieronymus, Cyrillus et Haymo hæc referunt ad Judæos, qui, occiso Godolia, timentes Chaldæos fugerunt in Ægyptum. Tertio, melius Adamus, Sanchez et alii hæc referunt ad Salmanasarem et Sennacherib (ille enim est Assur, de quo vers. 8); tum enim multi Judæi eum timentes fugerunt in Ægyptum. Itaque prior pars capitis spectat ad decem tribus, quæ quia non Dei, sed Ægypti opem imploraverunt, hinc a Salmanasare eversæ, et in Assyriam sunt abductæ: posterior pars spectat ad duas tribus, quæ a Sennacherib vexatæ Dei opem flagitaverunt. Et quidem superiori capite contumaciam Judæorum Isaias attigerat, qui Ægypto potius quam Deo confidere volebant; sed statim ad felicitatem illorum qui spem suam in Deo collocabant, digressus, sermonem visus est interrupisse. Illuc ergo nunc redit, et illorum stultitiam traducere conatur; non cessat tamen aliquando apertius ab insinuando mysterio de perditione Judæorum, et eorum liberatione. Hoc itaque caput est veluti repetitio summaria, primo, improbationis, qua fuga in Ægyptum tanquam probrosa, inutilis et noxia arguitur, 1-3. Secundo, consolationis qua, primo, Dei auxilium ad populi tutelam ac liberationem velox et efficax promittitur, 4, 5; secundo, Judæorum conversio et idololatriæ abolitio prædicitur, 6, 7; tertio, Assyriorum accepta ab Angelo strages, fuga et terror prænuntiantur, 8, 9.
31:2
2. IPSE AUTEM SAPIENS ADDUXIT (adducet: est enim prophetia) MALUM. — Sapientem vocat Deum, quem opponit sapientiæ, quam sibi Ægyptii insipienter arrogabant, Isaiæ, xix, 11. ET VERBA SUA NON ABSTULIT, — id est non auferet, non revocabit, sed perficiet, id quod verbo suo minatus est. Est miosis vel litote, q. d. Deus qui in consiliis suis sapientissimus est, tam Ægyptiis quam Samaritis in Ægyptum fugientibus adducet malum, id est cladem per Sennacherib; neque enim minas in eos auferet, sed consurget acer ultor contra domum, id est contra decem tribus, quæ spreto Deo ad vitulos aureos, et ad Ægyptios confugerunt. ET CONTRA AUXILIUM OPERANTIUM INIQUITATEM, — id est contra Ægyptios, qui decem tribubus auxiliantur, suntque homines scelerati et operantes iniquitatem. Alii vertunt, contra auxilium opificum vanitatis. Opifices autem, sive artifices vanitatis, vocari Judæos, quod inani præsidio se adversus Dei manum vindicem munire cogitarent, scilicet illicite auxilio Ægyptiorum. Docemur hic in adversis et periculis nihil esse melius, quam abnegato proprio sensu, nos totos subjicere Deo; quia in tota cavendi sollicitudine, qua se macerant increduli, nihil est firmum: imo ira Dei fallacibus his carnis artificiis quasi data opera provocatur.
31:3
3. ÆGYPTUS, HOMO, ET NON DEUS. — «Ægyptus,» id est Ægyptius, q. d. Ægyptii homines sunt fragiles et imbecilles; ut quid ergo ad eos confugitis, et non potius ad Deum immortalem et fortissimum, contra quem pugnare tantumdem est, ac si caro, id est homo, pugnet in spiritum, id est in ventum, aut potius in angelum vel dæmonem? DOMINUS INCLINABIT MANUM SUAM, — scilicet ad percutiendum tam Ægyptios, qui præbent, quam decem tribus, quæ ab eis exspectant auxilium.
31:4
4. QUIA HÆC DICIT DOMINUS. — Probat a contrario exemplo male fecisse Samaritas, quod non ad Deum, sed ad Ægyptios confugerint: quia scilicet duæ tribus invocantes Deum tantum, ab hoste incolumes evaserunt. QUOMODO SI RUGIAT LEO. — Hic transit ad Ezechiam et duas tribus quæ pressæ a Sennacherib, non ad Ægyptios, sed ad Deum confugerunt: ideoque Deus, quasi leo fortissimus pugnans pro sua præda et esca, eas tutatus est. Notat Procopius leonem cum prædatur, primo, rugitu suo percellere tam pecora quam custodes: deinde illos invadere et discerpere: sic Deum primo rugire, id est minari per Prophetas; deinde homines obstinatos in suis peccatis contundere, lacerare et disperdere.
31:5
5. SICUT AVES VOLANTES. — Deum protectorem Ezechiæ comparavit primo, leoni, ob fortitudinem, quia potest suos tutari. Secundo, hic comparat avi incubanti pullis, quæ vult omnibus modis eos ab accipitre et aucupe protegere, imo vitam suam pro pullis periculo objicit. In leone ergo notatur robur, in avibus pietas, clementia et sedulitas: hæc ut velit, illud ut possit conservare eos qui se Dei fidei et opi commiserunt. Nota: Cap. x, 14, Sennacherib minabatur Judæis et gentibus, se eos quasi nidos cum pullis perditurum: hic alludens et quasi respondens ei Dominus, promittit se Judæos defensurum, sicut avis rostro et alis nidum et pullos defendit, dum eos in nido nutrit et sensim volatui assuefacit. Eadem imagine utitur Homerus, Iliad. xviii, 161: 'Ως δ' ἀπὸ σώματος οὔτι λέοντ' αἴθωνα δύνανται Ποιμένες ἄγραυλοι μέγα πεινάοντα δίεσθαι, Ut fulvum leonem, cum valde esurit, a corpore abigere non possunt pastores, qui in agris degunt. Sic Christus, Matth. XXIII, comparat se gallinæ pullos suos sub alis congreganti. Ita S. Hieronymus. Hinc symbolice, Plato in Phædro, ait Castrius, viros sublimes et divinos asserit fieri volucres, et pennas progenerare, quibus quasi aves et aquilæ ad cœlum avolent.
31:6
6. CONVERTIMINI SICUT IN PROFUNDUM RECESSERATIS. — Hebraice efficacius, sicut profundastis iniquitatem, q. d. Sicut profunde a me declinastis, et descendistis ad idola et scelera vestra: ita nunc serio ex profundo imoque corde ad me redite. Alloquitur decem tribus, ut exemplo duarum ad Deum redeant; item nonnullos Judæorum ex duabus tribubus, qui sub Achaz cum eo ad idola et scelera declinarant.
31:7
7. IN DIE ENIM ILLA ABJICIET VIR IDOLA. — Hæc pendent et explenda sunt vers. seq., q. d. Convertimini ad Deum, o decem tribus! sic enim ejus opem experiemini, perinde ac mox experientur duæ tribus, cum abjectis omnibus idolis, quæ nonnulli eorum tempore Achaz fecerunt, unanimes toto corde me colent, meque invocabunt: tunc enim liberabo eos, ac cædam Assur, id est Sennacherib eos oppugnantem.
31:8
8. ET CADET ASSUR IN GLADIO NON VIRI. — Hinc patet hic agi non de Chaldæis, sed de Sennacherib: hic enim fuit Assur, qui cecidit «in gladio non viri,» sed Angeli, qui una nocte ex ejus copiis cecidit 185 millia. Ita S. Hieronymus. Vide hic, quod mundus non sit aliud, quam perpetua ruina omnis generis et conditionis hominum. ET JUVENES EJUS VECTIGALES ERUNT, — q. d. Assyrii, qui solebant aliis imperare vectigal, jam idem præstare cogentur tum Chaldæis, tum Persis et Medis, etc. Hebraice est, et juvenes ejus in liquefactionem erunt; id est animis cadent et quasi liquescent. Ita Vatablus. Pagninus, dissoluti erunt; Septuaginta, vincentur, juvenes scilicet, antea fervidi, bellicosi et feroces. Noster optime vertit, vectigales erunt: Hebræi enim vectigal vocant mas, id est liquefactionem, a radice masas, id est liquavit, eo quod vectigalia opes cujusque liquefaciant, et sensim arrodant et consumant.
31:9
9. ET FORTITUDO EJUS A TERRORE TRANSIBIT, — q. d. Animus et robur Sennacherib ac Assyriorum transibit, evanescet et cadet a terrore Domini castra cædentis: omnes enim pavore concussi vel occidentur, vel quasi exanimati fugient. ET PAVEBUNT FUGIENTES. — Pro fugientes hebraice est nes, id est a vexillo, inquit Vatablus, id est a copiis Angelorum Assyrios invadentium: et forte Angeli habebant vexilla, quasi milites et acies Domini. Chaldæus vertit, propter miraculum, scilicet tantæ stragis: noster legit minnos, hoc est a fugiendo, id est in fuga, fugientes. CUJUS IGNIS EST IN SION, ET CAMINUS EJUS IN JERUSALEM. — Mirum est Septuaginta vertere: Beatus qui habet in Sion semen, et domesticos in Jerusalem. Nam et Symmachus vertit, ut noster Interpres: Habet ignem in Sion, et clibanum in Jerusalem; et Aquila ac Theodotion: Lumen ei in Sion, et clibanus in Jerusalem. Sensus est, quasi dicat: Deus pro Judæis ita vastabit et concremabit Assyrios; quia in altari igne perpetuo sacrificiis ab eis colitur in Sion. Secundo, quia in templo habitat quasi civis, imo Dominus Jerusalem. Unde Septuaginta vertunt: Beatus (Deus) qui habet in Sion semen, et domesticos in Jerusalem. Quocirca ipse urbem hanc suam, imo regiam tutabitur, atque quasi ignis egrediens de templo et altari suo, insiliet in Assyrios hostes suos, eosque instar stipulæ et lignorum quasi vorax flamma consumet, inquit S. Hieronymus; vide dicta cap. x, 17. Tertio, symbolice Sanchez, q. d. Ideo Deus habebit ignem et fulmina, quæ ejaculetur in hostes populi sui; quia apud nos ignis in Dei cultum semper ardet: nos ergo exhibemus quasi arma Deo, quibus pro nobis contra hostes utatur, dum eum per victimas et preces nobis conciliamus, ac nostris hostibus infensum reddimus, iramque ejus acuimus: sicut ex adverso nostris peccatis Dei furorem contra nos armamus, eum concitando, et thesaurizando nobis iram, ut ait Paulus Rom. II, 5. Notent hoc Principes, Magistratus et cives, dicantque ecclesias et monasteria non respuere, iisque non præponere domos civium, quasi hi urbem adaugeant: qui enim templa et altaria habent in suis vicis et plateis, Deum in eis habitantem vicinum et domesticum, imo præsidem et tutorem habent, qui quasi ignis eos defendet, «cujus ignis est in Sion, et caminus ejus in Jerusalem.» Scimus quomodo Ægyptus in temporalibus æque ac spiritualibus floruerit, cum in ea habitarunt Antonii, Macarii, Pambones, etc., imo Oxyrinchum et aliæ urbes pene a monachis habitarentur, ut tanta essent monasteria, quanta domus; tot, imo plures, monachi quam cives. Viderunt idipsum etiam Gentiles, qui proinde in omnibus suis urbibus et cœtibus habuerunt templa, ut deos accolas, imo incolas et præsides haberent. Audi Plutarchum, lib. Advers. Colotem, sub finem: «Si terras obeas, invenire possis urbes muris, litteris, regibus, domibus, opibus, numismate carentes; gymnasiorum et theatrorum nescias: urbem templis diisque carentem, quæ precibus, jurejurando, oraculo non utatur, non bonorum causa sacrificet, non mala sacris avertere nitatur, nemo unquam vidit. Sed facilius urbem sine solo condi posse puto, quam opinione de diis penitus sublata civitatem coire aut constare. Cæterum, id quod omnem continet societatem (scilicet numinis religio, timor et cultus), omnium legum fundamentum est.» Dixit Aristoteles, Rhetor. ad Alexandr.: «Deos proniores esse in eos, qui maxime illos colunt.» Ausus gloriari Cicero, orat. De Arusp. respons. Romanos, «non calliditate, aut robore, sed pietate ac religione omnes nationes superavisse.» Prudenter ergo Mæcenas monuit Augustum, apud Dionem Cassium, lib. LII: «Divinum illud numen omni modo, omni tempore, ipse cole juxta leges patrias; et alii ut colant, effice.» Nam, ut ait Diogenes apud Stobæum, «decet quod optimum est, ab optimo coli; et quod imperat, ab imperante.» Et Justinus, lib. VIII: «Jure ille a diis proximus habetur, per quem deorum majestas vindicatur.» Cur Deus per ignem repræsentetur, et in igne apparuerit, dixi Exod. cap. xxiv, vers. 17, et Deuteronom. cap. IV, vers. 15, et Hebr. cap. XII, 29. Mystice, hic «ignis» est charitas, qua in Ecclesia maxime colitur Deus. In hac enim, ejusque auctore Spiritu Sancto residet et requiescit Deus in mystica Jerusalem et templo, hoc est in Ecclesia ejusque Sanctis. Unde S. Gregorius, homil. 21 in Ezech.: «Ex amore, ait, Domini in Sion ignis, in Jerusalem caminus: quia hic amoris ejus flammis aliquatenus ardemus, ubi de illo aliquid contemplamur: sed ibi plene ardebimus, ubi de illo plene videbimus quem amamus.» Per Sion enim accipit Ecclesiam militantem, per Jerusalem triumphantem: atque plus est esse caminum (in eo enim est vastior flamma) quam ignem. S. Hieronymus per ignem accipit illustrationem et judicium Dei, quo justos illuminat, peccatores excæcat et consumit, de quo Dan. vii, 9.
31:2
In parte ista comminatur utrisque simul, scili- cet Aegyptiis et Judaeis: et circa hoc duo facit. Primo ponit comminationem; secundo consolationem, ibi, Quia haec dicit Dominus ad me. Circa primum duo ponit. Primo culpam ex confidentia humani auxilii, In equis sperantes: Psalm. 32: • Fallax equus ad salutem; in abundantia virtutis • suae non salvabitur: • et ex contemptu divini auxilii, ibi, Et non sunt confisi. Contra in Psal. 19: « Hi in curribus et hi in equis, nos autem in • nomine Dei nostri speravimus. » Secundo com- minatur poenam, ipse autem: et primo contra con- temptum divini auxilii; secundo ponit Dei sapien- tiam, et sententiae firmitatem, Et verba non abstu- lit: idest, non irrita fecit quae per prophetas com- minatus est. Num. 25: « Non est Deus ut homo • ut mentiatur, nec ut filius hominis ut mutetur. » Et subjungit poenam: Et contra auxilium operan- tium iniquitatem. Job 4: « Qui habitant domos • luteas, et terrenum habent fundamentum. » Et subjungit poenam, Et consurget.
31:3
Contra fiduciam humani auxilii ponit eorum debilitatem, Aegyptus homo. Ezech. 28: « Cum sis homo, et non Deus,
nia convertit. Rom. 8: « Scimus quoniam dili- • gentibus Deum omnia cooperantur in bonum. » Quarto quia expeditum facit. Joan. 14: « Si quis • diligit me, sermonem meum servabit. » Quinto quia sursum trahit. Cant. 3: « In lectulo meo qua- • sivi quem diligit anima mea; quaesivi illum, et • non inveni. »
• in manu odientium te, morte incircumcisorum • morieris. » Et subjungit poenam, Et corrut auxiliator. Job 4: « Qui habitant domos etc. » ut supra. « Quia haec dicit Dominus ad me. » Hie ponit consolationem, promittens per Deum liberationem ab hostibus, a quibus per Aegyptios libe- rari non potuerunt. Et circa hoc tria facit. Primo ponit Judaeorum defensionem sub similitudine leo- nis defendentis, dicens: Vos et Aegyptii peribitis, in quibus confidebatis me contempto: quia haec dicit Dominus, qui solus salvat. Ut praelietur, tamquam defensor contra illos qui impediebant ae- dificationem templi post reditum de captivitate. Vel contra Assyrios Oseaë 15: « Ego ero eis quasi • leaena, sicut pardus in via Assyriorum. » Et sub similitudine avis protegentis, Sicut aves: Matth. 25: • Quotes volui congregare filios tuos, sicut galli- • na congregat pullos suos sub alis, et noluis[i]? Deut. 52: « Sicut aquila provocans ad volandum • pullos suos, et super eos volitans. » Secundo ponit hostium destructionem, promittens consilium ad hoc merendum, Convertimini sicut in profun- dum recerseratis, filii Israel. Prov. 48: « Impius • cum in profundum venerit peccatorum, contem- • nit. » Rom. 6: « Sicut exhibuistis membra ve- • stra servire iniquitati ad iniquitatem, ita nunc • exhibete membra vestra servire munditiae in • sanctificationem. » Et ponit complementum, In die illa. Supra 2: « In die illa projiciet homo ido- • la sua. » Et ponit fructum, scilicet ipsam de- structionem quantam ad occisorum necem, In gla- dio. Deuter. 32: « Gladius meus devorabit carnes. » Et quantum ad residuorum deletionem in fuga, ti- morem et servitutem, quia vecigales, primos Ba- bylonis.
31:9
Tertio ponit utriusque confirmationem: Dixit Dominus cujus ignis, comburens Assyrios. Supra 10: « Erit lumen Israel in igne, et Sanctus • ejus in flamma. » Vel ignis in altari thymiamatis. Caminus, in altari holocaustorum. Lev. 6: « Ignis • in altari meo semper ardebit. » Vel ignis cari- tatis in Ecclesia militante imperfecte, sed cami- nus in Ecclesia triumphante perfecte. Item nota, quod caritas dicitur ignis. Require in praecedenti collatione ante hoc capitulo.
31:1
v. 1 « Vae qui descendunt in Aegyptum ad auxilium in equis sperantes. et habentes fiduciam super quadrigis, quia multae sunt, et super equitibus, quia praevalidi nimis, et non sunt confisi super Sanctum Israel et Dominum non requisierunt » | — dixerant contumaces 30, 16 : ad equos fugiemus ; iam quam stultum sit tale consilium propheta declarat (cf. For.), quasi per singula illud explicans : in equis, quadrigis, equitibus spem salutis ponunt, Deum vero foederis fidelissimum (cf. lave, quae notavi ad Os. 2, 20; 12, 5. Ioel 2, 32) et Sanctum Israel (cf. 6, 3) qui pro populi sui salute et incolumitate velut pro sua gloria zelator exsistit, non respiciunt ; de vero auxilio non curant, quamvis ipsa Dei nomina potentissimum auxilium et maximam iuvandi pronitatem ipsis certo promittant. Ab Aegypto equos et quadrigas expetunt, quibus Iudaei potissimum carebant, sed quibus Assyrii valebant (cf. 5, 28) et Aegyptii quoque (cf. 36, 9. Ex. 14, 9 ; 15, 4. 3 Reg. 10, 28. 2 Par. 11, 3. Ier. 46, 4. 9. Cant. 1, 8) — quare Rabsaces irridens Iudaeis dicit : « dabo tibi duo millia equorum nec poteris ex te praebere ascensores eorum » (36, 8). Quanta autem caecitate et stoliditate Deum seponant et negligant, propheta exsequitur
31:2
v. 2 « ipse autem sapiens, adducit malum et verba sua non abstulit, et consurget contra domum pessimorum et contra auzilium operantium iniquilalem » ; — hebr. et etiam ipse sapiens et adducet malum... secum ergo recogitent, dum Dominum obliti omnia ab equis et quadrigis exspectant, Dominum quoque satis esse prudentem et sapientem, ut quae decrevit in opus deducat. Bene notat For. : « initio superioris capitis vidimus, quo pacto suae prudentiae et corsiliis innixi auxilium Aegyptiorum implorare decrevissent ; ad illud ergo respiciens non sine quadam irrisione addit est autem ?pse quoque sapiens q. d. ipse quoque Dominus iuxta sapientiam suam scit quid facto opus sit, et quid vestra isthaec contumacia mereatur ut non ignorat, ita quoque vicem sapientissime rependet ». Secum ergo perpendant, Deum verba ac decreta non retractare vel irrita reddere ; quare eveniet quod annuntiavit : consurget : ergo potentiam suam in sceleratos eximie manifestabit et auxilium quod ab impiis sperant egregie evertet et deiiciet; domus malorum (cf. 1, 4) sunt impii Iudaei, auxilium operantium iniquitatem est Aegyptiorum idololatrarum. En, quomodo Sanctus Israel ad quem non respiciunt (v. 1) sanctitatis suae rationem habens iniquitatem persequatur et prosternat ! Iam quomodo Dominus consurgat et quid ipse potentissimus valeat, propheta enucleatius oculis subiicit
31:3
v. 3 « Aegyptus homo et non Deus, et equi eorum caro et non spiritus, et Dominus inclinabit manum suam et corruet auxilialor et cadet cui praestatur auxilium simulque omnes consumentur » ; — homo CN terrigena, 5x Deus fortis; spiritus vitam iribuit et vires, caro de se iners est ac impotens : ergo infirmissima quaeque amplectuntur; ipsam vero fortitudinem fontemque omnis vitae ac vigoris negligunt. Hanc Dei virtutem nervose depingit; Dominus extendit manum (hebr.) et omnes, Aegyptii et Iudaei impii, corruunt et consumuntur ; ironice dicit adiuvantem et adiutum ; uterque levissimo Dei nutu interibit. Hoc est illud verbum quod Deus non aufert (v. 2). Hac autem ratione Deus aget, quia ipse populi sui causam agere ac tueri vult :
31:4
v. 4 « quia haec dicit Dominus ad me : quomodo si rugiat leo et catulus leonis super praedam suam — et cum occurrerit ei multitudo pastorum, a voce eorum non formidabit et a multitudine eorum non pavebit, — sic descendet Dominus exercituum ut proelietur super montem Sion et super collem eius »; — hebr. contra quen convocatur multitudo pastorum ; leo praedam non dimittit; multo minus Deus populum sibi sanctum ac dedicatum derelinquet ; quare ipse tamquam /leo in arenam quasi descendit; vae ergo ei qui consiliis Dei obsistet. Comparatione ea quae more poetarum epicorum iucunda quadam amplitudine proponitur, animus leonis intrepidus, excelsus, acer, ad nullius occursum cedens sed placida quadam maiestate imbecilles spernens conatus egregie depingitur (cf. Sanct. ; in ea imagine debilem quandam cernant adumcoelestia et terrestria praesto sunt (cf. ad Os. 12, 5. Mich. 4, 3). Utileo rugit super praedam eam defendens et fortiter retinens, ita Deus super Sion certamen init; quare sensus esse nequit : contra Sion pugnabit (uti volunt Hitz. Del. Naeg.), sed super Sion stans pro Sion pugnabit, uti veteres interpretes rite explicant. Dei autem adversariis omnes adnumerari debent qui eius consiliis quovis modo obnituntur ; ergo non solum Assyrii, verum etiam ii ex Iudaeis qui ad urbem sanctam regnumque tuendum conamina adhibent Dei voluntati contraria i. e. qui foedere aegyptiaco sese tutari volunt. Contra hos omnes Deus, uti leo praedam, urbem suam defendit; nam ii quoque Deo suam velle eripere praedam recte censentur. Ita facile elucet, quomodo Deus ita super montem Sion proeliari dicatur, ut et urbem suam eo quo ipsi placet. modo liberet et simul cum Assyriis impios ex Iudaeis perdat. Hoc sensu aliqua ratione Deum contra Sion in pugnam descendere dici. potest; sed super Sion ita simpliciter explicari nequit; Deus enim nunquam contra Sion i. e. contra theocratiam vel regnum illud sacrum cuius ipse est rex ac Dominator arma capessit, sed solum contra eos qui illud quolibet modo impugnant; praeterea quae sequuntur clarissime modum exhibent quo Dominus proeliaturus sit super Sion. In priore.comparatione fortitudo depingitur et prostratio conatuum adversariorum, in altera tenera Dei clementia ac studium amantissimum suos tutandi
31:5
v. 8 « sicut aves volantes, sic proleget Dominus exercituum. Jerusalem. protegens et liberans, transiens et salvans »; — iransiens 1. e. parcens mD5 cum allusione ad Ex. 12, 23, sicut enim olim transcendit ostium domus Israelitarum vastator angelus percutiens Aegyptios, ita Assyriis per angelum percussis ipsi secure degent (cf. Mald. For. Calm. Troch.). Comparatio suavem spirat Domini amorem et sedulitatem ; « quemadmodum volucris pullos contegit usque adeo ut, etiamsi serpens vel quidvis aliud pullis perniciem moliatur, non exterrita fugiat, sed mira sollicitudine nidum circumvolitet/ omniaque tandem periclitetur, quo possit a pullis suis pestem avertere, sic Dominus Sionem, hoc est, hominum fidelium nationem ita proteget, ut nunquam ab illius praesidio discedat, sed illam perpetuo singulari cura tueatur » (Osor.). In hebr. ad teneram curam declarandam aves matres significantur. Si igitur ipse Deus pari fortitudine atque amore causam Sionis et regni tuendam suscipit, quid aliud consequitur, nisi ut tali Deo se totos committant? Unde
31:6
v. 6 « convertimini sicut in profundum recesseratis, filii Israel »! — lacob patriarcha fide, constanti pietate, magno benedictionis desiderio nomen sortitus est Israel (Gen. 329, 28; vide ad Os. 12, 4); ea appellatione ad imitandum patris exemplum provocantur, idque eo magis decet quia profundam fecerunt defectionem (hebr.) i. e. summo studio totisque viribus aversionem persequebantur vel multiplicabant (For.); pro magnitudine igitur peccati agant poenitentiam vel tam serio tantoque animi affectu ad Deum revertantur, quanto ab eo recesserant (Mald.) aut « tantum sursum excitate cor veswum, quantum deorsum illud depressistis » (Sanct.), « tanto studio pietatem recolite, quanta fuit illa perfidiae labes » (Osor.); ad quem locum S. Thom. illud S. Pauli in memoriam revocat simili modo dictum : sicut exhibuistis membra vestra servire iniquitati ad iniquitatem, ita nunc exhibete membra vestra servire munditiae (iustitiae) in sanctificationem (Rom. 6, 19). Hanc admonitionem propheta prius fulcit eo quod mox malis eruditi idola cum abominatione proiicient maxima, experti damnum et stoliditatem idololatriae
31:7
v. 1 « in die enim illa abiiciet vir idola argenti sui et idola auri sui quae fecerunt vobis manus vestrae in peccatum » ; — effertur stupiditas idololatrarum ; ex sus rebus opibusque ipsi sibi suis manibus fabricantur idola (cf. 9, 20; 44, 12 seq.) — et quali fructu? in peccatum, ut culpis se poenisque implicent et ad ruinam properent; vel ex hebr. ipsum quoque idolum vocari potest peccatum, iniquitas ; quo sensu vide ad Os. 10, 10. Am. 8, 14. Quia igitur idola cultoribus suis maxima afferent damna, ita ut ipsi eorum pertaesi illa abiiciant, iam nunc admonentur, ut reditu ad Deum vivum facto illam praecaveant confusionem et experientiam turpissimam. -—— Alteram dein addit exhortationis in v. 6 factae rationem potentissimam : Deus ipse miro modo Assyrios deiiciet et perdet, zelam suum pro lerusalem manifestans
31:8
v. 8 « et cadet. Assur in gladio non viri et gladius non hominis vorabit eum et fugiet non a fccie gladii, et' iuvenes eius vectigales erunt.
31:9
v. 9 et fortitudo eius a terrore transibit et. pavebunt. fugientes principes eius, dixit Dominus, cuius ignis est in Sion et caminus eius in lerusalem »; — non gladio humano, sed divino angeli percussoris cadet; id repetito effertur, quia eo foedus aegyptiacum reprobatur. Nota quanta solertia et amplitudine ruina Assyriis inferenda describatur : ter exitium illorum divinitus infligendum generatim annuntiatur; deinde tres ordines speciali ratione enumerantur sorte exitiali perimendi : éwvenes, ergo populi robur et spes, servituti addicentur, petra eius prae horrore fugiet (hebr.) i. e. totum illud quo fortitudo Assyriorum et pompa consistit; cf. 10, 18 : gloria saltus eius ; praecipue igitur robur exercitus et milites iam multis bellis exercitati et probati, quos rupis instar firmiter consistere et firmum reliquis praestare praesidium sperari licebat, demum principes eius pavebunt a signis (hebr.), terrore percussi fugient a vexillis, vexilla militaria turpi fuga deserent; ita caedes, servitus, fuga invasioni Assyriorum finem imponet (cf. 31, 36. 37). Ita enim statuit Dominus, quia in Sion, in arce scil. regni davidici, et in Ierusalem, in metropoli theocratiae, sedem suam fixit; quare ibi habitat quasi ignis consumens (cf. Deut. 4, 94), qui peccatores devoret et ligna, fenum stipulamque consumat (S. Hier.); cf. 10, 47; vel quod plerisque probatur, Deus urbem suam defendet, quia ibi sacrificiis colitur et altare suum cum iugi sacrificio et igne perpetuo habet (cf. 29, 4; Sanct. Sasb. Mald. Sa, Est. Pint. For. Lap. Men. Tir. Calm. Schegg, Rohl. Troch.). In primo membro v. 9 vertendo interpretes variant. Alii enim explicant : ad petram suam (arcem) prae metu fugiet (Vat. Malv. Mar.), alii : petram suam prae timore transibit i. e. « tanto metu hostis perculsus erit, ut et ipsa munimenta quae ipsi sunt transiturus sit fugiens quippe non ausurus prae metu se iis committere » ( Ros. Bauer, Doederlein, Ges.), vel petram. explicant locum refugii, cavernas, specus vel montes praealtos, ubi victi refugium et tutamen quaerere solent (cf. Iud. 90, 47. Ier. 47, 98), in quibus tamen consistere non audent, cum in ipsis cernant signa erecta a lüdaeis, quibus omnes ad arma et ad hostes . persequendos convocentur. Ita ex membro sequenti pavere a signis quibusdam . explicare placuit (cf. Ros. Kn. Drechsl.) Verum hae explicationes subtiliores videntur. Verbis optime accommodatur simplex versio : petra eius prae horrore fugiet (cf. For. Calm. Net. Rohl. Del. Naeg.). Sed in petra explicanda non omnes consentiunt; volunt alii vocem diei de rege Assyriorum (Calm. Net, Rohl. Del. Naeg. Bred.) propter membrum parallelum de principibus ; sed principibus praeter regem alia.quoque vi parallelismi opponi vel adiungi possunt. Unde praeplacet cum Chald. explicare petram : robusti eius in interitum erunt. Ita fortitudinem quoque S. Hier. intellexit, ita For. Mald. Sanct. Sasb. Lap. Men. — LXX praebent : « petra cireumdabuntur quasi vallo et vineentur, qui autem fugerit capietur » ; ad quod S. Hier. notat : « quid sibi velit quod in Septuaginta legitur, scire non valeo ». j In textu mas. v. 8 legitur in tertio membro et fugiet a facie gladii scil. eum lectione 35, ita ut postquam bis dictum est eum iri consumptum gladio eius qui non sit homo, tertia vice eadem assertio repetatur et gladius divinus innuatur. Eandem lectionem tuentur Syrus et Chald., dum LXX, vulg. et aliqui codices apud de Rossi et (teste Del.) Iudaei orientales N5 non legunt.
31:3
… pondera gli spiriti (Prov. 16, 2 e 21, 2), che infonde nel corpo di Adamo un'anima spirituale che dovrà tornare a lui dopo la morte (Gen. 2, 7; Eccl. 12, 7); «Spirito è Dio e quelli che l'adorano devono adorarlo in spirito e verità» (Io. 4, 24; cf. Is. 31, 3; Sap. 1, 6; 6, 24; 9, 17). Né fanno difficoltà le espressioni bibliche, che presentano Dio metaforicamente, come un uomo che cammina, parla, ecc. (v. ANTROPOMORFISMO).
SPIRITO E CARNE. - Antitesi dell'antropologia biblica tra il perituro e il durevole nell'uomo, analoga all'antitesi tra uomo e Dio già chiara in Is. 31, 3.
31:9
… «Jahweh ha il suo fuoco in Sion e la sua fornace in Gerusalemme» (Is. 31, 9; cf. 30, 33).
31:10
… 1-5.15-18; Ez. 47, 1-12; ecc. (cf. l'immagine della mensa apparecchiata: Mt. 22, 4; Lc. 14, 15-24). Al rinato Israele, l'assistenza di Jahweh (Is. 40-66) assicura il trionfo sui nemici presenti (Ez. 35-36) e futuri (Ez. 38-39; Dan. 7-12) e ogni prosperità (Is. 31, 10-14; Ez. 34, 25-29; ecc.).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.