VVe may not beleeue al that boast of the spirit, but trie them, vvhether they teach Catholike articles of the faith (namely the incarnation of Christ:) vvhether their doctrine be not vvordly, and them selues disobedient hearers of the Apostles. 7 Vee must loue one an other, considering the exceding loue of God in sending his sonne to saue vs. 17 An argument of perfect charitie is, if vve haue nothing in our conscience to feare in the day of Iudgement. 19 And an argument that vve loue God is, if vve loue brethren.
1Dearly beloved, believe not every spirit, but try the spirits if they be of God: because many false prophets are gone out into the world.Carissimi, non vogliate credere ad ogni spirito, ma private gli spiriti, se sono da Dio: conciossiaché molli falsi profeti sono usciti pel mondo.MY deerest, beleeue not euery spirit, but proue the spirites if they be of God: because many false prophetes are goue out into the vvorldCarissimi, nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex Deo sint: quoniam multi pseudoprophetæ exierunt in mundum. 2By this is the spirit of God known. Every spirit which confesseth that Jesus Christ is come in the flesh is of God:Da questo si conosce lo spirito di Dio: qualunque spirito, che confessi, che Gesù Cristo è venuto nella carne, egli è da Dio:In this is the spirit of God knovven. euery spirit that confesseth IESVS Christ to haue come in flesh, is of God:In hoc cognoscitur Spiritus Dei: omnis spiritus qui confitetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est: 3And every spirit that dissolveth Jesus is not of God. And this is Antichrist, of whom you have heard that he cometh: and he is now already in the world.Ma qualunque spirito, che divida Gesù, non è da Dio: e questi è un Anticristo, il quale avete udito, che viene, e già fin d'adesso è nel mondo.and euery spirit that dissolueth IESVS, is not of God: and this is antichrist, of vvhom you haue heard that he commeth, and novv he is in the vvorld.et omnis spiritus qui solvit Jesum, ex Deo non est, et hic est antichristus, de quo audistis quoniam venit, et nunc jam in mundo est. 4You are of God, little children, and have overcome him. Because greater is he that is in you, than he that is in the world.Voi figliuolini, siete da Dio, e avete vinto colui, perché più potente è quegli, che è in voi, che colui, che sta nel mondo.You are of God, litle children, and haue ouercome him because greater is he that is in you, then he that is in the vvorld.Vos ex Deo estis filioli, et vicistis eum, quoniam major est qui in vobis est, quam qui in mundo. 5They are of the world. Therefore of the world they speak: and the world heareth them.Eglino sono del mondo: per questo parlano cose del mondo, e il mondo gli ascolta.They are of the vvorld: therfore of the vvorld they speake, and the vvorld heareth them.Ipsi de mundo sunt: ideo de mundo loquuntur, et mundus eos audit. 6We are of God. He that knoweth God heareth us. He that is not of God heareth us not. By this we know the spirit of truth and the spirit of error.Noi siamo da Dio. Chi conosce Dio, ascolta noi: chi non è da Dio, non ci ascolta: con questo distinguiamo io spirito di verità dallo spirito di errore.Vve are of God. He that knovveth God, heareth vs. he that is not of God, heareth vs not. in this vve knovv the spirit of truth, and the spirit of errour.Nos ex Deo sumus. Qui novit Deum, audit nos; qui non est ex Deo, non audit nos: in hoc cognoscimus Spiritum veritatis, et spiritum erroris.
7Dearly beloved, let us love one another: for charity is of God. And every one that loveth is born of God and knoweth God.Carissimi amiamoci l'un l'altro: perché la carità è da Dio. E chi ama, nato di Dio, e conosce Dio.My deerest, let vs loue one an other: because charitie is of God. And euery one that loueth, is borne of God, & knovveth God.Carissimi, diligamus nos invicem: quia caritas ex Deo est. Et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum. 8He that loveth not knoweth not God: for God is charity.Chi non ama, non ha conosciuto Dio: dappoiché Dio è carità.He that loueth not, knovveth not God: because God is charitie.Qui non diligit, non novit Deum: quoniam Deus caritas est. 9By this hath the charity of God appeared towards us, because God hath sent his only begotten Son into the world, that we may live by him.Da questo si rendette manifesta la carità di Dio verso di noi, perché mandò Dio il suo Unigenito al mondo, affinché per lui abbiamo vita.In this hath the charitie of God appeared in vs, because God hath sent his only begotten sonne into the vvorld, that vve may liue by him.In hoc apparuit caritas Dei in nobis, quoniam Filium suum unigenitum misit Deus in mundum, ut vivamus per eum. 10In this is charity: not as though we had loved God, but because he hath first loved us, and sent his Son to be a propitiation for our sins.Qui sta la carità: che non come se noi avessimo amato Dio, ma che egli il primo ci abbia amati, e abbia mandato il Figliuolo suo propiziazione pe' nostri peccati.In this is charitie: not as though vve haue loued him, but because he hath loued vs, and sent, his sonne a propitiation for our sinnes.In hoc est caritas: non quasi nos dilexerimus Deum, sed quoniam ipse prior dilexit nos, et misit Filium suum propitiationem pro peccatis nostris. 11My dearest, if God hath so loved us, we also ought to love one another.Carissimi, se Dio ci ha amati in tal guisa: noi pure dobbiamo amarci l'un l'altro.My deerest, if God hath so loued vs: vve also ought to loue one an other.Carissimi, si sic Deus dilexit nos: et nos debemus alterutrum diligere. 12No man hath seen God at any time. If we love one another, God abideth in us: and his charity is perfected in us.Nissuno ha mai veduto Dio. Se ci amiamo l'un l'altro, Dio abita in noi, e la carità di lui è in noi perfetta.God no man hath seen at any time. If vve loue one an other, God abideth in vs, and his charitie in vs is persired.Deum nemo vidit umquam. Si diligamus invicem, Deus in nobis manet, et caritas ejus in nobis perfecta est. 13In this we know that we abide in him, and he in us: because he hath given us of his spirit.Da questo conosciamo, che siamo ti lui, e che egli è in noi: perché egli ha dato a noi del suo Spirito.In this vve knovv that vve abide in him, and he in vs: because he of his Spirit hath giuen to vs.In hoc cognoscimus quoniam in eo manemus, et ipse in nobis: quoniam de Spiritu suo dedit nobis.
14And we have seen and do testify that the Father hath sent his Son to be the Saviour of the world.E noi abbiamo veduto, ed attestiamo, che il Padre ha mandato il suo Figliuolo Salvatore del mondo.And vve haue seen, and doe testifie, that the Father hath sent his Sonne the Sauiour of the vvorld.Et vos vidimus, et testificamur quoniam Pater misit Filium suum Salvatorem mundi. 15Whosoever shall confess that Jesus is the Son of God, God abideth in him, and he in God.Chiunque confesserà, che Gesù è Figliuolo di Dio, Dio abita in lui, ed egli in Dio.Vvhosoeuer shal confesse that IESVS is the Sonne of God, God abideth in him, and he in God.Quisquis confessus fuerit quoniam Jesus est Filius Dei, Deus in eo manet, et ipse in Deo. 16And we have known and have believed the charity which God hath to us. God is charity: and he that abideth in charity abideth in God, and God in him.E noi abbiam conosciuto, e creduto alla carità, che Dio ha per noi. Dio è carità: e chi sta nella carità, sta in Dio, e Dio in lui.And vve haue knovven and haue beleeued the charitie, vvhich God hath in vs. God is charitie: and he that abideth in charitie, abideth in God, and God in him.Et nos cognovimus, et credidimus caritati, quam habet Deus in nobis. Deus caritas est: et qui manet in caritate, in Deo manet, et Deus in eo. 17In this is the charity of God perfected with us, that we may have confidence in the day of judgment: because as he is, we also are in this world.In questo è perfetta la carità di Dio in noi, se abbiamo fiducia pel di del giudizio: perché quale egli è, tali siam noi in questo mondo.In this is charitie perfited vvith vs, that vve may haue confidence in the day of iudgement: because as he is, vve also are in the vvorld.In hoc perfecta est caritas Dei nobiscum, ut fiduciam habeamus in die judicii: quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo. 18Fear is not in charity: but perfect charity casteth out fear, because fear hath pain. And he that feareth is not perfected in charity.Il timore non istà colla carità: ma la carità perfetta manda via il timore, perché il timore ha tormento: e chi teme, non è perfetto nella carità.Feare is not in charitie: but perfect charitie casteth out feare, because feare hath painefulnes and he that feareth, is not perfect in charitie.Timor non est in caritate: sed perfecta caritas foras mittit timorem, quoniam timor pœnam habet: qui autem timet, non est perfectus in caritate. 19Let us therefore love God: because God first hath loved us.Noi adunque amiam Dio, dappoi ché egli il primo ci ha amati.Let vs therfore loue God, because God first hath loued vs.Nos ergo diligamus Deum, quoniam Deus prior dilexit nos.
20If any man say: I love God, and hateth his brother; he is a liar. For he that loveth not his brother whom he seeth, how can he love God whom he seeth not?Se uno dirà: io amo Dio; e odierà il suo fratello, egli è bugiardo. Imperocché chi non ama il suo fratello, che vede, come può amare Dio, cui egli non vede?If any man shal say, that I loue God: and hateth his brother, he is a lier. For he that loueth not his brother vvhom he seeth: God vvhom he seeth not, hovv can he loue?Si quis dixerit, Quoniam diligo Deum, et fratrem suum oderit, mendax est. Qui enim non diligit fratrem suum quem vidit, Deum, quem non vidit, quomodo potest diligere ? 21And this commandment we have from God, that he who loveth God love also his brother.E questo comandamento ci è stato dato da Dio: che chi ama Dio, ami anche il proprio fratello.And this commaundement vve haue from God: that he vvhich loueth God, loue also his brother.Et hoc mandatum habemus a Deo: ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum.
4:1
Witham
Try the spirits; that is every doctrine that you hear: for now are many false teachers, false doctors, and false prophets. (Witham)
Challoner
Try, etc. viz. by examining whether their teaching be agreeable to the rule of the Catholic faith and the doctrine of the Church. For, as he says, (ver. 6) "He that knoweth God, heareth us: (the pastors of the Church) ...by this we know the spirit of truth, and the spirit of error." (Challoner)
The Church only, not every private man, hath to prove and discern spirits.
4:2
Witham
By this is the Spirit of God known. He gives the new converts first this general mark, by which they might have good grounds to think that the teachers they met with in those days had a good spirit, were of God, if they confessed and acknowledged Jesus Christ to have come from heaven and to have been made flesh, or made man; that is to be truly God and truly man. But if (ver. 3) they met with teachers of such a spirit as dissolveth Jesus,[Ver. 2. Qui solvit Jesum. Kataluei is read in some manuscripts and must have been the reading which the Latin interpreter followed. We read the same in St. Irenaeus, lib. 3. ch. XVIII. p. 197. Ed. Feuardentii; in Tertullian, lib. 5. contra Marcion. ch. XVI. p. 481. Ed. Rigaltii; in St. Augustine in his commentary on these words, trac. 6, p. 871.] by denying him either to be the Messias or to be truly God, or to be a true man, they might conclude for certain that such men had not a true spirit, but were heretics, antichrists, and forerunners of the great antichrist. Such, even in St. John's time, was Simon the magician, who, according to St. Epiphanius, (haer. xxi. p. 55. Ed Petav.) pretended among his countrymen, the Samaritans, that he himself was God the Father, and among the Jews that he was God the Son, and that Jesus suffered death in appearance only. His disciple also, Menander, said he was sent from heaven for the salvation of men. See St. Epiphanius, haer. xxii. p. 61. 3. Cerinthus, as also Carpocras, held that Jesus was a mere man, born of Joseph and Mary, and also different from Christ. See St. Epiphanius, haer. xxxvii. and xxix. p. 102. and 110. 4. Ebion held much the same. See the same St. Epiphanius, haer. xxx. p. 142. These heretics and divers of their followers divided Jesus, and destroyed the faith and mystery of the incarnation. (Witham)
Challoner
Every spirit which confesseth, etc. Not that the confession of this point of faith alone, is at all times and in all cases sufficient; but that with relation to that time, and for that part of the Christian doctrine, which was then particularly to be confessed, taught, and maintained against the heretics of those days, this was the most proper token by which the true teachers might be distinguished from the false. (Challoner)
4:3
Challoner
That dissolveth Jesus, viz. either by denying his humanity or his divinity. (Challoner)
This is antichrist;[Ver. 3. Et hic est antichristus, kai touto (pneuma) to tou antichristou. By the Greek hic cannot agree with the man, and so the construction in Latin must be, hic est ille spiritus antichristi.] that is such is the spirit of antichrist, of whom you have heard that he cometh, or is to come in the latter times.
Witham
And he is now already in the world, not the chief and great antichrist, but his precursors, in whom he may be said to come. (Witham)
Challoner
And he is now already in the world. Not in his person, but in his spirit and in his precursors. (Challoner)
4:4
Witham
You....little children, born anew in Christ by baptism, have overcome him, (that is, every such antichrist) not by your own strength, but by the grace of Christ, because greater is he that is in you than he that is in the world; that is the Spirit of God in you is above all your enemies. (Witham)
4:5
Witham
They are of the world. Such antichrists and heretics are guided by a worldly spirit, teaching men to follow the corrupt customs and inclinations of the world and the flesh, therefore the world heareth them, and men are more easily seduced by them. (Witham)
4:6
We (Christians) are of God, have received the Spirit; we, the apostles of Christ, were lawfully sent by him.
He that knoweth God, heareth us, etc. That is, they who love and serve God, and comply with the doctrine of his Son, Jesus Christ, hear and follow the doctrine which we were commissioned by him to teach.
He that is not of God, heareth us not. They are not of God, who refuse to hear and obey the voice of the Church and those whom Christ appointed to govern his Church, as hath been observed elsewhere.
Witham
By this we know the Spirit of truth and the spirit of error. Here St. John gives them the second general mark and rule, to preserve them and all Christians from errors and heresies to the end of the world. He that knoweth God, heareth us Apostles, whom he sent, and heareth our successors, invested with the same mission and authority, whom Christ sent, as his heavenly Father sent him, whom he appointed to govern his Church, and with whom he promised to remain to the end of the world. (Witham)
4:7
Let us love one another. This is the repeated admonition of St. John, the evangelist, both in this epistle and to the end of his life, as St. Jerome relates in his Epist. ad Galat. (cap. vi. tom. 4, part 1, p. 414) that the apostle being very old, and when carried to Church meetings of the Christians, being desired to give them some exhortation, he scarce said any thing, but "love one another;" and it being tedious to his disciples to hear always the same thing, they desired some other instruction, to whom (says St. Jerome) he gave this answer, worthy of St. John: that this was the precept of our Lord, and that if complied with, it was sufficient.
Charity is of God, is love, is the fountain and source of all goodness and mercy, infinitely good in himself, and in his love and mercy towards mankind. This love and charity of God hath appeared by his sending his only begotten Son into the world, that we might live through him. See John 1:14.
Witham
Thus God having first loved us, (ver. 10) when we were sinners, and his enemies, let us not be so ungrateful as not to love him, and to love one another after his example. (Witham)
4:12
Witham
No man hath seen God at any time. No mortal man hath seen God and the perfections of his divine Majesty in such a manner as the blessed in heaven, but we have powerful motives to love and serve him, and to love our neighbour for his sake. (Witham)
4:17
Witham
The charity of God (which may either signify the love by which we love God, or by which God loves us) perfected with us, or in us, and so possesseth our souls, as to give us an humble confidence of our salvation, when we shall appear before his tribunal at the day of judgment: because as he is, we also are in this world. These words are differently expounded. They may signify, that as God is always loving us, and giving us marks and effects of his love, so we in this world by his grace are always loving him and our neighbour, and increasing in this love, which gives us a confidence of our salvation. Or they may bear this sense, that as Jesus Christ was suffering in this world for us, so we are suffering for his sake. (Witham)
4:18
Witham
Fear is not in charity, etc. By the fear, which a perfect charity and love of God excludes, we may understand a fear of temporal losses in this world, of the loss of goods, of banishment, of torments, of death itself, which the love of God made so many glorious martyrs contemn; or an anxious servile fear of punishment in the next world, for the more perfect charity and the love of God is, so much the more doth it banish this imperfect and servile fear; but as perfect charity does not exclude a love, and constant desire of loving God as our last end, for whose enjoyment we were created, so it does not exclude a fear of displeasing, offending, and losing him by sin. (Witham)
Challoner
Perfect charity, or love, banisheth human fear, that is, the fear of men; as also all perplexing fear, which makes men mistrust or despair of God's mercy; and that kind of servile fear, which makes them fear the punishment of sin more than the offence offered to God. But it no way excludes the wholesome fear of God's judgments, so often recommended in holy writ, nor that fear and trembling with which we are told to work out our salvation. (Philippians 2:12.) (Challoner)
4:20
Witham
He that loveth not his brother, whom he seeth, how can he love God, whom he seeth not? By this is signified, that it is more easy and natural to love the things that we see, and that enter by the senses. Pretend not then to love the invisible God, whose perfections are hidden from you in this life, unless you love your brother whom you see. But he adds another reason to prove that no man can love God unless he love his brother; because saith he, (ver. 21.) this is God's express command, that he who loveth God love also his brother: so that a man cannot love God unless he also love his neighbour. (Witham)
4:1
4:2
Every spirit which confesseth, etc.... Not that the confession of this point of faith alone, is, at all times, and in all cases, sufficient; but that with relation to that time, and for that part of the Christian doctrine, which was then particularly to be confessed, taught, and maintained against the heretics of those days, this was the most proper token, by which the true teachers might be distinguished form the false.
4:3
That dissolveth Jesus.... Viz., either by denying his humanity, or his divinity. He is now already in the world.... Not in his person, but in his spirit, and in his precursors.
4:18
Fear is not in charity, etc.... Perfect charity, or love, banisheth human fear, that is, the fear of men; as also all perplexing fear, which makes men mistrust or despair of God’s mercy; and that kind of servile fear, which makes them fear the punishment of sin more than the offence offered to God. But it no way excludes the wholesome fear of God’s judgments, so often recomended in holy writ; nor that fear and trembling, with which we are told to work out our salvation. Phil. 2.12.
4:1
1. Beleeue not euery spirit.] Heretical boasting of the spirit. That is, Receiue not euery doctrine of such as boast them selues to haue the spirit. For there be many false prophets, that is to say, Haeretikes, which shal goe out of the Church, and chalenge the spirit, and vaunt of Gods word, Scripture, and Gospel, vvhich in deede be seducers.
1. Proue the spirites.] The Church only, not euery priuate man, hath to proue and discerne spirites. It is not meant by this place, as the Protestants vvould haue it, that euery particular person should of him self examine, trie, or iudge who is a true or false doctor, and which is true or false doctrine. But the Apostle here would euery one to discerne these diuersities of spirites, by taking knovvledge of them to vvhom God hath giuen the gift of discerning spirites and doctrines (vvhich S. Paul expresly saith is giuen but to some, and not to euery one, 1 Cor. 12.) and by obeying the Church of God, to whom Christ hath giuen the Spirit of truth. Io. 14, 16. And this is onely the sure way to proue the spirites and doctrines of these daies. And al they that would bring vs from our Pastors and the Churches iudgement, to our owne priuate trial, seeke nothing els but to driue vs to miserable vncertainty in al our beleefe. Caluin. as Caluin doth, who vpon this place saith, that priuate men may examine the general Councels doctrines.
4:2
2. Euery spirit that confesseth.] To confesse or deny any article which the Cath. Church teacheth, is at al times a certaine marke of Catholike or heretike. The Apostle speaketh according to that time, and for that part of Christian doctrine which then vvas specially to be confessed, taught, & mainteined against certaine vvicked Haeretikes, Cerinthus, Ebion, and the like, that taught wickedly against the person and both natures of Christ IESVS. The Apostle therfore giueth the faithful people this token to knovv the true teachers of those daies from the false. Not that this marke vvould serue for al times, or in case of al'other false doctrines, but that it vvas then a necessarie note. As if a good Catholike vvriter, Pastor, or parents would vvarne al theirs, now in these daies, to giue care onely to such teachers as acknowledge Christ our Sauiour to be really present, and sacrificed in the B. Masse, & that al such are true preachers and of God, the rest to be of the Diuel, or to be counted the spirit of Antichrist. Vvhich spirit of Antichrist (he saith) was come euen then, and is no doubt much more novv in al Haeretikes, al being precursors of that great Antichrist vvhich shal come tovvards the later end.
4:3
3. That dissolueth.] Many old heresies that dissolued Christ. To dissolue, loose, or separate IESVS a sunder, vvas proper to al those old Heretikes that taught either against his Diuinitie, or Humanitie, or the Vnitie of his person, being of two natures, as Cerinthus, Ebion, Nestorius, Eutyches, Manes or Manichaeus, Cerdon, Apelles, Apollinaris and the like. And this is one place by vvhich vve may see that the common Greeke copies be not euer authentical, The Greeke text corrupted by old heretikes. and that our old approued translation may not alvvaies be examined by the Greeke that novv is, vvhich the Protestants onely folow: but that it is to be presupposed, vvhen our old Latin text differeth plainely from the Greeke, that in old time either al or the more approued Greeke reading was othervvise, and that often the said Greeke was corrupted then or since by Heretikes or otherwise. For of the Greekes, S. Irenaeus li. 3. c. 18: among the Latin fathers, S. Augustine tract. 6. in fine, S. Leo ep. 10. c. 5, and Venerable Bede did reade as we doe. and this reading maketh more against the said Heretikes, then that vvhich the common Greeke novv hath, to vvit, Euery spirit that confesseth not Christ to haue come in flesh, is not of God. vvhich is also in effect said before vers. 2. And that therfore it vvas corrupted and altered by Heretikes, see the vvordes of Socrates also a Greeke vvriter, very agreable to this purpose. li. 9. 9. 3•. Nestorius (saith he) being eloquent by nature, vvhich is often in Heretikes, accounted him self therfore learned, & disdained, to study the old interpreters, counting him self better then them all: being ignorant that in S. Iohns Catholike epistle old (Greeke) copies had, EVERY ONE THAT DISSOLVETH IESVS, IS NOT OF GOD. So saith he, adding moreouer that such as vvould separate the diuinitie from the, dispensation of Christs humanitie, tooke out of the old copies this sense. for vvhich the old expositours noted that these which would loose IESVS, had corrupted this Epistle. See also the Tripartite li. 12. c. 4.
〈Greek〉
4:6
6. In this, vve knovv.] A sure marke of true of false teachers. This is the most sure & general marke to knovv the true spirites and prophets from the false: that those vvhich be of God, wil heare and obey their Apostles and lavvful pastors succeding the Apostles, and submit them selues to the Church of God: the other, that be not of God, wil not heare either Apostle, pastor, or Church, but be their ovvne iudges.
Concordanza Io. 8, 47 10, 27.
4:7
Liturgia The Epistle vpon the first Sunday after Pentecost.
4:8
Concordanza Io. 3, 16.
4:11
Concordanza Io. 1, 18. 1 Tim. 6, 16.
4:12
No man in this life, nor with corporal eies, cā see the proper essence or substāce of the Deitie. See S. August. ad Paulin. de vidēdo Deo. ep. 112.
4:17
17. That vve may haue confidence.] Confidence called in Latin Fiducia, • Against the Protestāts special faith and presumptnoua securitie of saluation. is neither alone with faith, nor a persuasion infallible that maketh a man no lesse secure and certaine of his saluation, then of the things that vve are bound to beleeue, as the Protestants falsely teach: but it is onely a hope wel corroborated, confirmed, and strengthened vpon the promises and grace of God, and the parties merites. And the vvordes both folowing & going before, proue also euidently against the Protestants, that our confidence and hope in the day of iudgement dependeth not onely vpon our apprehension of Christs merites by faith, or vpon his grace and mercie, but also vpon our conformitie to Christ in this life, in charitie and good vvorkes. 2 Pet. 1, 10. And that is the doctrine of S. Peter vvhen he said, Labour, that by good vvorkes you may make sure your vocation and election. and S. Paules meaning, vvhen he said, I haue fought a good fight, 2. Tim. 4. 7. there is laid vp for me a crovvne of iustice, vvhich our Lord vvil render to me in that day, a iust iudge.
4:18
18. Feare is not in charitie.] The feare of God in iust men, cōn̄fisteth with charitie. The Heretikes very falsly vnderstand this place so, that Christian godly men ought to haue no doubt, mistrust, or feare of hel and damnation. Vvhich is most euidently against the Scriptures, commending euery where vnto vs the awe and feare of God and his iudgements. Feare him (saith our Sauiour Mat. 10) that can cast body and soul into hel. And Psal. 118. Pearse my flesh vvith thy feare. Vvhich feare of Gods iudgements caused S. Paul & al good men to chastise their bodies, 1. Cor. 9. lest they should be reprobate and damned. Prou. 28. And the vvise man for this cause affirmeth him to be happie, that is euer fearful. And holy Iob faith, Iob c. 9. I feared al my vvorkes. And the Apostle, Vvith feare and trembling vvorke your saluation. Phil. 2. Vvhich kinde of feare is euen in the iustest men and most ful of charitie, consisting wel with the same vertue, and is called Filialis is timer, because it is such as the good childe ought to haue toward his father.
But there is a kinde of feare vvhich standeth not with charitie, Vvhat feare agreeth not with charitie. and is cleane against hope also, that vvhich bringeth such perplexitie and auxietie of conscience, that it induceth a man to mistrust or despaire of Gods mercies. That seruile feare also vvhich maketh a man often to leaue sinning and to doe the external vvorkes of iustice, not for any loue or delight he hath in God or his lawes, Seruile feare is not il. but onely for feare of damnation, though it be not il in it self, but very profitable, as that vvhich helpeth toward the loue of God, yet it standeth not with charitie neither, but is daily more and more lessened, and at length quite driuen out by charitie. Of these kinde of feares then the Apostle speaketh, and (as some expound) of the feare of men also, of vvhich our Sauiour saith, Feare not them that kil the body. Mat. 10.
4:20
Concordanza Io. 13, 34, 15, 12.
4:1
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 3.16.8
… Take heed to them, that ye lose not what ye have wrought.” And again does he say in the Epistle: “Many false prophets are gone out into the world. Hereby know ye the Spirit of God: Every spirit that confesseth that Jesus Christ is come in the flesh is of God; and every spirit which separates Jesus Christ is not of God, but is of antichrist.”
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 5.16
… as it is taught us in both the ancient and the new prophecies, and especially by the Apostle John, who says that “already many false prophets are gone out into the world,” the fore-runners of Antichrist, who deny that Christ is come in the flesh,
sant'Ippolito † 235 d.C. A discourse by the most blessed Hippolytus, bishop and martyr, on the end of the world, and on Antichrist, and on the second coming of our lord Jesus Christ 10
… and even now are there many antichrists; but go not after them. Believe not every spirit, because many false prophets are gone out into the world.”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Life of Antony. (Vita Antoni.) 16
… “Lord, in Thy name did we not cast out demons, and in Thy name did many mighty works ?” He answered, “Verily I say unto you, I know you not;” for the Lord knoweth not the ways of the wicked. But we ought always to pray, as I said above, that we may receive the gift of discerning spirits; that, as it is written
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. To the Bishops of Egypt 1.3
… Therefore He suffered them not to speak such words, neither would He have us to suffer such, but hath charged us by His own mouth, saying, ‘Beware of false prophets, which come to you in sheeps’ clothing, but inwardly they are ravening wolves ;’ and by the mouth of His Holy Apostles, ‘Believe not every spirit
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Answer to the Letters of Petilian, the Donatist 3.34
Chapter 34.— 39. Petilianus quotes also the warning of the Apostle John, that we should not believe every spirit, but try the spirits whether they are of God,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 55
… our next inquiry, which we must conduct with care, is, What faith it is which the apostle commends with so much earnestness? For indiscriminate faith is not good. Accordingly we find this caution: “Brethren, believe not every spirit, but try the spirits whether they are of God.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 6.11
… of water is signified the Holy Spirit, and this epistle saith to us, “Believe not every spirit, but prove the spirits, whether they be of God;” let us understand that of this it is said, “From strange water keep thee far, and from a strange fountain drink thou not.” What meaneth, “From a strange fountain drink thou not”? A strange spirit believe thou not.
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 1.20
… And this we can do, if we carry out the Apostle’s advice, “Believe not every spirit, but prove the spirits whether they are of God.”
4:2
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 2.9
… “But when the fulness of the time was come, God sent His Son, born of a woman.” Also in the Epistle of John: “Every spirit which confesses that Jesus Christ is come in the flesh is of God. But whosoever denies that He is come in the flesh is not of God, but is of the spirit of Antichrist.”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 6.12.6
6. For having obtained this Gospel from others who had studied it diligently, namely, from the successors of those who first used it, whom we call Docetæ
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 5.2
… for knowledge is not perfect unless it confesses Jesus Christ from eternity to be only-begotten God, true Son of God, and, according to the flesh, begotten of a Virgin. Which also this very Evangelist has taught us elsewhere, saying: “Every spirit that confesseth that Jesus Christ is come in the flesh, is of God.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 11
[2.] Wherefore then does he use the expression, “was made”? To stop the mouths of the heretics. For since there are some
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 6.12
… Behold, he is about to tell the sign. “Hereby is known the Spirit of God: every spirit that confesseth that Jesus Christ is come in the flesh is of God: and every spirit that confesseth not that Jesus Christ is come in the flesh is not of God: and this is the antichrist, of whom ye have heard that he should come; and even now already is he in this world.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 10.3
3. “In this we know that we love the sons of God.”
Socrate Scolastico † 440 d.C. The Ecclesiastical History of Socrates Scholasticus 7.32
… In fact he contemned the drudgery of an accurate examination of the ancient expositors: and, puffed up with his readiness of expression, he did not give his attention to the ancients, but thought himself the greatest of all. Now he was evidently unacquainted with the fact that in the First Catholic epistle of John it was written in the ancient copies,
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Dialogues. The “Eranistes” or “Polymorphus” of the Blessed Theodoretus, Bishop of Cyrus 1
… But that you may know that they who deny the flesh of the Saviour are of the opposite spirit, hear the great John in his Catholic Epistle saying “Every spirit that confesses that Jesus Christ is come in the flesh is of God, and every spirit that confesses not that Jesus Christ is come in the flesh is not of God, and this is that spirit of Anti-Christ.”
papa san Leone I Magno † 461 d.C. Letters 164
… “every spirit which confesses Jesus Christ to have come in the flesh is of God , and every spirit which dissolves Jesus is not of God , but this is antichrist
papa san Leone I Magno † 461 d.C. Sermons 34
… about which the blessed Apostle John has forewarned us in no doubtful utterance, saying, “every spirit which confesses Christ Jesus to have come in the flesh is of God : and every spirit which destroys Jesus is not of God , and this is Antichrist
4:3
sant'Ignazio di Antiochia † 108 d.C. Epistle to the Antiochians 5
… He also that confesseth Christ, yet not as the Son of the Maker of the world, but of some other unknown being, different from Him whom the law and the prophets have proclaimed, this man is an instrument of the devil. And he that rejects the incarnation, and is ashamed of the cross for which I am in bonds, this man is antichrist.
san Policarpo di Smirne † 155 d.C. Epistle to the Philippians 7
“For whosoever does not confess that Jesus Christ has come in the flesh, is antichrist;”
Tertulliano † 220 d.C. The Prescription Against Heretics 33
… John, however, in the Apocalypse is charged to chastise those “who eat things sacrificed to idols,” and “who commit fornication.” There are even now another sort of Nicolaitans. Theirs is called the Gaian heresy. But in his epistle he especially designates those as “Antichrists” who “denied that Christ was come in the flesh,”
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 5.16
… as it is taught us in both the ancient and the new prophecies, and especially by the Apostle John, who says that “already many false prophets are gone out into the world,” the fore-runners of Antichrist, who deny that Christ is come in the flesh, and do not acknowledge
Tertulliano † 220 d.C. On the Flesh of Christ 24
… Surely he is antichrist who denies that Christ has come in the flesh.
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 22
… Up to the present moment they have not, tribe by tribe, smitten their breasts, looking on Him whom they pierced. No one has as yet fallen in with Elias; no one has as yet escaped from Antichrist;
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 72.15
… And when they say that there can be no fellowship between righteousness and unrighteousness, no communion between light and darkness, how can either darkness illuminate, or unrighteousness justify? And when they say that “they are not of God, but are of the spirit of Antichrist,”
san Girolamo † 420 d.C. The Dialogue Against the Luciferians 1
… the Galatians had been led away to the observance of the law, and the Apostle was a second time in travail with them; the Corinthians did not believe the resurrection of the flesh, and he endeavoured by many arguments to bring them back to the right path. Then came
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 10.7
7. “For this is the love of God, that we keep His commandments.”
4:4
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 8
… that no allurements may deceive the incorruptible stedfastness of your faith, no threats terrify you, no sufferings or tortures overcome you, because “greater is He that is in us, than he that is in the world;”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Exhortation to Martyrdom, Addressed to Fortunatus 10
John, in his epistle, proves this, saying: “Greater is He who is in you than he that is in the world.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.11
… “Thou shalt worship the Lord thy God, and Him only shalt thou serve.” Of this same thing to the Romans: “And they worshipped and served the creature, forsaking the Creator. Wherefore also God gave them up to ignominious passions.” Of this thing also in John: “Greater is He who is in you than he who is in this world.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 7.2
2. “Now,” saith he, “are ye of God little children, and have overcome him:”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 7.8
… Wherefore as there is in them ample power of inciting, so in us there is a supply of power of rejection, and of liberty of acquiescing. But if we are afraid of their power and assaults, we may also claim the protection and assistance of God against them, of which we read: “For greater is He who is in us than he who is in this world:”
papa san Leone I Magno † 461 d.C. Sermons 26
… your Father which is in heaven ?” We know indeed, as the Apostle John says that “the whole world lieth in the evil one ,” and that by the stratagems of the Devil and his angels numberless attempts are made either to frighten man in his struggle upwards by adversity or to spoil him by prosperity, but “greater is He that is in us, than he that is against us
papa san Leone I Magno † 461 d.C. Sermons 39
… But “stronger is He that is in us than He that is against us
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. Register of the Epistles of St. Gregory the Great 5.19
… Wherefore let thy Love be in nothing afraid. All things that you see to be lofty in this world against the truth in behalf of the truth despise; trust in the grace of Almighty God , and the help of the blessed Apostle Peter. Remember the voice of the Truth, which says, Greater is he that is in you than he that is in the world (
4:5
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 7.3
… if, hanging on the cross, He did not say, “Father, forgive them, for they know not what they do”? But if He threatened not, who had power; why dost thou threaten, why art thou inflated with anger, who art under power of another? He died because it was His will to die, yet He threatened not; thou knowest not when thou shalt die, and dost thou threaten?
4:6
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 8.7
… whereas the Law and the prophets hang on both precepts. But this, too, is because he who loves his neighbor must needs also love above all else love itself. But “God is love; and he that dwelleth in love, dwelleth in God.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 7.4
… “For God is love” [Love is God]. What more could be said, brethren? If nothing were said in praise of love throughout the pages of this epistle, if nothing whatever throughout the other pages of the Scriptures, and this one only thing were all we were told by the voice of the Spirit of God, “For Love is God;” nothing more ought we to require.
4:7
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.40
… because the darkness is passing away, and the true light already shineth.” And again, “Beloved, now are we the children of God, and it is not yet made manifest what we shall be. But we know that, if he shall be manifested, we shall be like him: for we shall see him even as he is. And every one that hath this hope purifieth himself, even as he is pure.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 17.4
… Now, he does judgment and justice who lives aright. But he lives aright who yields obedience to God when He commands. “The end of the commandment,” that is, to which the commandment has reference, “is charity out of a pure heart, and a good conscience, and faith unfeigned.” Moreover, this “charity,” as the Apostle John testifies, “is of God.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 8.8
… whence it may be gathered that these two commandments cannot exist unless interchangeably. For since “God is love,” he who loves love certainly loves God; but he must needs love love, who loves his brother. And so a little after he says, “For he that loveth not his brother whom he hath seen, how can he love God whom he hath not seen”?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 15.17
… Therefore God the Holy Spirit, who proceedeth from the Father, when He has been given to man, inflames him to the love of God and of his neighbor, and is Himself love. For man has not whence to love God, unless from God; and therefore he says a little after, “Let us love Him, because He first loved us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 1.22
That love, however, which is a virtue, comes to us from God, not from ourselves, according to the testimony of Scripture, which says: “Love is of God; and every one that loveth is born of God, and knoweth God: for God is love.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 2.21
… Accordingly, there would be no desire of good in man from the Lord if it were not a good; but if it is a good, we have it not save from Him who is supremely and incommunicably good. For what is the desire for good but love, of which John the apostle speaks without any ambiguity, and says, “Love is of God”?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 4.14
For that very pride has so stopped the ears of their heart that they do not hear, “For what hast thou that thou hast not received?” They do not hear, “Without me ye can do nothing;” they do not hear, “Love is of God;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 37
… For indeed, if it be not of God but of men, the Pelagians have gained the victory; but if it come from God, then we have vanquished the Pelagians. Let, then, the Apostle John sit in judgment between us; and let him say to us, “Beloved, let us love one another.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 40
… The true faith, however, and sound doctrine declare that both graces are from God; the Scripture says, “From His face cometh knowledge and understanding;” and another Scripture says, “Love is of God.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Rebuke and Grace 9
… What do we do, we who have not received?” They who say this wish to appear without blame in respect of their not obeying God, because assuredly obedience itself is His gift; and that gift must of necessity be in him in whom dwells love, which without doubt is of God,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Predestination of the Saints 2.56
Wherefore if I am unwilling to appear ungrateful to men who have loved me, because some advantage of my labour has attained to them before they loved me, how much rather am I unwilling to be ungrateful to God, whom we should not love unless He had first loved us and made us to love Him! since love is of Him,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 7.4
… he that heareth not us, hath the spirit of error. Let us see what he adviseth, and let us choose rather to hear him advising in the spirit of truth, and not antichrists, not lovers of the world, not the world. If we are born of God, “beloved,”
4:8
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 2 Timothy 6
… Dost thou fast every day? So also did those virgins, but it availed them nothing. Dost thou pray? What of that? prayer without alms-giving is unfruitful, without that all things are unclean and unprofitable. The better part of virtue is destroyed. “He that loveth not his brother,” it is said, “knoweth not God.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 148.18
18. It is better, then, that we affirm that concerning which we have no doubt,—that God shall be seen by the inward man, which alone is able, in our present state, to see that love in commendation of which the apostle says, “God is love;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 219.2
… Receive, then, with the love of fathers and of brethren, him whom we have with merciful severity corrected. For although one part of the work was done by you and another part by us, both parts, being indispensable to our brother’s salvation, were done by the same love. The same God was therefore working in both, for “God is love.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 7.3
6. The Holy Spirit also, whether we are to call Him that absolute love which joins together Father and Son, and joins us also from beneath, that so that is not unfitly said which is written, “God is love;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 8.7
… but He says, “Learn of me; for I am meek and lowly in heart.” For humility, which is most solid, is more powerful and safer than pride, that is most inflated. And so He goes on to say, “And ye shall find rest unto your souls,” for “Love is not puffed up;” and “God is Love;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of Holy Virginity 52
… As though truly it were any kind of virginity, and not that which is after God, which we had undertaken to set forth. And this good, by how much I see it to be great, by so much I fear for it, lest it be lost, the thief pride. Therefore there is none that guardeth the virginal good, save God Himself Who gave it: and God is Charity.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 67.2
… for one star differeth from another star in glory; and so also the resurrection of the dead. The saints, like the stars in the sky, obtain in the kingdom different mansions of diverse degrees of brightness; but on account of that one penny no one is cut off from the kingdom; and God will be all in all in such a way, that, as God is love,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 9.10
… He must of necessity love God, must of necessity love Him that is Love itself. Can one love his brother, and not love Love? Of necessity he must love Love. What then? because he loves Love, does it follow that he loves God? Certainly it does follow. In loving Love, he loves God. Or hast thou forgotten what thou saidst a little while ago, “Love is God”?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 80.2
… “The fulness of the Law is love.” Do not run after many things, and strain thyself. The amplitude of the branches doth terrify thee: hold by the root, and of the greatness of the tree think not. Be there in thee love, and the fulness of knowledge must needs follow. For what doth he not know that knoweth love? Inasmuch as it hath been said, “God is love.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 99.4
… But, now that it is clear that Sion is the city of God; what is the city of God, but the Holy Church? For men who love one another, and who love their God who dwelleth in them, constitute a city unto God. Because a city is held together by some law; their very law is Love; and that very Love is God: for openly it is written, “God is Love.”
4:9
san Policarpo di Smirne † 155 d.C. Epistle to the Philippians 8
Let us then continually persevere in our hope, and the earnest of our righteousness, which is Jesus Christ, “who bore our sins in His own body on the tree,” “who did no sin, neither was guile found in His mouth,” but endured all things for us, that we might live in Him.
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 2.21
… Accordingly it is nowhere written in the Scriptures, ‘the first-born of God,’ nor ‘the creature of God;’ but ‘Only-begotten’ and ‘Son’ and ‘Word’ and ‘Wisdom,’ refer to Him as proper to the Father . Thus, ‘We have seen His glory, the glory as of the Only-begotten of the Father ;’ and ‘God sent His Only-begotten Son
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 7.7
7. “In this was manifested the love of God in us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 7.9
9. “In this is love—in this was manifested the love of God toward us, because that God sent his only-begotten Son into this world, that we may live through Him.—In this is love, not that we loved God, but that He loved us:”
4:10
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 15.17
… For the Father only is so God as not to be of God; and hence the love that is so God as to be of God, is either the Son or the Holy Spirit. But when, in what follows, the apostle had mentioned the love of God, not that by which we love Him, but that by which He “loved us, and sent His Son to be a propitiator for our sins,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Catechising of the Uninstructed 4
… And with regard to God Himself, its object is that, even if it were an irksome task to love Him, it may now at least cease to be irksome for us to return His love, seeing that “He first loved us,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Patience 18
… If then, being already just, the Apostles were elected by Christ, they would have first chosen Him, that just men might be chosen, because without Him they could not be just. But it was not so: as Himself saith to them, “Not ye have chosen Me, but I have chosen you.” Of which the Apostle John speaks, “Not that we loved God, but that He loved us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 1.27
… For what merits could we possibly have had at the time when we loved not God? In order, indeed, that we might receive that love whereby we might love, we were loved while as yet we had no love ourselves. This the Apostle John most expressly declares: “Not that we loved God,” says he, “but that He loved us;”
4:11
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 7.9
… “And sent His Son to be the Atoner for our sins: “ litatorem ,” i.e. one that sacrifices. He sacrificed for our sins. Where did He find the sacrifice? Where did He find the victim which he would offer pure? Other He found none; His own self He offered. “Beloved, if God so loved us we ought also to love one another.
4:12
Tertulliano † 220 d.C. Against Praxeas 15
… as he had said that the Word of God was God, in order that he might give no help to the presumption of the adversary, (which pretended) that he had seen the Father Himself and in order to draw a distinction between the invisible Father and the visible Son, he makes the additional assertion, ex abundanti as it were: “No man hath seen God at any time.”
Antipapa Novaziano † 258 d.C. A Treatise of Novatian Concerning the Trinity 18
Behold, the same Moses tells us in another place that “God was seen of Abraham.” And yet the same Moses hears from God, that “no man can see God and live.” If God cannot be seen, how was God seen? Or if He was seen, how is it that He cannot be seen? For John also says, “No man hath seen God at any time;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 148.6
… We have seen the Spirit, but in a bodily form: let us see the Father also; but since we cannot see Him, let us hear Him.” A little after he says: “Let us hear the Father, then, for the Father is invisible; but the Son also is invisible as regards His Godhead, for ‘no man hath seen God at any time;’
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 7.10
… Charity is praised to you; if it please you, have it, possess it: no need that ye should rob any man, no need that ye should think of buying it; it is to be had freely, without cost. Take it, clasp it; there is nothing sweeter. If such it be when it is but spoken of, what must it be when one has it?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 8.12
12. “No man hath seen God at any time.” See, beloved: “If we love one another, God will dwell in us, and His love will be perfected in us.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Seven Books of John Cassian on the Incarnation of the Lord, Against Nestorius 4.5
… and so through the indifferent use of either title, since God is joined to man, whatever is God and man, can be termed altogether God. And so the same Apostle well adds the words: “Whoever believeth that Jesus is the Son of God, God abideth in him, and the love of God is perfected in him.”
4:13
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 3.25
… ‘Hereby know we that we dwell in Him and He in us, because He hath given us of His Spirit
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Holy Spirit 2.9
95. In like manner that you may recognize the Unity, it is also said of the Spirit: “For he that soweth in the Spirit shall of the Spirit reap eternal life.” And John says: “Hereby we know that He is in us because He hath given us of His Spirit.”
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 2.10
… “He that eateth my flesh and drinketh my blood abideth in me, and I in him. As the living Father sent me, and I live because of the Father, so he that eateth me, he also shall live because of me. This is the bread which came down out of heaven.” But the Evangelist John, who had drunk in wisdom from the breast of Christ, agrees herewith, and says:
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 8.12
… thou shalt be perfected. Hast thou begun to love? God has begun to dwell in thee: love Him that has begun to dwell in thee, that by more perfect indwelling He may make thee perfect. “In this we know that we dwell in Him and He in us, because He hath given us of His Spirit.”
4:14
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 8.13
13. “And we have seen, and are witnesses, that God hath sent His Son to be the Saviour of the world.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Seven Books of John Cassian on the Incarnation of the Lord, Against Nestorius 4.4
… and so since Christ and the Word were united in the mystery of the Incarnation, Christ and the Word of God became one Son of God in either substance. And when the Apostle John was anxious to state this clearly, he said “God sent His Son to be the Saviour of the world.”
4:15
Tertulliano † 220 d.C. Against Praxeas 31
… and they deny the Son, when they suppose Him to be the same as the Father, by assigning to Them things which are not Theirs , and taking away from Them things which are Theirs . But “whosoever shall confess that (Jesus) Christ is the Son of God” (not the Father), “God dwelleth in him, and he in God.”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 3.25
… so that our being in the Father is not ours, but is the Spirit’s which is in us and abides in us, while by the true confession we preserve it in us, John again saying, ‘Whosoever shall confess that Jesus is the Son of God, God dwelleth in him and he in God
4:16
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. On the Unity of the Church 14
… He who has not charity has not God. The word of the blessed Apostle John is: “God,” saith he, “is love; and he that dwelleth in love dwelleth in God, and God dwelleth in him.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.4
… If thou wouldest offer thy gift at the altar, and there rememberest that thy brother hath ought against thee; leave thou thy gift before the altar, and go; first be reconciled to thy brother, and then come and offer thy gift at the altar.” Also in the Epistle of John: “God is love and he that dwelleth in love dwelleth in God, and God in him.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 73.10
… for “God is love, and he that dwelleth in love dwelleth in God, and God in him;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 148.5
… “And if in anything we be diversely minded, God shall reveal even this unto us,” if we abide in Him. Now he who dwelleth in love dwelleth in God, for “God is love,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 6.5
… Therefore the Holy Spirit, whatever it is, is something common both to the Father and Son. But that communion itself is consubstantial and co-eternal; and if it may fitly be called friendship, let it be so called; but it is more aptly called love. And this is also a substance, since God is a substance, and “God is love,” as it is written.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 8.8
… and with what is he full, who is full of love, except with God? Well, but you will say, I see love, and, as far as I am able, I gaze upon it with my mind, and I believe the Scripture, saying, that “God is love; and he that dwelleth in love, dwelleth in God;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 9.1
… Even as now our wish is to see whether the Holy Spirit is properly that love which is most excellent which if He is not, either the Father is love, or the Son, or the Trinity itself; since we cannot withstand the most certain faith and weighty authority of Scripture, saying, “God is love.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 15.3
… and by means, too, of love, which in the Holy Scriptures is called God,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 15.6
… only we discerned it in a sense, because there was no bulk wherein we must needs think the magnitude of two or three to be more than that of one. But when we came to treat of love, which in the Holy Scriptures is called God,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 15.17
… The Scriptures, accordingly, have not said, The Holy Spirit is Love. If they had said so, they would have done away with no small part of this inquiry. But they have said, “God is love;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Enchiridion 121
… For this love embraces both the love of God and the love of our neighbor, and “on these two commandments hang all the law and the prophets,” we may add the Gospel and the apostles. For it is from these that we hear this voice: The end of the commandment is charity, and God is love.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Faith and the Creed 9
… To this is added another testimony which the Apostle John offers, when he says, “For God is love.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Patience 15
15. For, as the Divine utterances testify, “God is love, and he that dwelleth in love dwelleth in God, and God dwelleth in him.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Answer to the Letters of Petilian, the Donatist 3.5
… Let no one say, I will follow such an one, for it was even he that made me a Christian; or, I will follow such an one, for it was even he that baptized me. For "neither is he that planteth anything, neither he that watereth, but God that giveth the increase." And "God is love; and he that dwelleth in love, dwelleth in God, and God in him."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 40
… even as the apostle knew when he said, “But we have received not the spirit of the world, but the Spirit which is of God, that we might know the things that are freely given to us of God.” John says, “God is love.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 17.8
… “No man hath seen God at any time”? And, that you may not suppose yourself to be wholly estranged from seeing God, he saith, “God is love; and he that dwelleth in love dwelleth in God.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 9.1
… Let us now come back to the order which was interrupted; and what remains, holy brethren, receive ye with all attention. I know not whether charity could be more magnificently commended to us, than that it should be said, “Charity is God.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 149.3
… do we already see God? and how are we Israel, if we see not? There is one kind of sight belonging to this present time; there will be another belonging to the time hereafter: the sight which now is, is by faith; the sight which is to be will be in reality. If we believe, we see; if we love, we see: see what? God. Ask John: “God is love;”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 10.7
… “that they all may be one as Thou, Father, in Me and I in Thee, that they also may be one in us,” when that perfect love of God, wherewith “He first loved us”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 16.13
Finally so highly is the virtue of love extolled that the blessed Apostle John declares that it not only belongs to God but that it is God, saying: “God is love: he therefore that abideth in love, abideth in God, and God in him.”
4:17
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 9.2
2. “Herein is our love made perfect in us that we may have boldness in the day of judgment: because as He is, so are we in this world.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 11.9
… “that ye may be,” says He “sons of your Father which is in heaven, Who maketh His sun to rise on the good and evil, and sends rain on the just and on the unjust:” and this feeling the blessed John knew that he had attained when he said: “that we may have confidence in the day of judgment, because as He is so are we also in this world.”
4:18
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
Chap. iv. 18 . He says, “Perfect love casteth out fear.” For the perfection of a believing man is love.
Tertulliano † 220 d.C. Scorpiace 12
… yet (if any man suffer) as a Christian, let him not be ashamed, but let him glorify God on this behalf.” John, in fact, exhorts us to lay down our lives even for our brethren, affirming that there is no fear in love: “For perfect love casteth out fear, since fear has punishment; and he who fears is not perfect in love.”
Tertulliano † 220 d.C. De Fuga in Persecutione 9
… Finally, mindful of his own Revelation, in which he had heard the doom of the fearful, (and so) speaking from personal knowledge, he warns us that fear must be put away. “There is no fear,” says he, “in love; but perfect love casteth out fear; because fear has torment”—the fire of the lake, no doubt. “He that feareth is not perfect in love”
Tertulliano † 220 d.C. De Fuga in Persecutione 14
… but recall that God has said, “He who receives it, let him receive it,” that is, let him who does not receive it go his way. He who fears to suffer, cannot belong to Him who suffered. But the man who does not fear to suffer, he will be perfect in love—in the love, it is meant, of God; “for perfect love casteth out fear.”
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 13.26
… up hence.” For though the little one even be an heir, yet as being a child he differs nothing from a servant when he is a child, and to the extent to which he is little “has the spirit of bondage to fear;” but he who is not at all any longer such has no longer the spirit of bondage, but already the spirit of adoption, when “perfect love casteth out fear;”
san Filea di Thmuis † 307 d.C. Fragments of the Epistle of Phileas to the People of Thmuis, Part I 1
… and though the guards showed their fury against them not only by threatenings in word, but also by deeds of violence, they did not swerve from their resolution, because perfect love casteth out fear .
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 8.10.3
… not once only, but some also a second time. And although the guards vied with each other in threatening them in all sorts of ways, not in words only, but in actions, they did not give up their resolution; because ‘perfect love casteth out fear.’
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 14
… And the Angel says to them again, Fear not ye ; I say not to the soldiers, fear not , but to you ; as for them, let them be afraid, that, taught by experience, they may bear witness and say, Truly this was the Son of God ; but you ought not to be afraid, for perfect love casteth out fear
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 82.3
… and not only a parent but a bishop ought to be loved by his children. Neither ought to be feared. There is an old saying: “whom a man fears he hates; and whom he hates, he would fain see dead.” Accordingly, while for the young the holy scripture makes fear the beginning of knowledge, it also tells us that “perfect love casteth out fear.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 130.5
… and will you on the shores of Libya, yourself an exile, accept an exile for a husband? Where will you find a matron to be present at your bridal? Whom will you get to escort you home? No tongue but a harsh Punic one will sing for you the wanton Fescennine verses. Away with all hesitations! ‘Perfect love’ of God ‘casteth out fear.’
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 133.6
… For I have read the song of the psalmist: “O taste and see that the Lord is good.” Every good thing that we have is a tasting of the Lord. When I fancy myself to have finished the book of virtue, I shall then only be at the beginning. For “the fear of the Lord is the beginning of wisdom,” and this fear is in its turn cast out by love.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 145.4
… For the man who only fears the flames of hell is afraid not of sinning, but of being burned; but the man who hates sin as much as he hates hell is afraid to sin. This is the “fear of the Lord,” which “is pure, enduring for ever.” For the fear of punishment has torment, and is not in love; and love, when it is perfect, casts it out.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 218.2
… because even the love of God, which, when it is perfect, “casteth out fear,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 14.9
For that fear of which the Apostle John says, “There is no fear in love; but perfect love casteth out fear, because fear hath torment. He that feareth is not made perfect in love,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 21.24
… They have not tasted it. For they hope in themselves, not in Him; and therefore God’s abundant sweetness is hidden from them. They fear God, indeed, but it is with that servile fear “which is not in love; for perfect love casteth out fear.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Faith and the Creed 9
… For we are not reconciled unto Him except through that love in virtue of which we are also called sons: as we are no more “under fear, like servants,” because “love, when it is made perfect, casteth out fear;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of Holy Virginity 39
… “Fear,” indeed, “there is not in charity, but perfect charity,” as it is written, “casteth out fear:”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Correction of the Donatists 6
But, moreover, holy Scripture has both said concerning the former better class, "There is no fear in love; but perfect love casteth out fear;"
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Nature and Grace 67
… Accordingly he here says: “If ye be led of the Spirit, ye are not under the law.” So far, indeed, as any man is led by the Spirit, he is not under the law; because, so far as he rejoices in the law of God, he lives not in fear of the law, since “fear has torment,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Concerning Man’s Perfection in Righteousness 21
… They, however, are oppressed by the commandments of God, who try to fulfil them by fearing. “But perfect love casteth out fear;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 33
… Love worketh no ill to his neighbour: therefore love is the fulfilling of the law.” This love the Apostle Peter did not yet possess, when he for fear thrice denied the Lord. “There is no fear in love,” says the Evangelist John in his first Epistle, “but perfect love casteth out fear.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 43.5
… For how does God tempt not any man , and how does the Lord your God tempt you, to know whether ye love Him? It is also written, “There is no fear in love but perfect love casteth out fear;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 43.16
16. “Your father Abraham rejoiced to see my day; and he saw, and was glad.” Abraham’s seed, Abraham’s Creator, bears a great testimony to Abraham. “Abraham rejoiced,” He says, “to see my day.” He did not fear, but “rejoiced to see it.” For in him there was the love that casteth out fear.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 85.3
… for it is only the Lord that so enables us, and by such means only do we attain to His friendship. For just as there are two kinds of fear, which produce two classes of fearers; so there are two kinds of service, which produce two classes of servants. There is a fear, which perfect love casteth out;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 88.1
… if they have persecuted me, they will also persecute you”? It is clear, therefore, that when it is said, “Henceforth I call you not servants,” He is to be understood as speaking of that servant who abideth not in the house for ever, but is characterized by the fear which love casteth out;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 92
… And that certainly was still wanting to Peter, when, terrified by the question of a lady’s maid, he could give no true testimony; but, contrary to his own promise, was driven by the greatness of his fear thrice to deny Him. But there is no such fear in love, for perfect love casteth out fear.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 95.1
… But in my opinion, because there was to be shed abroad in their hearts by the Holy Spirit that love which casteth out the fear,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 9.4
4. Now therefore concerning this same boldness, let us see what he says. Whence do we understand that charity is perfect? “There is no fear in charity.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 5.9
… But that this may come to a happy issue, “I will” first, he says, “worship at Thy holy temple.” And perhaps on this account he added, “in Thy fear;” which is a great defence to those that are advancing toward salvation. But when any one shall have arrived there, in him comes to pass that which is written, “perfect love casteth out fear.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 19.10
… but that chaste fear wherewith the Church, the more ardently she loves her Spouse, the more carefully does she take heed of offending Him, and therefore, “perfect love casteth” not “out” this “fear,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 68.33
… But in sufferings of tribulations the thing itself is sorrowful, but the hope is strong. For, “if that which we see not we hope for, through patience we wait for it.” But breadth the shedding abroad of love in the heart doth give. For “love perfected casteth out fear:” which fear “hath torment,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 78.6
… For fear doth prevail in the law. “But the end of the law is Christ for righteousness to every one believing;” at whose bestowing “love is shed abroad in our hearts through the Holy Spirit, which hath been given to us:” and love made perfect doth cast out fear,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 119.5
… but it is stablished in those in whom it is immoveable. God therefore stablisheth His word, that they may fear Him, in those unto whom He giveth the spirit of the fear of Him; not that fear of which the Apostle saith, “Ye have not received the spirit of bondage again to fear;” for “perfect love casteth out” this “fear,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 149.10
… Wherefore then are they bonds of iron and not bonds of gold? They are iron so long as they fear: let them love, and they shall be golden. Observe, beloved, what I say. Ye have heard just now the Apostle John, “There is no fear in love, but perfect love casteth out fear, because fear hath torment.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Twelve Books on the Institutes of the Cœnobia, and the Remedies for the Eight Principal Faults 4.39
… ninthly, if he governs his tongue, and is not over talkative; tenthly, if he is not easily moved or too ready to laugh. For by such signs and the like is true humility recognised. And when this has once been genuinely secured, then at once it leads you on by a still higher step to love which knows no fear;
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 11.7
… for fear hath torment, but he who fears is not perfect in love. We therefore love because God first loved us.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 11.12
… “There is no fear in love, but perfect love casteth out fear: for fear hath torment. But he that feareth is not yet perfect in love.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 11.13
… “O fear the Lord, all ye His Saints: for they that fear Him lack nothing.” For where a man fears the Lord with this fear it is certain that nothing is lacking to his perfection. For it was clearly of that other penal fear that the Apostle John said that “He who feareth is not made perfect in love, for fear hath punishment.”
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 3.13
… They are to be admonished that, if they desire to be truly free from evils, they should dread eternal punishments; nor yet continue in this fear of punishments, but grow up by the nursing of charity to the grace of love. For it is written, Perfect charity casteth out fear (
4:19
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 1.27
… In order, indeed, that we might receive that love whereby we might love, we were loved while as yet we had no love ourselves. This the Apostle John most expressly declares: “Not that we loved God,” says he, “but that He loved us;” and again, “We love Him, because He first loved us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 1.55
… and nothing but God’s grace alone, through Him who is the Mediator between God and men, and our Almighty Physician, succours it. Now, since we have already prolonged this work too far in treating of the assistance of the divine grace towards our justification, by which God co-operates in all things for good with those who love Him, and whom He first loved
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 38
Let no one, then, deceive you, my brethren, for we should not love God unless He first loved us. John again gives us the plainest proof of this when he says, “We love Him because He first loved us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 82.2
… continue ye in my love.” Here, then, you see, is the source of our good works. For whence should we have them, were it not that faith worketh by love? And how should we love, were it not that we were first loved? With striking clearness is this declared by the same evangelist in his epistle: “We love God because He first loved us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 102.5
5. “For the Father Himself,” He says, “loveth you, because ye have loved me.” Is it the case, then, that He loveth, because we love; or rather, that we love, because He loveth? Let this same evangelist give us the answer out of his own epistle: “We love Him,” he says, “because He first loved us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 9.9
9. “Let us love, because He first loved us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 119.17
… “O look Thou upon me,” he saith, “and be merciful unto me: according to the judgment of those that love Thy Name” ( ver. 132 ): that is, according to the judgment Thou has dealt unto all who love Thy Name; since Thou hast first loved them, to cause them to love Thee. For thus saith the Apostle John, “We love God, because He first loved us.”
4:20
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.4
… For he who hateth his brother is a murderer; and ye know that no murderer hath eternal life abiding in him.” Also in the same place: “If any one shall say that he loves God, and hates his brother, he is a liar: for he who loveth not his brother whom he seeth, how can he love God whom he seeth not?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 17.8
… Thou however, as thou dost not yet see God dost earn to see Him by loving thy neighbor; by loving thy neighbor thou purgest thine eye for seeing God, as John evidently says, “If thou lovest not thy brother whom thou seest, how canst thou love God, whom thou dost not see?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 9.10
… For if thou question him and say, For what dost thou cling to Him? and he should say, That He may give me—Give thee what? It is He that made the heaven, He that made the earth: what shall He give thee? Already thou are cleaving to Him: find something better, and He shall give it thee.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 9.11
11. “For he that loveth not his brother whom he seeth, how can he love God whom he seeth not? And this commandment have we from Him, that he who loveth God love his brother also.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 10.1
1. I Suppose ye remember, those of you who were present yesterday, to what place in the course of this epistle our exposition has reached: namely, “He that loveth not his brother whom he seeth, how can he love God whom he seeth not? And this commandment have we from Him, That he who loveth God, love his brother also.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 10.3
… “And whether one member suffer, all the members suffer with it; or one member be honored, all the members rejoice with it.” And then he goes on to say, “Now ye are the body of Christ, and members.” John was speaking just before of brotherly love, and said, “He that loveth not his brother whom he seeth, how can he love God whom he seeth not?”
4:21
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 35
… for this is the message which we have heard from the beginning, that we should love one another.” Then he says again, “This is His commandment, that we should believe on the name of His Son Jesus Christ, and love one another.” Once more: “And this commandment have we from Him that he who loveth God love his brother also.”
4:1
1. CHARISSIMI, NOLITE OMNI SPIRITUI CREDERE. — «Spiritum» vocat suggestionem, inspirationem, impulsum, doctrinam, suasionem; aut potius ipsum suggerentem, inspirantem, impellentem, docentem, suadentem, puta ipsum doctorem, aut magistrum, q. d. Nolite credere omni illi quod a quolibet doctore, vel suasore vobis suggeritur aut suadetur. Doctores enim varii, imo contrarii, vario et contrario spiritu aguntur. Boni, sapientes et orthodoxi aguntur spiritu bono Dei; mali et errantes, uti hæretici, aguntur spiritu malo diaboli. Illi ergo aguntur spiritu veritatis, hi vanitatis, erroris et mendacii, adeoque spiritus bonus vel malus per doctorum ora loquitur, ait Dionysius. Sic Abbas Serenus apud Cassianum, Collat. VII, cap. XXXII, testatur se audisse dæmonem confitentem, quod per Arium et Eunomium impias hæreses condidisset. Sic diabolus per os serpentis loquens tentavit et seduxit Evam, Genes. III, 1. Respicit ad nautas qui non credunt omni spiritui, id est, vento, nec ei obsecundant; quia, si id facerent, aberrarent a destinato portu, et sæpe agerentur in syrtes, scopulos certumque exitium. Porro doctores vocat «spiritus,» tum quia scientia et doctrina est spiritus et spiritalis; tum quia doctorum occultis rationibus et impulsibus, quasi spiritibus, aguntur hi ad bonum et verum, illi ad malum et falsum. Unde jubet examinari et indagari quo spiritu agantur, antequam eis fidem adhibeamus. Hoc est quod præmonuit Paulus, I Timoth. IV, 1: «Spiritus, inquit, manifeste dicit, quia in novissimis temporibus discedent quidam a fide, attendentes spiritibus erroris et doctrinis dæmoniorum, in hypocrisi loquentium mendacium,» etc.; et Ephes. IV, 14: «Ut jam non simus parvuli, et circumferamur omni vento doctrinæ.» Alludit ad illud sui Evangelii cap. III, vers. 8: «Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed nescis unde veniat, aut quo vadat: sic est omnis qui natus est ex spiritu.» Cujus loci sensus est, q. d. Sicut spiritus, id est ventus, quocumque eum trahit voluntas, id est, appetitus naturalis, ibi spirat, et tamen eum ejusque determinatum locum non cognoscis nec pervides, sed tantum ejus effectum et stridorem percipis: ita multo magis regenerationem hanc spiritalem ex aqua et spiritu, o Nicodeme, ejusque finem et terminum, nec sensu nec ratione naturali percipere vales, sed tantum ex revelatione et afflatu Spiritus Sancti, etiamsi symbola externa aquæ et ablutionis in Baptismo videas. Ita S. Chrysostomus, Cyrillus, Theophylactus, Euthymius, Jansenius ibidem. Ludit enim Christus analogice in voce spiritus, et prius per spiritum intelligit ventum, posterius Spiritum Sanctum, cujus typus et symbolum est ventus. SED PROBATE (sicut aurum probatur Lydio lapide; Syrus, discernite) spiritus si ex Deo sunt. — Quia, ut ait Ambrosiaster in cap. V epist. I ad Thessalon., solent spiritus immundi fallaciter quasi per imitationem dicere bona, et inter hæc superinducere prava, ut per hæc quæ bona sunt, accepta ferantur et mala, ut quia unius spiritus dicta putantur, non discernantur ab invicem, sed per id quod licitum est, commendetur illicitum auctoritate nominis, non ratione virtutis.» Porro Lydius lapis, quo probandi sunt spiritus et doctrinæ, est non spiritus privatus cujusque, ut voluit Suencfeldius: hic enim a diabolo esse agique potest, et sæpe est ac agitur, ut cum unus alteri est contrarius (inde enim prognatæ sunt tot sectæ inter se dissectæ, quot capita Cerbero Poetæ affinxerunt); sed doctrina Apostolorum et Ecclesiæ: hæc enim est certa et communis fidelium omnium. Talis enim illa est, quam quasi suo ævo maxime accommodam et necessariam suggerit S. Joannes, dicens: «Omnis spiritus qui confitetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est,» etc. Perperam ergo hæretici ex hoc loco contendunt hæreses suas esse examinandas et probandas. Jam enim illæ ab Ecclesia examinatæ et damnatæ sunt, ut privato cuilibet eas probare non sit opus, imo nec liceat. Ita S. Hieronymus ad Pammachium: «Cur post quadringentos annos, ait, docere niteris, quod ante nescivimus? usque ad hanc enim diem sine ista doctrina mundus Christianus fuit.» Et S. Augustinus, lib. II Contra Crescentium, cap. XXXV: «Ecclesiam, ait, periisse dicite, et vos unde nati fueritis ostendite.» Et Vincentius Lirinensis, Contra hæres.: «Si vitanda est novitas, retinenda est antiquitas: si profana est novitas, sacrata est vetustas.» Acute autem Primasius in Apocal. cap. II: «Jam, inquit, probati sunt spiritus ab Ecclesia, quid vis tu probare quod jam improbatum est?» Moraliter docet hic S. Joannes, quemlibet fidelem non debere credere omnibus internis suis motibus, impulsibus, inspirationibus, desideriis, rationibus in speciem bonis, sed solerter examinandam esse ejus originem et auctorem, ut si is bonus et amicus sit, acceptetur; si malus et hostis, refutetur omnique vi ei resistatur. Si melancholicus sentit, motus et impulsus tristitiæ, acediæ, pusillanimitatis, suspicionum, ne eis credat; quia si originem examinet, inveniet ea oriri a spiritu malo melancholiæ, qui falsus est et fallax, juxta illud S. Eucherii ad Valerianum: «Si vis esse verax, suspicax non eris: non enim suspicamur nisi quod nescimus.» Cholericus agitur æstibus iræ, vindictæ, indignationis, putatque se agi zelo justitiæ; sed sedata mente et ratione originem perquirat, ac inveniet ea oriri a spiritu malo bilis et choleræ. Ita cum Samaritani non reciperent Christum, ideoque Jacobus et Joannes dicerent: «Domine, vis dicimus ut ignis descendat de cœlo et consumat illos?» Respondit: «Nescitis cujus spiritus estis;» putatis enim vos spiritu Dei agi, et agimini spiritu humano impatientiæ, q. d. Vultis imitari zelum Eliæ, ut habent Græca et Syrus, puta spiritum vindictæ, quo Elias quinquagenarios igne cœlesti consumpsit: at nescitis hunc spiritum non esse Evangelicum, et præsertim non esse meæ personæ; meus enim spiritus est mansuetudinis, tolerantiæ, beneficentiæ. «Nam Filius hominis non venit animas perdere, sed salvare,» Lucæ IX, 56. Sic multi putant se agi spiritu Dei, puta spiritu veritatis, sobrietatis, castitatis, charitatis, etc., qui si penitus, sincere et sine dissimulatione coram Deo fundum cordis examinent, invenient se agi contrario spiritu diaboli, puta vanitatis, gulæ, libidinis, concupiscentiæ, etc. Quocirca in illis animi æstibus, passionibus et tumultibus suspendendum est judicium, donec iis sedatis mens conquiescens possit discernere, videre et judicare quid a quo spiritu sit, quid bonum sit, quid malum; et ad hoc maxime invocandus est Spiritus Sanctus, ut det nobis donum discretionis spirituum, cujus regulas practicas tradit Richardus Victorinus, part. II, cap. XXXIII in Cant.; Gersonius, lib. De Prob. spirit.; Turrecremata, præfat. in revelationes S. Brigittæ; noster S. Ignatius in lib. Exercit. spirit.; Adrianus ab Adriano, lib. De inspirat.; Bernardinus Rossignolus, lib. III De Discipl. Christ. perfect., cap. X et seq. Vide et S. Bernardum, serm. 57 et 74 in Cant., et serm. De Septem spiritibus, ubi sex spiritus distinguit, scilicet divinum, angelicum, diaboli, humanum, carnis et mundi. Porro, quantum et quanti momenti sit hoc discretionis donum, multis sententiis, rationibus et exemplis docet Abbas Moses apud Cassianum, Collat. II, ubi inter alia ait cap. IV: «Tam beati Antonii, quam universorum sententia definitum est discretionem esse, quæ fixo gradu intrepidum monachum perducat ad Deum, prædictasque virtutes jugiter conservet illæsas, cum qua ad consummationis excelsa fastigia minori possit fatigatione conscendi, et sine qua multi etiam propensius laborantes perfectionis nequiverint culmen attingere: omnium namque virtutum generatrix, custos, moderatrixque talium malorum prope est fides dæmoniorum.»
4:2
2. IN HOC COGNOSCITUR (legit Interpres γινώσκεται; jam legunt, γινώσκετε, id est cognoscite; alii, γινώσκομεν, id est cognoscimus; Syrus, cognitum est) SPIRITUS DEI. — q. d. Hæc est tessera veræ fidei, doctrinæ et veritatis, quam docet et suggerit Spiritus Dei, nimirum: «Omnis spiritus qui confitetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est.» Hæc ergo ævo S. Joannis erat quasi tessera et symbolum veræ et Christianæ fidei, nimirum credere et profiteri Christi Filii Dei incarnationem cæteramque in carne œconomiam; quia huic articulo quasi novo et paradoxo tunc adversabantur omnes hæretici et hæreses. Alii enim negabant Christi divinitatem, docebantque eum merum esse hominem, ut Cerinthus, Ebion, Menander, Carpocrates, et postea Cerdon, Marcion, Valentinus, Paulus Samosatenus, Theodotus, Montanus, Arius, uti videre est apud Irenæum, Epiphanium et S. Augustinum, lib. De Hæres. Alii negabant Christi humanitatem, eamque non veram, sed phantasticam fuisse asserebant, ut Simon Magus, Manichæus, Eutyches, Dioscorus, Apollinaris, Petrus Gnapheus cum Theopaschitis, sive Patropassianis, qui divinitatem in Christo passam et cruci fixam asserebant. Addit S. Augustinus omnes hæreses repugnare Christo incarnato, quia Christi doctrinæ, Ecclesiæ, Sacramentis, Pontifici et ordini hierarchico a Christo instituto repugnant. Sic Pelagius negans gratiam Christi, licet ore confiteretur Christi incarnationem, reipsa tamen eam evertebat; quia incarnatio Christi non ad aliud facta est, quam ad conferendam nobis gratiam. Idem dicas de Luthero, Calvino et cæteris sectariis: qua de causa S. Joannes omnes hæresiarchas vocat Antichristos, quia omnes Christi doctrinæ et Ecclesiæ adversantur, ac proinde spiritum non Christi, sed Antichristi et diaboli habent. Hoc sensu sub uno articulo incarnationis Christi cæteros omnes fidei articulos, totamque Catholicam doctrinam complectitur S. Joannes, q. d. Omnis qui rectam Christi fidem complectitur, ex Deo est. Tertio, alii sic exponunt, q. d. Omnis qui confitetur Christum in carne venisse, ex Deo est, scilicet quatenus idipsum quod verum est, confitetur: omnis enim veritas ex Deo est; idem tamen quatenus huic veritati falsos errores et hæreses admiscet, ex diabolo est. Mystice Œcumenius: «Confessionem, ait, hanc adventus Christi in carne, non lingua, sed operibus fieri intelligit.» Multi enim non solum hæretici, sed et mali Catholici Christum verbis confitentur, sed factis negant, q. d. Qui Christum confitetur tam recte vivendo, quam recte de eo sentiendo, hic ex Deo est: ita Didymus et Beda. «Quid juvat, ait S. Cyprianus, verbis virtutem astruere, si factis veritatem destruimus?» et S. Augustinus: «Christum, inquit, confiteamini in carne venisse et verbis vera dicendo, et factis bene vivendo. Nam si confiteamini verbis, et factis negetis, fidei discretio est.» Ex dictis liquet Transylvanos Arianos nuper in disputat. Albana, perperam et directe contra mentem S. Joannis hæc sic explicasse: Christus dicitur venisse non in carnem, id est, assumpsisse carnem, sed «in carne,» id est, esse caro, hoc est, esse homo. Perperam, inquam: nam Hebræis idem est venire in carne et in carnem. Nec venire in carne est, esse carnem: aliud enim est esse, aliud venire. Nec enim venit aliquo, nisi diversus ab illo, quique prius extitit vel tempore, vel natura: quomodo anima dicitur venire in carnem, quando embryo animatur: prius enim natura est esse animam, quam eam carni se unire, cum eaque facere compositum, puta hominem: esto eodem instanti temporis hæc fiant; anima enim creando infunditur carni, et infundendo creatur. Verum Christus non est anima, sed persona Verbi integra et subsistens: hæc enim venit in carnem, cum eam assumpsit factus homo. «Sic se exinanivit formam servi accipiens, non formam Dei amittens. Forma servi accessit, non forma Dei discessit, hoc est confiteri Christum in carne venisse,» ait S. Augustinus, sermone 31 De Verbis Apost., cap. IV. Idipsum patet ex antithesi, quam subdit S. Joannes, dicens:
4:3
3. ET OMNIS SPIRITUS QUI SOLVIT JESUM, EX DEO NON EST, — q. d. Jesus est quid colligatum et compositum ex deitate et humanitate, per vinculum et ligamen unionis hypostaticæ; qui ergo hoc compositum solvit, negans Christum esse Deum, ut Ariani; vel esse hominem, ut Ebionitæ: hic non est ex Deo, sed ex diabolo. Hic enim negat Christum Filium Dei e cœlo in carnem venisse, aitque eum vel esse, eum, vel hominem duntaxat. Hoc est quod Athanasius in Symbolo proponit de Christo credendum, dicens: «Qui licet Deus sit et homo, non duo tamen, sed unus est Christus; unus autem non conversione divinitatis in carnem, sed assumptione humanitatis in Deum. Unus omnino non confusione substantiæ, sed unitate personæ. Nam sicut anima rationalis et caro unus est homo, ita Deus et homo unus est Christus.» Ubi nota, vò sicut significare unionem et unitatem, non eamdem, sed similem: nam anima rationalis et caro faciunt unum compositum essentiale, puta unum hominem; deitas vero et humanitas juncta in Christo faciunt unum compositum, non essentiale, sed substantiale, sive hypostaticum. Nec enim deitas informat humanitatem, sicut anima informat corpus, sed integra et immista consistens, humanitatem sibi copulat in eadem hypostasi Verbi. Quare proprie Christum solvit Nestorius, docens in Christo duas esse personas, sicut sunt duæ naturæ, ac proinde in Christo hominem esse diversum et distinctum a Deo. Christus ergo Deus in humanitate est quasi margarita in concha, ex materia virginea et rore Spiritus Sancti conceptus et concretus, candidissimus per vitæ innocentiam, lucidissimus per sapientiæ lumen, rotundus per omnis perfectionis possessionem: habens pondus constantiæ, levorem mansuetudinis, pretium beatitudinis. Ita noster Salmeron, tom. VII, tract. II. Nota: Syrus et Græca legunt: «Omnis spiritus qui non confitetur Christum in carne venisse, ex Deo non est.» Sic quoque legit S. Cyprianus, lib. II Contra Judæos, cap. VII, vel VIII; Tertullianus, lib. De Carne Christi, cap. XXIV, qui tamen pro non confitetur, legunt, qui negat. Verum passim Latini cæteri legunt: «Omnis qui solvit Christum, ex Deo non est.» Ita legit S. Leo, epist. X, cap. V; Prosperus, lib. I De Vocat. Gent., cap. XXIII; Cassianus, lib. V De Incarnat., cap. X; quin et Tertullianus, lib. Contra Psychicos, cap. I; Irenæus, lib. III, cap. XVIII, et S. Augustinus hic, qui tamen priorem quoque lectionem affert et exponit. Porro in Græcis pro ὁμολογεῖ, id est confitetur, olim lectum fuisse ἀναλύει, id est solvit, liquet ex Didymo hic, et S. Cyrillo, De Fide ad Reginas, atque ex eo quod scribit Socrates, lib. VII, cap. XXXII, agens de Nestorio, qui negabat Christum esse Deum, et Beatam Virginem esse Deiparam: «Ignorabat, inquit, in vetustis exemplaribus Catholicæ Joannis esse scriptum, omnem spiritum qui Jesum solvit, a Deo non esse. Hanc enim sententiam ex vetustis exemplaribus abstulerunt illi, qui divinitatem a dispensatione hominis separare voluerunt.» Utraque lectio eodem recidit, unaque explicat aliam, scilicet quod solvere Christum idem sit quod negare Christum venisse in carne. Allegorice solvit Christum qui corpus Christi, puta Ecclesiam, scindit per schisma. «Solvere, ait S. Augustinus, factis intelligitur: Ille venit colligere, tu venis solvere. Quomodo non negas Christum venisse in carne, qui disrumpis Ecclesiam, quam ille congregavit?» Tropologice solvit Jesum, qui ejus unionem, puta gratiam, ab anima fideli per peccatum vel scandalum tollit. Ita Œcumenius. Debemus enim, ut Beatus Paulus inquit, «ubique mortificationem Jesu circumferre, ut et vita Jesu in corpore nostro manifestetur. Qui igitur operantem habet Jesum, et mundo mortuus est, neque amplius mundo, sed Christo vivit, Christumque non in Christi tantum carne, sed in sua quoque circumfert, is est ex Deo.» Hæc Œcumenius. Hoc est quod ait Sponsa Cant. I, 13: «Fasciculus myrrhæ dilectus meus mihi, inter ubera mea commorabitur.» ET HIC EST ANTICHRISTUS, — tum appellative, quia contrarius Christo; tum potius proprie, quia præcursor Antichristi. Unde Græca habent: «Et hic est Antichristi;» Syrus: «Hic est ab ipso pseudochristo;» S. Cyprianus, lib. II Contra Judæos, cap. VII vel VIII: «Qui autem negat in carne venisse, de Deo non est, sed de Antichristi spiritu.» Sic Joannes Baptista vocatur Elias Matth. XVII, 12, non in persona, sed in officio et spiritu: quia, sicut Joannes Baptista præcurrit primum Christi adventum, ita Elias præcurret secundum. Vide dicta cap. II, vers. 18 et 21: «Quis, ait, est mendax, nisi is qui negat quoniam Jesus est Christus? Hic est Antichristus, qui negat Patrem et Filium.» QUONIAM VENIT, — fortasse, id est venit, in præsenti, non in præterito, hoc est, certo veniet. Syrus, quem audistis venturum. ET NUNC JAM IN MUNDO EST, — non in persona, sed in spiritu, puta in suis præcursoribus. Hoc est quod ait Paulus: «Mysterium jam operatur iniquitatis,» II Thessal. II, 7. Ita Lutherus viam stravit Mahometi, et consequenter Antichristo, eum præter alia docuit Turcæ non esse resistendum, idque probabat hoc sophismate: Flagello Dei non est resistendum, quia hoc idem est quod Deo flagellanti resistere; atqui Turca est flagellum Dei: ergo, etc. Eodem argumento probasset latronibus, furibus et prædonibus non esse resistendum, quia hi omnes sunt flagellum Dei; sed hoc flagellum a judicibus est flagellandum, quia a Deo est non positive, sed permissive. Et quid hoc aliud erat, quam Christianos omnes subjicere Turcæ, et efficere Turcas? Quocirca Solymannus, Turcarum Imperator, cum aliquando quæsivisset a legato Cæsaris, quem annum ageret Lutherus? Legato respondente quod 48 ageret, dolere se dixit, quod ob imminentem senectutem non in posterum tantum, quantum antea, semper conatus suos posset adjuvare. De quo Solymanni de se judicio gloriatur Lutherus, lib. Symposiac., ac Turcicum Cæsarem omnem sibi benevolentiam detulisse jactitat. Sic S. Hilarius Constantinum Arianum Imperatorem vocavit Antichristum, cujus ignea verba recensui I Petri III, 14.
4:4
4. VOS EX DEO ESTIS, FILIOLI, ET (id est idcirco) VICISTIS EUM, — q. d. Quia vos, o Christiani, estis a Deo, qui est prima et æterna veritas, idcirco vicistis eum, scilicet spiritum Antichristi, puta spiritum erroris et hæresis. Hinc Græca et Syrus legunt αὐτούς, id est eos, scilicet pseudoprophetas et spiritus erroris, q. d. Gratulor vobis, o Christiani, eo quod vicistis hæreticos jam subnascentes, puta Ebionem, Simonem, Menandrum, qui solvunt Christum, eorumque tentationes constanter repudiastis; quin et doctiores ex vobis disputando, cæteri christiane vivendo, eosdem confutarunt. S. Cyprianus, lib. De Simpl. Prælat., legit νικᾶτε, id est vincite illos, ut sit vox adhortantis ad pugnam et victoriam; jam legunt νενικήκατε, id est vicistis illos, ut sit vox gratulantis et ob victoriam quasi triumphantis. Hoc est quod ait cap. V, vers. 4: «Omne quod natum est ex Deo, vincit mundum; et hæc est victoria quæ vincit mundum, fides nostra.» QUONIAM MAJOR EST QUI IN VOBIS EST, QUAM QUI IN MUNDO. — Dat causam victoriæ, scilicet Christum, ejusque spiritum veritatis, qui regit fideles, quique major est diabolo, ejusque spiritu erroris, qui dominatur in mundo, puta in hominibus mundanis, hæreticis et impiis, qui non nisi caduca bona amant, sperant et prædicant, uti sequitur. Dicit hoc, tum ut commendet fidelibus humilitatem, ne suis viribus, sed gratiæ Dei victoriam humiliter acceptam ferant. «Esto humilis, ait S. Augustinus, porta Dominum tuum, esto jumentum sessoris tui.» Vide dicta Apocal. VI, 2. Tum ut eos animet ad fiduciam et constantiam in tentationibus, cogitando se magnum habere ducem et protectorem. Alludit ad illud Evangelii sui cap. XVI, vers. 33: «In mundo pressuram habebitis, sed confidite, ego vici mundum.» Loquitur proprie de tentatione contra fidem, quam afferunt hæretici. Idem tamen a pari vel simili extendas ad quamvis aliam tentationem. Unde primo, S. Cyprianus, Exhort. ad martyr., extendit ad Martyres, hortando eos ad spem et constantiam. «Nec plus, inquit, ad dejiciendum potest terrena potentia, quam ad erigendum tutela divina;» et lib. I, epist. 9, ait, «timendas non esse injurias et pœnas persecutionum, quia major est Dominus ad protegendum, quam diabolus ad impugnandum.» Probat, dicens: «Major est qui in vobis est, quam qui in mundo.» Quin et ipse Joannes, Apocalyp. cap. XII, vers. 11: «Ipsi, inquit, vicerunt eum propter sanguinem Agni et propter verbum testimonii sui, et non dilexerunt animas suas usque ad mortem.» Et Ecclesia in hymno Martyrum: «Tu vincis in Martyribus.» Secundo, Œcumenius extendit ad fidelium et sanctorum contemptum, quod scilicet contemnantur a mundanis et impiis: his enim solatium est, quod major sit Christus, qui eos magnifacit, quam mundus, qui eos contemnit. Tertio, S. Ambrosius, hom. I De Eliseo, in fine tom. I, extendit ad hostes et exercitus hostiles: «Sæpe, inquit, me dixisse memini, quod hostium tumultus bellicosos timere minime debeamus, nec quamlibet copiosam hostium multitudinem formidare, quoniam sicut ait Apostolus: Major est qui in nobis est, quam qui in mundo, hoc est, potentior est ad protegendos famulos suos Christus, quam diabolus ad instigandos inimicos. Quamvis enim idem diabolus colligat sibi turbas, et crudeli eas armet insania, tamen facile destruuntur, quia melioribus populum suum Salvator circumdat auxiliis. Ait enim Propheta: Immittet angelum Dominus in circuitu timentium eum, et eripiet eos. Quod si angelus Domini timentes eum de periculis eripit, non potest timere barbarum qui timuerit Salvatorem, nec potest metuere hostis impetum, qui Christi præcepta servaverit.» Causam subdit, arma Christi. «Præcepta enim Christi, arma sunt Christianis, et divinus timor terrorem a nobis expellit hostilem. Arma autem hæc nostra sunt, quibus nos Salvator instruxerit, oratio, misericordia atque jejunium. Jejunium enim melius quam murus tuetur, misericordia facilius liberat quam rapina, oratio longius vulnerat quam sagitta. Sagitta enim non nisi proxime conspectum percutit adversarium; oratio autem etiam longius positum vulnerat inimicum.» Deinde id confirmat exemplo Elisæi, heroes et martyres? Eadem per eumdem nos possumus, «qui triumphat,» id est, triumphare facit «nos in Christo,» II Corinth. II, 14: id promisit ipse per Isaiam, cap. LVIII, 14, dicens: «Sustollam te super altitudines terræ,» ut in cœlo quasi aquila habitans, despicias quidquid est in mundo, Job XXXIX, 27. Vidit hoc per umbram et secutus est Seneca, sed non assecutus. Sic enim scribit epist. 54: «Quærendum est quid sit quod non fiat deterius in dies. Quid hoc est? animus; sed hic rectus, bonus et magnus. Quid aliud voces hoc, quam Deum in humano corpore hospitem?» Ferunt Olympum montem adeo esse excelsum, ut supra nubes, nullis agitetur ventis, nullis turbinibus. Talis est animus celsus, supra terrena omnia erectus, in cœlo habitans, qui nullis mortalium laudibus, nullis minis et terroribus a recto dimoveri se sinit. Quarto, S. Prosperus, lib. I De Vocat. Gentium, cap. XXIV, extendit ad quotidianas fidelium tentationes, ut contra Pelagium ostendat ad eas vincendas opus esse gratia Dei: «Victoria ergo sanctorum, inquit, est opus Dei habitantis in sanctis.» Quinto, S. Gregorius, lib. IV, epistola 39, extendit ad insolentias Prælatorum et Principum. Scribens enim Sabiniano Diacono, jubet ut resistat Joanni, Patriarchæ Constantinopolitano, qui se nuncupabat Episcopum œcumenicum sive universalem, fretus potentia Imperatoris Constantini. «Sed nos, inquit, rectam viam tenebimus, nihil in hac causa aliud nisi omnipotentem Dominum metuentes. Unde tua dilectio in nullo trepidet. Omnia quæ in hoc sæculo videt alta esse contra veritatem, pro veritate despiciat; in omnipotentis Dei gratia atque B. Petri Apostoli adjutorio confidat. Vocem veritatis recolat, dicentis: Major est qui in cœlis est, quam qui in mundo, et in hac causa quidquid agendum est, cum summa auctoritate agat. Majus est regnum (et reges impios) fastidire, quam accipere,» ait Tacitus. «Majus est regibus imperare, quam regnare,» aiebat Carolus Martellus respuens regnum Franciæ sibi oblatum. Sexto, alii extendunt ad quodvis opus arduum, ut quisque fidelis se ad illud excitet et exacuat sibi, dicendo: «Major est qui in me est, quam qui in mundo;» et cum S. Paulo: «Omnia possum in eo qui me confortat,» Philip. IV, 13; et cum S. Cypriano, lib. II, epist. 2: «Nihil appetere de sæculo potest, qui sæculo major est,» additque eum «majorem et fortiorem viribus fieri, ut in omnem adversarii grassantis exercitum imperioso jure dominetur, etc. Quidquid sub cœlo est, tanquam leve, fallax, inane et amore nostro indignum despiciamus.» Idem tract. De Orat. Domin.: «Qui renuntiavit sæculo, ait, major est honoribus ejus et regno, et ideo qui se Deo et Christo dedicat, non terrena, sed cœlestia regna desiderat;» et cum S. Hilario in Psalm. CXXX: «Humiles corde, sed animo excelsi simus;» portamus enim in capite robur, vires et omnipotentiam Christi. Vidi in Belgio Chiliarcham qui minantibus ei hæreticis respondit: «Neminem vestrum timeo, quia coronam Hispanicam porto in capite.» Idem dicat fidelis: In capite coronam porto, non Hispanicam, sed divinam: idcirco nullum hominum, vel dæmonum, imo totas inferni vires non metuo, sed ambio, omnesque ad duellum provoco, uti omnes Arianos, totumque orbem provocavit et prostravit S. Athanasius. Nam «si Deus pro nobis, quis contra nos?» Rom. VIII.
4:5
5. IPSI DE MUNDO SUNT, IDEO DE MUNDO LOQUUNTUR, ET MUNDUS EOS AUDIT, q. d. Hæretici non sunt ex Deo, sed ex mundo, quia amant opes, honores, voluptates mundi, de iisque loquuntur et prædicant. Unde mundani, qui non nisi mundana sapiunt, libenter eos audiunt. Similes enim habent labra lactucas, ut vulgatum habet proverbium. Ita Œcumenius. «Hæreticus est, ait S. Augustinus, lib. De Utilit. credendi, cap. I, qui alicujus temporalis commodi, et maxime gloriæ, principatusque sui causa, falsas ac novas opiniones vel gignit, vel sequitur.» Tertullianus, lib. De Præscript.: «Omnes hæretici, inquit, tument, omnes scientiam pollicentur.» Et S. Hieronymus in Abdiam: «Quis hæreticorum in superbiam non extollitur?» Rursum S. Augustinus, lib. De Pastoribus: «Una, ait, mater superbia omnes hæreses genuit, sicut una mater nostra Catholica omnes Christianos fideles toto orbe divisos.» Idem, lib. IV in Julianum, cap. IX, hæreticos confert cimicibus, «qui dum vivunt mordent, mortui autem fœtent.» Tropologice hanc sententiam recte adaptes hominibus mundanis, qui non nisi mundana, id est detractoria, spurca, insulsa, ridicula, fatua et vana loquuntur, ideoque a suis similibus mundanis libenter audiuntur.
4:6
6. NOS EX DEO SUMUS: QUI NOVIT DEUM, AUDIT NOS; QUI NON EST EX DEO, NON AUDIT NOS, — juxta illud Christi: «Qui vos audit, me audit; qui vos spernit, me spernit,» Lucæ X, 16. «Nos,» scilicet fideles omnes baptismo regenerati et charitate præditi: ita S. Augustinus, Œcumenius et Lyranus. Secundo: «Nos,» scilicet prædestinati, ait Dionysius. Tertio et genuine: «Nos,» scilicet Apostoli. Hæresiarchis enim, quos jam dixit esse ex mundo et de mundo loqui, id est, mundanas et carnales cupiditates docere, ait Œcumenius, opponit Apostolos, qui ex Deo nati et cœlesti doctrina imbuti ab eoque missi, docent ambire spiritualia, cœlestia et divina. Unde «qui novit» practice «Deum,» id est, Deum amat, «hic audit nos,» puta me Joannem, meique similes Apostolos et viros Apostolicos; «qui» vero non amat Deum, ideoque «non est ex Deo,» sed ex mundo, hic non audit nos. Unde subdit: «In hoc cognoscimus spiritum veritatis, et spiritum erroris, in hoc scilicet, quod qui audit nos, habet spiritum veritatis; qui non audit nos, spiritum habet erroris,» ait S. Augustinus. Rursum in hoc, quod hæretici qui aguntur spiritu erroris, doceant mundana; Apostoli vero et Apostolici Doctores ex Deo nati doceant divina, q. d. Dixi: Probate spiritus utrum ex Deo sint; jam do modum probandi, scilicet hoc signo dignoscetis veros Apostolos a falsis et hæreticis, quod veri ament et doceant vera et divina, falsi ament et doceant falsa et carnalia. «Nos ergo ex Deo sumus,» quia, ut ait Œcumenius, «a mundanis concupiscentiis abhorremus, et de futura vita solliciti contemnimus omnia caduca et mortalia bona.» Alludit ad illud Christi in Evangelio, cap. X, vers. 16: «Oves, etc., vocem meam audiunt;» et cap. VI, vers. 46: «Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me;» et cap. VIII, vers. 47: «Qui ex Deo est, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis.» Vere S. Hieronymus ad Heliodorum: «Absque notitia creatoris sui homo pecus est.»
4:7
7. CHARISSIMI, DILIGAMUS NOS INVICEM. — Hæc recte cohærent præcedentibus. Dedit enim tesseram et signum quo dignoscatur spiritus veritatis a spiritu erroris, puta quo secernantur Apostoli ab hæreticis, scilicet quod Apostoli doceant amare divina, hæretici mundana et carnalia. Nunc particulatim et quasi in individuo idipsum demonstrat, q. d. Spiritus erroris est spiritus cupiditatis, sed spiritus veritatis est spiritus charitatis; puta errones et hæretici docent diligere honores, opes, Venerem et ventrem proprium: at Apostoli docent diligere Deum et proximum. Quare, charissimi, ut sequamur spiritum veritatis, non erroris, spiritum Apostolorum, non hæreticorum, «diligamus nos invicem.» Rationem subdit: QUIA CHARITAS EX DEO EST. — q. d. Spiritus veritatis est spiritus charitatis, ut diligamus invicem; quia sicut veritas, ita et charitas est ex Deo, imo Deus uti est ipsa prima et æterna veritas, ita magis et potius est ipsa summa et increata charitas. Unde consequenter sequitur, quod «omnis qui diligit (amore non naturali, sed supernaturali, puta charitate), ex Deo natus est,» quia renatus ex fide et charitate, quæ ex Deo est, factus est filius Dei; charitas enim est habitus supernaturalis tribuens animæ facilitatem diligendi Deum et proximum. Porro ex Deo natus est, «ea generatione, vel potius regeneratione, quæ potestatis est, non naturæ. Adoptio enim potestatis est, generatio proprietatis,» ait S. Ambrosius, lib. IV De Fide, cap. IV. «Ut cognoscat Deum,» non solum speculative, sed et practice, quia Deum quem cognoscit esse summum bonum, amice amat. Rursum amor facit ut homo plenius cognoscat et quasi gustu spirituali sentiat et sapiat Deum: qui sensus et sapor in tantum crescit, in quantum crescit amor, præsertim quia Deus amanti seipsum manifestat, et clarius revelat per internas illustrationes, inspirationes, consolationes et gustus, juxta illud promissum Christi: «Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum,» Joan. cap. XIV, vers. 21; et Apocal. cap. II, vers. 17: «Vincenti dabo manna absconditum,» etc. Nota: «Charitas ex Deo est,» primo, quia charitas essentialis increata promanat naturaliter ex ipsa essentia divina, sicut calor ab igne: imo charitas est ipsa essentia divina. Secundo, quia charitas notionalis est Spiritus Sanctus; hic enim quasi amor notionalis procedit ex Patre et Filio per actum amoris, quo se invicem infinito amore diligunt. Ita hunc locum intelligit Hugo et Magister sentent. in I, dist. 31. Quare minus recte Origenes, homil. 1 in Cant., et Hugo per charitatem accipiunt Filium, qui est ex Deo, quia a Deo genitus. Filius enim a Patre procedit, non ut amor et charitas (hoc enim est proprium Spiritus Sancti), sed ut verbum mentis ac notionalis veritas. Tertio, charitas creata est ex Deo, quia est donum summum et nobilissimum Dei, juxta illud Roman. V, 5: «Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris,» etc., non quasi charitas qua diligimus Deum sit ipse Deus, sive Spiritus Sanctus, uti voluit Magister in I, dist. 37: hic enim est exploratus error; sed quod Deus, qui est charitas increata, charitatem creatam qua eum diligamus, inspiret et in nobis accendat, sicut lumen illuminans producit lumen illuminatum, ait S. Augustinus, XII Confess. XV. Et hoc proprie hic intendit S. Joannes, quo tacite simul significat hoc donum non esse nostrarum virium, sed assidua prece postulandum a Deo, ait S. Augustinus, De Gratia et lib. arbit., cap. XVIII, ubi et addit: «Quid aliud est charitas, quam bona voluntas!» Rursum significat charitatem, quæ idem est quod gratia, aut individua gratiæ comes, esse virtutem maxime divinam, quæ nos faciat consortes divinæ naturæ, II Petri I, 4; ideoque quasi deos, quia Deus charitas est, ait Philo Carpathius in cap. IV Cantic. Quarto, charitas est ex Deo, quia Deus prior nos dilexit, I Joann. IV, 19, et amando nos ad redamandum accendit, præsertim cum sua viscera, puta Filium suum unigenitum ex immenso amore nobis per incarnationem fratrem dedit, juxta illud: «Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret,» Joan. III, 19. Hanc rationem dat hic vers. 9. Quinto, charitas ex Deo est, quia Dei lege sancita est, et crebro uniceque commendata. Totus enim Decalogus non est aliud, quam lex charitatis Dei et proximi, juxta illud: «Omne mandatum in hoc verbo instauratur: Diliges proximum tuum sicut teipsum; plenitudo ergo legis est dilectio,» Rom. XIII, 9. Hinc sequitur quod Deus in se sit charitas formalis, in nobis autem causalis, idque omni genere causæ, puta materialis, quia ipse est objectum charitatis nostræ; formalis, quia ipse ejusdem est exemplar; efficientis, quia ipse eam in nobis producit; finalis, quia ipse finis est noster et amoris nostri.
4:8
8. QUI NON DILIGIT, NON NOVIT DEUM. — Versu præced. dixit S. Joannes: «Omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum;» nunc idipsum probat a contrario, quod «qui non diligit, non novit Deum;» cujus rationem subdit: «Quoniam Deus charitas est,» q. d. «Qui non diligit» Deum et proximum, esto speculative noscat Deum, practice tamen, id est, experimentaliter et sapide «non novit Deum;» sicut mellis saporem et dulcedinem nemo novit per experientiam et saporem, nisi qui illud gustat et sapit: sicut enim sapor in sapiendo, ita amor amando practice cognoscitur, gustatur et sapitur. Unde Syrus hæc invertit hoc modo: «Quoniam Deus charitas est, et quisquis non diligit Deum, non cognoscit Deum.» Quocirca licet, ut advertit Didymus et Cajetanus, potuisset S. Joannes pari modo dicere: Qui non scit, non novit Deum, quia Deus scientia est: qui non sapit, non novit Deum, quia Deus sapientia est: qui non potest, non novit Deum, quia Deus potentia est: qui non est patiens, non novit Deum, quia Deus patientia est: qui non est humilis, non novit Christum, quia Christus humilitas est, etc. Maluit tamen dicere: «Qui non diligit, non novit Deum, quoniam Deus charitas est,» tum quia agit de charitate, non de scientia, sapientia, potentia, etc.; tum quia plenus charitate Dei et Christi non nisi eam spirat, in eaque deliciatur: nam, ut ait S. Bernardus, serm. 83 in Cantic., inter sponsum et sponsam, puta inter amantes, nulla alia connexio quærenda præter amare et amari, quia sponsus iste non modo amans, sed et amor est. Hoc est quod ait Jeremias, cap. XXXI, vers. 3: «Charitate perpetua dilexi te, ideo attraxi te miserans tui.» Quocirca S. Joannes charitatem hic opponit cupiditati, omnique amori mundi, et cuivis illecebræ mundanæ; tum denique quia charitas uti omnium dotum et virtutum, ita et omnium Dei attributorum est princeps et regina. QUONIAM DEUS CHARITAS EST, — tum formalis et increata, eaque vel essentialis vel notionalis, tum causalis et creata, idque per omnia genera causarum, uti paulo ante dixi. In Deo enim Deique essentia ob summam perfectionem et simplicitatem nulla sunt accidentia; sed quæ in nobis sunt accidentia, in Deo sunt idem cum essentia, ut sapientia, bonitas, amor, potentia sunt ipsa essentia divina, sicut contra Gilbertum definivit Concilium Remense. Vide S. Bernardum, serm. 80 in Cant. Porro Deus est charitas tum in abstracto, tum in concreto; quia est tum summa dilectio, tum summe diligens, ideoque vicissim a nobis summe diligendus et redamandus, q. d. Deus est charitas, quia summe nos dilexit: nam hujus suæ charitatis evidentissimum dedit indicium, cum pro nobis salvandis dedit misitque Filium suum unigenitum. Hoc proprie intendit S. Joannes: ita enim se explicavit vers. seq. Hinc primo, S. Augustinus et Beda docent eum qui proximum non diligit, contra Deum peccare, quia Deus charitas est. Ex adverso S. Augustinus, lib. VIII De Trinit., cap. VII: «Qui proximum, ait, diligit, consequens est ut ipsam præcipue dilectionem diligat; Deus autem dilectio est: consequens est ergo ut præcipue Deum diligas.» Rursum S. Chrysostomus, serm. De fide, spe et charitate, docet nil cum charitate posse comparari, cum ipsa sit Deus, qui est incomparabilis. Secundo, Origenes, Proleg. in Cantic., infert charitatem in nobis perseverare debere, ferrique in res spiritales, eo quod Deus sit spiritus jugiter perseverans et immortalis. Tertio, Gagneius infert nos certos esse quod Deus supra modum nos diligat, eo quod sit ipsissima charitas. Quarto, hinc Patres inferunt charitatem cæteras omnes virtutes imperare et complecti: illas enim imperat et complectitur Deus. Unde S. Cyrillus in cap. XIII S. Joannis ait, «Charitatem omni virtute constare.» Quin et S. Paulus I Corinth. XIII, 1: «Charitas, ait, patiens, benigna est,» etc. Vide ibi dicta, et S. Gregorium, lib. X Moral., cap. VII et VIII, alias IV.
4:9
9. IN HOC APPARUIT CHARITAS. — Hic declarat cur dixerit: «Deus charitas est,» quia scilicet Deus immensam suam in nos charitatem declaravit, mittendo Christum in carnem pro salute nostra, ut hac ratione nos ad se redamandum invitaret, simulque legem et modum redamandi, quasi in viva idea et exemplari præscriberet, uti in sequentibus explicat S. Joannes. Nam «qui proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum, quomodo non etiam cum illo omnia nobis donavit?» ait Paulus Rom. VIII. Alludit ad illud Evangelii, cap. III, vers. 19: «Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam æternam.» «Ecce, ait S. Augustinus, ut diligamus Deum hortationem habemus: quomodo possemus illum diligere, nisi prior ille diligeret? Si pigri eramus ad amandum, non simus pigri ad redamandum. Prior amavit, sed iniquitatem solvit; iniquos amavit, sed non ad iniquitatem congregavit; ægrotos amavit, sed sanandos visitavit. Deus ergo dilectio est, in hoc manifestata est dilectio Dei in nobis.» Pathetice docteque S. Paulinus agens de S. Magdalena, epist. 4 ad Severum: «Ergo, inquit, illum amemus, quem amare debitum est. Illum osculemur, quem osculari castitas est. Illi copulemur, cui nupsisse virginitas est. Illi subjiciamur, sub quo jacere super mundum stare est. Propter illum dejiciamur, cui cadere resurrectio est. Illi commoriamur, in quo vita est: in quo et mortui vivimus: qui vicissim nobis hoc esse dignetur, quidquid illi fuerimus servuli sui,» etc.
4:10
10. IN HOC (scilicet Christo, ait Didymus. Planius alii, «in hoc,» id est in hac re, puta in Dei dilectione, qua, ut sequitur, prior dilexit nos, ideoque Filium suum misit in carnem) EST (et clarissime cernitur, ejus erga nos) CHARITAS, — id est charitatis magnitudo et immensitas. S. Joannes, dilectus Christi, charitatis Dei præconio non satiatur, sed jugiter illam, ceu vinum quo plenus erat, eructat. Hic ergo eamdem ponderat et exaggerat ex eo, quod Deus nulla dilectione, nullo officio vel obsequio nostro provocatus, imo multis injuriis et sceleribus nostris offensus, «prior dilexit nos,» dum nos peccatores suos inimicos et hostes, ipsum fugientes et aversantes insecutus charitate prævertit, ut ad se reductos salvaret. Nam «ad hoc nos dilexit, ut diligamus eum, ait S. Augustinus, ideoque misit Filium suum propitiationem,» qui scilicet esset propitiator et victima propitians et placans Dei iram «conceptam pro peccatis nostris;» unde S. Augustinus legit litatorem, idque exponit sacrificatorem. «Prior, ait S. Bernardus, sermone 9 in psalm. Qui habitat, Deus dilexit nos, quia ab æterno, juxta illud: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate,» Ephes. I, 4. Denique S. Augustinus hic, tract. 9: «Dilexit, inquit, impios, ut faceret pios; dilexit injustos, ut faceret justos; dilexit ægrotos, ut faceret sanos.» Vide hic quam elevatæ sint viæ Dei a viis hominum. Homines enim, si quis eos contemnat, vexet, spoliet, imo rideat et levi injuria afficiat, illico se contrahunt, aversantur, fugiunt, imo odio prosequuntur afficientem, ac par pari, imo majorem vindictam, ei irrogare cogitant. At Deus ab hominibus contemptus, irrisus, honore spoliatus, et mille injuriis affectus, dilatat erga eos viscera charitatis, charitate cum eorum odio certat, odio excitatur ad amorem; odium Deo est flabellum charitatis, imo odium amore infinito superat, absorbet, obruit et extinguit, perinde ut rogus ingens guttulam aquæ absorbet. Dei ergo propria est beneficentia et charitas in inimicos et hostes, ut scilicet eos amore et gratia præveniat, ac ex inimicis amicos, filios et hæredes efficiat, imo ex maximis peccatoribus maximos efficiat sanctos: uti ex Saulo fecit Paulum, ex latrone præconem suum in cruce, ex peccatrice Magdalenam, hoc est speculum pœnitentium et sanctitatis. Idipsum celebrat et admiratur Paulus: «Fidelis, inquit, sermo et omni acceptione dignus, quod Christus Jesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum; sed ideo misericordiam consecutus sum, ut in me primo ostenderet Christus Jesus omnem patientiam, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam æternam,» I Timoth. I, 15. Hanc Dei et Christi in se charitatem imitatus Paulus, Judæos, licet juratos suos hostes, omni modo Christo lucrifacere sategit, et crescentibus eorum odiis, crevit et magis accensus est in eos amor illius, adeoque pro iis optavit fieri anathema, Roman. IX, 2. Simili modo S. Magdalena ut amorem amori rependeret, sua omnia, seque ipsam devovit Christo. Idem fecere cæteri Sancti. Hanc Dei charitatem nobis quoque imitandam hic proponit S. Joannes. Unde subdit:
4:11
11. CHARISSIMI, SI SIC DEUS DILEXIT NOS, ET NOS DEBEMUS ALTERUTRUM DILIGERE. — «Si» non est dubitantis, nec conditionale, sed asseverantis et causale, idem valens quod quia, q. d. Quia sic Deus dilexit nos. Simili modo ait Christus: «Si, id est quia, ego lavi pedes vestros Dominus et magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes,» Joan. XIII, 14. Dicit tamen Joannes potius si, quam quia, ad majus pondus et pathos, quasi admirans et obstupescens ad amorem Dei infinitum, cujus proinde nulla cum nostra possit esse æqualitas vel proportio. Unde solerter ex illo antecedenti, «si sic Deus dilexit nos,» non infert: «Ego et sic nos debemus Deum diligere;» hoc enim est impossibile, ut scilicet sic Deum amemus, sicut ipse amavit nos: nec enim amorem Dei æquare, vel ex minima parte possumus; sed infert: «Et nos debemus alterutrum diligere,» q. d. Cum non possimus amori divino par pari reddere, saltem diligamus invicem pro modulo nostro. Quod enim proximo facimus, Deus sibi factum æstimat, Matth. XXV, 40; idque, tum quia proximus est imago Dei, tum quia Deus nullius nostrum indigens sibi substituit proximum, ut in illum egentem amorem nostrum erga Deum expromamus, amando et succurrendo illi propter Deum. Jussit itaque et sanxit hunc proximi amorem enixe Deus, quia homo homini est similior et vicinior, quam Deus. Si ergo Deus adeo dissimilis et supereminens hominem sic dilexit, quanto magis homo hominem sibi congenerem, et per omnia similem diligere debet? ita Œcumenius: «Si Deus, inquit, ita nos amavit, qui nullam cum natura ejus communicationem habemus, multo magis etiam nos amare eos qui cognati nobis sunt, debemus; et cum cognoscamus bonum quod ex charitate proficiscitur, id mutuo nobis præstare.» Adde, to nos complecti etiam proximos, q. d. Si Deus omnes naturæ nostræ consortes, ipse licet ejus exsors, suo amore dignatus, imo tanta charitate complexus est, quanto magis decet nos eadem complecti invicem, qui omnes ejusdem naturæ sumus participes, in eaque pares. Vere S. Augustinus hic tractat. 7: «Dilige, ait, et quod vis fac: sive taceas, dilectione taceas: sive clames, dilectione clames: sive emendes, dilectione emendes: sive parcas, dilectione parcas. Radix sit intus dilectionis; non potest de ista radice nisi bonum existere.» Porro, si Christus sic dilexit nos, ut pro nobis animam poneret, multo magis nos debemus pro proximorum salute animam ponere. Praxim unam hujusce rei quotidie obviam assignat Abbas Pastor in Vitis Patrum, lib. V, cap. XVII, num. 10: «Non est, inquit, aliquid majus dilectione, etiam ut ponat quis animam suam pro proximo suo. Nam si quis audiens sermonem tristem certet et sustineat, ac non recontristet, vel etiam si læsus in re aliqua patienter tulerit, non retribuens contristanti atque lædenti se, eo modo hujusmodi homo animam suam ponit pro proximo suo.»
4:12
12. DEUM NEMO VIDIT UNQUAM. — Quorsum hoc hic ingerit S. Joannes? Primo, S. Augustinus ingeniosius, quam germanius sic adaptat, q. d. Deus est invisibilis, ac proinde non oculo, sed corde quærendus est; avocandum ergo est cor a sensibus, ac dandum dilectioni: hac enim tenetur Deus, qui non est aliud quam dilectio. «Ubi est, inquit, iste oculus? Audi Evangelium: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt, etc. Si vis videre Deum, Deus dilectio est.» Pergit S. Augustinus: «Qualem faciem habet dilectio? qualem formam habet? qualem staturam habet? quales pedes habet? quales manus habet? Nemo potest dicere; habet tamen pedes, nam ipsi ducunt ad ecclesiam; habet manus, nam ipsæ pauperi porrigunt; habet oculos, nam inde intelligitur ille qui eget. Beatus qui intelligit super egenum et pauperem. Habet aures de quibus dicit Dominus: Qui habet aures audiendi, audiat. Non sunt enim membra distincta per loca, sed intellectu totum simul videt. Qui habes charitatem habita, et inhabitaberis: mane, et manebitur in te.» Et inferius: «Sed et si sævis aliquando propter correctionem dilectionis, propterea de columba demonstrata est charitas, quæ venit super Dominum. Species illa columbæ, in qua venit Spiritus Sanctus, in quo nobis charitas infunderetur. Quare hoc? Fel columba non habet, tamen rostro et pennis pro nido pugnat, sine amaritudine sævit. Hoc facit et pater quando filium castigat, sed ad disciplinam castigat, sicut dixi. Amor ergo sævit, charitas sævit, quo modo? sine felle, more columbino, non corvino.» Secundo et genuine, hæc verba partim dant causam cur ex antecedenti: «Si sic Deus dilexit nos,» intulerit: «Et nos debemus alterutrum diligere,» non Deum, uti inferendum videbatur, quia scilicet Deum videre, et benefaciendo diligere non possumus: hinc vice Dei benefaciendo proximo quem videmus, testamur amorem nostrum erga Deum, quem videre, cuique benefacere non valemus. Partim invitant ad amorem proximi, cohærentque cum sequentibus, q. d. Studiose diligite proximum: hanc enim dilectionem sibi factam reputat Deus, licet enim eum non videamus, tamen si proximum diligamus, ipse invisibilis erit nobis præsentissimus, adeoque sedem et thronum suum in anima nostra manens constituet, imo charitas ejus in anima nostra plene exprimetur et perficietur. Ita Œcumenius. Ratio est, quia charitas invisibilis et divina Deo invisibili nos conjungit et confœderat. Adde, quod Deus in se invisibilis videatur in proximo visibili: hic enim Dei est imago. Nota: «Deum nemo vidit unquam,» scilicet per essentiam, sive facie ad faciem in hac vita. Unde probabiliter docent Doctores, nec Mosen, nec Paulum, nec alium purum hominem (Christus enim vidit Deum, sed ipse erat Deus homo) in hac vita vidisse divinam essentiam, juxta illud Exod. XXXIII: «Non videbit me homo, et vivet,» licet contrarium opinentur S. Augustinus, et ex eo S. Thomas. Vide dicta II Corinth. XII, 4. Rursum, «Deum nemo vidit unquam,» sed nec videre potest, per vires naturæ, uti voluerunt Anomæi et Eunomiani, quos refutat S. Chrysostomus et Basilius, lib. I Contra Eunomium; ac postea Begardi et Beguinæ. Beati enim in cœlo vident Deum, sed per vires gratiæ: unde ibi mens eorum elevatur, et alium quasi accipit oculum ordinis divini, puta lumen gloriæ, quo videat Deum. Hac phrasi ergo significat S. Joannes Dei majestatem adeo esse sublimem, adeoque transcendere non tantum res omnes creatas, sed et intellectus omnium tam angelorum, quam hominum, ut licet ipse sit lux splendidissima, tamen ob sui puritatem, subtilitatem et sublimitatem a nulla mente vel oculo creato videri possit. Citat eamdem sententiam S. Joannes, Evangelii I, 18; sed ibi applicat Dei cognitioni, hic vero dilectioni ejusdem. Ibi enim ait: «Deum nemo vidit unquam; unigenitus Filius qui est in sinu Patris, ipse enarravit,» q. d. Hæc quæ dixi de divinitate Verbi et Dei Patris, adeo sublimia sunt, ut, cum nemo mortalium præter Filium, Deum viderit, nemo etiam præter Filium, ne Moses quidem, hæc perfecte hominibus enarrare potuerit: quocirca «unigenitus Filius qui est in sinu Patris,» id est, qui Patri est intimus, conjunctissimus, homousios, utpote ab eo genitus, ac consequenter sapientiæ et consiliorum ejus omnium est particeps, «ipse» veniens in carnem ea nobis «enarravit.» Ita S. Chrysostomus, Cyrillus, Augustinus, Theophylactus, Euthymius ibidem. Sic Nabuchodonosor Danielem ob interpretationem somnii divini ita compellat, cap. IV, vers. 6: «Daniel, cui nomen Baltassar, secundum nomen Dei mei, qui habet spiritum deorum sanctorum in semetipso.» Hic vero eamdem applicat dilectioni, q. d. Deus est invisibilis, ac proinde ab homine nullum dilectionis officium percipere potest, quia transcendit omnes hominum opes, æque ac oculos et actiones, juxta illud Daniel, cap. II, 11: «Exceptis diis, quorum non est cum hominibus conversatio.» Idem tamen tanti facit dilectionem, et eos qui diligunt proximos, ut ex summo cœlorum vertice ad eos se inclinet, et quasi descendat habitetque et maneat in cordibus eorum. Hoc est quod ait Paulus: «Qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem, quem nullus hominum videt, nec videre potest,» I Tim. cap. VI, vers. 16. Vide ibi dicta. Denique S. Cyrillus Hierosolymitanus, initio Catechesis 9, censet Deum non posse videri oculis corporeis, quia ipse est incorporeus, ac proinde ipsum cœlum quasi velum prætendisse oculis nostris, ne fulgore divinitatis nos excæcaret, imo occideret. Hoc falsum est nisi commode exponatur, scilicet hoc modo, quod Deus licet in se incorporeus, habitans tamen in cœlo empyreo, quod corporeum est, et corporibus Beatorum se suamque gloriam ostendens, tantam lucem sensibilem ibidem spargat, quæ sui majestatem quodam modo repræsentet, ut illa oculos Beatorum excæcaret, imo eos occideret, nisi divina virtute fulcirentur et conservarentur. Qua de causa angelus repræsentans Dei gloriam, Mosi apparens in corpore assumpto, dorsum ei duntaxat ostendit, utpote in quo erat lux temperatior: facies enim ejus ita radiabat, ut Mosis oculos excæcasset, juxta illud: «Posteriora (id est dorsum) mea videbis, faciem autem meam videre non poteris.» Vide dicta Exod. XXXIII, 23, et XXXIV, 6. Hinc apud veteres pervagata erat opinio, eum qui vidisset Deum, puta angelum Deum repræsentantem in corpore assumpto, moriturum, juxta illud Manue, patris Samsonis, viso angelo: «Morte moriemur, quia vidimus Dominum,» Judic. XIII, 22. Hinc S. Epiphanius, in VII Synodo, Act. VI, docet Deum secundum se non posse ulla imagine exprimi, quin et Moses vetans Judæis Dei imaginem, causam dat: «Vocem verborum ejus audistis, et formam penitus non vidistis, etc. Non vidistis aliquam similitudinem, ne forte decepti faciatis vobis sculptam similitudinem,» Deuteron. cap. IV, vers. 12 et 15. CHARITAS EJUS IN NOBIS PERFECTA EST. — «Perfectum» est, quod omnibus suis partibus quasi numeris integratur et completur. Charitatis autem partes et officia sunt duo: primum, diligere Deum; secundum, diligere proximum. Quare si solum prius habeat charitas, ut scilicet diligat Deum, imperfecta est; perficitur vero et completur, si accedat secundum, scilicet si se extendat ad proximum. Rursum charitas qua diligimus Deum, perficitur per charitatem proximi, quia proximum non ob aliud quam propter Deum diligimus; amor ergo proximi propter Deum perficit amorem Dei, quia id quod est ratio cur amentur alia, et ipsum multo magis amatur. Cum ergo propter Deum amamus proximum, multo magis amamus ipsum Deum. Secundo, hæc accipi possunt de charitate, non nostra, sed Dei: hoc enim significat to ejus, q. d. Deus licet sit invisibilis, per charitatem tamen manet in nobis, quin et charitate perfecta se nos diligere ostendit, dum in nobis manens efficit, conservat et auget in nobis charitatem, qua non tantum ipsum, sed et proximum propter ipsum diligamus. Hunc sensum innuit versus sequens, et S. Augustinus: «Ama, inquit, eum qui in te cœpit habitare, ut perfectius inhabitando faciat te perfectum.» Porro, charitas maxime perficitur dilectione inimicorum, si scilicet ultra amicos se extendat ad æmulos, hostes et persecutores. «Ignis charitatis, ait S. Augustinus hic, tract. 7, prius occupat proxima, et sic se in longinquiora distendit, antea in fratrem, deinde in ignotum, postea in adversarium.» Et inferius docet nos debere diligere inimicos, sicut medicus diligit ægrotos et phreneticos: «Sævit, inquit, in te homo: ille sævit, tu deprecare; ille odit, tu miserere. Febris animæ ipsius te odit, sanus erit et gratias tibi aget. Quomodo medici diligunt ægrotos? volunt ut semper ægrotent? Ad hoc diligunt ægrotos ne ægroti permaneant, sed ut ex ægrotis sani fiant; et quanta plerumque patiuntur a phreneticis? quales contumelias verborum? plerumque et percutiuntur: persequitur ille febrim, ignoscit homini. Et quid dicam, fratres? Amat inimicum suum, imo odit inimicum suum: morbum ipsum enim odit, et amat hominem a quo percutitur, odit febrem. A quo enim percutitur? a morbo, ab ægrotatione, a febre. Illud tollit quod adversatur, ut remaneat illud unde gratuletur.» Et inferius: «Unum ægrotum flebam qui te oderat, jam duos plango si et tu odisti. Sed persequitur rem tuam; ideo illum odisti, quia angustias tibi facit in terra: noli pati angustias, migra in cœlum sursum, cor ibi habebis ubi latitudo est, ut nullas angustias patiaris in spe vitæ æternæ. Quodammodo ferramentum Dei est, quo saneris, ipse inimicus tuus. De illo te curat, opta ut ille sanetur.»
4:13
13. IN HOC COGNOSCIMUS, QUONIAM IN EO MANEMUS, ET IPSE IN NOBIS, QUONIAM DE SPIRITU SUO DEDIT NOBIS. — «De spiritu,» id est, participium Spiritus, puta gratiam et charitatem, quæ sunt dona Spiritus Sancti. Vel, «de spiritu,» id est, spiritum suum dedit nobis, puta spiritum charitatis: sic enim Hebræi verba contactus, quale est dedit, construunt cum præpositione ex, vel de, cum ablativo. Versu præcedenti dixit Deum per charitatem manere in nobis, et consequenter nos in Deo; sic enim manet amans in amante et in amato: tam enim Deus est amans nostri, quam nos Dei. Hic idipsum inculcat, exaggerat et quasi ratione confirmat. Ratio est talis: qui habet spiritum Dei, hic manet in Deo, et Deus in eo; atqui qui dilectionem operatur. Sic Paulus ait: «Christum per fidem habitare in cordibus nostris,» Ephes. cap. III, vers. 17; solet enim Scriptura fidei tribuere salutem, gratiam, amicitiam, etc., non soli, sed tanquam radici, quæ totam charitatis et virtutum arborem producit, sustentat et complectitur, uti alias sæpe ostendi. Unde S. Augustinus: «Qui confessus fuerit, inquit, non verbo, sed facto, non lingua, sed vita; nam multi confitentur verbis, sed factis negant.» Fidelis enim fidem suam probare et ostendere debet factis et bonis operibus, quæ dictat et præcipit fides; alioqui fides inanis est, otiosa et mortua, ut ait S. Jacobus, cap. II, vers. 18. Unde S. Hieronymus in illud Isaiæ XXVI, 1: «Murus et antemurale ponetur in ea. Murus, inquit, bonorum operum, et antemurale fidei; non enim sufficit antemurale habere fidei, nisi ipsa fides bonis operibus confirmetur.» Major patet, quia ubi est spiritus Dei, ibi est ipse Deus; ubi autem est Deus, ibi ipsum subjectum, sive locum in quo est, sibi unit, et quasi immensitate suæ essentiæ incorporat et absorbet, ut magis subjectum sive locus sit in Deo, quam Deus in subjecto vel loco. Qui ergo in se spiritum Dei experitur, puta charitatem, hic sentit Dei præsentiam et munificentiam, Deum scilicet esse in se, et se in Deo, utpote qui donum sibi conferat et imaginem perfectissimam in se exprimat, juxta illud: «Qui adhæret Domino, unus spiritus est,» I Cor. XII. Habet charitatem, habet spiritum Dei: ergo qui habet charitatem, in Deo manet, et Deus in eo.
4:14
14. ET NOS VIDIMUS ET TESTIFICAMUR, QUONIAM PATER MISIT FILIUM SALVATOREM MUNDI. — Pertinent hæc ad vers. 9, ubi ait Deum charitatem suam in nos ostendisse mittendo Filium; hic idipsum probat et confirmat testimonio suo et Apostolorum: hi enim fuerunt testes oculati et auriti, qui viderunt, audierunt et conversati sunt cum Christo incarnato, uti dixit initio Epistolæ. Christi incarnationem repetit et inculcat S. Joannes, tum quia illo ævo erat nova et paradoxa, ideoque hæretici plures eam negabant; tum quia ipsa est basis et fundamentum charitatis, ut dixit vers. 9. Ad charitatem enim omnia hæc pertinent, adeoque S. Joannes non aliud quam eam spirat. Quem enim non accendat ad Deum redamandum amor Dei, quo Filium suum dedit nobis? Quomodo amor non ametur? Quis non diligat Jesum? Jesus enim est omne bonum nostrum. Jesus enim hebr. idem est quod græce σωτήρ, latine salvator, juxta illud Oseæ, XIII, 4: «Ego Dominus Deus tuus, et salvator non est præter me;» et Psalm. LXVII, vers. 21: «Deus noster Deus salvos faciendi.» Alludit ad illud Evangelii, cap. III, vers. 17: «Non enim misit Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum.» Unde S. Bernardus, De Amore Dei, VIII: «Ipse (Christus), ait, est amor noster, quo ad te pertingimus, quo te amplectimur: alioquin o incomprehensibilis majestas, comprehensibilis esse videris animæ te amanti. Licet enim nullus sensus cujuslibet animæ vel spiritus te comprehendat, tamen totum te quantus es comprehendit amor amantis, qui totum te amat quantus es, si tamen est totitas, ubi non est particularitas: si quantitas, ubi non est tantitas: si est comprehensibilitas, ubi hæc omnia non sunt.»
4:15
15. QUISQUIS CONFESSUS FUERIT QUONIAM JESUS EST FILIUS DEI, DEUS IN EO MANET, ET IPSE IN DEO. — Commendat divinitatem Christi, quia eam tunc impugnabant Ebion, Cerinthus et alii plures. Hæc est quasi conclusio elicita ex vers. præced., q. d. Christus est salvator mundi; quisquis ergo in eum crediderit, ejusque fidem constanter professus fuerit, Deus in eo manet, et ipse in Deo. Manet, inquam, per veram vivamque fidem et confessionem quæ charitatem includit, quæque per dilectionem...
4:16
16. ET NOS COGNOVIMUS ET CREDIDIMUS CHARITATI, QUAM HABET DEUS IN NOBIS. — Hisce verbis S. Joannes confirmat et inculcat quod dixit duobus versibus præcedentibus: totus enim est in eo ut asserat et inculcet charitatem Dei, quam exhibuit nobis mittendo et dando Christum, ob causas quas dixi vers. 14: «Nos vidimus et testificamur, quoniam Pater misit Filium suum salvatorem mundi;» hoc idem hic aliis verbis repetit, dicendo: «Et nos cognovimus et credidimus charitati quam habet Deus in nobis,» q. d. Nos vidimus et testificamur Christum incarnatum, qui est charitas Dei; quia eum per experientiam et conversationem vere talem cognovimus, ac per fidem in eum credidimus. «Credidimus ergo charitati quam habet Deus in nobis,» id est, in nos, erga nos; quia credidimus Deum ex immensa erga nos charitate dedisse nobis Christum Salvatorem. Unde Syrus clare vertit, et nos credidimus, et scimus quam charitatem habeat Deus erga nos: Deus enim est charitas. Et S. Augustinus, Et nos cognovimus et credidimus, quia dilectionem habet Deus nobiscum. Alii sic exponunt, q. d. Sicut vera et certa sunt quæ dixi et docui de Christo, vers. 14; sic pariter vera et certa sunt, quæ doceo de charitate; vid: Christum a Deo datum, credo pariter quod ex mera charitate eum dederit. Nota: S. Joannes it reditque in orbem; a Deo enim salit ad Christum, a Christo ad charitatem, a charitate ad dilectionem proximorum, a charitate et dilectione redit ad Deum, inde ad Christum, etc.; omnia enim hæc eo refert, «ut diligamus alterutrum,» ut dixi vers. 11. Hic enim est ejus discursus; Deus immensa charitate nos, id est, omnes homines dilexit, dando pro eorum salute Christum Filium suum. Ergo par est ut ejus charitatem unitemur, eique in amore respondeamus, ut scilicet ejus amore amemus proximos, eisque benefaciamus, cum Deo ipsi benefacere non possimus. Nota: Significantius dicit «credidimus charitati,» quam «credidimus charitatem,» ut habent Græca, ut significet nos non tantum fide, sed et spe ac charitate cohærere charitati Dei, q. d. Nos non tantum cognovimus et fide credidimus incarnationis mysterium, in quo eximia Dei in nos charitas elucet, imo nimia, ut ait Paulus, Ephes. II, 4; sed etiam totos nos credidimus et commisimus charitati divinæ; omnem nostram fidem, spem et amorem in eam defiximus; omnem nostrum affectum in eam transfudimus, per omnia secure in ea conquiescimus, certi quod illa neminem suorum fallat; toti ab ea pendemus, ut ab ea quaquaversum moveamur et dirigamur ad omne bonum, et ad vitam æternam, dicentes cum Psalte: «Quid enim mihi est in cœlo, et a te quid volui super terram, Deus cordis mei et pars mea, Deus, in æternum?» Psalm. LXXII, vers. 26. DEUS CHARITAS EST. — Syrus, Deus enim charitas est; dat enim causam cur dixerit: «Et nos credidimus charitati,» et cur Deus charitatem habeat «in nobis,» id est, erga nos. Causa enim est, quod Deus sit ipsissima per essentiam charitas, ac proinde credentem, sperantem et amantem se fallere non possit; sed cum sit purus merusque amor, sua omnia totumque se ei communicet et in eum effundat. Nota: Deus est charitas formalis in se, causalis in nobis, quia scilicet eam causat et producit in nobis; in se autem est formalis charitas duplex: prima, essentialis, quæ communis est toti S. Trinitati; secunda, notionalis, quæ propria est Spiritui Sancto, ut dixi vers. 7 et 8. Audi S. Bernardum, epist. 11: «Dicitur, ait, recte: Charitas est Deus, et Dei donum. Itaque charitas dat charitatem, substantiam accidentalem.» Hinc infert Basilius, serm. De Institut. Monach.: «Quod si, inquit, ut Joannes ait, Deus charitas est, sine dubio necesse est diabolum odium esse; ut igitur qui charitatem habet, is Deum habet: sic qui odium habet, is diabolum in se ipso nutrit;» et orat. 1 De Amore: «Si Deus est charitas, ipsa invidia dæmon sit oportet; ut igitur qui charitatem habet, Deum in se manentem habet: sic qui invidiam fovet, dæmonem haud dubie in se ipso nutrit atque alit.» Sic et Nazianzenus in Tetrastichis: «Vinum, inquit, libido, livor, et dæmon feres: / Hos mente privant, quos tenent. His tu p[…] / Medere fusis lacrymis, jejunio; / Medela morbis hæc enim certa est meis.» Quæres cur potius dicatur: «Deus est charitas,» quam Deus est sapientia, Deus est potentia, Deus est justitia? Respondeo: Hæc omnia vere dici possunt; melius tamen dicitur: «Deus est charitas,» tum quia S. Joannes proprie agit de charitate; tum quia charitas est nobilissima dos et virtus quæ cæteras omnes transcendit, ac proinde in Deo pariter velut in sui origine est quid nobilissimum et præstantissimum: nostra enim charitas creata a charitate Dei increata, velut radius a sole effluit et dimanat. Charitas ergo est ordinis divini; est enim participatio Dei in summo gradu, scilicet non naturali, in quo eum participant omnes res naturales; sed supernaturali, qui omnem participationem creaturarum longe superat et transcendit. Porro, ratio cur Deus per essentiam sit charitas, est quod ipse per essentiam sit purum, merum et summum bonum, cujus natura est esse sui plane pleneque communicativum et diffusivum, ait S. Dionysius, quod proprium est charitatis: Deus enim est mare mellis, puta oceanus bonitatis et charitatis. Deus est quasi ignis semper ardens, omnia accendens et in se transmutans. «Etenim Deus noster ignis consumens est,» Hebr. cap. XII, 29. Audi S. Bernardum, serm. 83 in Cant.: «Legi, inquit, quia Deus est charitas, et non quia honor est, vel dignitas, legi; non quia honorem non vult Deus, qui ait: Si ego pater, ubi est honor meus? Verum id pater; sed si sponsum exhibeat, puto quia mutabit vocem, et dicet: Si ego sponsus, ubi est amor meus? Nam et ante ita locutus est: Si ego Dominus, ubi est timor meus? Exigit ergo Deus timeri ut Dominus, honorari ut pater, ut sponsus amari. Quid in his præstat, quid eminet? nempe amor. Absque hoc et timor pœnam habet, et honor non habet gratiam, servilis est timor, quamdiu ab amore non manumittitur. Et qui de amore non venit honor, non honor, sed adulatio est. Et quidem soli Deo honor et gloria, sed horum neutrum acceptabit Deus, si melle amoris condita non fuerint.» Ergo Deus est charitas, quia charitas est qua flamma spiritualis omnes inflammans, et quasi lumen ubique resplendens et omnia illuminans. Hinc S. Dionysius, De Divin. Nom., cap. XIV, p. 1, ait «amorem divinum esse vim motricem et sursum trahentem in Deum, qui solus est ipsum per se pulchrum et bonum.» Item «esse manifestationem Dei per seipsum, et benignum processum eximiæ illius unionis, et amatoriam motionem, simplicem, per se mobilem, per se innatam, præexistentem in bono, et ex bono in ea quæ sunt exuberantem, et rursum in bonum revertentem.» Hisce verbis, ait noster Lessius, lib. IX De Divin. Attrib., cap. II et III, significat D. Dionysius, primo, charitatem et amorem ex pulchro et bono tanquam fonte prodire. «Hoc enim ipso quo Deus suam pulchritudinem et excellentiam infinitam intuetur, exoritur in ipso infinitum amoris incendium, quo tantum illam amat, quantum amari digna est, id est, infinities infinite. Pulchrum enim et bonum cognitum statim amorem accendit: unde infinitum pulchrum et bonum infinite cognitum, infinitum amorem ciebit; infinitum, inquam, tum ardore, tum æstimatione, seu, ut Scholastici loquuntur, infinitum intensive et appretiative.» Secundo, quod propter pulchrum et bonum extendat se et descendat ad creaturas; nimirum ut illud creaturis communicet, vel totum, vel aliquos ejus radios et adumbrationes pro cujusque captu et meritis. Quod enim summe amamus, ejus præstantiam et pulchritudinem cupimus omnibus innotescere, et ejus dulcedinem ab omnibus percipi, ut ab omnibus laudetur. Idem facit amor in Deo. Tertio, quod creaturas sursum rapiat, et ad pulchrum bonumque convertat. Hoc maxime locum habet in angelis et hominibus; nam cætera divinam bonitatem et pulchritudinem non capiunt, sed in homine trahuntur quodam modo in Deum cætera, tum quia omnes naturæ gradus sunt in ipso, tum quia cætera omnia propter ipsum. Quarto, quod divinus amor sit exstaticus, quia amantem extra se trahit in amatum: Deum enim suæ celsitudinis quodam modo facit oblivisci, et inclinat ad humilitatem nostram, totumque in salutis nostræ negotio occupat. Cujus signum incarnatio, prædicatio, miracula, passio, mors, Sacramenta, missio Spiritus Sancti, assidua et admirabilis Ecclesiæ gubernatio, cura et directio singulorum. Hominem similiter extra se ponit, efficiens ut de se suisque commodis non cogitet, sed solum de Deo et bonis Dei. Unde magnus Dei amator seipsum abnegat, suis cupiditatibus renuntiat, suas utilitates negligit, sui obliviscitur, et totus in iis est quæ ad Deum pertinent. Est enim cogitatione et affectu totus extra se, et translatus in dilectum. Talis erat S. Ignatius Martyr, qui dicebat: «Ἔρως ἐμὸς ἐσταύρωται, Amor meus crucifixus est.» Talis erat S. Paulus Apostolus: «Mihi, inquit, vivere Christus est, et mori lucrum.» Hujus illustre exemplum est in sole. Sol enim in rebus corporeis est summum, pulchrum et bonum. Unde recte quodam loco D. Gregorius Nazianzenus: Ὅπερ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ἥλιος, οὕτως ἐν τοῖς νοητοῖς ὁ Θεός, Sicut in rebus sensibilibus est sol, ita in intelligibilibus Deus. Ex sole descendit calor ad res inferiores, descendit autem per lucem, et prius res illustrantur, quam calorem concipiant; calore concepto fiunt spirituales, leves, et sursum in cœlum vehuntur. Sol est symbolum Dei, lux sapientiæ, calor amoris, res terrenæ animarum et spirituum. A Deo descendit amor per sapientiam; prius enim mens illustratur cognitione pulchritudinis et bonitatis divinæ, deinde per cognitionem concipit amorem; amor conceptus efficit animam spiritualem, cœlestem, eamque mox sursum trahit et Deo conjungit, illique soli æterno similem veluti quemdam parhelium (qui solis est expressa imago) efficit. Idem viderunt Gentiles, sed tenuem per umbram, qui summum deorum fecerunt Cupidinem, Deum amoris, eique supplicem finxere Jovem cæterosque deos. Unde Poeta: «Amor Deum gubernat. / Amoris omne regnum est.» Hinc emblema Cupidinis est: «Sol calet igne meo, Neptunus flagrat in undis. / Quamvis liber erat, feci servire Tonantem; / Quamvis liber erat, Martem sine Marte subegi.» Hieroglyphicon amoris extat hoc lemmate; «Amor causa omnium, et ad ipsum omnia;» quod nimirum ex amore vero omnes res originem ducant, ipseque primum rerum sit principium. Vide Giraldum in Syntag. Cupidinis. ET QUI MANET IN CHARITATE, IN DEO MANET (et, id est igitur, idcirco; infertur enim hæc quasi conclusio ex antecedenti, quod præcessit, q. d. Deus charitas est; ergo qui manet in charitate, manet in Deo, cum sint unum idemque Deus et charitas), ET DEUS IN EO, — quasi in templo charitatis. Deus enim quasi charitas increata manet in amante quasi in charitate sacra, sed creata; manet, inquam, non tantum per charitatem, sed et per suam essentiam ac substantiam novo quodam modo, ut dixi II Petri I, 4. Amans ergo «in Deo manet,» tanquam objectum cognitum et dilectum a Deo, ut vitam æternam ei conferat; et «Deus» manet «in eo,» tanquam objectum cognitum et dilectum, quod amans diligit dilectione supernaturali: amor enim est occupatio amantis circa amatum ipsius amati causa. Manet ergo sicut annulus in annulo reciproce: charitas enim est vis unitiva et reciproca, quæ amantem transformat in amatum, et amatum in amantem. Audi S. Dionysium, cap. IV De Divin. Nom.: «Hoc amoris verbum vim habet faciendi unum, et colligandi, præstantique modo res inter se miscendi;» et mox: «Dimovet etiam de statu divinus amor;» et rursus: «Itaque Paulus ille magnus jam divino amore captus, præditusque ejus vi, quæ hominem statu suo dimovit, divino ore: Vivo autem, inquit, jam non ego, vivit vero in me Christus: ut verus amator, et a mentis, sicut ipse ait, statu dimotus, Deo degit, non suam vitam, sed amantis tanquam valde diligendam.» Mox addit Dei erga nos amorem simili modo extra se fieri rerum omnium procreatione, suorumque donorum communicatione et effusione: ita tamen ut interim a seipso, puta a Deo, non discedat. Denique S. Bernardus, lib. V De Considerat., cap. XI, Deum ita definit: «Quid est Deus? voluntas omnipotens, benevolentissima virtus, lumen æternum, incommutabilis ratio, æterna dulcedo, creans mentes ad se participandum, vivificans ad sentiendum, afficiens ad appetendum, dilatans ad capiendum, justificans ad promerendum, accendens ad zelum, fæcundans ad fructum, dirigens ad æquitatem, formans ad benevolentiam, moderans ad sapientiam, roborans ad virtutem, visitans ad consolationem, illuminans ad cognitionem, perpetuans ad immortalitatem, implens ad felicitatem, circumdans ad securitatem.» Idem S. Bernardus, De Cena Domini: «Altaris Sacramentum, inquit, est amor amorum.» Hinc amor facit exstasin et excessum amantis a seipso ut illum in amatum transferat, et illi arctissime uniat, unumque cum illo efficiat. Sic amor univit Deum homini, non solum affectu et cura, sed etiam effectu et substantia, unione nimirum hypostatica. Hominem vero unit Deo, ita ut prorsus a seipso deficiens in Deum transeat et veluti colliquescat, nihil amplius cogitans, intelligens aut sentiens præter Deum, nihil aliud appetens aut desiderans, nulla alia re gaudens quam bonis Dei. Qui sic adhæret Deo, unus cum eo efficitur spiritus, quia seipsum exuit et Deum induit; quare perinde ac si in divinam naturam transformatus esset, totus cogitatione et affectu est in Deo. Sic omnes Sancti in cœlo unum erunt cum Deo (quod Dominus illis precatur, Joann. XVII), quia omnes agnoscent suum nihilum quod ex se sunt, seque nihili æstimabunt, nisi quatenus sunt Dei, et propter Deum; et hoc modo penitus a seipsis deficient: cur enim hæreant in nihilo? Deinde intellectu et voluntate potentissime rapientur in illum, et toti in ipso erunt, et in ipsum veluti liquescent et transformabuntur, nihil aliud ibi sentientes et gustantes quam Deum, nihil aliud æstimantes quam bonum ipsius, perinde ac si ipsi in Deum essent transmutati. Itaque amor est vis unitiva, tum quia ipsum amantem transfert in amatum ut in eo vivat, sentiat, gaudeat; et ipsum illi quodam modo incorporat, ut sit unum cum illo: amans enim quantum in se est, optat a se deficere, et in amatum veluti colliquescere, ut unum cum illo efficiatur; tum quia amante jam in dilectum translato, omne bonum dilecto vult et procurat quantum potest, tanquam sibi ipsi, quia jam unum est cum illo. Audi S. Augustinum hic, tract. 8: «Qui manet in dilectione, in Deo manet, et Deus in eo; vicissim se habitant, quod continet et quod continetur. Habitas in Deo, sed ut continearis; habitat in te Deus, sed ut te contineat ne cadas, ne forte sic te putes domum Dei fieri quomodo domus tua portat carnem tuam. Si subtrahat se domus in qua es, cadis; si autem tu te subtrahas, non cadet. Deus integer est, cum eum deseris; integer, cum ad illum redieris. Tu sanaris, non illi aliquid præstabis; tu mundaris, tu reficeris, tu corrigeris. Ille medicamentum est non sano, regula est pravo, lux est tenebrato, habitatio est deserto: omnia ergo tibi conferuntur;» et tract. 9: «Sit tibi domus Deus, inquit, esto domus Dei. Mane in Deo, et maneat in te Deus. Manet in te Deus, ut te contineat; manes in Deo, ne cadas; quia sic de charitate dicit Apostolus: Charitas nunquam cadit; quomodo cadit quem continet Deus?» Hac de causa, scilicet in symbolum charitatis, Christus instituit, et testamento nobis reliquit seipsum in Eucharistia, ut scilicet non per imaginem, ut volunt hæretici, sed realiter, substantialiter et personaliter maneat in nobis et nos in ipso, juxta illud Christi: «Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo,» Joann. cap. VI, 34 [recte 57]. Est ergo Eucharistia fomes et follis charitatis, quam tota Epistola commendat S. Joannes; per eam enim fit, ut ait S. Chrysostomus, hom. 45 in Joann., ut non solum per dilectionem, sed reipsa in illam carnem convertamur; per cibum id efficitur, quem nobis largitus est. Cum enim suum in nos amorem indicare vellet, per corpus suum se nobiscum commiscuit, et in unum nobiscum redegit, ut corpus cum capite uniretur; hoc enim amantium maxime est. Hoc ipsum indicat Leo Pontifex: «Non aliud, inquit, agit participatio corporis et sanguinis Christi, quam ut in id quod sumimus, transeamus.» Denique Cyrillus Hierosolymitanus: «Sic Christophori, inquit, erimus, hoc est, Christum ferentes, cum ejus corpus et sanguinem in membra nostra receperimus, atque ita, ut B. Petrus dicit, divinæ naturæ consortes efficiemur.» Quocirca S. Irenæus, lib. V, cap. 6, explicans illud I Thessal. V, 23: «Ut integer spiritus vester et anima et corpus conservetur,» asserit perfectum hominem integrari ex corpore, anima et Spiritu Sancto inhabitante per charitatem. Porro cum ait S. Joannes: «Qui manet in charitate,» tum increatam accipe: de illa enim paulo ante dixit: «Deus est charitas;» tum creatam: qui enim manet in charitate creata, manet quoque in charitate increata, puta in Deo; quia ubi est charitas creata, ibi est et increata, puta Deus, qui creatæ est auctor et conservator. Amans ergo manet in charitate creata, hinc manet pariter in charitate increata, quæ est ipse Deus. Pulchre S. Bernardus, serm. 71 in Cantic.: «Atqui Deum, inquit, et hominem, quia propriis exstant et distant voluntatibus et substantiis, longe aliter in se alterutrum manere sentimus, id est, non substantiis confusos, sed voluntatibus consentaneos. Et hæc unio ipsis, communio voluntatum et consensus in charitate. Felix unio si experiaris, nulla si comparaveris. Vox experti: Mihi autem adhærere Deo bonum est; bonum plane, si omni ex parte adhæseris. Quis est qui perfecte adhæret Deo, nisi qui in Deo manens, tanquam dilectus a Deo, Deum nihilominus in se traxit, vicissim diligendo?» Mox vero de hac Dei hominisque unione subjicit: «Ergo cum undique inhærent sibi homo et Deus, inhærent autem undique intima mutuaque dilectione inviscerati alterutrum sibi, per hoc Deum in homine, et hominem in Deo esse haud dubie dixerim. Sed homo quidem, ab æterno in Deo, tanquam ab æterno dilectus, Deus vero in homine ex quo dilectus est.» Idem S. Bernardus citatus hic a Thoma Anglico: «Deus charitas est, inquit, quid ergo charitate melius? Et qui manet in charitate, in Deo manet: quid ergo charitate securius? et Deus in eo, quid ergo charitate jucundius?» Charitas enim se possidentes deificat, facitque quasi deos incarnatos, uti dixi vers. 8. Verum enim est illud Catonis: «Qui amant, quodam modo in corpore proprio mortui sunt, vivunt vero in alieno.» Voluit ergo Deus per amorem nos reducere ad nostrum principium, unire scilicet suæ bonitati et pulchritudini, transformare in seipsum. Hoc fieri non poterat per naturam: invenit igitur modum quo id perficeret per amorem, ut ejus ardore in eo colliquescamus et absorbeamur. «Quo totum divinum est, ait S. Bernardus De Diligendo Deo, quod sentitur; sic affici, deificari est. Quomodo stilla aquæ modica multo infusa vino deficere a se tota videtur, dum et saporem vini induit et colorem; et quomodo ferrum ignitum et candens igni simillimum fit, pristina propriaque forma exutum; et quomodo solis luce perfusus aer in eamdem transformatur luminis claritatem, adeo ut non tam illuminatus, quam ipsum lumen esse videatur: sic omnem tunc in Sanctis humanam affectionem quodam ineffabili modo necesse erit a semetipsa liquescere, atque in Dei penitus transfundi voluntatem;» nimirum hoc perfecte fiet in cœlo per gloriam, sed inchoate in terra fit per charitatem et gratiam. Idem, serm. 83 in Cant.: «Ipse, inquit, meritum, ipse præmium sibi est amor; præter se non requirit causam, non fructum. Fructus ejus, usus ejus. Amo, quia amo; amo, ut amem. Magna res amor, si tamen ad suum recurrat principium, si suæ origini redditus, si refusus suo fonti, semper ex eo sumat unde jugiter fluat. Solus est amor ex omnibus animæ motibus, sensibus atque affectibus, in quo potest creatura, etsi non ex æquo, respondere auctori, vel de simili mutuam rependere vicem.» Idem, De Vita Solitaria: «Formatio hominis, ait, institutio est moralis; vita ejus, amor Dei. Hunc fides concipit, spes parturit, charitas format et vivificat;» et mox: «Amorem ergo Dei in homine ex gratia genitum lactat lectio, meditatio pascit, oratio confortat et illuminat;» et inferius: «In ipso vivimus, movemur et sumus. Et non sicut in aere isto, sic in Domino Deo nostro, sed in ipso vivimus per fidem, movemur per spem, agimur per amorem. Ab ipso enim et per ipsum conditus est rationalis animus, ut ad ipsum sit conversio ejus, ut sit ipse bonum ejus.» Porro, Deus per charitatem manens in anima fideli, hos in ea producit effectus. Primo, eam a terrenis cupiditatibus purificat, ut non nisi cœlestia cupiat et sapiat. Ita Josaphat rex conversus a Barlaam tanto amoris igne æstuabat, ut relicto regno, opibus, deliciis, honoribus, in solitudinem secedens exclamaret: «Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus. Adhæsit anima mea post te, o Christe; suscipiat me dextera tua.» Damascenus, Histor. cap. XXXVII. Secundo, omnes potentias, sensus, affectus, amores, operationes, cogitationes, intentiones trahit in Deum, ut non nisi Deum cogitet, intendat, suspiret, juxta illud S. Basilii: «Jugem tibi imprime memoriam Dei, quasi indelebile signum.» Quid enim extra quærat, qui Deum intra se habet? Deo enim, id est, abysso omnis boni se immergit. Et illud S. Pauli: «Sive manducatis, sive bibitis, sive aliud quid facitis, omnia in gloriam Dei facite,» I Cor. X, 31. Itaque amans perfecte Deum non comedit ut satisfaciat gulæ, sed ut placeat Deo, ut scilicet sano vegetoque corpore et animo, melius possit servire Deo. Idem dicas de somno, studio cæterisque omnibus. Amor enim est vinculum quod acerrime amantem vincit amato. «Neque enim præsentior spiritus noster est ubi amat, quam ubi animat,» ait S. Bernardus De Præcept. et Disp. Imo cum in amoris fornace unus amantium animus conflatus e duobus videatur, alterum alterius dimidium esse necesse est, juxta illud: «O animæ dimidium meæ.» Nam ut docet Aristoteles, IX Ethic., cap. IV: «Amicus est alter ego.» Sic primorum fidelium amantium erat «cor unum et anima una,» Actor. cap. IV. Sic anima Jacobi pendebat ex anima Benjamin filii unice dilecti, Genes. XLIV, 20. «Et anima Jonathæ conglutinata est animæ David, et dilexit eum Jonathas quasi animam suam,» I Regum XVIII, 1. Animæ ergo fibula est amor. Tertio, facit ut anima optet pro Deo dilecto sua magna et heroica agere, multaque pati, et Christo crucifixo assimilari. Ita Sponsa in Canticis dicens: «Dilectus meus mihi et ego illi,» dixit pariter: «Fasciculus myrrhæ dilectus meus mihi, inter ubera mea commorabitur,» Cant. cap. I, 13. Quæ verba explicans S. Bernardus serm. 43: «Myrrha, ait, amara res, dura et aspera tribulationem significat. Ea sibi dilecti causa imminere prospiciens gratulabunda id loquitur, confidens se omnia viriliter subituram. Ibant, inquit, gaudentes discipuli a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. Propterea denique non fascem, sed fasciculum dilectum dicit, quod leve præ amore ipsius ducat, quidquid laboris immineat et doloris. Bene fasciculus, qui parvulus natus est nobis. Bene fasciculus, quia non sunt condignæ passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis. Id enim, inquit, quod in præsenti est momentaneum et leve tribulationis nostræ, supra modum in sublimitate æternum pondus gloriæ operatur in nobis. Erit ergo quandoque nobis ingens cumulus gloriæ, quod modo est fasciculus myrrhæ. An non fasciculus cujus jugum suave est, et onus leve? Non quia leve in se: nec enim levis passionis asperitas, mortis amaritudo, sed levis tamen amanti. Et ideo non ait tantum: Fasciculus myrrhæ dilectus meus, sed mihi, inquit, quæ diligo, fasciculus est. Unde et dilectum nominat, monstrans dilectionis vim omnium amaritudinum superare molestiam, quia fortis est ut mors dilectio ejus,» nimirum «Est amor æternus, nullisque domabilis undis.» Quarto, facit ut anima in dies crescat in amore; Deus enim est quasi flamma jugiter accendens et inflammans animam, donec eam totam amore incendat. Tradunt, vel fabulantur potius, salamandram igne pasci, ideoque esse symbolum amantis, qui amoris igne pascitur. Ita eo pascebatur S. Franciscus dicens: «Urit amor, me torquet amor, sum factus amoris / Alter amor; nostri est victor amoris amor.» Audi S. Bonaventuram charitatem S. Francisci enarrantem, lib. I Vita ejus, cap. IX: «Totus, inquit, quasi quidam carbo ignitus divini amoris flamma videbatur absorptus. Subito enim ad auditum amoris Domini excitabatur, afficiebatur, inflammabatur, quasi plectro vocis extrinsecæ chorda cordis interior tangeretur;» et mox: «Contuebatur in pulchris pulcherrimum, et per impressa rebus vestigia prosequebatur ubique dilectum, de omnibus sibi scalam faciens, per quam conscenderet ad apprehendendum eum qui est desiderabilis totus. Inauditæ namque devotionis affectu fontalem illam bonitatem in creaturis singulis, tanquam in rivulis degustabat.» Et inferius: «Flagrabat erga Sacramentum Dominici corporis fervore omnium medullarum, stupore admirans permaximo illam charissimam dignationem et dignatissimam charitatem; sæpe communicabat, et quasi spiritu ebrius, in mentis ut plurimum rapiebatur excessum.» Et cap. XIII, agens de sacris ejus stigmatibus: «Excreverat, ait, in eo insuper amoris incendium boni Jesu in lampades ignis atque flammarum. Cum igitur Seraphicis desideriorum ardoribus ageretur in Deum, et compassiva dulcedine in eum transformaretur, qui ex charitate nimia voluit crucifigi, vidit Seraph unum sex alas habentem tam ignitas, quam splendidas; apparuit inter alas effigies hominis crucifixi: intellexit ex hoc se non per martyrium carnis, sed per incendium mentis totum in Christi crucifixi similitudinem transformandum; disparens igitur visio mirabilem in corde ipsius reliquit ardorem, sed et in carne non minus mirabilem signorum impressit effigiem.» Quinto, facit ut anima amore Dei accensa, eodem alios, totumque mundum accendere satagat, instar S. Pauli, dicentis: «Charitas Christi urget nos, etc. Pro Christo ergo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos. Obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo,» II Cor. V, 14 et 20. Ita B. Jacoponus charitate ardens, audiens peccatum aliquod quo Deus offendebatur, mire cruciabatur, ideoque jugiter flebat. Rogatus cur? Respondit: «Quia amor non amatur.» Idem dicebat beatitudinem hujus vitæ in eo consistere, ut quis cum Deo vel de Deo assidue tractet. Ita habet ejus Vita. In amantibus enim Deus quasi sol animam vultumque occupat, ac radios sapientiæ virtutis et ardoris per eos in alios spargit, idque velociter et ardenter. Amor enim est ardens et alatus; nullæ in amore moræ. «Nihil enim aliud est amor, quam vehemens in bono voluntas, ait S. Bernardus De Natura divini amoris, cap. II: qui ergo non zelat, non amat.» Sexto, facit ut anima amans Deum per amorem et confidentiam ipsi quasi dominetur, et ab eo impetret omnia quæ petit, itaque fiat quasi omnipotens, uti Jacob luctans cum angelo Dei vicario, illi prævaluit, indeque vocatus est Israel, id est, dominans Deo, Genes. XXXII, 28. Hinc illud paradoxum: «Fideli totus mundus divitiarum est.» Et: «Fidelis mundi est dominus.» Unde S. Franciscus: «Fuge, inquit, creaturas, si vis habere creaturas;» fugiendo enim ad Creatorem per amorem dominaberis illi, et per illum omni creaturæ, quibus dominatur Creator. Sic S. Franciscus fugiendo mundum, et sequendo Deum, totum post se traxit mundum. Septimo, Deus animam amantem sibi amicat et assimilat in moribus et virtutibus divinis, adeoque secretorum suorum consciam facit: unde subinde ei revelat arcana cordium, res absentes et futuras, uti fecit Prophetis et Apostolis, juxta illud: «Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus; vos autem dixi amicos, quia omnia quæcumque audivi a Patre meo, nota feci vobis,» Joann. XV, 14. Octavo, eam tranquillat, serenat, illustrat, ut imperturbabilis, læta, hilaris tam in adversis quam prosperis jugiter exultet Deo, eique gratias agat, laudet et benedicat, canens cum Psalte: «In pace in idipsum dormiam et requiescam,» Psal. IV, 9. «Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo,» Psalm. XXXIII, 1; et cum S. Job cap. I, vers. 21: «Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum.» Atque hac ratione videtur sanctus esse homo cœlestis, et angelus terrestris, ac inchoare beatitudinem paradisi; vivit enim continuo in amore, jubilo et laude Dei, dicitque: «Quoties suspiro et respiro, ad te suspiro, o Deus meus!» Denique amor hic in Sanctis eximiis ita crescit, ut languorem, et subinde mortem inducat, juxta illud Sponsæ Cantic. II, 5: «Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo. Læva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me;» et cap. V, vers. 8: «Adjuro vos, filiæ Jerusalem, si inveneritis dilectum meum, ut nuntietis ei quia amore langueo.» Ita B. Virgo non ex morbo, sed ex amore et desiderio fruendi Christo filio suo, languens et anhelans ad eum, animam in manus ejus expiravit, uti docent Franciscus Suarez, Canisius et alii. Vide S. Bernardum, De Diligendo Deo, et De Amore Dei, et De Natura ac dignitate divini amoris, ubi sic orditur: «Ars est artium ars amoris.» Et lib. De Conscientia, ubi post initium sic loquitur: «Qui evagationes mentis in unum colligit, et omnes cordis motus in uno æternitatis desiderio figit; profecto jam ad cor suum rediit, jam ibi libenter immoratur ac mirabiliter delectatur; et cum ipsum præ gaudio capere non possit, supra seipsum ducitur, et per excessum mentis in summa elevatur; atque ita per semetipsum per cogitationem sui ascendit ad cogitationem Dei, ut discat eum solum indeficienter cogitare, et in eo delectabiliter requiescere, cum amor Christi totum absorbuit affectum hominis, ut negligens et immemor sui, nisi solum Jesum Christum, et ea quæ sunt Jesu Christi, sentiat: tunc demum, ut arbitror, perfecta est in eo charitas. Hic itaque sic perfectus est: non est onerosa ei paupertas, iste non sentit injurias, ridet opprobria, contemnit damna, mortem lucrum deputat, imo nec mori se putat, cum magis de morte ad vitam se transire sciat.» Et inferius: «Qui sic in amore Dei jugiter delectatur, frequenter mentis excessus patitur, frequenter ab omnibus præsentibus et terrenis raptus coram Deo præsentatur; et cum pulchritudinem considerat, et magnitudinem pulchritudinis, attonitus in ejus admiratione suspenditur, miratur regis gloriam, regni magnificentiam, supernæ civitatis nobilitatem. Et cum felicitatem contemplatur, gloriæ decorem, Dei bonitatem, internæ suavitatis dulcedinem, et æternæ quietis tranquillitatem, meditatur Patris potentiam, Filii sapientiam, Spiritus Sancti benignitatem, et angelicæ creaturæ beatitudinem; delectatur de Deo in Deum, dum ejus pietatem miratur et decorem contemplatur. O quam jucundum, si non esset tam modicum! Raptim rapitur, sola cœlestia contemplatur, contemplando jucundatur,» etc.
4:17
17. IN HOC PERFECTA EST CHARITAS DEI NOBISCUM, UT FIDUCIAM (παρρησίαν, id est fiduciam, securitatem, libertatem, audaciam loquendi) HABEAMUS IN DIE JUDICII. — Primo, «in hoc,» id est, hoc fine et fructu, q. d. Perfecta charitas parit hunc finem et fructum, scilicet fiduciam in die judicii, tum particularis, tum universalis. Hinc justi desiderant adventum Domini, cupiuntque cum Paulo dissolvi, et esse cum Christo, et ut ait hic S. Augustinus: «Cum patientia vivunt, et delectabiliter moriuntur.» Descendit Joannes a charitate ad ejus fructus, eosque tres recenset: primus est fiducia, puta fidenter vivere et mori; secundus est, quod amantem faciat timoris expertem; tertius, quod omnia quæ postulat a Deo, impetret. Secundo et nervosius, q. d. «In hoc,» id est, ad hoc Deus nos ita amavit amatque, et nos vicissim ejus charitate et gratia illecti, eum plene et perfecte redamamus, itaque manemus in eo, sicut ille manet in nobis: ad hoc, inquam, ut examinandi a Christo judice in die judicii de charitate fidenter respondeamus, nos toto corde amasse ipsum, non mundum, ideoque cœlo et felicitati ab eo adjudicemur. Nam, ut ait S. Augustinus, Præfat. in Psalm. XXXI: «Quomodo mala conscientia tota in desperatione est, sic bona conscientia tota in spe.» Tertio, alii, q. d. «In hoc,» id est, in hoc signo cognoscimus perfectam nos habere charitatem, si nimirum, abjecta formidine, extremi judicii diem magna spe et confidentia præstolemur. Ita S. Augustinus: «Quisquis, ait, fiduciam habet in die judicii, perfecta est in illo charitas.» Unde concludit: «Ergo, fratres, date operam, intus agite vobiscum ut desideretis diem judicii, aliter non probatur perfecta charitas, nisi cum cœperit ille dies desiderari. Ille autem eum desiderat, qui fiduciam habet in illo; ille autem fiduciam habet in illo, cujus conscientia non trepidat in charitate perfecta atque sincera.» QUIA SICUT ILLE EST, ET NOS SUMUS IN HOC MUNDO. — Quis ille? Primo, «ille,» scilicet Deus, quem paulo ante nominavit, q. d. Ideo fiduciam habebimus in die judicii, quia in charitate sumus, et vivimus in hoc mundo in ea perfecti, adeo ut etiam diligamus inimicos, sicut Deus in eadem perfectus est, dum solem suum beneficum oriri facit super bonos et malos, et pluit super injustos æque ac justos. Ita S. Augustinus, Beda, Hugo, Lyranus et Dionysius. Secundo et profundius, «ille,» scilicet Christus, quem quasi amorem meum mente et ore semper gero. Hac de causa enim S. Joannes cum dicit, «ille est,» intelligit Christum, ut dixi cap. III, vers. 3 et 5. Porro Christus «est,» id est, «fuit in mundo» hoc, ut vertit Syrus; et etiamnum «est» per merita, providentiam, charitatem et familiaritatem, qua habitat in mentibus Sanctorum charitate præditorum. Sensus ergo est, q. d. Sicut ille, scilicet Christus, in mundo immaculate sancteque vixit, et charitate Dei nostri plenus ac mundo mortuus fuit et est, itemque manet in nobis: ita et nos illum imitantes in hoc mundo immaculate vivere satagimus, imo quasi mortui mundo Christique mortificationem jugiter cum Paulo in corpore nostro circumferentes, sancti, et charitate etiam erga inimicos pleni sumus, et manemus in ipso; ideoque fiduciam habemus nos in die judicii non confundendos fore, sed glorificandos, quia illum diem semper habemus præ oculis, ad eumque per opera charitatis et omnimodæ sanctitatis nos quotidie disponimus, imo ad eum anhelamus, scientes nos hic peregrinos esse, et unius diei hospites, juxta illud vers. 3: «Omnis qui habet hanc spem, in eo sanctificat se, sicut et ille sanctus est.» Ita Œcumenius et Gagneius.
4:18
18. TIMOR NON EST IN (id est cum) CHARITATE, SED PERFECTA (S. Augustinus legit, consummata) CHARITAS FORAS MITTIT TIMOREM. — A fiducia quam parit charitas, transit ad fugam timoris, quam parit fiducia, et consequenter charitas. S. Augustinus, lib. LXXXIII, Quæst. XXXVI: «Charitatis venenum, inquit, est spes adipiscendorum aut retinendorum temporalium; nutrimentum ejus est, imminutio cupiditatis; perfectio, nulla cupiditas; signum profectus ejus, imminutio timoris; signum perfectionis ejus, nullus timor.» Quæres: Quis hic timor, quem pellit perfecta charitas? Responsio est multiplex; est enim generalis et illimitata S. Joannis sententia, unde ad quoslibet timores extendi potest, q. d. Charitas nihil omnino timet, est expers timoris, libera, læta, animosa et liberalis. Itaque primo, Vatablus: Timor, ait, hic pro desperatione et consternata conscientia sumitur; illo enim peccatores timent se damnatum iri, et de sua salute desperant. Opponit enim S. Joannes timorem quasi diffidentiam fiduciæ in die judicii: hanc enim fiduciam parit charitas, sicut peccatum parit diffidentiam et desperationem. Secundo, timor hic est quo anguntur recens conversi, quoque eos memoria præteritorum peccatorum vexat et cruciat, ne forte non sint eis plene condonata, juxta illud: «De propitiato peccato noli esse sine metu,» Eccli. v, 5. Tertio, timor hic est servilis, quo servi et imperfecti metu pœnæ, non amore justitiæ, faciunt mandata Domini; hunc enim pellit pura, sincera et liberalis charitas, cum amore Dei facit ejus jussa. Hic timor, ait hic S. Augustinus, inducit charitatem, sicut seta inducit filum sutoris. Unde de eo ait Eccli. I, 28: «Qui sine timore est, non poterit justificari.» Nam timor castus et filialis manet cum charitate, et quantum hæc crescit, tantum et ille; quo enim quis perfectior et sanctior est, eo magis filiali amore et timore timet et reveretur Deum, cavetque ne vel in minimo eum offendat. Hic enim timor est actus amoris, imo ipse timor est amor; quia enim amat, hinc timet displicere amato. Hoc timore jubentur omnes Sancti timere Deum, Psal. XXXIII, 10; nam hic timor permanet in sæculum sæculi, Psalm. XVIII, 10. Quarto, timor hic accipi potest mundanus, quo quis timet parentes, cognatos, etc., ideoque ne eos offendat, violat præcepta Dei; hunc pellit charitas. Hi sunt timidi, quorum pars est in stagno ardenti, igne et sulphure, Apoc. XXI, 8; de hoc mundano timore hunc locum accipit Tertullianus in Scorpiaco, cap. XII. Quinto, timor hic accipi potest pro anxietate et metu, quo scrupulosi et anxii formidolose metuunt ne in suis scrupulis offendant Deum. Scrupulos enim pellit perfecta charitas; hæc enim non est scrupulosa, sed libera, audax et magnanima, juxta illud Rom. VIII, 15: «Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba, Pater.» Sexto, timor hic accipi potest pœnæ et damnationis; hunc enim fugat charitas. «Sancti enim solliciti sunt de præmio, non adeo formidantes de supplicio,» ait Prosper, epist. ad Demetriadem. Ita noster Lessius narranti quemdam virum gravem optare Purgatorium subire usque ad diem judicii, ut eo sibi assecuraret æternam salutem, respondit, «spem Christianam majorem esse debere, quam ut certitudinem cœlestis gloriæ tam longis Purgatorii pœnis redimat.» Semper tamen Sancti in hac vita habent spem mixtam timore, si non actuali, certe potentiali, quia non sunt certi de sua salute, ut dixi vers. 13. Ita in morte timuerunt S. Hilarion, Arsenius et alii. Rursum Sancti timent, cum se et suam imbecillitatem considerant; confidunt vero, cum Dei in se amorem et fidelitatem intuentur. Septimo, timor hic accipi potest persecutorum, damnorum, infamiæ, difficultatum, quæ occurrunt in heroicis charitatis operibus; hunc pepulit Magdalena ardens amore Christi, cum eum sepultum inter milites intrepida requisivit; unde de ea canit Ecclesia: «Pellit timorem charitas,» juxta illud Christi: «Nolite timere eos qui occidant corpus,» Matth. X, 28; et illud S. Petri, epist. I, cap. III, vers. 14: «Timorem eorum ne timueritis.» Sic Martyres non timebant tyrannos et tormenta, sed his exultabant, illis insultabant, ut Laurentius Valeriano, Vincentius Daciano, Sebastianus Diocletiano. Multi non audent dare eleemosynas, quia timent paupertatem, senium, casus sinistros; hunc timorem pellit perfecta charitas: nam, ut ait Tobias, cap. IV, vers. 12: «Fiducia magna erit coram Deo eleemosyna omnibus facientibus eam.» Hinc S. Maximus in serm. 100, fideles infimos ponit timentes, medios proficientes, summos perfectos. Octavo, timor hic accipi potest initialis, quo quis ita timet culpam, ut etiam timeat pœnam; hunc pellit charitas, sed duntaxat ex parte posteriori, quia charitas perfecta timet et horret culpam, non pœnam. Hos omnes timores vincit perfecta charitas, sed præsertim servilem et initialem, quo timide, pusillanimiter et diffidenter timemus pœnas, Deique judicium et vindictam; hic enim oritur ex amore sui, quem vincit et pellit amor Dei. Et de servili loqui S. Joannem censet S. Augustinus, Beda, Œcumenius et alii; et Diadochus, cap. XVI De Perfect. spirit., ait timorem purgantem, qui est timor pœnarum, consistere cum mediocri charitate, sed pelli a perfecta. Hæc enim considerat Deum non ut judicem et vindicem, sed ut patrem et sponsum. Sicut ergo Sara sponsa Abrahæ ejecit servam Agar, ita charitas pellit timorem servilem: de quo vide Origenem, homil. 7 in Genes., et Cassianum, Collat. XI, cap. XIII, S. Augustinum hic et D. Thomam II II, Quæst. XIX, art. 6 et 10. Opponit itaque S. Joannes timorem fiduciæ felicitatis et gloriæ æternæ, quam parit charitas: per timorem ergo accipit diffidentiam, anxietatem et metum pœnæ: hisce enim opponitur fiducia quasi contrarium contrario. Contraria enim sunt timor et amor, æque ac fiducia et diffidentia; timor enim animum stringit et cruciat, amor dilatat et exhilarat. Hinc amor parit fiduciam, securitatem, audaciam; timor vero parit diffidentiam, trepidationem, pavorem. Nota: Communiter initium justificationis in peccatore incipit a timore pœnarum et gehennæ, quo perculsus a Deo incipit cogitare de sua salute, et disponere se ad pœnitentiam, uti docet Concilium Tridentinum, sess. VI, cap. VI. Justificatus deinde sensim minuit hunc timorem. Unde S. Augustinus hic: «Quantum, inquit, illa (charitas) crescit, tantum ille (timor) decrescit, et quantum illa fit interior, tantum timor pellitur foras; major charitas, minor timor; minor charitas, major timor; si autem nullus timor, non est qua intret charitas.» Id vero mox apto exemplo confirmat: «Sicut videmus (ait) per setam introduci linum, quando aliquid suitur; seta prius intrat, sed nisi exeat non succedit linum: sic timor primo occupat mentem, non autem ibi remanet timor, quia ideo intravit ut introduceret charitatem;» et rursum: «Timor stimulat, sed charitas sanat quod vulnerat timor, etc. Opus est ergo ut intret timor primo, per quem veniet charitas: timor, medicamentum; charitas, sanitas.» Idem, serm. 3 De Verbis Apostoli: «Timor, ait, servus est charitatis;» et serm. 18 De Verbis Apost.: «Timor est custos et pædagogus legis, donec veniat charitas.» Et S. Basilius, hom. 8 in Psalm. XXXIII: «Necessario, ait, velut introductorius ad pietatem timor assumitur, dilectio vero deinceps succedens a timore scientifice adoptatos perficit.» Audi S. Bernardum, serm. 51 in Cantica: «Cæterum, si paulatim per incrementum gratiæ cæperit deficere timor, et proficere spes, cum demum ad hoc ventum fuerit, ut totis viribus exurgens charitas in adjutorium spei foras mittat timorem, nonne ejusmodi anima singulariter in spe constituta videbitur, ac proinde etiam in pace in idipsum dormire jam et requiescere? Si dormiatis (inquit) inter medios cleros, pennæ columbæ deargentatæ. Quod propterea dictum puto, quoniam est locus inter timorem et securitatem tanquam inter lævam et dexteram, media videlicet spes in qua mens et conscientia, molli nimirum supposito charitatis strato, suavissime requiescit.» Denique S. Augustinus, lib. XIV De Civit., cap. IX, et serm. 214 De Temp., hæc accipit de gloria cœlesti; ibi enim securitas charitatis excludet omnem timorem: «Per bonam vitam, inquit, bona conscientia comparatur, ut per bonam conscientiam nulla pœna timeatur. Quapropter discat timere, qui non vult timere. Discat ad tempus esse sollicitus, qui semper vult esse securus;» et inferius: «Tanto minor fit timor, quanto patria quo tendimus propior. Major enim timor debet esse peregrinantium, minor propinquantium, nullus pervenientium. Sic et timor perducit ad charitatem, et perfecta charitas foras mittit timorem.» Verum hic sensus est anagogicus; ad litteram enim S. Joannes asserit perfectos in charitate pellere timorem in hac vita. Ita S. Antonius eum pellebat, dum dicebat: «Ego Deum jam non timeo, sed amo; quia perfecta charitas foras mittit timorem,» uti refertur in Vitis Patrum, lib. V, libello 17, tractat. De Charitate, num. 1. Et S. Ignatius, fundator Societatis nostræ, dictitabat, si sibi a Deo proponeretur optio vel moriendi, et cedendi in cœlum, vel vivendi et augendi Dei gloriam, sed cum incertitudine et dubio salutis, se hoc posterius electurum: Quia, inquit, si ego Deum ita amo, ut amore ejus periculo salutis me exponam, utique ipse qui amorem meum longe superat, nec eo se vinci patitur, periculum hoc omne in se suscipiet, illudque mihi assecurabit. Idem dicant et faciant qui a Deo vocantur ad vitam activam et apostolatum, in qua varia occurrunt salutis pericula; sequantur, inquam, hanc Dei vocationem, quasi stellam cœlestem, sciantque eam sibi fore rectam viam in cœlum, imo securiorem vita abstracta et contemplativa. Ita S. Salvius jam defunctus, et cœlum ingressurus audivit vocem: «Revertatur ad corpus, adhuc Ecclesiæ meæ est necessarius;» cumque ille ingemiscens responderet: «Domine, si revertar, exponar periculo, et forte nunquam huc redibo;» audivit: «Vade, ego ero custos tuus, teque secure huc inducam,» uti narrat Gregorius Turonensis, lib. VII Histor., cap. I. QUONIAM TIMOR PŒNAM HABET. — Vulgo enim dicitur: «Pejor est bello timor ipse belli;» timor enim magis affligit, quam res quæ timetur. Pro pœnam græce est κόλασιν; S. Augustinus vertit tormentum; Tigurina et Pagninus, cruciatum; Tertullianus, lib. De Fuga, IX, supplicamentum, id est supplicium; Syrus, timor in perturbatione est. Sensus est, q. d. Timor parit cruciatum animi, quo se ille cruciat, dum cogitat et timet sibi impendens malum et pœnam. Atqui charitas non habet pœnam et cruciatum, sed lætitiam et voluptatem. Ubi enim est amor, ibi non est labor, sed sapor, ait S. Bernardus. Ergo charitas excludit timorem; timor enim arctat et affligit, charitas vero dilatat et lætificat cor. Unde conclusionem hanc elicit, subditque Joannes dicens: «Qui autem (ergo) timet, non est perfectus in charitate.» Græcum enim δέ, id est autem, non tantum copulative, sed et συλλογιστικῶς, id est ratiocinative et circumscriptive sumitur, ait Gaza, lib. II.
4:19
19. NOS ERGO DILIGAMUS DEUM, QUONIAM DEUS PRIOR DILEXIT NOS. — Est conclusio, qua repetit et inculcat studium charitatis, ex eo quod Deus prior nos dilexerit, et diligendo dilectionem nobis inspirarit, suique dilectores effecerit, ait S. Augustinus, lib. De Gratia Christi, cap. XXVI. Vide eumdem in Soliloq., cap. XIX, pie cum Deo prius amante dissuaviantem.
4:20
20. SI QUIS DIXERIT, QUONIAM DILIGO DEUM, ET FRATREM SUUM ODERIT, MENDAX EST, — quia charitas Dei se extendit ad charitatem proximi, qui est Imago Dei, eamque continet et complectitur. Id probat duobus argumentis. Prius est: QUI ENIM NON DILIGIT FRATREM SUUM QUEM VIDET (videre in præterito, id est vidit, et assidue videt), DEUM QUEM NON VIDET, QUOMODO POTEST DILIGERE? — Quia natura comparatum est, ut amor et affectus rapiatur in sensibilia quæ videmus; oculi enim sunt in amore duces. Nam, ut ait S. Gregorius, hom. 11 in Evang.: «Ex his quæ animus novit, surgit ad incognita quæ non novit, ut per hoc quod scit notum diligere, discat et incognita amare.»
4:21
21. ET HOC MANDATUM HABEMUS A DEO, UT QUI DILIGIT DEUM, DILIGAT ET FRATREM SUUM. — Nam, ut ait S. Augustinus: «Si frater est, et eum non diligis, quomodo Deum diligis, cujus mandatum contemnis?» Vide S. Gregorium, lib. X Moral., VI, ubi actus dilectionis quos proximo impendere debemus, fuse enarrat. Et S. Augustinus, De Discipl. Christ., cap. II et III: «O pie Domine, ait, quid tibi ego sum, ut amari jubeas te a me? et minaris mihi ingentes miserias; irasceris, si non faciam; multa promittis, si faciam. Et quid, amor meus, quid delectaris in eo? Quis Rex dicit servo: Simus amici, et dabo tibi unam provinciam?»
4:1
1. Carissimi, nolite omni spiritui credere. Munit fideles adversus seductores, id est haereticos, qui inter illos, sub nomine Christiano, prava sua dogmata spargebant, jactitantes, se spiritum Dei habere. De quibus egit etiam supra cap. 2. Id vero nunc agit, ut tales a fidelibus cognoscantur, et cogniti vitentur. Nomen spiritus variae significationis est in Scripturis. Hoc loco sumitur vel pro revelatione seu doctrina, quasi a Spiritu Dei profecta; vel pro ipso homine ejusmodi revelationem sive doctrinam proferente; ut sensus sit: Ne fidem adhibeatis cuilibet doctrinaej quae ad vos adfertur tamquam profecta a Spiritu Dei; vel: Ne fidem habeatis cuilibet homini doctrinam adferenti tamquam a Spiritu Dei revelatam. Ejusmodi spiritus etiam hodie plurimi sunt, quorum quisque suam doctrinam pro verbo Dei venditat.
Sed probate spirituSy si ex Deo sint. Id est, doctrinas, revelationes, aut ipsos homines doctrinam et revelationem tamquam a Dei spiritu profectam adferentes, probate, discernite ac dijudicate, num vere sint ex Deo ipsi doctores seu eorum doctrinae. Quaeritur, quomodo praecipiat Apostolus omnibus fidelibus (nam ad omnes haec dicuntur), ut probent spiritus, num ex Deo sint; cum Paulus 1 Cor. 12. dis' cretionem spirituum numeret inter ea Spiritus sancti charismata, quae non omnia dantur omnibus, sed alia aliis. Ad hoc quidam respondent, ex mente B. Joannis omnes fideles probare spiritus, num ex Deo sint, dum illis credunt. qui spirituum habent discretionem. Sicut enim in corpore solus oculus videt, sed non sibi soli, ita in Ecclesia, qui dis^retionem habent spirituum, dogmata probant atque discernunt non sibi solis, sed et aliis, imo toti Ecclesiae; in quibus proinde, et per quos etiam alii illi probant ac discernunt, qui in semet ipsis donum hujusmodi non habent. Verum objici potest, Joannem non remittere fideles ad eos, qui habeant donum discretionis spirituum; sed ipsosmet instruere velle, quo signo spiritus discernant. In hoc, inquit, cognoscitur Spiritus Dei: Omnis spiritus, qui confitetur, etc. Qua ratione nec illorum sufficit responsio, qui verba Joannis ad totam congregationem dicunt pertinere, non ad singulos fideles. Nam et singuli incidunt in eos subinde, qui doctrinam novam adferant, ideoque singuli in promptu habere debent instructionem, qua in illis dignoscendis utantur. Potius itaque dicendum est, Joannem non dicere, quod omnes fideles de una- Gall. Estii Couim. Toui. Ul. quaque doctrina sibi proposita probationem et examen instituere debeant ex propriis Christianae doctrinae principiis; quod est doctorum Ecclesiae, de quibus Paulus, ubi supra: Numquid omnes doctores? sed tradere fidelibus, ad quos scribit, duos probandi modos, unum particularem, alterum generalem; quorum prior continetur illis verbis: Omnis spiritus, qui confitetur, Jesum Christum in carne venisse, etc; alter assignatur infra, cum v. G. dicitur: Qui novit Deum, audit nos; qui non novit Deum, non audit nos. Pertinet ad priorem modum illud ejusdem Apostoli in 2 Epist.: Si quis venit ad vos, et hanc doctrinam non adfert, nolite recipere eum in domum. Nam et illic contra eos agit, qui non confitebantur, Jesum Christum venisse in carne. Nec vero S. Joannes hoc suo praecepto potestatem judicandi de controversis fidei quaestionibus attribuit omnibus et singulis Christianis, quod volunt sectarii; sed unam et alteram regulam praescribit, ad quam possint ac debeant fideles, ad quos scribit, etiam singuli, judicio quodam rationis explorare doctrinas, quae forte novae ad eos perferrentur. Quae res ex sequentibus manifestior evadet. Interim lector videat orationem nostram tertiam de prohibita lectione librorum haereticorum.
Quoniam multi pseudoprophetae exierunt in mundum. Ratio praecedentis admonitionis, quia multi jam exorti erant ac prodierunt in mundum falsi doctores, jactantes spiritum et revelationem divinam. Hos enim vocat pseudopro^ phetas. Nam ut generali nomine Propheta dicebatur apud Judaeos, qui ei inspiratione divina cognoscebat ac proferebat occulta qaaedam doctrinae sacrae, quamvis futura nulla praenuntiaret, quomodo de Prophetis et Prophetia loquitur Paulus 1 Cor. 12. 13. et 14.: ita pseudoprophetes erat, qal, cum verus ejusmodi Propheta non esset, pro tali tamen se ingerebat, doctrinam suam falsam et perniciosam vcnditans hominibus tamquam divinitus acceptam. Tales fuere jam tum, tempore Joannis, Simon, Nicolaus, Cerinthus, Ebion et alii non pauci. Nam multos fuisse, testatur etiam supra cap. 2. dicens: Nunc Antichristi multi facti suntj et in Epistola 2.: Multi seductores exierunt in mundum. Mirum vero, quid secutus Irenaeus lib. 3. cap. 18. diversa praepositione legat: exierunt de saeculo; nisi mendum fuit in codice. Nam locum secundae Epistclae refert, ut nos habemus: exierunt in mundum.
4:2
2. In hoc cognoscitur Spiritus Dei. Graece: cognoscite Spiritum Dei. Interpres legisse videtur: ytvwoxsTai, pro: livcooxsTS. Quamquam et Syrus vertit: cognoscetur. Sed id sensum non variat. Hoc, inquit, argumento sive signo potestis cognoscere, imo cognoscite et probate, spiritum quempiam esse Dei, id est, doctrinam a Dei Spiritu profectam; nempe eo, quod sequitar:
Omnis spiritus, qui confitetur, Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est. Sensus: Omnis doctrina, quae tradit, Jesum Christum, in principio Deum ac Doi Filium, postea venisse in carne, id est, inter homines conversatum in vera humana natura, et omnis doctor, qui id confitetur et docet, ex Deo est; doctrina quidem ex Deo, quia a Deo inspirata; doctor autem ex Deo, ratione doctrinae. Carnem posuit pro natura humana per synecdochen, sicut alibi pro homine, ut Joan. 1.: Verbum caro factum est; acceptione videlicet in Scripturis usitatissima. Dicet aliquis, multos esse, qui coniiteantur, Jesum Christum in carne venisse, ut olim Pelagianos, et hodie Lutheranos et Calvinianos, aliosque permultos, quos tamen ex Deo non esse, constet, sed ex diabolo. Quod et de malis Catholicis objici potest: Omnis enim, qui non est justus, non est ex Deo; et qui facit peccatum, ex diabolo est, supra cap. 3. Quidam respondent, Joannem loqui de iis, qui Filium Dei incarnatum confitentur, non ore tantum et fi5e, sed etiam opere, servantes scilicet omnia, quaeDeus homo factus servanda praecepit; contra quam illi, de quibus ad Tit. 1.: Confitentur y se nosse Deum; factis autem negant. Ita locum hunc Interpretantur Didymus, Augustinus et Beda. Sed rectius alii, qui dicunt, Joannis intentionem hoc loco proprie dirigi adversus haereses sui temporis, eorum scilicet, qui doctrinam de Filio Dei incarnato non recipiebant, quorum principes erant Valentinus, Cerinthus et alii. Ut sensus Apostoli sit, omnem doctrinam, adeoque omnem doctorem, qui confitetur ac docet, Dei Filium vere hominem factum, et hunc esse Jesum, Messiam promissum, esse ex Deo; nimirum ea parte, qua hoc docet. Sic enim et tempore Arianorum dicere licebat, omnem eum, qui confitetur, Dei Filium esse Patri coaeternum et consubstantialem, esse ex Deo. Item hoc nostro saeculo, omnem eum, qui confitetur, Christi corpus et sanguinem esse realiter in Eucharistiae Sacramento, esse ex Deo. Quod non est aliud dicere, quam hujusmodi doctrinam esse ex Deo, nec non eum, qui ita confitetur et docet, ca parte doctrinae ex Deo esse. Nam certe nec haeretici circa veros fidei articulos, quos adhuc retinent, ac docent atque defendunt, supernaturali dono fidei prorsus carent; quamvis integram, et proinde Catholicam, fidem non habeant. Id quod Augustinus haud obscure docet compluribus locis, ut ostendimus in dictatis super Magistrum, lib. 3. diei. 23.
4:3
3. Et omnis spiritus, qui solvit Jesum, ex Deo non est, Loco hujus sententiae in Graeco et Syriaco legitur membrum priori oppositum: Et omnis spiritus, qui non confitetur, Jesum Christum in carne venisse, ex Deo non est. Nisi quod Syrus non addit: Christum. Graecae lectioni suffragatur Cyprianus, qui lib. 2. adversus Judaeos, cap. 8., sic legit: Qui autem negat, in cnrne venisse (supple ex priori membro: Jesum Christum), de Deo non est. At vero L&tinam lectionem diserte refert Irenaeus Cypriano antiquior, addito tamen vocabulo: Christum, lib. 3, cap. 18. Sic et caeteri Latini legerunt, nominatim Leo Pontifex Epist. 10. ad Flavianum, cap. 6., Prosper lib. 1. de vocat. gent. cap. 23., Cassianus lib. 5. de incarn. cap. 10. et Beda in comment. Quibus addo Cyrillum Graecum lib. de recta fide ad reginas. Caeterum Augustinus, hunc locum tractans, utramque lectionem exponit; ut satis appareat, utrumque ei lectum fuisse. Sane valde verisimile est, maxime ex Irenaeo, Graecos codices olim id habuisse, quod est in nostris. Idque perspicue testatur Socrates lib. 7. suae historiae, cap. 32. Dicit enim, hoc scriptum fuisse in vetustis hujus Epistolae exemplaribus, utique Graecis. Sed, inquit, hanc sententiam omnes, qui divinitatem ab humanitate Christi sejungere studehantj ex vetustis exetnplarihus delere tollereque non dubitarunt. Et addit: Quapropter veteres interpretes idem ipsum significarunt, quosdam videlicet esse, qui illam Epistolam depravassent, quo in Christo hominem a Deo separarent. Haec ille. Qui cum dicit, deletam atque sublatam fuisse e codicibus eam sententiam, non autem pro ea aliam repositam, locum facit suspicioni, quod utrumque scriptum fuerit a Joanne; et quidem priore loco id, quod habentGraeci codices, utpote membrum '^praecedenti oppositum. Id enim congruity ut annotat Erasmus, cum phrasi Joannis Apostoli, cui peculiare est, contrariam sententiam succinere priori, quo magis infigat animis, quod dictum est. Atque eam suspicionem auget, quod diximus, utrumque Augustino lectum etexpositumfuisse. Nam et apud Tertullianum utraque lectio reperitur; Graeca quidem lib. de carne Christi, cap. 24. et lib. 3. contra Marcion. cap. 8.; Latina vero lib. contra Psychicos, cap. 2. Imo utraque conjuncta lib. 5. contra Marcionem, cap. 16. Porro Graeca lectio sensum habet apertum et indubitatum, sive doctrinam, sive doctorem nomine spiritus intelligas. Nam ut doctrina, qua negatur Jesus Christus iucarnatuB, non est a Deo, ita nec ille, qui tradit ejusmodi doctrinam, ex Deo est; maxime quatenus eam doctrinam tradit. Verum in Latina lectione exponendum, quid sit solvere Jesum. Neque enim solvere hic opponitur ei, quod est ligare, sed huic, construere, componere, aedificare. Itaque solvere Jesum, est, eum dissolvere sive destruere; quomodo dixit ipse Judaeis: Solvite templum hoc, id est destruite, Joan. 2. Solvitur autem Jesus, id est dissolvitur ac destruitur per doctrinam de eo falsam, non qualemcumque, sed separantem in eo duas naturas, id est negantem in una Jesu persona duas convenisse naturas, divinam et humanam. Quod quidem fit tribus potissimum modis. Primo, si dicantur iu Christo duae esse personae, sicut sunt duae naturae. Quomodo solverunt Jesum, temporo Joannis Apostoli, Cerinthus et Ebion, docentes, Jesum non esse Christum, nec Dei Filium; sed Christum in specie columbae intrasse in Jesum, quando baptizatus est; ac rursus ab eo, quando passus est, avolasse Quam haeresim notavit Apostolus supra cap. 2., dicens: Quis est mendax, nisi is, qui negat, quoniam Jesus est Christus. Atribuunt autem Cerintho et Ebioni Irenaeus lib. 1. contra haereses, cap. 25., et lib. 5. cap. 1., et Epiphanius haeresi 28. et 30. Solvit eodem modo Jesum quarto post illos saeculo Nestorius, dividens in Jesu Christo filium Mariae a Filio Dei, atque illum affirmans passum esse et crucifixum ac mortuum, hunc vero pati non potuisse. Haec enim dicentem Nestorium solvisse Jesum, testantur Cyrillus et Socrates, et alii supra citati. Secundo solvunt Jesum, qui divinitatem simpliciter ab eo removent; ut Paulus Samosatenus, qui negabat, Jesum ante Mariam fuisse; nec non Arius, substantiam Dei Patris a Filio alienans. Tertio solvunt Jesum, qui humanam ab eo naturam auferunt; ut olim Cerdon, Basilides, et aliquanto post Manes, dicentes, Christum non veram carnem, sed phantasticam assumpsisse, in qua non solum passionem et mortem, verum et resurrectionem mentiretur. Hoc etiam modo Jesum solvit Eutyches, qui naturam humanam in Christo virtute divinitatis in ipso conceptu dicebat esse consumptam. De quo Leo Pontifex iu Epistola snpradicta: Quid est, inquit, solvere Jesum, nisi humanam ab eo separare naturam, et sacramentum fidei, per quod unum salvati sumus, impudentissimis evacuarefigmentis? Ad hunc tertium modum solvendi Jesum pertinent et illi, qui partem aliquam humanae naturae Christo subtraxerunt; ut Arius, qui animam humanam ademit, et Apollinaris, qui mentem, dicens, Verbum divinum illi pro mente fuisse. Nam sine mente et anima non consistit humana natura. Quoniam vero corpus Christi mysticum est Ecclesia, cujus ipse est caput, vere dixerimus, etiam illos solvere Jesum, qui caput hoc a suo corpore divellunt, dicentes, Christum suam Ecclesiam propter scandalorum multitudinem deseruisse, et novam sibi fingere Ecclesiam novumque corpus, videlicet ex iis, qui se Reformatos appellant. Denique Jesum solvunt omnes illi, qui corpus ejus, quod est Ecclesia, solvunt, id est lacerant ac dividunt, sectas et schismata facientes, et per hoc inconsutilem Christi tunicam scindentes.
Et hic est Antichristus. Graece: Antichristi, genitivo casu. Sic autem Graeca legunt, cum appositis articulis: xai TOUTO loTi t6 tou dvTtxp^-^^Toa. Et hic (nempe spiritus) est ille ipsius Antichristi. Obliquum casum reddunt veteres, nt Irenaeus et Cyprianus supra citati; quorum ille legit: ex Antichristo, iste: de Antichristi spiritu. Item Tertullianus adversus Marcion. lib. 5. cap. 16., praecursorem Antichristi spiritum hunc vocans. Cassianus quoque genitivum scribit et exponit lib. 5. de incarnatione cap. 11. Consonat et Syra paraphrasis: Sed hic est ab ipso pseudochristo. Sensus autem est: Hic spiritus, qui non confitetur, Jesum Christum in carne venisse, sed solvit Jesum, spiritus est illius Antichristi, id est, haec doclrina cum suo doctore praecurrit satellitio Antichristum, cujus omne studium atque conatus in hoc erit, ut solvat ac destruat Jesum Christum et regnum ejus.
De quo audistis, quoniam venit. Graece: o dxYjxoaTS, neutro genere, quod ad Tiveu/Jia refertur, id est spiritum; ut vertendum sit: quem audistis, hoc est, de quo spiritu audistis, sitque sensus hujusmodi: Spiritus ille solvens Jesum quodammodo spiritu.s est ipsius Antichristi, nempe per consensum doctrinae; de quo spiritu Antichristi traditum accepistis, quod sit venturus. Sciendum tamen, exstare Graeca, quae sic habeant: OTi dxYjxoa^sv, OTi epy^Btai, quoniam (seu quandoquidem) audivimus ^ quod venturus sit, scilicet Antichristus. Sed et fieri potuit, ut scioli, non capientes, quomodo verum sit, Antichristum venire, et (quod sequitur) nunc jam esse in mundo, parumque memores ejus, quod supra cap. 2. dixit B. Joannes: Sicut audistis, quia Antichristus venit, mutaverint hoc loco ov masculinum in o neutrum, ut ad spiritum Antichristi, non ad ipsum Antichristum fiat relatio. Verum, quo sensu de Antichristo dicatur: venit, Graece: ep/STat^ verbo praesenlis temporis, satis eodem cap. 2. a nobis explicatum est, dictumque, verbo Graeco non tam significari praesentiam advenientis, quam procinctum ac praeparationem quandam ad hujusmodi praesentiam, etiamsi tempus ipsum, quo sit adfuturus, qui exspectatur, in longum procrastinetur. Unde et Erasmus utroque loco vertit: Quod venturus sit.
Et nunc jam in mundo est. Hoc est: Jam nunc inter homines versatur, vel spiritus Antichristi, vel ipse Antichristus, juxta variam lectionem partis superioris. Nam spiritus Antichristi jam a temporibus Apostolorum in haereticis exstitit, semina quaedam spargens futuri regni Antichvisti. Ipse etiam Antichristus jam in mundo est, et olim esse coepit secundum membra sua et praecursores haereticos, regnum ipsius promoventes. Quae duae expositiones in eundem sensum recidunt; tametsi locus ille cap. 2. magis suadet, ut ad Antichristum haec pars referatur. Nam pro eo, quod hic dicitur: Et nunc jam in mundo est, illic dicebatur: Nunc Antichristi multi facti sunt. Igitur Antichristus ipse nunc in mundo esse dicitur propter multos, quos habet, praecursores ac satellites, eosdemque participatione sui nominis Antichristos, qui doctrinis et factis viam sternunt illius adventui, falsa atque impia de Christo docentes, et Christum in membris suis persequentes. Vide dicti loci commentarium ad cap. 2.
4:4
4. Vos ex Deo estis, filioli. Ex Deo estis geniti, id est filii Dei. Id ipsum exprimit paulo post: Omnis, qui diligit, ex Deo natus est; quo sensu dixit capite praecedenti: Omnis, qui non est justus, non est ex Deo. Alloquitur Ecclesiam fidelium, cujus praecipua membra sunt filii Dei.
Et vicistis eum. Scilicet Antichristum in praecursoribus ejus, haereticis. In Graeco et Syriaco plurale est: et vicistis eos, id est Antichristos, vel, quod ante praecessit, pseudoprophetas. Quae pluralis lectio quorundam etiam est codicum Latinorum. Auctor lib. de singul. cleric. legit praeceptive: Vificite illos. Porro vicistis, intellige per fidem. Haec enim est victoria, quae vincit mundum, fidis nostra, infra cap. 5. Maxime vero per fidem vincuntur haeretici, dum perplexis eorum rationibus et argumentis fidei simplicitas opponitur. Quae ratio vincendi haereticos omnibus fidelibus est communis.
Quoniam major est, qui in vobis est, quam qui in mundo. Victoriam refert ad suum auctorem Deum, quemadmodum et Paulus 1 Cor. 15.: Deo gratias, inquit, qui dedit nobis victoriam per Do~ minum nostrum Jesum Christum. Senbus: Deus, qui in vobis habitat, regens vos atque conservans, potentior est ad confirmandum vos in fide et protegendum adversus hostiles insidias, quam diabolus, impios inhabitans, ad impugnandum vos atque fallendum. Haecpotissima fidelium in omni tentatione consolatio est, Deum habere rectorem et protectorem. Simul haec sententia nos docet veram et Christianam humilitatem, qua victoriam tentationum non nostris viribus adscribendam noverimus, sed potentiae et misericordiae Dei. Quod et Christus no8 docuit, quando praecepit orare: Ne nos inducas in tentationem. Diabolus in mundo esse et habitare dicitur, quia in genere humano, in quo plurimi sunt impii, dominatur et regnat, adeo ut mundus totus in maligno positus dicatur sub finem hujus Epistolae.
4:5
5. Ipsi de mundo, vel: e mundo sunt, ut habent Graeca. Antichristos intelligit, qui de mundo esse dicuntur, quia pertinent ad partem generis humani illam multo maximam, quae servit peccato et concupiscentiis ejus. De talibus Apostolus Paulus Rom. 16.: Hujuscemodi Chri-^ sto Domino non serviunt, sed suo ventri.
Ideo de mundo loquuntur, Graece rursus: e mundo. Non enim sensus est: Loquuntur de rebus aut concupiscentiis mundanis, quas diligunt, secundum illud: Ex abundantia cordis os loquitur, Luc. 6. Multi enim hodie sunt Antichristi, qui assidue in ore habent ea, quae a mundo maxime videantur aliena, ut Evangelium, verfeum Dei, fidem ac fiduciam in Christum, dilectionem fraternam; summopere vero caveant, ne suas prodant concupiscentias. Sed loqui dicuntur e mundo, quia falsam doctrinam proferunt, quae non est ex Deo, sed ex mundo et diabolo, principe mundi et patre mendacii; sive ea doctrina probet, quae sensibus sunt jucunda, cujusmodi fere dogmata sunt haereticorum nostri temporis; sive quae delectationi sensuum contraria sint, quales haereses fuerunt quorundam antiquorum, wi prohibentium nubere, abstinentium a cibis, quos Deus creavit, 1 Tim. 4., et aliorum similium. Nam et hujus generis doctrinae e mundo sunt. Unde Paulus ibidem vocat eos doctrinas daemoniorum.
Et mundus eos audit. Hic repetenda est rationalis particula: et ideo mundus eos audit. Nempe quoniam illi ex mundo loquuntur. Est enim duplex illatio: De mundo sunt; ergo de mundo loquuntur. Item: De mundo loquuntur; ergo mundus 608 audit. Ratio posterioris est, quia quisque libenter audit ea, quae suae sunt sectae et scholae. Communicant autem omnes impii in schola diaboli, licet alii aliis cupiditatibus aut sectis addicti. Ita Dominus ad discipulos Joan. 15.: Si de mundo fuissetis, munduSf quod suum eraty diligeret. Addit autem Apostolus hoc postremum: et mundus eos audit, ne fideles turbentur ob multitudinem eorum, qui haereticis adhaerent; quasi dicat: Etsi multi sint, qui eos audiunt, nullius tamen sunt pretii, quia non sunt, nisi mundus, id est humani generis colluvies, videlicet ea pars, quae peccato servit et diabolo. Melior est autetn unus timens Deum, quam mille filii impii, Eccles. 16.
4:6
6. Nos ex Deo sumus. Hac parte et sequente loquitur Joannes ex Apostolorum persona, quorum ipse unus erat. Nam post signum particulare, tempori illi congiuons, nunc intendit proponere fidelibus generale qucddara signum, quo vera doctrina discernatur a falsa. Nos Apostoli, inquit, non ex mundo sumus, sed exDeo, cujus sumus Apostoli. Ut enim a Deo missi sumus ad praedicandum Evangelium Christi, ita doctrinam ab eo acceptam tenemus et aliis tradimus.
Qui novit Deum, audit nos. Hanc partem opponit ei, qua dixit de Antichristis: Et mundus eos audit; ac si dicat: Qui de mundo sunt, audiunt doctores, qui sunt de mundo. Qui vero Deum noverunt -et ex Deo sunt, nos Dei Apostolos audiunt. Joanni eodem recldunt, noiisse Deum, et ex Deo esse, ut patet ex parte sequenti. Dicuntur autem nosse Deum, et esse ex Deo, qui Deum diligunt et cum eo societatem habent. Sequitur membrum oppositum:
Qui non est ex Deo, non audit nos. Intellige, quatenus ex Deo non est. Potest enim quis absolute non esse ex Deo, qma^[conjunctionem amicitiae cum Deo non habeat, qui tamen a Deo moveatur ad credendum ejus Apostolo. Nam fides etiam informis Dei donum est.
In hoc cognoscimus Spiritum veritatis, et spiritum erroris. Loquitur nunc ex persona fidelium. Hoc, inquit, signo et argumento nos fideles cognoscimus et cognoscere debemus Spiritum veritatis, et spiritum erroris, id est discernimus inter doctrinam veram et falsam, et consequenter inter dootores veros et falsos. Signum illud est, quod jam dixit, nempe nos Apostolos audire, vel non audire. Igitur hoc loco tradit Apostolus alteram regulam, eamque generalem, probandi spiritus, num ex Deo sint, id est explorandi doctrinas religionis, an sint verae et a Deo profectae. Cum enim prior regula specialis fuerit, nec omni tempore usum habeat, nec ad omnes haereses accommodari possit: idcirco generalis haec regula adjicienda fuit, in qua quidem respicere videtur Apostolus ad verba Domini Luc. 10.: Qui vos audit y me audit; et qui vos spernity me spernit. Nam id non solum de praeceptis Apostolorum accipiendum est, verum etiam de doctrina ab illis tradenda. Loquitur autem Joannes in persona Apostolorum et omnium eorum, qui Apostolis jam successerant, aut successuri erant, et, ut semel dicam, in persona praelatorum Ecclesiae, jam per Apostolos fundatae, penes quos doctrinam a Christo acceptam Apostoli deposuerunt. Quod enim ad ipsos attinet Apostolos, jam illi vita defuncti erant, et solus fortassis supererat Joannes; sed manebat, et usque hodie manet, et manebit, quod Apostolis a Domino dictum fuerat: Ecce, ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi, Matth. 28. Manet, inquam, in eorum successoribus, Ecclesiae praelatis. Signum ergo certissimum, a Joanne fidelibus omnibus eommonstratum, est istud, si quis Ecclesiam audit, et ejus doctrinam sequitur, hic ex Deo est; si quis eam non audit, sed ab ejus doctrina recedit, hic non est ex Deo. Hinc porro consequens est, Ecclesiam in suis praelatis (quos Scriptura pastores et doctoree vocat, Eph. 4.) esse judicem quaestionum et controversiarum omnium, quae circa doctrinam fidei euboriuntur. Quocirca fideles, sicubi dubitant de spiritu quopiam, num ex Deo sit, propterea quod nesciant, utrum de doctrina, quae adfertur, definitum aliquid Ecclesia teneat, Ecclesiae praelatos consulere debent, atque eorum exspectare et audire judicium; utpote ad quos, velut ad suos successores, Apostoli simul cum doctrina potestatem de ea judicandi tranbmiserunt. Consule orationem nostram tertiam de prohibita librorum haereticorum lectione.
4:7
7. Carissimi, diligamus nos invicem. Post interpositam de probandis spiritibus instructionem, redit ad exhortationem dilectionis fraternae, sine qua nihil prodest, rectum et incorruptum de doctrina fidei tenuisse judicium.
Quia caritas ex Deo est. Haec aetiologia duplicem continet rationem exhortationis ad caritatem seu dilectionem fraternam. Una est ab excellentia hujus operis, quod est diligere fratres. Est enim hoc opus a Deo, non vulgariter, sed ut opus quoddam eximium, quod Dens per singularem suam gratiam in nobis operatur, ita ut omnis, qui diligit, quemadmodum verbis sequentibus dicitur, sit ex Deo natus ac Dei filius. Altera ratio a possibilitate et facilitate praecepti, secundum illud, quod dicit capite sequenti, de praeceptis caritatis loquens: Et mandota Ejus gravia non sunt. Dicere enim quis poterat: Praeceptum dilectionis, quod nobis assidue inculcas, admodum grave sentimus, nec infirmitati nostrae possibile, praesertim erga eos, qui nos odio prosequuntur et injuriis afficiunt. Respondet Joannes dilectionem ex Deo esse, et proinde ab eo petendum auxilium, ut dile?tionis praeceptum a nobis impleatur. Nam eo auxiliante, non solum possibilis, sed tandem et facilis erit nobis hujus praecepti impletio. Hanc secundam rationem tradit et explicat Augustinus lib. de gratia et libero arbitrio, cap. 18.: Cur, innuit, dictum est: Diligamus invicemj quia dilectio ex Deo est; nisi quia praecepto admonitum est liberum arbitrium, ut quaereret Dei donum? quod quidem sine sui fructu admoneretur, nisi prius acciperet aliquid dilectionis; ut addi sibi quaereret, unde, quod jubebatur, impleret. Haec ille.
Et omnis y qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum. Complet priorem rationem, declarans, dilectionem ita ex Deo esse, ut eum, qui fratrem diligit, Dei filium constituat. Eadem enim Bunt, ex Deo natum esse, et esse Dei filium. Et hoc quidem absolute praestat ea caritas, quae homini, dum justificatur, infunditur, haeredem eum faciens vitae aeternae. Praestat tamen etiam quadantenus et secundum inchoationem quandam ea caritas, sive habitualis, sive actualis, qua quis, nondum regeneratus aut nondum reconciliatus, fratrem sincere ac Christiane diligit. Unde et, qui sic diligit, tamquam adoptionis jam aliquo modo particeps, dicere potest Deo: Pater noster, qui es in coelis. Addit autem Joannes: et cognoscit Deum, notitia videlicet affectiva, ut fructum adoptionis ostendat, qui est, Deum nosse ut aiaicum, hoc est, amicitiae societatem cum Deo habere.
4:8
8. Qui non diligit, non novit Deum. Proprie nosse Deum, non est diligere Deum, cum alterum sit intellectus, alterum voluntatis; tametsi nosse Deum, ut hic accipitur, etiam affectum dilectionis Dei in se includit. Facit autem etiam haec pars ad exhortationem fraternae dilectionis. Nam si Deum non novit, qui fratrem non diligit, utique studendum nobis est dilectioni fraternae, ut Deum cognoscamus, id est amicitiam cum eo habeamus.
Quoniam Deus caritas est. Potest haec propositio referri vel ad probandum, quod proxime praecessit; ac si dicat, eum, qui fratrem non diligit, ideo non novisse Deum notitia amicabili, quia non potest inter tam dissimiles amicitia consistere, id est inter hominem, qui fratrem non diligit, et Deum, qui est ipsa dilectio: vel ad caput exhortationis, iit sit vehementior commendatio fraternae caritatis ex sua origine; quod nimirum caritas non solum ex Deo sit, sed etiam sit ipse Deus. Nam si Deus caritas est, utiqn.e caritas est Deus. Potest autem tribus modis intelligi, Deum esse caritatem; essentialiter, causaliter, et objective. Essentialiter quidem, quomodo Deus dicitur esse sapientia, potentia, bonitas et caetera hujusmodi per essentiam; nam in Deo, qui totus est essentia simplex ac prorsus incomposita, qualitates a eubstantia non distinguuntur. Causaliter, quomodo Deus est justitia et fortitudo nostra, quia facit nos justos ac fortes. Obiective, quomodo dicitur esse spes et desiderium et gaudium nostrum, quia in eum speramus, eum desideramus, et de eo gaudemus; qua ratione etiam ei dicitur: Tu es patientia mea, id est sustinentia mea, Psalm. 70. Vide nostra in 1. dist. 10. et 17. Verum quia non dicit Joannes: Deus est caritas nosfra, sicuti dicitur fortitudo, spes nostra et gaudium nostrum; sed absolute: Deus est caritas, quod et infra repetit vers. 16.; iricirco solus primus intelligendi modus convenit huic Apostolico pronuntiato. Quem et tradiderunt Augustinus aliique Patres. Est autem et Pater caritae, et Filius caritas, et Spiritus sanctus caritas, et omnes tres una caritas. Hoc autem loco Deo Patri attribuitur, cujus caritas erga nos declarata est in eo, quod Filium suum misit in mundum, ut per eum viveremus; quemadmodum proxime dicitur. Quamquam solet hoc nomen accommodari Spiritui sancto, qui, ex Patre Filioque procedens, quodammodo nexus est Patris et Filii. Unde et omnia Dei charismata, ad humani geaeris reparationem et salutem ordinata. passim in Scripturis attribuuntur Spiritui Fancto. Sed quia caritas excellentissimum est Dei donum, in cujus commendatione versatur hoc loco Joannes, ideo peculiariter ab co dictum est de Patre: Quoniam Deus caritas est, Certe et Ecclesia in Antiphona prima tertii Nocturni, Festo SS. Trinitatis, ita recitat: Caritas Pater est, Gratia Filius, Communicatio Spiritus sanctus.
4:9
9. In hoc apparuit caritas Dei in nobis, quoniam Filium suum unigenitum misit Deus in mundum, ut viva^ musper eum. Exemplo Dei Patris, quem dixerat esse caritatem, urget fideles ad diligendum se mutuo. Cum autem multifariam Deus suam erga genus humanum ostenderit caritatem, in eo tamen effectu singulari et eximio manifestata est, quod Filium suum unigenitum miserit in mundum, id est in humana carne visibilem mundo exhibuerit; ut, qui mortui eramus, hoc est, aeternae morti addicti propter peccatum, per eum, velut mediatorem, qui debitum omne nostrum patiendo et moriendo in se susciperet, a morte liberati, viveremus vita aeterna atque beata. Sententiam hanc hausit Joannes a suo magistro, cujus ad Nicodemum fere eadem sunt verba, dicentis: Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unige^ nitum daret, ut omnis, qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam, Joan. 3. Utroque loco exprimitur nomen unigeniti, tum ad exaggerandam Dei caritatem erga nos, qua ratione laudatur obedientia Abrahae, quod, filium unigenitum immolare jussus, prompte paruerit, Gen. 22.; tum ut inteUigatur Christus esse Filius Dei naturalis, non adoptivus, quales alii multi. Jam enim Cerinthus et Ebion docere coeperant, Jesum non natura Dei Filium esse, sed aliorum more sanctorum, ob insignem profectum virtutum, appellatione filii Dei honoratum.
4:10
10. In hoc est caritas, non guasi nos dilexerimus Deum, sed quoniam Ipse dilexit nos. Ostendit his verbis, Dei caritatem erga nos omnino fuisse gratuitam, ut qui, nullo nostrae erga se dilectionis obsequio provocatus, ultro nos dilexerit. Pro: quasi, Graece est: ozi, quia, seu potius quod. Nam sensus est: Per hunc modum exercetur et commendatur caritas Dei erga nos, quod nos dilexerit, quum essemus ab eo penitus aversi; non autem ideo dilexerit, quod nos eum prius diligeremus, quomodo solent homines diligere eos, a quibus se diligi animadvertunt. Probat hic locus, ut et alii similes, quam vorum sit illud a Patribus definitum, gratiam Dei non ex meritis dari; et, quod inde consequens est, electionem, qua no8 elegit Deus ad salutem, non niti praevisione nostrorum operum, sed esse mere gratuitam. Ita Paulus Rom. 5.: Cowmendat caritatem suam Deus in nobis, quoniam, cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est; et iterum: Cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus. Unde et hic sequitur:
Et misit Filium suum propiUationem pro peccatis nostris. Propitiationem, Graece: tXaojuiov, dixit pro sacrificio propitiatorio. Significat Apostolus, Deum misisse Filium suum, qui esset sacrificium, quo in ara crucis iraraolato, ipse, ob peccata nostra nobis iratus, reconciliaretur. Augustinus hunc locum tractans lib. 15. de Trinitat. cap. 17, loco vocabuli: propitiatiunem, legit: lifatorem; cujus lectionis etiam Beda meminit. Est autem Christus litator, id est sacrificator, quia sacrificavit se ipsum, nt Patrem redderet nobis propitium. Graeca vox tXaanjioc ntroqne sensu potest accipi, sed melius priori. Vide, quae supra diximus ad illud capitis secundi: Et ipse est propitiatio pro peccatis nostris.
4:11
11. Carissimi, si sic Deus dilexit nos, et nos debemus alterutrum diligere. Concludit ab exemplo proposito et omnibus imitando, juxta praeceptum Salvatoris: Estote perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est, Matth. 5. Si, inquit, Dens sic dilexit nos a se aversos et inimicos, ut Filium suum unigenitum pro nobis daret in mortem; utique et nos, tanto exemplo admoniti, debemus alii alios diligere; nec amicos colum et benefactores, sed et alienos, et inimicos et persecutores, sicut Panlns Deum et Christum nobis exempla proponit, Ephes. 5. dicens: Estote imitatores Dei, et ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit no3 et tradidit semet ipsum pro nobis oblationem et hostiam etc.
4:12
12. Deum nemo vidit umquam. Habetur haec eadem sententia apud eundem Joannem cap. 1. sui Evangelii, licet aliorsum illuc allata. Quae quidem intelligi non potest de visione per oculos corporeos, quomodo quidam intellexerunt. Sic enim nec Filius Deum vidit, de quo tamen, tamquam qui Denra viderit, subjungitur eo loco: Unigenitus, qui est in sinu Patris, ipse enarravit. Deinde, quid mirum, si Deum nemo vidit oculis corporeis, quando nec angelos, nec animas, imo nec hunc aerem corporeum corporeis oculis videre possumus. Igitur de visione, quae fit oculis mentis, accipienda est sententia, nec de ea qualicumque; nam mentis oculis Deum aspexerunt, id est cognoverunt et cognoscunt, omnes fideles, alii magis, alii minus; sed de ea visione, qua Deus videtur, sicuti est, et, ut Paulus loquitur, facie ad faciem. Sentit enim Joannes, neminem mortalium esse, qui Deum viderit aut videat (nam praeteritum: vidit, Hebraeo more dixit pro praesenti: videt^ absoluto a tempore), qui proinde vel arcana Dei consilia, taraquara apud Deum, quem viderit, cognita, possit ad nos perferre et nobis enarrare, qua de re loquitur in Evangeh*o; vel Deum, uti decet, redamare, sicut amamus ac redaraaraus araicura, quem videmus et cum quo familiariter agimus; ad hunc enim diligendum ipso conspectu et familiari cum eo conversatione excitamur. Quo respicit hoc loco, nimirnra insinuans, Deum, qui in se ipso a nobis videri non potest, ideoque nec digne diligi, diligendum esse in fratribus, quos videmus. Unde, et infra sic ratiocinatur: Qui non diligit fratrem suum, quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere? Per neminem seu nullum intelligi neminem mortalium, ut interpretati sumus, docetur ex eo, quod simili sensu dictum est a Paulo 1 Tim. 6.: Quem nullus hominum viditj sed nec videre potest. Unde non bene hinc colligas, bonos angelos et sanctorum hominum animas Deum non videre. Recte autem statuitur, nec Paulum in hac vita Deum vidisse. Tametsi Cajetanus ita scribit in hunc locum: Joannes dicit: Deum nemo vidit umquam. Tu, sectator doctorum credentium quod Moses et Paulus viderunt Deum, utere his verbis tamquam regula patiente exceptionem. Ita ille. Atqui, Cajetane, melius est exceptionem non facere; quum ipse, quem tu vis excipere, Paulus eam regulam absolute tradat atque confirmet, addendo: sed nec videre potest.
Si diligamus invicem, Deus in nobis manet. Quamvis, inquit, Deum nullus hominum videat, si tamen nos invicem dih*gamus: Deum, a quo mandatum habemus, ut fratres diligamus (uti dicitur infra versu ult.), habebimus in nobis manentem per gratiam ejus et amicitiam; quasi dicat: Erimus Deo cari et amici.
Et caritas Ejus in nobis perfecta est. Graece: Et caritas Ejus perfecta (seu consummata) est in nobis. Est enim participium: TeT£A£'.a)/jL£VYj, et illud: in nobis, ad hoc participium referri debet. Copulam et causaliter quidam exponunt, et caritatem Dei intelligunt, qua Deus nos diligit; ut sensus sit: Si nos invicem diligamus, Deus in nobis manet per gratiam suam, quia perfecta caritate nos diligit. Sed sciendum est, Joannem, qui perfectae caritatis aliquoties meminit, non illam tribuere Deo, tamquam et imperfecta caritas in eo locum inveniat; sed nobis, qui et imperfecte, et perfecte Deum diligere possimus. Vocat autem caritatem perfectam, sinceram, Christianam et legi divinae conformem caritatem; sicut eam exposuimus supra ad illud capitis secundi: Qui servat verbum Ejus, vere in hoc caritas Dei perfecta est. Sunt, qui caritatem perfectam dici putent ad differentiam caritatis inefficacis, quam vocant, qualis sit in multis peccatoribus, qui scientes, Deum super omnia diligendum esse, desiderium quoddam habent ac velleitatem hujus dilectionis, nec re ipsa tamen omnia Deo postponunt, nec a peccatis suis recedunl. Verum, quamvis eadem sit caritas perfecta et efficax, ea nimirum, quae est in voluntate efficace et absoluta diligendi Deum super omnia, et nihil anteponendi mandatis ejus, cujusmodi caritas est in omnibus et solis sincere Deum colentibus: non videtur tamen hoc discrimen, quod isti ponunt, a Joanne spectari, quoties caritatem vocat perfectam; sed potius eam vocare perfectam, quatenus opponitur caritati imperfectae illi, qua Deus diligitur non propter se, sed nostri commodi causa; quomodo diligebant eum carnales Judaei. Ut caritas perfecta sit amor amicitiae, caritas autem imperfecta amor concupiscentiae praevalens amori amicitiae, qualis est plurimorum erga Deum et proximos, videlicet, eorum, qui sic diligunt, ut, quae sua sunt, quaerant; cum de caritate vera et sincera scriptum sit: Non quaerit, quae sua sunt, 1 Cor. 13. Sensus igitur Apostoli est: Ita demum existimemus, nos sincera caritate Deum diligere, et Deum nobis amicum habere, si nos invicem sincera caritate diligamus.
4:13
13. In hoc cognoscimus, quoniam in Eo manemus, et Ipse in nobis; quO' niam de Spiritu suo dedit nobis. Quo~ niam, Graece: oit, priori loco determinativum est, po.steriori causale. Clarius hoc modo vertas: In hoc cognoscimus, nos in Eo manere, et Eum in nobis, quia de Spiritu suo dedit nobis. Dicit: de Spiritu suo, non quod Spiritus Dei, id est Spiritus sanctus, dividi possit ac distribui in partes, quarum aliam alius accipiat; sed propter ipsius dona, quae distribuuntur hominibus. Divisio- \ nes enim gratiarum sunt, idem autem Spiritus, dividens singulis, prout vult, 1 Cor. 12. Quidam exponunt hunc locum de dono caritatis fraternae, de qua superius disseruit; quasi sensus sit: Eo argumento cognoscimus, nos intime Deo conjunctos esse, quod ab ejus Spiritu, quem nobis dedit, moveamur ad diligendos fratres. Obstat huic intellectui, quod non dicit Joannes: Spiritum suum dedit nobis, sed: de Spiritu suo. Quo locutionis modo significatur donorum partitio, dura aliis alia dantur; caritas autem unum donum est, quod omnibus debet esse commune. Deinde magis etiam obstat hoc, qaod sequitur: Et nos vidimus, etc. Quod ad illum sensum non quadrat. Potius ergo dicendum est, Apostolum loqui de varietate charismatum Spiritus sancti, effusa super fideles. Cum enim dixisset, Deum in nobis manere, si diligamus invicem, nunc alio signo evidentiore docet, non de singalis, sed de Ecclesia fidelium, quod intimam cum Deo societatem habeat (id enim significatur illis verbis: in Eo manemus, et Ipse in nobis), quia nimirum de spiritu suo dedit nobis, id est varia Spiritus sui charismata distribuit nobis; cujusmodi longo ordine recensentur a Paulo 1 Cor. 12. Loquitur autem Joannes in persona Ecclesiae illius primitivae, quae in Apostolis et aliis multis fidelibus de Spiritu Dei, juxta hunc sensum, copiose acceperat. Quod erat certissimum argumentum, eos in Deo manere, et Deum in ipsis. Unde Paulus 1 Cor. 14. de infideli intrante in Ecclesiam, in qua conspiciuntur hujusmodi dona, sic ait: Cadens in faciem adorabit Deum, pronuntians, quod vere Deus in vobis sit, Confer cap. praeced. v. ult.
4:14
14. Et nos vidimus, et testificamur, quoniam Pater misit Filium suum Salvatorem mundi. Dicens: Et nos, declarat, nunc specialius se loqui, scilicet in persona Apostolorum, quomodo locutus est initio hujus Epistolae. Nam sensus est: Et nt amplius intelligatur, Deum in nobis esse, et nos in Deo, nos Apostoli, quorum magisterio fidem Christianam suscepistis, vidimus oculis nostris et manibus contrectavimus (haec enim d icuntiir primo capite) Eura, in quem c redidistis; et sicut vidimus, ita testificati sumus, et adhuc testificamur signis cooperantibus, quod Deus Pater misit Filium suum, ut esset mundi Salvator, id est, ut homines toto orbe in se credentes a peccatis et morte salvos faceret. Unde et Jesum, id est Salvatorem, illum appellari praecepit Matth. 1. et Luc. 1., et praesignari voluit per Joseph Patriarcham, quem, mutato nomine, rex Pharao vocari jussit Aegyptiaca lingua: Salvatorem mundi, Gen. 41.
4:15
15. Quisquis confessus fuerit, quoniam Jesus est Filius Dei, Deus in eo manet, et ipse in Deo. Haec pars illative accipienda est, et ex praecedenti supplenda hoc modo: Quisquis igitur confessus fuerit, quod Jesus est Filius Dei, Salvator mundi, etc; quasi dicat Apostolus: Quum et testimonio Spiritus sancti, qui multa et varia charismata effudit in Ecclesiam per nos fundatam, et praedicatione nostra, id est Apostolorum, qui sumus oculati testes, certissime constet, Deum Patrem misisse Jesum Filium suum, qui omnes in se credentes salvos faceret; ergo quicumque hocipsum integra fide confessus fuerit, intimam obtinet cum Deo conjunctionem; qua in re salus nostra consistit, imperfecte quidem in hac vita, perfecte autem in futura. Conferendus est hic locus cum eo, qui est ad Rom. cap. 10.: Si confitearis in ore tuo Dominum Jesum, et in corde tuo credideris, quod Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem. Nam sicut ille locus, sic et iste confessionem requirit ex fideli corde perfectam, et conjunctam cum ea voluntate, qua paratus sit homo facere, quae facienda per fidem cognoverit.
4:16
16. Et nos cognovimus et credidimus caritati, quam habet Deus in nobis. Caritati, Graece: caritatem. Commendaverat Apostolus caritatem fidelibus, proposito Dei Patris exemplo, qui Filium suum misit pro mundi salute; nunc, instituti sui nequaquam oblitus, eodem revertitur, ostensurus, quanto studio nobis exercenda sit mutua ae fraterna caritas, quibus tale et tantum propositum est caritatis exemplum. Videtur autem hic rursus loqui generalius, scilicet in persona populi fidelis; ut sensus sit: Itaque nos per Apostolorum praedicationem, perque Spiritus sancti testimonia cognovimus ac fide complexi sumus caritatem illam immensam, quam Deus habet erga nos, ut pro quibus vivificandis et salvandis Filium suum miserit in mundum.
Deus caritas est. Cum, iaquit, tantam ostenderit Deus caritatem erga genus humanam, quantam supra phiribus verbis exposui, merito vobis inculco ac repeto, Deum esse ipsam caritatem, nimirum proprie et essentialiter; sicuti proprie et essentialiter est potentia, sapientia, bonitas.
Et qui manet in caritate, in Deo manet y et Deus in eo. Copnlantem particulam et pro illativa sumere videtur, ut hoc sitenthymema Apostolii Deus caritas est; ergo, qui manet in caritate, manet in Deo, et consequenter Deus in eo. Cum enim, ut supra declaratum est, haec immansio sit per societatem etamicitiam, quae necessario est mutua, conseqoens est, ut, si homo maneat in Deo, Deus quoque vicissim maneat in eo. Sciendum, quosdam Theoh>gos, ac nominatim Petrum Lombardum, ex hoc praecipue loco conatos stabilire suam opinionem, qua docebant, eam caritatem, qua homo diligit Deum et proximum, non esse qualitatem creatam, sed ipeam essentiam divinam. Quod enim dicitur: et qui manet in caritate, de caritate increata volunt accipiendum esse, de qua dictum esl: Deus cnritas est; ut constet Apostoli argumentatio, quae alioqui vitiosa foret propter homonymiam vocabuli caritatis. Quibus primo respondendum, non esse consequens, si totus hic locus accipiatur de caritate increata, propterea excludi ac negari caritatom creatam. Hanc enim aliae Scripturae frequenter et aperte nobis tradunt atque commendant, tamquam donum quoddam et fructum Spiritus sancti, connumerantes eam aliis doQis et fructibus et virtutibus, ut fidei, spei, patientiae, modestiae, castitatis, velut 1 Cor. 13., Gal. 5., Ephes. 6. Quemadmodum et illae Scripturae, quae significant, eam augeri posse, nt Joan. 15., Phil. 1., 2 Thess. 1., et quae, minui posse, ut Matth. 24. et Apoc. 2. Nam augmentum et diminutionem caritati increatae competere. impossibile est. Deinde respondetur, nihil obstare, quo minus et hoc, quod dicit Joannes: et qui manet in caritate: de caritate creata accipiatur, sicut accipiendum omnino putamus. Non enim Joannes syllogismum facere intendit, in quo necesse sit, eundem terminum eadem accipi significatione; sed, cura Deus essentialiter sit caritas, ideoque fons omnis dilectionis, quae esse potest in creaturis, optime colligit, eum. qui manet in dilectione fraterna, manere in Deo, quia per caritatem creatam, qua fratrem diligit, Deo, qui per essentiam caritas est, similis efficitur, eidemque societate conjungitur. Quod vero ad dictam opinionem pertinet, ea sane jam satis damnata videtur in Concil. Trid. Sess. 6. cap. 7. doctrinae. Quo loco absolute definitur, in justificatione impii per Spiritum sanctum diffundi caritatem Dei in cordibus eorum, qui justificantur, eamque ipsis inhaerere. Etiterum ejusdem Sess. can. 11., quo anathema diciturei, qui dixerit, hominem justificari absque ea gratia et caritate, quae in cordibus eorum per Spiritum sanctum diffundatur atque illis inhaereat. Vide, quae de hoc argumento plenius a nobis disputata sunt super 1. cent. dist. 10. et 17.
4:17
17. In hoc perfecta est caritas Dei noMscum, ut fiduciam habeamus in die judicii. Dei non legitur in Graecis, nt nec apud Augustinum et Bedam, nec in textu glossae et Lirani. Multi praeterea Latini codices, iique emendatiores, tam impressi, quam MSS., non habent. At Syrus interpres loco Dei posuit pronomen: Ejus. In hoc, Graece: iv touto), in hac re, quemadmodum supra aliquoties. Potest autem bifariam hic locus intelligi. Xam si legamus aut suppleamus: caritatem Dei, qua scilicet Deus nos diligit, erit iste sensus: Hic effectus est et fructus illius perfectissimae caritatis, qua nos ut filios suos diligit Deus, quod Dei judicium non admodum timeamus, sed cum bona fiducia parati simus ei judicaturo occurrere, et ad ejus tribunal nos sistere. Non enim condemnabit, quos ut filios diligit, et quibus haereditatem regni praeparavit. Quod si nec legamus, nec suppieamus: Dei caritatem y sed fraternam caritatem intelligamus significari, sensus eiit hujusmodi: Caritas nostra mutua ac fraterna, si sit perfecta, id est germana, sincera ac Christiana (sic enim caritatem perfectam intelligendam esse, jam supra docuimus), parit nobis hunc fructum, ut bene confidamus, in die judicii nos aggregandcs numero filiorum Dei. Sensum hunc prae altero probabilem facit locus ille cap. praecedentis, quo ad sinceram fratrum. dilectionem hortabatur: Si cor nostrum nonreprehenderitnos, fiduciam habeamus ad Deum. Huc etiam facit verbum Graecum TSTsXetoTai, perfecta (participialiter), consummata est ^ id est, perfecta evasit. Quod de dilectione Dei, cui nulla perfectio potest accrescere, dici nequit. Quidam sic exponunt: In hoc, id est 60 signo et argumento, ostenditur esse in nobis perfecta caritas, sive erga Deum, sive erga proximos, si fiduciam in nobis sentiamus, quod in die judicii non simus condemnandi. Ita Beda et Hesselius. Sed obsistit huic intellectui particula ut, quae finalis aut consecutiva esse solet, non autem conditionalis, sicut eam isti interpretantur. Quia j sicut Ille est, et nos sumus in hoc mundo, Probatio est sententiae praecedentis, qua dixerat, caritatem fraternam gignere in nobis fiduciam in die judicii. Nam caritas, inquit, illa nos Deo similes facit. Qui autem in se Dei similitudinem agnoscit per imitationem caritatis, merito confidit, in ejus judicio se recepturum mercedem promissam. Itaque valet hic locus pro fiducia bonorum ac per Spiritum Dei factorum operum apud Deum, adversus haereticos, qui solam fidem misericordiae praedicant. Ubi tamen primo ac certissime statuendum est, opera nostra bona nobis a Deo esse, cujus tanta est bonitas, ut nostra velit esse merita, quae sunt ipsius dona. Per quod retunditur haereticorum calumnia, qui Catholicos, ex operibus bonis salutem exspectantes, criminantur, tamquam non totam fiduciam collocent in gratia et misericordia Dei. Neque enim solummodo fatentur et credunt Catholici, quidquid boni operantur, divini esse muneris; verum etiam Dei misericordiam in eo sibi necessariam esse confitentur, ut quotidiana sibi delicta remittantur, ac ne deserantur a Deo; quum vel maxime perseverantia sit gratuitum Dei donum. Quod ad explicationem attinet hujus loci, quidam ad Christum, alii ad Deum referunt particulam: sicut Ille est. Qui ad Christum, est per fuit exponunt, ut sensus sit: Quia, sicut Ille versatus est in hoc mundo, caritatem per omnia nobis exhibens, et animam suam pro nobis ponens, ita et nos in hoc mundo versamur, proximos diligentes et animas quoque pro eis ponere parati. Respondet huic sensui, quod supra dixit cap. 2.: Qui dicit, se in Ipso manere, debet, sicut Ille ambulavit, et ipse ambulare. Et cap. 3.: Omnis, qui habet hanc spem in Eo, sanctificat se, sicut et Ille sanctus est. Qui ad Deum referunt, interpretantur hoc fere modo: Quia, sicut Deus est, id est, qualis Deus est, nimirum caritas per essentiam, qua nos adeo dilexit, ut Filium suum unigenitum daret nobis propitiaturem 5 tales et nos sumus per imitationem, officia caritatisfratribus impendentes, idque in hoc mundo, ubi variae et frequentes occurrunt necessitates exercendi caritatem erga proximos. Hunc intellectum exigere videntur ea, quae paulo ante dixii Apostolus de caritate Dei erga genus humanum; ex quibus illam inferebat conclasionem: Si sic Deus dilexit nos, et nos debemus alterutrum diligere. Huc refert Augustinus Scripturam Matth. 5., ubi Dominus, commendans inimicorum dilectionem, adjecit: Ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est, qui solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Et tandem infert: Estote ergo perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est. Nec solus Augustinus, sed ot alii plerique tradunthancexpositionem. Illud vix opus, ut admoneam, adveibio sicut, tam hic, quam apud Matthaeum, non aequalitatem significari, sed similitudinem et imitationem, ut passim alibi.
4:18
18. Timor non est in caritate. Quae toto hoc versu de timore dicuntur, eo spectant, ut probetur, quod dictum est, eos, qui caritatem exercent, habere fiduciam in die judicii. Nam ablegato per caritatem timore, jam locus est fiduciae, cui timor adversabatur. Ut haec sit probatio a remotione contrarii. Cum autem multiplex apud Theologos sit timor, non hic de filiali timore sermo est, quo filius metuit, ne peccando patrem offendat. Nam in hoc saeculo, quanto quis amplius profecerit in caritate, tanto magis sollicitus est, ne quid committat, quod eum a Dei Patris amicitia separet. At neque sermo est de timore mundano, dum quis metuit amittere bonum aliquod temporale, et eo metu legem Dei transgreditur; licet ad ejusmodi timorem extendant hunc locum Ambrosius Epist. 74. et Tertullianus in fine libri de fuga in persecut. Verum non de timore hominum, quo quis impellitur ad peccandum, loquitur Joannes, sed de timore Dei, quo retrahitur a peccato, puniendus, si peccaverit. Igitur Joanni sermo est de timore Dei, ut judicis; sive, quod idem est, de timore judicii divini, quo poena gehennae peccatoribus infligitur. Hic enim timor oppositus est spei atque fiduciae (quam dixit) in die judicii. Comprehendit autem sub se timorem servilem et initialem. Nam et initialis timor, quamvis sit filiorum caritatem habentium, tamen et ipse pro objecto poenam habet eandem, quam servilis: ideoque caritate crescente minuitur ille timor, uti bene docet Augustinus et alii post eura, et nos ostendimus super 3. sent. dist. 34. Utrum vero de timore solo servili loquatur Apostolus, an etiam initialem comprehendi velit, pendet praecipue ex acceptione caritotis in hoc eodem versu. Quidam enim totum exponunt de caritate perfecta, qualis est eorum, qui iu hac vita perfecti dicuntur, ut distincti ab incipientibus et proficientibus. Subjungit enim Joannes: Sed perfecta caritas foras mittit timorem. Alii vero caritatem et caritotem perfectam pro eadem accipiunt, ut perfecta caritas Joanni dicatur perfectione essentiali (quemadmodum explicatum est in versu praeced. et cap. 2. vers. 5.), id est caritas vera, sincera, Christiana, qualis est etiam incipientium et proficientium. Nam certe in perfectorum gradu sunt admodum pauci. Unde sequeretur, doctrinam Joannis de caritate foras mittente timorem et praestante fiduciam in die judicii, in paucis admodum Christianis veritatem habere. Proinde videtur exponendus hic locus do timore servili, quem vera caritas, etiam imperfectorum, excludit; praesertim cum ne perfecti quidem timore judicii divini prorsus careant, sed cum Psalmista dicere debeant: Confige timore tuo carnes meas; a judiciis enim tuis timui, Psalm. 118. Sensus igitur hujus partis est: Timor ille, quo quis sibi male conscius timet condemnari in judicio divino, non consistit cum caritate, sive non est in eo, qui caritatem habet Dei et proximi, veram scilicet atque sinceram, de qua sequitur:
Sed perfecta caritas foras mittit timorem. Quam dicat perfectam caritatem, jam exposuimus. Ea foras ejicit timorem profectum ex conscientia peccatorum, propter quae quis meretur in Dei judicio condemnari; et consequenter fiduciam parit salutis in die judicii tanto ma-' jorem, quanto ipsa perfectior fuerit. Eadem ratio est de eo, qui vel solum, vel principaliter timore gehennae abstinet a peccatis. Nam talis cum sit extra caritatem, non potest habere bonam conscientiam. Neque enim vere a peccatis abstinet, qui nondum Deum super omnia diligit. Quare et eum timorem perfecta caritas ejicit foras.
Quoniam timor poenam habet. Poenam, Graece: xoXaoiv^ punitionem, cruciatum, tormentum, ut legit Augustinus. Plerique sensura hunc reddunt: Timor suppliciorum, quem mala gignit conscientia, cruciat animncn; quemadmodum e diverso spes et fiducia, quam bona conscientia parit, animum laetificat. Quamquam et sic inlelligi recte potest: Timor poenam habet pro objecto; quasi dicat: Qui sibi male conscius timet, is poenam, quam commeruit, semper animo versat; ideoque fiduciam in die judicii habere non potest. Nam, ut ait Augustinus in praefatione super Psalm. 31.: Mala conscientia tota in desperatione esty sicut bona conscientia tota in spe.
Qui autem timet, 7ion est perfectus in caritate. Perfectus participialiter, ut supra vers. 17. Est enim idem Graecum verbum: TSTeAsicoxat, consummatus est. Multi sic intelligunt hanc partem: Qui adhuc timet poenam seu cruciatum, et hoc timore facit, quae Deus praecipit, nondum eo profecit in caritate, ut inter perfoctos censeri possit; sed adhuc haeret in classe vel inchoantium, vel proficientium. At si hic esset Apostoli sensus, vel nulli, vel admodum pauci essent in caritate perfecii. Quis enim est tam caritate perfectus in hac vita, ut in eo mala concupiscentia timore divini judicii, velut freno, non sit cohibenda? Quocirca putamus, Apostolum de eo loqui, qui timet serviliter, id est, eo timore, de quo dixit: Timor non est in caritate, quod de timore servili, non initiali docuimus intelligendum. Ut sensus hujus loci sit: Qui timet poenam a Deo judice irrogandam, et eo timore principaliter movetur ad faciendum bonum et abstinendum a malo, nondum ost assecutus caritatem perfectam, id est, veram atque germanam, qualem lex Christiana requirit; et proinde fiduciam veram habere non potest in die judicii. Id enim est, quod Joannes probare intendit. Dixerat enim: In hoc perfecta est caritas nobiscum, ut fiduciam habeamus in die judicii. Ubi si caritas intelligeretur ea tantum, quae perfectorum est, ut ab incipientibus et proficientibus distinguitur, sequeretur, solos perfectos habere fiduciam in die judicii, et ab ejuemodi fiducia tam proficientes, quam incipientes excludi, donec ad ordinem perfectorum promovissent. Quod absurdum est dicere. Denique confirmat expositionem nostram illa sententia cap. superioris: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus ad Deum. Quod sine dubio pertinet etiam ad incipientes et proficientes. Veruntamen, ut recte dictum est ab Augustino locum hunc exponente: Timor, de quo Joannes agit, quamvis non sit in cnritate, tamen quasi locum praeparat caritati. Cum autem coeperit caritas habitare, pellitur timor, qui ei praeparavit locum. Quod vero subjungit: Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, ille pellitur foras; major caritas, minor timor; minor caritas, major timor; hoc, inquam, non jam de timore servili dictum intelligi debet; sed de eodem timore poenae per ingressum caritatis mutato in timorem initialem, qui jam servilis dici non potest, quia servitutem caritas, quae filiorum est, exclusit. Initialem hunc vocanc Theologi, quemadmodum et Oecumenius in commentario, quia maxime necessarius est incipientibus Deo per veram caritatem servire; juxta illud in eum sensum a Patribus usurpatum: Initium sapientiae timor Domini, Ps. 110., Prov. 1. et Eccl. 1.
4:19
19. Nos ergo diligamus Deum, quoniam Deus prior dilexit nos. Graeca sine particula illativa sic habent: Nos diligamus Eum, quia Ipse primus (seu prior) dilexit nos. Potest etiam verti: diligimus, nt fecit Erasmus. Nam Graecum ayaTcoiiisv anceps est ad utrumque modum. Quamquam melius est, quod habet vulgata versio. Redit enim Apostolus ad superiorem exhortationem, ubi, commeniorata tanta Dei caritate erga nos, ut etiam Filium miserit propitiationem pro peccatis nostris, ita concluserat: Carissimi, si sic Deus dilexit nos, et nos debemus alterutrum diligere. Hoc igitur est, quod nnuc repetit, utens exLortandi modo; nisi quod illic intulit, diligendos esse fratres, hic autem infert, Deum vicissim diligendum esse, eo nimirum argumento, quia benefactori rependendus est amor eo magis, quo majus praestiterit beneficium; quale nobis utique summum et inaestimabile praestitit Deus, ut proinde summe nobis diligendus sit. Ex hoc autem debito caritatis erga Deum consequens est, ut et fratres diligere debeamus, quia sic ille praecepit. Unde, si quis fratrem non diligit, ostendit, se Deum, ut oportet, non diligere. Et hoc est, quod sequitur:
4:20
20. Si quis dixerit: Quoniam diligo Deum; et fratrem suum oderit, mendax est. Quoniam, redundat Hebraeo more. Sensus est: Si quis dixerit, se diligere Deum, scilicet ea dilectione, qua diligendus est: et interim fratrem suum aut oderit, aut omnino non diligat, sed ab aflfectu suae dilectionis excludat: is mendax est, id est, falsum loquitur, etiamsi persuasum forte habeat, se diligere Deum. Nam quod dicit, facto negat; dictum est autem supra cap. 3.: Non diligamus verbo, neque lingua, sed opere et veritate. Porro mendacem esse, probat duabus subjectis rationibus, quarum prior haec est:
Qui enim non diligit fratrem suum, quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere? In Graecis utrobique praeteriti temporis est verbum: Iwpaxs^ vidit, quod et in vetustis quibusdam Latinis legitur; tametsi res eodem redeat. Nam quod ad sensum attinet, praesens comprehendit praeteritum. Sumpta est autem haec ratio a faciliori et promptiori, id est, ab eo, quod prius diligendum occurrit, utpote sensibus expositum; ac si dicat: Qui non exhibet officia caritatis erga fratrem, quem vi~ det, id est, hominem sibi notum, et cujus novit necessitates, ut iis conspectis naturaliter moveri debeat ad commiserationem et subsidium praestandum: is quomodo Deum, quem numquam vidit, sed tantum credit, diligere poterit, eo scilicet dilectionis modo, qui ei debetur? Quamvis enim trater a nobis diligendus sit propter Deum, prior tamen est natura, quam gratia; et secundum naturam prius amamus visa, quam non visa. Nam sicut omnis nostra notitia, sic et omnis amor a sensu d^ucit originem. Isto fere modo S. Thomas explicat hunc locum in 2. sec. q. 26. art. 2. ad 1. Ubi videatur Bannes.
4:21
21. Et hoc mandatum habemus a Deo, ut, qui diligit Deum, diligat et fratrem suum. A Deo, Graece et Sy« riace: ab Eo. Sic ct Augustinus legit, et non pauci codices MSS. Quod quidem ad Christum referunt, cujus mandatum habemus in Evangelio, ut fratres diligamus. Verum quia de Christo nihil praecessit, satius est, ut, juxta vulgatos codices, ad Dtum referamus. Est autem haec altera ratio ad probandum eum mendacem, qui, cum non diligat fratrem, affirmat, se diligere Deum; yumpta videlicet ex lege Dei, qua fratres diligere jubemur; quam qui violat, vere dicere non potest, se Deum diligere. Nam dilectio Dei consistit in observatione mandatorum ejus. Unde Christus in Evangelio: Si diligitis me, mandata mea servate, Joan. 14. Est autem huic loco simile, quod dixit Petro: Diligis me? Pasce oves meas, Joan. 21.; quasi nobis omnibus similiter a Deo dicatur: Si diligitis me, diligite fratres. Id enim praecepi vobis; et id faciendo ostendetis, vos me diligere. Quod ergo dicit Joannes, ut, qui diligit Deum etc, sic intellige: Ut dilectionem Dei prodat ac probet opere dilectionis fraternae, quam illi Deus praecepit.
4:1
… La donna ha bisogno di sentire e trovare nell'uomo un essere che venera e ammira; l'uomo sente la necessità dell'influenza dolce e premurosa, accorta e benefica della donna. b) L'uomo creato ad immagine e somiglianza di Dio, che è « amore » (1 Io. 4, 1), è anch'esso, nel suo più intimo, amore. …
… credere a pretese suggestioni o rivelazioni dello Spirito Santo: Nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex Deo sint. È uno spirito di menzogna, spiega, come Paolo, un anticristo, colui che altera la dottrina su Gesù: qui soluit Christum (I Io. 4, 1-6; 2, 22-25; I Cor. 12, 3). « Se qualcuno non vi porta la parola di Cristo, non accoglietelo tra voi, non salutatelo » (II Io. 7, 11).
4:2
… « Chi confessa che Gesù Cristo è venuto in carne, costui è da Dio » (I Io. 4, 2). S. Ignazio martire manifesta la stessa preoccupazione quando scrive che « uno solo è il medico, carnale e spirituale, generato e non fatto, Dio sussistente nella carne, vita vera …
4:4
… ēbōnōn), i dominatori di questo mondo di tenebre, gli spiriti della malvagità (che volano) nell'atmosfera inferiore (ἐν τοῖς ἐσονρανίοις)» (Eph. 6, 12; cf. Rom. 8, 38; I Cor. 15, 24), i quali governano quanti non appartengono a Dio (Io. 15, 19; 17, 14; I Io. 4, 4-5). Reggitore di questo mondo, S. non ha nulla in Gesù, che non è del mondo (Io. 8, 23; 12, 31; 14, 30; 16, 11; 17, 14-16); S. non può nuocere ai figli di Dio (I Io. 5, 18). S. confessa …
4:5
GIOVANNI, APOSTOLO, EVANGELISTA, SANTO
… Io. 1, 6 = Io. 8, 44); οὐκ ἔστιν ἡ ἀλήθεια ἐν τινι (I Io. 1, 8; 2, 4 = Io. 8, 44); ἐκ τῆς ἀληθείας εἶναι (I Io. 2, 21 = Io. 18, 37); ἐκ τοῦ διαβόλου εἶναι (I Io. 3, 8 = Io. 8, 44); ἐκ θεοῦ εἶναι (I Io. 3, 4, 1 = Io. 7, 17; 8, 47); ἐκ τοῦ κόσμου εἶναι (I Io. 4, 5 = Io. 3, 23); ἐκ τοῦ κόσμου λαλεῖν (I Io. 4, 5 = Io. 3, 31); τῆς γῆς, ἐν τῇ σκοτίᾳ, ἐν τῷ φατὶ περιπατεῖν (I Io. 2, 11 = Io. 8, 12; 12, 35). Similmente la « vita » (α) è Cristo (Io. …
4:6
… esempi o ascoltando la divina parola, valendosi assai spesso Iddio di tali mezzi, per suscitare le sue i. L'uomo però può anche illudersi e potendo essere soggetto alle mozioni sia degli angeli buoni che cattivi, deve esaminare diligentemente le i. (I Io. 4, 6). Generalmente provengono dal buono spirito quelle che rafforzano nel bene, nell'umiltà, nell'obbedienza all'autorità, nella carità ecc. Nei casi dubbi è prudente rivolgersi al consiglio …
4:7
… Con termine ancora più forte, s. Giovanni nella sua I Lettera dice i cristiani «nati da Dio», aventi in se stessi un germe di lui (στέψα αὐτοῦ: I Io. 3, 9; cf. ibid., 2, 29; 3, 13; 4, 7 e P. De Ambroggi, op. cit., p. 227).
… Theol., 2ᵃ-2ᵃᶜ, q. 23, a. 1) mediante l'elargizione, da parte di Dio, della grazia santificante, cui corrisponde, da parte dell'uomo, l'atto di carità verso Dio (Prov. 8, 17; I Io. 4, 7 e 16). Come in ogni amicizia, nell'a. di b. si ha una mutua comunione di beni (Io. 15, 14), una intimità di presenza (Io. 14, 23), una vita unificata nella partecipazione della …
4:8
… Gli eletti saranno, nel secolo futuro, «figli di Dio» (Lc. 20, 36); fin d'ora godono della filiazione divina perché la ἀγάπη di Dio è nei loro cuori (Rom. 5, 2b. 5; 8, 14; I Io. 3, 1; 4, 8, 16), e non può concepirsi, dopo l'insegnamento di Gesù, εἰρήνη senza ἀγάπη.
RELIGIONI, STUDIO COMPARATO DELLE
… in DSp, II [1950], coll. 1727-38). Presso i mistici graditi dalla Chiesa romana, e presso il fiore dei sūfī musulmani, come al-Gazzālī (v.) e al-Hallāǧ, è l'unione amorosa con Colui che l'Evangelista ha definito l'Amore stesso: Deus caritas est (I Io. 4, 8; L. Gardet, Mystique naturelle et mystique surnaturelle en Islam, in Rech. de science relig., 37 [1950], pp. 321-365). b) Differenze quanto alla tecnica. …
4:9
… Il d. nella Chiesa cattolica rimane effettivamente il fondamento della morale, della mistica, dell'azione, secondo la costante tradizione apostolica (Gal. 2, 19 sgg.; Rom. 14, 15; I Io. 4, 9 sgg. [cf. A. Gardeil, Le donné révélé et la théologie, 2ª ed., Parigi 1910, p. 319 sgg.; E. Krebs, Dogma und Leben, I, 3ª ed., Paderborn 1930; II, 2ª ed. ivi 1925; A. Rademacher, Religion …
4:13
… la dimora di Dio in atto nell'anima, ve ne sono altri che piuttosto indicano o il suo divenire (Spirito Santo mandato a noi: ibid. 14, 26; Gal. 4, 6; dato a noi: Io. 7, 39; 14, 16; Act. 5, 32; 8, 18; Rom. 5, 5; I Thess. 4.8; I Io. 3, 24; 4, 13; ricevuto come dono: Act. 2, 38; I Cor. 2, 12), ovvero la nostra trasformazione, anima e corpo, in tempio di Dio (ibid. 3, 16 sg.; 6, 19; II Cor. 6, 16).
4:16
… Ora lo scopo finale della vita umana è Dio, ed è la c. ad unirci con lui, secondo le parole di s. Giovanni: «Colui che rimane nella c., rimane in Dio e Dio rimane con lui» (I Io. 4, 16). Quindi è più specialmente nella c. che consiste la perfezione della vita cristiana» (Sum. …
RELIGIONI, STUDIO COMPARATO DELLE
… familiari con il Nuovo Testamento, non trasciscano di rimandare, a questo proposito, alle parole di Cristo e dei suoi apostoli: « Amatevi come io vi ho amati » (Io. 15, 12) « Se qualcuno dice: io amo Dio, ma poi odia il suo fratello, è un mentitore » (I Io. 4, 16-21). Proclamare alto una simile soluzione equivale a dimenticare che la libertà del pensiero porta con sé la libertà dell'azione: religioni nuove, sette e sotto-sette hanno sempre fatto …
… Postugière, La révélation d'Hermis Trémégiste, II, Parigi 1949, p. x, n. 1) non è affatto identico al Dio della Rivoluzione cristiana: non è l'Infinito di tutte le perfezioni sia fisiche che morali, lo stesso Amore (I Io. 4, 16), la cui sapienza, santità e bontà spiegano nello stesso tempo il fine ed il modo della redenzione (mediante la morte del proprio suo figlio; Gal. 2, 20; Eph., 2, 4; 5, 2; Io. 3, 16 …
4:19
… verso l'uomo: dono primo, nel quale Dio comunica all'uomo non solo l'essere creato, ma inoltre l'Essere divino nella Grazia soprannaturale (I Io. 3, 1). La carità verso Dio sarà dunque fondamentalmente ritorno dell'amore dimostratosi nella Grazia (ibid. 4, 19). Il r. darà il suo nome al culto cristiano (Eucaristia), il suo valore all'umiltà (Rom. 5, 1-11), il suo ardore alla penitenza (Lc. 7, 47), alla fede il suo eloquio (Ps. 115, …
4:20
… S. Giovanni si compiace di fonderli in un solo comandamento (I Io. 4, 20-21), mentre s. Paolo ricapitola tutta la sostanza della legge cristiana nel secondo precetto (Gal. 5, 14; 6, 2; Rom. 13, 8).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.