Hauing signified that he vseth to thanke God for their vertue, 9 and also to pray for their encrease: 12 he certifieth them (for their confirmatiō & comfort) vvhat good was come through his trouble at Rome, 24 & that he doubteth not (though he rather desire martyrdom) but to come againe vnto them, 27 exhorting them to liue as they ought to do, 28 and namely not to shrinke for persecution.
1Paul and Timothy, the servants of Jesus Christ: to all the saints in Christ Jesus who are at Philippi, with the bishops and deacons.Paolo, e Timoteo servi di Gesù Cristo a tutti i santi in Cristo Gesù, che sono a Filippi, insieme co' vescovi, e diaconi.PAVL and Timothee the seruants of IESVS Christ: to al the sainctes in Christ IESVS that are at Philippi, vvith the Bishops and Deacons.Paulus et Timotheus, servi Jesu Christi, omnibus sanctis in Christo Jesu, qui sunt Philippis, cum episcopis et diaconibus. 2Grace be unto you and peace, from God our Father and from the Lord Jesus Christ.Grazia a voi, e pace da Dio padre nostro, e dal Signore Gesù Cristo.Grace to you and peace from God our father, and our Lord IESVS Christ.Gratia vobis, et pax a Deo Patre nostro, et Domino Jesu Christo. 3I give thanks to my God in every remembrance of you:Rendo grazie al mio Dio ogni volta ché mi ricordo di voi,I giue thankes to my God in al memorie of you (Gratias ago Deo meo in omni memoria vestri, 4Always in all my prayers making supplication for you all with joy:(Porgendo sempre suppliche per tutti voi in ogni mia orazione con gaudio)alvvaies in al my praiers for al you, vvith ioy making petition)semper in cunctis orationibus meis pro omnibus vobis, cum gaudio deprecationem faciens, 5For your communication in the gospel of Christ, from the first day until now.A motivo della partecipazione vostra al vangelo di Cristo dal primo dì fino ad ora:for your communicating in the Gospel of Christ from the first day vntil novv.super communicatione vestra in Evangelio Christi a prima die usque nunc. 6Being confident of this very thing: that he who hath begun a good work in you will perfect it unto the day of Christ Jesus.Avendo pur questa speranza, che colui, il quale ha principiato in voi la buona opera, la perfezionerà fino al giorno di Cristo Gesù:trusting this same thing, that he which hath begōne in you a good worke, vvil perfit it vnto the day of Christ IESVS. as it is reason for me,Confidens hoc ipsum, quia qui cœpit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Christi Jesu: 7As it is meet for me to think this for you all, for that I have you in my heart; and that, in my bands and in the defence and confirmation of the gospel, you all are partakers of my joy.Conforme è giusto, ch'io pensi così di tutti voi, a motivo, che ho fisso in cuore, come voi e nelle mie catene, e nella difesa, e confermazione del vangelo siete tutti compagni del mio gaudio.this to thinke for al you, for that I haue you in hart, & in my bandes, and in the defense, and the confirmation of the Gospel, al you to be partakers of my ioy.sicut est mihi justum hoc sentire pro omnibus vobis: eo quod habeam vos in corde, et in vinculis meis, et in defensione, et confirmatione Evangelii, socios gaudii mei omnes vos esse.
8For God is my witness how I long after you all in the bowels of Jesus Christ.Imperocché testimone è a me Dio, in qual modo io ami tutti voi nello viscere di Gesù Cristo.For God is my vvitnes, hovv I couet you al in the bowels of IESVS Christ.Testis enim mihi est Deus, quomodo cupiam omnes vos in visceribus Jesu Christi. 9And this I pray: That your charity may more and more abound in knowledge and in all understanding:E questo io domando, che la carità vostra abbondi ancora più, e più in cognizione, e in ogni discernimento:And this I pray, that your charitie may more and more abound in knovvledge and in al vnderstanding:Et hoc oro, ut caritas vestra magis ac magis abundet in scientia, et in omni sensu: 10That you may approve the better things: that you may be sincere and without offence unto the day of Christ:Affinchè eleggiate il meglio, affinchè siate schietti, e sicuri da inciampo fino al giorno di Cristo,that you may approue the better things, that you may be sincere and vvithout offence vnto the day of Christ,ut probetis potiora, ut sitis sinceri, et sine offensa in diem Christi, 11Filled with the fruit of justice, through Jesus Christ, unto the glory and praise of God.Ricolmi di frutti di giustizia per Gesù Cristo a lode e gloria di Dio.replenished vvith the fruite of iustice by IESVS Christ, vnto the glorie and praise of God.repleti fructu justitiæ per Jesum Christum, in gloriam et laudem Dei. 12Now, brethren, I desire you should know that the things which have happened to me have fallen out rather to the furtherance of the gospel:Or io voglio, che voi sappiate, o fratelli, come le cose avvenutemi si sono maggiormente rivolte in profitto del vangelo:And I vvil haue you knovv brethren, that the things about me are come to the more furtherance of the Gospel:Scire autem vos volo fratres, quia quæ circa me sunt, magis ad profectum venerunt Evangelii: 13So that my bands are made manifest in Christ, in all the court and in all other places.Di modo, che le catene mie per Cristo sono diventate note a tutto il pretorio, e a tutti gli altri.so that my bandes vvere made manifest in Christ in al the court, and in al the rest,ita ut vincula mea manifesta fierent in Christo in omni prætorio, et in ceteris omnibus, 14And many of the brethren in the Lord, growing confident by my bands, are much more bold to speak the word of God without fear.E molti de' fratelli nel Signore preso coraggio dalle mie catene, hanno avuto maggior ardimento di annunziare senza timore la parola di Dio.that many of our brethren in our Lord, hauing confidence in my bandes, vvere bold more aboundantly vvithout feare to speake the vvord of God.et plures e fratribus in Domino confidentes vinculis meis, abundantius auderent sine timore verbum Dei loqui.
15Some indeed, even out of envy and contention: but some also for good will preach Christ.Alcuni veramente per invidia, e per picca, alcuni poi ancora con buona volontà predicano Cristo;Some in deede euen for enuie and contention: but some also for good vvil preache Christ.Quidam quidem et propter invidiam et contentionem: quidam autem et propter bonam voluntatem Christum prædicant: 16Some out of charity, knowing that I am set for the defence of the gospel.Alcuni per carità sapendo, com'io sono stato collocato alla difesa del vangelo;Some of charitie: knovving that I am set vnto the defense of the Gospel.quidam ex caritate, scientes quoniam in defensionem Evangelii positus sum. 17And some out of contention preach Christ not sincerely: supposing that they raise affliction to my bands.Altri poi per picca annunziano Cristo, non sinceramente, credendo di aggiungere afflizione alle mie catene.And some of contention preache Christ not sincerely: supposing that they raise affliction to my bandes.Quidam autem ex contentione Christum annuntiant non sincere, existimantes pressuram se suscitare vinculis meis. 18But what then? So that by all means, whether by occasion or by truth, Christ be preached: in this also I rejoice, yea, and will rejoice.Ma che? Purché in ogni modo, o per pretesto, o con lealtà Cristo sia predicato; di questo io pur godo, e ancora ne goderò.But vvhat? So that by al meanes, vvhether by occasion, or by truth, Christ be preached: in this also I reioyce, yea & vvil reioyce.Quid enim ? Dum omni modo sive per occasionem, sive per veritatem, Christus annuntietur: et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. 19For I know that this shall fall out to me unto salvation, through your prayer and the supply of the Spirit of Jesus Christ,Imperocché io so, che questo gioverammi a salute per la vostra orazione, e pel soccorso dello Spirito di Gesù Cristo,For I knovv that this shal fall out to me vnto saluatiō by your praier and the subministration of the Spirit of IESVS Christ,Scio enim quia hoc mihi proveniet ad salutem, per vestram orationem, et subministrationem Spiritus Jesu Christi, 20According to my expectation and hope; that in nothing I shall be confounded: but with all confidence, as always, so now also, shall Christ be magnified in my body, whether it be by life or by death.Secondo la aspettazione, e speranza mia, che in niuna cosa sarò confuso: ma con tutta fidanza come sempre, così adesso sarà esaltato Cristo nel corpo mio sia per la morte, sia per la vita.according to my expectation & hope, because in nothing shal I be confounded, but in al confidence as alvvaies, novv also shal Christ be magnified in my body, vvhether it be by life, or by death.secundum exspectationem et spem meam, quia in nullo confundar: sed in omni fiducia sicut semper, et nunc magnificabitur Christus in corpore meo, sive per vitam, sive per mortem.
21For to me, to live is Christ: and to die is gain.Imperocché il mio vivere è Cristo, ed il morire un guadagno.For vnto me, to liue is Christ: and to die is gaine.Mihi enim vivere Christus est, et mori lucrum. 22And if to live in the flesh: this is to me the fruit of labour. And what I shall choose I know not.Se poi questo vivere nella carne compie a me pel lavoro, o io qual cosa mi elegga, non so.And if to liue in the flesh, this vnto me be the fruit of the vvorke, and vvhat I shal choose I knovv not.Quod si vivere in carne, hic mihi fructus operis est, et quid eligam ignoro. 23But I am straitened between two: having a desire to be dissolved and to be with Christ, a thing by far the better.E sono messo alle strette da due lati: bramando di essere disciolta, e di esser con Cristo, che è meglio d'assai:And I am straitened of the tvvo: hauing desire to be dissolued & to be vvith Christ, a thing much more better.Coarctor autem e duobus: desiderium habens dissolvi, et esse cum Christo, multo magis melius: 24But to abide still in the flesh is needful for you.Ma il restar nella carne (è) necessario riguardo a voi.but to abide in the flesh, necessarie' for you.permanere autem in carne, necessarium propter vos. 25And having this confidence, I know that I shall abide and continue with you all, for your furtherance and joy of faith:E affidato su questo io so, che resterò, e farò mia dimora con tutti voi per vostro profitto, e per gaudio della fede:And trusting this, I know that I shal abide and continue vvith you al, vnto your furtherance and ioy of the faith:Et hoc confidens scio quia manebo, et permanebo omnibus vobis ad profectum vestrum, et gaudium fidei: 26That your rejoicing may abound in Christ Jesus for me, by my coming to you again.Onde più abbondanti siano le vostre congratulazioni riguardo a me in Cristo Gesù nel mio nuovo ritorno a voi.that your gratulation may abound in Christ IESVS in me, by my comming againe to you.ut gratulatio vestra abundet in Christo Jesu in me, per meum adventum iterum ad vos. 27Only let your conversation be worthy of the gospel of Christ: that, whether I come and see you, or, being absent, may hear of you, that you stand fast in one spirit, with one mind labouring together for the faith of the gospel.Diportatevi soltanto, come esige il vangelo di Cristo: affinchè o venga io, e vi vegga, o lontano senta parlar di voi, siate costanti in un solo spirito, in una sola anima, cooperando per la fede del vangelo:Only conuerse ye vvorthie of the Gospel of Christ: that vvhether vvhen I come and see you, or els be absent, I may heare of you that you stand in one Spirit, of one minde labouring together to the faith of the Gospel.Tantum digne Evangelio Christi conversamini: ut sive cum venero, et videro vos, sive absens audiam de vobis, quia statis in uno spiritu unanimes, collaborantes fidei Evangelii:
28And in nothing be ye terrified by the adversaries: which to them is a cause of perdition, but to you of salvation, and this from God.Nè per cosa alcuna siate atterriti dagli avversari; quel, che è per essi causa di perdizione, lo è di salute per voi, e questo è da Dio:And in nothing be ye terrified of the aduersaries, vvhich to them is cause of perdition: but to you of saluation, & this of God:et in nullo terreamini ab adversariis: quæ illis est causa perditionis, vobis autem salutis, et hoc a Deo: 29For unto you it is given for Christ, not only to believe in him, but also to suffer for him:Imperocché per mezzo di Cristo a voi è stato dato il dono non solo di credere in lui, ma anche di patire per lui:for to you it is giuen for Christ, not only that you beleeue in him, but also that you suffer for him,quia vobis donatum est pro Christo, non solum ut in eum credatis, sed ut etiam pro illo patiamini: 30Having the same conflict as that which you have seen in me and now have heard of me.Sostenendo lo stesso conflitto, che vedeste in me, e ora avete udito di me.hauing the same combat like as you haue seen in me, and novv haue heard' of me.idem certamen habentes, quale et vidistis in me, et nunc audistis de me.
1:1
Witham
With the bishops and deacons.[Ver. 1. Cum episcopis et diaconis, sun episkopois kai diakonois. St. Jerome, St. Chrysostom, etc. take notice, that though the office of bishop and priest was different, yet both these different orders were sometimes expressed by the word bishop, episkopos; sometimes by the word priest, presbuteros. St. Jerome, tom. 4. in Titum. p. 413.: Quia eosdem episcopos illo tempore, quos et presbyteros appellabant, propterea indifferenter de episcopis quasi de presbyteris est locutus. See again, tom. 4, part 2, Epist. ad Oceanum, p. 648. and Ep. ad Evangelium, p. 802. St. Chrysostom on this place: Tunc nomina erant communia; atque etiam ipse episcopus vocabatur diaconus. (tom. 4. log. a. p. 5. Ed. Savil.) Tous presbuterous outos ekal[]. Tote gar ekoinonoun tois onomasi, kai diakonos o episkopos elegeto.] By bishops many understand those who were only priests; for the name of priests, at that time, was common to those who were by their ordination priests or bishops, though the order as well as the functions were different. St. Chrysostom also takes notice, that the name of deacon then signified any minister of Christ. St. Paul also might mean the bishops, or priests and deacons, not only of Philippi, but also of the adjacent places. (Witham)
1:5
Witham
For your fellowship. This word is divers times used by St. Paul for a contribution of charitable alms, which it may also signify in this place; though others expound it of their being made partakers of the graces of Christ, by the gospel. (Witham)
1:7
Witham
In the defence, etc. being then a prisoner, waiting for his trial; and the defence he could make for himself, and the sentence of the judge. (Witham)
1:9
That your charity, etc. It is worthy of remark, that St. Paul does not beg that the Philippians may enjoy temporal blessings, but that they may be rewarded with an increase of spiritual favours; (Calmet) and as he remarks in the succeeding verses, that they may be filled with the fruits of justice.
1:12
Now I desire, etc. From hence it appears, that what was intended as the greatest hindrance to the propagation of the Christian religion, eventually proved the most direct method of extending it. St. Paul was not less zealous in prison, and in chains, than when he laboured under no obstacles to his designs: how much the reverse is the conduct of our late reformers!
1:13
Witham
In all the court,[Ver. 13. In omni Praetorio, en olo to praitorio.] or in the whole palace of the emperor, and to all others, or in all other places at and near Rome. (Witham)
1:14
Calmet
And many of, etc. encouraged by the intrepidity and perseverance of the apostle. (Calmet)
Knowing that sufferings undergone for the cause of Jesus Christ were most honourable, and the portion truly enviable of all the saints, as by sufferings they were known to be his disciples, and by sufferings they were to purchase that eternal weight of glory prepared for all that suffer patiently and joyfully for God's sake.
1:15
Witham
Some...out of envy and contention publish and preach Christ, thinking perhaps that this would displease me, or exasperate my persecutors against me; but whatever their motive be, if they preach the true doctrine of Christ, I rejoice. (Witham)
1:19
Witham
I know that this shall turn to my salvation, etc. It may either signify to his spiritual good and the salvation of his soul, or to his safety and deliverance out of prison: if this was his first imprisonment. (Witham)
1:20
Witham
Whether it be by life, or by death. To live longer, if God pleaseth, or to suffer death at this time, he shews himself resigned to either. (Witham)
1:21
To live is Christ. If it be his will that I live, my life shall be spent in his service.
Witham
To die, and suffer martyrdom, will be my gain, by coming to the enjoyment of Christ sooner. (Witham)
1:22
Challoner
This is to me, etc. His meaning is, that although his dying immediately for Christ, would be his gain, by putting him presently in possession of heaven; yet he is doubtful what he should choose, because by staying longer in the flesh, he should be more beneficial to the souls of his neighbours. (Challoner)
Witham
What I shall choose I know not: though my earnest desire is to be dissolved from this mortal body, and to be with Christ, as my greater happiness, yet if it be the will of God that I labour longer, as necessary for your good, and that I again come to you, let God dispose of me according to his holy will. (Witham)
1:25
Calmet
And having this confidence. In effect St. Paul escaped this first danger, for after having remained two years at Rome, he was taken from his confinement. (Calmet)
Witham
I know (or am persuaded, as in the Greek) that I shall remain....by my coming to you again. This is one argument that this epistle was written during his first imprisonment at Rome: yet this is not agreed upon by the interpreters, and especially whether he ever returned again to Philippi. (Witham)
1:27
Witham
etc. Whether when I come, and see you, etc. This implies a doubt of his seeing them again. At least endeavour you to lead a life worthy of the gospel, according to the principles of your faith; and be not terrified by your adversaries and persecutors: God permits this for your salvation, though an occasion of perdition to your persecutors: you having the like to combat as you have seen in me, when whipped at Philippi. See Acts xvi. (Witham)
1:28
1:22
This is to me, etc.... His meaning is, that although his dying immediately for Christ would be his gain, by putting him presently in possession of heaven; yet he is doubtful what he should choose, because by staying longer in the flesh, he should be more beneficial to the souls of his neighbours.
1:2
2. Bishops and deacons.] Bishops and Priests alwais distinct functions. Vviclesse and other Heretikes vvould proue by this that Priests are not here named, and for that there could not be many Bishops of this one tovvne, that there is no difference betvvixt a Bishop and a Priest, vvhich vvas the old heresie of Aërius, of vvhich matter, See Annot. Tit. 1. v. 5. in other places: for this present it is ynough to knovv that in the Apostles time there vvere not obserued alvvaies proper distinct names of either function, as they vvere quickly aftervvard, though they vvere alvvaies diuers degrees & distinct functions. See S. Chrysostom, Occup•enius, Theophylactus, and the rest of the Gracians vpon this place.
1:5
Liturgia The Epistle vpon the 22 Sunday after Pentecost.
1:24
more necessarie
1:27
Concordanza Eph. 4, 1
1:28
〈Greek〉, A manifest proofe and euidence.
1:29
〈Greek〉
1:30
doe heare
1:1
sant'Ambrogio † 397 d.C. Selections from the Letters of St. Ambrose 63.24
96. How many masters has he who has forsaken the One! But let us not forsake Him. Who would forsake Him Whom they follow bound with chains indeed, but chains of love, which set free and do not bind, those chains in which they who are bound boast, saying: “Paul the bondservant of Jesus Christ, and Timothy.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 16.8
… When thou writest to the Ephesians, thou sayest, “I therefore, the prisoner of the Lord, beseech you, that ye walk worthy of the vocation wherewith ye are called.” And when thou speakest to Timothy, “Wherein I suffer trouble as an evil-doer, even unto bonds.” And again, when to Philemon, thus; “Paul, a prisoner of Jesus Christ.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 14
… And yet this is not the case in the Churches. But is it to the Presbyters that the management belongs? And yet at present there was no Bishop, but the Apostles only. Whence I think it clearly and manifestily follows, that neither Deacons nor Presbyters is their designation: but it was for this particular purpose that they were ordained.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 31
… 20 .) For the joy indeed and without alloy is this, to suffer aught for Christ’s sake. (i) “And that through much tribulation:” what sort of cheering ( προτροπή ) is this? how did they persuade them, by telling them at the outset of tribulations? Then also another consolation. “And when they had appointed for them elders in every Church,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Thessalonians 1
Wherefore then, when writing to the Ephesians,
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 146
… Do you ask for proof of what I say? Listen to this passage: “Paul and Timotheus, the servants of Jesus Christ, to all the saints in Christ Jesus which are at Philippi with the bishops and deacons.”
1:2
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 1
Ver. 2 . “Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ.”
1:3
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 1
Ver. 3 . “I thank my God,” he says, “upon all my remembrance of you.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Rebuke and Grace 10
… In that place, moreover, where he says, “I thank my God in every remembrance of you, always in every prayer of mine for you all making quest with joy for your fellowship in the gospel from the first day until now, being confident of this very thing, that He who has begun a good work in you will perform it until the day of Jesus Christ,”
1:4
sant'Ignazio di Antiochia † 108 d.C. Epistle to the Ephesians: Syriac Version 8
For, so long as there is not implanted in you any one lust which is able to torment you, behold, ye live in God. I rejoice in you, and offer supplication
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 1
Ver. 4 . “Always in every prayer of mine for you all making request also with joy.”
1:5
san Policarpo di Smirne † 155 d.C. Epistle to the Philippians 1
… and because the strong root of your faith, spoken of in days
san Policarpo di Smirne † 155 d.C. Epistle to the Philippians 11
… But who of us are ignorant of the judgment of the Lord? “Do we not know that the saints shall judge the world?” as Paul teaches. But I have neither seen nor heard of any such thing among you, in the midst of whom the blessed Paul laboured, and who are commended
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 1
Ver. 5 . “For your fellowship in furtherance of the Gospel from the first day even until now.”
1:6
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. Letters 16
I am well persuaded that by God’s grace the business of the Church of the Martyrs is in a fair way. Would that you were willing in the matter. The task we have in hand will find its end by the power of God, Who is able, wherever He speaks, to turn word into deed. Seeing that, as the Apostle says, “He Who has begun a good work will also perform it
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 1
Ver. 6 . “Being confident of this very thing, that He which began a good work in you will perfect it until the day of Jesus Christ.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 2.18
… For when the Lord says, “Without me ye can do nothing,” in this one word He comprehends both the beginning and the ending. The apostle, indeed, as if he were an expounder of the Lord’s saying, distinguished both very clearly when he says, “Because He who hath begun a good work in you will perfect it even to the day of Christ Jesus.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 33
… Forasmuch as in beginning He works in us that we may have the will, and in perfecting works with us when we have the will. On which account the apostle says, “I am confident of this very thing, that He which hath begun a good work in you will perform it until the day of Jesus Christ.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Predestination of the Saints 2.34
… Because he said, “It is God that worketh in you both to will and to do for His good pleasure,” did he not also exhort that we should both will and do what is pleasing to God? or because he said, “He who hath begun a good work in you shall carry it on even unto the day of Christ Jesus,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 108.2
… and do not so without the aid of God’s grace, but by His sanctifying of their progress, even as He sanctified their outset? And hence the apostle likewise says: “He who hath begun a good work in you, will perform it until the day of Jesus Christ.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 86.21
21. “And save the Son of Thine handmaid.” The Lord is the Son of the handmaid. Of what handmaid? Her who when He was announced as about to be born of her, answered and said, “Behold the handmaid of the Lord: be it unto me according to Thy word.” He saved the Son of His handmaid, and His own Son: His own Son, in the Form of God;
1:7
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Concerning Lowliness of Mind 4
… and not so strongly were his hands bound with the chains as his soul was bound together and rivetted by his longing for the disciples: which very thing itself indeed also declaring, in the preface of the Epistle he said, “On account of my having you in my heart, both in my bonds, and in the defence and confirmation of the Gospel.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans the-argument
… For, what belongs to men beloved, they who love them know above all others; because they are interested in them. And this also this blessed Apostle shows in what he said to the Philippians; “Even as it is meet for me to think this of you all, because I have you in my heart, both in my bonds, and in the defence and confirmation of the Gospel.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 13
… iv. 19 .) To the Ephesians again, “For this cause I bow my knees” for you. ( Eph. iii. 14 .) And to the Philippians, “For what is my hope, or joy, or crown of rejoicing? are not even ye?” and he said that he bare them about in his heart, and in his bonds. (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 1
Ver. 7 . “Even as it is right for me to be thus minded on behalf of you all, because I have you in my heart, inasmuch as both in my bonds, and in the defence and confirmation of the Gospel, ye all are partakers with me of grace.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 15
… This is the part of true and spiritual friendship. Think not, saith he, because I was not in want, that I had no need of this act of yours. I have need of it for your sake. How then, did they share his afflictions? By this means. As he said when in bonds, “Ye all are partakers with me of grace.” (
1:8
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Lying 28
28. It is also written, “But I say unto you, Swear not at all.” But the Apostle himself has used oaths in his Epistles.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence a-letter-addressed-to-the-coun.1
… This holy man, who is bound to me, as you may have ascertained from his own lips, by the ties of a most intimate love, had much conversation with me about your excellence, and gave me undoubted proofs of his complete knowledge of your character “in the bowels of Christ;”
1:9
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 2
… that ye may be sincere” ( Matt. v. 29 .), that is, before God, “and without offence,” that is, before men, for many men’s friendships are often a hurt to them. Even though it hurts thee not, says he, still another may stumble thereat. “Unto the day of Christ”; i.e. that ye may then be found pure, having caused no one to stumble.
1:10
Tertulliano † 220 d.C. An Answer to the Jews 13
… After a space of two days, on the third day” —which is His glorious resurrection—He received back into the heavens (whence withal the Spirit Himself had come to the Virgin ) Him whose nativity and passion alike the Jews have failed to acknowledge. Therefore, since the Jews still contend that the Christ is not yet come, whom we have in so many ways approved
1:11
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 2
Ver. 11 . “Being filled with the fruits of righteousness which are through Jesus Christ unto the glory and praise of God;” i.e. holding, together with true doctrine, an upright life.
papa san Leone I Magno † 461 d.C. Letters 105
… hearts of all, and that darkness-loving foe might not triumph over certain weak souls, whom not only those who stood unhurt but also those whom he had made to totter have overcome, and that by the abolition of error the true Faith might reign throughout the world, and “every tongue might confess that the Lord Jesus Christ is in the glory of God the Father
1:12
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Concerning Lowliness of Mind 4
… For earlier than this he says, “Now I wish you to know, brethren, that the circumstances in which I am have come rather to the furtherance of the Gospel; so that my bonds have become manifest in Christ in the whole Court, and to all the others; and a good many of the brethren, trusting to my bonds, the more exceedingly dare fearlessly to speak the word.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Concerning Lowliness of Mind 5
Sitting then in the prison he wrote the letter to the Philippians from that so great distance. For such as this is the love that is according to God: it is interrupted by no one of human things, since it has its roots from above in the heavens and its recompense. And what says he? “Now I desire that ye should know, brethren.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Concerning Lowliness of Mind 7
7. And then therefore being in bonds he writes to the Philippians, saying, “Now I desire that ye should know, brethren,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 12
… For consider. Was Paul bound? This too was on behalf of the Gospel. For, saith he, “the things which happened unto me have fallen out unto the progress of the Gospel; so that most of the brethren, being confident through my bonds, are more abundantly bold to speak the word without fear.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians introductory-discourse
… For that they sent also to know this he shows at once in the beginning of the epistle, writing of his own matters, and saying, “But I would have you know that the things which happened unto me have fallen out rather unto the progress of the Gospel.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 2
Ver. 12, 13 . “Now I would have you know, brethren, that the things which happened unto me have fallen out rather unto the progress of the Gospel, so that my bonds became manifest in Christ throughout the whole prætorian guard, and to all the rest.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 9
He had said, “have fallen out unto the progress of the Gospel; so that my bonds became manifest in Christ throughout the whole prætorian guard.” (
1:13
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Second Arian Persecution under Constantius 1
… although afterwards, like Pharaoh, he repented. The holy men therefore shaking off the dust, and looking up to God, neither feared the threats of the Emperor, nor betrayed their cause before his drawn sword; but received their banishment, as a service pertaining to their ministry. And as they passed along, they preached the Gospel in every place and city
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Concerning Lowliness of Mind 7
… hast thou then cleansed lepers, and all were astounded? hast thou driven away demons, and been exalted? No one of these things, he says. How then did the furtherance of the gospel take place? tell me. “So that my bonds,” he says, “have become openly known in the whole Court, and to all the rest.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 8
… No, saith he, not such are my bonds. They can shine brightly even in kings’ palaces. “So that my bonds,” saith he, “became manifest in Christ, throughout the whole prætorian guard: and most of the brethren in the Lord, being confident through my bonds, are more abundantly bold to speak the word of God without fear.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Predestination of the Saints 2.59
… and yet when you have done this be not lifted up, as if by your own works, nor boast as if you had not received this. For it is God who worketh in you both to will and to do for His good will,
1:14
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 5.20
… (the apostle) mentions the several motives of those who were preaching the gospel, how that some, “waxing confident by his bonds, were more fearless in speaking the word,” while others “preached Christ even out of envy and strife, and again others out of good-will,” many also “out of love,” and certain “out of contention,” and some “in rivalry to himself,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Concerning Lowliness of Mind 7
… Yes, he says: Hear at least what comes next, that thou mayest learn that the bonds not only proved no hindrance, but also a ground of greater freedom of speech. “So that several of the brethren in the Lord, in reliance on my bonds, more abundantly dare fearlessly to speak the word.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 16.8
… “Paul, a prisoner of Jesus Christ.” And again, when debating with the Jews, thou sayest, “For the hope of Israel I am bound with this chain.” And writing to the Philippians, thou sayest, “Many of the brethren in the Lord, waxing confident by my bonds, are much more bold to speak the word without fear.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 2
Ver. 14 . “And that most of the brethren in the Lord, being confident through my bonds, are more abundantly bold to speak the word without fear.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Colossians 10
… In his bonds he was referred to on behalf of the Churches everywhere; in his bonds he builded up incalculably. Then was he rather at large. For hear him saying, “So that most of the brethren being confident through my bonds are more abundantly bold to speak the word without fear.” (
1:15
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Concerning Lowliness of Mind 9
… the one preaching out of sincerity, and the others out of love of contention and the hatred they felt towards Paul. And by way of declaring this he said, “Some indeed through envy and strife are preaching Christ,” (pointing out those his enemies) “but some also through good pleasure;” saying this about his own scholars.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 2
Ver. 15 . “Some indeed preach Christ even of envy and strife, and some also of good will.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 93.15
… as also our Lord bore with guilty Judas, even until he met the end which he deserved, and permitted him to take part in the sacred supper along with the innocent disciples; as the apostles bore with those who preached Christ through envy,—a sin peculiarly satanic;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 93.47
… “The baptism of John, whence was it? from heaven, or of men?” But the baptism which Peter administered was the baptism, not of Peter, but of Christ; that which Paul administered was the baptism, not of Paul, but of Christ; that which was administered by those who, in the apostle’s time, preached Christ not sincerely, but of contention,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Against Lying 16
… of whom the Apostle saith that they preached Christ not chastely, but of envy and strife. And on this account even at that time some were tolerated while preaching truth not with a chaste mind: yet not any have been praised as preaching falsehood with a chaste mind. Lastly, he saith of those, “Whether in pretence or in truth Christ be preached:”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 4.9
… And yet with the bowels of fatherly and motherly love he endured them, lest that, by rooting out the tares before their time, the wheat should also have been rooted up, imitating assuredly the Apostle Paul, who, with the same love towards the Church, endured those who were ill-disposed and envious towards him.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 4.13
… for "he that hateth his brother is still in darkness." And they at any rate hated Paul, who, preaching Christ of envy and malicious strife, supposed that they added affliction to his bonds;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 7.49
… by whom he understands, not the heretics and schismatics who are mentioned by the Apostle Paul,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Answer to the Letters of Petilian, the Donatist 2.82
… and some also of good will, some of love, knowing that I am set for the defense of the gospel. But some indeed preach Christ even of contention, not sincerely, supposing to add affliction to my bonds. What then? notwithstanding every way, whether in pretense, or in truth, Christ is preached; and I therein do rejoice, yea, and will rejoice."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 5
… but the baptism of the Lord, even when given through an evil servant, is preferred to the baptism even of a servant who was a friend. Listen to the sort of persons whom the Apostle Paul mentions, false brethren, preaching the word of God through envy, and what he says of them: “And I therein do rejoice, yea, and will rejoice.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 46.6
… And why such dislike, but just because they were seeking after temporal things? But mark what he adds: “What then, notwithstanding, every way, whether in pretence or in truth, Christ is preached: and I therein do rejoice, yea, and will rejoice.”
1:16
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Concerning Lowliness of Mind 9
… but the others out of love;” (this again about his own brethren;) “knowing that I am set for the defence of the gospel.” For what? Nevertheless, in any way; whether in pretence or in sincerity, Christ is being announced.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 2
Ver. 16 . “The one proclaim Christ of faction not sincerely.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 1.16
… But when men of this kind have the gospel preached to them, and receive the sacraments at the hand of those who are spiritual, it is as though Rebecca gave birth to them of her own womb, as she did to Esau; but when they are produced in the midst of the people of God through the instrumentality of those who preach the gospel not sincerely,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 87.9
… But what follows? “Then will I say to them, I never knew you; depart from Me, all ye that work iniquity.” Hear the Apostle sighing concerning such as these. He says that some preach the Gospel “through charity,” others “by occasion;” of whom he says, “They do not preach the Gospel rightly.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 50.8
… he was loved by some, and envied by others. For he himself tells us in a certain place of some, that they preached Christ not sincerely, but of envy; “thinking,” he says, “to add affliction to my bonds.” But what does he add? “Whether in pretence or in truth, let Christ be preached.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 12.7
7. “The words of the Lord” are “pure words” ( ver. 6 ). This is in the person of the Prophet himself, “The words of the Lord” are “pure words.” He says “pure,” without the alloy of pretence. For many preach the truth impurely;
1:17
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Concerning Lowliness of Mind 10
… For it was not they might increase the gospel that they were doing this; but that they might wage war against him, and throw him into greater danger—on this account he accuses them. And see how with exactitude he laid it. “Thinking,” he says, “that they were putting pressure upon my bonds.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 2
Ver. 17 . “But the other of love, knowing that I am set for the defense of the Gospel.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Answer to the Letters of Petilian, the Donatist 2.5
… Whence the apostle says, "For in Christ Jesus I have begotten you through the gospel." And yet he allows even those to preach the gospel who were preaching it not in purity, and rejoices in their preaching;
1:18
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 5.20
… But while he exposes these tempers as the sole cause of the diversity, he avoids inculpating the regular mysteries of the faith, and affirms that there is, notwithstanding, but one Christ and His one God, whatever motives men had in preaching Him. Therefore, says he, it matters not to me “whether it be in pretence or in truth that Christ is preached,”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 72.14
14. For as to what some say, as if it tended to favour heretics, that the Apostle Paul declared, “Only every way, whether in pretence or in truth, let Christ be preached,”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 74.20
20. But to what they allege and say on behalf of the heretics, that the apostle said, “Whether in pretence or in truth, Christ is preached,”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Life of Constantine 3.58
… And further, the emperor, being anxious that here also as many as possible might be won to the truth, bestowed abundant provision for the necessities of the poor, desiring even thus to invite them to seek the doctrines of salvation, as though he were almost adopting the words of him who said, “Whether in pretense, or in truth, let Christ be preached.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Concerning Lowliness of Mind 3
… seeming as it does to many to afford a pretext for indolence; so that some may not, providing for themselves hence a certain frigid defence, neglect their own salvation—to this let us direct our discourse. What then is this saying? “Whether in pretence,” it says, “or in sincerity, Christ is preached.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 2
Ver. 18 . “What then? only that every way, whether in pretense, or in truth, Christ is proclaimed.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 2
But not such are the pleasures enjoyed by us; they are truly delightful, they do not agitate nor inflame. They leave the soul free, and cheer and expand it. Such was the pleasure of Paul when he said, “In this I rejoice, yea, and I will rejoice”; and again, “Rejoice in the Lord always.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 3
… Because he would not consider himself, but what was beneficial to his son. So, were our regard “to Christ,” it would lead us to say, “Let good be done, whether by ourselves or by any other.” As Paul said, “Whether in pretense or in truth Christ is preached.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 28
But my discourse is not addressed to women only, but also to men. For the rest of the things which we have are all superfluous; only the poor possess no superfluities; and perhaps they too from necessity: since, if it had been in their power, even they would not have abstained [from them]. Nevertheless, “whether in pretense or in truth” (
Tirannio Rufino † 411 d.C. The Apology of Rufinus. Addressed to Apronianus, in Reply to Jerome's Letter to Pammachius 1.31-2
… And this we see partly fulfilled even now, since we can distinguish between the reward of those who follow God willingly and those who follow Him through necessity. But,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.2
… For the apostle testifies that there are some who preach Christ from no pure motives; “but,” says he, “whether in pretence or in truth, Christ is preached; and I therein do rejoice, yea, and will rejoice.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Christian Doctrine 4.27
… The man who speaks wisely and eloquently, but lives wickedly, may, it is true, instruct many who are anxious to learn; though, as it is written, he “is unprofitable to himself.” Wherefore, also, the apostle says: “Whether in pretence or in truth Christ is preached.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 3.8
… but God gave the increase.” As, therefore, in the case of spiritual life itself, no one except God can work righteousness in our minds, yet men also are able to preach the gospel as an outward means, not only the good in sincerity, but also the evil in pretence;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Reply to Faustus the Manichæan 22.55
… "What they say, do; but do not after their works." And again, the apostolic life, when enduring imprisonment, says: "Whether Christ is preached in pretence or in truth, I therein do rejoice, yea, and will rejoice."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 4.7
Chapter 7.— 11. For in fact, as to what some opposed to the reasoning of Cyprian, that the apostle says, "Notwithstanding every way, whether in pretence or in truth, let Christ be preached;"
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 4.11
… all therefore whatsoever they bid you observe, that observe and do; but do not ye after their works: for they say and do not." Whence the apostle also says of those envious and malicious ones who yet preach salvation through Christ, "Whether in pretense, or in truth, let Christ be preached."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 7.50
… For he says of them, "Whether in pretense or in truth, Christ is preached; and I therein do rejoice, yea, and will rejoice."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 51.10
… Hear the Apostle, who as I have said already gives us to understand this. “What then?” “So that in every way, whether by occasion or in truth, Christ is preached; and herein I do rejoice, yea, and will rejoice. For I know that this shall turn to my salvation through your prayer.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 87.5
… The Shepherd is to be loved, the hireling is to be tolerated, of the robber must we beware. There are men in the Church of whom the Apostle speaks, who preach the Gospel by occasion, seeking of men their own advantage, whether of money, or of honour, or human praise.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 87.11
11. But they did not preach chastely, concerning whom the Apostle sighs. But what doth he say? “What then? Notwithstanding every way, whether by occasion or in truth, Christ is preached.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 11.9
… How of the evil, evil? The apostle declares that there were certain preachers of the gospel, who, he says, did not use to preach the gospel with a pure motive, whom, however, he tolerates in the Christian society, saying, “What then, notwithstanding every way, whether by occasion or in truth, Christ is preached, and in this I rejoice.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 50.23
… We take the Covenant of God in our mouth, and we preach to you the instruction and judgment of God. And what saith God to the sinner? “Why dost thou?” Doth He then forbid preachers that be sinners? And where is that, “What they say do, but what they do, do not”? Where is that, “Whether in truth or on occasion Christ be preached”?
1:19
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 17.4
… He is called also the Spirit of the Son of God, as it is said, And because ye are sons, God hath sent forth the Spirit of His Son . He is called also the Spirit of Christ, as it is written, Searching what or what manner of time the Spirit of Christ which was in them did signify ; and again, Through your prayer, and the supply of the Spirit of Jesus Christ
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 2
Ver. 19 . “For I know,” says he, “that this shall turn to my salvation through your supplication, and the supply of the Spirit of Jesus Christ.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Thessalonians 1
But, as I said, if we be active also ourselves, the prayers for us avail too. Hear Paul saying, “For I know that this shall turn to my salvation, through your supplication, and the supply of the Spirit of Jesus Christ.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 11
Why dost thou admire these trifles? Why long for things of no real worth? How long is one poor?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Work on the Proceedings of Pelagius 31
… for, observe, he anathematizes such as hold this opinion. See, too, how he refuses to hold our natural free will, or the law and doctrine, as equivalent to that grace of God which helps us through our single actions. What else then is left to him but to understand that grace which the apostle tells us is given by “the supply of the Spirit?”
1:20
Tertulliano † 220 d.C. On the Apparel of Women ii.11
… (and) all the more, in that (you have to go) to such as are strangers to the faith? so that between the handmaids of God and of the devil there may be a difference; so that you may be an example to them, and they may be edified in you; so that (as the apostle says) “God may be magnified in your body.”
1:21
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 76.7
… that we who here are united in the bond of charity and peace, and have stood together against the wrongs of heretics and the oppressions of the heathens, may rejoice together in the heavenly kingdom. I bid you, most blessed and most beloved brethren, ever farewell in the Lord, and always and everywhere remember me.
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. On the Mortality 7
… Remembering which truth, the blessed Apostle Paul in his epistle lays it down, saying, “To me to live is Christ, and to die is gain;”
san Basilio † 379 d.C. The Letters 18
… Against them all let sound reason do battle, invoking the championship and succour of our Lord Jesus Christ, the teacher of true religion, for Whom to suffer is sweet, and “to die is gain.”
san Basilio † 379 d.C. The Letters 159
… What, indeed, could give greater gratification to one who prays ever to be in communication with them who fear the Lord, and to share their blessings, than a letter of this kind, wherein questions are asked about the knowledge of God? For if, to me, “to live is Christ,”
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Decease of His Brother Satyrus 2.40
40. We see, then, that this death is a gain and life a penalty, so that Paul says: “To me to live is Christ and to die is gain.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 3
Ver. 21 . “For to me,” he says, “to live is Christ, and to die is gain.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 14
… Nothing of all these, but all there is full of prayer, of hymns, and of a spiritual savor. Nothing carnal is there. They fear no attacks of robbers, having nothing of which they can be deprived, no wealth, but a soul and body, of which if they are robbed, it is not a loss but a gain. For it is said, “To me to live is Christ, and to die is gain.” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 60.7
… The sisters of Lazarus could not help weeping for him, although they knew that he would rise again. And the Saviour himself—to shew that he possessed true human feeling—mourned for him whom He was about to raise. His apostle also, though he says: “I desire to depart and to be with Christ,” and elsewhere “to me to live is Christ and to die is gain,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 4.27
… and yet it delights to abide here long among the devil’s weapons, although it should rather be our craving and wish to hasten to Christ by the aid of a quicker death.” Again, in the same treatise he says: “The blessed Apostle Paul in his epistle lays it down, saying, ‘To me to live is Christ, and to die is gain;’
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 5.4
… when born, it is nourished; when nourished, it is strengthened; when strengthened, it is perfected; when it has come to perfection, what saith it? “To me to live is Christ, and to die is gain. I wished to be dissolved, and to be with Christ; which is far better: nevertheless to abide in the flesh is needful for you.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 122.13
… for, “To me to live is Christ, and to die is gain.” But, “I spoke peace of thee, for my brethren and companions’ sakes.” For he wished to depart, and to be with Christ: but, since he must preach these things to his companions and his brethren, to abide in the flesh, he addeth, is more needful for you.
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Letters of the Blessed Theodoret, Bishop of Cyprus 147
… The divine writer recognises Christ as the foundation, and glories in this title, as when he says, “I am crucified with Christ: nevertheless I live; yet not I but Christ liveth in me.” And again “To me to live is Christ and to die is gain,”
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. Register of the Epistles of St. Gregory the Great 5.43
… But, if perchance adversity is the consequence, we ought to persist unanimously, and show even by dying that in case of harm to the generality we do not love anything of our own especially. Let us say with Paul, To me to live is Christ, and to die is gain (
Pseudo-Cyprian On the Glory of Martyrdom 14
… “My son,” says He, “if thou come to serve God, stand fast in righteousness, and fear, and prepare thy soul for temptation.” Moreover, also, the blessed Apostle Paul exclaimed, and said, “To me to live is Christ, and to die is gain.”
1:22
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 5.12.4
4. But the apostle himself also, being one who had been formed in a womb, and had issued thence, wrote to us, and confessed in his Epistle to the Philippians that “to live in the flesh was the fruit of [his] work;”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 1
… We assert then that evil cannot be the cause of good, yet that the present life is productive of a thousand prizes and rewards. And so the blessed Paul himself extols it abundantly in the words, “But if to live in the flesh, if this is the fruit of my work, then what I shall choose I wont not;” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 3
Ver. 22 . “But if to live in the flesh,—if this is the fruit of my work, then what I shall choose I wot not.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Christian Doctrine 3.2
… It is where the apostle says: “What I shall choose I wot not: for I am in a strait betwixt two, having a desire to depart, and to be with Christ, which is far better: nevertheless to abide in the flesh is more needful for you.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 23.5
… “What I shall choose I know not. For I am in a strait betwixt two, having a desire to depart and to be with Christ, for it were much better: but to abide in the flesh is more necessary for your sakes.”
1:23
Tertulliano † 220 d.C. The Shows, or De Spectaculis 28
… in that they find entertainment: they even glory in it. You long for the goal, and the stage, and the dust, and the place of combat! I would have you answer me this question: Can we not live without pleasure, who cannot but with pleasure die? For what is our wish but the apostle’s, to leave the world, and be taken up into the fellowship of our Lord?
Tertulliano † 220 d.C. On Patience 9
… Besides, impatience in matters of this kind bodes ill for our hope, and is a dealing insincerely with the faith. And we wound Christ when we accept not with equanimity the summoning out of this world of any by Him, as if they were to be pitied. “I desire,” says the apostle, “to be now received, and to be with Christ.”
Tertulliano † 220 d.C. To His Wife i.5
… To us this is idle. For why should we be eager to bear children, whom, when we have them, we desire to send before us (to glory) (in respect, I mean, of the distresses that are now imminent); desirous as we are ourselves, too, to be taken out of this most wicked world, and received into the Lord’s presence, which was the desire even of an apostle?
Tertulliano † 220 d.C. On Exhortation to Chastity 12
… And is it to be a reason for a man to repeat marriage, if from his first (marriage) he have no children? And shall he thus have, as the first benefit (resulting therefrom), this, that he should desire longer life, when the apostle himself is in haste to be “with the Lord?”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 1.7.5
… See also whether the following words of Paul can apply to those who, although not willingly, yet in accordance with the will of Him who subjected them, and in hope of the promises, were made subject to vanity, when he says, “For I could wish to be dissolved,” or “to return and be with Christ, which is far better.”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 2.11.5
5. Some such desire, I apprehend, was indicated by him who said, “I am in a strait betwixt two, having a desire to depart, and to be with Christ, which is far better;”
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 1.17
… Wherefore the creation was made subject to vanity, not willingly, but he who does unwillingly the things of the body does what he does for the sake of hope, as if we should say that Paul desired to remain in the flesh, not willingly, but on account of hope. For though he thought it better
san Pietro I di Alessandria † 311 d.C. The Canonical Epistle, with the Commentaries of Theodore Balsamon and John Zonaras 10
… For when the blessed apostle Paul had undergone many persecutions, and had shown forth the prizes of many contests, though he knew that it was far better to “depart, and to be with Christ,” yet he brings this forward, and says, “Nevertheless to abide in the flesh is more needful for you.”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 10.1.5
5. But they, hastening on, obtained far better things,
san Basilio † 379 d.C. De Spiritu Sancto 28
… Furthermore what boundless lack of sensibility does it not shew in these men to confess that the Saints are with Christ, (if, as we know is the case, Paul, on becoming absent from the body, is present with the Lord, and, after departing, is with Christ
san Basilio † 379 d.C. The Letters 29
… Gone are the counsels of a mind which truly moved in God. Ah! how often, for I must accuse myself, was it my lot to feel indignation against him, because, wholly desiring to depart and be with Christ, he did not prefer for our sakes to remain in the flesh!
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.54
… at one time he threatens a rod, at another he offers the spirit of meekness; at one time he is haughty toward the lofty, at another lowly toward the lowly. Now he is least of the apostles, now he offers a proof of Christ speaking in him; now he longs for departure and is being poured forth as a libation,
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 8.19
… especially as she so longed for and desired it. I will do so therefore, as concisely as I can. She longed for her dissolution, for indeed she had great boldness towards Him who called her, and preferred to be with Christ, beyond all things on earth.
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 43.78
78. But when, after he had finished his course, and kept the faith, he longed to depart, and the time for his crown was approaching,
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. On Virginity 3
… it is always in the presence of the undying Bridegroom; it has the offspring of devotion always to rejoice in; it sees continually a home that is truly its own, furnished with every treasure because the Master always dwells there; in this case death does not bring separation, but union with Him Who is longed for; for when (a soul) departs
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. On Virginity 12
… and after that they covered themselves with the skins of dead animals; and then were sent forth into this pestilential and exacting land where, as the compensation for having to die, marriage was instituted . Now if we are destined “to depart hence, and be with Christ
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. On the Making of Man 26
… and they rehearse many such trivialities, unworthy of God’s great power and authority, for the overthrow of the doctrine, arguing as though God were not able to restore to man his own, by return
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Holy Spirit 2.8
79. Hear that what you are afraid to acknowledge of the Spirit, the Apostle did not fear to claim for himself; for he says: “To be dissolved and to be with Christ is much better.”
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Decease of His Brother Satyrus 2.41
… Though we are in the body, let us not follow the things which are of the body, let us not reject the rightful claims of nature, but desire before all the gifts of grace: “For to be dissolved and to be with Christ is far better; yet to abide in the flesh is more needful for your sakes.”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 5.12
150. It is a good thing to be in the kingdom of Christ, so that Christ may be with us; as He Himself says: “Lo I am with you always, even unto the end of the world.” But it is better to be with Christ: “For to depart and be with Christ is far better.”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Selections from the Letters of St. Ambrose sermon-against-auxentius-on-th.8
… If, for instance, love of this life, or flesh and blood, or earthly intercourse (for perhaps we seem pleasing to some), were to withstand them? But he who loves me here, would show his love much more if he would suffer me to become Christ’s victim, for “to depart and be with Christ is much better, though to abide in the flesh is more needful for you.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. To Olympias 1
… Paul when he says “To depart and to be with Christ is far better, but to abide in the flesh is more necessary for your sake.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 23
… And what evil, small or great, would he not welcome, on condition of seeing and enjoying Him? Now let us reason just so with respect to that glory also. For no child, be he never so virtuous, is so desirable and lovely to a father, as the having our portion in those good things, and “to depart and be with Christ.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 28
And from many other things too one might perceive, that it is not possible for a disembodied soul to remain here. For both Stephen saith, “Receive my spirit;” and Paul, “To depart and to be with Christ is far better;”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 74
… and let him not only delay it, but let him even depart without martyrdom; who will be the more approved after his removal hence? We need not have many words, nor a long circumlocution. For the blessed Paul is at hand, giving his judgment, and saying, “To depart and to be with Christ is better, nevertheless to abide in the flesh is more needful for you;”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 20
… He was no coward, but he was also prudent ( οἰκονομικός ) (in husbanding himself). Wherefore he thought it no great thing to die for the Gospel’s sake, unless he should do this to great advantage: willing not even to see Christ, Whom most of all he longed to see, while the work of his stewardship among men was not yet complete. (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 16
… It is not so, surely it is not! But such a notion is that of worms nestling in their dunghill. For had he said this, in what sense would he be wishing himself accursed from Christ? For death (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 8
… And how is it, say ye, that, as being released from great evils, he prays? Marvel not: he prays, because he is afraid lest he should die; and of dying he is afraid, because he would fain have his life to be still a subject for further sufferings. For hearken to what the blessed Paul himself also saith. (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 3
Ver. 23 . “I am in a strait betwixt the two, having the desire.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Colossians 1
Now that this love is greater than the other, hear Paul saying; “For I could wish that I myself were anathema from Christ for my brethren.” ( Rom. ix. 3 .) What father would have thus wished himself in misery? And again, “To depart, and to be with Christ” is “very far better; yet to abide in the flesh” is “more needful for your sake.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Colossians 12
In that sight many have been partakers, and those who have not so been, Christ the rather calls blessed, saying, “Blessed are they that have not seen, and yet have believed” ( John xx. 29 .); but unto this not many have attained. For if to stay here for Christ’s sake were more needful than to depart to Him (
Tirannio Rufino † 411 d.C. The Apology of Rufinus. Addressed to Apronianus, in Reply to Jerome's Letter to Pammachius 1.26
… “Woe is me that my sojourning is prolonged, that I have my habitation among the inhabitants of Kedar,” “my soul has long been a pilgrim,” and again “O wretched man that I am, who will deliver me from the body of this death?” and in another place “It is better to return and be with Christ,”
san Girolamo † 420 d.C. Jerome's Apology for Himself Against the Books of Rufinus 1.22
… “Woe is me that my sojourn is prolonged; I have inhabited the habitations of Kedar, my soul hath had a long pilgrimage.” And also the words of the Apostle: “O wretched man that I am, who shall deliver me from the body of this death?” and
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 3.5
… but the cry of the apostle will repel him: “When I am weak, then am I strong,” and “My strength is made perfect in weakness.” He will hold out threats of death; but the reply will be: “I desire to depart and to be with Christ.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 22.17
17. Let your companions be women pale and thin with fasting, and approved by their years and conduct; such as daily sing in their hearts: “Tell me where thou feedest thy flock, where thou makest it to rest at noon,” and say, with true earnestness, “I have a desire to depart and to be with Christ.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 60.7
… The sisters of Lazarus could not help weeping for him, although they knew that he would rise again. And the Saviour himself—to shew that he possessed true human feeling—mourned for him whom He was about to raise. His apostle also, though he says: “I desire to depart and to be with Christ,”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 108.1
… “I am a stranger with thee and a sojourner as all my fathers were,” and again, I desire “to depart and to be with Christ.”
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.48
48. When Theophrastus thus discourses, are there any of us, Christians, whose conversation is in heaven and who daily say
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 2.6
… Hence also the Apostle says: “When I am weak, then am I strong.” And “Though our outward man is decaying, yet our inward man is renewed day by day.” And
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 55.25
… Hence Paul says that he desired, as something far better, to depart and to be with Christ: “nevertheless,” he adds, “to remain in the flesh is expedient for you”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 158.2
2. He desired also to “depart and to be with Christ,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 228.9
… on which account he says, “I am in a strait betwixt two, having a desire to depart, and to be with Christ; which is far better: nevertheless to abide in the flesh is more needful for you.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 14.7
… and having and enjoying it, is joy; fleeing what is opposed to it, it is fear; and feeling what is opposed to it, when it has befallen it, it is sadness. Now these motions are evil if the love is evil; good if the love is good. What we assert let us prove from Scripture. The apostle “desires to depart, and to be with Christ.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 14.9
… though hampered by fightings without and fears within; desiring to depart and to be with Christ;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 3.4
10. If, therefore, the Apostle Paul, although he still bare the burden of the body, which is subject to corruption and presseth down the soul, and although he still saw only in part and in an enigma, wishing to depart and be with Christ,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Good of Marriage 17
… But then they married even several without any blame, even those who could much more easily contain, were it not that piety at that time had another demand upon them. For, as the wise and just man,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Correction of the Donatists 6
… But yet, before the good sons can say they have "a desire to depart, and to be with Christ,"
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 57.2
… Therefore saith the Church: “I have washed my feet; how shall I defile them?” She says so even in the case of those who, purified from all dross, can say: “I desire to depart, and to be with Christ; nevertheless to abide in the flesh is more needful for you.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 60.4
4. But says some one: Ought the mind of the Christian to be troubled even at the prospect of death? For what comes of those words of the apostle, that he had a desire to depart, and to be with Christ,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 123.5
… Whose love ought, in one who feedeth His sheep, to grow up unto so great a spiritual fervor as to overcome even the natural fear of death, that makes us unwilling to die even when we wish to live with Christ. For the Apostle Paul also says that he had a desire to be dissolved, and to be with Christ,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 124.3
… an extent that he was counted worthy to recline on His breast, the gift of a protracted sleep in the body, when He delivered the blessed Peter, by the eminent glory of martyrdom, from the burden of the body itself, and vouchsafed to him what the Apostle Paul said that he desired, and committed to writing, namely, “to be let loose, and to be with Christ”?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 9.2
… from desire of the present life there comes a reluctance against death, but yet he takes to him patience and fortitude, that he may with an even mind meet death; he dies patiently. But when a man desires, as the apostle saith, “to be dissolved and to be with Christ,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 55.7
… For it had not as though its own them, wherewith it could not fly. Bound wings make a burden. “Who,” he saith, “shall give me wings as to a dove, and I shall fly and shall rest?” Shall rest, where? I have said there are two senses here: either, as saith the Apostle, “To be dissolved and to be with Christ, for it is by far the best thing.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 79.15
… But, in fact, the fetters are the infirmity and the corruptibleness of the body, which do weigh down the soul. For by means of the frailty thereof, as a kind of material for certain pains and troubles, the persecutor might constrain her unto ungodliness. From these fetters the Apostle was longing to be unbound, and to be with Christ;
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 1.14
… saying: “I desire to be dissolved and to be with Christ, which is far better, for while we are in the body we are absent from the Lord:” and therefore “we are bold and have our desire always to be absent from the body, and present with the Lord. Wherefore also we strive, whether absent or present, to be pleasing to Him;”
1:24
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 25.6
… that you have ever afforded necessary supplies from your own just acquisitions; that in all things you have always shown yourself in some sense present; that in no part of your duty have you hung behind as a deserter.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Concerning Lowliness of Mind 10
… But “he who seizes the cunning in their craftiness” did not permit that this should take place then. By way of declaring this very thing at least Paul said, “But the continuing in the flesh is the more necessary for your sake; and this I confidently know, that I shall continue and remain in company with you all.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 6.14
… while others are drinking their fill, and living sumptuously, and gormandizing; think those the better off, who endure sufferings. For not only is the flame of voluptuousness cut off by these misfortunes, but they also depart to the future Judgment, and that dread tribunal,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 9.1
1. It was but lately that I spoke to you as I do now to you again! And O that I could be always with you,—yea, rather am I always with you, though not by bodily presence, yet by the power of love! For I have no other life but
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 3
Ver. 24 . “Yet to abide in the flesh is more needful for your sake.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 4
Ver. 24 . For this cause “to abide in the flesh is more needful for your sake.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 9
… Our answer to the heretic is easy, but what shall we say to the Christian? for he perchance will question, and say, “if to depart and to be with Christ is far better,” how saith he that he hath obtained mercy? I would ask why the same Apostle says, that “it is more needful to abide with you”?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 46.7
… Had he, then, no care of the sheep, whom he thus abandoned at the approach of the wolf? Clearly he had, but he commended them by his prayers to the Shepherd who was sitting in heaven; and for their advantage he preserved himself by flight, as he says in a certain place, “To abide in the flesh is needful for you.”
1:26
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 32
… And since joy is always hasty, and gladness can bear no delay, he reads on the Lord’s day, in the meantime, for me; that is, he has made a beginning of peace, by solemnly entering on his office of a reader. Do you frequently be urgent in supplications, and assist my prayers by yours, that the Lord’s mercy favouring us may soon restore both the priest
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 4
Ver. 26 . “That your glorying may abound in Christ Jesus in me, through my presence with you again.”
1:27
san Policarpo di Smirne † 155 d.C. Epistle to the Philippians 5
… If we please Him in this present world, we shall receive also the future world, according as He has promised to us that He will raise us again from the dead, and that if we live
san Basilio † 379 d.C. The Letters 22.1
… I shall thus leave behind me detailed evidence, easy of apprehension, for the information of industrious students, who in their turn will be able to inform others. The Christian ought to be so minded as becomes his heavenly calling, and his life and conversation ought to be worthy of the Gospel of Christ.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 4
Ver. 27 . “Only let your manner of life be worthy of the Gospel of Christ.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 6
… What encouragement is equal to this? None. This Paul well knowing, when he would exhort them to humility, first beseeches and supplicates them, then to awe them he says, “That ye stand fast in one Spirit”; he says also, that it “is for them an evident token of perdition, but of your salvation.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 122
… Wherefore, my dearly-beloved brethren, act so that, as the apostle says, “whether I come and see you, or else be absent, I may hear of your affairs, that ye stand fast in one spirit, with one mind striving together for the faith of the gospel.”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. The Ecclesiastical History of Theodoret 1.11
“‘We believe in one God, Father Almighty, the Maker of all things, visible and invisible; and in one Lord Jesus Christ, the Word of God, God of God, Light of Light, Life of Life, Only-begotten Son, First-born of every creature, begotten of the Father before all worlds; by Whom all things were made; Who for our salvation was incarnate, and lived among men
1:28
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 4
Ver. 28 . “And in nothing affrighted by the adversaries; which is for them an evident token of perdition, but to you of salvation.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.6
… “And that ye be in nothing terrified by your adversaries, which indeed is to them a cause of perdition, but of your salvation, and that of God; for unto you it is given in the behalf of Christ not only to believe on Him, but also to suffer for His sake.”
papa san Leone I Magno † 461 d.C. Letters 38
… “Be ye in nothing affrighted by the adversaries; which is for them a cause of perdition, but to you of salvation
1:29
Tertulliano † 220 d.C. Scorpiace 13
… while we look not at the things which are seen, but at the things which are not seen. For the things which are seen are temporal”—he is speaking of troubles; “but the things which are not seen are eternal”—he is promising rewards. But writing in bonds to the Thessalonians,
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 13
… yet, God having comforted us by our mutual faith , behold, I write to you even from Rome. Keeping the feast here with the brethren, still I keep it with you also in will and in spirit, for we send up prayers in common to God, ‘Who hath granted us not only to believe in Him, but also now to suffer for His sake
sant'Ambrogio † 397 d.C. Concerning Repentance 1.11
… Do we dare to say that life is not restored to those to whom Christ has given a crown? As, then, a crown is given to many after they have lapsed, so, too, if they believe, their faith is restored, which faith is the gift of God, as you read: “Because unto you it hath been granted by God not only to believe in Him, but also to suffer in His behalf.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 16.9
… Whence is this apparent? “I rejoice,” saith he, “in my sufferings for you, and fill up that which is behind of the afflictions of Christ in my flesh.” And again; “Unto you it is given in the behalf of Christ, not only to believe on Him, but to suffer for His sake.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 33
… and when they shall have learned of the true life, then will they know the beauty also of this iron, and the lustre which comes of these bonds.” Furthermore, discoursing with others, he even calls the thing a free gift, saying, “It hath been granted in the behalf of Christ, not only to believe on Him, but also to suffer in His behalf.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 6
… because the disciples of those days were better than the teachers of these, isolated as they were in the midst of the populace, and of tyrants, and having all men on all sides their enemies, and yet not in the slightest degree dragged down or yielding. Hear at least what he saith to the Philippians, (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 8
… ( Philip. i. 23, 24 .) “To depart, and to be with Christ, is very far better;” “Yet to abide in the flesh is more needful for your sake.” This he calls even a favor where he writes, and says, “To you it hath been granted, (as a favor ἕχαρίσθη ) in the behalf of Christ, not only to believe on Him, but also to suffer in His behalf.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians introductory-discourse
… Here the magistrates requested them to depart, and were afraid of them, and the preaching had an illustrious commencement. And he bears them many and high testimonies himself, calling them his own crown, and saying they had suffered much. For, “To you,” he saith, “it hath been granted of God, not only to believe on Him, but also to suffer in His behalf.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 4
Ver. 29 . “For unto you it is given in the behalf of Christ, not only to believe on Him, but also to suffer in his behalf.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 14
… For he who grieveth for his own faults, and confesseth them, rejoiceth. Moreover, it is possible to grieve for our own sins, and yet to rejoice in Christ. Since then they were afflicted by their sufferings, “for to you it is given not only to believe in him, but also to suffer for him” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 15
… I have need of it for your sake. How then, did they share his afflictions? By this means. As he said when in bonds, “Ye all are partakers with me of grace.” ( Philip. i. 7 .) For it is grace to suffer for Christ, as he himself saith in another place, “For to you it is given from God not only to believe on Him, but also to suffer for Him.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Christian Doctrine 3.33
… “Unto you it is given, in the behalf of Christ, not only to believe on Him, but also to suffer for His sake.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Patience 22
… but also in the Apostolic writings we read, “Because unto you is given on behalf of Christ, not only to believe on Him, but to suffer for Him.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 1.34
… “According as God hath dealt to every man the measure of faith”? But if it is contended that faith is so bestowed as to be a recompense for merit, not a free gift, what then becomes of another saying of the apostle: “Unto you it is given in the behalf of Christ, not only to believe in Him, but also to suffer for His sake”?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 28
… it is the gift of God;” and again another in the same Epistle to the Ephesians: “Peace be to the brethren, and love with faith, from God the Father, and the Lord Jesus Christ;” and to the same effect that passage in which he says, “For unto you it is given in the behalf of Christ not only to believe on Him, but also to suffer for His sake.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Predestination of the Saints 1.4
… And this assertion when put before him, Pelagius himself condemned, that he might not be condemned. Whoever, then, wishes on every side to avoid this condemnable opinion, let him understand that what the apostle says is said with entire truthfulness, “Unto you it is given in the behalf of Christ not only to believe on Him, but also to suffer for His sake.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 3.15
… “For it is God which worketh in you both to will and to do according to good will.” What could well be clearer than the assertion that both our good will and the completion of our work are fully wrought in us by the Lord? And again “For it is granted to you for Christ’s sake, not only to believe in Him but also to suffer for Him.”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Letters of the Blessed Theodoret, Bishop of Cyprus 139
… None the less did that day convict some men of treachery; some of cowardice; while to me a ground of confidence was given by my sufferings for the truth’s sake. And to me our master Christ hath granted the boon “not only of believing on Him but also of suffering for His sake.”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Letters of the Blessed Theodoret, Bishop of Cyprus 142
… For truly we have reckoned dishonour honour, and death life. We have heard the words of the apostle “For unto us it is given by God not only to believe on Him, but also to suffer for His sake.”
1:30
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 31
… Therefore also the Apostle himself said, “Having the same conflict which ye saw in me and heard.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 4
… For to some he says, “For ye took joyfully the spoiling of your possessions” ( Heb. x. 34 .); and to others, “For it hath been the good pleasure of Macedonia and Achaia to make a certain contribution for the poor” ( Rom. xv. 26 .); and “your zeal hath stirred up very many of them.” ( 2 Cor. ix. 2 .)
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 6
… It is for our own advantage, not for theirs for whom we pray, to act thus. For let us ever consider, that he who blesses his enemy, blesses himself, he who curses his enemy, curses himself, and he who prays for his enemy, prays not for him, but for himself. If we thus act, we shall be able to reduce to practice this excellent virtue,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 2 Timothy 6
… And often not only from a bad life, but from one defect, we enter into Hell, where there are not good qualities to counterbalance it, since the virgins were not accused of fornication or adultery, nor of envy or ill-will, nor of drunkenness, nor of unsound faith, but of a failure of oil, that is, they failed in almsgiving, for that is the oil meant.
1:1
Vers. 1. PAULUS ET TIMOTHEUS, SERVI JESU CHRISTI, OMNIBUS SANCTIS (omnibus fidelibus in baptismo sanctificatis) in Christo Jesu, qui sunt Philippis. — Nota: Nomen «servi» hic est titulus honoris: sicut enim in aliis epistolis Paulus vocat se Apostolum, ita hic se vocat servum; «servus ergo Christi» idem est quod Apostolus Christi. Ubi adverte: Olim tres erant servorum gradus. Primi et vilissimi erant mancipia in nervis et compedibus habita. Secundi «mediastini,» ut sunt famuli civium jam et nobilium. Tertii honorarii et actores, dispensatores, oeconomi, vicarii, qui hebr. משרתים mescaretim, id est «ministri» dicuntur, cum primi yabadim, id est «servi,» communiter vocitentur. S. Paulus et Apostoli tertii ordinis fuerunt servi. Unde 1 Cor. IV, 1, vocat eos dispensatores, et Psaltes vocat eos principes: «Constitues,» inquit, «eos principes super omnem terram;» sicut enim principes regi serviunt, ut regnum ejus regant et propagent, ita Apostoli Christo inserviunt; nimirum ita Christo servire regnare est. Sic Christus honoris causa vocatur «servus» Dei, dum eum Pater ita compellat, Isaia xlix, 3: «Servus,» inquit, «meus es tu Israel, quia in te gloriabor.» Nam ad Christum haec verba dirigi, patet ex antecedentibus et sequentibus. «Israel» ergo hic est Christus, qui vocatur «Israel,» quia natus est, inquit Hieronymus, de semine Israelis et Judaeorum; secundo, quia dominatus est Deo (hoc enim significat hebraice «Israel»), et divinam vindictam in homines latam rescidit. Unde ejus typus fuit Jacob cum angelo Dei vicario luctans et praevalens, qui inde dictus est «Israel,» Genes. xxxii, 28. Nota secundo: «Sancti in Christo» sunt Christiani, vocati ad veram mentis et corporis sanctimoniam. Hi dicuntur sancti «in Christo,» id est per Christum et Christi merita. Ita Vatablus. Vel potius proprie «in Christo,» quia Christo Christique corpori, quod est Ecclesia, per baptismum, fidem, gratiam et sanctitatem inserti sunt, sicut rami inseruntur arbori. Notat Chrysostomus id dici contra Judaeos, qui se sanctos jactabant in lege et Moyse: sibi enim dictum esse a Domino, Exod. xix, 6: «Vos eritis mihi in regnum sacerdotale et gens sancta.» Contra hos Apostolus ait, nos esse sanctos non in Mose, sed in Christo, qui est Sanctus sanctorum, ipsaque sanctitas, et radix ac fons omnis sanctitatis, ut, nisi quis Christo inseratur quasi ramus arbori, ab eoque sanctitatem sugat et hauriat, sanctus esse non possit. Vice versa, qui Christo plene inserti sunt, hi sancti sunt, et quo magis Christo inseruntur illique uniuntur, eo magis sanctificantur. CUM EPISCOPIS ET DIACONIBUS. — Dices: In una civitate Philippensi tantum unus erat episcopus, quomodo ergo scribit Paulus Episcopis in plurali? Respondeo, per «Episcopos» hic Apostolus intelligit presbyteros. Ita Chrysostomus, Theophylactus, Oecumenius et alii. Unde Syrus vertit, «cum presbyteris et eorum ministris.» Vult enim Apostolus hisce duobus nominibus salutare totum clerum Philippensium. Unde Presbyteros nominat Episcopos, diaconos vero, subdiaconos et reliquos inferiores, digniori diaconorum nomine complectitur. Episcopum autem non salutat, quia hic erat Epaphroditus, harum lator litterarum, ait Theodoretus. Ubi nota: Haec nomina «Episcopus» et «Presbyter» olim communia erant omnibus sacerdotibus tam majoribus, quos jam proprie Episcopos, quam minoribus, quos Presbyteros nominamus. Sic Actor. xx, 28, Paulus ad majores natu Ecclesiae Ephesinae: «Attendite,» ait, «vobis et universo gregi, in quo vos Spiritus Sanctus posuit Episcopos (id est presbyteros et pastores) regere Ecclesiam Dei:» nec enim Ephesi plures, quam unus, erant Episcopi proprie dicti. Unde tam hic, quam I Timoth. iii, ab Episcopis transit ad diaconos, nec nominat presbyteros, quia scilicet eos Episcoporum nomine intelligit. Hinc occasionem errandi sumpserunt Aerius et Wicleff dicentes jure divino presbyterum in ordine et potestate parem esse episcopo: sed respondeo parem esse in sacerdotio (in potestate consecrandi, sacrificandi, solvendi a peccatis), qui septimus et summus est Ordo; non autem in potestate ordinandi et consecrandi, nec in potestate jurisdictionis; hisce enim Episcopus praecellit Presbyterum. Vide Bellarminum, lib. I De Cleric., cap. V. Dices: Cur ergo olim Presbyteri vocabantur Episcopi? Respondeo, duas ob causas. Prima est, quam dixi, quia in Ordine summo, qui est sacerdotii, Presbyter par est Episcopo. Secunda, quia olim ante schisma (ut ait Hieronymus, in I ad Titum) non tam auctoritate et jurisdictione distincta et divisa, quam communi Presbyterorum consilio, labore et spiritu regebantur Ecclesiae. Unde Presbyteri dicebantur et erant Episcopi, id est inspectores et correctores morum populi cum Episcopo proprie dicto, imo et in Conciliis considebant cum Episcopis, sententiamque rogati dicebant, ut patet Actor. xv, 6: «Convenerunt,» ait, «Apostoli et seniores (presbyteri) videre de verbo hoc.» Hae ergo sunt causae cur utrique dicti sint Presbyteri et Episcopi; postea vero cum cresceret Ecclesia et numerus fidelium, atque ad eum rite gubernandum opus esset debito ordine et subordinatione ministrorum sub uno rectore Episcopo, cumque (si credimus Hieronymo in I ad Titum, de quo ibi dicendum est) Presbyteri prima illa praedicta Episcoporum communicatione abuterentur, iisque insolenter aequari et praeesse vellent, ac facerent schismata: tum Episcopi suam auctoritatem et praeeminentiam tueri coeperunt, omnibusque praelati sunt. Id autem factum est tempore Apostolorum sub ipsa Ecclesiae initia, cum hic diceret: «Ego sum Cephae;» alius, «Ego Pauli;» ille, «Ego Apollo.» 1 Cor. i, 12. Id patet I Timoth. v, 17: «Adversus presbyterum,» inquit, «accusationem noli recipere, nisi sub duobus aut tribus testibus.» Tempore Pauli ergo Timotheus tanquam Episcopus presbyterorum erat judex et jurisdictione superior. Sic Tito jubet Apostolus, ut constituat per civitates presbyteros. Sic Ignatius ad Trallianos et ad Smyrnenses: «Presbyteri,» inquit, «subjecti estote Episcopo.» Quaeres secundo, cur Paulus hic prius salutet laicos et populum, quam Episcopos et diaconos? Respondet Chrysostomus, hanc epistolam tantum ad Episcopos et diaconos, id est ad clerum Philippensem, esse scriptam: ipse enim legit συνεπισκόποι, «coepiscopis,» uno verbo, non duobus, scilicet «cum Episcopis,» quasi Paulus non scribat «omnibus sanctis,» id est Christianis, absolute, sed tantum «sanctis coepiscopis» (id est qui secum erant Episcopi et doctores populi) et «diaconibus,» id est clericis. Verum legendum est divisum hoc modo, σὺν ἐπισκόποις, id est «cum Episcopis»: sic enim legunt Latina, Syra: Graeca correctiora. Unde secundo, melius respondet D. Thomas, Apostolum servasse ordinem naturae, quo grex solet praecedere suum pastorem, ut pastor sequens videre eum et regere ac dirigere possit: hanc in processionibus populus praecedit, clerus et Praelati sequuntur; locus ergo ultimus ibi honoratior est, cum inter saeculares in mensis et conciliis primus honoratior sit. Itaque hic Paulus oves praemittit pastori, id est populum prius salutat, quam clerum.
1:3
3. GRATIAS AGO DEO MEO IN OMNI MEMORIA VESTRI, — id est, quoties vestri recordor, ait Vatablus, quoties vos memoriae meae occurritis, gratias ago Deo. Aliter Maldonatus in Notis manuscriptis: τὸ enim «vestri» accipit active, non passive. Unde sic explicat: Gratias ago Deo, quod vos mei vincti memores sitis. Nota: De more Apostolus orationes et epistolas actionesque suas inchoat a gratiarum actione, idque nos facere docet.
1:4
4 et 5. SEMPER IN CUNCTIS ORATIONIBUS MEIS PRO OMNIBUS VOBIS, CUM GAUDIO DEPRECATIONEM FACIENS, SUPER COMMUNICATIONE VESTRA IN EVANGELIO CHRISTI A PRIMA DIE USQUE NUNC. — Nota: Tὸ «super communicatione vestra» referri potest ad id quod proxime praecedit, «cum gaudio deprecationem faciens,» q. d. Communicatio vestra in Evangelio causa est gaudii mei, quodque cum gaudio deprecer Deum. Secundo et melius, referri potest ad «gratias ago»; inde enim pendet vers. 4 et 5, imo Biblia Regia et Lovaniensia versum 4 parenthesi * cludunt, quasi vers. 5, «super communicatione vestra,» etc., referendus sit ad vers. 3, «gratias ago,» etc., q. d. Gratias ago Deo cum gaudio, eum deprecans, eo quod vobis dederit communicationem in Evangelio Christi. Nota secundo: «Communicatio» haec primo est participatio Evangelii, id est fidei et doctrinae Evangelicae, q. d. Gratias ago Deo, quia ab eo participes facti estis Evangelii, quando illi credidistis, in eoque perseveratis. Secundo et melius, «communicatio» haec in Evangelio, id est in praedicatione et propagatione Evangelii, est cooperatio et participatio laborum et passionum, quas Paulus et Apostoli pro hac Evangelii propagatione vel sustinebant, vel suscipiebant, in quibus communicabant et participabant Philippenses, q. d. Gratias ago Deo exultans in spiritu, quod communicetis meis laboribus, afflictionibus, vinculis pro Evangelio susceptis, quod mihi collaboretis, mihi compatiamini, me omni ope et opera adjuvetis, dum mittitis Epaphroditum vestrum Episcopum ad me, dum per eum mihi alimoniam et munera defertis, me in carcere vinctum solamini et animatis, itaque me meumque Evangelium omni studio promovetis, idque non uno alterove die, sed assidue et continuo, «a prima die» qua credidistis, «usque nunc.» Ita Chrysostomus et Theophylactus. Et hoc significat Graecum κοινωνία. Unde vers. 7, vocat eos συγκοινωνούς, id est socios, collegas, et quasi ex aequo participes sui gaudii, quod percipiebat ex vinculis suis, et defensione ac confirmatione Evangelii. Nota hic tertio, fervorem primorum Christianorum Philippensium, quibus non satis erat credere, sed de aliorum salute et Evangelii propagatione solliciti, Paulum et Apostolos omni ope et opibus in praedicatione adjuvabant. Hac de causa, primi Christiani facultates suas vendebant, et pretia deferebant ad pedes Apostolorum, Actor. IV, 35. Id etiamnum faciunt ferventes Catholici in Anglia, Hollandia, India. Hinc secundo, per hoc participes fiebant et fiunt omnis laboris (ac consequenter omnis meriti) quem suscipit Apostolus et praedicator, ac proinde est hic actus virtutis nobilissimus: idem enim objectum spectant cooperantes, idemque agunt, quod agit ipse Apostolus, adeoque ipsimet per Apostolum peregrinantur, evangelizant, convertunt animarum millia. Hinc tertio, similem cum Apostolis mercedem recipient, quasi ipsimet fuissent Apostoli et apostolatu perfuncti. Id docet Christus, Matth. x, 40: «Qui, inquit, recipit vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Qui recipit prophetam (Evangelii doctorem et praedicatorem) in nomine Prophetae (quia propheta et praedicator est), mercedem prophetae,» id est praedicatoris, «accipiet;» quia scilicet sicut cooperatur prophetae, eumque juvat qua Propheta et praedicator est, ita laboris ejus et meriti particeps est, ac consequenter dignum et justum est, ut particeps sit et praemii, quod propheta et praedicator consequuntur: particeps, inquam, non aequali gradu cum ipso propheta, sed secundum participationem et mensuram suae cooperationis et charitatis, qua eum adjuvit: sic enim jure communi participes et receptatores furum, simili cum furibus poena plectuntur. Eleganter id explicat S. Gregorius, homil. 20 in Evang.: «Qui recipit,» ait, «prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet. In quibus verbis notandum est, quia non ait: Mercedem de propheta, sed, Mercedem prophetae,» id est prophetae praemia accipiet. Et inferius: «Nam cum pauci sint qui spiritualia dona percipiunt, et multi qui rebus temporalibus abundant, per hoc se divites virtutibus pauperum inserunt, quod eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur.» Additque tales per ulmum promissos et significatos esse ab Isaia, cum ait: «Ponam in deserto,» in deserta hactenus Gentilium Ecclesia, «abietem, ulmum et buxum simul. Et quid per ulmum,» inquit, «nisi saecularium mentes expressae sunt? quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum virtutum spiritualium fructum ferunt; sed et si proprium fructum ulmus non habet, portare tamen fructum cum vite solet: quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam quamvis spiritualium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritualibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Etsi ergo fructum ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena.»
1:6
6. CONFIDENS HOC IPSUM, QUIA (quod) QUI COEPIT IN VOBIS OPUS BONUM (scilicet Deus), PERFICIET USQUE IN DIEM CHRISTI JESU. — Nota: Pro «confidens,» graece est πεποιθώς, quod Novantes vertunt, «credens,» certissime scilicet vos perseveraturos in bono opere, quasi velit Paulus omnes fideles securos et certos reddere de sua perseverantia. Sed perperam hoc dicitur; nam constat donum perseverantiae actualis non omnes fideles habere: multi enim a pia vita, imo et a fide deficiunt, fiuntque impii, haeretici, imo athei. Melius ergo vertit Vatablus et Beza πεποιθώς, id est «persuasum habens»: sed optime Chrysostomus, Theophylactus, Ambrosius, Syrus et alii vertunt, «confidens.» Vide dicta Rom. viii, 38, q. d. Confido quod, sicut coepistis bonum opus adjuvandi et promovendi praedicationem Evangelii, ita in eodem per Dei gratiam perseverabitis in finem, usque ad mortem et diem judicii; ac proinde confido quod Deus, qui hoc opus bonum in vobis coepit, ipse etiam perficiet. Unde nota secundo, cum Chrysostomo et Theophylacto: Plane potuisset dicere Apostolus: Confido quod coeptum bonum opus perficietis; sic enim dixit, vers. 5: «Super communicatione vestra in Evangelio Christi;» et vers. 7, eos in vinculis suis, et in defensione et confirmatione Evangelii socios suos vocat; et vers. 9: «Hoc oro, ut charitas vestra magis ac magis abundet, ut probetis potiora, ut sitis sinceri et sine offensa,» etc. Sic ergo et eorum arbitrium ac virtutem exstimulans hic dicere potuisset: Confido quod bonum quod coepistis, prosequemini et perficietis; sed ut eos doceat modestiam et humilitatem, maluit dicere: «Confido» quod Deus illud perficiet: quia cum ad perseverantiam utrumque requiratur, scilicet et gratia Dei et cooperatio ac constantia liberi arbitrii, primas in ea tenet gratia Dei. Unde uti alibi, ita et hic gratiae Dei eam tribuit Paulus. Hinc sicut vers. praeced. gratias egit Deo, quod opus hoc bonum coepisset per gratiam suam in Philippensibus, ita hoc versu confidit Deum suum hoc opus in eis perfecturum; intellige, nisi ipsi Philippenses gratiae Dei desint, nolintque eam sequi et ipsi cooperari. Est ergo metalepsis, «confido quia Deus perficiet,» id est confido quod vos per Dei gratiam perficietis opus bonum quod coepistis: ex Deo enim Deique gratia, gratiae operationem et effectum intelligendum relinquit. Nota tertio: Cum duplex sit perseverantiae donum, unum quasi potentiale, quo in accepta gratia et justitia perseverare quis possit; alterum actuale, quo actu perseveret: prius omnibus justis datur, ut docet Concilium Tridentinum, sess. VI. Deus enim omnibus justis ea dat auxilia gratiae, eas mentis et voluntatis excitationes, impulsus et corroborationes, quae necessariae sunt ad vitanda peccata omnia mortalia, et ad perseverandum in gratia et bona vita, ut si iis recte utantur justi, sicuti debent, perseveraturi sint et salvandi. Posterius donum perseverantiae, quod magnum, imo maximum est, non datur omnibus justis, sed iis solum, qui actu perseverant, complectiturque omnem illam gratiarum seriem, qua fit ut homo actu in gratia perseveret, itaque moriatur et salvetur. De quo tria hic docet Apostolus, et ex eo Concilium Tridentinum, sess. VI, cap. XIII: primo, esse donum Dei, non autem ex nobis; secundo, neminem esse certum se illud habere aut habiturum; tertio, quemque debere illud a Deo sperare, ita tamen ut timeat ne ex parte sua Deo et Dei gratiae desit, itaque hoc donum amittat. «Similiter,» inquit Concilium, «de perseverantiae munere, de quo scriptum est: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit: quod quidem aliunde haberi non potest, nisi ab eo qui potens est cum qui stat, statuere, ut perseveranter stet, et eum qui cadit, restituere: nemo sibi aliquid certi absoluta certitudine polliceatur, tametsi in Dei auxilio firmissimam spem collocare et reponere omnes debent: Deus enim, nisi ipsi illius gratiae defuerint, sicut coepit opus bonum, ita perficiet operans velle et perficere. Verumtamen qui se existimant stare, videant ne cadant, et cum timore ac tremore salutem suam operentur in laboribus et vigiliis, in eleemosynis et orationibus.» Hinc quarto, S. Augustinus, lib. De Bono perseverantiae, docet hoc donum et gratiam perseverantiae distinctam esse a gratia justificante, et per solam gratiam justificantem non posse hominem in justitia accepta perseverare, ut tentationes omnesque difficultates vincat et superet: sed indigere crebris gratiae impulsibus et excitationibus, quibus assidue a Deo in sua infirmitate et torpore excitetur, roboretur, protegatur, ut in via virtutis coepta constanter et fortiter pergat: quae variae et multiplices gratiae sunt et dicuntur donum perseverantiae; nec enim hoc donum unus est actus vel habitus, sed multi. Secundo, has gratias plures et majores dari humilibus, orantibus, sollicitis, ut bene vivant et perseverent, docet Tridentinum supra. Et hoc videtur hic velle Chrysostomus, cum ait nos nostro desiderio et conatu attrahere et allicere ad nos gratiam Dei; loquitur enim non de prima gratia: haec enim non datur nec allicitur aliquo desiderio aut conatu nostro, cum omnem naturae conatum praeveniat, sitque prima et mera gratia; sed loquitur de eadem gratia de qua Apostolus, scilicet de gratia perseverantiae: hanc enim qui justus est, suo conatu et collaboratione allicit et attrahit, majorem scilicet in dies et majorem. Sic Apostoli et alii illustres Sancti, qui dicuntur a nonnullis confirmati in gratia, non acceperunt aliquem habitum gratiae, qui eos confirmaret in gratia; sed quotidie strenue laborantes et orantes accipiebant tam vehementes illuminationes et excitationes, ut difficile esset eis non perseverare et peccare, saltem mortaliter. Denique sapiens et pium consilium ad hoc donum assequendum est, ut assidue pro eo oremus, nimirum ut Deus non tantum det gratiam copiosam, qua perseverare possimus, sed qua praevidet nos actu perseveraturos, utque tanquam pastor bonus nos quasi oves suas iis viis, mediis, auxiliis regat, dirigat, ducat, quibus praescit nos recta progressuros in gratia, ut nullum peccati gravioris lapsum incurramus, sed rectis itineribus pergamus ad coelestem gloriam et beatitudinem. OPUS BONUM — non tam aliquod speciale, quam in genere «opus bonum,» id est vitam Evangelicam, sive Christianam, ut assiduo opere et studio illam prosequamur et propagemus: hoc enim opus est communicatio in Evangelio Christi, supple, tam in nobis quam in aliis promovendo et propagando, ut dixi vers. praeced. USQUE IN DIEM CHRISTI, — id est usque ad diem judicii tum particularis, tum potius universalis: tunc enim proprie erit publica, solemnis et gloriosa dies Christi judicis. Ubi adverte: Solet Paulus hic, 1 Thessal. IV, 15, et alibi, ita loqui de die judicii extremi, ac si instaret et vicinus esset, non posteris Philippensium postea nascituris, ut vult Chrysostomus, sed ipsismet ad quos scribit hic Paulus, ut nimirum singuli, tam ipsi, quam nos illum assidue ante oculos habeamus, et ad illum vitam hanc nostram brevem et momentaneam dirigamus: ille enim dies erit initium aeternitatis, cum qua omnis haec vita nostra comparata, videtur tantum esse punctum vel instans temporis. «Mille anni,» inquit Psaltes, «ante oculos tuos tanquam dies hesterna quae praeteriit.» Momentum ergo hic agimus et vivimus (utinam bene et sapienter!) unde pendet aeternitas nostra: post hoc momentum inibimus aeternitatem; quidni ergo vicina instet et immineat, quae post hoc momentum instat et imminet?
1:7
7. SICUT EST MIHI JUSTUM SENTIRE (id est confidere, uti praecessit) PRO (id est de) OMNIBUS VOBIS, EO QUOD HABEAM VOS IN CORDE ET IN VINCULIS MEIS, ET IN DEFENSIONE ET CONFIRMATIONE EVANGELII. — Nota: Habere aliquem in corde, est habere eum in mente, in amore et affectu, et consequenter in memoria, id est amare eum et ejus saepe recordari: quae enim amamus, ea semper recurrunt animo et memoriae obversantur. Hinc per metalepsin, ut notat Chrysostomus cum suis, hoc loco «habere in corde,» significat habere in memoria et esse memorem, q. d. Ego Paulus vestri, o Philippenses, assiduam habeo memoriam, ac saepe recordor vos esse gaudii mei socios tam in vinculis meis, quam in defensione et confirmatione Evangelii; nam illa verba: «Et in vinculis meis, et in defensione et confirmatione Evangelii,» non tam pertinent ad id quod praecessit, «eo quod habeam vos in corde,» quam ad id quod sequitur, «socios gaudii mei omnes vos esse,» ut magis patebit ex sequentibus. Nota secundo: Pro defensione, graece est ἀπολογία, apologia, qua scilicet reus se in judicio contra accusatores defendit, et a crimine objecto purgat: significat ergo Paulus suas apologias, quibus reus et publice coram Nerone et privatim in carcere coram Romanis et Judaeis, vel sponte eum invisentibus, vel ad se vocatis, Actor. XXVIII, 17, causam suam egit, seque et Christi Evangelium defendit, stabilivit et confirmavit. Nota tertio: «Confirmationem Evangelii» intelligit illam, qua in carcere vel viva voce, vel per litteras Christianos in fide Evangelii confirmabat: zelus enim Apostoli non patiebatur eum in carcere esse otiosum, sed vel docere, vel scribere, vel orare, vel modos et praxes Evangelii propagandi excogitare cogebat: ac sicut ignis arctatus magis exardescit, ita Paulus hic ligatus et constrictus magis ad evangelizandum exarsit. Secundo et melius, per «confirmationem Evangelii» intelligit illam, qua per suas jam dictas apologias Paulus Evangelium defendebat et confirmabat: haec enim confirmatio facta est per defensionem, illique jungi debet, uti jungunt Syrus, Ambrosius et Graeca, quae non duos habent articulos, sed unum eumdemque articulum utrique tribuunt, dicendo: καὶ ἐν τῇ ἀπολογίᾳ καὶ βεβαιώσει. Adde, τὸ Evangelii tam ad defensionem (haec enim non habet alium genitivum, vel pronomen), quam ad confirmationem pertinere: eamdem ergo defensionem et confirmationem Evangelii intelligit. SOCIOS GAUDII MEI OMNES VOS ESSE. — Noster Interpres legit χαρᾶς, id est gaudii, et ita legit Ambrosius; jam Graeca habent χάριτος, id est gratiae, et ita legit Syrus et Chrysostomus cum suis: sed eodem redit sensus; quia gratiam hic vocat beneficium illud, quo ei datum erat pati et vinciri pro Christo, sive ipsa vincula eadem vocat gaudium suum. Vide dicta Ephes. III, 1. Aliter Vatablus, q. d. Vos estis socii gratiae meae, quia mecum a Deo electi estis ad vitam aeternam, in eaque mihi futuri estis socii: haec enim est maxima gratia, et causa gaudii; sed prior sensus huic loco est convenientior, ut patet ex praecedentibus et sequentibus. Nota secundo: Pro «socios,» graece est συγκοινωνούς, id est consortes, et ex aequo participes, de quo dixi vers. 5. Nota tertio: Pro «esse,» graece est participium ὄντας, id est «existentes,» quod aliqui putant per hebraismum redundare; unde eo ablato planus est sensus: Confido quod Deus in vobis opus coeptum perficiet, «eo quod habeam, etc., socios gaudii mei omnes vos.» Secundo, Ambrosius τὸ ἐπεὶ accipit ut causale, quasi det causam suae confidentiae, scilicet quoniam (ut legit Ambrosius) omnes gaudii mei participes estis. Tertio planissime, ut fatetur Beza, noster Interpres vertit ὄντας «esse,» ut per graecismum participium ponatur pro infinitivo, q. d. Confido quod Deus in vobis opus coeptum perficiet, eo quod habeam in corde, id est memoria, vos fuisse et esse socios et participes gratiae et gaudii mei, quod sentio in vinculis meis, et in defensione et confirmatione Evangelii: quia nimirum memor sum quod in iis quasi socii mihi compassi estis, me omni ope et sumptu adjuvistis, adeoque in vinculis et tribulationibus meis pro fide susceptis mecum gavisi, imo me solati estis et recreastis: confido enim quod Deus hunc fervorem vestrum et actus tam heroicos fidei et charitatis vestrae remunerabitur ampliori gratia, ut scilicet in iis perseveretis, imo crescatis, et perficiamini.
1:8
8. TESTIS ENIM MIHI EST DEUS. — Deum in testem invocat, juratque Apostolus; non ergo juramentum Judaeis quasi imperfectis permissum, Christianis vero illicitum est, ut volunt Anabaptistae. QUOMODO CUPIAM OMNES VOS (supple, «esse,» ait Anselmus) IN VISCERIBUS (id est in intimo corde et amore) JESU CHRISTI, — ut intime vos jungam Christo, et quasi in viscera ejus trajiciam, utque Christus vos quasi viscera sua diligat. Secundo, Vatablus, q. d. Testis est mihi Deus, quantum cupiam Christum suam misericordiam (hujus enim symbola sunt viscera) effundere in vos. Tertio et melius, Syrus et Chrysostomus, «Quomodo cupiam,» id est amem «vos in visceribus,» id est propter amorem visceralem et intimum Christi, quem totis visceribus amo: vel «in visceribus,» id est ex amore intimo et viscerali, quem Christus quasi ex suis visceribus mihi afflavit. Ita Theophylactus. Quarto et optime, «Quomodo,» id est quam propense, quam valde et ardenter, «cupiam,» graece ἐπιποθῶ (quod respondet Hebr. כמה cama, id est, amem vos, quanto vos amore complectar: ita Syrus; «in visceribus Christi,» id est ea dilectione et affectu, quo Christus in visceribus, id est intime et tenerrime vos omnesque Christianos amat; «in» ergo, id est «instar» (beth pro caph, similitudinis) viscerum, hoc est, amoris visceralis Christi: vel «in,» id est ex visceribus Christi, quasi videlicet ego in Christi misericordiae et dilectionis visceribus constitutus et in ea quasi transformatus, vos ex iisdem diligerem, nimirum tam tenero, cordiali, ardenti et viscerali amore, quali Christus suos omnes diligit. Solent enim Hebraei רחמים rachamim, hoc est viscera, vocare intimos, tenerrimos, ac quasi maternos affectus amoris. Et sic induimus, ac quasi transformamur in viscera Christi, cum ejus misericordiam, compassionem et amorem induimus, in eumque transformamur.
1:9
9. ET HOC ORO UT CHARITAS VESTRA MAGIS AC MAGIS ABUNDET, — q. d. Laudo charitatem vestram, quam hactenus ostendistis, tam in promovendo Evangelio, quam in vinculis meis, oroque Deum, ut illam foveat, imo adaugeat. ABUNDET IN (id est cum, omni) SCIENTIA — rerum scilicet fidei et salutis, ac praesertim justificationis, ut sciatis veram justitiam non a Philosophis, non a Simone Mago, sed a Christo, Christique fide et doctrina, petendam esse, q. d. Oro ut abundetis tam in charitate quam in scientia, id est fide et doctrina Christiana.
1:10
10. UT PROBETIS POTIORA, — ut scilicet discernatis an potior, melior et verior fides sit Simonis Magi aliorumque judaizantium et haereticorum, an mea; an praestet eum ejusque sectam juvare et promovere, an me meumque Evangelium: nimirum, ut hac discretione meum verum Evangelium a falsitate et imposturis judaizantium et haereticorum secernatis, complectamini, foveatis et promoveatis vestra charitate. UT SITIS SINCERI (ne misceatis adulteretisque veram fidem haeresi et judaismo, q. d. Videte, ne charitas vestra sit indiscreta, ut Simonianos aliosque falsos doctores specie pietatis se insinuantes foveatis; quia haec vera non esset, sed adulterina charitas: sed ut tam in fide quam in charitate, et charitatis officiis sinceri sitis) ET SINE OFFENSA (tum activa, ut scilicet nullum offendatis et scandalizetis; tum passiva, ut videlicet nusquam conscientiae pedem impingatis, offendatis, ac in aliquod peccatum incidatis: sed inoffensi, ut legit Ambrosius, id est inoffenso pede, pergatis in via et vita Christiana) IN DIEM CHRISTI, — hoc est, usque ad diem judicii. Ita Chrysostomus. Utrumque significat Graecum ἀπρόσκοποι, nimirum tam inoffensos, quam inoffendentes.
1:11
11. REPLETI FRUCTU (graece καρπῶν, id est fructibus) JUSTITIAE PER JESUM CHRISTUM IN GLORIAM ET LAUDEM DEI. — «Fructus justitiae» vocat opera justitiae, vel generalis, quae complectitur omnem virtutem, q. d. Oro ut repleamini bonis operibus cujusvis virtutis, vel justitiae particularis, id est eleemosynae et misericordiae: haec enim saepe dicitur justitia in Scripturis, ut dixi II Cor. IX, 9; alludit siquidem ad eleemosynas sibi a Philippensibus missas, q. d. Oro ut similibus misericordiae actibus cumulemini. Ita Chrysostomus et Theophylactus. Secundo, Anselmus per «fructum justitiae» intelligit mercedem quam in coelo pro justis operibus erant recepturi. Sed planior est prior sensus, ut per «fructum,» non mercedem, sed opera justitiae accipiamus. Nota τὸ per Jesum Christum, pro quo graece est τῶν (scilicet καρπῶν, fructuum) διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, q. d. Quos fructus facimus et habemus per Christum, ejusque merita et gratiam, idque «in laudem et gloriam Dei,» ut scilicet inde non nos Apostoli, qui hos fructus externa tantum voce suademus et proponimus, sed Deus, internus et vitalis fructuum dator et auctor, laudetur et glorificetur. Moraliter, notat Theophylactus fideles, qui veros virtutum fructus faciunt ad Dei gloriam, eos facere per Christum; alios vero qui se et sua quaerunt, umbraticos tantum virtutum fructus facere, non per Christum, sed per vanam gloriam.
1:12
12. SCIRE VOLO VOS, FRATRES, QUIA QUAE CIRCA ME SUNT, MAGIS AD PROFECTUM VENERUNT EVANGELII. — Timebat Paulus, inquit Chrysostomus, ne Philippenses et alii Christiani, audientes Paulum Romae vinctum, turbarentur, putarentque magnam infamiae notam illi et Evangelio inurendam esse, remque Christianam et Evangelii cursum per hoc remoram passura et impedienda esse. Hinc Apostolus contrarium hic accidisse narrat, scilicet per sua vincula non impeditum, sed potius promotum esse Evangelium.
1:13
13. ITA (inquit) UT VINCULA MEA MANIFESTA FIERENT IN CHRISTO, — id est, per Christum et Christi providentiam, ait Theophylactus. Secundo et potius idem cum Anselmo, q. d. Ut manifestum fieret quod propter Christum vinctus sim, non propter debita, aut scelera, sicque per vincula mea Christi nomen ubique clarescit. IN OMNI PRAETORIO. — Graece ἐν ὅλῳ τῷ πραιτωρίῳ, id est in toto praetorio, puta in tota aula Neronis, q. d. Tota aula per mea vincula inaudivit aliquid de fide et Evangelio Christi. Nota: Nomen universale sumitur subinde pro collectivo, seu toto quanto, puta «omne» pro «toto»: utrumque enim significat Hebraeum כל col. Ita Chrysostomus. ET IN CETERIS OMNIBUS, — non «praetoriis» (unum enim hic tantum nominat praetorium, ut patet ex Graeco), sed locis, plateis et vicis urbis Romae. Chrysostomus, Theophylactus et alii τὸ «ceteris» ad personas referunt. Unde in Graeco non est praepositio «in,» q. d. Non tantum praetorianis, sed et ceteris civibus Romanis manifesta facta sunt vincula mea, quod scilicet iis vinctus sim propter Christi fidem.
1:14
14. ET PLURES E FRATRIBUS IN DOMINO CONFIDENTES VINCULIS MEIS, ABUNDANTIUS AUDERENT SINE TIMORE VERBUM DEI LOQUI, — q. d. Plures fratres, id est Christiani, Romae videntes meam constantiam, libertatem, fructum et gloriam vinculorum meorum, accensi sunt ad aemulationem, ut pari modo intrepide evangelizarent verbum Dei. Nota primo, τὸ «in Domino» a Chrysostomo et Theophylacto referri ad sequens «confidentes,» q. d. Animos et audaciam sumentes ex spe et confidentia in Domino; quia enim magnum aliquid videtur de se dicere, «Ego ipsos animavi, confidentesque reddidi»: propterea praeoccupat dicens: «In Domino,» q. d. Non ego, sed Dominus tam me in vinculis, quam ipsos per vincula mea animavit et impavidos verbi praecones effecit. Verum planius τὸ «in Domino» referas ad «fratribus»: fratribus enim secundum cognationem carnalem opponit «fratres in Domino,» puta Christo, id est fratres in fide et religione Christi, in christianismo. Vide Can. 37. Nota secundo: «Confidentes,» graece πεποιθότες, id est fiduciam, audaciam, animos sumentes. Vatablus vertit, «freti vinculis meis.» Nota tertio: Pro «sine timore,» graece est ἀφόβως, id est impavide, intrepide verbum Dei loqui, etc.
1:15
15. QUIDAM QUIDEM ET PROPTER INVIDIAM, ET CONTENTIONEM: QUIDAM AUTEM ET PROPTER BONAM VOLUNTATEM CHRISTUM PRAEDICANT. — Nota: Virtuti comes est invidia; et sicut cantharides (vermiculi) rosis, ita invidia virtuti innascitur, adeoque signum est heroicae virtutis et heroicorum gestorum, cum quis sentit contra se aemulos concitari. Ita Paulus cum totam Graeciam et Asiam suo Evangelio imbuisset, ideoque vinctus esset, celebre sibi nomen, famam et gloriam peperit: unde plures sibi concitavit aemulos, qui gloriae ipsius invidentes, seque ac suam praedicationem a Paulo obscurari dolentes, illum deprimere, sese extollere, celebresque, famosos et gloriosos Evangelii praecones se facere laborabant. Hi ergo non Dei, sed suam gloriam quaerentes, evangelizabant per invidiam et contentionem, id est impellente eos studio contentionis, qua cum Paulo de fama et gloria contendere, eumque superare et supplantare satagebant. Alii vero, sinceri praecones, praedicabant Christum «propter bonam voluntatem,» graece δι' εὐδοκίαν, id est propter benevolentiam, rectam et sinceram voluntatem, ut scilicet non suam, sed Christi gloriam propagarent, illique multas animas lucrifacerent et salvarent. Unde hanc bonam voluntatem generalem in particulari per speciem, puta charitatem, explicans subdit:
1:16
16. QUIDAM EX CHARITATE, SCIENTES QUONIAM IN DEFENSIONEM EVANGELII POSITUS SUM. — Hi sunt qui Christum praedicant bona et recta voluntate, nimirum qui praedicant ex charitate, tum in Deum et Christum, tum in me, quia scilicet me amant qui sum Christi praeco, hos non invidia, non hypocrisis, sed charitas impellit ad evangelizandum; charitas, inquam, non tantum Christi, sed et mei; de hac enim subdit: «Scientes quoniam in defensionem Evangelii positus sum.» S. Chrysostomus cum suis accipit defensionem faciendam a Paulo in die judicii, qua Christo coram judici evangelicae praedicationis et conversionis Gentium sibi creditae et commissae rationem reddere debebit, q. d. Sciunt hi sinceri praecones mihi rationem Christo judici esse reddendam hujus praedicationis mihi demandatae; ut ego tunc facile me possim defendere et ostendere me explesse sive per me, sive per alios praedicationem Evangelii, hac de causa ipsi me juvant in praedicando et propagando Evangelio. Verum simplicius cum Anselmo et aliis accipiemus defensionem, vel ut Graece est ἀπολογίαν, quam Paulus coram Nerone, Romanis et Judaeis jamjam facturus erat, ut se suamque causam defenderet. Unde ait: «In defensionem Evangelii positus sum;» nam in die judicii non faciet defensionem Evangelii, sed sui ipsius, q. d. Alii praedicant ex charitate, qua amant me tanquam designatum et constitutum a Deo defensorem et propugnatorem Evangelii; juvant ergo me in praedicando, ut Evangelii causam juvent et promoveant. Unde quia mihi in vinculis palam praedicare non licet, hinc ipsi publice pro me ardentius evangelizant, itaque causam meam pro qua vinctus sum, et defensionem quam facturus sum coram Nerone, adjuvant, omnibusque conantur persuadere causam meam, scilicet Evangelium, justam esse et sanctam.
1:17
17. QUIDAM AUTEM EX CONTENTIONE CHRISTUM ANNUNTIANT NON SINCERE, EXISTIMANTES PRESSURAM SE SUSCITARE VINCULIS MEIS. — Graeca haec transponunt, sed eodem sensu. Pro «non sincere,» graece est οὐχ ἁγνῶς, id est non pure, et, ut S. Augustinus, lib. II Contra Petilianum, non caste; Ambrosius vertit, «non simpliciter»: unde videtur legisse οὐχ ἁπλῶς, q. d. Non pura et sincera intentione praedicant Christum, sed ficte, fraudulenter, contentiose et perniciose; nimirum, ut sua praedicatione et Evangelii ac christianismi propagatione magis concitent Neronem contra me, quasi omnis hujus praedicationis auctorem, ut Nero in vinculis magis me premat, affligat, imo interimat; ut nimirum, me interempto, ipsi soli evangelizent, omnes post se discipulos abducant, itaque ipsi quasi summi doctores et Apostoli glorientur ac triumphent. Ita Chrysostomus, Theophylactus, Anselmus et alii. «Pressuram» ergo intelligit a Nerone inferendam; et secundo, moerorem animi, quem inurere Pauli animo volebant invidiosa sua et contentiosa praedicatione. Unde hunc a se moerorem amolitur vers. seq. Exclamat hic Chrysostomus: «O crudelitatem! o diabolicam energiam! Vinctum videbant, et tamen adhuc invidebant, auctas volebant ejus calamitates, majorique regis irae obnoxium facere.» Vere dixisset Paulus quod Socrates: Non Nero, non Romani, sed sola, quae tot viros praestantissimos, me quoque occidit invidia.
1:18
18. QUID ENIM (τί γάρ, id est, enim vero quid? quid igitur? q. d. Ipsi putant me premere, affligere et pungere, ergone vere me premunt, affligunt et pungunt? Respondeo: Minime; nam) DUM OMNI (quovis) MODO, SIVE PER OCCASIONEM, SIVE PER VERITATEM, CHRISTUS ANNUNTIETUR, ET IN HOC GAUDEO, SED ET GAUDEBO. — Graecum προφάσει, non tantum occasionem, sed et praetextum significat; opponitur enim veritati, id est sinceritati. Unde Tertullianus, lib. V Contra Marcionem, vertit, «causationem,» q. d. Hi contentiosi et invidi praedicant Christum, sed in speciem tantum; quia non quaerunt Christi gloriam, sed suam; nec animarum, sed pecuniarum lucra: huic tamen suae ambitioni, invidiae et avaritiae praetexunt praedicationem Christi, causantes se propter Christum laborare, hoc autem re ipsa est per occasionem Christum praedicare, ut vertit Noster. Nota: Apostolus factum eorum et praedicationem, utpote fraudulentam et hypocriticam, non laudat, nec de ea gaudet in se (sic enim de peccato et hypocrisi gauderet), sed de ejus effectu, scilicet quod per eam qualem qualem Christus annuntietur et glorificetur: sic fornicator dum poenitet, dolet de fornicatione sua, sed gaudet de effectu, puta prole insigni inde prognata. Secundo, contemnit Apostolus eorum odium et invidiam in se, quia unius Christi gloriam quaerit, de qua gaudet, quocumque tandem modo illa eveniat: quod efficax est remedium ad aliorum superanda odia et invidiam. «Magnum,» inquit Chrysostomus, «ac philosophicum animum nihil earum rerum, quae in hac vita tristes accidunt, molestare potest, non inimici accusationes, non detractiones, non pericula, non insidiae; nequit enim, quasi in quoddam excelsum montis receptus cacumen a quoquam eorum, quibus ab imo subjectae telluris impetitur, prehendi. Talis erat mens Pauli. Quovis montium cacumine sublimiorem spiritualis philosophiae locum tenebat, ejus utique quae vera demum philosophia est. Quae extrinsecus accidunt, verba duntaxat sunt et puerorum ludus. Habebat tum beatus ille et regem hostiliter sibi adversantem, et propterea alios quoque inimicos, a quibus praecipue et amaris calumniis affligebatur. Et quid dicit? Non solum, ait, nullo hinc dolore afficior, neque ab officio decedo, sed et gaudeo et gaudebo. Non ad tempus, inquit, sed semper horum gratia gaudebo: novi enim quod hoc mihi cedet ad salutem, futuram scilicet: adde, quod ista inimicitia et quae adversum me est aemulatio, praedicationem Evangelii juvet etiam et promoveat.» Quaeres, quales fuerint hi praedicatores hypocritae, Catholicine an haeretici? Haereticos fuisse censent Chrysostomus et Theophylactus supra, puta Simonianos, quos describit iisdem pene notis et verbis S. Ignatius, epist. ad Trallianos: «Fugite,» ait, «Simonis haeresim habentes, Menandrum, Basilidem et eorum sectatores Nicolaitas, Theodotum, Cleobolum: sunt enim vaniloqui, seductores, non Christiani, sed Christempori, Christilucriones, quique ex Christi nomine quaestum faciunt, fraude circumvenientes illius nomen et adulterantes verbum Evangelii.» Et epistola ad eosdem Philippenses pene tota agit contra eosdem, eo quod docerent Christum non vere et re ipsa, sed tantum opinione et specie tenus natum et crucifixum: quos etiam redarguit Paulus inferius, cap. III. Verum de tali specie et simulatione Christi non loquitur hic Apostolus, sed de ipsorummet praedicatorum simulatione et praetextu: hunc enim vocat πρόφασιν, ut dixi. Secundo, quod Apostolus non intelligat Simonianos aliosque haereticos, ex eo convincitur, quod dicat se gaudere, quod per eos annuntietur Christus: non gaudebat autem de praedicatione Simonis. Simon enim haereses docebat et praedicabat de Christo, adeoque Christum verum mediatorem et Dei Filium e medio tollebat. Unde de ejus praedicatione maxime dolebat Paulus. Sic nunquam licet gaudere de praedicatione et propagatione haeresis etiam inter Paganos: licet enim Christum annuntient, simul tamen de eo, vel de ejus Ecclesia et Sacramentis multas haereses annuntiant, quae perniciosiores sunt ipso paganismo: ita ut longe praestet nihil veritatis et doctrinae ab eis accipere, quam eam tantis erroribus et haeresibus inquinatam haurire. Dico ergo cum Anselmo, probabilius est hos contentiosos praedicatores fuisse Christianos, oriundos ex Judaeis, ut videtur, sed ambitiosos, mercenarios et improbos, utpote qui Pauli aemuli ex Evangelio, non aliud quam suam gloriam et lucrum quaerebant. Tales fuerunt et illi, contra quos agit Paulus, II Cor. XI. En quid etiam inter Christianos faciat caeca ambitio et invidia: prorumpit ad pressuras Pauli etiam vincti, eique insidias et mortem machinatur per suum ipsius Evangelium, ipsoque facto dicit: Pereat Paulus, pereat praedicatio, pereat fides, pereat respublica, pereat Ecclesia, ac simul cum ea pereamus et nos ipsi, dummodo ad breve tempus, ad momentum simus in honore et gloria. Vere S. Chrysostomus, hom. 41 in Matth., «invidia, inquit, pestiferum hominem facit de homine, atque facit de in daemonem immanissimum convertit: invidia prima hominis (Abel) caedes apparuit; invidia fraterna charitas contempta est; invidia sanguine hominis terra primo maculata; invidia denique factum est, ut hiatu suo, terra Dathan, Core et Abiron universumque illorum populum vivos absorpserit.» Nota hic invidiae conditionem. Nam invidia similis est ophthalmiae, quae rebus valde splendidis et lucentibus offenditur et laeditur: sic enim invidia aliorum bonis, virtute et gloria acerbatur et tabescit. Unde Aristoteles rogatus quid esset invidia? respondit: Est antagonista fortunatorum. Ex adverso Actius, vir nobilis et sapiens, cum coram Frederico rege dissererent Physici, quid praecipue conferret oculorum perspicuitati? aliique feniculi esum, alii vitri usum, alii aliud afferrent: «At ego, inquit, invidiam aio: haec enim est quae facit, ut quis alienis in rebus cernat acutum»: ita refert Pontanus. Plura de invidia dixi Genes. XXXVII, 4.
1:19
19. SCIO ENIM QUIA HOC (eorum odium et invidia, qua mihi moerorem et Neronis iram conciliare student) MIHI PROVENIET AD SALUTEM, — vel praesentem, ait Chrysostomus, ut a morte et Neronis ira liberer; vel potius spiritalem et aeternam: hanc enim Apostolum spectare, non autem praesentem et corporalem, patet ex seqq. cum ait: «Magnificabitur Christus in corpore meo, sive per vitam, sive per mortem.» Vitam ergo hanc, uti et mortem contemnebat Apostolus, tantumque spectabat spiritalem et futuram, ut in ea Christus magnificaretur, q. d. Ipsi satagunt me affligere et moerore conficere: sed ego gaudeo; scio enim, et in Dei bonitate ac providentia confisus certo mihi persuadeo omnes eorum machinationes mihi cessuras in bonum, scilicet in majus patientiae meritum, decus et aliorum exemplum, ac consequenter in salutem tum meam, tum aliorum multorum: ad hanc enim omnia haec convertet Deus, quia diligentibus et sperantibus in se omnia cooperantur in bonum, idque fiet. PER VESTRAM ORATIONEM ET SUBMINISTRATIONEM (Syrus, «donationem») SPIRITUS JESU CHRISTI (si videlicet vos oretis, quod tacite peto, pro me, et vestra oratione mihi impetretis Spiritum Christi, ut scilicet is mihi a Deo copiosus donetur et subministretur), SECUNDUM EXSPECTATIONEM ET SPEM MEAM, — q. d. Quem Spiritum subministrari mihi magna spe et desiderio, quasi exserto in coelum capite et ore, anhelus a Deo exspecto: hoc enim est Graecum ἀποκαραδοκία, ut dixi Rom. VIII, 19.
1:20
QUIA IN NULLO CONFUNDAR. — Aliqui referunt hoc ad immediate praecedentia, q. d. Spero quod in nullo confundar; sed melius referas ad superiora, «Scio quia hoc mihi proveniet ad salutem,» q. d. Scio haec odia mihi cessura ad salutem et gloriam, quia quidquid ex iis de me eveniat, non confundar, non pudefiam: quia nullius verae culpae aut peccati mihi conscius sum. SED IN OMNI FIDUCIA, SICUT SEMPER, (ita) ET NUNC MAGNIFICABITUR CHRISTUS IN CORPORE MEO, SIVE PER VITAM, SIVE PER MORTEM. — Pro «fiducia,» graece est παρρησία, id est libertate, constantia, q. d. Quidquid de me fiat, sive occidar, sive vivam, solita mea utar libertate et constantia, ut per illam magnificetur Christus in corpore meo, sive per vitam, sive per mortem: si enim occidar et constanter moriar pro Christo, magnificabo Christum meo martyrio; sin vivam, constanter Christum praedicabo, itaque eumdem magnificabo. Nota: Pro «magnificabo» dicit Apostolus passive «magnificabitur,» ob modestiam, ne sibi suisque viribus hanc magnificationem ascribere videatur.
1:21
21. MIHI ENIM VIVERE CHRISTUS EST, ET MORI LUCRUM. — «Vivere,» id est vita mea est Christus, vita, inquam, id est vitae meae causa Christus est, eaque triplex. Primo, est causa efficiens vitae meae spiritalis, eamque conservans. Secundo, est ejusdem vitae causa objectiva et exemplaris. Ita Anselmus. Tertio, et magis apposite ad mentem Apostoli hic, Christus est vitae meae causa finalis; quia Christi amor et honor me movet ad omnia opera, labores et passiones fortiter suscipiendas; illud enim in homine radicaliter est vita, quod est principium motus et actionum vitalium in eo. «Christus,» inquit Theophylactus, «mihi spiritus et lumen et vita est, tum naturalis, tum supernaturalis, tum beata.» Egregie vero Chrysostomus. «Mihi vivere Christus est, et mori lucrum, q. d. Etiam moriendo non moriar, eo quod vitam habeo in meipso. Tum vero demum me occiderint, per metum et terrorem animo meo fidem potuerint excutere; donec vero Christus in me fuerit, etiamsi mors ingruerit, vivam. Et in hac quoque vita non meum est istud vivere, sed Christi. Si vero neque in hac vita, quid in futura? Quod vero nunc in carne, inquit, vivo, in fide vivo. Illud et alibi dicit: Vivo autem, jam non ego, vivit vero in me Christus. Talem oportet esse Christianum.» Et inferius: «Nihil molestiae inferent, qui me occident, eo quod ad vitam meam me dimittent et promovebunt, et ab ista non admodum commoda liberabunt. Quid igitur, Paule? num hic existens Christi non es? et hic plane illius sum: quod si vero contingat in carne vivere, id mihi fructus est operis, et quid eligam ignoro; ne quis dicat: Quod si mors tibi vita est, qua te ratione Christus hic reliquit? Fructus est operis, inquit.» ET MORI LUCRUM. — Primo simpliciter, q. d. Mors est lucrum beatitudinis; mortem ergo non timeo, quia si occidar et moriar, lucrabor vitam aeternam, et in coelum evolabo, praesensque sistar ac fruar Christo. Ita Chrysostomus, Anselmus, Ambrosius, D. Thomas, Theophylactus, Œcumenius; sic fere et Vatablus: «Causa,» inquit, «optandi vitam longiorem est, ut pluribus Christum annuntiem; vita autem aeterna, quam lucrum existimo, incitat me ad mortem optandam.» Et Erasmus: «Si vivo, Christi causa vivo; si moriar, meo commodo et lucro morior»: quasi sibi, si suum commodum spectet, utilius sit mori; sin Christi commodum spectet, utilius sit vivere. Unde et S. Ambrosius, lib. De Bono mortis, cap. III: «Apostolus,» ait, «prius ad vitae necessitatem refert, posterius ad mortis utilitatem: vivere servo Dei Christus est, mori lucrum; quasi servus enim non refugit vitae obsequium, et quasi sapiens lucrum mortis amplectitur, q. d. Apostolus: Ego, ut servus Christi, non refugio laboriosa vitae obsequia; et, ut sapiens, lucrum mortis amplector.» Verum hoc sensu vox «enim» dat causam non proxime praecedentium, sed illius quod dixit vers. 19: «Scio quia hoc mihi proveniet ad salutem;» quia scilicet, si haec invidorum odia mihi mortem per Neronem concilient, mortem hanc aestimabo lucrum salutis et beatitatis aeternae. Jam autem videtur potius vox «enim» dare causam proxime praecedentium, cur scilicet magnificandus sit Christus in se, sive per vitam, sive per mortem: «Mihi enim,» inquit, «vivere Christus est, et mori lucrum»: ubi «vivere» respicit quam dixerat «vitam,» et «mori» «mortem.» Unde melius sic exponemus: «mori,» id est mortis meae lucrum est, scilicet Christus, idem qui est et vita mea; Christus, inquam, id est conjunctio et fruitio Christi. Unde verba haec, ἐμοὶ γὰρ τὸ ζῆν Χριστὸς, καὶ τὸ ἀποθανεῖν κέρδος, id est, mihi vivere Christus est, et mori lucrum, videntur ab Apostolo elegantiae causa transposita, eaque supplendo praepositionem κατά sic ordinari debere: Χριστός ἐμοὶ κατὰ τὸ ζῆν, καὶ κατὰ τὸ ἀποθανεῖν ἐστι κέρδος, id est, Christus mihi est in vita et in morte lucrum, ut Christus sit subjectum, lucrum sit praedicatum, vita et mors sint circumstantiae et conditio temporis, quae afficit et denominat praedicatum, vel potius conjunctionem praedicati cum subjecto, q. d. «In omni fiducia (id est constantia, libertate) magnificabitur (id est magnificabo) Christum in corpore meo, sive per vitam, sive per mortem,» ut nimirum constanter pro Christo vivam et praedicem, vel martyrium subeam et moriar; cujus constantiae causam subdit, dicens: Mihi enim Christus et in vita et in morte lucrum est, ideo enim vivere non recuso, nec mori timeo, quod tam in morte quam in vita Christo serviam, Christo uniar, Christum lucrer, itaque Christus tam in morte, quam in vita mea magnificetur et glorificetur. Christus enim est amor meus et omnia: praeter eum nihil amo, nihil timeo. Unde si Christum inveniam et lucrer, perinde mihi est, sive vivam, sive moriar. Sic Rom. xiv, 8, dixit: «Sive vivimus, Domino vivimus; sive morimur, Domino morimur; sive ergo vivimus, sive morimur, Domini sumus.» Ad hoc mortis et Christi lucrum anhelabat S. Ignatius: «Rogo vos,» inquit, epist. ad Romanos, «ne erga me intempestive benevoli sitis: sinite me bestiarum escam esse, per quas Deum assequi licet; triticum Dei sum ego, et bestiarum dentibus molar, ut purus Dei panis reperiar: potius allicite bestias, ut mihi sepulcrum fiant, nihilque relinquant de corpore meo, ne, dum obdormiero, cuiquam onerosus inveniar. Tunc vero verus Christi Jesu discipulus ero, quando nec meum corpus quidem mundus videbit.» Et paulo inferius: «Nunc disco in eo vinctus nihil mundanum concupiscere, aut vanum. A Syria Romam usque cum bestiis depugno, per terram, per mare, nocte dieque colligatus decem leopardis, hoc est, decem militibus qui me custodiunt, qui etiam beneficiis affecti, deteriores evadunt. Utinam fruar bestiis illis, quae mihi praeparatae sunt! quas velim mihi veloces reperiri, quas etiam alliciam, ut compendio me devorent, non ut quosdam territae non attigerunt, eaeque nisi voluerint, ultro ego vim inferam. Ignis, crux, bestiarum coitiones, dissectiones, distractiones, ossium dissipationes, concisiones membrorum, totius corporis constrictio et tormentum diaboli in me veniant, tantum ut Jesum adipiscar.» Moraliter, S. Chrysostomus in morali hom. 3, docet Christianos non debere lugere fideles mortuos, eo quod mortui sint, quia mors eis lucrum est vitae melioris; sed lugendos esse et adjuvandos, si in aliquibus peccatis mortui sint. «Defleamus,» ait, «istos, juvemus eos pro viribus, procuremus eis aliquid auxilii. Quomodo, quave ratione? precantes adhortemur et alios ut pro illis orent, pauperibusque indesinenter pro illis eleemosynas demus.» Et infra: «Non frustra ab Apostolis sancitum est, ut in celebratione venerandorum mysteriorum memoria fiat eorum qui hinc discesserunt. Noverant illis multum hinc emolumentum fieri, multum utilitatis; stante siquidem universo populo manus in coelos extendente, coetu item sacerdotali, venerandoque posito sacrificio, quomodo Deum non placaremus pro iis orantes?» Notent haec Novantes, discantque Chrysostomi tempore, quando pura et illibata, vel ipsis fatentibus, erat Ecclesia, solitas fieri preces, suffragia et sacrificia pro defunctis, utique in Purgatorio existentibus: nam pro damnatis in inferno, ubi redemptio nulla est, orare non licet; ergo credebat tunc Ecclesia Purgatorium esse, animasque in eo detentas a viventibus adjuvari posse. Rursum utebatur tunc sacrificio: quo, die quaeso, alio, quam Eucharistico Missae? Denique in eo pro defunctis orabat, idque ex traditione et sanctione Apostolorum, ut ait Chrysostomus. Est ergo Missae sacrificium propitiatorium, non tantum pro vivis, sed etiam pro defunctis.
1:22
22. QUOD SI VIVERE IN CARNE, HIC (Graece τοῦτο, id est «hoc»: sed utrumque patitur syntaxis tam Latina quam Graeca, et idem est sensus) mihi fructus operis est. — Syrus vertit, si in hac vita fructus mihi est in operibus meis; Vatablus, si vivendo fructum aliquem facere possum, q. d. Si me adhuc vivere operae pretium est, fructuosum et utile multis. Ita Anselmus. ET QUID ELIGAM IGNORO. — Conjunctio «et» hic parit difficultatem et obscuritatem, non enim apparet quid hic copulet, quidve faciat. Primo, Beza pro «quod si,» Graecum εἰ δὲ vertens, «si vero,» vel, «utrum vero,» sic connectit: Utrum vero vivere in carne, hoc mihi sit operae pretium, et quid eligam ignoro, q. d. Ignoro an operae pretium sit me adhuc vivere, et consequenter ignoro quid eligere debeam, mortemne an vitam. Verum non poterat ignorare Apostolus, an operae pretium esset, ut adhuc viveret, utpote qui videbat tot gentes a se converti, omnesque Asiae Ecclesias a se uno pendere, seque unum spectare: imo ipse paulo post idem asserit dicens: «Permanere autem in carne necessarium propter vos.» Adde: Graeci τι δὲ accipiunt non ut dubium, sed ut assertivum. Ita Chrysostomus, Theophylactus, Oecumenius; imo Oecumenius accipit ut causale, q. d. Quoniam operae pretium est me vivere, hinc ignoro quid eligam, an vitam an mortem. Secundo, Erasmus subintelligit verbum «contingat,» facitque duas propositiones, quas connectit copula «et,» hoc modo: Quod si vivere in carne me contingat, hoc erit operae pretium, et proinde quid eligam, an vivere, an mori, ignoro: sed hic ex se et sine fundamento supplet verbum «contingat.» Tertio, obscurius idem Erasmus et ex eo alii docent copulam «et» hic habere occultam vim excludendi id, quod diversum est, sed eam non satis explicat. Dico ergo per ellipsim supplendum esse ex vers. praeced. «mori lucrum,» q. d. Si vivere in carne est operae pretium, et alia ex parte mori mihi lucrum est, quid ex hisce duobus eligam ignoro; hoc enim innuit vox «eligam»: electio enim est inter duo: cum ergo hic unum tantum, scilicet vivere, ponat Apostolus, alterum ex vers. praeced. supplendum relinquit; sic enim solent loqui homines dubii, involuti et perplexi, ut unum voce exprimant, alterum quod mente retinent intelligendum relinquant: ita enim loquuntur, quasi menti et phantasiis suis, quibus pleni sunt, loquantur. Sic Ruben, Gen. xxxvii, 30, loquitur: «Puer (Joseph) non comparet, et ego quo ibo?» q. d. Puer non comparet, et illum a me, utpote fratrum seniore, pater requiret, quo ergo ibo? Si enim ad patrem iero, non habeo quod respondeam; et si intelligat, ut timendum est, crimen in Joseph admissum, illud mihi imputabit: sin alio iero, magis me suspectum patri de hoc crimine reddam. Affectus enim vehemens verba incidit, multa subticet, imo os claudit, et saepe verba non verbis, sed conceptioni, dolori et affectibus quos in mente gerit, connectit. QUID ELIGAM. — «Magnum,» inquit Chrysostomus, «hic mysterium aperuit, nempe potestatem habere se abeundi (per mortem): quando enim optio datur et electio, potestatem habemus eligendorum. Quid eligam, inquit, ignoro: in tua ergo potestate est: utique si voluero Deum orare abiens in coelum migraturus sis et cum Christo futurus, ignoras quid eligere debeas? Acerbam hic vitam ducis in fame, siti, frigore, nuditate, curis, persecutionibus, angustiis, et acerbam hanc adhuc vitam desideras? Quis mercator navem habens multis rerum copiis plenam, cum liceat jam ad portum appellere, tutoque quiescere, adhuc tamen in mari navigare mallet? Quis athleta cupiet amplius certamen, cum jam liceat coronari? Quis miles cum jam liceat cum celebritate et trophaeis a bello liberari, ac cum rege in ipsis quiescere et refocillari regiis, sustineat adhuc in bello sudare et in aciem collocari? Quomodo ergo cupis adhuc in hac vita consistere, quam adeo amaram vivis?» Et inferius: «Futura metuis, innumeris malis obnoxius es, et apud Christum tamen esse non vis? Non, inquit, atque id propter ipsum Christum, ut quos illi lucrifeci servos, expeditiores constituam et solidiores, et ut agricolationem illam, quam plantavi, frugiferam reddam. Non audisti me, non quod mihi est utile, sed quae sunt proximorum quaerentem? Non audisti quomodo anathema a Christo fieri concupierim, quo ad ipsum multi concederent?» Ac denique hoc epiphonemate concludit: «Quis loquetur potentias tuas, Domine, quod Paulum orbi exhibuisti? Laudarunt te simul omnes angeli, cum astra creares et solem: verumtamen non ita, quemadmodum cum Paulum nobis orbe toto conspicuum faceres. Propterea coelo splendidior facta est terra: nam clarior iste solari lumine illustriorem emisit splendorem, clariores extendit radios.» En quanti fecerit Paulus animarum lucrum et salutem proximorum, ut eam suae beatitudini praetulerit et propter eam suam cum Christo conversationem differri optarit: licet enim hoc suum votum et electionem diserte non exprimat Apostolus, satis tamen insinuat cum ait vers. 25: «Et hoc confidens scio quia manebo,» etc.
1:23
23 et 24. Coarctor autem e duobus: desiderium habens dissolvi, et esse cum Christo, multo magis melius: permanere autem in carne, necessarium propter vos. — S. Augustinus, lib. III De Doctrina Christiana, cap. II, duobus modis hunc locum distingui et legi posse docet. Priore sic: «Coarctor e duobus, desiderium habens;» q. d. Coarctor duarum rerum, scilicet vitae et mortis, desiderio. Unde graece pro «coarctor» est συνέχομαι, id est contineor, vel undique teneor, scilicet ex una parte vitae, ex altera mortis desiderio. Secundo modo et genuine, cum Romanis et Lovaniensibus ita distinguendum et legendum est, ut post «coarctor e duobus» ponatur interpunctio, sive duo puncta; deinde sequatur: «desiderium habens dissolvi,» etc. Sensus est: «Coarctor e duobus,» id est a duabus rebus premor et arctor, duae res utrinque me quasi medium premunt et arctant. Ita Syrus. Vel, ut τὸ ἐκ τῶν δύο, id est «e duobus,» sumatur pro ἀμφοτέρωθεν, id est utrinque, q. d. Utrinque premor et arctor, hinc desiderio dissolutionis, ut sim cum Christo, inde necessitate permanendi in carne propter vos: hoc enim plane verba significant. Dissolvi, — id est mori, mors enim est dissolutio animae et corporis. Nota: Non dicit: Cupio resolvi, scilicet in elementa quibus consto; resolvi enim tantum significat interire et interitum: hoc autem non est optabile, nec Apostolus optat interire, sed mori; ita tamen ut permaneat et transeat ad meliorem vitam et statum; unde non ait: Cupio resolvi, sed, «Cupio dissolvi,» scilicet vinculo, quo anima in hac vita corpori colligatur, quasi luteae suae domui aut vesti. Unde S. Gregorius Nazianzenus orare solebat: «Domine, solve hanc tunicam mihi gravem et ponderosam (corpus hoc mortale et aerumnosum), et da mihi leviorem.» Imo anima colligatur corpori quasi carceri et compedibus, aut potius quasi cadaveri, ut aiebat Hortensius (ut dixi Rom. v, 12). Sicut ergo illi qui vivi a Mezentio cadaveribus erant colligati, ita ut os ori, oculos oculo, manus manui cadaveris astringeretur, ut ejus foetore cruciarentur et exanimarentur, optabant hoc vinculo solvi, et cadavere liberari: ita Paulus optabat suo corpore liberari et solvi, ut Christo jungeretur: corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam, ut non possit coelestia cogitare, sed deprimatur ad corporis necessitates et concupiscentias, morbos pariter et aerumnas: anima enim omnes corporis foetores, phlegmata, excrementa, sordes, aeque ac bestiales cupiditates sentire ac pati debet, perinde ac si cadaveri foret colligata; tolle enim animam, quid est corpus aliud quam cadaver? imo praesente anima corpus foetet, sordet, tabescit, putrescit, ac si cadaver esset. Quis non optet hoc cadavere, hisce vinculis solvi ac liberari? Vere S. Gregorius, lib. IV Moral., cap. XLI: «Dissolvi,» inquit, «Paulus non quaereret, nisi se vinctum videret. Haec vero vincula quia certissime rumpenda in resurrectione conspexerat, jam quasi rupta Propheta gaudebat, cum diceret: Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis.» Et S. Augustinus: «Qui desiderat,» inquit, «dissolvi et esse cum Christo, non patienter moritur, sed patienter vivit et delectabiliter moritur.» Nota: Pro «dissolvi,» graece est ἀναλῦσαι, quod est vocis mediae; unde tam active quam passive sumi potest, ut significet non solum dissolvi, ut vertit Noster, Vatablus et alii; sed etiam dissolvere, vel solvere, estque verbum nautarum e portu solventium et proficiscentium; sicut enim καταλύειν est aurigarum, cum dissolvunt funes equorum et curruum, ut se componant in diversorium ad quod divertunt: ita ἀναλύων dicuntur, qui movent sarcinas, mutantque diversorium, puta, nautae cum solvunt rudentes, et peregrini ac milites cum solvunt tabernaculorum funes, ut castra moveant. Unde Chrysostomus ἀναλύειν vertit μεθίστασθαι, id est migrare; S. Hieronymus Contra Ruffinum vertit, reverti; Tertullianus, lib. De Patientia, cap. ix, vertit «recipi» (sed videtur Tertullianus pro ἀναλῦσαι legisse ἀναληφθῆναι), q. d. Paulus: Exul hic sum, et ex hoc exilio cupio migrare, navigare, proficisci, reverti ad portum patriae coelestis. Verum melius cum nostro vertas «dissolvi,» quam «dissolvere»; sequitur enim, «Et esse cum Christo;» q. d. Jam alligatus sum corpori; si hoc vinculo solvar, ero cum Christo illique astringar. Quod si voluisset Apostolus active dicere: Cupio solvere, potius subjunxisset: Et proficisci ad Christum, quam, «Esse cum Christo.» ESSE CUM CHRISTO MULTO MAGIS MELIUS, — id est esse cum Christo, optimum est. Hebraei enim superlativum, reique vehementiam et excessum significant per geminationem vel conduplicationem. Sic Jeremias, cap. xxiv, vers. 3, vidit ficus bonas bonas, valde; et malas, malas valde, id est ficus optimas et pessimas. Nota ex hoc loco contra Graecos et Calvinum, animas omnino puras statim ubi corpore excesserint, non dormire, sed esse cum Christo in coelo ac aeterna vita; ideo enim cupit Apostolus dissolvi et mori, ut sit cum Christo. Quod si post mortem debuisset exspectare diem judicii, ut tum demum Christo frueretur, frustra desiderasset dissolvi potius quam vivere, quia tam post dissolutionem et mortem fuisset absens a Christo, quam si in vita remansisset. Ita Chrysostomus, Theophylactus, Oecumenius. Moraliter, plerique Sancti dissolutionem hanc desiderarunt, illudque desiderium nobis commendarunt. Laudare solebat S. Augustinus, teste Possidonio, cap. xxvii in Vita S. Augustini, illam sententiam S. Ambrosii morituri, qua suis flentibus ac rogantibus ut a Deo longiorem posceret vitam, respondit: «Non sic vixi ut pudeat me inter vos vivere: sed nec mori timeo, quia bonum Dominum habemus.» Cujusdam quoque, inquit Possidonius, corepiscopi et familiarissimi sui amici, in extremis vitae de talibus frequentissimum referebat (Augustinus) dictum: ad quem cum visitandum jam morti appropinquantem ventitasset, et ille manus gestu se de saeculo exiturum significaret, atque a se illi esset responsum, adhuc eum Ecclesiae necessarium vivere posse, illum, ne putaretur hujus vitae teneri cupiditate, respondisse ei: Si nunquam, bene: si aliquando, quare non modo? Illud etiam cujusdam aegrotantis dictum afferebat (Augustinus) Episcopi, de quo sanctus in epistola sua, quam De Mortalitate scripsit, martyr Cyprianus ita retulit, dicens: «Cum quidam de collegis et consacerdotibus nostris infirmitate defessus et de appropinquante morte sollicitus, commeatum sibi precaretur, astitit deprecanti et jam pene morienti juvenis honore et majestate venerabilis, statura celsus et clarus aspectu: quem astantem sibi vix posset humanus aspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem videre jam poterat de saeculo recessurus. Atque ille non sine quadam animi et vocis indignatione infremuit et dixit: Pati timetis, exire non vultis, quid faciam vobis?» Climacus, gradu 6: «Probatus,» ait, «ille est, qui mortem singulis diebus exspectat; sed ille sanctus, qui eam horis singulis desiderat.» Ita S. Paulus, ait S. Hieronymus in ejus Vita, primus Eremita S. Antonio se invisenti: «En,» ait, «quem tanto labore quaesivisti, putridis senectute membris operit inculta canities. En vides hominem mox pulverem futurum. Sed quia dormitionis meae tempus instat, et, quod semper cupiebam dissolvi et esse cum Christo, peracto cursu superest mihi corona justitiae; tu missus es a Domino qui humo corpusculum meum tegas, imo terram terrae reddas.» Porro tres sunt causae quae sanctum Paulum et alios Sanctos incitarunt ad desiderium hoc, ut cuperent dissolvi, quas persequitur S. Ambrosius lib. De Bono mortis, et Cyprianus, lib. de Mortalitate. Tria enim sunt vincula quae nos hic ligant et premunt. Primum, est aerumnarum corporis; secundum, concupiscentiae et peccatorum; tertium, terrae rerumque terrenarum. Haec omnia mors solvit, facitque nos impassibiles, impeccabiles, coelestes et divinos. «Triplex,» inquit S. Bernardus in transitu S. Malachiae, «in morte congratulatio est: homines ab omni labore, peccato et periculo liberari.» Prima ergo causa, quae facit nos optare hanc dissolutionem, sunt morbi et aerumnae hujus corporis et vitae: eae enim tantae sunt, ut merito disputet S. Augustinus, lib. XIII Civit., cap. x, an haec vita potius mors dicenda sit, quam vita. Idem in illud Psal. «Intret in conspectu tuo gemitus compeditorum,» ait: «Compedes sunt infirmitates et corporis corruptibilitas, quae animam aggravant. Ab his compedibus concupiscebat dissolvi Apostolus, et esse cum Christo; donec ergo corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem, velut compedibus caro infirma impedit promptum spiritum.» Et S. Gregorius, hom. 37 in Evang.: «Temporalis,» ait, «vita aeternae vitae comparata, mors est potius dicenda quam vita; ipse enim quotidianus defectus corruptionis, quid est aliud, quam quaedam prolixitas mortis.» Sane vita haec non aliud esse videtur quam vitalis quaedam, longa et lenta mors. E contrario vero quid est aliud justorum mors, quam finis laborum, principium quietis; fuga tristitiae, et adventus laetitiae; sedatio tempestatis, et initium tranquillitatis; consummatio exilii, et reditus in patriam, in quam tot aerumnis superatis, tot laboribus exantlatis, tot afflictionibus emensis, remeare anhelamus? Secunda hujus desiderii causa est, tum concupiscentia, cum qua perennem et multiplicem ac difficilem luctam gerunt omnes Sancti, tum pericula peccandi mortaliter, ac necessitas peccandi venialiter. Hac ex causa gemit Apostolus se venumdatum sub peccato, Rom. vii, ideoque: «Infelix,» ait, «ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Qui penetrat ponderatque peccati gravitatem, quantum malum, quantorumque malorum causa sit, Deum offendere, hic suspirat ad mortem, quasi ad peccati et malorum omnium terminum, ut fiat impeccabilis. Dices: Charitas inclinat ad majus semper et majus sui incrementum, et ad accumulandum majora semper merita et praemia: haec autem non per brevem, sed per longam vitam acquiruntur. Respondeo: Ita est; sed tamen si in una lance ponas spem hujus augmenti meritorum et charitatis, in altera vero ponas periculum peccandi, haec illi longe praeponderabit. Periculum enim peccandi, praesertim mortaliter, cui in hac vita semper obnoxii sunt sancti, ac consequenter periculum damnationis aeternae, tantum est malum, ut nulla augmenti charitatis vel gloriae aeternae spe compensari ex aequo possit. Idem suo modo et proportione censent Sancti de peccatis venialibus. Audi, ut alios taceam, cujusdam nuper sancti Martyris nostri Anglicani hac de re ardens et ignitum votum. «Si vere amas Deum,» ait, «certe nihil tibi adeo grave esse potest, atque summam illius majestatem etiam in minimis offendere, nec quidquam tantopere expetes, atque remedium aliquod, quo securus esse possis, te nunquam amplius Deum offensurum; quod cum in hac vita haberi non possit, continue clamabis cum Psalmista: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est! et: Cupio dissolvi; et: Quis mihi det pennas? Magnum quidem est pro amore Dei laborare, dolores et tormenta tolerare; magnum, animas lucrari; magnum, in Religione cum continua sui victoria vivere: si tamen haec fieri non possint, quin Deum meum offendam, mallem his omnibus omissis cito mori, quam cum quotidiana Dei in quantumvis exiguis offensione, haec omnia praestare. Mallem siquidem, teste S. Augustino, totum mundum ruere, quam vel veniale contra Deum peccatum admittere. Si tamen Deus hujus miseriae conscius velit vitam procrastinare et me in hujus calamitatis valle exercere: veniant labor, carceres, tormenta, crux, craticula, leones, veniant tandem quaecumque venire possunt: imo ex animo precor te, bone Jesu, ut veniant, et per vulnera tua et Sanctorum tuorum suppliciter peto, ut ab hac hora, in qua hoc scribo, incipiant, ac ad vitae meae terminum perdurent. Permitte me pro te torqueri, dissecari, flagellari, caedi ac dilaniari; nihil recuso, omnia amplector, omnia sustinebo: non quod ego pulvis id valeam, sed quod omnia possim in te et sine te nihil. Fove in me hoc desiderium, et propitius largire desiderii effectum.» Haec ille cycnea voce martyrii jam candidatus. Tertia hujus desiderii, eaque potissima causa est, ut ad beatam illam aeternamque vitam transeamus simusque cum Christo, et angelis, et Sanctis. Unde solam hanc sui desiderii causam exprimit hic Apostolus. Pulchre S. Gregorius, hom. 45 in Ezech., explicans illa verba, «Et mensus est thalamum uno calamo in longum,» etc., sic ait: «Thalami in sancta Ecclesia sunt illorum corda, in quibus animae per amorem sponso invisibili conjunguntur, ut ejus desiderio mens ardeat, nulla jam quae in mundo sunt concupiscat, praesentis vitae longitudinem poenam deputet, exire festinet, et amoris amplexu in coelestis sponsi visione requiescere. Mens itaque, quae jam talis est, nullam praesentis saeculi consolationem recipit, sed ad illam, quam diligit, medullitus suspirat, fervet, anhelat, anxiatur. Vilis ei fit ipsa salus sui corporis, quia transfixa est vulnere amoris.» Deinde hujus desiderii et vulneris medicinam eamdem quam Apostolus hic, subjicit, ita dicens: «Menti autem sponsum suum fortiter amanti una solet esse consolatio, si per hoc, quod ipsa a Dei visione differtur, aliorum animae ad coelestem sponsum amoris facibus inardescant. De qua dicitur in Canticis: Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo. Flores sunt animae, bonum jam inchoantes et coeleste desiderium redolentes. Mala autem de floribus sunt perfectae jam mentes, quae ad fructum perveniunt boni operis. Quae ergo amore languet, fulciri quaerit floribus, stipari malis, ut requiescat in bono opere proximi, quae adhuc videre non valet vultum Dei.» Ita S. Joannes senex, optansque Christo frui, in fine Apocal., ait: «Veni, Domine Jesu.» Hoc argumento scripsit S. Cyprianus (quem S. secutus est S. Ambrosius, lib. De Bono mortis) tractatum De Mortalitate, ad consolationem Christianorum in communi lue et peste, qua sua de aetate tota Africa per quindecim annos grassabatur: in quo multis rationibus docet, Christianis non esse timendam, sed appetendam mortem. Atque in fine, tertiam hanc de qua jam agimus, causam ita perurget: «Considerandum, ait, est, fratres dilectissimi, et identidem cogitandum, renuntiasse nos mundo, et tanquam hospites et peregrinos hic interim degere. Amplectamur diem, qui assignat singulos domicilio suo, qui nos hinc ereptos et laqueis saecularibus exsolutos, paradiso restituit et regno coelesti. Magnus illic nos charorum numerus exspectat, parentum, fratrum, filiorum frequens nos et copiosa turba desiderat, jam de sua immortalitate secura et adhuc de nostra salute sollicita. Ad horum conspectum et complexum venire quanta et illis et nobis in communi laetitia est!» Deinde beatae illius vitae et coelestium civium gaudia ita prosequitur: «Qualis illic coelestium regnorum voluptas sine timore moriendi et cum aeternitate vivendi! quam summa et perpetua felicitas! Illic Apostolorum gloriosus chorus; illic Prophetarum exultantium numerus; illic Martyrum innumerabilis populus ob certaminis et passionis victoriam coronatus; illic triumphantes virgines, quae concupiscentiam carnis et corporis, continentiae robore subegerunt; remunerati misericordes, qui alimentis et largitionibus pauperum justitiae opera fecerunt, et ad coelestes thalamos terrena patrimonia transtulerunt. Ad hos, fratres dilectissimi, avida cupiditate properemus, ut cum his cito esse, ut cito ad Christum venire contingat, optemus. Hanc cogitationem nostram Deus videat, hoc propositum mentis et fidei Dominus Christus aspiciat, daturus eis gloriae suae ampliora praemia, quorum erga se majora fuerint desideria.» Hucusque Cyprianus. Haec paulo fusius produxi, quia hic est finis ad quem tota nostra vita tendimus, ideoque assidue cupimus et nos cum Paulo dissolvi, et esse cum Christo. Refert Ruffinus in Vitis Patr., lib. III, cap. ix, Abbatem Mutium mirae sanctitatis solem stitisse, ut ad discipulum moriturum longe absentem posset pervenire, «Cumque invenisset eum jam defunctum, oratione facta osculatus est eum, et ait: Quid magis desiderii habes, frater, abire et esse cum Christo, an permanere in carne? Tunc ille, recuperato spiritu, paululum resedit et ait ad eum: Quid me revocas, Pater? Melius est mihi redire et esse cum Christo; permanere autem in carne mihi necessarium non est. Cui dixit: Dormi ergo in pace, fili, et ora pro me. At ille continuo reclinans se in lectulo, obdormivit.» Similiter S. Gregorius, lib. I Dialog., cap. II, refert Marcellum a morte suscitatum a S. Fortunato, Episcopo Tudertino, ingemuisse, ac dixisse: «O quid fecisti? o quid fecisti?» Sic et S. Salvium Episcopum resuscitatum ingemuisse fuse narrat Gregorius Turonensis, lib. VII Hist. Francor. Legimus in Vita S. Nicolai Tolentinatis, quod ipse sex totis ante obitum mensibus, paulo ante nocturnas preces, singulis noctibus suavissimum angelorum concentum audiverit, qui illi quasi praegustationem futurae vitae praeberet. Quocirca hoc Apostoli dictum crebro iterabat: «Cupio dissolvi et esse cum Christo;» cumque resolutionis tempus instaret, in extremo spiritu fundere coepit voces laetitiae et animi gestientis; cujus inusitati gaudii Fratres qui aderant causam perquirentes, audiverunt ab eo: «Dominus meus Jesus Christus sanctissimae matri suae et Augustino Patri nostro innixus, dicit mihi: Euge, serve bone et fidelis, intra in gaudium Domini tui:» in quibus verbis expiravit. Quis non talem mortem, imo transitum in paradisum, cupiat et votis omnibus optet? Si talem mortem optas, vitam similem imitare et ambi. 24. PERMANERE AUTEM IN CARNE NECESSARIUM (Graece ἀναγκαιότερον, id est magis necessarium) PROPTER VOS.
1:25
25. ET HOC (scilicet necessarium esse vobis, ut maneam in carne) confidens (Graece πεποιθώς, id est persuasus), scio quia (id est quod) manebo, — q. d. Persuadens mihi vitam meam vobis esse necessariam, scio quod Deus me vobis adhuc concedet facietque in vita permanere. Hinc patet epistolam hanc scriptam e primis vinculis, non e secundis: nam e primis fuit liberatus, in secundis a Nerone occisus est Paulus. MANEBO ET PERMANEBO OMNIBUS VOBIS. — Graece μενῶ καὶ συμπαραμενῶ, manebo et compermanebo omnibus vobis, q. d. Nolite timere et lugere orbitatem vestram, quasi me, patre vestro, sitis orbandi; ego manebo et cum vobis permanebo; quasi pater vobis, filiis meis, superstes adero, praesens vos visam, absens per litteras et nuntios vos solabor et confirmabo, ut in fide et gratia proficiatis, deque fidei incremento tam vestro quam alieno gaudeatis. Hisce verbis dubium suum, an optabilius sit vivere, an mori, resolvit Apostolus, satisque indicat praestare vivere, ad institutionem et salutem proximorum, quam mori et esse cum Christo. Unde S. Augustinus in illud Psal. liv: «Quis dabit mihi pennas sicut columbae?» citans hunc Pauli locum, Paulumque columbae gementi et in coelum suspiranti comparans: «Columba,» ait, «delicata, religata affectu, non cupiditate, volare non poterat propter faciendum officium.» Imo salutem proximi praeferendam esse martyrio, docet S. Chrysostomus, hom. 79 in Matth. Hinc et S. Augustinus, epist. 81 ad Eudoxium Abbatem, scribit, ut Ecclesiae et proximorum saluti operam suam, si ea necessaria sit, non neget, nec se ab ea per professionem monasticam excuset, affertque rationem hanc: «Quia,» ait, «si parturienti Ecclesiae subministrare noluerint qui possunt, quomodo filii nascentur?» Multo magis Episcopum apud subditos suos saeviente persecutione manere, omniaque adversa, quin et mortem ipsam, si opus sit, hac de causa pati debere, docet idem Augustinus, epist. 180 ad Honoratum.
1:26
26. UT GRATULATIO (Graece καύχημα, id est gloriatio) vestra (qua gloriamini et gratulamini vobis, quod per me sitis ad Christum conversi) ABUNDET IN CHRISTO JESU (id est in Christi doctrina, lege, gratia, Ecclesia, q. d. In christianismo) IN ME (de me vinculis liberato, vobisque reddito) PER MEUM ADVENTUM ITERUM AD VOS.
1:27
27. TANTUM DIGNE EVANGELIO CHRISTI CONVERSAMINI. — «Conversamini» est imperativus, q. d. Tantum exigo a vobis, ut ita conversemini, sicut decet ac dignum est Christianos, qui Evangelium et Christi legem sectantur, conversari. UT AUDIAM DE VOBIS, QUIA (quod) STATIS IN UNO SPIRITU (id est perseveratis in pari religionis et mutuae charitatis studio ac fervore) UNANIMES, (Graece μιᾷ ψυχῇ, in una anima, quasi vobis omnibus una tantum esset anima charitatis) COLLABORANTES, — Graece συναθλοῦντες, id est concertantes, hoc est, ut Ambrosius, pariter et concorditer decertantes. FIDEI EVANGELII, — q. d. Fides Evangelii in lucta est, vos, quasi athletae fidem luctantem et laborantem, communi religionis et charitatis spiritu ac zelo adjuvate, ut cum ea et in ea generose decertetis contra Paganos et quosvis fidei hostes.
1:28
28. ET IN NULLO TERREAMINI (Graece μὴ πτυρόμενοι, id est, ut Erasmus, non turbati, non tumultuantes; Ambrosius, non pavescentes) AB ADVERSARIIS (Gentilibus qui Christianos persequuntur): QUAE ILLIS EST CAUSA PERDITIONIS, VOBIS AUTEM SALUTIS, ET HOC A DEO, — q. d. Persecutio haec Gentium ipsosmet perdet et ducet in gehennam, vos autem ducet ad salutem et gloriam, ad eam hac via dirigente vos ac ducente Deo. Nota: Pro «causa,» graece est ἔνδειξις, id est indicium, argumentum, ostensio, et, ut Ambrosius legit, ostentatio. Unde Beza hic carpens nostram versionem: «Vetus,» ait, «interpres ἔνδειξιν maluit causam interpretari, temere quaesita aliena significatione, cum nusquam afflictio fidelium salutis illorum dicatur causa, sed testimonium.» Verum respondeant ipsi Erasmus et Vatablus ἐνδείξειν, id est ostendere, saepe sumi pro «facere.» Sic ait Paulus, II Timoth. iv, 14: «Alexander aerarius multa mala mihi ostendit,» id est fecit, exhibuit. Sic Psaltes orat: «Ostende,» id est praesta, exhibe a nobis, Domine, misericordiam tuam.» Sic Eccles. ii, 24: «Nonne melius est comedere, et bibere, et ostendere (dare et tribuere) animae suae bona de laboribus suis?» Pari hic modo ἔνδειξιν non tam indicium, quam causam significare patet: quia persecutio Gentilium illis ipsis perditionis fuit causa, non indicium, nec illi hoc indicio credebant se perdendos et damnandos, imo putabant se bene facere et gratiam mercedemque a Jove diisque aliis accepturos. Quod vero afflictio non tantum testimonium, sed et causa salutis fidelium sit et dicatur in Scripturis, patet II Cor. iv, 17: «Quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae, supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis.» Si gloriae pondus operatur, illius ergo causa est. Rom. v, 3: «Tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio vero spem, spes autem non confundit:» quia scilicet certo sperantes ad salutem et gloriam perducit. Unde inferius ait: «Spe salvi facti sumus.» Mediate ergo (mediante scilicet spe) tribulatio et patientia causa sunt salutis. Apoc. ii, 10: «Habebitis tribulationem diebus decem: esto fidelis (in tribulatione constans) usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae.» Constantia ergo in tribulatione parit et meretur coronam vitae aeternae, sicut victoria in stadio et agone parit et meretur bravium; est ergo constantia haec et victoria causa meritoria coronae et bravii.
1:29
29. QUIA VOBIS DONATUM EST PRO CHRISTO, NON SOLUM UT IN EUM CREDATIS, SED UT ETIAM PRO ILLO PATIAMINI. — Difficultatem movet τὸ «pro Christo»; non enim cohaeret sequenti, «ut in eum credatis»; nec enim credimus in Christum pro Christo. S. Anselmus sic explicat: «pro Christo,» id est propter Christum, et Christi merita datum est vobis ut credatis in eum. Secundo, Photius apud Oecumenium: ὑπὲρ Χριστοῦ, inquit, capitur pro ἀπὸ Χριστοῦ, id est a Christo donatum est vobis ut in eum credatis: sed ὑπὲρ nusquam ponitur pro ἀπὸ. Tertio, deterius vertit Beza, «in Christo,» id est in Christi negotio, religione; nec enim unio significatur «in.» Dico ergo esse hyperbaton; cum enim vellet Apostolus tantum dicere: Vobis donatum est pro Christo pati, subiit mentem ejus, quod etiam donatum esset eis in Christum credere, illudque inseruit, ac mox ad id quod primo intenderat redit, subdens: «Sed etiam ut pro illo patiamini:» tales enim raptus et hyperbata vidimus Ephes. iii, 1, et alias saepe. Unde Syrus omittens τὸ «pro Christo,» clare sic vertit, et hoc a Deo ipso datum est, ut non solum in credendo credatis Meschicho (Christo), sed etiam ut pro illo patiamini. Hinc primo, S. Augustinus et Concilium Arausicanum, can. 5 contra Faustum et Massilienses, probat et definit fidem et initium fidei, sive ipsum velle credere, esse donum Dei, indeque ripere initium salutis in adulto. Adde, hoc ipsum velle credere non tantum esse donum Dei, sed etiam nobis obtingere ex meritis Christi. Quod non bene hic negat quidam Interpres, docens fidem et reliquas dispositiones, per quas Christi meritum applicatur nobis, non dari ex meritis Christi, sed ex misericordia et gratia Dei, quae Christi meritum praevenit. Verum hoc Apostolo repugnat, qui omnia dona et gratias quasvis ad salutem dirigimur, tribuit meritis Christi: ipse enim tanquam mediator Dei, hominum redemptor et salvator, omnia reconciliationis, redemptionis et salutis nostrae media et auxilia nobis promeruit, procuravit et impetravit, ut ostendi Ephes. 1, 3. Notant hic secundo, Chrysostomus et Theophylactus, pati pro Christo vocari ab Apostolo donum Dei, duabus de causis: primo, ut non pudeat eos passionis, sed in ea sint constantes, acceptentque quasi magnum Dei donum; secundo, ne in eo extollantur, cum illud non habeant a se, sed a Deo. Sicut ergo fidissimis servis in bello probatis, dantur a regibus honorificae cruces pro mercede laborum, ita dantur et magnis Sanctis a Deo. Notant tertio iidem, hoc donum patiendi pro Christo majus esse, quam suscitare mortuos et signa miranda patrare. «Hic enim,» inquiunt, «debitor sum (Deo, qui gratiam suscitandi dedit), illic autem debitorem habeo Christum. O rem admirandam! Et donat mihi, et super hoc ipse debet mihi,» q. d. In hac ergo vestra passione gaudere et exultare debetis, o Philippenses. Vide dicta ex eodem Chrysostomo, Ephes. cap. III, 1. Nota quarto, pati pro Christo esse singulare Dei donum, non tantum eatenus, quatenus Deus objicit homini occasionem, sicuti fidei, ita et martyrii similiumque afflictionum pro fide et Christo tolerandarum (uti explicat hic commentarius Hieronymo ascriptus, qui potius est Pelagii, vel Pelagiani alicujus, ut ex hoc loco et similibus patet), sed etiam hoc ipsum pati pro Christo est donum Dei, quia Deus patienti affectum, desiderium et fortitudinem patiendi pro Christo aspirat, ut contra Pelagium passim docet Augustinus.
1:30
30. IDEM CERTAMEN (Graece ἀγῶνα, eumdem agonem) HABENTES, QUALE ET VIDISTIS IN ME, ET NUNC AUDISTIS DE ME. — Graece ἀκούετε, id est auditis. q. d. In hoc fidei agone mecum quasi athletae decertatis, o Philippenses, idem vobis est agon qui et mihi, eadem palaestra, idem certamen pro Evangelio: quia pro eo persecutiones, exilia, carceres, bonorum rapinas aliaque multa patimini, qualia nunc auditis me Romae pati, et olim vidistis me Philippis patientem, cum apud vos virgis caesus sum et incarceratus, Actor. xvi, 22.
1:1
Dividitur autem haec epistola in salutationem et epistolarem narrationem. Secunda, ibi gratias ago, et cetera. Circa primum tria facit: quia primo describuntur personae salutantes; secundo personae salutatae, ibi omnibus sanctis, etc.; tertio bona optata, ibi gratia vobis, et cetera. Circa primum, primo ponuntur personae salutantes; secundo earum conditio, ibi servi, et cetera. Circa primum, primo ponitur persona principalis, cum dicit Paulus. Et interpretatur Paulus quasi modicus, in quo notatur eius humilitas. Is. LX, 22: minimus erit in mille, et parvus in gentem fortissimam. Secundo, ibi et Timotheus, ponitur persona adiuncta, quia fuerat eorum praedicator. Infra II, 20: neminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro vobis sollicitus sit. Deinde cum dicit servi, etc., ponitur conditio eorum. II Cor. IV, 5: non enim nosmetipsos praedicamus, sed Iesum Christum dominum nostrum: nos autem servos vestros per Iesum, et cetera. Sed contra Io. XV, 15: iam non dicam vos servos, et cetera. Respondeo. Duplex est servitus secundum duplicem timorem. Timor enim poenae causat malam servitutem, et de hac intelligitur dictum praemissum Io. XV, 6. Timor vero castus causat servitutem reverentiae, et de hac loquitur apostolus hic. Personae salutatae sunt omnes de Ecclesia Philippensi. Et, primo, minores. Unde dicit omnibus sanctis qui sunt Philippis, quae est civitas quam Philippus condidit; et dicit sanctis, et hoc propter Baptismum. Rom. c. VI, 3: quicumque baptizati sumus in Christo, in morte ipsius baptizati sumus. Maiores autem tangit, dicens cum episcopis, et cetera. Quaestio est quare minores praeponit maioribus? Quia prius est populus, quam praelatus. Ez. XXXIV, 2: nonne greges pascuntur a pastoribus? Greges enim pascendi sunt a pastoribus, non e converso. Item cur intermittit presbyteros? Respondeo. Dicendum est quod comprehenduntur cum episcopis, quia in una civitate non sunt plures episcopi. Unde dicens in plurali, dat intelligere etiam presbyteros. Et tamen est alius ordo, quia ex ipso Evangelio hoc legitur quod post designationem duodecim apostolorum (quorum personas gerunt episcopi), designavit septuaginta duos discipulos, quorum locum sacerdotes tenent. Dionysius etiam distinguit episcopos et sacerdotes. Sed in principio, licet ordines fuerint distincti, non tamen nomina ordinum; unde hic comprehendit presbyteros cum episcopis. Deinde ponit bona optata, ibi gratia, et cetera. Et sunt duo quae includunt omnia. Primum est gratia Dei remittens peccata. Eph. II, 8: gratia salvati estis, et cetera. Ultimum est pax hominis. Ps. CXLVII, 14: qui posuit fines tuos pacem, et cetera. Et per consequens optat bona media, et hoc a Deo patre. Iac. I, 17: omne datum optimum, et omne donum perfectum de sursum est, descendens a patre luminum.
1:2
Item, per meritum humilitatis Christi, et ideo addit et domino Iesu Christo. Io. I, v. 17: gratia et veritas per Iesum Christum facta est. Eph. II, 14: ipse enim est pax nostra, et cetera. Consequenter ponit epistolarem narrationem. Et circa hoc duo facit, quia primo agit gratias de praeteritis; secundo hortatur ad profectum in futurum, ibi scire autem vos volo, et cetera. Circa primum, primo praemittit gratiarum actionem pro eis; secundo materiam eius, ibi super communicatione, et cetera. Gratias autem agit super adiuncto gaudio et deprecatione. Et ideo haec tria tangens, dicit gratias Deo nostro. Gratias agere, est recognoscere gratiam sibi factam. I Thess. ult.: in omnibus gratias agite.
1:3
In omni memoria vestra, quia in eis nihil occurrit apostolo, quod non esset dignum gratiarum actione. Et hoc est valde magnum. Prov. X, 7: memoria iusti cum laudibus, et cetera. Pro omnibus. Is. LX, 21: populus autem tuus, omnes iusti in perpetuum, et cetera. Agit ergo gratias pro eorum bono, orationem et deprecationem pro custodia: totum tamen pro gaudio. I Reg. XII, 23: absit autem a me hoc peccatum in domino, ut cessem orare pro vobis. Deinde cum dicit super communicatione, etc., tangit de materia trium praedictorum. Et primo ponit materiam gratiarum actionis; secundo gaudii de futuris, ibi confidens, etc.; tertio deprecationis, ibi testis, et cetera. Dicit ergo: super communicatione, scilicet qua communicatis doctrinae Evangelii, credendo et opere implendo. Haec est enim vera communicatio. Hebr. ult.: beneficentiae autem et communionis nolite oblivisci, et cetera.
1:5
A prima die, et cetera. Eccli. XXVII, v. 12: homo sanctus in sapientia manet sicut sol, et cetera. Et hoc ipsum confidens de vobis gaudeo, quia qui coepit, et cetera. Ier. XVII, 5 s.: maledictus homo, qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum. Benedictus vir qui confidit in domino, et erit dominus fiducia eius. Et hoc in virtute Dei. Et ideo dicit qui coepit, et cetera. Io. XV, 5: sine me nihil potestis facere. Quod est contra Pelagianos, qui dicunt principium boni operis esse ex nobis, sed consummationem ex Deo. Sed hoc non est verum: quia principium boni operis in nobis est cogitare de bono, et hoc ipsum est a Deo. II Cor. III, 5: non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis, et cetera.
1:6
In diem Christi Iesu, quo remunerabit singulos. II Tim. ult.: in reliquo reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus, et cetera. I Cor. I, 8: confirmabit vos usque in finem sine crimine, et cetera. Ratio gaudii ponitur cum dicit sicut est mihi, etc.; quia scilicet id iustum est quia congaudetis mihi de bonis meis.
1:7
Eo quod habeam vos, etc., quasi dicat: habeo de vobis hanc conscientiam tales vos esse, ut scilicet gaudeatis de his de quibus et ego ideo gaudeo, quod gaudium est in vinculis meis, quia tunc pro Christo fuit ligatus, de quo gaudebat. Iac. I, 2 s.: omne gaudium existimate, fratres mei, cum in varias tentationes incideritis, scientes, et cetera. Act. V, 41: ibant apostoli gaudentes a conspectu Concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Iesu contumeliam pati, et cetera. Et in defensione, et in confirmatione Evangelii, scilicet audacter praedicando, contra tyrannos et haereticos, et confirmando Evangelium in cordibus fidelium. Act. XII: perambulans ex ordine Galatiam regionem, et Phrygiam, confirmans omnes discipulos. Vel aliter, secundum Glossam. In corde, id est desiderio ut socii sitis sempiterni gaudii. Io. XVI, 22: gaudium vestrum nemo tollet a vobis. Et hoc non potest abstrahi a corde meo, quia etiam in vinculis existens et intentus confirmationi et defensioni Evangelii, sollicitudo de vobis non recedit de corde meo.
1:8
Posita materia gaudii de spe futura, hic ostendit super quo deprecationem pro eis facit. Et primo praemittit suum desiderium, quod ostenditur omnino fervens; secundo materiam deprecationis, ibi et hoc oro, et cetera. Et quia cordis desiderium soli Deo est manifestum, ideo invocat Deum testem quod pro eis deprecetur cum desiderio. Iob c. XII: ecce in caelo testis meus est, scilicet Deus, et cetera. Quomodo cupiam vos, scilicet ego, existens in visceribus Iesu Christi. Vel quomodo cupiam vos esse in eis; quasi dicat: quomodo cupiam vestram salutem et participationem viscerosae charitatis Christi. Lc. I, 78: per viscera misericordiae Dei, etc.; quasi dicat: quia ad profunda et intima cordis, virtus amoris pertingit. Vel cupiam ut sitis in visceribus Iesu Christi, id est ut ipsum intime diligatis, ut et diligamini ab eo; in hoc enim vita hominis consistit. Deinde cum dicit et hoc oro, etc., ponit deprecationem, et tria bona optat. Primo quantum ad interioris charitatis augmentum. Affectus enim interior perficitur per charitatem, et ideo non habenti charitatem optandum est ut habeat; habenti vero, ut perficiatur. Unde dicit ut charitas, et cetera. Pro augmento autem charitatis orandus est Deus, quia solus Deus hoc in nobis operatur. II Cor. IX, 8: potens est autem Deus omnem gratiam abundare facere in vobis, ut in omnibus semper omnem sufficientiam habentes, abundetis in omne opus bonum, et cetera. Et hoc necessarium est ut petamus et nos, quia Matth. V, 20: nisi abundaverit iustitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum caelorum. Secundo quantum ad intellectum. Unde dicit in omni scientia. Sed numquid ex charitate provenit scientia? Sic, quia dicitur I Io. II, 27: et vos unctionem quam accepistis ab eo, maneat in vobis, et non necesse habetis ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio eius docet vos de omnibus, et cetera. Item, charitas est spiritus, de quo dicitur Io. XVI, 13: cum venerit ille spiritus veritatis, docebit vos omnem, et cetera. Cuius ratio est, quia qui habet habitum, si rectus est habitus, sequitur inde rectum iudicium de his quae pertinent ad illum habitum; si vero corruptus, falsum. Sicut circa venerea temperatus habet bonum iudicium, intemperatus non sed falsum. Omnia autem quae a nobis fiunt, sunt informanda charitate, et ideo habens charitatem, habet rectum iudicium, et quantum ad cognoscibilia. Et sic dicit in omni scientia, qua scilicet agnoscat veritatem et inhaereat circa ea quae sunt fidei. Haec est scientia sanctorum, de qua dicitur Sap. X, 10.
1:9
Et quantum ad operabilia, et sic dicit et in omni sensu, qui est vis cognoscitiva circa exteriora obiecta. Et proprium eius est ut statim iudicet de proprio sensibili recte. Et ideo hoc nomen translatum est ad interius iudicium rationis; unde sensati dicuntur qui habent rectum iudicium circa agibilia. Sap. I, v. 1: sentite de domino in bonitate, et cetera. Sap. c. VI, 16: cogitare ergo de illa, sensus est consummatus, et cetera. Sed hic sensus debet esse non tantum considerativus sed etiam discretivus inter bonum et malum, et inter bonum et melius. Unde subdit ut probetis, et cetera. Nota quod charitas perficit sensum ut probet bona; sed perfecta charitas ut probet meliora. I Cor. XII, 31: aemulamini meliora charismata, etc. et infra cap. XIV: sectamini charitatem, et cetera. Et ideo dicit potiora. Tertio quantum ad effectum. Et primo ponit immunitatem a malo; secundo perfectionem in bono.
1:10
Primum in hoc quod dicit ut sitis sinceri. Est enim duplex peccatum vitandum, scilicet interioris corruptionis, qua homo corrumpitur in se, et hoc excluditur per sinceritatem. I Cor. V, 8: in azymis sinceritatis, et cetera. Aliud est in proximum, scilicet offensa. Et ideo dicit et sine offensa. I Cor. IV, 10: sine offensione estote Iudaeis et gentilibus, et Ecclesiae Dei, sicut ego, et cetera. Et II Cor. VI, 3: nemini dantes ullam offensionem, et cetera. In diem Christi Iesu, id est usque in finem vitae. Matth. XXIV, 13: qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit.
1:11
Quantum ad gratiam dicit repleti fructu iustitiae, ut opera iustitiae quaedam fructus sint. Rom. VI, 22: habetis fructum vestrum in sanctificatione, et cetera. Vel fructu iustitiae, id est praemio iustitiae, scilicet corona. II Tim. IV, 8: in reliquo reposita est mihi corona iustitiae, et cetera. Sap. IV: bonorum enim laborum gloriosus est fructus, et cetera. Et hoc habetur per Christum, quia omnia, quae facimus, sunt bona per ipsum. Io. XV, 5: sine me nihil potestis facere, et cetera. Et haec facienda sunt hoc fine, scilicet in gloriam et laudem Dei, quia ex operibus sanctorum, Deus clarificatur, cum inde alii prorumpunt in laudem Dei. Ps. CL, 1: laudate dominum in sanctis eius, et cetera. Ier. XXXIII, 9: erit mihi in nomen, et in gaudium, et in laudem, et in exultationem cunctis gentibus terrae, quae audierint omnia bona, et cetera. Deinde cum dicit scire autem, etc., admonet ad futura. Et primo ponit exempla exequenda et vitanda; secundo concludit moralem monitionem in IV cap., ibi itaque, fratres mei charissimi, et cetera. Circa primum duo facit, quia primo ostendit quae sunt imitanda; secundo quae sunt vitanda, III cap., ibi de caetero, et cetera. Item prima dividitur in duas, quia primo inducit se eis imitandum; secundo alios, secundo cap. si qua ergo, et cetera. Item prima in tres, quia primo ponit exemplum profectum suum; secundo gaudium, quod habet ex profectu, ibi quid enim, etc.; tertio fructum ex profectu suo, ibi scio enim, et cetera. Item prima in duas. Primo praemittit profectum; secundo modum, ibi ita ut vincula mea, et cetera.
1:12
Dicit ergo: monui vos ad profectum, et ut formam habeatis profectum meum, scire vos volo, et quae circa me sunt, exterius, quia tribulationes etsi exterius essent, non immutabant interius, sed magis ad profectum venerunt, quia ex eis fides praedicata magis profecit. II Cor. I, 6: sive tribulamur, pro vestra exhortatione et salute, sive consolamur, pro vestra consolatione, et cetera. Et ostendit profectum. Primo quantum ad se; secundo quantum ad alios, ibi ut plures, et cetera. Quantum ad se quidem manifestum fuerat quod talia pro Christo pateretur constanter, ita ut vincularetur, unde dicitur ut vincula, etc., quod est gloriosum pro Christo. I Petr. c. IV, 15: nemo vestrum patiatur quasi homicida, aut fur, aut alienorum appetitor; si autem ut Christianus, non erubescat, et cetera.
1:13
In omni praetorio, sicut in curia Caesaris, et cetera. Ex parte vero aliorum fides crescebat in communi. Unde dicit ut plures, et cetera. I Mach. c. IV: de elephantibus. Eccli. X, 2: secundum iudicem populi, sic et ministri eius, et cetera. Prov. XVIII: iustus quasi leo confidens absque terrore erit, et cetera. Ex parte tamen aliorum est diversitas, quia quidam bene loquebantur, quidam male. Et qui bene, quidam ex generali charitate et quidam ex speciali amore ad apostolum. Et qui male, quidam ex generali malitia, quidam ex speciali odio ad apostolum. Sed ut mihi videtur, apostolus duplicem ostendit causam propter quam quidam praedicabant. Primo propter invidiam.
1:15
Et ideo apostolus eorum pravam intentionem ostendit, dicens quidam quidem propter invidiam, et cetera. Iac. III, 16: ubi zelus et contentio, ibi inconstantia, et omne opus pravum. I Cor. c. III, 3: cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? Secundo propter amorem Christi, et Evangelii. Unde dicit quidam propter bonam, et cetera. Ps. CL, 20: benigne fac in bona voluntate, et cetera. Sed apostolus addit dicens quidam vero ex charitate, scilicet quae facit bonam voluntatem, etc., quia ut supplerent defectum mei docentis, praedicaverunt. Deinde apostolus exponit quod dixerat, dicens quod quidam non secundum sanam intentionem, sed ex contentione. Corrupta eorum intentio dupliciter patuit: uno modo ut publice praedicando, turbationem facerent in populo gentili contra apostolum, supra illam quam habuit. Alio modo quia credebant quod Paulus audiens eos usurpare officium sibi commissum, turbaretur et ex hoc adderetur afflictio afflicto.
1:18
Supra apostolus descripsit profectum ex ipso subsecutum, hic agit de gaudio concepto ex hoc profectu. Et ponitur primo materia gaudii; secundo ipsum gaudium, ibi et in hoc gaudeo, et cetera. Contingit autem quandoque quod aliquod gaudium provenit ex bona causa, et hoc directe et per se, et quandoque ex mala causa et hoc indirecte et per accidens. Quando enim est ex bona causa, gaudendum est de effectu et de causa, sicut de eleemosyna facta propter Deum. Sed quando est ex causa mala, tunc est gaudendum de effectu, sed de causa non. Et sic de redemptione per Christum, licet fuerit ex scelere Iudae et Iudaeorum. Ita contigit in Ecclesia, ubi provenit utilitas quandoque per bonos praedicatores quo ad bonam intentionem, quandoque per malos quo ad malam; et de utraque gaudendum est, sicut dictum est. Et ideo dicit quid enim, et cetera. Per occasionem annuntiat Christum, qui non intendit hoc principaliter sed propter aliud, puta lucrum vel gloriam. Prov. XVIII, v. 1: occasionem quaerit, qui recedere vult ab amico. Per veritatem autem, quando ex recta intentione. Is. XXXVIII, 3: obsecro, domine, memento, quaeso, quomodo ambulaverim coram te in veritate, et corde perfecto, et cetera. Sed hoc utroque modo fit ad utilitatem Ecclesiae, ideo dicit si Christus annuntietur, etc., quia si aliud annuntiaret quam Christum, tunc multum interesset, quod fit quando falsa doctrina docetur. Augustinus: pastor qui propter veritatem annuntiat, est amandus; mercenarius qui propter lucrum, est tolerandus; qui falsus, expellendus. Deinde ponit gaudium consequens, dicens et in hoc, scilicet quod vincula mea manifesta sunt propter Christum, quod Christus annuntiatur, gaudeo, in praesenti, Io. XIV, v. 28: si diligeretis me, gauderetis utique, etc., et gaudebo in futurum, Is. LI, 3: gaudium et laetitiam obtinebunt, et cetera. Deinde cum dicit scio enim, etc., ponit fructum ex profectu suo provenientem. Et primo ponit ipsum fructum; secundo movet quamdam dubitationem, ibi quod si vivere, et cetera. Item primo proponit fructum; secundo auxilium ipsum consequendi, ibi per vestram orationem, etc.; tertio assignat materiam fructus, ibi sed non in omni, et cetera. Dicit ergo: gaudeo de his, et hoc propter fructum provenientem ex eis in salutem aeternam. Is. XLV, 17: salvatus est Israel in domino salute aeterna, et cetera. Et hoc ideo, quia quando nos aliqua bona facimus cooperando saluti aliorum, redundat in salutem nostram. Si enim, ut dicitur Matth. XVIII, 6, qui scandalizaverit unum ex his pusillis, etc.; quanta gloria dignus est qui salutem multorum procurat? Auxilium autem est triplex, scilicet ex parte aliorum mutua oratio. Unde dicit per vestras orationes, scilicet ex quibus spero adiuvari a Deo. Iac. ult.: orate pro invicem, ut salvemini, et cetera. Ex parte Dei, de quo habemus spem salutis. Is. XXVI, 17 s.: a facie tua, domine, concepimus, et quasi parturivimus, et peperimus spiritum salutis.
1:19
Et ideo dicit et subministrationem spiritus Iesu Christi. Rom. VIII, v. 26: spiritus adiuvat infirmitatem nostram. Et loquitur similitudinarie. Quando enim aliquis est debilis, indiget relevante ut sustentetur, et hoc est subministrare; et nos debiles sumus, ideo indigemus subministratione spiritus. Io. XIV, 26: et suggeret vobis omnia, etc.; quasi vobis subministrando. Ex parte nostra est spes in Deo, quia, Prov. c. XI, 28: qui confidit in divitiis, corruet. Oportet ergo quod spes nostra sit in Deo, et cetera. Ps. CXXIV, 1: qui confidunt in domino sicut mons Sion, et cetera. Et ideo dicit secundum expectationem, et spem meam. Sed nonne spes est expectatio futurae beatitudinis? Dicendum est quod spes est motus appetitus in bonum arduum. Et hoc dupliciter: quia quando quis sperat adipisci per se, sic spes est sine expectatione; quando autem per alium, tunc est spes cum expectatione, et sic nos expectamus, spem habentes aliquid consequi per alium. Ps. XXXIX, 2: expectans expectavi dominum, et cetera. Rom. VIII, 24: spe salvi facti sumus. Sed dicit scio, et postea spero et expecto. Numquid certa est haec spes?
1:20
Respondet apostolus dicens: ita, quia in nullo confundar. I Mac. II, 61: omnes qui sperant in illo, non infirmantur. Rom. V, 5: spes autem non confundit. Eccli. II, 11: nullus speravit in domino, et confusus est. Huius primo rationem assignat, secundo exponit eam, ibi mihi enim vivere, et cetera. Ratio haec sumitur ex hoc, quod ipse totaliter ordinatur ad servitium Christi, quasi dicat: ideo haec mihi provenient in salutem, quia totaliter sum ad servitium Christi. Et primo ponit fiduciam; secundo perseverantiam; tertio certitudinem intentionis. Dicit ergo sed in omni fiducia, etc., quasi dicat: multi persequuntur me, sed ego confido in Deum. Is. XII, 2: fiducialiter agam, et non timebo. Ps. XI, 6: fiducialiter agam in eo. Sicut semper id est a principio conversionis. Act. IX, 27: quomodo in Damasco fiducialiter egerit, et cetera. Ita et nunc, Iob XXVII, v. 6: iustificationem meam quam coepi tenere, non deseram. Tertio, ostendit quod sit eius recta intentio, quia magnificabitur Christus, qui cum sit verus Deus, non potest in seipso magnificari vel minorari, sed in nobis, id est in cognitione aliorum. Tunc ergo quis magnificat Christum, quando eius cognitionem dilatat. Eccli. c. XLIII, 35: quis magnificabit eum sicuti est a principio? Et hoc et verbo et facto, quando magnitudo divini effectus ostendit magnitudinem eius. Et inter effectus mirabiles iustificatio est haec, quamdiu est in corde hominis latens, non magnificabitur per eam Christus, nisi quantum ad cor illius, non quantum ad alios, sed quandocumque prorumpit in exteriora per actus corporales apparentes; tunc vere et proprie magnificatur. Et ideo ait in corpore meo. In corpore nostro Christus dupliciter magnificatur. Uno modo in quantum corpus nostrum deputamus ad obsequium eius, ministeria eius corporaliter exequendo. I Cor. VI, v. 20: glorificate, et portate Deum in corpore vestro. Alio modo corpus nostrum exponendo pro Christo. I Cor. XIII, 3: si tradidero corpus meum, ita ut ardeam, et cetera. Sed primus modus fit per vitam; secundus vero per mortem. Ideo dicit sive per vitam, quia vivendo operatur, sive per mortem. Rom. XIV, v. 8: sive vivimus, sive morimur, domini sumus, et cetera. Quod etiam intelligi potest de morte spirituali. Col. III, 5: mortificate membra vestra quae sunt super terram, et cetera. Deinde exponit quomodo mortificabitur per vitam et per mortem, dicens mihi enim vivere, et cetera. Vita enim importat motionem quamdam. Illa enim vivere dicuntur, quae ex se moventur. Et inde est quod illud videtur esse radicaliter vita hominis, quod est principium motus in eo. Hoc autem est illud, cui affectus unitur sicut fini, quia ex hoc movetur homo ad omnia. Unde aliqui dicunt illud, ex quo moventur ad operandum, vitam suam, ut venatores venationem, et amici amicum. Sic ergo Christus est vita nostra, quoniam totum principium vitae nostrae et operationis est Christus. Et ideo dicit apostolus mihi enim vivere, etc., quia solus Christus movebat eum.
1:21
Et mori lucrum, hic apostolus proprie loquitur. Quilibet enim sibi ad lucrum reputat, quando vitam quam habet imperfectam potest perficere. Sic infirmus ad lucrum reputat sanam vitam. Vita nostra Christus est. Col. c. III, 3: vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Sed hic est imperfecta. II Cor. c. V, 6: quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a domino. Et ideo quando morimur corpore, perficitur nobis vita nostra, scilicet Christus, cui tunc praesentes sumus. Ps. CXXVI, v. 2: cum dederit dilectis suis somnum, et cetera. II Tim. IV, 6: ego enim iam delibor, et tempus meae resolutionis instat, et cetera. Deinde cum dicit quod si vivere, etc., ponit dubitationem quamdam circa ea quae dicta sunt. Et circa hoc duo facit. Primo ponit dubitationem; secundo solvit eam, ibi et hoc confidens, et cetera. Item prima in duas: quia primo ponit dubitationem; secundo proponit rationes ad utramque partem, ibi coarctor autem, et cetera.
1:22
Dicit ergo: si vivere in carne hic mihi est fructus, etc.; verum est quod in corpore meo, dum vivo, magnificatur Christus. Ergo vivere meum in carne, id est vita mea in carne, est huiusmodi fructus. Unde praedicat effectum de causa, id est si vita affert mihi hunc fructum, ut Christus magnificetur, vita in carne est bona et fructuosa. Rom. VI, 22: habetis fructum vestrum in sanctificationem, et cetera. Si ergo ita est, ignoro quid eligam, utrum mori, vel vivere. Rom. c. VIII, 26: nam quid oremus sicut oportet nescimus, et cetera. Sap. IX, 14: cogitationes enim mortalium sunt timidae, et incertae providentiae nostrae. Sed quare dubitas? Quia coarctor, et cetera. Primo ponit rationem ad partem unam; secundo ad aliam. In homine enim duplex est motus, naturae scilicet et gratiae. Naturae ad non moriendum. II Cor. V, 4: nolumus expoliari, sed supervestiri, et cetera. Io. ult.: et alius ducet te quo tu non vis, et cetera. Et gratiae, quam suggeret charitas, quae movet ad dilectionem Dei et proximi. Hic affectus ad dilectionem Dei movet, ut simus cum Christo.
1:23
Et ideo dicit desiderium habens dissolvi, non simpliciter, sed esse cum Christo. II Cor. V, 8: audemus autem, et bonam voluntatem habemus magis peregrinari a corpore, et praesentes esse ad dominum, et cetera. In quo notatur falsitas opinionis Graecorum, quod animae sanctorum post mortem non statim sunt cum Christo. Et hoc ideo opto, quia est multo melius esse cum Christo. Ps. LXXII, 25: quid enim mihi est in caelo, et cetera. Defecit caro mea, et cor meum, scilicet ad habendum bonum. Ps. LXXXIII, 11: melior est dies una in atriis tuis super millia, et cetera. Dilectio autem proximi movet ad profectum proximi, et ideo dicit permanere autem, etc., id est necessaria est vita mea propter utilitatem vestram. II Cor. V, 13: sive mente excedimus, Deo, sive sobrii sumus, vobis, et cetera. Vel aliter coarctor, etc., id est ex duplici parte insurgit desiderium dissolvi, etc., melius, et cetera. Sententia non mutatur. Sed hoc non videtur dubitabile, quinimo videtur etiam apostolus in priorem partem declinare. Primum enim desiderium excitat in nobis dilectio Dei, secundum dilectio proximi: maius autem et melius est desiderium primum, igitur, et cetera. Respondeo. Dicendum est quod duplex est dilectio Dei, scilicet dilectio concupiscentiae, qua vult frui Deo et delectari in ipso, et hoc est bonum hominis. Item est dilectio amicitiae, qua homo praeponit honorem Dei etiam huic delectationi, qua fruitur Deo, et haec est perfecta charitas. Unde Rom. VIII, 38: neque mors, neque vita, neque Angeli, et cetera. Et subdit IX cap., 3: optabam ego anathema fieri pro fratribus meis, et cetera. Et hoc dixit, ut ostendat se esse perfectioris charitatis, quasi sit paratus propter amorem Dei et gloriam carere delectatione visionis Dei; et ideo hoc elegit, et bene, tamquam magis perfectum.
1:24
Posita dubitatione et rationibus hinc inde, hic solvit dubitationem. Et primo, quasi eligens unam partem, praenuntiat post futurum adventum suum ad eos quantum ad se; secundo ostendit quid requiratur ex parte eorum, ibi tantum digne, et cetera. Item prima in tres, quia primo praemittit futurum adventum; secundo ostendit fructum; tertio illum fructum exponit. Dicit ergo: postquam supra dictum est quod permanere in carne necessarium est propter vos, et hoc quod mea vita est fructuosa vobis, scio, ideo scilicet quia permanebo, sed hoc quasi confidens de Deo. Prov. c. XVIII: iustus quasi leo confidens, et cetera.
1:25
Manebo et permanebo, id est vivam et diu vivam. Sed contra, statim occisus est a Nerone. Respondeo. Dicendum est quod epistola est facta vel scripta primo anno incarcerationis, quod fuit primo anno Neronis. Unde postea vixit septem annis. Omnibus vobis, id est ad utilitatem omnium vestrum. I Cor. X, 33: non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant. Et hoc ad profectum vestrum, id est, ut per meam exhortationem proficiatis in fide et gaudeatis de mea vita quam audistis, sed magis gauderetis si essem praesens. Rom. I, 11: desidero autem videre vos, et cetera.
1:26
Deinde exponit quod dixerat, dicens ut gratulatio vestra, etc., id est si detur ut iterum veniam ad vos, est ut gaudium abundans sim vobis. Eph. III, 20: ei autem qui potens est omnia facere superabundanter quam petimus, aut intelligimus, et cetera. Et hoc in Christo Iesu, quia hoc ipsum quod gaudebant de eo, erat propter Christum. Philem. 20: fruar te in domino, et cetera. Deinde cum dicit tantum digne, etc., ostendit quid requiratur ex parte eorum. Et circa hoc tria facit, quia primo facit hoc; secundo manifestat utilitatem inde consequentem; tertio explicat. Dicit ergo quod tantum ex parte eorum requiritur quod in Evangelio Christi digne conversentur, scilicet secundum quod doctrinae tali congruit. I Thess. II, 12: testificati sumus, ut ambularetis digne Deo, qui vocavit vos in suum regnum et gloriam, et cetera. Col. I, 10: ambuletis digne Deo, et cetera. Ut sive cum venero ad vos et videro vos, sive absens, audiam de vobis bona. Et hoc gaudium est mihi. I Io. III: maiorem horum non habeo gratiam, quam ut audiam filios meos in veritate ambulare, et cetera. Et nunc in speciali expetit ab eis, primo unitatem, secundo constantiam, ibi et in nullo, et cetera.
1:27
Est autem sanctis necessaria unitas triplex, scilicet amoris; unde dicit audiam de vobis, quod scilicet statis in uno spiritu, quod est per amorem. Eph. IV, 3: solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Et I Cor. VI, v. 17: qui autem adhaeret domino, unus spiritus est. Item concordiae; unde dicit unanimes, id est unam voluntatem, et animum habentes. Act. IV, 32: multitudinis credentium erat cor unum, et anima una. Ps. LXVII, 7: qui inhabitare facit unius moris in domo, et cetera. Item, cooperationis. Unde dicit collaborantes, etc., ut scilicet unus adiuvet alium. Ad hoc facit quod dicitur I Reg. XXV, 1: congregatus est Israel universus, et planxerunt eum, scilicet Samuelem. Prov. XVIII, 19: frater qui iuvatur a fratre quasi civitas firma. Secundo expetit constantiam, ibi et in nullo, et cetera. Et primo inducit ad fortitudinem; secundo ponit rationem. Dicit ergo et in nullo, etc.; quia nihil possunt, nisi quantum Deus permittit. Lc. XXI, v. 18: capillus de capite vestro non peribit. Ps. I, 3: folium eius non defluet, et cetera. Is. LI, v. 12: quis tu ut timeas ab homine mortali, et a filio hominis, qui quasi foenum ita arescet? Ratio autem est triplex. Prima sumitur a fructu tribulationis; secunda ex dono duplici Dei; tertia ab actore.
1:28
Dicit ergo non terreamini, quia est vobis fructus, id est ipsa persecutio quae in illis, scilicet persequentibus, est causa perditionis, sed vobis est causa salutis. Matth. XVI, 25: qui voluerit animam suam salvam facere, perdet eam, et cetera. Io. XII, 25: qui amat animam suam perdet eam. Os. XII: perditio tua ex te, Israel, tantummodo ex me auxilium tuum, et cetera. Et hoc a Deo, a quo pro munere donatum est vobis, quod sustineatis tribulationes patienter. Secunda ratio, ut in eum credatis. Eph. II, v. 8: gratia enim estis salvati per fidem, quod est magnum et primum donum.
1:29
Et etiam ut pro illo patiamini, quod est maius donum, ut scilicet curam Christi agatis, quasi athletae eius. Act. V, 41: ibant apostoli gaudentes a conspectu Concilii, et cetera. Si ergo utile est et honorificum, ideo agatis fortiter. Tertia ratio sumitur ex exemplo, quia ita tractat eosdem, sicut nos qui sumus primitiae fidelium.
1:30
Et ideo dicit idem certamen habentes, quale et vidistis in me, scilicet apud vos, quando nudus fui verberatus Philippis, propter pythonissam liberatam, Act. XVI, v. 16 s.: et nunc audistis de me, qui sum in vinculis.
1:1
1. Paulus et Timotheus servi Jesu Christi. Timotheum in fronte Epistolae sibi conjungit, velut praecipuum atque integerrimum Apostolatus sui cooperarium, de quo cap. 2. scribit, se neminem habere tam unanimem, qui sincera affectione pro Philippensibus solicitus esset. Jam enim Timotheus a Paulo accersitus et festinare jussus, ut est in secunda ad eum Epistola cap. 4., Romam venerat. Jungit autem eum sibi socium, non scribendae Epiatolae, sed salutationis dumtaxat. Quod moneo, ne quis hanc a duobus dictatam Epistolam suspicetur. Nomen Apostoli, quod in aliis plerisque Epistolis adscribit, hic omisit, vel ideo secundum Graecos, quod apostolicam auctoritatem in hac Epistola non praetendat, utpote nihil hic ex potestate statuens, vel potius, secundum Cajetanum, quia Timotheum sibi collegam assumens uti voluit epitheto, quod esset utrique commune. Hac enim eadem ratione in utraque ad Thess. Epist. titulum Apostoli praetermisit. Servos igitur Jesu Christi se et Timotheum vocat, non tam quod empti ac redempti a Christo essent pretio sanguinis ejus, quae ratio est omnibus Christianis communis, quam quod in publico ministerio praedicandi Evangelii Christo Domino subservirent.
Omnibus Sanctis in Christo Jesu, qui sunt Philippis. Sanctos vocat fideles, quorum congregatio sancta est, licet non singuli sancti, id est, a peccatis mundi. Quod addit: in Christo Jesu, declaratio est ejus, quod praecedit, quasi dicat: sanctis Christianis. Non est enim vera sanctitas nisi Christianorum. Vel in Christo Jesu, id est, per Christum Jesum, cujus merito omnis sanctitas datur hominibus.
Cum Episcopis et Diaconibus, rectius, Diaconis. Hic Graeca variant. In quibusdam enim exemplaribus legitur, ut nos habemus: cum Episcopis, in aliis vero una composita dictione ouvetuoxotcoiq, Coepiscopis. Quo posteriori modo legerunc Chrysostomus et Theophylactus, nec non Oecumenius, ut ex ejus commentario apparet, licet interpres ejus verterit cum Episcopis. Ut sensus sit: Paulum et Timotheum, velut Episcopos, sribere omnibus sanctis Coepiscopis et Diaconis Philippensium. Quomodo Petrus e diverso presbyteros compellans 1. epist. 5. se vocat eorum compresbyterum, seu conseniorem, ut nostra versio habet, Graece oou7rp£o[3uT£poc. Igitur secundum istos auctores haec Epistola non ad omnes fideles, qui Philippis erant, scribitur; sed ad solos in ecclesiastico munere constitutos, Episcopos scilicet et Diaconos, quos iidem clericos appellant. Id autem factum existimant, propterea quod non universa Philippensium Ecclesia, sed clerus eorum, literas et munera ad Paulum per Epaphroditum Episcopum suum misisset. Verum ab hac sententia manifeste recedit Theodoretus Graecus, docens, non ad solos eos, qui praeerant, sed simul ad omnes Philippenses, missam esse hanc Epistolam. Idque satis res ipsa loquitur. Nam laudes, exhortationes, consolationes, doctrina, praecepta, quae in hac Epistola leguntur, communia sunt omnibus. Sed et liberalitas Philippensium erga Paulum non solius cleri erat, sed totius Ecclesiae. Quocirca vulgata lectio, quae et in Graecis codicibus obtinuit, lanquam verior retinenda est. Ilabet tamen haec lectio difficultatem, eamqueduplicem. Una est: Quomodo non praeter decorum agat Apostolus, dum ita scribit: omnibus Sanctis, cum Episcopis et Diaconisj quandoquidem et civilitatis ratio, etrectus ordo postulat, ut primum Episcopi et Diaconi nominentur, deinde fidelium multitudo. Altera difficultas, etiam priori lectioni communis: Quomodo Paulus ad unam civitatem scribens, dicat: cum Episcopis vel Coepiscopis, plurali numero; cum secundum canones apostolicos et antiquissimum Ecclesiae morem una civitas plures Episcopos non habeat. Utrumque nodum Ambrosianus dissolvit una responsione, quum illam partem cum Episcopis et Diaconis retrahit ad salutantes, Apostoli verba sic ordinans et exponens: Paulus et Timotheus una cum Episcopis et Diaconis, qui Romae sunt (ad Paulum enim vinctum etiam aliunde officii gratia confluxerant Episcopi), scribunt omnibus Sanctis, qui sunt Philippis. Sed haec expositio ut nimium coacta non immerito ab aliis exploditur. Et ad pricrem quidem scrupulum facile respondetur, Apostolum in sua salutatione Episcopos et Diaconos non postponere plebi, sed cum generaliter dixissej: omnibus Sanctis, in quibus utique sunt etiam Episcopi et Diaconi; honoris causa subjecisse peculiarem et expressam istorum mentionem, quasi dicat: omnibus sanctis Philippensibus ac nominatim Episcopis eorum et Diaconis. Simile illud in Actis Apost. 7. et 22. Viri fratres et patres. Quanquam nec incongruum est, prius nominare populum et postea regem aut magistratum; ac similiter, prius Ecclesiam et postea Episcopum ejus: quandoquidem non populus sit propter Episcopum aut Regem, sed Rex et Episcopus propter populum. Posterioris difficultatis solvendae duplex est via. Una quidem, si cum Chrysostomo et plerisque aliis tam Latinis quam Graecis dicamus, Episcopi nomen Apostolorum tempore fuisse etiam presbyteris commune, sicut et e diverso presbyteri nomen Episcopis. Et hoc quidem posterius ex epist. ad Titum 1. et ex aliis Scripturae locis evidenter apparet. Nam et Apostoli Petrus et Joannes in suis Epistolis seniores, id est, presbyteros sese vocant. Quod autem Episcopi nomen presbyteris attributum faerit, ostendi putant ex Act. 20., ubi presbyteri civitatis Ephesiorum (majores natu vocat interpres) mox a Paulo appellantur Episcopi: Attendite, inquit, vobis et universo gregi, in quo vos Spiritus S. posuit Episcopos. Altera responsio est, nihil incommodi accidere, si hoc loco episcopi intelligantur proprie, scilicet ii, quorum in ecclesiastica hierarchia supremus est ordo. Nam haec epistola non ad eos solum mittitur, qui Philippis morabantur; sed sic ad eos, ut vicinis etiam civitatibus, quae suos habebant episcopos, communicari debuerit: quemadmodum et eam, quae est ad Col., communicari voluit Apostolus Laodicensibus. Unde ex hoc intellectu non est consequens, in una civitate plures episcopos fuisse. Nec aliter sentiendum videtur de loco Act. 20. Nam et ibi possunt intelligi episcopi civitatum Asiae minoris; idque etiam probabilius: quia ejus metropolis Ephesus erat. Certe Concilii Tridentini Patres sess. 23. cap. 4. locum Actorum referunt ad episcopos, ut a presbyteris distinguuntur. Sed de distinctione horum vocabulorum pluribus actum est a nobis in 4. dist. 24. Quaeret aliquis: si proprie de episcopis hic loquitur Apostolus, cur de presbyteris tacuit, quos utique potius et ante diaconos salrtari oportuit. At idem quaeri potest multo magis de loco 1 Tim. 3., ubi cum ex professo doceatur, quales esse debeant Ecclesiae ministri; nulla tamen est presbyterorum mentio, sed, peiinde ut hic, soli nominantur episcopi et diaconi. Quare responsionem opportunius in illum locum differemus. Intorim ex eo etiam loco ad Timotheum, quem de episcopis, qui presbyteris superiores sunt, et Canones Ecclesiae et omnes fere expositores intolligunt, probabile fit hic eosdem intelligi. Porro diaconos non aliter accipi hoc loco, quam in eadem ad Tim. epist, scilicet pro ministris altaris a presbytero proximis, et tam episcopo, quam presbytero subservientibus; extra controversiam est. Nec auscultandum cuidam audaculo Neoterico, qui non alios in Scriptura sacra diaconos agnoscit, quam mensarum, ut loquitur, ministros. Cujus opinionis refutatio non est hujus loci. De ea re diximus in quartum Sent. ubi supra.
1:2
2. Gratia vobis et pax a Deo patre nostro, et Domino Jesu Christo, supple multiplicetur. De gratia et pace, quid Apostolo Paulo significent, et quomodo differant, in praecedentibus epistolis satis dictum est. Nomen Patris hic respicit filios adoptivos, sicut in oratione Dominica, quia additur nostro. Et quamvis hac consideratione sit tribus personis divinis commune, tamen personae patris appropriatum est. Nam hic sermo, quo dicitur a Deo patre nostro et Domino Jesu Christo, personas distinguit. Caetera ad hujus partis intellecturu pertinentia, vide in comment. epist. ad Rom.
1:3
3. Gratias ago Deo meo in omni memoria vestri. Id est, quoties vestri recordor. Quum dicit: Ago, et Deo meo; satis significat, se solum scribere hanc epistolam, licet Timothei nomen in salutatione adscripserit. Recte autem Deo meo, quia Deus est eorum omnium et singulorum, a quibus colitur. Unde dicit Act. 27. Astitit mihi angelus Dei, cujus sum ego, et cui deservio.
1:4
4. Semper in cunctis orationibus meis pro omnibus vobis, cum gaudio deprecationem faciens. Graece, semper in omni deprecatione mea etc. Bis enim deprecationis vocabulum ponitur; pro quo alii precationem vertunt. Multi codices haec verba claudunt parenthesi, nec id quidem incommode: nam quae proxime sequuntur, aptissime cum superioribus cohaerent. At commentatores non videntur hujus rei rationem habuisse; sensum enim faciunt continuum, quasi dicat Apostolus: quoties subit vestri memoria, hoc est, semper in omni oratione mea, gratias ago Deo meo de omnibus vobis. Quod addit, cum gaudio deprecationem faciens, quaedam ^uperiorum repetitio est, per quandam metalepsin: tanquam uiceret, cum gratiarum actione Deum orans. Eadem enim erat Apostolo gaudii et gratiarum actionis materia, nempe ea, quae sequitur.
1:5
5. Super communicatione vestra in Evangelio Christi, a prima die usque nunc. Graece in Evangelium vel ad Evangelium; nec additur Christi, tametsi per se intelligitur. Haec pars referenda est ad illud, gratias ago, vel ad particulam cum gaudio, vel ad utrumque; non autem ad istud proximum, deprecationem faciens } quia pro praeteritis non est praecatio, sed gaudium et gratiarum actio. Porro secundum quosdam hic sensus est: Gaudeo et Deo gratias ago de eo, quod sitis facti participes Evangelii Christi, nimirum credendo, et fidem operibus exercendo; idque perseveranter ab initio, quo credere coepistis, usque in hunc diem: ita ut nec pseudapostolis aurem accommodaveritis; nec ad pristinam gentilitatem relapsi, nec persecutionibus turbati fueritis. Sic exponunt Ambrosianus, Aquinas, Cajetanus, aliique Latini. Graeci vero ad hunc modum: Gaudeo et Deo gratias ago, pro eo quod communicaveritis, id est, subsidium contureritis ad Evangelium Christi praedicandum et propagandum; videlicet ministris ejus, mihique inprimis, suppeditando vitae necessaria; nec id tantum semel aut iterum, sed continuo ab eo tempore, quo recepistis Evangelium, usque nunc, quando mihi in vinculis constituto necessaria per Epaphroditum misistis. Sensum hunc pulcre explicant Chrysostomus et Theophylactus eumque omnino postulare videtur Graeca lectio et consuetudo sermonis apostolici. Passim enim Apostolus subventionem hujusmodi vocat communicationem, ut 2 Cor. 8. et 9., ubi et Macedones hoc nomine mirifice laudat, quod liberaliter et prompte tribueiint. Et in hac rursus epist. cap. 4. Philip. laudans: Bene fecistis, inquit, communicantes tribulationi meae. Et iterum: Nulla Ecclesia mihi communicavit in ratione dati et accepti, nisi vos soli. Eodem pertinent illa Apostoli praecepta: Necessitatibus sanctorum communicantes, Rom. 12. Beneficentiae et communionis nolite oblivisci, Hebr. 13. Communicet is, qui catechizatur verbo, ei qui se catechizat, in omnibus bonis, Gal. 6. Denique quod divitibus praecipi vult, facile tribuere, vommunicare, 1 Tim. 6. Jam ex eo, quod gratias agit Deo pro hujusmodi Philippensium communicatione, certum argumf.nium est, totum hoc opus a Dei gratia profectum esse; quemadmodum expressius declaratur per id, quod sequitur.
1:6
6. Confidens hoc ipsum, quia qui coepit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Christi Jesu. Confidens, Graece persuasus, persuasum habens. Et quamvis Graeco verbo Apostolus interdum utatur pro eo, quod est certa fide persuasum esse; alibi tamen in ea voce tantum moralem attendit certitudinem, uti clare ostendimus ad illud Nom. 8. Certus sum, quia neque mors etc. Ita hoc loco voluit significare probabilem et quodammodo certam persuasionem atque fiduciam, ex justa ratione profectam. Quod si de omnimoda certitudine quispiam hunc locum accipiendum putet: is conformiter intelligat Apostolum haec dicere electis. Confer 1 Cor. 1, 8. Unde male ex Graeca lectione hujus Scripturae colligunt haeretici, Deum omnibus, qr.ibus dedit initium bonae vitae, etiam dare perseverantiam. Loquitur autem Apostolus vel specialiter de opere bono communicationis in Evangelium Christi; hoc enim proxime commemoraverat: vel, ut a specie ad genus transiens, de bona conversatione in genere. Porro diem Christi more suo intelligit diem adventus Christi ad judicium, perseverat autem in illum usque diem, quicunque perseverat usque a>d mortem suam; sed dicere maluit Apostolus, usque in diem Christi, quam usque in diem mortis; ut mentione illius diei cogitationem injiceret praemii 'a Christo exspectandi. Non dixit autem: confidens, vos qui coepistis bonum opus etiam perfecturos; quod utique vere dicere poterat: sed gratiam Dei commendare volens, dixit: confidens, eum, qui coepit in vobis bonum opus, perfecturum, scilicet Deum. Per hoc enim ostendit, bonum opus et sanctam conversationem totam ab initio usque ad finem esse a Deo in nobis operante. Ad quod docendum citat hunc locum Augustinus libr. de corrept et grat. cap. 6. et lib. 2. contra duas epist. Pelag. cap. 8. Citantetiam Patres Concilii Trid. sess. 6. cap. 13. his verbis: Deus tnim, nisi ipsi homines illius gratiae defuerint; sicut coepit opus bonum, ita perficiet, operans velle et perficere. Ubi quum addunt, nisi ipsi illius gratiae defuerint, non negant quin hoc ipsum sit gratiae Dei, quod quis ejus gratiae non desit; imo hoc significatum voluerunt, per hoc, quod subjungunt, operans velle et perficere: sed ea particula interposita contra falsum intellectum haereticorum, de quibus jam dixi, declarare voluerunt, Demn non in omnibus, in quibus coeperit bonum opus, etiam perficere; nimirum in illis, qui gratiae Dei semel acceptae desunt; tametsi et illud ipsum, non deesse gratiae Dei, procul dubio ejusdem gratiae beneficium sit, utpote, pertinens ad ipsius perseverantiae donum.
1:7
7. Sicut est mihi justum, hoc sentire pro omnibus vobis. Vel de omnibus vobis. Id est, de congregatione vestra, de vestra Philippensium Ecclesia, quasi dicat: Justa ratio mihi persuadet, ut ita de vobis sentiam et confidam. Vel, justas habeo rationes, cur vos reputem inter electos, de quibus certus sum, quod Deus in eis perficiet, quod coepit. Ratio sequitur:
Eo quod habeam vos in corde, et in vinculis meis, et in defensione et confirmatione Evangelii, socios gaudii mei omnes vos esse. Graeca non habent, gaudii, sed gratiae: quod etiam liquet ex Graecorum commentariis. Atqui Latini interpretes tam vulgatus, quam alii, ((uibususisuntcommentator Ambrosianus, Pelagius, Primasius et Sedulius, gaudii, non gratiae vertentes, XaP^ non xdpiTOc; in Graeco legerunt, quae duae voces ita affines sunt, nt facile alteram pro altera quis legat aut scribat. Illud autem, habeam vos in corde, referri debet ad sequentis polysyntheti singula membra, quemadmodum ex Graeco patet; ut clarius ita reddi possit sententia: Eo quod et in vinculis meis, et in defensione et confirmatione Evangelii, habeam vos in corde; vos, inquam, omnes, qui estis socii seu comparticipes gratiae meae, vel, ut habet textus Ambrosianus, eo quod habeam vos in corde, tam in vinculis meis, quam in defensione et confirmatione Evangelii, quoniam omnes mihi pavticipes gaudii estis. Habere in corde, est gerere in animo seu memoria, velut rem caram et dilectam. Sic 2 Cor. 3. Epistola nostra vos estis scripta in cordibus nostris, et cap. 7. In cordibus nostris estis ad commoriendum et convivendum. Defensionem, Graece dLTZOAoyioLV, intelligit suam, ut volunt Chrysostomus et Theophylactus, id est, eam qua apud Neronem pro se causam dixit; de quo 2 Tim. 4. In prima mea defensione nemo mihi adfuit. Addit autem, et confirmatione Evangelii; vel quod etiam in vinculis Evangelii docendi et confirmandi occasiones non negligeret, vel potius, quod necessario conjunctae essent defensio sui et confirmatio Evangelii. Non enim defendere causam suam poterat adversus objecta crimina, nisi pro Evangelio, propter quod vinctus erat, loqueretur. Id quod etiam ex Actis Si quis autem defensionem referre malit ad genitivum Evangelii, sensus nihilominus commodus erit; ejusdem enim erat et defendere Evangelium adversus falsas criminationes, et idipsum probabilibus argumentis confirmare: favetque huic intellectui, quod paulo infra dicit: In defensionem Evangelii positus sum. Significat ergo Apostolus, sibi in omnibus, quae pateretur et ageret causa Evangelii, Philippenses, tanquam carissimos, animo obversari, ut qui gratiae ipsius consortes essent et socii: vel quatenus similia patiebantur, sicut in fine hujus capitis dicitur; vel quia Paulo necessaria submmistrando, participes meritorum ejus efficiebantur; juxta illud Matth. 10. Qui recipit justum i?i nomine justi, mercedem justi accipiet. Gratiam autem passiones suas vocat, quia pati pro Christo magna gratia est, de qua Philippensibus hoc ipso capite congratulans ait: Vobis donatum est non solum, ut in eum credatis, sedetiam, ut pro illo patiamini. Secundum Latinos autem gaudium vocat easdem passiones, id est, gaudii materiam. Ibant enim Apostoli gaudentes a conspectu concilii, quod digni habiti essentpro nomine Jesu contumeliam pati, Act. 5. Porro notandum, in hac postrema parte vim inesse probationis, qua docet sibi justum esse, ut ita sentiat de Philippensibus, sicut ante dixerat.
1:8
8. Testis enim mihi est Deus. Mihi, Graece piou meus. Utitur iisdem verbis Rom. 1. Vide, quae illic a nobis annotata. Quomodo cupiam omnes vos in visceribus Jesu Christi. Oonfirmat juramento suum erga Philippenses affectum, de quo dixerat: eo quod habeam vos in corde etc. Illudenim, quomodo, sermonem intendit quasi dicat: Deum testor, quod vehementissime vos desiderem et amore complectar, non carnali, sed Christiano, quo nimirum vobis in Christo optime volo. Per viscera methaphorice significari intimum affectum amoris aut misericordiae, notum est ex aliis Scripturis. Desiderium autem pro amore amicitiae posuit; quia quisquis hoc modo amat, bonum desiderat aut vult ei, quem amat. Hinc infra cap. 4. vocat eos carissimos et desideratissimos.
1:9
9. Et hoc oro, ut charitas vestra magis abundet in scientia et in omni sensu; Graece plenius, adhuc magis et magis. Verbum oro, Graece itpooeu^ofiai, ad Doum refertur. Sensum autem pro recto judicio mentis, id est, prudentia, posuit. Et hoc, inquit, Deum oro, ut charitas vestra, quam benefaciendo de claratis, adhuc magis ac magis exuberet per bona opera; idque secundum scientiam Christianam et cum exacto dictamine rectae rationis; ne si temere et sine delectu vos officiosos et largos praebeatis etiam erga pseudapostolos, qui vos seducere nituntur; benignitas vestra degeneret in vitium, et charitas esse desinat.
1:10
10. Ut probetis potiora. Ambrosianus, ut probetis, quae sunt utilia: Graece, praestantia. Quod tamen interpres bene vertit, potiora: nam potiora dicuntur, quae praestant aliis. Pertinet autem ad rectum mentis judicium, in actionibus probare, hoc est, eligere et amplecti meliora. Itaque particula ut expletiva est; sicut et in eo, quod sequitur.
Ut sitis sine&ri et sine offensa in diem Christi. Sine offensa Grae?e una composita dictio est a7tp6oxo7uot, pro qua legit Ambrosianus, inoffensi. Sumitur autem Graeca vox active et passive, ut vel eum significet, qui non offendit, vel qui non offenditur; tametsi Paulo magis usitata est activa significatio, ut Act. 24. Studeo sine offendiculo conscientiam habere ad Deum et ad homines semper; et 1 Cor. 10. Sine offensione estote Judaeis et gentibus. Quae significatio huic etiam loco quadrat. Sensus enim est: Ut sitis sinceri, id est, sinceram et rectam habentes intentionem coram Deo in bonis vestris operibus, et coram hominibus tales, ut nemini sitis offendiculo, et hoc totum perseveranter usque in diem adventus Christi Domini. Graeci paulo aliter. Nam sinceritatem intelligunt in doctrina, atque hunc faciunt sensum: TJt sitis sinceri absque permixtione pravi dogmatis, quo praetextu charitatis possitis infici; sitis etiam sine offendiculo quoad proximos, ut quamvis te forte non laedat familiaritas hommis baerelici, vitandus tamen tibi sit, ne frater scandalizetur.
1:11
11. Repleti fructu justitiae per Jesum Christum. Graece repleti fructibus justitiae, qui sunt per Jesum Christum. Quanquam Graeca variant. Alii enim codices habent, ut dixi, numero plurali: Repleti fructibus justitiae, qui sunt etc, ut sensus sit: pleni bonis operibus, quae non habentur nisi per Christum, qui dixit: Sine me nihil potestis facere Joan. 15. Recte enim bona opera fructus justitiae vocantur: fructus quidem, quia delectationem pariter et salutem adferunt operantibus, justitiae vero, tanquam arboris a qua procedunt. In aliis autem codicibus habetur: Repleti fructu justitiae, qui. est per etc. Ita legerunt et verterunt Faber et Erasmus. Ita quoque legit Oecumenius. Imo verisimile est, ad hunc modum legisse Chrysostomum et Theophylactum, lametsi commentariis eorum textus insertus est, qui pluralem numerum habsat. Non enim de pluribus justitiae fructibus loquuntur, sed de uno, qui est eleemosyna, quae etiam in Evangelio justitia vocatur Matth. 6. Fructum ergo justitiae vocat Apostolus actualem justitiam, quae in bonis operibus consistit. Itaque diversae hae lectiones in eundem sensum concuiTunt.
In gloriam et laudem Dci. Refertur ad illud: repleti fructu justitiae, quasi dicat: Volo vos abundare bonis operibus, non ut vcs glorificemini, aut ego in vobis: sed ut per ea laudetur et glorificetur Deus; secundum illud Salvatoris Matth. 5. Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona et glorificent patrem vestrum, qui in coelis est.
1:12
12. Scire autem vos volo fratres, quia quae circa me sunt, magis ad profectum venerunt Evangelii. Pro ea, quae circa me sunt, Ambrosianus legit, quae mihi acciderunt. Ita quoque verterunt Erasmus et Hentenius. Apparet autem, turbatos fuisse Philippenses ob vincula Pauli, metuentes ne per ea cursus Evangelii sisteretur. Consolans igitur eos, dicit: Volo vos scire, quod ea, quae circa me geruntur, quaeque mihi acciderunt, id est, captivitas et vincula mea, adeo nonofficiuntEvangelio, utpotius cesserint ad illius profectum.
1:13
13. Ita ut vincula mea manifesta fierent in Christo in omni praetorio. Graece: manifesta in Christo fierent in toto praetorio. Modum exponit, quo vincula ipsiu6 Evangelium proinoverint. Videtur autem hic esse sensus: Ita ut in toto praetorio, id est, per totam aulam Caesaris manifestum factum sit, me Christi causa vinctum esse. Quae res non solum effecit, ut rumor Evangelii Christi ad omnes aulicos perveniret; verum etiam occasionem illis obtulit inquirendi, quod et quale esset hoc Evangelium. Apostolus aulam Caesaris, Latino vocabulo usus, praetorium vocat; quia vulgo sic vocabatur etiam a Graecis. Unde et apud Matthaeum, Marcum et Joannem legimus praetorium Pilati; et apud Lucam in Actis praetorium Herodis cap. 23. in fine.
Et in caeteris omnibus. Graece sine praepositione: et caeteris omnibus, ut ad personas referendum videatur; quasi dicat: non solum aulicis, qui in praetorio versantur, sed passim omnibus per totam urbem vincula mea in Christo innotuerunt.
1:14
14. Ut plures e fratribus in Domino. Graece: Et plures, Latinis etiam quibusdam consentientibus et in his textu Clementino. Confidentes vinculis meis abundantius auderent sine timore verbum Dei loqui. Genitivus Dei non additur in Graeco. Sensus est: Et ut multi fratrum in Domino, id est, Christianorum, sumpta ex vinculis meis fiducia, magis etiam quam ante fuerint ausi intrepide loqui verbum, id est, Evangelium annuntiare. Christianos vocat fratres in Domino, ad discrimen Judaeorum, qui Paulo fratres erant secundum carnem; tametsi Graeci particulam in Domino jungere malunt cum verbo subsequenti: confidentes. Sed quomodo vincula Pauli fiduciam excitaverunt fratribus, qua redderentur audentiores ad praedicandum Christum? Nempe, quia videbant Pauli captivitatem et vincula cedere ad profectum Evangelii, sicut supra dixit. Ex hoc enim successu magis animabantur ad loqueadum verbum Evangelii.
1:15
15. Quidam quidem propter invidiam etcontentionem. Partitioest Quamvis enim omnes, de (juibus loquitur, fiducia ex Pauli vinculis sampta, magis quam ante Christum praedicarent, non tamen eodem affectu ad id faciendum movebantur. Erant enim nonnulli, qui videntes Pauli in Evangelio successum, etiam in ea urbe, quae caput erat mundi, gloriae ejus invidebant, et Evangelii Romam invecti laudem ad se transferre cupiebant. Itaque Christum praedicabant, non studio salutis Lominum, sed per invidiam et contentionem adversus Paulum: per invidiam quidem, resistentes gloriae Pauli; per contentionem vero, qua suam quaerebant gloriam, volentes prae illo excellere. Hos autem verisimile est Judaeos fuisse. Cajetanus contentionem refert ad disparitatem doctrinae: putat enim hos una cum Christo legalia servanda praedicasse, idquecontentione quadam contra Paulum, qui legem docebat abolitam. Sed improbabilis est hic commentarius. Non enim Apostolus, quod infra dicit, gavisus fuisset, si qui perniciosa et adulterina dogmata tradentes Christum praedicarent, Evangelium ejus invertentes, sicut loquitur Gal. 1. Quos eosdem, etiam hujus Epistolae cap. 3., vocat inimicos crucis Christi. Quare hi, de quibus nunc agit, nec cum illis sunt comparandi, adversus quos agit in secunda Epistola ad Cor., dicens eos adulterare verbum Dei cap. 2. et 4., et appellans operarios subdolos ac Satanae ministros cap. 11. Utique propter doctrinae corruptelam. Sane et Augustinusjin Psalm. 115. istos nihilpraeter regulam fidei annuntiasse intelligit.
Quidam autem et propter bonam voluntatem Christum praedicant. Id est, ex benevolentia, qua desiderant hominum salutem. Nam Graeca vox eudoxia quae interpres varie vertit, uti annotavimus ad illud Eph. 1. secundum propositum voluntatis suae; significat benignam ac propensam voluntatem, nua quis alicui bene cupiat.
1:16
16. Quidam ex charitate. Partitionem superiorem repetit, et repetendo explicat. Ubi notandum in Graecis codicibus eodem ordine membra repeti, quo supra posita sunt, hoc videlicet modo: Quidam quidem ex contentione Christum annuntiant, non sincere etc. Quidam autem ex charitate, scientes elc, tametsi nostrum ordinem censpicero est etiam in Ambrosiano textu. Quidam, inquit, ex charitate, quam scilicet proxime vocaverat bonam voluntatem. Idem est enim charitas et bona voluntas, quemadmodum Augustinus docet compluribus locis.
Scientes, quoniam, in defensionem Evangelii positus sum. Defensionem, Graece rursus arcoXoYiav. Et sensus est: Scientes, quod positus sum in vinculis, ut reddam rationem Evangelii a me praedicati; quasi dicat: cum sciant, me propter Christum et Evangelium ejus in vinculis teneri, ideoque libere per urbem Evangelium praedicare non posse: ex charitate, qua quaerunt hominum salutem, supplent hoc meum impedimentum sua praedicatione. Graecisicexponunt: Scientes, quod Evangelii ratio mihi reddenda sit apud Deum, a quo positus sum, id est, missus Evangelium praedicare. Pro hoc commentario similis allegatur locus 2 Tim. 1. Per Evangelium, in quo positus sum ego praedicator et Apostolus et magister gentium. Verum ibi longe diversum in Graeco vocabulum est, quo decretum 6eu mandatum in Scripturis solet significari. Quare priorem expositionem, quae Latinorum est, germaniorem putamus.
1:17
17. Quidam autem ex contentione Christum annuntiant, non sincere. Explicatalterummembrum. Alii vero, inquit, ex contentione Christum praedicant, gloriae suae studentes, meque deprimere conantes, non autem ex pura et recta intentione. Augustinus lib. 22. contra Faustum cap. 48. et lib. 2. contra epist. Parm. cap. 11. et praefat. in Psalm. 115., item tract. 50. in Joannem pro non sincere, legit non caste, quod idem valet. Est enim Graece dyvox; dictio diversa ab illa superiori, ut sitis sinceri. Auctor Ambrosiani textus vertit non simpliciter, sed is legisse videtur gctiacoc in Graeco, tametsi in eundem sensum redit utraque lectio. Nam eadem est intentio simplex et pura. Quod ergo dicit: non sincere, non ad doctrinam portinet, sed ad animum: nam uti superius diximus hi, de quibus agit Apostolus, veram de Christo doctrinam praedicabant, ut de ea re merito gauderet Apostolus, sed id faciebant intentione ac studio non recto. Quod declaratur sequentibus verbis:
Existimantes pressuram se suscitare vinculis meis. Suscitare, Graece Ircicpepeiv, quod est, inferre aut superaddere. Priori modo illud vinculis meis figurate dixit pro eo, quod diceret, mihi vincto. Existimantes, inquit, se mihi vincto pressuram sive afflictionem inferre. Posteriori modo, sine tropo intelligi potest: Existimantes se vinculis meis (quae una afflictio ita dicam) vincula mea nova afflictione aggravare. Quaeritur autem, de qua pressura loquatur Apostolus. Multi tam Graeci quam Latini eam intelligunt, quam persecutor Christianae religionis inferret. Ut sensus sit: putantes ac sperantes se, praedicando Christum et Evangelium ejus in culcando, Caesarem adversum me amplius exacerbaturos, a quo propter Christum et ejus Evangelium teneor in vinculis: aut certe gravius odium Judaeorum infidelium, qui sunt accusatores mei, adversum me concitaturos. Alii vero pressuram intelligunt dolorem, quem Paulus esset habiturus ex aliorum evangelizantium gloria, et mentem Apostoli explicant hoc modo: Quidam Christum praedicant contentione quadam et aemulatione atque invidia adversum me; videlicet gloriae meae, quam ex Evangelii praedicatione permagnam consecutus sum, invidentes. Itaque me nunc vinculis astricto et a munere praedicandi Evangelii impedito, illi gloriam Evangelii propagati hac praesertim in urbe mihi eripere, et ad se transferre nituntur. Cumque me sibi similem, hoc est, gloriae cupidum, arbitrentur, existimant se pressuram addere vinculis meis, id est, supra afflictionem carceris et captivitatis hujus e£iam hoc malum et hanc pressuram superinducere, quod splendore gloriae suae, quam ex Evangelio quaerunt, me urant, et dolorem ac tormentum animo meo adferant, velut qui gloriae ipsorum invideam. Qua tamen in re vehementer falluntur, quum ego contra (sicut infra dicet) ex animo gaudeam, quocunque modo Christus annuntietur, dummodo fructus Evangelii ad quam plurimos perveniat. Hic sensus valde congruit ingenio aemulorum Pauli, de quibus et hic et in 2 Cor. cap. 2. et 4. loquitur. Nam gloriae studio certabant adversus eum. Prior sensus minus placet, quod non sit verisimile, fratres istos (sic enim supra vocantur), id est, Christianos, sed tamen Pauli aemulos, illa sua praedicatione necem ejus spectasse; tum quia sic Pauli gloriam non extinxissent, sed magis auxissent, erat enim et habebatur apud fideles gloriosum pro Evangelio pati ac mori; tum quia praedicando Evangelium non potuissent aggravare vincula Pauli quoad mortis periculum, nisi cum suo ipsorum periculo. Nam utique praedicando Christum primum adversus semetipsos concitassent furorem persequentium. Verum illi hoc periculo contempto gloriae studebant. Itaque non ex odio, sed ex invidia cum Paulo contendebant, superare eum gloria cupientes.
1:18
18. Quid enim? Id est: Quid mea refert? quid mihi curae est? quasi dicat: Non discutio, non multum moror, quo illi animo Christum praedicent; dum tamen Christus vere praedicetur. Negligebat enim Paulus illud malum propter hoc bonum, de quo sequitur:
Dum omni modo, sive per occasionem, sive per veritatem, Christus annuntietur. Graece: Attamen omni modo (vel potius quovis modo) sive occasione, sive veritate Christus annuntietur. Pro occasione, Graece est izp6<paoi(;, quae proprie praetextum significat, licet saepe pro occasione sumatur. Quod etiam convenit huic loco. Sentit enim Apostolus per illos fratres, de quibus superius locutus est, saltem divulgari et crescereEvangelium Christi, quocunque modo, animo et studio illi Christum praedicent: sive per occasionem, id est, aliud spectantes, ad quod eis hujusmodi praedicatio conducat, nempe gloriam suam, Paulique depressionem, sive per veritatem, id est, vere ac sincere hoc agentes, scilicet ut Christus annuntietur, et non alio detorquentes intentionem. Veritas ergo non opponitur falsae doctrinae, quasi Apostolus significet, non sibi esse curae, verane an falsa et haeretica sub Christi nomine docerentur, quem sensum quorumdam stolidorum bene refellit Theophylactus; sed opponitur pravae intentioni, de qua superius dixerat: non sincere; tametsi corruptam intentionem facile, si detur occasio, consequatur etiam doctrinae corruptela. Quod tamen hic factum fuisse, non est existimandum maxime propter id, quod sequitur:
Et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. In hoc, scilicet quod Christus annuntietur. Non enim gaudebat Apostolus de perversa quorumdam praedicantium intentione, sed de ipsa praedicatione, quatenus.nimirum per eam Evangelii negotium promovebatur. Est autem idem judicium de mercenariis in Ecclesia pastoribus, id est, iis, qui officium pascendi et praedicandi referunt non ad salutem ovium sibi commissarum, sed ad commoda sua terrena. Nam et illorum labor est populo Dei fructuosus, multoque satius est vel mercenarium habere pastorem, quam nullum. Quare et de Christo ab illis praedicato gaudendum est. Idque pulcre docet Augustinus duobus locis supra citatis contra Faust. et contra Epist. Parmen., adducta etiam similitudine de conjugio, ex quo proles consequitur, quacumque tandem intentione conjuges sibi misceantur. Item de agricultura, cujus fructum non impedit agricolarum malitia. Ex quibus liquet, quam falsum sit, quod in suis proleg. scripsit Brentius, eum, qui spiritu Christi caret, cum fructu verbum Dei praedicare non posse. Quod si esset, non Christus Judam cum caeteris Apostolis ad praedicandum misisset, nec Paulus alibi diceret: Ne forte cum aliis praedicavero, ipse reprobus efficiar, 1 Cor. 9. Addit autem Apostolus, sed et gaudebo, pro quo legit Ambrosiauus, quin etiam et gaudebo; ut ostendat non inane, sed solidum ac justum esse hoc gaudium, quod sibi velit esse perpetuum; vel quo significet, ex ea re sibi adhuc accessuram novi gaudii materiam, juxta rationem subjunctam.
1:19
19. Scio enim, quia hoc mihi proveniet ad salutem, quasi dicat: Illi Christum praedicant, existimantes, per hoc se pressuram suscitare vinculis meis: at multo secus eveniet. Scio namque, quod hoc, sciJicet ab illis praedicari Christum, mihi cedet ad salutem; sive me liberari contingat e vinculis, sive non. Ad salutem, inquam, hoc est, ad bonum meum spirituale in futuro saeculo atque etiam praesenti. Nam ea res augebit gloriam meam, quam illi obscurare conantur. Hunc sensum exigunt sequentia. Scire autem se dicit non per revelationem, sed certitudine bonae spei, quemadmodum infra declarat.
Per vestram orationem, et subministrationem spiritus Jesu Christi. Tacite se commendat precibus Philippensium, quasi dicat: Scio, hoc mihi profuturum ad salutem per vestras ad Deum orationes, quas proinde pro me fieri peto; nt Jesus Christus spiritum suum mihi subministrot, qui faciat mihi illud ad silutem provenire. Conjungit Apostolus orationes hominum cum subministratione spiritus Christi, id est, auxilio Dei; et quidem orationes priori loco nominat, non ut rem digniorem, sed quia per eas hoc posterius obtinetur, licet et illac non aliunde, quam a praeveni«nte Dei gratia proficiscantur.
1:20
20. Secundum expectationem etspem meam. Pendet haec pais adhuc ab illa superiore, qua dixerat, hoc sibi proventurum ad salutem, nimirum, inquit, secundum expectationem et spe?n meam; id est, proutexpecto et spero. Vox Graeca aitoxapadoxiav, quam interpres expectationem vertit, non qualemcunque expectationem significat, sed intensam ac vehementem. Qua voce etiam in epistola ad Nom. cap. 8. usus est, ubi Latine legitur: Nam expectatio creaturae etc. Atque illam significationem, de qua illic plura, ponderant etiam hoc loco Graeci interpretes.
Quia in nullo confundar. Potest haec pars cum praecedenti ita connecti: Secundum spem meam, qua spero, qv.od in nullo confundar. Verum rectius secundum proprietatem Hebraei sermonis illud quia sic accipitur, ut sit explicantis et fortius affinnantis, tanquam dicat Apostolus: Ita spero, et certe nulla cx parte confundar, id est, pudefiam ab expectatione et spe mea, sed integre et plene consequar rem speratam; nempe eam, de qua sequitur.
Sed in omni fiducia, sicut semper, et nunc magnificabitur Christus in corpore meo, sive per vitam, sive per mortem. Pro fiducia Graece est Tzapprfiia, vox Apostolo frequens, quam interpres Ambrosius hoc loco vertit exsertam fiduciam, alibi libertatem. Significat autem agendi, loquendive ingenuam et imperterritam libertatem. Quod ait: sicut semper et nunc, Hebraismus est, quo reticetur ita, quod respondeat adverbio sicut. Cui simile est illr.d orationis Dominicae: Sicut in coelo et in terra. Sensus Apostoli eot: Sed dum tota fiducia, id est, libere et intrepide versor in Evangelio propagando, sicut semper ex quo factus sum Apostolus, ita et nunc, me vinculis alligato, glorificabitur Christus in corpore meo, seu vivere contingat seu mori. Nam si supervixero, corpus meum, sicut ante, impendam obsequio Christi: si vero mortem inferat persecutor, corpus meum exhibebo hostiam Christo. Utrovis autem modo proveniet mihi salus et gloria, etiam apud homines. Quod autem per mortem sit Christum magnificaturus in corpore suo velut hostia quaedam, intelligi potest ex aliis locis. Nam sequenti capite dicit: Sed etsi immolor supra sacrificium etc. et 2 Tim. 4. Ego enim jam delibor. Theophylactus illud in omni fiducia, refert ad verbum magnificabitur, quod non estrejiciendum. Obiter notandum, illampartem, sicutsemper et nunc, posse et ad id, quod praecedit, et ad sequentia referri. Sed convenientius ordinatur cum sequentibus, juxta sensum jam datum.
1:21
21. Mihi enim vivere Christus est; et mori lucrum. Ostendit, seu vitam seu mortem suam sibi cessuram ad salutem. Nam, inquit, mea vita Christus est; id est, vitam meam Christo et Evangelio consecravi: et mors lucrum mihi est, id est, mortem pro lucro deputo; per eam enim consequar, ut sim cum Christo, sicut infra dicit. Quod maxime verum, si mortem intelligas pro Christo illatam, de qua Paulus loquitur: tametsi generaliter omnibus justis mori lucrum est, quia mors omnibus illis est transitus ad vitam; quemadmodum docet Ambrosius lib. de bono mortis; licet eam non statim omnes consequantur, ut qui purgandum aliquid secum auferunt. Id quod in morali doctrina sui commentarii in hunc locum diserte docet Chrysostomus; affirmans inter alia sancitum e3se ab Apostolis, ut in celebratione mysteriorum memoria fiat defunctorum.
1:22
22. Quod si vivere in carne, hic mihi fructus operis est; et quid eligam ignoro. Graece hoc mihi fructus etc. nonnullis etiam Latinis suffragantibus. Bifariam distinguitur et exponitur haec sententia. Uno modo: Quod si contingat adhuc permanere in vita hac mortali, ea res cedet mihi ad fructum operis seu laboris, quem adhuc Evangelii causa subiturus sum, quasi dicat: Si supervixero, multos adhuc opere praedicationis sum lucrifacturus Christo. Deinde sequitur nova sententia: Et quid eligam ignoro. Hanc distinctionem amplectitur Erasmus in sua versione, [supplendo verbum contigat. Eandem sequitur Cajetanus, sed diverso sensu, quem apud ipsum videre est. Alio medo: Quod si permanere in vita hac mortali mihi cessurum sit ad fructum operis, dum labcre praedicationis multos adduco ad Christum: et quid eligam ignoro. Id est, adeo praesens meum commodum, quod ex morte expecto, non praefero saluti proximorum: ut etiam dubitem, utrum e duobus eligam, vivere an mori. Hic sensus fere omnium est interpretum, etiam Graecorum. Quaeres; Quomodo Paulus ignorare se dicit utrum eligat; et quomodo coarctatur e duobus, at statim subjicit: et tamen continuo post affirmat, alterum esse multo melius, scilicet esse cum Christo, quam vivere hic in terris absentem a Christo? Nam ubi scitur unum esse multo melius altero, non est in eligendo difficultas aut perplexitas. Responsio. Sciebat Apostolus, unum per se esse multo melius. Quis enim nesciat, quod sit melius esse cum Christo, quam vivere hic in terris absentem a Christo? Sed hoc illo melius esse poterat consideratum secundum circumstantias; nimirum ratione permagnae utilitatis, quam vita Pauli in carne mortali esset adhuc allatura Ecclesiae Christi; cum interim lucrum vitae coelestis ei integrum maneret, percipiendum suo tempore. Haec igitur erat Apostolo justa ratio dubitandi.
1:23
23. Coarctor autem duobus. Graece, coarctor enim e duobus. Ambrosianus legit, ex his duobus; exprimens vim articuli Graeci. Agitur enim de duobus jam nominatis, vita et morte. Sensus est: Distineor ac trahor in diversa; hinc desiderio Christi, illinc amore fratrum, quibus vita mea in carne adhuc est necessaria. Sensum hunc explicant sequentia. Caeterum de recta distinctione hujus loci vide Augustinum lib. 3. de doct. Christiana cap. 2., quem nos sequimur.
Desiderium habens dissolvi et esse cum Christo. Graeca plenius ita reddes: Desiderium habens ad hoc, ut dissolvar et sim cum Christo. Non dicit mori, sed dissolvi; ut sigcificet mortem hominis non esse interitum animae, sed partium permanentium, id est, corporis et animae dissolutionem ac separationem; quae tamen per se non erat Paulo expetenda, sed propter illud consequens, esse cum Christo, ad quod sine morte media ventri non poterat. Ex hoc loco clare ostenditur, animas sanctorum ex hac vita sine peccato migrantium 6tatim pcst mortem esse cum Christo; et sicut Apoc. 20. dicitur, regnare cum Christo. Quod observandum inprimis contra Anabaptistarum errorem, qui animas usque ad resurrectionem corporum dicunt sopore quodam pressas, nec in bonis esse, nec in malis. Nam si Paulas non statim erat futurus cum Christo, sed denique post resurrectionem; cessabat igitur causa, propter quam desiderabat statim dissolvi, et non diutius in carne permanere. Unde Cyprianus in serm. de mortal. huc alludens ait: Vt cito ad Christum venire contingat, optemus. Quoniam vero hoc, quod Apostolus dicit, esse cum Christo, significat beatudinem nostram, scilicet esse in bonis Christi atque eorum esse participem; quorum principium est Deum videre, unde et post resurrectionem id ipsum nobis promittitur, 1 Thess. 4. iis verbis: Et sic semper cum Domino erimus: hinc recte ac solide etiam ex hoc loco probatur, animas sanctorum ante generalem resurrectionem frui beata Dei visione. Et quidem eo modo locum hunc intellexerunt, non solum Latini patres, verum etiam Graeci Chrysostomus, Theophylactus et Oecumenius in commentariis. Quod notandum propter alia quaedam loca apud eosdem auctores, quae lectori parum attento diversum videntur sonare. Est autem hic Apostoli locus conferendus cum illo, qui est 2 Cor. 5. ubi dicit: Audemus et bonam voluntatem habemus magis peregrinari a corpore, et praesentes esse ad Dominum. Est enim utriusque loci eadem sententia. Caeterum quod hic dixit Apostolus: Desiderium habens dissolvi et esse cum Christo; quomodo non pugnet cum eo, quod dixit 2 Cor. 5. Nolumus exspoliari: facile judicabit lector, si cogitet illic Apostolum loqui juxta desiderium naturale; hic autem ex voluntate rationali, qua petebat e3se cum Christo, quod sine dissolutione sui non posse fieri sciebat.
Multo magis melius. Augustinus loco paulo ante citato addit enim: Multo enim magis optimum, putatque quosdam interpretes particulam enim studio abstulisse, ut textum Apostoli suo sensui accommodarent. Qua quidem in re minime fallitur: cum ea particula et in Graecis quibusdam Roberto conspectis, et in Latinis bonis codicibus, veluti Laudensi illo, reperiatur expresse posita. Qua significatur, hic subjici causam desiderii jam dicti. Non tamen Apostolus simpliciter dixit, multo melius, sed multo magis melius; videlicet comparativum duplicans, ut vehementem excessum significaret, quasi dicat, multo longeque melius; aut, infinitis partibus melius, quam permanere in carne; ut hoc illius respectu ne desiderandum quidem sit. Unde sequitur:
1:24
24. Permanere autem in carne, necessarium propter vos. In Graeco comparativus est, magis necessarium. Comparandi particulam magis addunt etiam Latina MSS. bene correcta. Porro non dicit Apostolus, permanere in carne minus bonum est, ac proinde minus desiderabile, sed, quasi nec bonum sit nec desiderabilo, dicit, necessarium propter vos, id est, propter vestram et aliorum fidelium salutem. Nam ut recte monet Augustinus ubi supra, sentit Apostolus e duobus se coarctari, quorum alterum desideret, alterum vero necessarium judicet, non tamen desideret.
1:25
25. Et hoc confidens scio. Graece persuasus scio, tametsi recte vertit interpres, confidens scio.
Quia manebo et permanebo omnibus vobis. Graece, permanebo cum omnibus vobiSy ne quis dativum utilitatis interpretur. Est enim sensus: Quod propter vos necessarium esse dixi, id etiam futurum sperate: nam omnino mihi persuadeo, confido et scio, me mansurum adhuc in vita, et cum omnibus vobis permansurum, id est, non ad horam, sed multo adhuc tempore apud vos mansurum.
Ad profectum vestrum et gaudium fidei. Id est, ut promoveam salutem vestram; et ut afficiam vos gaudio ex fide profecto, hoc est gaudio spirituali, quod proprium est Christianorum. His et su- Guil. Eitli Comm. Tom. II. perioribus verbis praesentiam suam promittit Philippensibus. Quod idem apertius facit in eo, quod sequitur.
1:26
26. TJt gratulatio vestra abundet in Christo Jesu in me, per meum adventum iterum ad vos. Significat aliud bonum ex sua liberatione consecuturum. Pro gratulatione, Graece est, gloriatio. Videri potest hic sensus: Ut cum liberatus et vobis restitutus fuero, possitis affatim de me Apostolo vestro gloriari, vobisque gratulari; sed hoc in Christo Jesu, id est, ita ut totam hanc gloriandi et gratulandi materiam cum gratiarum actione Christo acceptam feratis. Verum aliter Graeci, qui gloriationem vestram passive intelligunt, id est, de vobis, et hunc faciunt sensum: Ut ego de vobis abundantius glorier in Christo, postquam ad vos reversus fuero, ac videro quantum in Christo profeceritis. Sensum hunc probabilem facit locus 1 Cor. 15. Per gloriam vestram, fratres, id est, per gloriationem meam de vobis; quemadmodum ibi expositum est. Adde, quod hic sensus modestior est, quo non illos de se, sed se de illis dicit gloriaturum. Circa hunc locum duae quaestiones occurrunt. Una, quomodo Paulus haec, quae scribit de sua liberatione et reditu ad Fhilippcnses, scire se dicat; utrum ex revelatione, sicut alia multa sibi eventura sciebat, Deo sibi vel aliis Prophetis revelante, quemadmodum testatur Actorum libro; an vero ex humana, sed valde probabili conjectura, quae moralem certitudinem faceret. Sane magis apparet hoc posterius, ex eo quod in superioribus tanquam dubius loquatur, dicens: sive per vitam sive per mortem. Et rursus, quid eligam ignoro, quam quidem dubitationem tollere debuisset revelatio. Quin et capite seq. subdubitare potest videri, cum ait: Sed etsi immolor. Quare quod hic dicit, corfidens scio, quia manebo etc. et iterum sequenti capite, confido in Domino, quoniam et ipse veniam ad vos cito: de ea quam dixi conjecturali scientia ac fiducia est accipiendum. Vox Graeca, qua utrobique utitur, generalis est, ad parsuasionem infallibilem et probabilem; quod et supra annotavimus ad illud: Confidens hoc ipsum, quia qui coepit etc. Altera quaestio: An id, quod dicto modo scire se dicit, impletum fuerit. Ita quidem sentit Chrysostomus. Unde et colligit, hanc Epistolam scriptam esse e prioribus vinculis. Nam ex posterioribus non fuit liberatus Apostolus. In eadem sententia est Oecumenius. Caeterum Theophylactus dubitat et incertum esse dicit. Alii quidam impletum simpliciter negant, existimantes, se satis compertum habere, quod ex posterioribus vinculis, adeoque post secundam ad Timoth. haec scripta sit Epistola. Sed, quod in argumento hujus Epist. attigimus, videtur dubitari non posse, eam esse scriptam ex priore captivitate. Vide Baron. anno Christi 60. §. 1. Facile autem potuisse Apostolum ea captivitate liberatum, redire in Orientem intra octo illos annos, qui priori et posteriori captivitatibus intercesserunt, est videre apud eundem: anno Christi 61. §. 1. et 2. Sed tunc videat lector, quomodo, haec si ita sint, consentiant cum his, quae leguntur Act. 20; 25. Con- Summa est: Non videri Apostolum, ex priore cnptivitate liberatum, reipsa in Graeciam rediisse, tametsi id speraverat.
1:27
27. Tantum digne Evangelio Christi conversamini. Transit ad exhortationem. De me, inquit, ne sitis solliciti: tantum hoc curate, ut vos, sicut dignum est Evangelio Christi, conversemini; id est, ut vita vestra Evangelio respondeat, ut Evangelium ex vestra conversatione honoretur.
Ut sive cum venero et videro vos, sive absens, id est, sive vobis praesens sim, sive absens a vobis, audiam de vobis. Graece audiam ea, <<nae de vobis, vel circa vos, id est, audiam de rebus vestris; scilicet ea, quae sequuntur: Quia statis in uno spiritu unanimes colloborantes fidei Evangelii. Unanimes, Graece, una arAma, sicut dixerat uno spiritu; nec liquet utrum praecedentibus an sequentibus adjungenda sit haec particula. Theophylactus praecedentibus annectit. Sed quia id durius fit, nulla conjunctione media, idcirco magis videtur ad sequentia referendum. Hoc sensu: Ut de vobis audiam, quod perseveretis in unospiritu, id est, concordes, maxime in doctrina: quodque sitis uno animo et studio collaborantes, Graece concertantes, id est, una nobiscum certantes, vel secundum Theophylactum vos mutuo adjuvantes, in certamine pro fide Evangelii. Juxta hanc expositionem inter spiritum et animam distinguere non est necesse; tametsi non incommode potest spiritus ad intellectum, anima seu animus ad voluntatem referri.
1:28
28. Et in nullo terreamini ab adversaiiis, sive infidelibus, Christi fidem aperte persequentibus, sive judaizantibus haereticis, veritatem fidei corrumpere nitentibus. Incertumest enim, utros significet, nisi quod sequentia priorem glossam magis exigunt. Terrorem autem seu pavorem intelligit efficacem, quo nimirum animi constantia labefactatur.
Quae illis est causa perditionis, vobis autem salutis. Ambrosianus: Quae est illis occasio interitus, vel secundum quosdam codices ostentatio. Nam Graeca vox ostensionem significat. Et hoc modo Graeci interpretes eam vocem intellexerunt. Sed quia ostendere pro eo, quod est facere, exhibere, inferre, in Scripturis saepissime accipitur, unde illud: Quis ostendit nobis bona Psalm. 4., et Alexander aerarius multa mala mihi ostendit 2 Tim. 4., hinc etiam potuit pro causa vel occasione sumi. Sensus igitur est: Quod vobis adversantur, quod vos persequuntur propter fidem Evangolii, id argumentum est et indicium aeternae perditionis ipsorum, et vestrae salutis, vel secundum nostram versionem: Id illis causa est perditionis, meritoria; vobis autem occasio salutis. Beati enim, qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum.
Et hoc a Deo, nempe quod patiamini pro Christo. Hoc enim continebatur in proxima parte: vobis autem salutis; vobis, inquam, persecutionem pro Christo patientibus. Confirmant et explicant hunc sensum verba sequentia.
1:29
29. Quia vobis donatum est pro Christo, non solum ut in eum credatis, sed ut etiam pro illo patiamini. Quod noster interpres vertit dnkp XpiOTOO pro Christo, Oecumenius interpretatur a Christo, Anselm. et Cajetanus per Christum, videlicet ordinautes hanc particulam cum verbo donatum est. Ut sensus sit: a Christo, vel per meritum Christi, donatum esse non solum, ut etc. Verum nimis aliena est, ac praeter usum, ista praepositionis interpretatio. Sed et articulus t6 praefixus repugnat hujusmodi constructioni. Quare multo rectius alii hyperbaton hic agnoscunt, particulam pro Christo referentes ad extremum verbum patiamini; ut illud, non solum ut in eum credatis, parenthesis quandam speciem habeat: quasi plano sermone dicat Apostolus: Et hoc ipsum, quod pro Christo patimini, a Deo est: siquidem a Deo vobis donatum est, non solum ut credatis in Christum, verum etiam ut pro Christo patiamini. Vel brevir.s hoc ordine: Vobis donatum est pro Christo pati, et non solum in eum credere. Manifeste contra Pelagium ostendit hic locus, fidem, qua in Christum creditur, et patientiam, qua pro Christo tolerantur adversa, Dei dona esse. Ac de fide quidem id ex hoc loco probat Augustinus lib. de grat. et lib. arbit. cap. 14. et lib. de dono persev. cap. 2. et alibi. Pelagius vero suo dogmati consentanea scribere volens in hujus loci expositione, Commentarium facit haereticum.
1:30
30. Idem certamen habentes, quale et vidistis in me, et nunc audistis de me. Eodem, inquit, in certamine mecum constituti, similia passi, qualia me patientem et vidistis, quum apud vos essem, et nunc longe positi, auditis. Nam Philippis Apostolum Paulum una cum Sila, commota adversus ipsos seditione, virgis caesum et in carcerem missum, dureque tractatum fuisse, testatur Actorum lib. cap. 16. Ac meminit ejusdem rei ipse Apostolus 1 Thess. 2. Dicens autem: et nunc auditis de me, de Romanis vinculis loquitur. Porro certamen appellat patientiam adversorum; quia qui patitur, certat et pugnat, ne per impatientiam superetur. Ex hoc loco apparet, Philippenses post PauK discessum Evangelii causa fuisse vexatos et afflictos ab adversariis; licet id alibi scriptum non reperiatur.
1:3
v. 3 gratias ago Deo meo, ubique gratias agit pro bona conditione fidelium, pro beneficiis illis collatis; facit scil. quod ipsefidelibus commendavit (Eph. 5,4. 20. Col. 3,15) et docet exemplo; cum affectu dicit Deo meo, considerans ut beneficium sibi collatum quod Deus fidelibus tribuit; eodem modo cf. Rom. 1,8; 1 Cor. 4,4; Philm. 4. Ad talem gratiarum actionem autem excitatur in omni memoria vestri ixi: habes simile exemplum huius notionis ¿rí 1 Cor. 14,16; Eph. 4,96; 4 Thess. 3,7 (in omni necessitate et tribulatione nostra, Hebr. 41,4 etc. cf. Blass$ 43,3): scil. memoria seu recordatio quam de illis habet est occasio actionis gratiarum. Ita iam explicavit recordor, glorifico Deum; eadem habet Thph. $cvexoc bpv ueuvnpevos Theod. et similiter Oec.; assidue gerit memoriam eorum ; eodem modo dicitur pex» $póv recordatio de vobis (genitivo obiect.) Rom. 1,9 ; Eph. 4,16 ; 1 Thess. 3,6 ; Philm 4 (alias eliam jefa sept cov, 2 Tim. 1,3). Haec eius memoria de ipsis magis declaratur
1:4
v. 4 semper in cunctis oralionibus meis i» máson 9e(set mov in quavis oratione mea «Av éno: xotoy.evoc peculiarem facio deprecationem pro omnibus vobis cum gaudio. Magna est laus, quod omnium memor est cum gaudio; « in eis nihil occurril apostolo quod non esset dignum gratiarum actione, et hoc est valde magnum « ( Thom.) ; nam polestetiam contingere, ut cum moerore ac tristitia aliquorum recolatur memoria, uti monent graeci alludentes ad 2 Cor. 2,4: ex multa tribulatione et angustia cordis scripsi vobis (Chrys. Oec. Thph.). Magnum prodit affectum repetito omnium mentionem faciens (cf. 1,4.7.8.25; 2,17), in quavis oratione pro iis specialiter orans et perquam libenter petà aoc id praestans! Quaenam est causa huius deprecationis cum gaudio? haec affertur
1:5
v. 5 super communicatione vestra in evangelio el; tò sòayyéhiov, per se posset esse sensus : quod participes facti estis evangelii et ita explicat Theod. : evangelii praedicationem prompte accepistis, et eodem modo Thom. Cai. interpretantur, sed cur additur : a prima die usque nunc? ad susceplionem evangelii id parum convenire videtur; locutione potius indicantur actus repetit; insuper cur apostolus cum ictu efferret eos usque nunc non defecisse ab evangelio? Praeclare autem congruit altera notio : super collatione vestra in evangelium; agitur de subsidiis quae Philippenses assidue apostolo praebuerunt in ministerium evangelii; ita locutionem interpretantur Chrys. Oec. Thph. Est. Iust. Nat. Lap. M. Hpt. ; de hac notione cf. Rom. 15,26 xowov(av elc tous ntwyoús, 2 Cor. 9,13; et de eiusmodi participatione ad promovendum evangelium loquitur apostolus 4,16; cf. Rom. 12,13, EXenywosóva, simpliciter vocem per eleemosynam declarat. Potest utique retineri significatione societatis seu participalionis, sed eo sensu, ut partem habeant ad promovendum evangelium, seu se socios adiunxerint Paulo subsidiis missis, ita ut in generali notione societatis seu participationis siç tò eùayyňov haec peculiaris ratio per subsidia promovendi ministerium evangelicum subintelligatur et innuatur (cf. 4,15-16). Sensu amplissimo vocem intelligi vult Lightfoot, sc. cooperationem seu participationem cum apostolo affectu, afflictionibus, laboribus, eleemosynis vel alio quovis modo. Et eodem modo monet Ew. non ad sola subsidia pecuniaria vocem esse restringendam, eum da ths xpóvnc huépas 4/0: toù vv maius quid innuat; quare omnia genera parlicipalionis esse assumenda, preces et supplicationes pro Paulo et eius opere, hospitalitatem exercitam, opitulationes et admonitiones aliis fidelibus pro opportunitate aut necessitate traditas etc. Et ex hoc loco iam Chrys.. ansam capit, ut Philippenses magnopere laudet: « magnum est de quo illis testimonium hoc loco dat et valde magnum, alioquin apostolis et evangelistis dari solitum. Non quoniam una, inquit, civitas vobis commendata et credita est, illam solam curatis, sed nihil omittitis, ut laborum meorum participes sitis, ubique praesentes, vestramque operam et diligentiam una mecum | in praedicatione collocantes; non semel, bis aut ter, sed semper ex eo tempore quo credidistis usque ad hunc. diem apostolorum alacritatem tepraesentastis ». xowwvig óy.àv, aliqui dependere faciunt ab eoyapistab ( (Theod. Oec. Lap. Vine. sat nimium distat, nec placet cum eodem verbo còyapıotă bis coniungere particulam èni notione diversa; neque ullo pacto ea coniunctio necessaria est, nam significatione plane apta ¿nì v5, xowovíz adiungitur ad immediate antecedens, ut explicetur gaudium apostoli. Eo quod usque nunc adiutores fuerunt evangelii, magnam animi promptitudinem pro re divina et pro ministerio Christi ostenderunt; quare sperat apostolus
1:6
v. 6 confidens hoc ipsum, «9:5 *oUro dicitur cum emphasi, et refertur ad antecedens : propter ipsum hoc, quia tam perseveranter curam habuerunt pro evangelio confidit apostolus; alii tamen ad sequentia referunt : hanc ipsam habens confidentiam : quia qui coepit in vobis opus bonum, perficiet ; ad Deum auctorem docet esse referendam bonam iltam dispositionem Philippensium, quam seil. Deus coeperit in illis, et ab eodem Deo esse sperandum monet fore ut opus bonum toyov óy«0óv qua notione generali jam plura complectitur, perficiat et perducdt, conservet et augeat usque in diem Christi Iesu, usque ad 5,93; 4 Tim, 6,44; similiter Iac. 5,7 etc.; apostolus enim speravit et desideravit diem Domini (cf. 2 Cor. 5,1). Ad rem scribit Zap. : « solet Paulus hic, 4 Thess. 4,45 et alibi, ita loqui de die iudicii extremi, ae si - instaret et vicinus esset, non posteris Philippensium postea nascituris, ut vult Chrysost. sed ipsismet ad quos scribit hic Paulus, ut nimirum singuli, tam ipsi, quam nos, illum assidue .ob oculos habeamus. » Ceterum apostoli de die adventus Christi scribunt eodem modo, quo ipse Christus locutus erat (cf. Matth. 24,42,44; 25,43. Marc. 13,29. 33; Luc. 21,28.36). Dein rationem reddit suae confidentiae et gaudii
1:7
v. 7 sicut est mihi iustum hoc sentire pro omnibus vobis rèp návcov : de omnibus vobis talem aestimat sibi incumbere utpote debitum et plane rectum et iustum. Potest zip notione qepi explicari; sed quia in v. 6 id spectatur quod Deus in bonnm Philippensium facturus speratur, óz£e accipi sane potest. post aliquas ambages Ew. quoque revertitur : notionem oeoveiv. bene exponit. Cur reputet sibi iustum talem fovere sententiam Philippensibus honorificam, exponit : eo quod habeam vos in corde 9i tò 5yew proplerea, quia etc.; graeci explicant in corde habere i.,e. bene recordari : memoriam vestri studiose mecum circumfero.,Atque haec notio sola congruit; nam, uti Just. recte advertit, quod alii explicant de Pauli in eos amore, non satis spem illam et confidentiam declarat; solus enim amor non sufficit ad talem spem et confidentiam conciliandam. Iam vero, si in corde habere idem est ac cum studio memorem esse, bene recordari, dein patet ad hanc notionem supplendam necessario adiungi debere cuvxotvwvoúç LOU TTS y otroc TAVTAG buXe öytas : bene enim notat Tust. : « oritur cerle maxime spes el confidentia ex eo quod semper mentis oculis obversetur Philippensium caritas ae munificentia, qua apostolum etiam absentem prosequuntur ». Nunc facile patet, quod recte iam viderunt Cai. Lap., ordinem sententiae esse ila constituendum : vos esse socios gratiae meae tam in vinculis quam in defensione el confirmatione evangelii. Latini legunt socios gaudii mei, graeci lesles omnes cuvxotvovoóc wou tis yžottos (aliqui Ts yXovvóc mov); iam Est. notat yapës et jXowoc esse voces adeo affines, ut facile alteram pro altera quis legat aut scribat; estne compendium scripturae supponendum? Vocat autem apostolus gratiam 'suam (ila plerique iungunt, non : socios meos gratiae) votationem suam apostolicam, apostolatum suum, uti ZAÀdM. rite concipit : « tributae mihi graliae in apostolatum compar ticipes facti » (Swete, I, 202). Apostolatum exercuit Paulus in vinculis, in carcere, yel catena circumdatus; in defensione conira accusationes, calumnias Iudaeorum, quibus et Pediu et praedicationem evangelii impetebant, et confirmatione evangelii, qualenus scil. argumentis probavit et evicit veritatem evangelii in disceptationibus cum ludaeis et gentilibus, cuius confirmationis exemplum legitur Act. 28,23. Et talem apostolatum appellat apostolus. gratiam suam;.scil. ut bene ait. Ca. « gratiam suam explicat Paulus et pali vincula pro Christo et defendere et confirmare evangelium; hoc est agere, illud-pati ; utrumque tamen est doni divini, homini concessi gratuito ». Quia Philippenses apostolum in illa conditione constitutum, exercentem apostolatus gratiam in vinculis etc. adiuvabant subsidiis missis, consortes facti sunt gratiae eius, participes apostolatus eius, participes meriti quoque eius « secundum mensuram cooperalionis et caritatis » (Lap.). Š clare affirmat apostolus, illorum dona et subsidia esse xoweovíav sis tò ejayyéňtov, ad quod bene congruit: socii gratiae meae, socii apostolatus mei, uti M. quoque in versione rem exprimit et. ex graecis TAdM. explicavit (cuius sententia in editione Rabani (M. 112,480 misere distorta est : tribuit mihi gratiae in apostolatum, comparticipes facti; lege, tributae mihi gratiae etc.) ; et Theod. praebet yágw BE xóOape tà napata gratiam vocat perpessiones (apostolatus scil.). Quam acceptionem Ew. immerito vocat « vix intelligibilem » ; ipseexplicat : socios meos vos esse eiusdum gratiae salutis. Et copiosé suum erga eos affectum confirmans el ostendens dicit ( Thd M.)
1:8
v. 8 testis enim mihi est Deus, non quod ei non adhiberetur fides Deum testem adducit, sed quia magnum animi sui affectum verbis exprimere non potest, Deo hoc relinquit corda exploranti (Thph.), et quoniam cordis solus Deus est inspector, Deum in testem affert (Caz.), quomodo cupiam omnes vos, desiderio tenear veslri omnium, Zn visceribus Iesu : Christi; amore ardentissimo, qui visceribus, affectu intimo designatur el quem amorem Iesus ministris suis inspirat, uti C/rys. Oee. Thph. explicant; viscera Iesu Christi sunt ipse ille amor intensus quo Christus suos diligit; desiderium itaque apostoli fundatur vel originem habet in amore Christi; dilectio qua Christus diligit apostolo est exemplar et ralio affeclus el desiderii quo complectitur omnes Philippenses. Eo mveup.acuxcny othostopylav. Quia apostolus scripsit Galatis : vivo iam non ego, vivit vero in me Christus (Gal. 2,20), videtur non tam suum desiderium, quam ipsius Christi in se viventis desiderium designare; id quod forlasse M. indicare vult, dum sane audacius scribit : loco sui proprii cordis ponit cor Christi. Sed cum desit articulus £v en)dyvow genitivum esse genilivum qualitatis Ew. monet, et vertit : in (d. h. mit) einem Christus-Jesus-Herzen. Supra iam dixerat v. 4 se pro omnibus cum gaudio deprecationem oro, simul autem eius precatio arcte adnectitur ad antecedentia et cum iis cohaeret; id quod ThdM. bene designat : « vult ergo dicere : testis est mihi Deus qualiter erga vos affectus sim (ózoc TEP mávvac Otkxetkat) el oro per singula momenta abundare magis in vobis illam caritatem quae el erga Deum et erga alterutrum est » (Swete 1, 904); ut caritas vestra (etiam tri) magis ac magis abundet, tale desiderium pro ipsis et talem precationem haurit item in visceribus Chrisli; caritas autem eo perfectior erit quo maior adest En(1voctc, in scientia, èy Extrvoset, Dei et Iesu Christi et rerum divinarum; crescente cognitione crescet aestimatio, amor, desiderium. El hoc pertinet ad caritatem erga Deum, cum qua intime connexa est caritas in proximum — est una virtus theologica — et ad hanc in proximum caritatem videtur potissimum spectare et in omni sensu, xo maon aiohýosi vox a graecis declaratur xcía:c ( Thph.), õıdxpıots (Theod.), qui monent cum Chrys Oec. ne omnes simpliciter ament &zAXóc xoi óc £xvyev, sed cum diiudicatione, discretione; atono est perceptio, apud LXX. ponitur pro hebr. ny3, semel etiam pro m22n (sapientia); ex usu vocum cognalarum (Luc. 9,43 et Hebr. 5,14) derivatur notio recte diiudicandi ac discernendi, accurate percipiendi. Quae significalio si applicatur ad caritatem erga proximum, videtur includere duo : sensum quendam percipiendi (occasiones, modos aptos iuvandi proximum) et sensum diiudicandi seü discernendi (ne imprudenter, subsidiis seu modis non consentaneis succurratur). Ad quam significationem accedit Nat. explicans de prudentia et discretione in agendo et similiter Est. interpretans vocem de exacto dictamine rectae rationis. Talis autem accurata cognitio et discretio (Exívocts xol oio0cic) requiritur, eiusque abundantiam Paulus pro eis expetit
1:10
v. 10 ut probetis potiora, eic tò Boxwattew bua tà čtugépovta; vide Rom, 2,18 ; locutio per se duplici sensu accipi polest : explorare ea quae inter se differunt (uti bonum et malum, deterius et melius, licitum et illicitum) vel approbare praestanliora. Ultimo sensu accipiunt graeci, explicantes «à cupgépovto (Chrys. Thph.), «(vx tà xgesíczovx (Thd M.) quae sint meliora ; utrumque sensum complectitur Theod. : ut sciatis «(ya VÈY xaX, TIVO 08 xoeieeova, TIVO 8E nayránac: TA Otxgooky mobs Gc). tyovra et quaenam sint prorsus inter se differentia. Parum profecto videtur sensus prior commendari; potius Paulus pro illis efflagitat, ut ratione habita abundantiae caritatis approbent praestantiora in caritate Dei et proximi, seu praestantia, ea quae - eminent, unde vulg. potiora, et syrus : ea quae conveniunt. Id sequentibus quoque congruit, ut sitis sinceri eD«xgvyeic, quoad Deum, addunt graeci, qui sine offensa &xpácxozo: referunt ad proximum; illud sunimam quandam dicit puritatem, candidi (etymologice vocem referunt ad s splendor solis: candidus solis instar, sonnenrein? Prellwitz, elymol. Woerterbuch); ut sine offendiculo progrediantur in tramite probitatis in diem Christi eig t s£ox» tamquam terminum, ad quem intentio dirigitur (in Richtung auf oder für den Tag Christi, Ew.); et qualem ab iis desideret probitatem, indicatur
1:11
v. 11 repleti fructu iustitiae per Iesum Christum, ut impleti sint fructu eo quem profert iustitia (illa quae a Deo est) adiuvante et graliam suppeditante Christo, «iv 23: Xgeixoi, fructu qui est per Christum ; fructus autem iustitiae sunt opera bona. Ultimus autem et supremus finis omnis caritatis, iustitiae, operum bonorum est in gloriam et laudem Dei ; cf. Eph. 1,6.12.14; ad quam gloriam eliam perlinet, ut Deus propler probitatem fidelium ab omnibus laudetur (Theod. ThdM.). Ex v. 10.11 demum elucet’qualem caritatem apostolus pro iis expelat; graeci quidem. caritatem in v. 9 accipiunt de caritale in ipsum apostolum : vide, quomodo cum adeo amaretur, adhuc (Oec. Thph.). Alii explicant de caritate quam benefaciendo exhibuerant (Est. Lap.), vel generatim de caritate Philippensium in alios (Zpt.). At si bene perpenditur, quid in v. 10 et 44 dicatur, vix dubium esse poterit intelligendum esse caritatem sensu theologico, caritatem in Deum et proximum, uti intellexerunt ThdM. Cai. Iust.; a qua acceptione re saltem non differt M. qui de iustificatione, seu de statu graliae (cf. fructu iustitiae) verbum caritatis explicat. Valde particularis est explicatio quam Zahn proposuit (Einl. I p. 375); quae enim in v. 9 dicuntur, unice intelligit quasiinstitutionem quandam. de recto modo exércendae beneficentiae ; apostolum quippe minime habere, cur maiorem quandam promptitudinem et liberalitatem exoptet exhiberi ab eis — ea enim in re excellere. coetus macedonicos (2 Cor. 8,1 sq. 11,9; 1 Thess. 4,9) — verum potius contrarium esse expe- Lendum, scil. ut magis procedant cum prudentia et reeta rerum intelligentia, sedulo perpendentes, quibus conditionibus beneficentia sit exercenda ita, ut iustitiae et ordinis ratio habeatur. Atque hoc vult v. 9-11 commendari et praecipi ab apostolo. At Zahn omnino non attendit in v. 9 orare apostolum, ut caritas abundet, et id quidem magna emphasi : adhue magis et magis abundet ; denliae vel considerationis circeumspectae. s,
1:12
v. 42 scire autem vos volo, quasi alicui rumori contrario obsistere vellet aut audivisset Philippenses revera turmeum, generatim quae circa. me geruntur, quae mihi acciderunt (Est.), tota mea praesens conditio non officit evangelio, sed u3 ov, polius cedit ad profectum : magis quoque eo sensu explica, nam certe sensus nequit esse : vincula mea magis conferunt vel contulerunt ad evangelii cursum, quam conditio libera; sed in oppositione ad id quod propter captivitatem merito timeri poterat, dicitur captivitatem potius cedere in ulilitatem evangelii, non in damnum. Rem accuratius determinare Ew. conatur ; putat timorem illum Philippensium sola captivitate non explicari; nam Paulum £v iio wofóuati, in suo conducto sine prohibitione buts praedicasse evangelium idque ob frequens commercium inter Romam et Philippos eos non potuisse latere. Assumit itaque mutationem factam in conditione apostoli; illum versus finem biennii (de quo Act..28,30), cum tandem actio forensis contra apostolum institueretur, translatum fuisse in alium locum, in carcerem prope tribunal, ut quoties opus esset statim coram iudicibus comparere posset (eum esse detentum in der Wachtkaserne beim Palatin). Id Philippensibus quoque innotuisse et fuisse causam timoris; ad hunc timorem dispellendum impedimentum evangelii; at mox ostensum esse (nola perfectum. £Mf3o0sv) potius emolumentum inde esse ortum; nam interrogatione iudiciali vincula Pauli manifestata esse tamquam vincula tolerata non ob crimen, sed ob Christum; et apud omnes innotuisse, Paulum non ob crimen, sed tamquam praedicatorem evangelii esse in captivitate. Sed incredibile videtur id non innotuisse nisi versus finem biennii et solum percontatione iudiciali facta; num fideles omnes plane ignorabant rem? num in ea cognitione profectus evangelii est statuendus? . Duplici modo iste profectus evangelii apparuit v. 13.14; et uno quidem modo
suspicionem quasi per captivitatem propagalio evangelii impediretur. Praeclarum exhibetur eis testimonium quod de cursu evangelii plurimum solliciti sunt, ideoque turbati ob periculum ne damnum exsisteret evangelio. Ut eum timorem penitus d.spelleret, scripsit apostolus eisque nuntiat : « vincula mea non solum non impediverunt evangelium, sed in promotionem potius cesserunt » (Chrys. Oec. Thph. similiter Est. lust. Lap.). Cum quadam emphasi dicit
1:13
v. 43 iia ut vincula mea manifesta. fierent in Christo in'omni praetorio, veteres intelligunt aulam Caesaris, «à pesme: (graeci, Est. Nat. Lap. Iust.:inde exortam esse fabulam de familiari commercio Pauli et Senecae), sed praetorium dicitur quidem palatium in quo praesides provinciarum, proconsules habitabant, sed Romae aula Imperato- ris certe non appellabatur eo nomine. Melius iam vidit Cai. qui scribit :- « in toto praetorio, hoc est apud omnes officiales praetorii, apud universos agentes in praetorio ». Praelorium autem Romae designatio est nomen pro cohorte praetorii (cf. Ew.)'. Paulo autem permissum est Romae manere in suo conducto cum custodiente se milite (Act. 28,16.30); per milites quibus custodia illa" incumbebat, causa Pauli nota facta est, non solum in praetorio, sed (i) ceteris omnibus, in universa urbe (T/ph.), i. e. manifesta facta est militibus praetorianis et ceteris omnibus, locutione generali scil. de mullis illis qui in eandem notitiam pervenerunt. Illud zn Christo varie explicatum est ; cum Chrys. legat «ous ¿v XowezQ et explicet toùç òt Xetexóv, patet eius acceptio, sed et alii, qui non inserunt articulum, eodem modo interpretantur; ita Theod. manifestam factam | esse causam vinculorum, Oec. vincula esse xa:à Xp:otóv, vel notitiam suorum in Christo vinculorum amplam et extensam fuisse (Cai.), manifestum factum esse, Paulum Christi causa esse vinctum (Est. Lap. Nat. Vinc.) ideoque famam evangelii esse sparsam multisque occasionem esse oblatam inquirendi quid et quale esset evangelium (ef. Dib.). Sed si accurate aspicitur collocatio verborum tovs 9&sjoUc pou qavepobs iy Xp yevécðar, potius assenliendum erit explicalioni : manifesta facla sunt per Christum; voüvo òè &v.Xpiszo) yéyove, TOUTÉOTLV, oUx &uby xacvópÜoua, 4JAà toù XpwcoU (Thph.) et ita Just. quoque, divino Christi consilio ac providentia vincula Pauli innotuisse; vincula innotuisse idem est quod Tha M. dicit : Aos yàg &ml tolc Osap.olc pov ETAG eyevówny, nam vinctus ad omnium notitiam perveni (uti Rabanus quoque habet); et hanc nolitiam sparsam esse, eum ut captivum-non quasi oblivione et obscuritate esse sepultum, sed longe lateque innótuisse, hoc fundatur in Christo, causam habet in Christo, effectum est per Christum. Cum ea notitia de Paulo vincto coniuncta erat etiam fama de evangelio. In qua notitia iam aliquis continetur profectus evangelii, qui progressus, ut Thph. ait, non erat opus Pauli, sed Christi. : Alter profectus in eo consislebat, ut fideles qui iam antea evangelicae praedicationi operam dederant, Pauli vincti exemplo animosiores in eo opere efficerentur,
1:14
v. 44 et plures e fratribus in. Domino confidentes vinculis meis, «oic mhelovas poterit explicari de maiore parte fidelium seu fratrum, qui ex vinculis apostoli magnam in Domino confidentiam capiebant; videbant enim apostolum vinctum suscipere.omnes, qui ingrediebantur ad eum, et praedicare regnum Dei et docere de Christo cum omni fiducia sine prohibitione (Act. 28,31); « quoniam magnum dictu erat, mea illisvincula animum addidisse, propterea occupans dixit in Domino ; vides necessitate etiam imposita de se magnifice loquendi, quomodo tamen modestiae non obliviscatur» (CArys.), scil. non ego eos animavi, sed Dominus. Ita esse iungendum facile patet; non ut. Est. Lap., fratribus in Domino, i. e/ita vocari fideles ad discrimen Iudaeorum, qui Paulo erant fratres secundum carnem ; nam fratres nomen est fidelium plane usitatum, nunquam legitur apud Paulum : fratres in Domino ; Rom. 9.3 ubi loquitur de fratribus Iudaeis, addit : qui sunt cognati mei secundum carnem. Hic autem omnino congruebat exprimere, confidenliam illam et alacritatem: xezo:0ózo; fundari et reponi in Domino, habere fundamentum non mere humanum, sed a Domino praestitum. Viderunt Paulum vinctum animo esse minime fracto, sed magna cum fortitudine et alacritate operi evangelico insistere etanimo laeto aerumnas sustinere (cf. Theod. Cai. Nat. Lap. M.). Tali fiducia roborati abundantius mepocwtéows modo vehementiore, acriore: salis indicatur, illos iam pridem coepisse loqui de evangelio, nunc vero id agunt maiore fiducia, maiore vi (cf. Chrys. Thph.) ; auderent sine timore verbum Dei loqui, videbant Paulo nihil molestiae créari ex praedicatione evangelii, unde si antea solum cum timore ac trepidatione ausi erant gentilibus vel Iudaeis loqui de evangelio, nunc seposito orħñni metu audent multo magis el frequentius et liberius loqui; idque impavide, intrepide. — Aliqui testes (DCK, syrus) omittunt «oU Oco2, dicitur 6 àóyoç sine addito de evangelio 4 Thess. 1,6; Gal. 6,6; Col. 4,3; unde genitivus censeri poterit glossa ad explicationem addita (Zpt.). Sed non est omnium fratrum scopus idem neque eodem affectu moventur ad loquendum verbum. Plures, oi zsíovec, maior pars quidem abundantius audent loqui verbum exemplo Pauli animati, at alii. etiam ià qO6vov xoà &ptv, alii 8v e)20xízv, aut ££ &&zeqc, aut && &piüe(ac. Unde apparet, quantum auctoritatis ac dignitatis Pauli nomen iam acquisierit, sed simul discimus etiam praedicatores ac ministros Christi saepe subiacere miserae fragilitati humanae ;
1:15
v. 15 quidam autem et propter invidiam xa &ik g0óvov, loquuntur verbum, ita ut v. 14 indicatur, at praeterea etiam alia ratione stimulantur ; virtuti comes est invidia; celebre erat nomen Pauli; gloriae eius invident; se suumque opus a Paulo obscurari aegre ferentes invidia eius successus impulsi verbum loqui satagebant; et contentionem xa} gw, per aemulationem, qua quasi de fama et successu cum Paulo contendere eumque superare studebant. Hac ipsa invidia et aemulatione praeclarum redditur testimonium eminentiae Pauli et magnitudini successus quem in praedicando evangelio obtinuit. 3,2 sq. mentio fit, id e plane absonum est. De diversitate enim doctrinae nullum reperitur indicium; e conira ex v. 14 necessario concludi debet omnes illos recte locutos esse verbum ; unde idem sequitur de v.45 seq., et quomodo posset apostolus gaudere de annuntiatione omnium, si ageretur de doctrina falsa? £e; quidem habet etiam notionem rixae, allercationis. Num ei negarunt ius praedicandi? quasi falcem mitteret in messem alienam et ageret contra id quod ipse antea Romam scripserat : sic aulem praedicavi, non ubi nominatus est Christus, ne super alienum fundamentum aedificarem (Rom. 18,20)? Sed talis altercationis non apparet vestigium et vix probabile est tale quid ei fuisse oppositum. Alii recto studio praedicationis addunt benevolentiam, quidam autem et propter bonam, voluntatem. Christum praedicant xo 9v'eóboxíav, animum in apostolum benevolum ostendunt, et quia sciunt se gratam rem apostolo praebere et gaudium, Christum arnuntiant. Duos ordines recensuit, TwÉg uiv, tivèç õe; eorum animorum dispositionem accuratius definit, addens qua persuasione ducantur. Duas istas classes v. 16.17 forma chiastica, ordine inverso, proponit apostolus incipiens ab ultimis v. 16 oi mèy ég dde hi quidem ex caritate, explicatur magis e99oxíz, el unde caritatem illam erga Paulum (EpAr.) conceperint, declaratur : scientes quoniam in defensionem evangelii positus sum, intelligunt isti, apostolum a Deoelectumresse praeconem evangelii ( T'heod.), designatum et constitutum esse a Deo defensorem el, propagatorem evangelii (cf. Lap. Nat.); similiter, uti 2 Tim. 4,44 in evangelio positus sum ego praedicator et apostolus. Isti itaque rite vocationem divinam apostoli perspicientes eum vera caritate ob eam dignitatem prosequebantur. Istum affectum s09ox(ac explicat. Dib. de praedicatione, &y&zv autem de amore in Christum. Verum aliter-v. 44 oi òè tf tote(ac, illi aulem ex contentione Christum annuntiant, cf. v. 45 tow, ex allercalione, vocem explicat Oec. tx qukoveix fac xoà gUóvou x«i čptðos ex pertinacia el aemulatione, « gloriae suae studentes meque deprimere conantes » (Est. Nat.); non sincere oyy ipar non pure, oóx eDuxpivGc, oU0i òt’ qóvb «b xo)óv (Thph. sim. Chrys.), non candide neque propter ipsum bonum; et qualem effectum sibi imaginantur? ewistimantes, oióusvo: opinantes, hac sua opinione ducti, pressuram se suscitare vinculis meis, se mihi vinclo afflictionem creaturos esse el creare. Ex sua indole Paulum iudicabant; uti ipsi propter Pauli successum aemulatione, zelotypia indignantur, ita putant, Paulum vinctum afflictum iri, si ipsi in libertate positi maiorem sibi famam felicis successus acquisierint, dum Paulus vinctus multum 'a munere praedi- candi ünbediatdr: Hune sensum merilo censet Est. valde congruere ingenio aemulorum Pauli, eamque explicalionem proponit et sequitur Tust., eam commemorat Zap. et indicat. Nat. et unice probant Hpt. Ew. Pu autem improbabile est, illos evangelium praedicantes voluisse odium gentilium et Iudaeorum, seu ipsius Neronis perseculoris, in Paulum magis accendere, duae est explicatio graecorum et aliquorum latinorum, quam etiam M. amplexus est, putans illos vel id sua praedicalione intendisse, ut Paulus e medio tolleretur. Nonne polius ipsi sibi foveam fodissent ? : Quod legitur in v. 16 siç &zoXoyíav toù cùayyehlov xeiuar, graeci explicant : scientes mihi rationem reddendam esse apud Deum de praedicatione evangelii; et simul adiungunt auxilium praestari apostolo in hoc opere : « si enim multi accesserint praedicationi meae, facilis mihi erit defensio». Alii contenti sunt interpretatione: scientes me positum in vinculis, ut reddam rationem evangelii ame praedicati (Est. Lap.), me positum esse ad defensionem evangelii (Zust.), me propter evangelii defensionem in carcere detineri (Nat.), me in vinculis positum esse ad defendendum evangelium (M.). In quibus opinionibus aliqua indigent explicalione. Apostolus non erat in custodia neque ad defensionem evangeli neque directe. propter defensionem evangelii. Quarum rerum accusatus fuerit apostolus, legitur Act. 25,8 : Paulo rationem reddente, quoniam neque in legem Iudaeorum, neque in templum, neque in Caesarem quidquam.peccavi; et cur Romam missus fuerit, ipse declarat : nemo me potest Iudaeis donare ; Caesarem appello (Act. 25,11). Unde in priore captivitate nulla erat quaestio directa de evangelio; quare explicationes illae videntur esse extra rem. "Nihilominus aliquid veri continent. Nam ultimatim apostolus accusatus erat propter inimicitias quas Iudaei contra eum gerebant; istae autem inimicitiae unicam originem aliae compositae erant, propter quas utique coactus est appellare Caesarem. [ Qui existimant přaedicalione sua apostolo creari molestiam (v. 17), oppido falluntur. Apostolus enim unice gloriam Ehristi et propagationem ob oculos habens gaudet de hoc bono effectu
1:18
v. 18 quid enim? quomodo res se habet? el respondet apostolus : dum, dummodo omni modo, quavis ratione, quovis conatu et subsidio, sive per occasionem, x009ise. praetextu, intentione non recta (v. 15.17), sive per veritatem, recta intentione (v. 14), uti evangelii veritas exigit, Christus annunttetur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo ; ex textu latino sensus est clarus : dummodo Christus praedicetur, laetatur apostolus; minime ei molestia fit, si qui apostolum invidia, aemulatione prosequuntur; « per occasionem annuntiat Christum, qui non intendit-hoc principaliter, sed propter aliud, puta lucrum vel gloriam » ( Thom.). In graeco fertur duplex lectio: Tiny ĉtt, et solum tı; in priore casu erit vertendum : quid enim est, nisi quod Christus omni modo annuntiatur? et in hoc gaudeo etc.; si legitur solum 6x, sententia erit prolasis ad apo, quod Christus annuntiatur omni modo, etiam gaudeo ; vel assumi potest, óz: elc. esse responsum ad «í yọ, ad quaestionem hanc (cf. Hpt.). « Ego autem, inquit, laetor, dum video veritatem vel adversariorum testimonia confirmari-» se aliorum zgoosss: turbatum iri, quidquid illi tandem praetendant aut sequantur in praedicatione evangelii. Et cur non solum nunc gaudeat, sed eliam in posterum merito gaudere possit, exponitur
1:19
v. 19 seio enim quod hoc mihi proveniet ad salutem (Iob 13,16)', quidquid: adversarii moliuntur, apostolus solum quaerit gloriam Christi; unde non potest non evenire: diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum (Rom. 8,28), «ic cotnoiav, ad. salutem animae in praesenti et futuro (Cat. Est. Lap.). Merito autem monent graeci: modestiam et insignem animi demissionem hic expende in Paulo; nam post plurima praeclare gesta non suis meritis confidit, sed ut Glue consequatur, supplicationes aliorum expetit et iis se iuvari confidit, per vestram orationem, bene notat Cai., adiuvari se Paulus manifestat sanc- . torum communione, quae suffragio orationum fit. Preces fidelium pro se el opere evangelii saepius requirit (4 Thess. 5,95; 2 Thess. 3,15 2 Cor. 1,11 ;. Rom. 15,30). Hac postulatione iam manifestat, se persuasionem illam (scio enim) minime haurire ex suis viribus, verum ex ope et auxilio divino, id quod explicite addit per subministrationem spiritus ` Jesu Christi, voce graeca designatur larga suppeditatio; Christum daturum esse gratiam spiritus copiosam sperat (TAdM.), Christum suum spiritum i. e. auxilium divinum largiri, explicant Est. Lap. ; valet enim illud : vivit in me Christus (Gal. 2,20) et hac vita Christi apostolo continuo subsidia divina dantur; qui manet in me et ego in eo, hje fert fructum multum ; nam «Christus est vilis, apostolus autem palmes (Ioan. 15,5). Alii explicant de spiritu quem Christus suis promiserit (Matth. 10,19-20 ; Luc. 12,12; Ioan. 14,16). Per preces fidelium et gratiam Christi hoc sibi ad salutem proventurum esse apostolus desiderat
1:20
v. 20 secundum exspectationem, graece designatur vehemens ac sollicita exspectatio, thy Beßalav Eizí8z xol dysy zá0exóv ono: (Thph.); sed quod quis vehementi desiderio exspectat, huic eliam intensam curam impendit, ut illud assequatur. et spem. meam, laetam fiduciam, qua confidit quia in nullo confundar, nulla in re, quidquid tandem contingat, pudore afficiar. Hoc solum fieret, si iam non libere et intrepide evangelium praedicaret, vel si cuiuspiam culpae sibi evangelii permansurum esse, qua eousque fuerat; nam si ab ea deficeret, haec esset confusio eius et ignominia, imo el salutis periculum. Ad maiorem eliam spem assurgit: non solum non confundetur seu deficiet in ulla re, sed in omni fiducia &v ndon nappnaía, i. e. capõs, pavepõs, &vavctpeíisoc, perspicue, aperte, irrefragabiliter, palam i. e. in omni 1. LXX Iob 13, 16 xaico9có pot &noBrjssca el; ocnp(avy. : "manifestalione, sieut semper et nunc imagnificabitir Christus in corpore meo, ut antea ila nune quoque, apostolo vinculis alligato, Christi gloria promovebitur, sive per vitam, sive per mortem, id est, in corpore meo; si vivo, vires corporis et vitam impendam in obsequium et gloriam Christi; si morlem infert persecutor, corpus meum exhibebo hostiam Christo (Est. Nat.) et, morte pro confessione Christi fortiter tolerata exsurgit gloria Christi. Notat Lap. modestiam apostoli, dum non dicat : magnificabo Christum, sed magnificabitur. Christus, ne scil. hoc sibi vel suis viribus adscribere videatur. Quomodo autem in nulla re, ne in mor (e quidem confundatur, imo ipsam mortem desideret, explicat de se cum emphasi affirmans
1:21
v. 24 mihi enim vivere Christus est, tò Cv Xowcós et mori lucrum; bene dicit Chrys. «si meam. vitam velis vestigare, ille est; et mori lucrum; eur? - quoniam maior mihi illius notitia erit et cum ipso versabor. » Vim dictionis haud immerito declarant exemplis vulgaris modi loquendi. Thom. Cai. : « sicut dediti delectationibus venatoriis dicunt quod delectatio venatoria est eis vivere, et dediti gulae dicunt quod cibus et potus est eis vivere, et sic de similibus, ita. Paulus dicit quod Christus est sibi vivere»; et Ephr. : «si quidem vita mea non est ista corporis mei quam inimici mei intendunt mihi eripere; sed vita mea Christus est, a quo nequeunt me segregare »; Christus ëst mihi omnia xoi nvoh xoi toh xoi -pòs (Thph.). Vitae notionem novam apostolus sibi vindicat: pro me, tò Cr» nihil aliud est et nihil aliud significat, nisi Christus; unde mori. mihi est lucrum, quia maxime intime me cum Christo coniungit. « Nihil mihi durum facient qui interfecerint, ad meam me emittentes vitam et ab hac vita mihi non apta me liberantes » (Chrys). Et apostolum tò £i» hoc loco nova usurpare significatione, apparet etiam ex v. 22, ubi addit in carne. " lam a consideratione mori lucrum apostolus animum advertit ad alterum : sive per vitam (v. 20)
1:22
v. 22 quodsi vivere in carne mihi contingat, Aic mihi fructus operis est, «oüzó pot xapnbc toyoo, hoc (vivere ia carne) mihi fructus operis; haec vita -terrestris erit occasio fructum maiorem afferendi ecclesiae et evangelio ministerio meo; hoc vivere in carne cedet mihi ad fructum operis seu laboris. Ergo videt apostolus te posse ulteriorem fructum afferre evangelio et plures ad Christum adducere; unde oritur pro apostolo dubitatio, animus eius manet suspensus inter duo : et quid eligam, ighoro; perspexit enim et mortem sibi maximo commodo fore et vitam ulteriorem sibi praebere opportunilatem cum fructu laborandi in sup o simul comprobatur quod dixerat : hoc mihi proveniet ad salutem (v. 19); quidquid evenerit, sive mors sive vila, in utraque - conditione reperitur commodum eL"ulilitas. , Verum si utrumque apud se perpendat, ex utraque parte retinetur, id quod latius prosequitur et pluribus declarat (eui inservit particula èé)
1:23
v. 23 eoarctor autem e duobus : desiderium habens, dissolvi et esse-cum Christo, multo magis melius, sig tò àvoA9cat, desiderium tendit ad morlem quacum inlime connectitur esse cum Cristo, et hoe magna emphasi declaratur omni comparatione esse melius, breviter. el concise «034. gadoy xesiscov (quare yàp melius deest); eic «à dvaħŭcar, parles permanentes, corpus et animam; dissolvere el separare; verum cum hoc multo magis meliore pugnat alterum,
1:24
v. 24 permanere autem in carne D SIE tus, 4 : E : $ necessarium. àvavxatózepov magis necessarium propter vos; haeret quasi anceps : prodesse fideliLus, Christo perfecte frui; in utramque partem trahitur desiderio. Monent ex v. 23 sequi animas sanctorum post morlem vivere cum Christo et excludi errorem de somno animarum usque ad resurrectionem ; vid. 1 Thess. 5,10; 2 Tim. 2,12. cy De constructione sententiae inv. 22 aliqua notanda sunt. Graeci et etiam recentiores complures sententiam conditionalem seu protasin extendunt usque ad xapzós čoyov, et apodosin incipiunt : xai «f. Id-fieri posse, vel xoi posse incipere apodosin, concedendum erit; sed tum praestaret, zai ti zigjoouat ;; sentenliam interrogationis directam ponere, cui addatur responsum ob yvogíto. Eo enim modo solet x«i poni ante interrogationem post protasin (2 Cor. 2,2; Mre 10,26; Ioan. 9,36; cf. Blass 65,4; 77,6; Hpt.). Quae tamen constructio e! 82... foo», propter positum toto vix commendari potest; toðto incipit. apodosin et ictus ponitur in z«exoós čoyov, nam quod vita in carne potest afferre fructum operis, hoc praeprimis effertur, et hoc declaratur apodosi toŭtó uot zapros čpyove In protasi utique habetur ellipsis, quae tamen non adeo difficile suppletur : .Si vivere in carne est sors mea, etc.; Est. supplet: si contingat, Cai. videtur supplere : lucrum est, Hpt. : si vivere in carne Czv éoxv, id quod nimis subtiliter dictum est et fere putidum, cum sane nunquam apostolo in mentem venerit negare, vivere in carne esse revera vivere. Aliis placuit, ei òè... £piov per interrogationem pronuntiare; sed quid si vivere in carne mihi A operis affert? vides negligi :09:o, unde novo argumento .constat, a coüco incipiendam esse apodosin. Vertit Dib. gilts aber Leben im Fleisch — das bedeutet mir Frucht (meiner Arbeit);-et Ew. similiter. i sequentibus certam videtur apostolus affirmare persuasionem -se mansurum apud fideles
1:25
v. 25 et hoc confidens scio menoi0óc firma animi confisione scio; hoc refertur ad id quod sequitur : quia manebo et perqanebo omnibus. vobis ad profectum vestrum et gaudium fidei, duo videtur enunliare : manebo scil. in vita, ideoque etiam permanebo omniignoro; iam vero si scit se propter necessitatem fidelium Deo volente mansurum esse, iam scire debet quid eligendum sibi sit. Et si nunc affirmat se permansurum esse, quomodo mox iterum rem dubiam, incertam proponit 2,17 sed etsi immolor, gaudeo? Vel si nuhc certo scit (uti -plerique explicant, imo oraculo divino: cf. Oec.) se mansurum, quomodo scribere potest ea quae antea et postea litteris.consignat ? Quaestionem ponit Zst.'et respondet haec dici ex humana, sed procertitudinem mox iterum de coniecturali scientia et fiducia explicat; insuper censet. Est. vocem graecam generalem valere persuasionem el infallibilem et probabilem (ef. 1,6). Nescio an ea explicatione nodus ille solvatur. Aliam acceptionem, qua tota res plana fit, saltem semel indicavit Chrys: scribens : Z8eev, ótt x&v LEVN, 9t& vovco pévet, Ot Exelvouc, ostendit se, si maneat, ideo manere ut illis prosit. Sententia ex contextu totius loci est intelligenda conditionate; nam ex v. 18 seq. id unum praeprimis spectatur, nihil accidere posse quod non sit ad gaudium apostoli, ad salutem eius et ad Christi gloriam; quoad externam condi- ditur in utroque esse commodum ; niorte fruitur Christo, per vitam fructus exsistet evangelii et utilitas fidelium. Haec utilitas etiam asse- v. 26 tva etc., quae utilitas eveniet manente in vita apostolo. Ergo expositio eventu rerum futura sit, non indicat, in medio relinquit. Hanc acceptionem indicat Chrys. et eam Hpt. Ew. pluribus commendant. Ex contextu itaque explicare oportet: certa fiducia scio, quod, si manebo, manebo ad vestrum profectum eic. Aliam praeterea ralionem et viam indicat Ew., proponit scil. ut legatur non ót: sed pronomen ô «i i. e. -quidquid manebo, id permanebo ad vestrum profectum. scil. contingat; vita apostoli continuata erit (et de ea re profitetur perfectam certitudinem) eic thy p.v mpoxoz tv xai yapày vie niotews et gaudium fidei, cum, graece duo nomina uno coniungantur arliculo, ts níoveoc potest pertinere ad utrumque nomen, neque tamen debel; si ad utrumque retuleris, eadem notione explicabis, quomodo profectus et gaudium pertineant ad fidem vel ex ea oriantur et promoveantur. Sed simplicius est ad solum gaudium adiungere vocem ; gauditm fidei explicat Oec. gaudium spirituale, Est. gaudium ex fide profectum, gaudium, cuius fons et causa sil fides. Optat itaque ut cognitioneac bonis moribus proficiant et animis ex fide laetis degant ; quodsi contingat, etiam ulterius attingeabundet in Christo Iesu: materies gloriandi est profectus et gaudium fidei, aliis verbis, cognilio et vita christiana. Ulterior effectus, si Paulus in vila permanet, erit, ut haec abundet, crescat et plurimum proficiat, fundata in Christo, in Christo habens firmas radices et fontem gratiae ad maius incrementum. Atque tale incrementum per ministerium apostoli effectum iri indicat i2 me, etiam in me aliquatenus fundatur, scil. per meum adventum iterum ad vos, ergo in laboribus apostoli, quos illis impendet ad profectum eorum augendum. Quod vulg. habet gratulatio, explica de materia gratulationis seu gloriandi. Haec est enim notio vocis xzóyņuz, ipse actus gloriandi dicitur xxóy's*. Quaenam sit materies gloriandi semel bene explicat Chrys. Tò éovrotyOat &y TA movet, tb òplös Broùy, corroborari in fide, recte vivere (et Oec.). In v. 26 videtur materies gloriandi satis determinata in antecedentibus scil. in ipso profectu et gaudio fidei. Id enim apostolus apu d eos sua praesenlia efficere vult; haec autem materia gloriandi tandem quo magis abundat, eo magis confert ad glorificationem Christi et cum per praesentiam et laborem apostoli exstiterit, denuo oslenditur apostolum in nullo confundi 4v. 20). Si autem profectus eorum dicitur materies gloriandi eorum, simul indicatur maxima illorum aestimatio et existimatio quam habent de cognitione Christi et de doctrina fidei; nam si haec est illis materia gloriandi, de eius possessione gloriabuntur apud alios, sese beatos praedicabunt el eius excellentiam magna commendatione encomiisque annuntiabunt. Explicat simili modo Dib. (damit euer Ruhm in Christus gross werde). Aliter tamen sentenlia concipitur. Praeter explicationem materiae gloriandi modo ex Chrys. datam idem doctor mox alteram subdit : materia gloriandi de. vobis (buoy, ergo genit. obiect.); inde oritur sensus : ut ego habeam ampliorem materiam gloriandi de vobis. secundum Christum; et eodem modo concipiunt ThdM. Oec. Thph. Nat. Neque desunt qui materiam gloriandi Philippensium quidem intelligant, at eam illorum gloriationem fieri et praedicari velint de ipso Paulo, de tanto magistro; id quidem in Christo, ut tandem tota haec gloriandi materia abundans quam habent et praedicant in Paulo ¿v &pof, tandem cum gratiarum actione Christo accepta feratur (cf. Cai. Est.). Eodem modo Hpt. quoque materiam gloriandi reponit in continuato opere apostolico Pauli, ad. cuius praesentiam cuilibet coetui fidelium detur ampla materia gloriandi, ita ut tandem omnes de Paulo possint gloriari tamquam fautore rei religiosae apud se florentis ; incrementum hoc religionis per Pauli ministerium ultimatim reponi in Christo. Quam acceplionem admitti non posse, iam ex eo patet, quia apostolus talem pro se gloriam non postulat; pro se expetit, ut in nullo confundatur 2,4. Et ctc 00v nap knats EV Xotoxó, et €t xapaqio0toy. &y&rene, et vig xotvovta pgeócacé uov Yi» yapáv, (ya TO aÙTÒ qpoyiite, tAv xüTrnW ayánny čyovtes, oóvibuyot, có Ev geovodycee, 3. ponbv xav éptüe(av, wnòè zaTà xevadokiay, AAAà Ti camewwogposuyr Av |Aouc hyobuevot S uv tX t lI. er. , ^ ' N £xutOy EXAOTOL QAAE xrl và Etéowv Exagtot. D. voUto gpoyeice év Duy, a X13. ~ 95 - PA ; EU M E 0 xal èy Xpttó Insoi, 6. öç èv poppi (JeoU ÜxdQ wy oU. &proruóv Jrtqguco x0 elvat toa (9e; 7. &JX& &xvxóv éx£évtocev popphy 603A00 Latii êv ópouópatt aygurov yevdpevoç xai ARN I, S eyngact ebpebete te &y6ooxoc* 8. éamstyoasy É£auxOy YevOu.evoc br[xooe pexer Oavártov, 0a- 9. do xoi ó Oeo; &0tOV bxeobbtoosy xal £y apícaco AUTA TO GVOMA TO ex POE) ^» : X AWO E bzto r&y ovopa, 10. tva £v x6 yoran Inooð TAV qvo x& ud Enoupayltov xai émtyetov xai aca fiovto, 11. xat naoa 1^6o5sa eiopioXo-. parte eorum ; quid ex sua parte futurum sit, apostolus debuit in medio relinquere ; lide effert quid omnino et sub omni conditione praestandum sit
1:27
v. 27 tantum digne evangelio Christi conversamtni : de usu ac notione uóyovy vide 4 Cor, 7,39; Gal. 9.10; 2 2 Thess. 2,7. Graeci explicant : ti otio molesti nobis oblinget: vel hoe solum a vobis quaero ( ThpA.). Longius repetitur nexus, si Est. supplet : de me, inquit, ne sitis solliciti, tantum hoc curate; vel si Hpt. regreditur ad 18 galgo xa jxéácouz,, quidquid mihi obüngit, non turbabit gaudium meum; unum solum me affligeret, side vobis deteriora audirem. Primo monet, ut digne evangelio conversentur, res omnes gerant, vitam instituant pro dignitate evangelii (Caz?.), apud alios inferant, sed ut maxime ei honorem concilient; cf. Eph. 4,4. Bene dicitur zoX«e4e60e, quod apud sériptores significat utrumque. : cives estote, rempublicam administrate; quare optime transfertur ad civitatem Dei seu regnum Christi, cuius cives esse el cuius res ac negotia, uti decet et dignum est tanto honore, administrare debent; vide 3,20. Hoc loco apostolus aliquam rationem eos incitandi ad dirae agondu ex sua ipsius de eis existimatione repetit, ut sive cum venero et videro vos, swe absens audiam de vobis tà nepi buv, res vestras, totum statum turus sit necne, id quod ad v. 23 recte intelligendum advertendum est. Quod dicit audiam, pertinet ad eius absentiam ; ergo ad eius praesentiam site 800» xoi Dov Opz;. Deest verbum, et per modum zeugmatis (uti loquuntur) supplendum est : cognoscam tà zeo ópóv, et quaenam sint illa quae praesens cognoscere, videre velit, vel absens audire, explicat üvv cvüxeve, quia statis etc., ita ut simul admonitionem generalem : digne evangelio conversamini, per particularia quaedam monita decla- "ret et applicet : quia statis in uno spiritu, èv EX yaplowati QYATTE xo &wovofas (Oec. sim. Chrys. Thph.)in gratia et dono Spiritus sancti qui est spiritus caritatis, unionis, pacis; cf. Eph. 4,3; Spiritus sanctus est unus; hie admonentur, ut firmiter stent el sese conservent in una illa diligendi ae sentiendi ratione sive gralia quam Spiritus sanetus in animis fidelium producere solet. Ita scil. per Spiritum animati revera unam. voluntatem et animum habentes (Thom.); cf. Act. 4,32 credentum erat cor unum et anima una; uno communi omnium studio et nisu .jn commodum fidei qua evangelio creditur; vos scil. mutuo adiuvantes in certamine quod pro fide suscipitur £y «7, únèp The míozeec «Aroer (Thph. sim. Chrys. Dam. Oec.). Et quale certamen intelligatur, elucet ex v. .
1:28
98 et in nullo terreamini ab adversariis, pugna est contra adversarios evangelii, qui impugnanl evangelium vel sophismatis, vel calumniis, vel persecutione et oppressione; quidquid igitur fit et obtenditur, in nullo ph mvopóuevot èv wnõswi, in nulla re vel conditione expavescentes el retrocedenles, seu declinantes pavidi; verbum dicitur de equis re insolita, subito pavidis (cf. Wetsten.; explicat Hesychius : Spese, celechar, xMinüut. Quales adversarios ite at Paulus, concludere possumus ; nam clare dicit, Philippensibus datum esse pati pro Christo, dein v. 30 alludit ad persecu - tionem quam ipse Philippis expertus est (Act. 16,22 virgis caesus missus est in carcerem) et ad adversitales quas Romae sustinere debet (4,445 propler invidiam et contentionem); dein 3,2 loquitur de malis operariis, de arrogantia iudaizantium, de multis inimicis crucis Christi et helluonibus 3,18. Unde varia genera adversitatum et adversariorum facile colliguntur et apparet, quam necessario moneat apostolus, ut in nullo terreantur, sed firmiter consistant : evíxecs cvva0Ao9vcsc. Haec autem eorum firmitas et constantia ipsis adversariis erit Deo ita disponente argumentum, eorum conatus fore irritos, causam. autem vestram optimam et salvam : quae illis est causa perditionis, tz toriy «ocoic EyBetie dmoAsíac, Hrt dicitur per attractionem, sed refertur ad antecedens : quod vos in nulla re ab adversariis perterremini, sed constanter tanta animorum consensione et omnium conspiratione collaboratis, est adversariis demonstratio Zvàeig, causam suam esse perditam, et proinde ipsos quoque perditum iri; «quando enim)perspexerint se post innumera quae tentarunt, ne territare quidem vos posse, nonne evidens illis hoc indicium erit, quod sua quidem peribunt, vestra vero forlia sunt et salutem. protinus habentia » (Thph. sim. Chrys. Oec.) ; vobis autem salutis si legitur cum aliquibus testibus wiv; sensus est : sicut vestra constantia adversariis est indicium perditionis, ita vobis est indicium salutis; sed testes meliores et longe plures praebent buv ð? cornoias, id quod eliam meliorem exhibet sensum, scil. ipsi adversarii ex vestra fortitudine cognoscent eam esse demonstrationem | vestrae salulis, vestram causam esse bonam, vos non perditum iri &ed.salvatum ; adhibetur árósa el cotņoía sensu quodam generali, sicut de clade et victoria, causam perdere et causam obtinere, interire et servari, ex mente scil. adversariorum, quibus ipsa fidelium constantia, probitate, patientia iniicitur suspicio de sua iniustitia et numinis vindicta et de illorum integritate et protectione divina. Quod habet vulg. quae illis est causa perditionis etc., statim declarat, qualem sortem demum utrique habiÍ PHIL.' 1,28-29. 201 turi sint. Et ad ideam, ipsos adversarios sentire malam suam causam et bonam fidelium, aptatur et koca Deo, Deo disponente fit, ut illis eius- . modi £vàei£is oriatur. Ita quidem haud pauci explicant et Hpt. v. g. adversarios constantia "christianorum ita percelli censet ut in sensus prorumpant similes illi : num simpliciter certum sit persecutores constantia fidelium sentire malam suam causam et suam praesagire perditionem? Id quandoque fieri posse el nonnunquam fieri, nemo negabit. At verbis textus non " enunliatur, id posse evenire, verum id ita esse. Iam beneadmonuit Lap. « nec illi hoc indicio credebant se perdendos et, damnandos, imo pulabant se bene facere et. gratiam mercedemque a diis accepturos ». Quare satius erit ivbe& ila accipere, ut non ad persecutores referatur, sed potius ad eos quibus epistolam scribit. Id iam bene indicavit Ambrst. scribens : «ut in nullo paventes custodiant fidem, scientes quia eis qui pro Christo tribulantur ad salutem proficit, illis vero qui tribulant, ad argumentum, quo per se, ex rei natura, ex divina providenlia, ex. doctrina Chrisli etc. demonstretur perditio perseculorum et salus afflictorum. Eo sensu accepit Theod. : « hoc enim illis. exitium, vobis autem salutem conciliat »; el eodem modo sententiam concipiunt Cai. Est. «quod vobis adversantur, quod vos persequuntur propler fidem, id argumentum est et indicium aelernae perditionis ipsorum » el Tust. Lap. Ew. Hunc sensum (obiectivum) exprimit vulg. : quae illis est causa perditionis, quamvis verum sit, quod Ca:.-monet.: non causa sed ostensio significatur. Sed proplerea versio vulg. non est carpenda; nam si habita persecutorum (zocoi, Dativ der Beziehung), in ipsa persecutione eliam aliquid inesse debet quo perditio revera causalur vero aliquo sensu; agitur enim de re gesta, quae non polest esse nudum indicium alicuius eventus futuri, dii. hic lamquam merum indicium proponitur (cf. čvòsiyux 2 Thess. 1,5). Cur autem constanter pugnantes minime Lerreantur, ratio affertur ex eo quia illis divino beneficio pneri illud contingit pro Christo pati v29 quia vobis donatum est : quia erit referendum ad senténtiam principalem, non ad ópoy «5v corola, quia hoc non dicitur ex pente eorum. Deum autem dare per persecutiones indicium quoddam salutis, vel fideles posse in illis tale indicium agnoscere, non per se ad
1:29
v. 29 | spectat. Pro Christo pati effertur cum emphasi maius beneficium divinum, quam gratia illa qua ad fidem in Christum adducti sunt : £7zpí50n zò ómip XgisroU favore quodam concessum est, non solum ut in ewm credatis, quanta iam gralia est fides, radix et fundamentum iustitiae coram ratas designari graliam, charisma, donum, ne scil. pudefiant. neve ut de se demisse sentiant, omnia Deo adscribentes. Prius illud “pro Christo esse hyperbaton et referri ad verbum extremum patiamini, ibique ob insertam sententiam repeti pro. tllo, iam clare exponunt Zst. Lap.: eum enim vellet apostolus tantum dicere : vobis donatum est pro Christo pali, subiit mentem eius, quod etiam: donatum esset eis credere, illudque inserit et mox ad id quod primo inlenderat, redit, subdens, sed etiam, elc. » (Lap.). Quod hyperbaton etiam recentiores assumunt. Nullo modo autem licet cum Cai, Tust. Nat. unam praepositionem $x£o, pro notione varia accipere ; explicant enim : vobis datum est ratione Christi et meritis eius, non solum ut in eum credatis, md etiam ut pro illo patiamini ; neque ullo pacto necesse est. Praeterea eos eliam suo exemplo adhortatur (Tha M. ) v. 30 idem cerplebis in eum, virgis caesus, in carcerem missus) et nunc audistis de me, xol vU» dxoóeve čv tuoi el nunc. audilis in me scil. fieri; Philippensibus varios nuntios de conditione Pauli romana esse perlatos indicatur; aliqua ipse modo in epistola exposuit v. 15-17. Quomodo hoc suo exemplo eos ostendit in iisdem secum certaminibus versari, eosdem impetus ferre, privatim etiam atque apud seipsos, eo quod easdem atque ipse tolerent tentationes ». Ex hoc loco apparet Philippenses evangelii causa post discessum Pauli varie fuisse vexalos et afflictos, sed simul elucet eos forlüter in hoc agone christiano el in hac palaestra suas egisse partes. i 4 Admonitionem generalem : digne evangelio conversamini, primo determinavit adhortatione ad concordiam, unanimitatem, quam exhibeant in communi agone intrepidi magni aestimantes donum divinum patiendi pro Christo (1,27-30). Adhortationem hane nunc;denuo assumit 2,1. emphasi eam adhortationem vestiat apostolus; quattuor sententiis. et \ fideles commovendos, ipsa verbi seu copulae omissione instanter ac vehementer effert singula membra, ac si rem quam maxime urgere el animis imprimere exoptel. Erit itaque concludendum apostolo allatos esse nuntios de defectu quodam concordiae et unionis, qui exortus sit ex aemulatione, superbia, cupiditate proprii commodi* quare exemplum Christi eis proponit; idem sequitur ex monitionibus passim per epistoquidem in quattuor istis ea vident, quibus Philippenses apostolo consodare, si quod solatium, quale caritas generat, si monstraturi estis quod communicalionem quandam habeatis mecum in spiritualibus et secundum Dominum, si affectu miserationis erga me movemini; et eodem modo etiam Thom. Est. Tust. Nat. Lap. sententias concipiunt. Apostolus “itaque eos adiuraret et obsecraret per amorem quem ipsi in apostolum gerunt: si quid solatii, amoris elc. mihi afferre vultis et hisce rationividetur probanda. Apostolus dicit
1:1
… Nel senso tecnico odierno si trova attestato la prima volta in s. Paolo (Phil. 1, 1 e I Tim. 3, 8-12). Il diaconato è certamente Sacramento, sebbene ciò non sia di fede definita, ed è in ordine gerarchico.
L'opinione corrente fino ai tempi moderni era per la prima p. romana (61-63): custodia militaris, che consentiva a Paolo di avere una propria casa (Act. 28, 16. 30) e di ricevere visitatori (ibid. 28, 17. 30). Le c. della p. mostrano al fianco di lui collaboratori e discepoli (Phil. 1, 1; 2, 19. 25 sgg.; 4, 21; Col. 1, 1; 4, 7-14; Philem. 1. 23 sg.), nonché lo schiavo fuggitivo Onesimo (Philem. 10-13). Un accenno ai pretoriani, che s'avvicendavano nel far la …
… Gesù affermò recisamente che è senza peccato (Io. 8, 46; 14, 30); affermazione espressa astrattamente in II Cor. 5, 21; Hebr. 4, 15; I Io. 3, 5 e I Pt. 2, 22. Egli è colui nel quale tutti gli altri sono, e vengono chiamati, santi (I Cor. 1, 2; Phil. 1, 1).
… (Is. 60, 17), gli ambasciatori regi (II Mach. 1, 46), lo stesso Dio (Iob. 20, 20; Sap. 1, 6). Nel Nuovo Testamento la parola ἐπίσκοπος è usata solamente cinque volte, di cui quattro per indicare i superiori della comunità cristiana (Act. 20, 28; Phil. 1, 1; I Tim. 3, 4; Tit. 1, 7), una per significare Gesù Cristo (I Pt. 2, 25: «episcopus animarum nostrarum»). …
1:2
I. ORIGINI CRISTIANE. - I primi luoghi di riunione delle comunità cristiane furono in case private, come viene attestato negli Atti degli Apostoli (12, 12: 19, 9; 20, 6-9) e nelle lettere di s. Paolo (Rom. 16, 23; I Cor. 16, 19; Col. 4, 15; Phil. 1, 2) il quale dichiara che in R. i suoi collaboratori in Cristo, Aquila e Prisca hanno posto la loro casa a disposizione dei fedeli (Rom. 16, 3, 5). Ma non si può accettare la leggenda …
1:3
… Questa speciale provvidenza è tanto maggiore quanto più lunga sarà la perseveranza del giusto nel bene (v. anche in questo senso il Concilio Tridentino: Denz-U, 832, e diversi passi della S. Scrittura, p. es., Phil. 1, 3-6; I Cor. 10, 12 sg.; Jo. 17, 11-16; Eph. 6, 10-18; Hebr. 10, 32 sg.; I Pt. 5, 8 sg.; la domanda del Pater: « non ci indurre in tentazione »).
1:6
APOSTOLI (GR. ἈΠΌΣΤΟΛΟΣ «INVIATO», DA ἈΠΟΣΤΈΛΛΩ)
L'obbligo di rendere conto del lavoro apostolico (Mc. 6, 30; Lc. 9, 10; 10, 17) viene ora fissato per la seconda venuta di Cristo (I Cor. 4, 4; Phil. 1, 6, 10 sg.). …
… Mentre in taluni testi P. sembra auspicarsi una pronta fine del mondo con il relativo inizio di una vita beata con il Cristo (cf. II Cor. 5, 3, 4; Phil. 1, 6, 10; 3, 20; 4, 5), in altri (Rom. 11, 25) pone come necessarie la diffusione previa del Vangelo e la conversione degli Ebrei, le quali dovrebbero precedere i complessi avvenimenti …
1:7
PRIGIONIA, EPISTOLE della. - Lettere paoline ai Colossesi (v.), Efesini (v.), Filippesi (v.) e a Filemone (v.), che suppongono Paolo prigioniero (Col. 4, 3. 10. 18; Eph. 3, 1; 4, 1; 6, 20; Phil. 1, 7. 13 sg. 17; Philem. 1. 9 sg. 13). Le prime due, soprattutto, presentano notevoli affinità di forma e di contenuto (v. EFESINI, epistola agli, III).
1:8
… per il cielo », né « per la terra », né « per Gerusalemme ». In caso diverso sarebbe difficile capire come mai, subito dopo, un discepolo della fedeltà di s. Paolo ricorra al g. con notevole frequenza (cf. Rom. 1, 9; II Cor. 1, 23; Gal. 1, 20; Phil. 1, 8, ecc.). …
1:9
V. L'AUMENTO DELLA C. E LA PURIFICAZIONE PROGRESSIVA. — S. Paolo raccomanda: «Crescete nella c.» (Eph. 4, 15); «sto pregando affinché la vostra c. aumenti sempre di più» (Phil. 1, 9); «il Signore vi faccia crescere e abbondare nella c. tra voi e verso tutti, come noi pure verso di voi» (I Thess. 3, 12). La c. deve crescere in noi fino alla morte, perché il cristiano …
1:13
… Gli Apostoli, pur raccomandando la soggezione ai poteri pubblici, per quanto infedeli (Rom. 13, 1 sgg.; Tit. 3, 1; I Pet. 2, 13), in caso di diritto superiore dichiarano doverosa la resistenza (Act. 4, 19; 5, 29; Phil. 1, 13; I Pet. 4, 16) e suggellano col sangue, seguiti dai martiri, questo principio.
Phil. 1, 13. Meno fondata è l'opinione dell'origine cesareense, sostenuta da molti protestanti e da qualche cattolico (H. Lesêtre, La Ste Eglise au siècle des Apôtres, Parigi 1896, pp. 288-306), …
1:18
Solo nel Nuovo Testamento la dottrina della i. dell'a. ha la sua piena formulazione: Mt. (e passi paralleli) 5, 12, 29; 10, 28; 16, 26; 18, 9; 22, 32 sg.; I Cor. 3, 15; Hebr. 13, 14; II Cor. 5, 1-10; Phil. 1, 18-26 e passim.
1:19
… reliquit ». Con lui molti Padri greci e latini la trovano espressa nelle parole: « Misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra » (Gal. 4, 6); « Si quis autem Spiritum Christi non habet hic non est eius » (Rom. 8, 9; cf. Act. 5, 9; 16, 15; II Cor. 3, 17; Phil. 1, 19). Alla luce di questi testi s. Basilio si meravigliava come Eunomio potesse rifiutare di ammettere la processione « ab utroque »: « Quomodo igitur Spiritus causam Unigenito soli attribuat... …
1:21
… (Mt. 24, 37-51; 25, 1-30; Mc. 13, 32-37; Lc. 12, 16-21, 35-46; 17, 26-35; 21, 24-36; Rom. 13, 11-14; 14, 10 sg.; I Cor. 3, 10-15; 7, 20-32; 10, 1-12; Phil. 2, 15 sg.; ecc.) e il desiderio del giusto di «morire per essere con il Cristo» (II Cor. 5, 1-10; Phil. 1, 21-26, ecc.; cf. Bonsirven, pp. 311-15).
Afferma ciò nel 51 in I Thess. 5,10; nel 57-58 in I Cor. 6,14; II Cor. 4,14, e dopo il 64 in II Tim. 4, 6-7; nel 61 (W. Michaelis, Die Datierung des Philipperbriefes, Gütersloh 1933, data Phil. tra 53 e 56) in Phil. 1, 21-23 dichiara che la vera vita, con Cristo, è quella che segue la morte (P. Joüon, in Recherches de sc. rel., 29 [1938], p. 89 sg.) e « morire è un guadagno »; esprime più volte questo …
1:23
… Tuttavia anche spoglia del corpo, l'a. non è supposta vivere nel sonno dello še'ôl, ma abitare presso il Signore (II Cor. 5, 8; Phil. 1, 23). E il fatto che questa a. separata non è più solamente chiamata ψυχή (Apoc. 6, 9; 20, 4), ma anche πνεῦμα (I Pt. 3, 19; Hebr. 12, 23), fornisce almeno un indizio prezioso in favore …
1:25
I. TEOLOGIA DOGMATICA. - Nella S. Scrittura si descrive la m. come una dissoluzione (Phil. 1, 25; II Tim. 4, 6), come un deporre la propria spoglia (II Pt. 1, 14), un uscire dal corpo: il corpo ritorna alla terra, donde era venuto (Gen. 3, 19; Ps. 145, 4; Eccle. 12, 7); l'anima …
… del leone (II Tim. 4, 17) - vede imminente la propria fine (ibid. 4, 6 sg.) e attende salvezza solo nel Regno celeste (ibid. 4, 18). Nelle c. della p., al contrario, egli manifesta la fiducia di venire dimesso (Eph. 6, 19 sg.; Col. 4, 3 sg.; Phil. 1, 25 sgg.; 2, 24; Philem. 22).
1:27
… Il IV Vangelo dice, per es., che l'a. di Gesù Cristo è turbata (Io. 12, 27), ma che Egli si turba nel suo spirito (13, 21). Così, ben lungi dal sostituirsi all'a., l'uno può venir nominato vicino all'altra (I Thess. 5, 23; Phil. 1, 27; Hebr. 4, 12). A torto gli gnostici e più tardi Apollinare hanno appoggiato su questi testi la loro concezione tricotonica del composto umano, diffusa senza dubbio nell'ambiente sotto …
Oltre le allusioni della I Clem. 3, 4; 21, 1 (Phil. 1, 27); 47, 2 (Phil. 4, 15); di s. Ignazio, Ad Smyrn., 4, 2 (Phil. 13); 11, 3 (Phil. 3, 15); ad Philad., 1, 5; 8, 2 (Phil. 2, 3), vi è la testimonianza esplicita di Policarpo, Ad Phil., …
1:29
… (I Pt. 1, 7), che acquista consistenza come il vaso di creta al fuoco (s. Agostino, in Ps., 75, v. 16). Perciò già s. Paolo si congratulava con i Filippesi, che Iddio avesse fatto loro la grazia « non solo di credere in Cristo, ma di patire per lui » (Phil. 1, 29).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.