An Angel casteth the dragon (or diuel) bound, into the depth for a thousand yeres, in vvhich the soules of martyes in the first resurrection shal reigne vvith Christ, 7 After vvhich yeres, Satan being let loose, shal raise Gog and Magog, an innumerable armie, against the beloued citie: 9 but a fire from heauen shal destroy them. 12 Then bookes are opened, and he that sitteth vpon the throne, iudgeth al the dead according to their vvorkes.
1And I saw an angel coming down from heaven, having the key of the bottomless pit and a great chain in his hand.E vidi un Angelo scender dal cielo, che aveva la chiave dell'abisso, e una gran catena in mano.AND I savv an Angel descending from heauen, hauing the key of the bottomles depth, and a great chaine in his hand.Et vidi angelum descendentem de cælo, habentem clavem abyssi, et catenam magnam in manu sua. 2And he laid hold on the dragon, the old serpent, which is the devil and Satan, and bound him for a thousand years.Ed egli afferrò il dragone, quel serpente antico, che è il diavolo, e Satanasso, e lo legò per mille anni:And he apprehended the dragon the old serpent, vvhich is the Deuil and Satan, and • bound him for a thousand yeres.Et apprehendit draconem, serpentem antiquum, qui est diabolus, et Satanas, et ligavit eum per annos mille: 3And he cast him into the bottomless pit and shut him up and set a seal upon him, that he should no more seduce the nations till the thousand years be finished. And after that, he must be loosed a little time.E cacciollo nell'abisso, e lo chiuse, e sigillò sopra di lui, perché non seduca più le nazioni, sino a tanto che siano compiti i mille anni: dopo i quali debbe egli essere disciolto per poco tempo.and he threvv him into the depth, and shut him vp, and sealed ouer him, that he seduce no more the nations, til the thousand yeres be consummate. and after these thinges he must be loosed a litle time.et misit eum in abyssum, et clausit, et signavit super illum ut non seducat amplius gentes, donec consummentur mille anni: et post hæc oportet illum solvi modico tempore. 4And I saw seats. And they sat upon them: and judgment was given unto them. And the souls of them that were beheaded for the testimony of Jesus and for the word of God and who had not adored the beast nor his image nor received his character on their foreheads or in their hands. And they lived and reigned with Christ a thousand years.E vidi de' troni, sederono su questi, e fu dato ad essi di giudicare: e le anime di quegli, che furono decollati a causa della testimonianza (renduta) a Gesù, e a causa della parola di Dio, e quegli, i quali non adoraron la bestia, né l'immagine di essa, né il carattere di lei ricevettero nella fronte, o nelle mani loro, e vissero, e regnarono con Cristo per mille anni.And • I savv seates: and they sate vpon them, & iudgement vvas giuen them, • and the soules of the beheaded for the testimonie of IESVS, and for the vvord of God, and that adored not the beast, not his image, nor receiued his character in their foreheads or in their handes, and haue liued, and reigned vvith Christ a thousand yeres.Et vidi sedes, et sederunt super eas, et judicium datum est illis: et animas decollatorum propter testimonium Jesu, et propter verbum Dei, et qui non adoraverunt bestiam, neque imaginem ejus, nec acceperunt caracterem ejus in frontibus, aut in manibus suis, et vixerunt, et regnaverunt cum Christo mille annis.
5The rest of the dead lived not, till the thousand years were finished. This is the first resurrection.(Gli altri morti poi non vissero, fintantoché siano compiti i mille anni). Questa è la prima risurrezione.• The rest of the dead liued not, til the thousand yeres be consummate. This is the first resurrection.Ceteri mortuorum non vixerunt, donec consummentur mille anni. Hæc est resurrectio prima. 6Blessed and holy is he that hath part in the first resurrection. In these the second death hath no power. But they shall be priests of God and of Christ: and shall reign with him a thousand years.Beato, e santo, chi ha parte nella prima risurrezione: sopra di questi non ha potere la morte seconda: ma saranno sacerdoti di Dio, e di Cristo, e con lui regneranno per mille anni.Blessed and holy is he that hath part in the first resurrection. in these the second death hath not povver: but • they shal be priestes of God and of Christ: and shal reigne vvith him a thousand yeres.Beatus, et sanctus, qui habet partem in resurrectione prima: in his secunda mors non habet potestatem: sed erunt sacerdotes Dei et Christi, et regnabunt cum illo mille annis. 7And when the thousand years shall be finished, Satan shall be loosed out of his prison and shall go forth and seduce the nations which are over the four quarters of the earth, Gog and Magog: and shall gather them together to battle, the number of whom is as the sand of the sea.E compiti i mille anni, sarà sciolto satana dalla sua prigione, e uscirà, e sedurrà le nazioni, che sono nei quattro angoli della terra, Gog, e Magog, e raguneragli a battaglia, il numero de' quali è come dell'arena del mare.And vvhen the thousand yeres shal be consummate, • Satan shal be loosed out of his prison, and shal goe forth, and seduce the nations that are vpon the foure corners of the earth, Gog, and Magog, and shal gather them into battel, the number of vvhom is as the sand of the sea.Et cum consummati fuerint mille anni, solvetur Satanas de carcere suo, et exibit, et seducet gentes, quæ sunt super quatuor angulos terræ, Gog, et Magog, et congregabit eos in prælium, quorum numerus est sicut arena maris. 8And they came upon the breadth of the earth and encompassed the camp of the saints and the beloved city.E si stesero per l'ampiezza della terra, e circonvallarono gli alloggiamenti de' santi, e la città diletta.And they ascended vpon the bredth of the earth, and compassed • the campe of the Sainctes, and the beloued citie.Et ascenderunt super latitudinem terræ, et circuierunt castra sanctorum, et civitatem dilectam.
9And there came down fire from God out of heaven and devoured them: and the devil, who seduced them, was cast into the pool of fire and brimstone, where both the beastE cadde dal cielo un fuoco (spedito) da Dio, il quale gli divorò: e il diavolo, che gli seduceva, fu gittato in uno stagno di fuoco, e di zolfo, dove anche la bestia,And • there came dovvne fire from God out of heauen, and deuoured them: and the Deuil vvhich seduced them, vvas cast into the poole of fire and brimstone, vvhere both the beastEt descendit ignis a Deo de cælo, et devoravit eos: et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis, et sulphuris, ubi et bestia 10And the false prophet shall be tormented day and night for ever and ever.E il falso profeta saran tormentati dì, e notte pe' secoli de' secoli.and the false-prophet shal be tormented day and night for euer and euer.et pseudopropheta cruciabuntur die ac nocte in sæcula sæculorum. 11And I saw a great white throne and one sitting upon it, from whose face the earth and heaven fled away: and there was no place found for them.E vidi un trono grande, e candida, e uno, che sopra di esso sedeva, dalla vista del quale fuggì la terra, e il cielo, nè più comparirono.And I savv a great vvhite throne, and one sitting vpon it, from vvhose sight earth and heauen fled, and there vvas no place found for them.Et vidi thronum magnum candidum, et sedentem super eum, a cujus conspectu fugit terra, et cælum, et locus non est inventus eis. 12And I saw the dead, great and small, standing in the presence of the throne. And the books were opened: and another book was opened, which is the book of life. And the dead were judged by those things which were written in the books, according to their works.E vidi i morti grandi, e piccoli stare davanti al trono, e si aprirono i libri: e un altro libro fu aperto, che è quel della vita: e furon giudicati i morti sopra di quello, che era scritto ne' libri secondo le opere loro:And I savv the dead, great and litle, standing in the sight of the throne, and bookes vvere opened: and • an other booke vvas opened, vvhich is of life: and the dead vvere iudged of those thinges vvhich were vvritten in the bookes according to their vvorkes.Et vidi mortuos, magnos et pusillos, stantes in conspectu throni, et libri aperti sunt: et alius liber apertus est, qui est vitæ: et judicati sunt mortui ex his, quæ scripta erant in libris, secundum opera ipsorum: 13And the sea gave up the dead that were in it: and death and hell gave up their dead that were in them. And they were judged, every one according to their works.E il mare rendette i morti, che riteneva dentro di se: e la morte, e l'inferno rendettero i morti, che avevano: e giudizio si fece di ciascheduno secondo quello, che avevano operato.and the sea gaue the dead that vvere in it, and death and hel gaue their dead that vvere in them, and it vvas iudged of euery one according to their vvorkes.et dedit mare mortuos, qui in eo erant: et mors et infernus dederunt mortuos suos, qui in ipsis erant: et judicatum est de singulis secundum opera ipsorum.
14And hell and death were cast into the pool of fire. This is the second death.E l'inferno, e la morte furono gittati in uno stagno di fuoco. Questa è la seconda morte.And hel and death vvere cast into the poole of fire. This is the second death.Et infernus et mors missi sunt in stagnum ignis. Hæc est mors secunda. 15And whosoever was not found written in the book of life was cast into the pool of fire.E chi non si trovò scritto nel libro della vita, fu gittato nello stagno di fuoco.And he that vvas not found vvritten in the booke of life, vvas cast into the poole of fire.Et qui non inventus est in libro vitæ scriptus, missus est in stagnum ignis.
20:2
Witham
And bound him for a thousand years. I shall give the reader an abridgment of what St. Augustine has left us on this chapter, in his 20th book de Civ. Dei[City of God]. From the 5th to the 16th Apocalypse, (t. vii. p. 578 et seq.) he treats upon these difficulties: What is meant by the first and second resurrection; by the binding and chaining up of the devil; by the thousand years that the saints reign with Christ; by the first and second death; by Gog and Magog, etc. As to the first resurrection, Apocalypse 6., he takes notice on the 5th verse, that resurrection[Ver. 2. St. Augustine, ch. VI. Prima animarum est.] in the Gospels, and in St. Paul, is applied not only to the body but also to the soul; and the second resurrection, which is to come, is that of the bodies: that there is also a death of the soul, which is by sin; and that the second death is that of soul and body by eternal damnation: that both bad and good shall rise again in their bodies. On those words, (ver. 6) Blessed is he that hath part in the first resurrection; in these the second death hath no power. Such, saith he, (chap. 9.) as have risen from sin, and have remained in that resurrection of the soul, shall never be liable to the second death, which is damnation. Cap. vii. p. 580, he says that some Catholics not understanding rightly the first resurrection, have been led into ridiculous fables,[Ver. 2. Ch. VII, p. 580. In quasdam riduculas fabulas.] and this by the interpretation which they put on the thousand years; as if the first resurrection implied a resurrection of the bodies of the martyrs and saints, who should live on the earth with Christ for a thousand years before the general resurrection, in all manner of delights. This was the opinion of those called Millenarians: this, saith he, might seem tolerable in some measure,[Ver. 2. P. 581. Utcunque tolerabilis.] if taken for spiritual delights, (for we ourselves were once in these sentiments) but if for carnal pleasures, it can only be believed by carnal men. He then expounds what may be understood by the binding and chaining of the devil for a thousand years; (Cap. vii. et viii, p. 581) that the thousand years, meaning a long time, may signify all the time from Christ's first coming[Ver. 2. Mille annòs pro annis omnibus hujus saeculi posuit, etc. Ch. VIII, p. 583. A primo adventu Christi usque ad finem saeculi.] to his second at the end of the world, and to the last short persecution under antichrist. The devil is said to be bound, that is, his power much lessened and restrained, in comparison of the great and extensive power he had over all nations before Christ's incarnation; not but that he still tempts many,[Ver. 2. Ch. VIII, p. 583. Alligatio diaboli est non permitti exercere totam tentationem, etc.] and raiseth persecutions, which always turn to their greater good; and that towards the end of the world he shall be let loose, as it were, for a short time, and permitted with his infernal spirits to exercise his malice against mankind, to try the patience of the elect, and to shew the power of God's grace, by which his faithful servants shall triumph over the devil. (N. B.[Nota Bene, Note Well?]) What St. Augustine adds divers times in these chapters: "Let no one," says he, "imagine[Ver. 2. Ne quis existimet eo ipso parvo tempore, quo solvetur diabolus, in hac terra ecclesiam non futuram, etc. Tales erunt, cum quibus ei belligerandum est, ut vinci tanto ejus impetu, insidiisque non possint, etc.] that even during that short time, there shall be no Church of Christ on the earth: God forbid: even when the devil shall be let loose, he shall not be able to seduce the Church." Cap. ix, p. 586, he expounds those words, (ver. 4-5) I saw the souls of them that were beheaded....and they lived and reigned with Christ a thousand years....This is the first resurrection: that is the first resurrection is while the devil is chained up for the space of a thousand years. He takes notice that the present state of the Church is many times called the kingdom of God, and that the Church of Christ reigns now with Christ, both in the living saints and in those who are dead, in the souls of the martyrs, and of others, who having lived and died piously, now reign with Christ, not yet in their bodies,[Ver. 2. Ch. IX, p. 586. Quamvis ergo cum suis corporibus nondum, jam tamen eorum animae regnant cum eo.] but their souls reign with him. On those words of the 4th verse: who had not adored the beast, nor his image, nor received his mark, he only gives this exposition, as agreeable to the Christian faith, that by the beast may be understood the multitude of wicked sinners in general, and the image of the beast[Ver. 2. P. 587. Quae sit ista bestia....non abhorret a fide recta, ut ipsa impia civitas intelligatur, et populus infidelium contrarius populo fideli, et civitati Dei. Imago vero simulatio ejus mihi videtur....fallaci imagine Christiani.] those who are of the Church in outward appearance and profession only, and not by their works. When it is said (ver. 5) that the rest of the dead lived not till the thousand years were finished: they lived not, says he, as to their souls, when they should have lived; and therefore not being happy in heaven, when their bodies shall rise, it shall not be to life, but to judgment and damnation, which is the second death. Cap. xi, he expounds the 7th and 8th verses, where it is said that Satan shall be loosed....and seduce the nations which are over the four quarters of the earth, Gog and Magog,[Ver. 2. Ch. XI, p. 589. De Gog et Magog: haec erit novissima persecutio, novissimo imminente judicio, quam sancta ecclesia toto terrarum orbe patietur, universa scilicet civitas Christi ab universa diaboli civitate.] and shall gather them together to battle. This, says St. Augustine, will be the last persecution at the approach of the day of judgment, which the whole city, or the whole Church of Christ dispersed through the universe, will suffer from the whole city of the devil. Neither need Gog and Magog be taken for a particular[Gentes istae, quas appellat Gog et Magog, non sic sunt accipiendae, tanquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti....non utique ad unum locum venisse, vel venturi esse significati sunt, etc.] barbarous people, but such as are dispersed in a manner in every nation, and who shall then break out by the instigation of Satan into an open hatred and persecution against the faithful servants of God; as it is said, (ver. 8.) they ascended upon the breadth of the earth, and surrounded the camp of the saints, where we cannot literally understand one camp, one city, or one place, but the Church every where dispersed. Cap. xii, he expounds the 9th verse, where he takes fire to signify, metaphorically, the firm resistance and constancy of the good, and the fire[Ver. 2. Ch. XII, p. 589. Bene intelligitur ignis de caelo de ipsa firmitate sanctorum, qua non cessuri sunt saevientibus, quoniam non poterunt attrahere in partes antichristi sanctos Christi.] of their zeal, which devoured as it were the wicked; or we may understand with others, the temporal fire of God's judgments in this world against the wicked, but not the last eternal fire; because the eternal fire comes not down from heaven but the wicked are cast into it below. Cap. xiii, he teacheth that the last persecution[Ver. 2. Ch. XIII. Haec persecutio novissima, quae futura est ab antichristo (p. 590) tribus annis et sex mensibus erit....tempus exiguum, etc.] of antichrist, here mentioned, shall last but three years and six months; that is a little while. Cap. xiv and xv, he expounds the 10th and following verse, of the devil being cast into the lake of fire, after the last persecution of antichrist. By the beast he understands, as before, the city or multitude of all the wicked; and by the false prophet, either antichrist or the outward appearance of faith in them that have none. Then follows the last judgment, where it is said that the books are opened, and also that another book was opened. By the first book, may be understood men and their consciences; and by the other book, the book of life, that[Ver. 2. Ch. XV, p. 593. Praedestinationem significat eorum, quibus aeterna dabitur vita, etc.] of eternal predestination. Thus far S. Augustine, where we see that he delivers the common Catholic doctrine, that by the thousand years, so often mentioned in this chapter, he understands all that time in which the souls of the martyrs, and of all other saints, reign happy with Christ in heaven, till after the general resurrection they receive a full and complete happiness, both as to soul and body. A false exposition of these thousand years gave occasion to the mistake, the error, and heresy of those called the Millenarians, which Mede and Dr. W. have followed. Papias, who lived soon after, or perhaps with St. John, was the chief promoter of this mistake; a man, says Eusebius, of "little judgment and capacity,"[Ver. 2. Eusebius (lib. 3, ch. XXXIX) says of Papias, omikr[] on ton noun; and that he followed muthikotera.] who misconstrued the discourses which he heard. He was followed by divers writers in the second, third, and fourth century, who did not hold with Cerinthus and his followers, that the saints should rise before the general resurrection, and reign with Christ on earth for a thousand years in all manner of sensual pleasures; but in spiritual delights, in the city of Jerusalem, built anew after that glorious manner described in the next chapter. Now though this opinion had several considerable abettors, of which I find these seven: Papias, St. Justin[St. Justin Martyr], St. Irenaeus, Tertullian, Nepos, (a bishop, in Egypt; in Eusebius, lib. vii. ch. XXIV.) Victorinus Petabionensis, Lactantius, and Severus Sulpitius: yet were there always other learned Catholic writers who rejected it as a fable. Of this number was Caius, a priest, at Rome, about the end of the second age[century]; Origen, in his prologue on the Canticles; St. Denys, of Alexandria, who in the third age[century] wrote to confute Nepos; (see Eusebius, lib. vii. History of the Church, ch. XXIV., who treats it as a fable ) St. Basil,[Ver. 2. St. Basil (tom. 3, p. 284) says, graiodeis muthous.] who calls it an old wife's tale, and a Jewish fiction, Epist. 293; St. Gregory of Nazianzus, Orat. 52; St. Epiphanius, St. Jerome, Philastrius, Theodoret, who place this opinion among the heresies and heretical fables: so that this could never be looked upon as the constant doctrine and tradition of the Church. The bishop of Meaux[Bossuet] takes notice, that Mede either mistook or falsified the text of St. Justin,[Ver. 2. St. Justin, (Ed. Joachimi Perionii, p. 62.) multis autum eorum, etiam qui integrae piaeque sententiae Christianae sunt, haec incognita (seu non agnita) esse tibi exposui. In the Greek of Rob. Stephen, out of a manuscript in the king's library, in the year 1551, p. 88, pollous d au, kai ton tes katharas, kai eusebous onton christianon gnomes, touto me gnorizein, esemena soi.] who, in his Dialogue with Tryphon, holds that opinion of a thousand years reign; but adds, "I also told you, that many who are Christians of pious and sound sentiments, do not own this to be true." Thus we read in the Greek, as well as in the Latin translation: but Mr. Mede quite changes the sense, by adding a negative in this manner; but many who are not of this pure and holy doctrine, etc. We may observe that St. Justin says in the next page, that they who own not the resurrection of the body, and say that souls go to heaven without any future resurrection, are not to be accounted Christians, but are to be looked upon as Sadducees and unbelievers. Which is very true. And he adds, that he, and others who think right with him, know that there will be a resurrection of the flesh, and a rebuilding of Jerusalem for a thousand years, which St. Justin himself judged grounded on the prophets, Isaias, Ezechiel, etc. So that not to make St. Justin contradict himself, he mentions three opinions: the first is the heresy of those who absolutely denied the future resurrection of the dead: these were not Christians, but unbelievers, Sadducees, etc. The second was of those who held that the martyrs and saints should rise, and reign for a thousand years in their bodies on the earth; this, which was his own opinion, he calls the right and true doctrine. But thirdly, he does not condemn those pious Christians who, as he had said before, disowned this thousand years reign, for this would be to contradict himself. (Witham)
Bible de Vence
In the above chapter, what man can reflect without trembling, that the devil has the rage of a dragon, the cunning of an old serpent, the malice of a calumniator, and that he is a most implacable enemy? On the other hand, what man is there that does not feel consolation in the reflection, that Jesus Christ has vanquished this savage fiend, and bound him in fetters, by limiting the exercise of his rage and malice? Some understand this chaining of the dragon of the reign of Constantine, and particularly after the defeat of Licinius; (see above, [Apocalypse] Apocalypse 12:18.) and the thousand years of the intermediate period between Constantine and antichrist, when the devil will again be let loose, but for a short time, only three years and a half. (Bible de Vence)
Challoner
Bound him, etc. The power of Satan has been very much abridged by the passion of Christ; for a thousand years; that is for the whole time of the new testament, but especially from the time of the destruction of Babylon or pagan Rome, till the new efforts of Gog and Magog against the Church, towards the end of the world. During which time the souls of the martyrs and saints live and reign with Christ in heaven, in the first resurrection, which is that of the soul to the life of glory, as the second resurrection will be that of the body, at the day of general judgment. (Challoner)
20:2
Bound him, etc.... The power of Satan has been very much limited by the passion of Christ: for a thousand years; that is, for the whole time of the New Testament; but especially from the time of the destruction of Babylon or pagan Rome, till the new efforts of Gog and Magog against the church, towards the end of the world. During which time the souls of the martyrs and saints live and reign with Christ in heaven, in the first resurrection, which is that of the soul to the life of glory; as the second resurrection will be that of the body, at the day of the general judgment.
20:1
See in S. Augustine (li. 20. de Ciuit. c. 7. 8. & seq.) the exposition of this chapter.
20:2
2. Bound him;] Christ by his Passion hath abridged the povver of the Deuil for a thousand yeres, that is, the vvhole time of the nevv Testament, vntil Antichrists time, vvhen he shal be loosed againe, that is, be permitted to deceiue the vvorld, but for a short time only, to vvit, three yeres and a halfe.
4. I savv seates.] S. Augustine (li. 20 de Ciuit. Dei c. 9) taketh this to be spoken, not of the last iudgement, Bishops consistories & iudicial power. but of the Sees or Consistories of Bishops and Prelates, and of the Prelates them selues, by vvhom the Church is novv gouerned. As the iudgement here giuen, can be taken no othervvise better, then of that vvhich vvas said by our Sauior Mat. 18. Whatsoeuer you binde in earth, 1. Cor. 5. shal be bound in heauen. and therfore the Apostle saith, What haue I to doe to iudge of them that are vvith out?
20:3
3. This is the first resurrection.] As there be tvvo regenerations, one by faith, vvhich is novv in Baptisme: and an other according to the flesh, vvhen at the later day the body shal be made immortal and incorruptible: The first resurrection, of the soule only. so there are tvvo resurrections, the one novv of the soules to saluation vvhen they die in grace, vvhich is called the first, the other of the bodies at the later day. S. August. li•. 20 de Ciui•. c. 6.
20:4
4. And the soules.] During a thousand yeres (that is the time ofthis militant Church) saints reigne vvith Christ in soule only. He meaneth (saith S. Augustine in the place alleaged) the soules of Martyrs, that they shal in the meane time, during those thousand yeres; vvhich is the time of the Church militant, be in heauen vvithout their bodies, and reigne vvith Christ. for, the soules (saith he) of the godly departed, are not separated from the Church, vvhich is euen novv the kingdom of Christ. for els there should be kept no memorie of them as the altar of God in the communicating of the body of Christ: neither should it auaile to hasten to Baptisme in the perils of death, for feare of ending our life vvithout it: nor to hasten to be reconciled, if vve fortune for penence or of il conscience to be separated from the same body. And vvhy are al these things done, but for that the faithful departed also be members of the Church? And though for an example the Martyrs be onely named here, yet it is mean• of others also that die in the state of grace.
Quid in millenari• numero nisi ad proferandam nouam sobolem perfecta vniuersitas praes•ita generationis exprim•• 〈◊〉 hinc per 〈◊〉 dicitur, It regnabunt cū 〈◊〉 •ill• a•nis, 〈◊〉 regnum sancta Ecclesia, vniuersitatis perfe c•ione so•iidatur. D. Gregor. li. 9. Moral. c. 1.
20:5
5. The rest liued not.] The rest are dead and damned in soule, during the same time. The rest vvhich are not of the happie number aforesaid, but liued and died in sinne, reigne not vvith Christ in their soules during this time of the nevv Testament, but are dead in soule spiritually, and in body naturally, til the day of iudgement. S. August. ibidem.
20:6
6. They shal be Priests.] It is not spoken (saith S. Augustine li. 20 de Ciuit. c. 10) of Bishops and Priests onely, Priests, some proprely so called, some vnproprely. vvhich are properly novv in the Church called Priests: but as vve call al, Christians, for the mystical Chrisme or ointment, 1. Pet. •. so al, Priests, because they are the members of one Priest. of vvhom the Apostle Peter saith, A holy people, a kingly Priesthod. Vvhich vvordes be notable for their learning that thinke there be none properly called Priests novv in the nevv Testament, no othervvise then al Christian men and vvomen, and a confusion to them that therfore haue turned the name Priests into Ministers.
20:7
7. Satan shal be loosed.] The binding and loosing of Satan, explicated by S. Augustine. In the vvhole 8 chapter of the said 20 booke de Ciuitate Dei in S. Augustine, is a notable commentarie of these vvordes. Vvhere first he declareth, that neither this binding nor loosing of Satan is in respect of seducing or not seducing the Church of God: prouing that vvhether he be bound or loose, he can neuer seduce the same. The same, saith he, shal be the state of the Church at that time vvhen the Diuel is to be loosed, euen as since it vvas instituted. the same hath it been & shal be at al time in her children that succede eche other by birth & death. And a litle after. This I thought vvas therfore to be mentioned, left any man should thinke, that during the litle time wherein the Diuel shal be loosed, the Church shal not be vpon the earth, he either not finding it here vvhen he shal be le• loose, or consuming it vvhen be shal by al meanes persecute the same. Secondly he declareth, that the Diuel to be bound, is nothing els but not to be permitted by God to exercise al his force or fraude in tentations: as to be loosed, is to be suffered by God for a small time, that is, for three yeres and a halfe, to practise and proue al his povver and artes of tentations against the Church and her children, and yet not to preuaile against them. Thirdly this Doctor shevveth by vvhat great mercie our Lord hath tied Satan and abridged his povver during the vvhole millenarie or thousand yeres, vvhich is al the time of the nevv Testament vntil then: & vvith vvhat vvisedom he permitteth him to breake loose that litle time of three yeres and sixe moneths, The short reigne of Antichrist. tovvard the later day, vvhich shal be the reigne of Antichrist. Lastly he shevveth vvhat kinde of men shal be most subiect to the Diuels seductiō, (euen such as novv by tentation of Heretikes goe out of the Church) and vvho shal auoid it.
By al vvhich vve may confute diuers false expositiōs of old & late Heretikes. Millenarij or Chiliast• first, the aūcient sect of the Millenaries, that grounded vpon these thousand yeres named by the Prophet, this heresie, that there should be so many yeres after the resurrectiō of our bodies, in vvhich vve should reigne vvith Christ in this vvorld, in our bodies, in al delites and pleasures corporal, of meates, drinkes, and such like, vvhich they called the first resurrection. of vvhich heresie Cerinthus vvas the author. Epiph. haer. 77. in fine. Hiero. Comment. in c. 19 Mat. August. har. 8 ad Quodvul• Deum. Eusebius also (li. 3 historia c. 33) shevveth that some principal men vvere in part (though after a more honest maner cōcerning those corporal delicacies) of the same opinion by misconstruction of these vvordes of S. Iohn. The Scriptures hard. Vvhereby vve learne and al the vvorld may perceiue, the holy Scriptures to be hard, vvhen so great clerkes did erre, and that there is no securitie but in that sense vvhich the Church allovveth of.
The late Heretikes also by the said S. Augustines vvordes are fully refuted, affirming not only that the Church may be seduced in that great persecution of the Diuels loosing, By S. Augustines foresaid explication, is eurdently dedu⸢c⸣ed against the Protestāts, that the Churche can not erre, and that the Pope can not possibly be Antichrist. but that it hath been seduced euen a great peece of this time vvhen the Diuel is bound: holding that the very true Church may erre or fall from truth to errour and idolatrie, yea (vvhich is more blasphemie) that the cheefe gouernour of the Church is Antichrist him self, and the very Church vnder him, the vvhoore of Babylon: and that this Antichrist, (vvhich the Scriptures in so many places, and here plainely by S. Augustines exposition, testifie, shal reigne but a small time, and that tovvard the last iudgement,) hath been reuealed long sithence, to be the Pope him self, Christs ovvne Vicar, and that he hath persecuted the Saincts of their secte for these thousand yeres at the least. Vvhich is no more but to make the Diuel to be loose, and Antichrist to reigne the vvhole thousand yeres, or the most part thereof, that is, almost the vvhole time of the Churches state in the new Testamēt: (vvhich is against this and other Scriptures euidently, appointing that, to be the time of the Diuels binding:) Yea it is to make Antichrist and the Diuel vveaker tovvard the day of iudgement then before, An inuincible demōstration. and the truth better to be knovven, and the faith more common. the neerer vve come to the same iudgement: vvhich is expresly against the Gospel. and this prophecie of S. Iohn.
Vve see that the sectes of Luther, Mat. 24. Caluin, and other, be more spred through the vvorld then they vvere euer before, Lu. 18, 8. and consequently the Pope and his religion lessened, and his povver of punishing (or, as they call it) persecuting the said Sectaries, through the multitude of his aduersaries, diminished. How then is the Pope Antichrist, Whose force shal be greater at the later end of the vvorld, then before? or how can it be othervvise, but these Sect•Maisters should be Antichrists neere precursors, that make Christs cheefe Ministers & the Churches cheefe gouelnours that haue been these thousand yeres and more, to be Antichristes: • and them selues and their sectes to be true, that come so neere the time of the Diuels loosing and seduction & of the personal reigne of Antichrist?
S. Augustine thinketh that these do not signifie any certaine natiōs but al that shal then be ioyned vvith the Diuel and Antichrist against the Church. li. 20. de Ciuit. c. 11. See S. Hierom in Exech. li. 11.
Concordanza Ezec. 38, 14. 39, 2.
20:8
8. The campe of the Saincts.] The camp⸢e⸣ of Saincts is the Catho. Church through the vvorld. S. Augustine in the said 20 booke de Clui•. Dei cap. 11. It is not, saith he, to be taken that the persecutors shal gather to any place, as though the campe of the saincts or the beloued citie should be but in one place, vvhich in deede are no other thing but the Church of Christ spred through the vvhole vvorld. And therfore vvheresoeuer the Church shal then be (vvhich shal be in al Nations euen them, for so much is insinuated by this latitude of the earth here specified) there shal the tents of saincts be, and the beloued citie of God, and there shal she be besieged by al her enemies, vvhich shal be in euery countrie vvhere she is, As novv Heretikes in particular countries, so Antichrist shal persecute the Churches of al nations. in most cruel and forcible sort. So vvriteth this profound holy Doctor. Vvhereby vve see, that, as novv the particular Churches of England, Scotland, Flanders, and such like, be persecuted by their enemies in those countries, so in the time of Antichrist, the Churches of al Nations. as of Italie, Spaine, France, and al other vvhich novv be quiet, shal be assaulted as novv the foresaid are, and much more, for that the general persecution of the vvhole, shal be greater. then the particular persecution of any Churches in the vvorld.
20:9
9. There came dovvne a fire.] Vvhat is mean• by fire from heauen. It is not meant of the fire of Hel (saith S. Augustine ib. c. 12) into which the vvicked shal be cast after the resurrection of their bodies, but of an extraordinarie helpe that God vvil send from heauen, to giue succourse to the Saincts of the Church that then shal fight against the vvicked: or, the very feruent and burning zeale of religion and Gods honour, vvhich God vvil kindle in the hartes of the faithful, to be constant against al the forces of that great persecution.
See S. Hierom in Exech. li. 11.
20:10
Concordanza THE 6 VISION.
20:11
They shal then be new, not the substā ce, but the shape chāged. 2 Pet. 3. See S. Augustine. li. 20. de Ciuit. c. 14.
20:12
12. An other booke.] This is the booke of Gods knovvledge or predestination, The booke of euery mans workes, opened in the day of iudgement. vvherein that vvhich before vvas hid to the vvorld, shal be opened, and vvherein the true record of euery mans vvorkes shal be conteined, and they haue their iudgemēt diuersly according to their vvorkes, and not according to faith only, or lacke of faith only. for, al infidels (as Turkes, obstinate Ievves, and Heretikes) shal neuer come to that examination, being othervvise condemned.
The bookes of mens consciēces, where it shal plainely be read vvhat euery mans life hath been.
Concordanza Apoc. 3, 5. 21, 27.
20:15
Such as doe no good workes, if they haue age and time to doe them, are not found in the booke of life.
20:1
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 3.39.12
12. To these belong his statement that there will be a period of some thousand years after the resurrection of the dead, and that the kingdom of Christ will be set up in material form on this very earth.
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Decease of His Brother Satyrus 2.59
… and so by the resurrection of this bird the people of those regions understand that a period of five hundred years is accomplished. So to that bird the five hundredth is the year of resurrection, but to us the thousandth:
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 20.7
… For the Apostle John says in the foresaid book, “And I saw an angel come down from heaven. . . . Blessed and holy is he that hath part in the first resurrection: on such the second death hath no power; but they shall be priests of God and of Christ, and shall reign with Him a thousand years.”
20:2
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 3.23.7
… and that the lion, that is, antichrist, rampant against mankind in the latter days, should be trampled down by Him; and that He should bind “the dragon, that old serpent”
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 25
… and that, after the casting of the devil into the bottomless pit for a while,
20:3
Tertulliano † 220 d.C. Against Hermogenes 11
… nay more, in vain has God appointed any judgment at all, when He means, indeed, to inflict punishment with injustice. But if, on the other hand, there is to be an end of evil, when the chief thereof, the devil, shall “go away into the fire which God hath prepared for him and his angels” —having been first “cast into the bottomless pit;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 70.4
… kings believed, peace was given to the Church, the Church began to be set in the highest place of dignity, even on this earth, even in this life: but there is not wanting the roar of persecutors, they have turned their assaults into thoughts. In these thoughts, as in a bottomless pit, the devil hath been bound,
20:4
san Giustino † 165 d.C. Dialogue with Trypho 81
… We have perceived, moreover, that the expression, ‘The day of the Lord is as a thousand years,’ is connected with this subject. And further, there was a certain man with us, whose name was John, one of the apostles of Christ, who prophesied, by a revelation that was made to him, that those who believed in our Christ would dwell
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 25
… and that, after the casting of the devil into the bottomless pit for a while, the blessed prerogative of the first resurrection may be ordained from the thrones;
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Exhortation to Martyrdom, Addressed to Fortunatus 12
… “And whosoever had not worshipped the image of the beast, neither had received his mark upon their forehead or in their hand;” all these he joins together, as seen by him at one time in the same place, and says, “And they lived and reigned with Christ.”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 3.28.2
… and he says that after the resurrection the kingdom of Christ will be set up on earth, and that the flesh dwelling in Jerusalem will again be subject to desires and pleasures. And being an enemy of the Scriptures of God, he asserts, with the purpose of deceiving men, that there is to be a period of a thousand years
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 20.9
… and what ye loose on earth shall be loosed in heaven.” Whence the apostle says, “What have I to do with judging them that are without? do not ye judge them that are within?” “And the souls,” says John, “of those who were slain for the testimony of Jesus and for the word of God,”—understanding what he afterwards says, “reigned with Christ a thousand years,”
Anonymous Martyrdom of Habib the Deacon 1
Habib said: Those who die for the sake of the name of Christ, and worship not those objects that are made and created, will find their life in the presence of God;
20:5
Mathetes (A Diogneto) † fl. 130 d.C. Epistle to Diognetus 12
… Bearing this tree and displaying its fruit, thou shalt always gather in those things which are desired by God, which the Serpent cannot reach, and to which deception does not approach; nor is Eve then corrupted, but is trusted as a virgin; and salvation is manifested, and the Apostles are filled with understanding, and the Passover
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. Letters 17
… And what means this opposing array of new Altars? Do we announce another Jesus? Do we hint at another? Do we produce other scriptures? Have any of ourselves dared to say “Mother of Man” of the Holy Virgin, the Mother of God : which is what we hear that some of them say without restraint? Do we romance about three Resurrections
20:6
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 5.34.2
… And if He shall come in the evening watch, and find them so, blessed are they, because He shall make them sit down, and minister to them; or if this be in the second, or it be in the third, blessed are they.” Again John also says the very same in the Apocalypse: “Blessed and holy is he who has part in the first resurrection.”
sant'Ippolito † 235 d.C. Treatise on Christ and Antichrist 65
… is healing to them.” The Lord says, “Many in that day shall hear the voice of the Son of God, and they that hear shall live.” And the prophet says, “Awake, thou that sleepest, and arise from the dead, and Christ shall give thee light.” And John says, “Blessed and holy is he that hath part in the first resurrection: on such the second death hath no power.”
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. The Banquet of the Ten Virgins; or Concerning Chastity 9.3
Such fruit it is necessary that we bring when we come to the judgment-seat of Christ, on the first day of the feast; for if we are without it we shall not be able to feast with God, nor to have part, according to John,
20:9
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 23
… But, if we be vigilant, we too have a pillar of fire, the grace of the Spirit. The same both enlightens and overshadows us. We have manna; yea rather not manna, but far more than manna. Spiritual drink we have, not water, that springs forth from the Rock. So have we too our encampment (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 20.8
… “And they went up on the breadth of the earth, and compassed the camp of the saints about, and the beloved city: and fire came down from God out of heaven and devoured them. And the devil who seduced them was cast into the lake of fire and brimstone, where the beast and the false prophet are, and shall be tormented day and night for ever and ever.”
20:10
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 58
… where will you find adversities in the presence of God? where, incursions of an enemy in the bosom of Christ? where, attacks of the devil in the face of the Holy Spirit?—now that the devil himself and his angels are “cast into the lake of fire.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 21.10
… For the man himself who is in such a state, though it be in spirit only, not in body, yet sees himself so like to his own body that he cannot discern any difference whatever. But that hell, which also is called a lake of fire and brimstone,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 21.23
… And there is also that declaration in the Apocalypse, “The devil their deceiver was cast into the lake of fire and brimstone, where also are the beast and the false prophet. And they shall be tormented day and night for ever.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 21.24
As for those who find an empty threat rather than a truth in such passages as these: “Depart from me, ye cursed, into everlasting fire;” and “These shall go away into eternal punishment;” and “They shall be tormented for ever and ever;”
20:11
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 5.35
… And in the Apocalypse John saw this new [Jerusalem] descending upon the new earth. For after the times of the kingdom, he says, “I saw a great white throne, and Him who sat upon it, from whose face the earth fled away, and the heavens; and there was no more place for them.”
Tertulliano † 220 d.C. Against Hermogenes 34
… For “the very heaven shall be rolled together as a scroll;” nay, it shall come to nothing along with the earth itself, with which it was made in the beginning. “Heaven and earth shall pass away,” says He. “The first heaven and the first earth passed away,” “and there was found no place for them,”
sant'Ippolito † 235 d.C. A discourse by the most blessed Hippolytus, bishop and martyr, on the end of the world, and on Antichrist, and on the second coming of our lord Jesus Christ 43
… Thou art He who made all things out of nothing. Thou art the prince of the angels. Thou art He at whom the depths tremble. Thou art He who is covered with light as with a garment. Thou art He who made us, and fashioned us of earth. Thou art He who formed things invisible. From Thy presence the whole earth fleeth away,
Anonymous A Treatise Against the Heretic Novatian by an Anonymous Bishop 17
… and their place was not found. And I saw the dead, great and small, standing before the sight of the Lord’s throne: and the books were opened; and another book was opened, which is (the book) of life: and every one was judged according to those things that were written in the book, according to their own works.”
20:12
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 5.35
… and the books were opened. Moreover,” he says, “the book of life was opened, and the dead were judged out of those things that were written in the books, according to their works; and death and hell were sent into the lake of fire, the second death.”
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 25
… and that, after the casting of the devil into the bottomless pit for a while, the blessed prerogative of the first resurrection may be ordained from the thrones; and then again, after the consignment of him to the fire, that the judgment of the final and universal resurrection may be determined out of the books.
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Decease of His Brother Satyrus 2.121
… “And I saw the dead, great and small, standing before the throne, and they opened the books; and another book was opened, which is the book of life; and the dead were judged out of the things which were written in the books, according to their works. And the sea gave up the dead which were in it, and hell gave up the dead which were in it.”
20:13
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 2
IX. Consider, he says, whether too the blessed John, when he says, “And the sea gave up the dead which were in it: and death and hell delivered up the dead which were in them,”
20:15
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 5.35
… and death and hell were sent into the lake of fire, the second death.” Now this is what is called Gehenna, which the Lord styled eternal fire. “And if any one,” it is said, “was not found written in the book of life, he was sent into the lake of fire.”
20:1
Alcazar, more suo, haec omnia refert et determinat ad Romanam Ecclesiam, quasi post Babylonis, id est Romae incendium, scilicet mysticum charitatis, cum sub Constantino caepit publicum in ea fidei Christianae exercitium, ligatus sit Satanas, ne illud ullo unquam tempore evertere aut tollere possit. Illud itaque duraturum usque ad tempus Antichristi, qui modico tempore illud tollet; sed eo mortuo rursum restituetur, durabitque usque ad diem judicii, quando commutabitur in regnum caeleste, beatum et gloriosum. Ligari ergo censet hic Satanam ad hoc, ne impediat nuptias Agni cum Romana Ecclesia; sicut Raphael ligavit Asmodaeum, ne impediret nuptias Tobiae cum Sara, Tobiae viii, 3. Porro hinc ipsa probare contendit omnia praecedentia a cap. xv hucusque intelligenda esse de primitivae Ecclesiae victoria contra gentilismum, quia cap. sequenti dicitur ligatus Satanas per mille annos. Ergo, inquit, ligatio Satanae secuta est post Babylonis excidium, post pugnam Michaelis cum dracone, etc. Ergo hoc excidium, haec pugna, etc., non fient sub Antichristo in fine mundi; sed facta sunt jam olim in conversione Gentium, cum Roma professa est publice Christianismum; tunc enim ligatus est Satanas per mille annos. Nec enim post Antichristum supererunt orbi mille anni, ut iis tunc demum ligetur Satanas. Verum respondeo cum Ribera esse hic novam visionem, uti fieri solet in Prophetis, in qua quaedam per hysterologiam praemittuntur et repetuntur, quae jam olim contigerunt. Ligatio enim Satanae jam olim a Christo facta hic narratur a Joanne, et arcessitur a suo initio: idque ad hoc, ut inde transeat et enarret ejusdem solutionem quae fiet in fine mundi sub tempora Antichristi. Quomodo enim intelligeretur Satanas suis catenis esse solutus, nisi prius narraretur eum jam olim a mille annis a Christo iisdem esse alligatum? 1. ET VIDI ANGELUM DESCENDENTEM DE COELO, HABENTEM CLAVEM ABYSSI. — Angelus hic est Christus, ait S. Augustinus, lib. XX De Civit., cap. vii, Viegas et Alcazar; Christus enim habet clavem abyssi, et apprehendit ligavitque daemonem imperii sui catena. Verum simplicius et planius hic, aeque ac cap. ix, vers. 1, Angelum accipiemus proprie dictum, qui sit praeses et quasi praetor inferni. Unde habet clavem abyssi, id est habet potestatem laxandi infernum, in eumque detrudendi diabolum, puta Luciferum, ibique eum alligandi per catenam, id est per imperium divinum, ejusque vim detentivam et coercitivam (de qua dixi cap. ix, vers. 14), idque per annos mille, id est per universum tempus regni Christi in hac vita, puta in Ecclesia militante, usque ad Antichristum; millenarius enim est numerus perfectus, quadratae et solidae figurae: decies enim decem faciunt centum, et decies centum faciunt mille. Mille ergo est quadratura denarii, ideoque temporis plenitudinem et universitatem significat, ait S. Augustinus et alii passim. Vel mille, id est plurimos annos; ponitur enim numerus definitus pro indefinito. HABENTEM CLAVEM ABYSSI, — puta inferni. Mystice, Ansbertus et Haymo per abyssum accipiunt multitudinem impiorum, cui quasi alligatus est daemon. Rursum Alcazar: «In abysso,» inquit, «id est in aequissimo Dei judicio (judicia enim Dei abyssus multa), ligatus et reclusus est daemon.»
20:2
SERPENTEM ANTIQUUM, — quia diabolus ab olim in Paradiso, per serpentem primos homines veneno suae mortificavit invidiae, ait S. Leo. ET LIGAVIT EUM PER ANNOS MILLE. — Arabicus, «in annos mille.» Quibus catenis ligentur daemones dixi cap. ix, vers. 14. Nota hanc ligationem daemonis per mille annos, quintupliciter ab Interpretibus supputari et explicari. Primo enim, aliqui hos mille annos inchoant a passione Christi, et finiunt in Antichristo; secundo, alii eos inchoant a Constantino Imperatore aut a morte Juliani: tunc enim quasi simul interiit idololatria; tertio, alii post Constantinum; quarto, alii a morte vel tempore Antichristi; quinto, alii eos inchoant a die judicii, et complendos dicunt in regno coelorum. Omitto sententiam Prosperi in Dimidio temporis, cap. iv, qui ab exordio 70 hebdomadum Danielis, hos mille annos orditur, quia haec ejus unius singularis est opinio. Primo, a passione Christi inchoant S. Gregorius, Augustinus, Primasius, Beda, Andreas, Viegas et Pererius, lib. XV in Daniel. Christus enim in cruce ademit diabolo jus usurpatum et potestatem in homines, eumque alligavit. Unde ait ipse: «Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras;» sed sub Antichristo solvetur, viresque suas recipiet, easque exeret per Antichristum. Itaque a Christo in cruce Satanas, id est daemonum princeps (unde in Graeco est articulus; et S. Prosper in Dimidio tempóris legit, «draconem illum magnum, illum serpentem antiquum»), puta Lucifer, realiter et personaliter relegatus est ad infernum, ibique ligatus est, ut ex eo egredi non possit, nec ita nocere hominibus ac si iis praesens esset, usque ad tempus Antichristi: tunc enim solvetur et egredietur. Id diserte docet S. Gregorius, lib. IV Moral., XII, Ambrosius, Andreas, Lactantius, lib. VII Divin. institut., xxv et xxvi, Ribera et Viegas, qui docent hic secretum quoddam detegi, scilicet in passione et morte Christi angelum quemdam e coelo descendisse, qui Satanam in gehenna alligaret, ne ex ea egredi posset usque ad tempus Antichristi. Rursum ligatus est Lucifer, ne per suos daemones, qui inter nos agunt, totam suam vim exerat contra Ecclesiam, ne seducat gentes ex quibus constat Ecclesia, ait S. Augustinus, quas antea seduxerat et subjectas tenebat, sed permittere cogatur, ut illae libere ad Christum converti possint, atque Christi fides toto orbe per omnes gentes propagetur, ait S. Augustinus, serm. 197 De Tempore. Ita refert S. Athanasius in Vita S. Antonii, quod diabolus quadam vice prociderit ad pedes S. Antonii, dicens: «Cur mihi maledicunt homines? sibi imputent, si cadant. Ego enim nihil possum, nisi ipsi sponte se mihi subdant.» Additque S. Antonius: «Hamo crucis ut draco aduncatus a Domino est, et capistro ligatus ut jumentum, et quasi mancipium fugitivum vinctus circulo, et armilla labia perforatus, nullum omnium fidelium devorare permittetur. Nunc miserabilis ut passer, ad ludendum irretitus a Christo, calcaneo Christianorum substratus gemit. Ille qui universa maria a se deleta plaudebat, ille qui orbem terrarum manu sua teneri pollicebatur, ecce a nobis vincitur, ecce me adversum se prohibere non potest disputantem.» Vide S. Augustinum ubi supra. Ita in Vita S. Marcellini, et S. Petri Martyrum, 2 junii, legimus Petrum hunc Exorcistam, ut virtutem Christi Artemio praefecto carceris ostenderet, e carcere vi divina, solutis vinculis, egressum stetisse se ad mensam Artemii, ejusque conjugis Candidae, et filiae Paulinae, quae possidebatur a daemone, qui subito ad Petri praesentiam fugiens, exclamavit: «Virtus Christi, quae est in te, o Petre, me ligavit, meque expellit;» ita ut Paulina plane libera et sana evaserit. Quocirca Artemius cum conjuge accedens ad pedes Petri, Christianus effectus est, ac tandem cum iisdem martyr evasit. Nam, ut ait S. Augustinus, XX De Civit., viii: «Alligatio diaboli non solum facta est ex quo coepit Ecclesia in nationes dilatari, sed etiam nunc fit, et fiet usque ad terminum saeculi; quia unicuique fidelium iste fortis tunc alligatur, quando ab illo tanquam vas eripitur.» Vide dicta cap. ix, vers. 14. Quocirca apposite S. Cyprianus, tractat. De Opere et Eleemos., diabolum ita Christianis qui ejus tentationi consenserunt, coram Christo judice insultantem inducit: «Ego pro istis quos mecum vides, nec alapas accepi, nec flagella sustinui, nec crucem pertuli, nec sanguinem fudi, nec familiam meam pretio passionis et cruoris redemi; sed nec regnum illis caeleste promitto, nec ad Paradisum restituta immortalitate denuo revoco; et munera mihi quam pretiosa, quam grandia, quam nimio et longo labore quaesita, sumptuosissimis apparatibus comparant? Tuos tales munerarios, Christe, demonstra praeceptis tuis monitos, et pro terrenis caelestia recepturos illos divites, illos copiosius affluentes; an in Ecclesia praesidente et spectante te ejusmodi munus edant? In istis muneribus meis caducis atque terrenis nemo pascitur, nemo vestitur, nemo cibi alicujus solatio sustinetur; cuncta inter furorem edentis, et spectantis errorem, prodiga et stulta voluptatum frustrantium vanitate depereunt. Illic in pauperibus tuis tu vestiris et pasceris, tu aeternam vitam operantibus polliceris, et vix tui mei perdentibus adaequantur, qui a te divinis mercedibus et praemiis caelestibus honorantur. Quid ad haec respondebimus, fratres charissimi?» Porro mille hosce annos finiri in Antichristo, tuncque solvendum esse Satanam diserte docet S. Augustinus, lib. citato, cap. vii, Gregorius, lib. IX Moral., cap. i, et lib. XXXV, cap. xx, Primasius, Beda et alii passim. Secundo, a tempore Constantini, qui publicum induxit Christianismi exercitium, abolito gentilismo, inchoat hosce mille annos Ferdinandus Castiglius in Historia S. Dominici, part. II, cap. 1, et alii, eosque finit in exordio Imperii Ottomannici; tunc enim videtur solutus Satanas, quando Ottomannus factus est primus Turcarum Imperator, quem secuti sunt ejus posteri usque in hanc diem. Nam ab anno Domini 300, quo regnavit Constantinus, usque ad annum Domini 1300, quo coepit Ottomannus, praecise sunt mille anni. Rursum, Ubertinus de Casalis ligatum ait Satanam sub Constantino, sed solutum sub Joanne XXII Pontifice, qui coepit sedere anno Domini 1316. Huic enim minus Mendicantibus Ordinibus faventi offensus Ubertinus, contra eum stomachatur, eumque vocat mysticum Antichristum. Sed injuria: bilis enim fecit eum hasce voces in Pontificem legitimum evomere. Merito enim Joannes Imperatorem Ecclesiae hostem judicavit, et sacris interdixit, eo quod creasset Petrum Corbarium Antipapam. Insuper Alcazar hosce mille annos inchoat a Constantino, qui Christianismum evexit, eosque finit in Antichristo. Verum haec accommodatitia sunt, non genuina, nec litteralia, praesertim cum S. Joannes Evangelista, cap. xii, vers. 31, aliique Evangelistae, ut Matth. xii, 29, Marc. iii, 27, Lucae xi, 22, doceant a Christo vivente et manente ligatum esse Satanam: ergo a tempore Christi, non Constantini, hi mille anni arcessendi sunt. Tertio, post Constantinum orditur hosce mille annos Aureolus, scilicet a Calixto II Pontifice, anno Domini 1122. Censet enim hunc angelum esse Calixtum Pontificem, qui habet clavem abyssi, id est, potestatem claudendi portas inferni, et aperiendi januas coeli. Hic ligavit Satanam, quia sustulit Imperatori jus investiendi Episcopos et Abbates, dando eis annulum et baculum, quod a Carolo Magno per 300 annos usurpaverant. Quocirca sub Calixto II, Henricus V Imperator Romam veniens, huic juri renuntiavit anno Domini 1122, cum idipsum antea tentassent Gregorius VII, Victor, Urbanus et Paschalis Pontifices, sed perficere nequivissent. Calixtus ergo ligavit Satanam ad mille annos, id est, in perpetuum quamdiu Ecclesia durabit. Verum hoc quoque est accommodatio prophetiae gravissimae ad rem prae ea minutam et exilem. Quarto, ab Antichristi morte ordiuntur hosce mille annos, primo, Chiliastae sive Millenarii; quorum dux fuit Papias, discipulus S. Joannis Apostoli, quem secutus est Cerinthus haereticus, et e Catholicis Irenaeus, Tertullianus, Lactantius, Victorinus, Apollinaris, Severus, Justinus et alii. Putarunt enim hi, ea quae a Christo praedicta et promissa sunt de pace et felicitate Ecclesiae, necdum impleta esse, sed implenda fore post Antichristum, quando eo devicto justi resurgent et cum Christo in terris regnabunt mille annis: quocirca illis ligandum esse Satanam. Itaque docebant post sex millia annorum, quibus stabit hic mundus, secuturum sabbatum, sive septimum millenarium annorum, in quo Sancti cum Christo in terris regnabunt in summis deliciis, vel corporalibus gulae et luxuriae, uti volebat impurus Cerinthus, vel potius spiritualibus, ut voluit Irenaeus et alii: idque placuit aliquando S. Augustino, ut ipse refert lib. XX De Civitate, vii. Hanc ergo aiebant esse resurrectionem primam, de qua hic agit Joannes: post quam ait secuturam secundam, in qua scilicet e terra in coelum transferentur, qui erat octavus millenarius felicitatis et aeternitatis. Unde et caput sequens accipiunt de hac prima resurrectione: hanc enim aiebant esse novam Jerusalem e coelis descendentem in terras. In hunc errorem induxit eos hic locus Apocalypsis, qui id videtur asserere. Quocirca alii ex diametro his adversi, ut hunc errorem convellerent, respuebant Apocalypsin, eamque tribuebant Cerintho haeretico, qui fuit e primis Chiliastis. Hic itaque est error Millenariorum: haeresin dicere non audeo, quia apertas Scripturas aut Conciliorum Decreta, quibus haec sententia quasi haeretica damnetur, non habeo. Unde et S. Augustinus, loco citato, eam damnare non est ausus. Satis tamen illa erroris convincitur, et ab Ecclesia damnari posset ut haeretica (uti noster P. Salas et alii eam damnant). Primo, ex illis Scripturis et Decretis Pontificum, quae docent animas puras et sanctas hac vita functas, mox in coelum evolare: inde enim sequitur eas non degere in terra per mille annos. Secundo, ex iis quae docent unam tantum esse proprie dictam resurrectionem, scilicet corporum reviviscentium, eamque futuram in fine mundi, puta in die judicii: inde enim sequitur animas deinceps in mundo hoc ac terra non moraturas per mille annos. Tales Scripturae sunt, Job cap. xix, vers. 25: «In novissimo die de terra surrecturus sum, et in carne mea videbo Deum salvatorem meum.» Et Paulus, I Cor. xv, 52, ait nos resurrecturos «in momento, in ictu oculi, in novissima tuba.» Idem satis insinuat Joannes hoc cap., vers. 12 et 13. Tertio, ex iis quae docent post resurrectionem Beatos non habituros delicias carnales, sed spirituales, ut Matth. xxii, 30: «In resurrectione neque nubent, neque nubentur, sed erunt sicut Angeli Dei.» Quarto, ex iis quae docent in resurrectione nos obviam rapiendos Christo in aera, ut dicitur I Thessal. iv, 16. Quinto, quia hic vers. 7, dicitur: «Cum consummati fuerint mille anni, solvetur Satanas, et seducet Gentes, etc., Gog et Magog.» Hi autem erunt duces et exercitus Antichristi, qui veniet ante finem mundi, et ante resurrectionem. Ergo hi mille anni non sequentur, sed praecedent Antichristum, finemque mundi. Ergo sunt anni hujus vitae et saeculi, non resurrectionis. Denique posteriores Patres, et Ecclesiae sensus hanc sententiam reprobavit: unde illa jam evanuisse videtur. Ad Chiliastas ex parte accedit sententia Abbatis Joachimi, Pannonii, Seraphini et Bullingeri, qui censent tam magnifica Christi de pace et felicitate Ecclesiae promissa necdum esse impleta, sed implenda fore post Antichristum. Tunc ergo in Ecclesia nullam fore haeresin, aut hostem, qui eam affligat, aut perturbet, ipsosque fideles fore sanctos, ita ut non indigeant morum correctione aut reformatione: fore enim omnes «dictos a Domino,» tuncque fore in terris specimen caelestis monarchiae. Quocirca docent ipsi ex Sibylla, post mortem Eliae et Henoch superfore 350 annos usque ad diem judicii; de quo vide Langium in Justinum, tomo secundo, fol. 72. Ubertinus vero hos annos duplicat, aitque fore 700. Verum haec gratis et sine fundamento dicuntur, nec consentiunt cum Scriptura, quae docet Antichristum in fine mundi venturum, ac non multo post antichristum fore extremum judicium et resurrectionem, uti et satis insinuat hic S. Joannes, cum post stragem Gog, Magog et exercitus Antichristi, mox vers. 11, transit ad diem judicii. Quocirca Hortulanus in Cantica, fol. 386, ubi eamdem cum Joachimo docet sententiam, ut has difficultates evadat, asserit hos mille felicitatis Ecclesiae annos, non post, sed ante Antichristum futuros. Verum hoc quoque commentitium est, praesertim cum ad haec usque tempora, quae sensim accedunt ad Antichristum, nullum unquam fuerit saeculum sine haeresi, hoste et perturbatione Ecclesiae, quale ipse per mille annos fore ante Antichristum opinatur, aeque ac opinatus est Q. Julius Hilarion, lib. De Duratione mundi, tomo VII Bibliothecae SS. Patrum. Ad horum opinionem accedit Petrus Galatinus hic, quem manuscriptum legi in Bibliotheca Vaticana, qui hos mille annos ligationis Satanae numerat a tempore Christi, sed praecipuam eorum partem fore asserit aetate Pastoris (Pontificis) angelici, qui admirandae humilitatis, sapientiae et sanctitatis erit, habebitque duodecim Apostolos instar Christi, cum quibus reformabit, et primo sub Apostolis splendori restituet Ecclesiam: post quem sequetur Antichristus, qui omnia subvertet, ac tum solvetur Satanas antea ligatus. Hunc Pastorem angelicum promittunt S. Catharina Senensis apud Ambrosium Catharinum, lib. III Vitae ejus, cap. iii, et Revelationes B. Amadei, ex iisque eum mutuatus videtur Galatinus, et alii multi qui eum exspectant. An recte et vere, posterorum aetas docebit. Mihi certum est eum hic a S. Joanne non describi, nec promitti. In oraculo S. Malachiae, quod recitat Arnoldus Wion, lib. II Ligni vitae, cap. XL, in fine, Pastor Angelicus in serie Pontificum futurorum, ponitur sextus a fine, sive sextus a Petro Romano, qui ultimus Pontifex ponitur. Quinto, hosce mille annos a die judicii extremi orditur Alphonsus a Castro, lib. III Contra haeres., verbo Beatitudo, haeres. 2, ubi per hosce mille annos docet denotari aeternitatem Beatorum in gaudio et gloria caelesti. Sic et S. Justinus, lib. De Veritate Christianae religionis, asserit Joannem in Apocalypsi agere de mille annis, et lignum vitae esse illosmet mille annos. Ait enim: «In his verbis, Secundum dies ligni vitae dies populi mei erunt, etc., mille annos in mysterio arcano designari intelligimus. Ut enim Adae dictum est, quo die de ligno vitae edisset, esse moriturum; scimus illum mille annos non implevisse. Novimus etiam illud: Dies Domini ut mille anni, huc pertinere.» Huc ex parte accedit Viegas scribens ad vers. 4, ut ibi dicam. Porro quod dicitur post mille annos solvendum Satanam, sic explicant, q. d. Attactis mille annis, id est, in aeternum, ligatum esse Satanam; et tamen iis qui in mundo sunt, adhuc solutum manere; sive cum pie morientium inchoatur beatitudo, tunc aliorum nascentium et viventium bellum inchoari. Verum haec violenta et contorta est explicatio. Nam, ut alia taceam, post mille hosce annos asserit Joannes solvendum esse Satanam, qui Gog et Magog congregabit in praelium, illisque caesis fore judicium et resurrectionem, ut patet vers. 7, 11 et 12, indeque Sanctorum gloriam in coelo describit cap. xxi et xxii, eaque claudit Apocalypsin. Ergo mille hi anni non sequentur, sed praecedent judicium, resurrectionem et gloriam Beatorum. Prima ergo expositio, uti plurimos et gravissimos habet auctores, ita maxime genuina ac vera videtur. Denique censet noster Turrianus, lib. De Eucharist., xxxi, et Alcazar, S. Joannem hic alludere ad Isaiae xxiv, 21 et 22, ubi dicitur: «In die illa visitabit Dominus super militiam caeli in excelso, et super reges terrae qui sunt super terram; et congregabuntur in lacum, et claudentur ibi in carcere, et post multos dies visitabuntur.» Reges enim aiunt esse daemones, quos Paulus vocat «mundi rectores.» Verum licet in verbis nonnulla videatur esse allusio et similitudo, tamen alia prorsus Isaiae est mens et sententia, uti ibidem docui, alia Joannis. Anglo-Calvinista hosce mille annos numerat ab anno Domini 300, quo regnavit Constantinus Christianus, itaque ligatus est Satanas, eosque terminat anno Domini 1300: tunc enim solutum esse Satanam, quia tunc coepit imperium Turcicum, puta Ottomannicum, quod Ecclesiam Dei vastavit et vastat. Additque interim hisce mille annis fideles secreto regnare, id est, veram fidem sequi, esto dominetur bestia, id est, Antichristus, puta Pontifex Romanus. At quomodo hisce mille annis ligatus est Satanas, cum, ut ipse asserit, regnet iisdem in Ecclesia bestia, id est Antichristus? Quae major libertas erit Satanae, quod majus regnum ejus, quam tempore Antichristi, in quo operabitur et dominabitur Satanas totis viribus in omni virtute et seductione, uti ait S. Paulus II Thessal. ii, 10? Porro ridicula sunt aeque ac stolida, quae addit et divinat, imo delirat haereticus, scilicet primo, Turcae imperium duraturum «modico tempore,» ut ait hic Joannes, scilicet tantum «ad horam, diem, mensem et annum,» id est, trecentos nonaginta annos. «Si Julianorum annorum rationem sequamur,» inquit, «non prorogabitur impium regnum ultra septem annos amplius: tunc prorsus exstinguendum, ne vel ullo nominis vestigio superstite.» Secundo, asserit resurrectionem primam factam esse a Joanne Wiclef, et similibus, qui pariter Anglus anno Domini 1300 (sed errat: Wiclef enim coepit anno 1352) papatui se opposuit, et veram fidem Ecclesiae restituit. Itane Calvinistae transformant se in Hussitas et Wiclefitas? Prorsus: nescientes enim et inviti hic verum dicunt. Nam si conferas articulos Wiclef, quos recitat Prateolus, lib. X Waldens., et alii, cum articulis Lutheri et Calvini, clare videbis hos ab illo haereses suas emendicasse, adeoque Lutheranismum et Calvinismum non esse aliud, quam antecedentium haeresum, in Conciliis Romano et Constantiensi damnatarum, redulcerationem et restitutionem. Tertio, addit, post hosce mille annos, qui finiuntur anno Domini 1300, secuturos alios mille annos, quibus fideles, everso Papatu et Turcismo (quod, inquit, propediem exspectamus), regnabunt cum Christo in Ecclesia; quibus expletis solvetur secundo Satanas, et seducet Gog et Magog. Ita ipse; sed haec ex diametro pugnant cum verbis et mente S. Joannis, aeque ac cum rerum eventu, et cum fide orthodoxa. Nam primo, S. Joannes asserit hosce mille annos resurrectionis primae, in qua Martyrum animae regnant cum Christo in coelo, aeque ac Christiani cum Christi Vicario Pontifice Romano in Ecclesia; ac proinde iisdem ligatum esse Satanam, sed illis expletis solvendum ut seducat Gog et Magog. Hi ergo mille anni simplices sunt et iidem, non duplices et diversi: puta sunt anni regni Christi in coelo, aeque ac in Ecclesia, iisque expletis semel tantum solvetur Satanas, non bis, uti docet hic Joannes. Secundo, quomodo potest annus 1300 vocari resurrectio prima ob paucos Wiclefitas, cum potius vocandus sit mors secunda ob Ottomannorum, qui tunc grassari coeperunt, persecutiones et strages? Adde, ante Ottomannos a tempore Mahometi, qui vixit anno Christi 600, ipsum et posteros ejus semper afflixisse Ecclesiam, idque graviter. Tertio, divinat ipse Turcae Imperium, aeque ac Papatum, non duraturum nisi septem annos. At divinavit et scripsit hoc anno Domini 1609 (ca enim liber impressum se testatur). Jam autem agitur annus Domini 1620, hoc est duodecimus post hanc ejus divinationem, quo Papatus, aeque ac Turcismus, consistit. Ergo errat et fallitur, ac fallit pseudopropheta, cum post septimum ejus annum, quo desituros eos praedixit, per quinque annos perdurent, nec ullum interitus eorum signum vel initium appareat. Quarto, mille anni regni Christi non sequuntur mille annos quibus ligatus est Satanas, sed cum illis iidem sunt: regnum enim Christi est ligatio Satanae. Christus enim regnans ligavit Satanam: sicut ex adverso solutio Satanae sub Antichristo erit depressio, et pene eversio regni Christi, puta Ecclesiae. Denique stabit Ecclesia Orthodoxa et Romana, stabit Pontificatus usque ad finem mundi, uti promisit primo Pontifici Petro Christus Matth. xvi, 18: «Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam.» Et passim alibi dicitur quod regnum Christi, id est Ecclesia, erit aeternum. Desinant ergo haeretici sperare vicinam ejus eversionem, quasi post illam ipsi mille annos regnaturi sint usque ad tempora Gog et Magog. Novantes enim ut amantes sibi somnia fingunt, dum Pontificatus ruinam, quam adeo optant, imminere augurantur. Didicerunt id a parente suo Luthero, cujus hoc oraculum fuit, aeque ac votum: Pestis eram vivens; moriens ero mors tua, Papa. «Pestis eram vivens; moriens ero mors tua, Papa.» Verum falsus est, et fefellit impostor. Jam pridem enim mortuus est Lutherus, et tamen vivit, vivetque Papa: sed nimirum eum dementaverat, et cerebro orbaverat amor haeresis et libertatis, indeque consequens odium Papae et Papatus.
20:3
3. ET SIGNAVIT SUPER ILLUM, — diabolum scilicet, ut patet ex genere Graeco, quod est masculinum: signavit, inquam, abyssum, id est infernum firmissime clausit Lucifero, ne ipse inde egredi possit; idque fecit potestate et auctoritate regia, scilicet divina, sicut Daniel, cap. xiv, vers. 13, ait fanum Belis signatum fuisse annulo regis. Est catachresis; nec enim Angelus proprie signavit, id est, sigillum aliquod impressit inferno; et licet impressisset, diabolus, qui spiritus est, facile illud illaesum, uti et iana quaevis corpora, carceres et clausuras penetraret: frustra ergo hoc sigillum diabolo poneretur. Ergo per signaculum hoc symbolice tantum significatur firma alligatio ac conclusio Luciferi in inferno per auctoritatem et vim divinam, usque ad mille annos jam dictos, ut iis exactis solvatur modico tempore, scilicet per tres annos cum dimidio quibus regnabit Antichristus, idque ad hoc, ait S. Augustinus, lib. XXII De Civit., cap. viii (ubi fuse hunc locum tractat, sed multa ex eo mystice), ut ejus maligna potentia et sanctae civitatis fidelissima patientia probetur, ac vicissim ostendatur Dei benigna, utilisque et...
20:4
4. ET VIDI SEDES (magnificas et augustas: has enim significat Graeca vox θρόνους), ET SEDERUNT SUPER EAS, ET JUDICIUM DATUM EST ILLIS. — Alcazar per sedes has accipit publicam Episcoporum, et praecipue Romanorum Pontificum, auctoritatem et majestatem, et potestatem judiciariam, quam adepti sunt mox ut sub Constantino inductum est publicum fidei Christianae exercitium, itaque ligatus est Satanas, ejusque cultus in idolis. Quocirca sedentes in hisce thronis censet esse eosdem cum viginti quatuor senioribus, sedentibus in thronis cap. IV. Verum quia sequitur: «Et animas decollatorum, etc. Et qui non adoraverunt bestiam,» liquet has sedes ad aliud saeculum et ad tempora Antichristi pertinere. Secundo, Aureolus more suo accommodat has sedes Ordinibus Praemonstratensi et Cisterciensi, qui sub S. Bernardo reflorescere coeperunt anno Domini 1135. In hisce enim duabus Religionibus, quasi sedibus, multi viri religiosi sederunt, quiescentes per contemplationem, compositionem affectuum, ac multiplicem perfectionem. Tertio, Viegas refert hasce sedes in diem judicii, de quibus Christus ait Apostolis, Matthaei xix, 28: «Sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel.» Verum hae sedes dicuntur fore in mille annis pacis, qua fruetur Ecclesia ante resurrectionem secundam, quae erit corporum in die judicii; unde subdit: «Haec est resurrectio prima.» Quarto ergo et genuine, sedes hae sunt throni, in quibus jam per mille pacis Ecclesiae annos, resident animae decollatorum propter Jesum, et qui non adoraverunt bestiam. Sunt enim ipsae in coelo reges et principes, Deo quasi assidentes, ejusque visione fruentes. Hinc et «judicium datum est illis,» quia a Deo creati et destinati sunt judices, ut cum Christo in die judicii judicent orbem. Habent ergo nunc potestatem judiciariam quasi in actu primo, sed ejus usum et actum secundum exercebunt in die judicii. Est hyperbaton. Sic enim verba ordinanda sunt: «Et vidi sedes et animas decollatorum, et sederunt,» scilicet hae animae, «super eas» sedes: postponit enim Joannes «et animas decollatorum,» quia de iis plura erat dicturus, scilicet quod decollatae essent propter testimonium Jesu, et propter verbum Dei, uti decollatus fuit S. Paulus, S. Jacobus, aliique Apostoli et Martyres. Rursum, hisce animabus decollatis adjungit eos, qui in fine mundi non adorabunt bestiam, id est Antichristum, nec recipient characterem ejus. Utrique enim sunt testes Jesu, et utrique partim jam sedent, partim in fine mundi morientes sedebunt, in hisce sedibus. Est hebraismus: ponitur enim relativum ante suum antecedens. Similis est Numer. xxiv, 17, ubi ait Balaam: «Videbo eum, sed non modo;» ac quem sit visurus explicat, dum subdit: «Orietur stella ex Jacob, et consurget virga de Israel;» quasi dicat: Christus erit ille quem visurum me dixi. Similia sunt alibi. Paulo aliter Ribera haec ordinat et explicat, q. d. Vidi animas Beatorum in sedibus, et peculiariter animas Martyrum; quomodo dicitur Marci cap. ult. vers. 7: «Dicite discipulis ejus, et Petro,» q. d. Dicite discipulis, et maxime Petro. Mystice, S. Augustinus, lib. XXII De Civit., ix, et ex eo Beda, Rupertus et Ansbertus, haec accipiunt de judicio non extremo, sed praesenti, quo Praelati in Ecclesia a Christo habent et exercent potestatem ligandi et solvendi: hinc bestiam aiunt esse non Antichristum, sed populum infidelium; imaginem vero bestiae esse simulationem eorum, qui cum fidem profiteantur, infideliter tamen vivant. Hoc mysticum est. Nam ad litteram ostensa est Joanni obiter hic, uti et cap. vii, vers. 9, beatitudo Sanctorum, praesertim eorum qui resistent Antichristo; hi enim sedebunt judices cum Christo, et Antichristianos cum eo damnabunt, ut nimirum hac ratione et suos fideles sub Domitiano, Trajano, etc., et posteros, praesertim futuros sub Antichristo, hac spe gloriae caelestis animet ad patientiam et fortitudinem, ut generose stent usque ad mortem pro Christo, ac resistant tyrannis et Antichristo. ET VIDI ANIMAS DECOLLATORUM PROPTER TESTIMONIUM JESU, ET PROPTER VERBUM DEI, ET QUI NON ADORAVERUNT BESTIAM, etc., ET VIXERUNT, ET REGNAVERUNT CUM CHRISTO MILLE ANNIS. — Syrus: «Et regnaverunt cum Christo suo his mille annis.» «Vixerunt,» id est quasi resurrexerunt, transeuntes ad vitam beatam et immortalem. Unde de reprobis subdit: «Caeteri mortuorum non vixerunt,» id est non resurrexerunt ad vitam beatam. Jam primo, Alcazar vitam et resurrectionem hanc mysticam accipit, quasi dicat: Animae Martyrum decollatorum resurrexerunt, non in se, sed in infidelibus, qui eorum exemplo et martyrio ad Christi fidem sunt conversi, aut in ea confirmati. Nam spiritus, religio et sanctitas Martyrum resurgit in eorum fide qui ad Christum convertuntur, ac consequenter in Romanae Ecclesiae gloria et splendore. Rursum, ipsae animae Martyrum in se quasi resurgunt: quia coluntur in terris, celebrantur et suspiciuntur publice a tempore Constantini, quo facta est publica religionis Christianae professio. Pari modo explicat id quod sequitur quasi per antithesin: «Caeteri mortuorum non vixerunt, donec consummentur mille anni.» Sensus enim est, inquit Alcazar, q. d. Tyranni aliique reprobi jam mortui non resurrexerunt, id est non fuerunt in orbe celebres et illustres, sed post mille annos, cum scilicet solvetur Satanas tempore Antichristi, tunc resurgent, id est erunt famosi et celebres. Nero enim, Diocletianus aliique reprobi resurgent quasi in Antichristo, ejusque asseclis, qui laudabunt, imitabuntur, imo superabunt Neronis, etc., impietatem et persecutionem in Christianos. Secundo, Aureolus putat per animas decollatorum significari maximam persecutionem Saladini, qui astu occupans regnum Aegypti anno Christi 1187, plurimos Christianorum occidit, eisque Hierosolymam et Terram sanctam (quam Christiani, duce Godefrido Bullonio, recuperaverant et jam tenuerant per 80 annos) ademit. Per eos qui non adoraverunt imaginem bestiae, intelligit reges Franciae, Angliae et Siciliae, qui anno Christi 1191 receperant Acconem, et anno Christi 1217 Damiatam. Hi enim non adoraverunt bestiam, id est Saladinum; nec imaginem ejus, scilicet Mahometem; nec acceperunt characterem ejus, scilicet circumcisionem. Tunc ergo Palaestini, qui sub Saladino videbantur in Palaestina esse mortui, quasi revixerunt et regnarunt cum Christo mille annis, regnum scilicet Christianitatis manutenendo usque ad tempus Antichristi, sed non in Palaestina. Nam inde jam diu expulsi sunt Christiani. Rursum, Aureolus hosce mille annos inchoat a S. Sylvestro Pontifice, qui sedit anno Christi 316: inde, ait ipse, usque ad praesentem annum quo haec scribo, qui est 1319, sunt mille et tres anni. Jam ergo tribus annis deberet natus esse Antichristus. Sed quia hic necdum comparet, propterea certitudo istius numeri debet Spiritui Sancto reservari. Ita ipse jam a trecentis annis fatetur se falsum in numero. Adde trecentos post ipsum jam elapsos, et plures qui elabentur usque ad Antichristum, ac ipsa experientia cognosces ipsum valde in hoc suo computu et conjectione a vero aberrasse. Tertio, Viegas per hosce mille annos vers. 4, accipit aeternitatem, per quam Sancti post judicium cum Christo regnabunt in coelo. Hoc enim videtur hic dicere Joannes, dum ait: «Et sederunt, et judicium datum est illis;» et paulo post: «Et vixerunt, et regnaverunt mille annis,» scilicet post diem judicii, de quo egi in fine capitis praecedentis. Verum obstat quod, post hos mille annos, dicitur solvendus Satanas, qui congregabit Gog et Magog, ut pro Antichristo pugnent contra Christum et Christianos. Respondet Viegas alios hoc versu esse mille annos ab illis vers. 2 et 7, ac S. Joannem ludere in mille annis, sicut Daniel ludit in voce tempus, Daniel. vii, 12. Verum hoc implicatius est et obscurius, atque hunc locum valde intricat: nec S. Scriptura solet in certis et definitis numeris ita ludere et aequivocare, praesertim cum iis praefigitur articulus, uti utroque in loco hisce mille annis idem articulus praefigitur. Adde, contextus ipse totius capitis plane innuit, de iisdem mille annis hic agi. Denique S. Joannes vocat hanc resurrectionem primam: ergo erit ante resurrectionem secundam, quae fiet in extremo judicio. Ad argumentum Viegae respondeo, dici de animabus hisce, «Sederunt,» scilicet quasi principes et triumphatores; adde: et quasi judices, non praesentes, sed futuri. Unde «datum est illis judicium,» id est potestas judiciaria, ut scilicet judicent cum Christo, quando ipse veniet judicaturus orbem, quasi dicat: Illae animae hic despectae, capite minutae, et quasi sepultae ac oblivioni traditae, coram Deo vivunt et regnant mille annis, ideoque sedent in thronis regalibus, in iisque judicaturae sunt suos hostes. Solet enim Joannes Martyres et fideles in persecutione consolari, refricando eis memoriam et spem judicii, in quo ipsi qui injuste hic judicati sunt, suos judices et praesides a quibus damnati sunt, judicabunt. Rursum, occurrit Joannes tacitae objectioni; dicet enim quis: Si Sancti hic occisi demum apparebunt et judicabunt in fine mundi, ergone usque ad finem mundi mortui sunt, aut dormiunt, et in sepulcris antrisve suis delitescunt? Respondet Joannes, minime gentium. Nam vivunt hae animae et regnant in caelis, etiamsi a nobis non videantur. Adde Joannem hic prophetam agere, ideoque spiritu prophetico miscere tempora distincta et remota, nimirum miscere mille annos cum die judicii. Hic enim est mos Prophetarum, qui proinde saepe ab uno tempore volant ad aliud, et mox revolant: hinc et habent sua hyperbata et hysterologias, uti hic vers. 5 et 7, manifesta est hysterologia, et anacephalaeosis, sive recapitulatio, uti fatetur ipse Viegas. Pro responsione ergo, nota solere Hebraeos dicta sua saepe non ad proxime praecedentia, sed ad remotiora, quae anterius praecesserunt, referre. Itaque quod hic dicitur de his animabus: «Vixerunt, et regnaverunt mille annis,» non tam ad Confessores et Martyres, qui bestiam, id est Antichristum, adorare noluerunt, quod proxime praecessit, quam ad animas decollatorum, scilicet tempore S. Joannis sub Domitiano aliisque tyrannis Romanis, referendum est. Sensus ergo est, q. d. Animae horum Martyrum decollatorum, licet mortuae et annihilatae videantur impiis, in coelo tamen vivunt et regnant cum Christo mille annis jam dictis, id est, tota serie temporis hujus saeculi, quod fluet a Christo usque ad Antichristum et diem judicii; in qua quae prius decollatae sunt pluribus, quae posterius paucioribus annis vixerunt et regnarunt, ac vivent et regnabunt usque ad finem mundi, quando in corpore gloriosi resurgent, ut plane pleneque beatae regnent in aeternum: ita Primasius, Richardus, Aretas, Ambrosius, Beda et alii passim. Idem ergo hic sunt mille anni cum illis vers. 2, 3 et 7; millenarius enim, ut dixi, significat temporis multitudinem et universitatem. Porro hi mille anni, cum agitur de ligatione Satanae, isque dicitur post mille annos solvendus, praecise finiuntur in initio regni Antichristi: tum enim solvetur Satanas. Cum vero iidem mille anni tribuuntur Sanctis, diciturque quod eorum animae per mille annos in resurrectione prima regnabunt cum Christo, tunc hi mille anni, quibus durat regnum hoc animarum, et earum resurrectio prima, porrigitur usque ad resurrectionem secundam, puta corporum, quae fiet in die judicii. Alioqui enim esset implicatio manifesta, asserere regnum hoc animarum per mille annos futurum esse ante solutum Satanam, et simul dicere regnum hoc fore praemium eorum, qui post solutionem Satanae aut oppugnati, aut capite mulctati sunt, eo quod noluerint adorare Satanae bestiam, id est Antichristum. Utrumque vere hoc modo recte conciliabis, si dicas mille annos hosce, quatenus respiciunt ligationem Satanae, praecise terminari in Antichristo; quatenus vero respiciunt regnum et gloriam animarum, ulterius porrigi usque ad diem vicinum judicii, in quo aeternum et plenum undequaque regnum nanciscentur. Regnum enim quod semel inchoarunt non amittent, sed semiplenum quod adeptae sunt obtinebunt, donec plenum in die judicii adipiscantur. Denique nonnulli suspicantur per annos mille, quos hic precise assignat S. Joannes et sexies iterat, symbolice notari mille annos quibus duratura est secta, regnum et persecutio Mahometis, puta Saracenorum et Turcarum. Haec enim secta diutissime duravit, et gravissime afflixit Ecclesiam, fuitque typus et praeambula Antichristi: unde et post eam exstirpatam, et aliquantam Ecclesiae pacem et florem sequentur prodromi Antichristi, ipseque Antichristus. Itaque hunc locum sic explicant: Angelus, inquiunt, Satanam, qui antea grassabatur per Simonianos, Arianos, Nestorianos, Eutychianos, Pelagianos, aliosque plurimos et potentissimos haereticos, ligavit sub annum Domini 630 in abysso, id est in secta Mahometis, quae est abyssus et vorago errorum, libidinum et scelerum. Post Mahometem enim non tot fuerant haereses et haeretici, quot ante, quia Satanas ad eam sectam quasi religatus videtur, in eaque occupatus omnes suas vires exerit. Post hos mille annos, puta exstirpata secta Mahometis, solvetur Satanas, novaque et plurima haeresum, haereticorum et persecutorum monstra producet, uti fecit ante Mahometem. Unde vers. 4, vidit Joannes animas decollatorum (plurimi enim fideles a Saracenis et Turcis occisi et decollati sunt, eo quod noluerint adorare bestiam, id est colere Mahometem, qui carnalem et bestialem legem instituit), qui hisce mille annis quibus durabit secta Mahometis, regnabunt cum Christo in coelis. Porro «caeteri mortuorum non vixerunt, donec consummentur mille anni,» q. d. Saraceni, Turcae caeterique infideles, qui per Mahometismum, infidelitatem aliaque scelera quoad animam spiritaliter coram Deo sunt mortui, destinatique ad mortem aeternam, hi hisce mille annis sectae Mahometis non vixerunt; sed iis expletis vivent, quia convertentur ad Christum, viventque vita gratiae et gloriae. Haec est resurrectio prima, qua major pars mundi a morte infidelitatis et peccati resurget ad vitam fidei et justitiae: his obtinget resurrectio secunda, qua resurgentes ibunt in vitam beatam, et regnabunt cum Christo mille annis, id est, per totam aeternitatem. Et cum consummati fuerint mille priores anni, qui antecedunt resurrectionem primam jam dictam, solvetur Satanas, quia post exstinctam sectam Mahometis, Satanas excitabit Gog et Magog, prodromos Antichristi, ipsumque tandem Antichristum. Confirmant hanc suam sententiam et explicationem, primo, quod S. Joannes cum in Apocalypsi conscribat magis notabiles et illustres Ecclesiae persecutiones, non videatur omisisse maximam et longissimam, qualis est Mahometis et Saracenorum; quin potius eam prae reliquis indicari, sed prophetice, id est, aenigmatice et obscure. Secundo, quod hic agat de temporibus novissimis, ejusque praeludiis et typis, qualis est secta Mahometis. Unde et cap. vi, vers. 8, sectam Mahometis designavit per equum pallidum cui insidebat mors, ac mox post eam transit ad tempora novissima Antichristi, quasi post eam haec brevi secutura sint. Tertio, quod mille annos toties praecise hoc capite assignat et iteret. Mille autem nusquam invenire possumus, nisi in secta Mahometis. Ipse enim Mahomet sive a Deo, sive a diabolo inspiratus, praedixit suam sectam et regnum duraturum per mille annos. Idem praedixerunt alii, adeoque haec communis Saracenorum et Christianorum est vox et sententia, quam Mahometani pro indubitata et certissima habent. Quarto, ex rei eventu. Videmus enim, jam mille annis Mahometismi pene expletis, hanc sectam ejusque imperium valde nutare et inclinare. Turcae enim deficiunt animis, viribus, unione (dum inter se rebelliones et schismata internecina concitant), militia, ducibus, pecunia, rebusque caeteris, quibus Christiani Imperatores, Reges et Principes accrescunt et assurgunt. Sane Deus Serenissimum Imperatorem Ferdinandum, utpote fidelem, pium, clementem, justum prae multis, tot prosperis successibus, victoriis et beneficiis cumulat, ut eum Deo curae et cordi esse non tam oculis cernamus, quam manibus palpemus. Idem dico de exteris Principibus orthodoxis. Atque ut alios taceam, serenissimus Poloniae Rex Sigismundus III ejusque proceres, anno Domini 1621, illustrem illam de Turcis insigni Dei dono retulere victoriam, qua eos pene protriverunt; protrituri plane, si eam persecuti fuissent. Ille enim annus Domini 1621 praecise fuit millesimus ab anno Domini 621, a quo Turcae Mahometis suaeque sectae annos numerant. Illo enim anno asserunt Mahometem jura et leges dare coepisse: a quo proinde suam aeram, quam ipsi Hegiram vocant, ordiuntur, sicut Christiani suam aeram ordiuntur a nativitate Christi: ita Genebrardus in Chronolog. anno Christi 621. Verum Christiani ordiantur annos sectae et regni Mahometis ab anno Christi 30. Illo enim fundata est haec secta et regnum, illoque pariter mortuus est Mahomet. Ita Theophanes, Cedrenus, Baronius, Bellarminus, Gordonus, Bzovius, Spondanus, et alii in Chronolog. Quare cum, instante jam anno Christi 1630, explendus sit millesimus a Mahomete annus, circa illum magnum Imperii Turcici et sectae Mahometanae inclinationem, vel ruinam, aut ruinae exordium exspectant. Quod ipsum ita revera fore, nonnulli viri sanctitatis et prophetiae fama celebres in Italia, Germania, Hispania, etc., praedixerunt. Idem viri sapientes et sagaces ex variis tum praeteritis, tum praesentibus eventibus solerter conjectant, dictitantque finem et terminum belli contra haereticos, quem propediem sperant, fore principium belli contra Turcas et Saracenos, nisi Christianorum vel aemulationes et dissidia, vel socordia et torpor, vel graviora scelera impediant. Ad hoc enim multis magnisque voluntatis suae indiciis eos invitare et vocare videtur Deus. Accedit congruentia typi cum antitypo. Liberatio enim Hebraeorum a Pharaone et Aegypto typus fuit liberationis Christianorum e potestate infidelium, praesertim Turcarum. Atqui 1630 circiter anni fluxerunt a servitute Hebraeorum in Aegypto usque ad plenam eorum liberationem factam per Christum. Ergo totidem anni fluent a Christo usque ad plenam Christianorum liberationem ab infidelibus, praesertim Turcis: illa ergo fiet sub annum Christi 1630. Idque aliquatenus adumbravit Christus aetate sua: nam anno trigesimo coepit praedicare et fundare Christianismum. Omitto Astrologos, qui ex astrorum concursu sub annum jam dictum futuro idem divinant, atque hac de re libros ediderunt. Haec enim divinatio parum tuta, incerta et infida est. Ita auctores nonnulli, mystice potius quam litteraliter. Verum quam vera sit eorum haec vel sententia, vel suspicio, brevi eventus aetasque docebunt.
20:5
5. CETERI MORTUORUM (puta improbi et reprobi omnes) NON VIXERUNT (scilicet vita beata; sed iverunt in mortem primam, id est, in damnationem animae in gehenna), DONEC CONSUMMENTUR MILLE ANNI, — hujus saeculi in hac vita temporali, ut ea finita per resurrectionem eant in mortem secundam. Opponit enim pios impiis, electos reprobis per hosce mille annos, quod nimirum pii et electi vivant in resurrectione prima, id est, quoad animam sint beati, regnentque cum Christo, donec ii mille anni consummentur, ut tunc transeant ad resurrectionem secundam, sintque beati et gloriosi in anima et corpore: impii vero et reprobi, dum moriuntur, transeant in mortem primam, id est, in punitionem animae in inferno, ut consummatis mille annis hujus vitae, in die judicii resurgentes transeant in mortem secundam, id est, punitionem aeternam animae et corporis. Alludit toto hoc loco Joannes ad Isaiae xxvi, 14, ubi primo, de improbis morientibus ait Isaias: «Morientes non vivant, gigantes non resurgant; propterea visitasti et contrivisti eos, et perdidisti omnem memoriam eorum.» Deinde vers. 19, de piis morientibus per antithesin subdit: «Vivent mortui tui, interfecti mei resurgent;» et vers. 20: «Vade, populus meus, intra in cubicula tua, claude ostia tua super te: abscondere modicum ad monumentum, donec pertranseat indignatio,» id est, persecutio Antichristi, inquit Alcazar. Vide ibi dicta. Aureolus per hosce mortuos accipit Fredericum II Imperatorem cum suis, qui a Gregorio IX Pontifice excommunicatus est in Concilio Lateranensi: unde videtur hoc schisma Frederici duraturum mille annis, scilicet usque ad Antichristum. Sed et hic fallit prophetia, aut potius conjectatio Aureoli; nam hoc schisma jam diu evanuit. Male computavit Aureolus, ex eo quod opinatus sit statim post sua tempora venturum Antichristum. Nam Historiam Ecclesiasticam ab initio prosequitur, et perducit usque ad sua tempora, eamque per partes ita adaptat Apocalypsi, ut in sua aetate finiat, ab eaque mox saliat ad Antichristum: nimirum fuit ipse Historicus, non Propheta; scivit quid ante se factum esset, nescivit quid post se futurum esset. Unde liquet Apocalypseos explicationem quam ipse tradit, tantum applicationem esse et adaptationem ad Historiam Ecclesiasticam a Christo ad sua usque tempora. Verum aliud, et alia post Aureolum tempora spectavit coelestis haec aquila, puta S. Joannes, ac novissima mundi vidit et praedixit, uti mox patebit. Simili ratione permotus S. Norbertus, Ordinis Praemonstratensis fundator, vir Apostolicus et prophetico pollens spiritu, sub annum Domini 1106, Antichristi adventum imminere existimavit; de quo ita scribit oculatus et auritus testis S. Bernardus, epist. 56: «Quod a me de D. Norberto sciscitamini, si videlicet iturus sit Hierosolymam, ego nescio. Nam cum ante hos paucos dies ejus faciem vidi, et de coelesti fistula, ore videlicet ipsius plurima haurire meruerim, hoc tamen ab ipso non audivi. Verum de Antichristo cum inquirerem quid sentiret, durante adhuc ea quae nunc est generatione revelandum illum esse, certissime se scire protestatus est. At cum eamdem certitudinem unde haberet, sciscitanti mihi exponere vellet, audito quod respondit, non me illud pro certo credere debere putavi. Ad summam tamen hoc asseruit, non visurum se mortem, nisi prius videat generalem in Ecclesia persecutionem.» Notavit forte schisma, quod paulo post fecit Petrus Leonis contra Innocentium II Pontificem. Symbolice notant aliqui repeti hic et nominari bis mille annos, quibus regnabunt Martyres et Sancti cum Christo, ut denotetur bis mille annos duraturam Ecclesiam, et regnum Christi in hoc saeculo, ac post illos fore finem mundi, et regnum gloriosum aeternumque Christi ac Sanctorum in coelo. Censent enim, aut potius conjiciunt multi, mundum duraturum per sex millia annorum, scilicet quatuor millibus ante Christum, et bis millibus post Christum, non praecise, sed circiter, sive plus minus. Nominantur ergo hic mille anni a Christo usque ad finem mundi: quia vere mille erunt, non simplices, sed repetiti sive duplices, hoc est bis mille. Imo Viegas et aliqui alii putant S. Joannem bis mille annos numerare, quia priores erant diversi a posterioribus, itaque Joannem praecise numerare bis mille annos post Christum. Ad id astruendum congruas rationes plures afferunt. Prima est, quia sex diebus conditus est mundus: ergo totidem, puta sex millibus annorum, consistet. Mille enim anni sunt apud Deum sicut dies unus, ut ait S. Petrus, epist. II, cap. iii, vers. 8, et Psalm. LXXXIX, vers. 4. Unde Genes. cap. 1, quo describitur creatio et fabrica mundi, reperiuntur sex aleph; aleph autem Hebraeis arithmetice denotat mille, q. d. Creavit Deus coelum et terram ad sex Aleph, id est, ut duret sex millia annorum. Confirmatur id primo, quia dies septima, puta sabbatum, quo quievit Deus ab opere creationis, significat diem beatae quietis Sanctorum post resurrectionem communem in coelo, uti docent Patres, puta septimum millenarium aeternitatis: ergo proportionaliter et consequenter, sex praecedentes dies creationis mundi repraesentant sex millenarios temporis et saeculi hujus, post quod immediate sequetur sabbatum, id est, septimus millenarius aeternitatis. Unde S. Cyprianus, tract. De Exhort. martyrii, cap. xi: «Primi,» inquit, «in dispositione divina septem dies annorum septem millia continentes.» Secundo, sex primi parentes orbis, scilicet Adam, Seth, Enos, Cainan, Malaleel, Jared, mortui sunt; septimus Henoch vivus in coelum translatus est: quia post millenarios sex quibus labor et mors viguerit, initium erit quietae et immortalis vitae; ait Isidorus citatus a Glossa in cap. v Genes. Tertio, Genes. vi, 3, hominum vitae et aevo statuitur mensura 120 annorum, quos symbolici symbolice accipiunt, nimirum ut hi sint anni magni et Mosaici, puta jubilaei, ita ut quilibet complectatur quinquaginta annos: quo fit ut hi 120 anni Mosaici conficiant sex millia annorum vulgarium, quibus durabit mundus, et hominum generatio. Multiplica enim 120 per quinquaginta, invenies sex millia. Quarto, quia Joannes consignans hic aetatem et finem mundi, sexies nominat mille annos, quasi innuens sex millibus annorum duraturum mundum; primo enim ait vers. 2: «Ligavit eum per annos mille;» secundo, vers. 3: «Donec consummentur mille anni;» tertio, vers. 4: «Regnaverunt cum Christo mille annis;» quarto, vers. 5: «Donec consummentur mille anni;» quinto, vers. 6: «Regnabunt cum illo mille annis;» sexto, vers. 7: «Cum consummati fuerint mille anni.» Ut quid enim praecise repetit sexies hoc mille anni sine necessitate, illudque sexies iterat et inculcat, nisi ut innuat post sex mille annos fore consummationem mundi, Apocalypseos rerumque omnium. Confirmatur, quia hac de causa S. Joannes, cap. vi, a quarto sigillo equi pallidi, qui repraesentat Mahometem et Saracenos, per quintum sigillum quo prodeunt animae Martyrum ab iis occisorum petentes vindictam, statim in sexto sigillo vers. 12, transit ad tempora orbis novissima, videtque solem obscurari, lunam rubescere, stellas de coelo cadere, etc., ut significet quod post Saracenismum proxime sequetur finis mundi. Tertia ratio est, quia mundus jam videtur senescere, ac tendere ad occasum et interitum. Ipse ergo est ultima publica et generalis Ecclesiae persecutio: ac proinde ipsius et mundi finis in hoc sexto ejus annorum millenario appropinquat. Jam enim Saracenismus duravit mille annos, et ad finem vergit. Quin et Mahometani jactant oraculum, suam sectam et regnum duratura mille annis; estque hoc in ore eorum frequens et celebre, nimirum post mille annos illa declinatura, ut sensim secta deficiat et eat in ruinam. Secunda ratio est a pari vel simili. Tres in mundo successive fuerunt leges et status, nimirum lex naturae, lex Mosis, lex Christi. Atqui tempus legis naturae, quod fuit ab Adam usque ad Abraham (qui circumcisionem, quae initium fuit et tessera legis Mosaicae, a Deo accepit et instituit), duravit pene per bis mille annos. Rursum, tempus legis Mosaicae, sive circumcisionis, pariter duravit bis mille annos: tot enim sunt praecise ab Abraham usque ad nativitatem Christi, ut patet ex Tabula chronologica, quam Genesi praefixi. Ergo pariter tertia lex et status mundi, puta lex gratiae et Christi, durabit totidem, id est, bis mille annis circiter, ita ut triplex hoc triplicis legis tempus, quae totius mundi est aetas, simul junctum conficiat, duretque per sex millia annorum. Unde in hujus rei symbolum et typum jussit Deus Josue, ut in transitu Jordanis arca Dei distaret bis mille cubitis a populo, Josue III, 4, ut significaretur, duobus millibus annorum tempus illud describendum, quo sacer Jordanis hujus baptismus, caeteraque Sacramenta vigeant; quo non nisi procul arcam, et quae in ea condita sunt mysteria, in aenigmate, inquam, et quasi per speculum, arcam, id est humanitatem Christi, et latentem in ea divinitatem, quae jam per mille sexcentos annos antecessit, videamus; eam prope, id est facie ad faciem, contemplaturi in terra promissa, id est in coelo, expletis bis mille annis, inquit ibidem noster Serarius, Quaest. VIII, in fine. Unde sequitur, ab hoc tempore usque ad Antichristum, diem judicii, resurrectionis et gloriae Beatorum, superesse quadringentos annos, non praecise, sed indefinite, uti mox dicam, quibus adhuc praedicandum est Evangelium in Sina, Tartaria aliisque incognitis Indorum regionibus, ibique fundandae sunt Ecclesiae, et stabilienda Christi religio: ac deinde iis exactis veniet finis mundi, rerumque omnium, ibique terminabitur Apocalypsis, omniaque ejus mysteria, uti hic innuit S. Joannes. Porro tempus legis Christi non fore majus, aut non multo, tempore legis naturae et Mosaicae, colligitur ex eo quod tempus legis Christi a Prophetis vocetur «novissimum;» et a S. Joanne, epist. I, cap. ii, vers. 18, «novissima hora;» et a Paulo, I Corinth. x, 11, «finis saeculorum.» Unde et S. Petrus, epistola I, cap. iv, vers. 7: «Omnium,» ait, «finis appropinquavit;» et S. Jacobus, v, 8: «Adventus Domini appropinquavit.» S. Justinus, Quaest. LXXI ad Gentes, Irenaeus, lib. V, cap. ult., Lactantius, lib. VII, cap. III suse, Hilarius, canon. 47 in Matthaeum, quorum verba citat Sixtus Senensis, lib. V Biblioth., annot. 190; licet enim aliqui ex his fuerint Chiliastae, haec tamen eorum opinio de sex millibus annorum mundi, ad errorem Chiliastarum impertinens est. Idem censent Rabanus in Deuter., lib. I, cap. XI, Q. Julius Hilarion, lib. De Mundi duratione, qui exstat tomo VII SS. Patrum. Ex Ethnicis idem tradiderunt Hydaspes, Mercurius Trismegistus et Sibyllae, teste Lactantio et Sixto Senensi. Rursum, idem diserte asserit S. Gaudentius Brixianus, tract. 10: «Exspectamus,» inquit, «illum vere sanctum septimi millesimi anni diem, qui adveniet post istos sex dies, sex millium videlicet annorum saeculi, quibus completis requies erit verae sanctitati, et fideliter credentibus in resurrectione Christi. Nam nulla erit ibi pugna contra diabolum, qui tunc utique definebitur suppliciis relegatus.» Idem docet S. Germanus Constantinopolitanus Patriarcha ex auctoritate illustrium Graeciae Patrum, S. Cyrilli, Hippolyti, etc., lib. De Theoria rerum Ecclesiast., ubi causam inquirit cur Pontifex populo benedicens, digitos attollat ad supputationem numeri 6500 accommodatos? ac respondet: quod Pontifex obsignet populum, id subindicat, adventum Christi ad judicium fore anno mundi 6500. Idem docent Isidorus et noster Serarius, quos paulo ante citavi, Abbas Joachim hic, Bellarminus, lib. III De Rom. Pontif., cap. III; Fevardentius, lib. V in Iren., cap. ult.; Genebrardus, lib. I Chronol., pag. 2; Joannes Picus Mirandula, lib. V, cap. X in Astrolog., ubi ab anno Domini 1486, quo ipse haec scribebat, numerat annos quingentos et quatuordecim, et dies viginti quinque (sed hoc nimis est minutum et praecisum) usque ad consummationem saeculi. Adde annis Domini 1485 futuros adhuc quingentos quatuordecim, habebis bis mille annos post Christum. Idem docet Petrus Bongus, tract. De Numer. mysteriis, in sexies millesimo, ubi pro eadem sententia citat Anastasium Sinaitam, Joannem Lucidum, Nicolaum Cusanum, S. Cyrillum et Chrysostomum. Ex Hebraeis ita censent Moses Gerundensis, magnae auctoritatis apud Hebraeos, R. Isaac in Genes. cap. 1, R. Elias, cujus hoc quasi oraculum celebratur a Judaeis in Talmud tom. IV, tract. 4 qui inscribitur Sanedrim, id est judicium: «Sex millia annorum erit mundus, et iterum destruetur; duo millia fuerunt inanitatis (legis naturae), duo millia legis Mosaicae, duo millia erunt dierum Messiae.» Porro S. Ambrosius caeteris Patribus, et huic eorum sententiae adversatur lib. VII in Lucam, sed falsa nititur ratione et supputatione: Quia, inquit, ad haec usque mea tempora plusquam sex annorum millia a condito mundo elapsa. Unde sub finem concludit: «Quia jam mundi finis in proximo est, ad Deum mentes vestras Dei timore convertite.» Putavit enim, licet falso, ex falsa chronologia S. Cyprianus jam elapsa esse sex annorum millia, mundi durationi a Deo praestituta. Hoc enim est, quod ait ipse ad Fortunatum de Exhort. Martyr.: «Sex millia annorum jam pene complentur, ex quo hominem diabolus impugnat.» Idem de senescente mundo, aeque ac de adventante ejus fine, censuit S. Ambrosius, lib. X in Lucam, Hilarius in Constantium, S. Gregorius, homil. 1 in Evang., et S. Chrysostomus, homil. 33 in Joan.: «Non,» ait, «longe a fine absumus, sed jam mundus properat: hoc bella, hoc afflictiones, hoc terrae motus, hoc extincta charitas significat.» Confirmatur primo, quia videmus Romanum Imperium valde declinare, et ad interitum vergere. Hoc autem durabit usque ad Antichristum et finem mundi, ut patet Daniel. cap. II, vers. 43 et 44; ergo mundi finis appropinquat. Rursum videmus Evangelium praedicari in China, Japone, Indiis, et incognitis hactenus provinciis, adeoque totum orbem pervasisse. Ergo finis mundi adventat. Nam Christi vox est: «Praedicabitur hoc Evangelium regni in universo orbe, in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet consummatio,» Matth. XXIV, 14. Quarta ratio est ab auctoritate et traditione. Ita enim in hanc sententiam conspirant Christiani, Hebraei, Gentiles, Graeci et Latini, ut videatur esse vetus communisque traditio. Ita S. Augustinus, lib. XX De Civit., cap. VII, explicans hosce mille Apocalypseos annos: «Mille,» inquit, «anni duobus modis possunt intelligi: aut quia in ultimis mille annis ista res agitur, id est sexto annorum millenario, tanquam sexto die, cujus nunc spatio posteriora volvuntur; secuturo deinde sabbato, quod non habet vesperam, requie scilicet Sanctorum quae non habet finem: ut hujus millenarii tanquam novissimam partem, quae remanebit usque ad terminum saeculi, mille annos appellaverit, eo loquendi modo quo pars significatur a toto, aut certe mille annos pro annis omnibus hujus saeculi posuit, ut perfecto numero notaretur ipsa temporis plenitudo.» Hieronymus in epistolari explicatione Psalmi LXXXIX ad Cyprianum, ex illo ejus versiculo: «Quoniam mille anni ante oculos tuos tanquam dies hesterna quae praeteriit,» deducit, omnem praesentis saeculi durationem fore sex millium annorum. «Ego,» inquit, «arbitror ex hoc loco mille annos pro una die solitos appellari, ut scilicet quia mundus in sex diebus fabricatus, sex millibus tantum annorum credatur subsistere, et postea venire septenarium et octonarium numerum, in quo verus exerceatur sabbatismus: unde et octo beatitudinibus bonorum operum praemia promittuntur.» Idem innuit scribens in caput IV Michaeae. Idem expresse docet Victorinus hic, sunt. Hoc enim ex vera Chronologia liquet esse falsum. Eadem ratio, idemque computus in eumdem errorem duxit Philippum Solitarium (quem edidit noster Jacobus Pontanus), lib. III Dioptrae, cap. VIII; putavit enim ipse suo aevo jam exacta esse sex annorum millia ab orbe condito. Vixit enim et scripsit anno 16 Alexii Comneni Imperatoris (ut ipse ait ibidem), qui fuit annus post Christum 1105, atque numerat ab exordio mundi usque ad Christum annos 5500; unde sequitur, anno Comneni 16 qui fuit Christi 1105, elapsos fuisse annos 6605 ab orbe condito. Quod manifeste est falsum: Christus enim natus est anno mundi 3950, uti ostendi in Tabula chronologica Genesi praefixa, ac consequenter hoc anno Christi 1620 agitur annus mundi 5570. Restant ergo adhuc 430 anni ad explendum numerum sex millium annorum, quibus durabit mundus. Haec sententia (non definiendo certum diem, nec annum) uti communis, ita probabilis est conjectura; nihil enim certi hac in re definire possumus, utpote quae pendet a secreto Dei decreto, ne audiamus illud Christi: «Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate,» Actor. 1. Et hoc tantum videntur velle S. Augustinus in Psal. LXXXIX, vers. 4, Beda, lib. De Ratione Temp., cap. LXV, Pererius in Genes. cap. II, vers. 4, Franciscus Suarez, III part., disp. LIII, sect. 4, Josephus Acosta, lib. I De Temp. novissim., cap. II, et aliqui alii, qui hunc computum sex millium annorum mundi respuunt, nimirum si definite et praecise intelligatur. Inde enim sequeretur, uti recte ipsi argumentantur, nos posse scire et indicare praecise annum et diem consummationis mundi, et extremi judicii, scilicet diem judicii fore anno mundi primo post sexies millesimum, ejusque primo die. Illo enim praecise finiuntur sex millia annorum, quibus dicitur duraturus mundus. Hoc autem repugnat Christo dicenti: «De die autem illo vel hora nemo scit, neque Angeli in coelo,» Marc. XIII, 32. Idipsum autem non sequitur, si hunc numerum sex millium annorum non arithmetice et praecise, sed geometrice et moraliter accipias, nimirum hoc sensu, quod mundus duraturus sit tantum sex millenarios annorum, non plures, ac proinde non permensurus sit ad septies millesimum, sed ante eum desinet; an autem, et quot anni, vel simplices, vel deni, vel etiam centeni, post sexies millesimum futuri sint, et excursuri versus septies millesimum, usque ad finem mundi, hoc ignoramus: sufficit nosse nos versari in ultimo millenario annorum mundi: an quid ei defuturum sit, an superfuturum, nos latet. Ex dictis liquet nos valde accedere ad finem mundi, eumque non longe abesse; cujus rei multa sunt signa: primum, quod videamus Evangelium jam pene toto orbe praedicatum, adeoque ad extremos Sinas penetrasse; secundum, quod S. Vincentius Ferrerius, qui nuper vixit, mortuus est enim anno 1418, asseveranter idipsum praedixerit et praedicarit, idque jussu Christi, ut habes Vita ejus, lib. II, cap. IV et V; tertium, quod apud Turcas constans sit oraculum, Mahometis sectam duraturam mille annos; hi autem anni jam quasi expleti sunt: hujus enim sectae videtur ultima fore contra Ecclesiam persecutio; quartum, est prophetia S. Malachiae, Archiepiscopi Hiberniae, cujus vitam scripsit S. Bernardus, quae exstat apud Arnoldum Wion in Chronicis Ordinis S. Benedicti, sive in Ligno vitae, lib. II, cap. XL, in fine; in qua S. Malachias omnes Romanos Pontifices a suo aevo usque ad finem mundi futuros, ordine per symbola et emblemata depingit: quae symbola explicuit, et singulis Pontificibus usque ad Clementem VIII, apposite adaptavit Alphonsus Ciaconius. In hac enim prophetia post Gregorium XV, qui modo praesidet Ecclesiae, numerantur tantum triginta duo Pontifices Romani, ultimusque dicitur fore Petrus Romanus. Si enim haec prophetia vera est, tantumque supersunt 32 Pontifices Romani, ergo supersunt ducenti circiter anni usque ad finem mundi; quolibet enim annorum centenario facile numerantur sedecim, imo plures Pontifices: unde a S. Petro hucusque, id est, ad annum Domini 1623, numerantur Pontifices 238; quos si per annos Domini jam dictos distribuas, obvenient cuique Pontifici anni fere septem. Tot assigna cuilibet triginta duorum adhuc futurorum, et invenies totam eorum successionem et durationem explendam annis 224. Si cuique decem des annos, explendi restabunt anni 320; sin septenariis des fere duplum, explendi erunt anni pene totidem praecise, quot restant ad explendum sextum mundi millenarium, nimirum 430. Addit Christianus Druthmarus in cap. XVI S. Matth.: «Majores,» ait, «nostri scriptum reliquere, quod octavo Calend. aprilis (25 martii) mundus factus est, Dominus conceptus, et passus; et similiter mundus destruendus erit.» Sed hoc incertum est. Haec cogitemus, et ad diem Domini quasi instantem nos comparemus: cor terrae non affigamus, non studeamus hic familiis et palatiis, utpote vix ducentos annos duraturis, erigendis; sed domos in coelis perpetuas per eleemosynarum aliarumque virtutum opera, fabricemus. Totam mentem ad futurum aevum transferamus; studeamus, pingamus, vivamus aeternitati. Ergo moraliter disce hic mundum, utpote senescentem et occidentem, contemnere: cum illo enim et tu, et omnia quae in eo sunt, brevi senescant et occidant oportet. Hoc est quod inculcat S. Joannes, epist. I, cap. II, vers. 15: «Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt. Si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo; quoniam omne quod est in mundo, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae. Et mundus transit, et concupiscentia ejus. Qui autem facit voluntatem Dei, manet in aeternum. Filioli, novissima hora est.» Et S. Petrus, epist. II, cap. III, vers. 8: «Unum vero hoc non lateat vos, charissimi, quia unus dies apud Dominum sicut mille anni, et mille anni sicut dies unus. Adveniet autem dies Domini ut fur, in quo coeli magno impetu transient, elementa vero calore solventur, terra autem et quae in ipsa sunt opera, exurentur. Cum igitur haec omnia dissolvenda sint, quales oportet vos esse in sanctis conversationibus et pietatibus, exspectantes et properantes in adventum diei Domini? Novos vero coelos, et novam terram secundum promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat.» Praeclare S. Gregorius, lib. VIII Moral., cap. XXVIII, in nova vero editione, cap. XXIV: «Nemo valet mobilia diligere et ipse immobilis stare.» Et homil. 36 in Evang.: «Sit res temporalis in usu, aeterna in desiderio; illa in itinere, haec in perventione.» Et lib. VI, epist. 26, exhortans Andream ad contemptum mundi: «Cur,» inquit, «magnifice fili, non consideras quia mundus in fine est? omnia urgentur quotidie, ad reddendas rationes aeterno et tremendo judici ducimur. Quid ergo aliud nisi de adventu illius cogitare debemus? vita enim nostra naviganti est similis. Is namque qui navigat, stat, sedet, jacet, vadit: quia impulsu navis ducitur. Ita ergo et nos sumus, qui sive vigilantes, sive dormientes, sive tacentes, sive loquentes, sive ambulantes, sive volentes, sive nolentes per momenta temporum quotidie ad finem tendimus. Cum igitur finis nostri dies advenerit, ubi nobis erit omne quod modo cum tanta cura quaeritur, et cum sollicitudine congregatur?» Unde infert: «Non ergo honor, non divitiae quaerendae sunt, quae dimittuntur. Sed si bona quaerimus, illa diligamus quae sine fine habebimus. Si autem mala pertimescimus, illa timeamus quae a reprobis sine fine tolerantur.» HAEC EST RESURRECTIO PRIMA. — Prima resurrectio, ait S. Augustinus, lib. XX De Civit., cap. VI et VII, est ea qua anima a peccato resurgit per gratiam; secunda, qua a morte resurgit per gloriam. Verum hic sensus est tropologicus. Nam addit Joannes: «In his secunda mors non habet potestatem.» Mors autem secunda est aeterna damnatio animae et corporis. Prima ergo resurrectio est beatitudo solius animae, qua anima sola per mortem transit in vitam et regnum coeleste. Haec dicitur resurrectio, quia Sancti cum positis hic corporibus moriuntur, eo quod in vitam novam, eamque feliciorem evadunt et transmigrant, quodammodo resurgere videntur. Anima enim, moriente corpore, videtur pariter mori corpori, sicut corpus moritur animae, atque per hanc mortem transire in vitam coelestem. Secunda resurrectio est plena beatitudo, qua anima cum corpore in fine mundi plene in eamdem vitam beatam resurget. Pari ergo modo ex adverso mors prima reproborum, est damnatio solius animae; mors secunda, est damnatio animae et corporis resurgentium, et rursum unitorum: quod fiet in judicio universali. Ita Ribera, Viegas et Pererius, lib. VIII in Daniel. Alcazar per primam resurrectionem accipit aureum Constantini saeculum, quo Christiana Ecclesia ante oppressa et quasi emortua reviviscere, imo dominari coepit toto orbe. Hoc mysticum est. Aureolus primam resurrectionem adaptat institutioni Ordinis S. Francisci et S. Dominici, sub Frederico Imperatore et Innocentio III Pontifice. Horum enim doctrina et sanctae vitae exemplo, videtur quasi tota Christianitas resurrexisse, ut in novitate vitae ambularet. Pari modo id aliis fundatoribus Ordinum, aliisque Ecclesiae reformatoribus adaptes. Symbolice S. Augustinus: «Mors,» ait, «prima est mors corporis; secunda est damnatio.» Audi eum in Sentent., num. 147: «De prima corporis morte dici potest, quod bonis bona sit, malis mala: secunda vero sine dubio, sicut nullorum bonorum est, ita nulli bona.»
20:6
6. BEATUS, ET SANCTUS, QUI HABET PARTEM IN RESURRECTIONE PRIMA; IN HIS SECUNDA MORS NON HABET POTESTATEM; SED ERUNT SACERDOTES DEI ET CHRISTI (Sancti quilibet, hic uti et cap. I, vers. 6, vocantur sacerdotes mystici, quia scilicet offerunt Deo sacrificia laudis, gratiarum actionis et omnis obsequii), ET REGNABUNT CUM ILLO MILLE ANNIS, — de quibus dixi vers. 2, scilicet usque ad resurrectionem secundam, id est corporum, quae fiet in die judicii. Nota proportionem et relationem quae est inter beatus et sanctus, atque inter sacerdotes et regnabunt. Nam vox sanctus respondet voci sacerdotes, et vox beatus respondet verbo regnabunt. Sanctitas enim propria est dos et decus sacerdotum; beatitudo vero propria est justorum cum Christo regnantium. Ita Alcazar. Denique notat S. Augustinus hisce verbis: «Erunt sacerdotes Dei et Christi,» contra Arianos denotari Christum quoque esse Deum. Nam illi ipsi qui Dei Patris, etiam Christi sacerdotes appellantur: soli enim Deo, uti altaria et templa, ita et sacerdotes consecrantur; sacerdotis enim est offerre sacrificium, quod nulli nisi Deo offerri potest. Quocirca haec quatuor inter se connexa correlativa sunt. Sacerdos enim est sacrificii sacerdos, et vicissim sacrificium est sacerdotis sacrificium. Rursum sacerdos et sacrificium est altaris et templi sacerdos et sacrificium, ac vicissim altare et templum est sacerdotis et sacrificii altare et templum. Cui ergo unum ex his debetur, illi debentur et reliqua, puta soli Deo.
20:7
7. ET CUM CONSUMMATI FUERINT MILLE ANNI (tempore Antichristi) SOLVETUR SATANAS (graece ὁ Σατανᾶς, puta Lucifer), ET EXIBIT, ET SEDUCET GENTES QUAE SUNT SUPER QUATUOR ANGULOS (id est plagas) TERRAE, GOG ET MAGOG, — q. d. Seducet omnes Gentes, quin etiam Gog et Magog. Nec enim Gog et Magog sparsi sunt per quatuor angulos terrae, sed erunt certe gentes suum habentes regem sive principem, ut ait Ezechiel cap. XXXVIII, vers. 2. Idem indicant hic Graeca, τοῦ Γώγ καὶ τοῦ Μαγώγ. Quocirca videtur quod hic earum rex, sive princeps, erit unus ex decem regibus qui tempore Antichristi dominabuntur in orbe, uti dixi cap. XVII, vers. 3 et 12. Unus, inquam, prae caeteris ferus, trux, barbarus et bellicosus. Ideo enim hic prae caeteris nominantur Gog et Magog, quia videntur fore gentes ferae et crudeles, quae pro Antichristo contra Christum et Christianos pugnabunt; unde multi putant eas fore Arabes, aut Scythas, vel Tartaros. Hinc et Sibylla, lib. III Oracul., sic ait: «Vae tibi, regio Gog et Magog, quae medium es Aethiopum fluviorum,» id est, quae cingeris fluviis Aethiopiae. Ubi forte, inquit Alcazar, maris brachia nomine fluviorum appellantur. Arabia enim inter Sinum Persicum et Arabicum sita est. Sicut ergo Mahomet per Arabes, Tamberlanes per Scythas et Tartaros ad imperium evectus est: ita per eosdem, aut similes, evehetur Antichristus. Vide dicta Ezech. XXXVIII, initio capitis. Quin et M. Paulus Venetus, lib. I De Rebus Orient., cap. LXIV, scribit, in Tartaria, in provincia Tenduch, regiones esse Gog et Magog, quas Tartari, inquit, nominant Ung et Mungug. Perperam ergo censent Novantes, Tremellius et Junius, Gog dici a Gyge, qui Candaule, rege Lydorum, per dolum occiso, regnum ejus occupavit, quasi inde Asia minor dicta sit Gog; sicuti postea Croeso propagante regni fines in Syriam, urbs quaedam vocata fuit Gygarta, pro eo quod est Gog karta, id est urbs Gogi. Unde eo tempore, quo haec de Gog prophetavit Ezechiel, vel Halyattes, vel Croesus, utrique nepotes Gygis, in Asia minori regnabant. Verum nihil Gygi cum Gog, praesertim quia Gog latissime dominabitur, uti docet hic Ezechiel: Gyges autem soli Lydiae imperavit; ejus vero nepos Croesus tantum usque ad Halym fluvium dominatus est, teste Herodoto in Clio. Adde: Gyges a bis mille annis transiit et evanuit; Gog vero futurus est in fine mundi, cum nulla Gygis erit memoria.
20:8
8. ET ASCENDERUNT SUPER LATITUDINEM TERRAE, — q. d. Latos terrarum et regionum campos suis copiis, equis, curribus, etc., complebunt, sicut Xerxes suo exercitu stravit mare et terram. ET CIRCUIERUNT CASTRA SANCTORUM. — «Castra» vocat loca et latibula in quae turmatim confluent Christiani, fugientes persecutionem Antichristi, uti fecerunt Judaei tempore Machabaeorum fugientes crudelitatem Antiochi Epiphanis, I Machab. II, 1 et 28. Nec enim verisimile est Christianos tempore Antichristi, utpote potentissimi tyranni oppressos, castra habituros, ut collatis signis cum Antichristo, et ejus regibus et gentibus confligant. ET CIVITATEM DILECTAM, — id est Romam, inquit Alcazar. Verum Roma paulo ante vocata est Babylon, eaque a decem regibus jam erit eversa, ut patet ex cap. XVII, 18. Ergo civitas haec dilecta, est Jerusalem, quam Ezechiel, cap. XXXVIII, vers. 12, vocat umbilicum terrae (erat enim sita in medio terrae olim habitatae). Licet enim Jerusalem futura sit regia Antichristi, tamen in ea multi habitabunt Christiani utpote terra sancta, in qua habitavit Christus. Quocirca sicut olim Romani nobiles et matronae, uti S. Paula, Melania, Marcella, etc., cum S. Hieronymo Roma migrarunt in Palaestinam, ita et in fine mundi, cum Jerusalem, aeque ac Roma, reflorescet. Rursum multi Christiani, item Gentiles et Judaei, partim conversi ad Christum, partim convertendi, confluent Jerusalem, ut ibi audiant praedicantes Eliam et Henoch. Hi enim in Jerusalem concionabuntur contra Antichristum, ibique ab eo occidentur, uti dixi cap. XI, vers. 8. Denique S. Augustinus per civitatem dilectam accipit Ecclesiam toto orbe diffusam: hanc enim ubique persequetur Antichristus.
20:9
9. ET DESCENDIT IGNIS DE COELO, ET DEVORAVIT EOS. — Alcazar hunc ignem mystice accipit. Ignis, inquit, de coelo, est ardor coelestis et divinus, quo Elias et Henoch, tum in vita, tum potius post mortem, tam suam, quam Antichristi, per suos praecones, aeque ac per preces, accendent omnes gentes, convertendo eas ad Christum, uti fecerunt Apostoli recepto igne Spiritus Sancti in Pentecoste. Haec enim est vindicta inaudita digna Deo. Et tunc omnis Israel salvus fiet, ut praedixit Apostolus Rom. cap. XI, vers. 26. Huc accedit S. Augustinus, lib. XX De Civit., cap. XII: «Bene,» ait, «intelligitur iste ignis de coelo, de firmitate Sanctorum. Firmamentum enim est coelum: cujus firmitate cruciabuntur peccatores ardentissimo zelo, quoniam non potuerunt attrahere sanctos Christi in partes Antichristi. Aut si appellavit ignem ipsam plagam, qua percutiendi sunt in Ecclesia peccatores veniente jam Christo, ii nempe quos viventes inveniet super terram, quando interficiet Antichristum spiritu oris sui: non est hoc ultimum eorum supplicium.» Verum verba S. Scripturae hic vindictam et punitionem proprie dictam sonant, scilicet quod Gog et Magog, totusque Antichristi exercitus igne de coelo misso afflabitur et concremabitur. Subdit enim de ipso ejus duce: «Et diabolus qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris; ubi et bestia (Antichristus) et (ejus) pseudopropheta cruciabuntur die ac nocte in saecula saeculorum.» Quae verba proprie esse accipienda liquet, et omnes, ipseque Alcazar, asseverant, esto Ribera, qui et citat Ambrosium et Augustinum, censeat in hisce verbis esse anticipationem, eo quod diabolus non sit deturbandus in infernum, quamdiu Ecclesiae militia durat; durabit autem usque ad finem mundi. Ergo et post Antichristi necem, diabolus sinetur tentare fideles usque ad diem judicii. Verum respondeo, S. Joannem hunc finem mundi hic simul complecti et convolvere cum strage Antichristi ejusque exercitus, ac cum deturbatione diaboli: post eam enim mox sequetur. Unde vers. sequenti transit Joannes ad extremum judicium. Adde, probabile est diabolum cum Antichristo deturbandum in tartara, ut paulo ante finem mundi plena detur orbi et Ecclesiae pax post tam immanem, eamque extremam Antichristi persecutionem, ut in ea lapsi poeniteant ac resurgant, Judaei et Gentes convertantur, omnisque Israel salvus fiat. Porro per pseudoprophetam, nonnulli accipiunt Mahometem, auctorem mahometismi: Genebrardus in Chron., lib. IV, ad annum Domini 1302, accipit Ottomannum, ejusque stirpem et imperium Ottomannicum; hoc enim esse prodromum Antichristo, et forte usque ad illum duraturum. Verum quis sit hic pseudopropheta dixi cap. XIII, vers. 11.
20:10
10. DIE AC NOCTE, — id est semper. Damnatis enim in gehenna nunquam est dies, sed nox perpetua. Aliter Alcazar: ipse enim diem refert ad Beatorum claritatem, noctem ad inferorum tenebras: ex utroque enim gravissimum tormentum ad damnatos redundat. Neque enim eos solum torquet propriae sortis miserae et infelicis obscuritas, sed etiam rabies ac furor ex suorum adversariorum claritate et felicitate conceptus.
20:11
11. ET VIDI THRONUM MAGNUM CANDIDUM (id est solemnem, laetum et gloriosum: candor enim est vestis Beatorum et symbolum gloriae), ET SEDENTEM SUPER EUM (Christum judicem. Transit enim hic Joannes ad diem judicii), A CUJUS CONSPECTU FUGIT TERRA ET COELUM, — id est pristina species, status et forma terrae et coeli: quia videlicet in aliam pulchriorem commutabuntur, ait Primasius, Ambrosius, Beda, Aretas et Viegas. Mystice Alcazar (licet ipse putet esse litterale): Per coelos, ait, symbolice significatur tum Sanctorum intercessio, tum sacerdotum potestas dimittendi peccata per Sacramenta; per terram significatur misericordia, qua secundum humanae naturae conditionem tangi deberet pater in filii aerumna, uxor in viri, frater in fratris, q. d. Tanta erit Christi judicis integritas, tanta juris et aequitatis ratio, ut nullus ibi sit mysticorum coelorum, puta Sanctorum et sacerdotum, favor aut auxilium, nulla terrae mysticae jam dictae commiseratio (nec enim pater filii, nec uxor mariti, nec frater fratris miserebitur); sed solum jus atque aequitas, ut unusquisque secundum propria ipsius opera judicetur.
20:12
12. ET VIDI MORTUOS (qui ante mortui erant, jam autem resurrexerant, stabantque judicandi coram Christo judice) MAGNOS ET PUSILLOS. — Hinc aliqui probant infantes affore in judicio, illique judicandos esse. Verum pro pusillos graece est μικρους, id est parvos, tum aetate et statura, uti sunt pueri decem vel quatuordecim annorum: tum potius dignitate et gradu, id est viles et abjecti, uti sunt servi, rustici, ancillae, etc. Sic enim cap. XIX, vers. 18, invitans aves ad vorandum carnes liberorum et servorum, addit: «Pusillorum et magnorum,» quasi dicat: Plebeiorum et nobilium, sive principum. Nam mox hoc eodem versu subdit pusillos hos, aeque ac magnos, judicandos esse secundum opera cujusque: ergo non loquitur de infantibus. ET LIBRI APERTI SUNT: ET ALIUS LIBER APERTUS EST, QUI EST VITAE. — S. Augustinus, lib. XX De Civit., XIV, legit, «vitae uniuscujusque»; unde liber, inquit, vitae est, qui cujusque vitam et actiones continet. «Futurum enim est ut, per Dei potentiam, cujusque opera mira celeritate a quolibet conspiciantur.» Porro «libri aperti» sunt Sancti, quia in illis clarum evadet, quae praecepta Deus, et quam severe sanxerit. Verum haec lectio mendosa est: omnes enim codices legunt «liber vitae,» itaque legendum esse patebit vers. 27. Porro quod Sancti vocentur libri, aut mysticum est, aut violentum. Secundo, S. Hieronymus in Daniel. VII, docet in judicio duos aperiendos esse libros: unum Dei, qui continet bona cujusque opera; alterum daemonis, qui continet mala. Deus ergo habet librum vitae, diabolus librum mortis. Verum S. Joannes libros hos manifeste distinguit a libro vitae. Ait enim: «Et alius liber apertus est, qui est vitae.» Tertio, Viegas: Liber, inquit, vitae unus est, quia paucos continet electos et salvandos; «libri» vero qui dicuntur «aperti,» reproborum sunt, ideoque multi, quia multi sunt damnandi. Verum hi libri sunt universales et communes, tam bonis, quam malis. Quarto, Beda et Alcazar libros hos censent esse S. Scripturam, quae continet leges et praecepta Dei, ex quorum observatione homines judicandi sunt. Idcirco Deuter. XXXIII, 2, Deus ferens legem ita describitur: «Dominus de Sinai venit, et de Seir ortus est nobis; in dextera ejus ignea lex.» Ubi pro Dominus, hebraice est Elohim, id est judex, ut significetur Deum sub forma judicis venisse, et quasi solem splendidissimum per Seir et Sina montes Hebraeis ortum fuisse. Porro igneam legem gestabat dextera, quod Cajetanus ita explicat, ut non Deus ipse legem portet, sed ad majorem pompam, portaretur a ministris prope dexteram ejus liber legis, et ignis, quo significabatur eum per legem judicaturum, et per ignem puniturum. Addunt aliqui eadem de causa initio Genesis dictum esse: «In principio creavit Deus coelum et terram,» ubi rursum pro Deus hebraice est Elohim, id est judex, vel judices; ut significetur a Deo judice coeptam Scripturam, puta Genesim, ut leges et jura hominibus tradat, quibus eos in fine mundi judicaturus est. Verum dico hos libros esse illos, in quibus cujusque opera, tam bona, quam mala conscripta sunt, ut ex iis quisque judicetur. De iis enim subdit: «Judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris, secundum opera ipsorum.» Nec enim in S. Scriptura, aut in Decalogo, legeque Dei legi possunt cujusque opera, quomodo scilicet quisque eam adimpleverit. Libri ergo hi sunt conscientiae et memoriae singulorum, in quibus quasi in libris descripta sunt cujusque facta, tam bona, quam mala. Rursum, licet hi libri in se interirent, puta memoriae hominum obliviscerentur suorum facinorum, iidem tamen servantur in divina scientia et memoria, in qua similiter tam opera, quam conscientiae singulorum consignatae et descriptae sunt. Hi ergo libri in hominibus sunt conscientiae, in Deo est scientia et cognitio factorum cujusque. Hoc est quod ait Apostolus Rom. II, 13: Gentes quae carent lege Dei scripta, «ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, testimonium reddente illis conscientia ipsorum, et inter se invicem cogitationibus accusantibus, aut etiam defendentibus, in die, cum judicabit Deus occulta hominum.» Ita passim Interpretes, et Franciscus Suarez III part., Quaest. LIX, art. VI, disp. 57, sect. 9. Porro aperiet Deus in die judicii hosce libros, tum singulis suos proprios, scilicet conscientiae et memoriae cujusque objiciendo sua facta; tum omnibus aperiet aliorum omnium libros et conscientias, sive per locutionem mentalem, nimirum per divinam revelationem, ex sua omniscientia denique indendo et suggerendo quidquid alius quisque fecerit, quomodo Prophetae per Dei revelationem et inspirationem futura praeviderunt: sive Deo simul et semel elevante omnium hominum phantasiam et intellectum, illisque vires et lumen supernaturale praebente ac concurrente supernaturaliter cum quocumque, ut videat facta cujusque in alterius conscientia et memoria quasi descripta. Simile enim est in angelis et animabus separatis. Dum enim hi sibi invicem loquuntur, faciunt naturaliter, ut is cui loquuntur, videat cogitata et volita sua, hoc ipso quo volunt illum ea scire. Hoc enim ipso fit ipsorum conceptus et cogitatio, alias secreta, objectum proportionatum intellectui audientis, ut naturaliter ab eo sentiri et cognosci possit. Sic ergo Deus per hanc mentis cujusque elevationem faciet, ut potentia intellectus cujusque proportionata sit, et sufficiens ad omnia illi objecta, puta ad facta singulorum hominum, saltem successive tempore, sed brevissimo cognoscenda, quomodo Eliseus, aliique Sancti elevati a Deo viderant absentia; et S. Benedictus, spiritu elevatus, vidit totum mundum quasi in globo in radiis solaribus collectum, teste S. Gregorio, lib. II Dialog., cap. XXXV. Quod enim haec particularis cujusque in die judicii examinatio non sit futura per vocalem locutionem, patet, quia hac ratione cujusque facta successive edicenda et pronuntianda forent, itaque judicium ad multos menses vel annos protrahendum esset, cum tot millionum hominum facta sigillatim, ordine quaeque suo oretenus enuntianda forent. Quae sane multos menses, imo annos sibi deposcerent. Denique more suo S. Joannes hic alludit ad Daniel. cap. VII, vers. 10: «Judicium sedit, et libri aperti sunt.» Ibi enim Daniel describit excidium quatuor monarchiarum, ac regni Antichristi, iisque successurum ait regnum Christi et Sanctorum, quod durabit in aeternum. Idem hisce capitibus dicit et docet S. Joannes. ET ALIUS LIBER APERTUS EST QUI EST VITAE. — S. Augustinus, lib. XX De Civit., XIV, per libros qui aperti sunt, intelligit Sanctorum corda et mentes, in quibus Dei lex et voluntas scripta sunt: per librum autem vitae, intelligit memoriam Sanctorum omnium, quae per vim divinam cognoscet quidquid in vita bene aut male gessit. S. Anselmus, in Elucidario, ait librum vitae esse vitam Jesu, quae omnibus debet esse norma vivendi, per quam, et juxta quam omnes sunt judicandi. Verum dico: liber vitae est liber praedestinationis Dei, in quo omnes et soli conscripti sunt ii, qui destinati et electi sunt ad vitam aeternam, idque efficaciter, utpote jam vita peracta, et operibus cujusque per mortem consummatis. Porro libri vitae inducitur hic mentio, tum quia hic est liber Dei, qui componendus est et coaequandus cum libris apertis singulorum, id est cum conscientiis hominum; tum quia propter electos, qui in libro vitae scripti sunt, maxime fiet judicium, ut nimirum illi a Deo glorificantur, eorumque labores et dolores pro meritis justum accipiant praemium. Vult enim Joannes hic animare fideles et Martyres, dura patientes sub Domitiano, et duriora passuros deinceps, praesertim sub Antichristo, ut fortiter martyria et morte in subeant, cogitantes se per illam transituros ad vitam beatam, ad quam a Deo conscripti sunt in libro vitae. Alcazar opinatur librum vitae hic, non tantum completum accipi, sed et inchoatum, hoc est in eo scriptos esse non tantum eos, qui in gratia mortui, salvandi sunt; sed etiam eos, qui baptizati et gratia Dei donati, ad salutem destinati sunt, etiamsi ex eo ob sua flagitia deleantur, ac morientes in finali impoenitentia rejiciantur et damnentur. Quod non est improbabile; sed tunc liber hic magna ex parte idem est cum libris apertis, quatenus hi libri sunt Dei, non conscientiae hominum, uti paulo ante dixi. SECUNDUM OPERA IPSORUM. — Agitur ergo hic tantum de adultis, quorum opera examinantur et judicantur, non de parvulis, qui operari et mereri vel demereri nequeunt. Parvuli enim mortui cum baptismo, hoc ipso adjudicantur coelo; sine baptismo, inferno, id est limbo. Alcazar tamen ex S. Augustino censet etiam parvulos hic comprehendi, quia parvuli non baptizati judicantur secundum opus et peccatum originale Adae: hoc enim eis imputatur, imo inhaeret; baptizati vero judicantur secundum opera et merita Christi, quae eis in baptismo applicantur. Verum hoc subtilius est quam solidius.
20:13
13. ET DEDIT MARE MORTUOS, QUI IN EO ERANT: ET MORS ET INFERNUS DEDERUNT MORTUOS SUOS, QUI IN IPSIS ERANT. — S. Augustinus, Ticonius, Haymo et Anselmus, per mortuos mortis et inferni accipiunt vere mortuos; per mortuos vero maris, eos qui vivi invenientur, cum Christus veniet ad judicium. Sic enim ait Augustinus: «Hos ergo mortuos exhibuit mare, id est, hoc saeculum exhibuit homines qui nondum obierant, et sicut inventi sunt, ita affuerunt. Mors vero et infernus dederunt corpora, quoniam vitae revocarunt. Et fortasse non satis fuit dicere: mors aut infernus; sed mors, propter bonos; infernus, propter malos.» Secundo, Ambrosius: Mortui, ait, maris, id est baptismi, erunt baptizati et electi. Deinde mors dabit corpora impiorum, infernus animas. Tertio, Aretas: Quodque, ait, elementum reddet quidquid corporum humanorum ad se pervenit: mare ergo dabit humorem, qui ad se pervenerat; mors (id est terra), pulverem; infernus (id est aer et ignis), id quod in auras evanuit et resolutum est. Quarto, Viegas et Delrio, Adagio 197, loco 64: Mare, inquiunt, dabit corpora in eo submersa, aut devorata a piscibus; mors dabit corpora in terris humata; infernus vero dabit animas. Itaque mors hic ab inferno et mari dividitur, ad danda videlicet corpora quae in terra perierunt. Haec enim censentur esse in ventre mortis, morsque ea revomet in die judicii ut resurgant. Huc accedit Ribera; sed in eo differt, quod inferni mortuos vocari censeat eos, qui vivi a terra absorpti, cum corpore et anima descenderunt in infernum, quales fuerunt Core, Dathan et Abiron. Sed hi erunt perpauci. Adde, mox de morte et inferno dici, quod missi sint in stagnum ignis: ubi Ribera et Viegas aliter coguntur accipere infernum et mortem, scilicet ut significent diabolum. Quod tamen durum est et violentum. Aptius ergo, conformius et elegantius Alcazar, tam hic, quam paulo ante, mortem et infernum induci censet quasi duas tragicas personas, quarum munus est, ut altera vitam mortalibus auferat, altera deglutiat, et subterraneis sepulcris et specubus vinctos detineat. Pereleganter ergo finguntur hae duae personae horribiles, quae exultabunt in mundo, ac triumphabunt, post universale judicium, una cum damnatis ad ignitum inferorum stagnum descensurae. Non autem fit mentio helluonis alterius, nempe maris, quia illud dicitur amplius non fore, ad mysterium, de quo cap. sequenti, vers. 1. Duae igitur personae reliquae, id est mors et infernus, congruenter eo mittuntur, ubi per omnem saeculorum aeternitatem sese in ipsis damnatis pascant, ita ut non solum vere dici possit: «Mors depascet eos;» sed etiam: «Infernus depascet eos.» Nec vero contenti erunt mors et infernus miserorum caede ac devoratione, sicut antea solebant; sed mors semper eos occidet, infernus semper abscondet ac devorabit. Nec mors unquam illos interficere desinet, quia infernus eos semper vivos asservabit, quo patiantur semper ac moriantur. Atque haec est mors secunda, quam damnatis mors et infernus pariter inferent. Itaque infernus et mors in stagnum ignis mittuntur, non ut patiantur ab igne, sed ut in aeternum Dei inimicos excrucient. Hucusque Alcazar. Arabicus pro mors, vertit abyssus, quia mors vastissimum habet os et ventrem, quo omnes morientes complectitur, instar abyssi horribilis: «Et abyssus,» inquit, «et infernus projecti sunt in stagnum ignis plenum sulphure.»
20:14
14. ET INFERNUS ET MORS MISSI SUNT IN STAGNUM IGNIS, HAEC EST MORS SECUNDA. — Primo, S. Augustinus, Primasius, Ticonius, Viegas et Ribera, per infernum et mortem metonymice accipiunt diabolum, qui est princeps mortis et inferni: hic enim cum suis asseclis adjudicabitur et mittetur in stagnum ignis, ut sint perpetui incolae mortis et inferni. Verum sic dicendum fuisset: Missus est, scilicet diabolus, non «Missi sunt.» Rursum plane videtur eodem modo hic accipi mors et infernus quo paulo ante, cum de iisdem dixit: «Mors et infernus dederunt mortuos suos.» Ibi autem mors et infernus non significat diabolum, uti patet, et ipsi auctores hujus explicationis fatentur. Eadem de causa minus recte alii per infernum daemones, per mortem poenas quaslibet accipiunt: aeque ac alii, qui per infernum damnatos qui in inferno antea cruciabantur, intelligunt, quasi dicat, illos post judicium ad infernum, ex quo prodierunt, redituros; et alii, ut Maldonatus in Notis manuscriptis, quas Romae vidi, quasi dicat: Mors et infernus non erunt ultra, id est, nemo ultra morietur, aut in infernum mittetur.
20:15
15. ET QUI NON INVENTUS EST IN LIBRO VITAE SCRIPTUS, MISSUS EST IN STAGNUM IGNIS, q. d. Sancti et electi qui scripti sunt in libro vitae, ibunt in coelum ad gloriam aeternam, uti exponam cap. sequenti: improbi vero qui non sunt scripti in libro Dei et vitae, sed diaboli et mortis, hi ibunt in ignem gehennae aeternum. Objicies: Parvuli morientes sine baptismo in peccato originali, non sunt scripti in libro vitae, et tamen non ibunt in stagnum ignis, quia habent poenam damni, id est carentiam gloriae, non sensus, uti habet communis Theologorum sententia. Respondeo: S. Joannes hic loquitur tantum de adultis, non de parvulis, ut patet ex vers. 12: «Judicati,» inquit, «sunt mortui ex his quae scripta erant in libris, secundum opera ipsorum.» Soli autem adulti judicantur secundum opera sua, non parvuli. Idem patet ex cap. seq., vers. 8. Aliter respondet S. Augustinus, lib. VI Contra Julianum, cap. IV, et ex eo Bellarminus, lib. VI De Amiss. gratiae et statu peccati, cap. v, scilicet parvulos judicari secundum opera, quae scilicet per Adamum et in Adamo gesserunt et peccaverunt: ac ideo mittendos esse in stagnum ignis, id est, in lacum ubi est ignis; nec tamen inflammandos illo igne aut cruciandos, vel quod sint in parte altiore ejus loci, vel quod ignis habeat vim eos detinendi, non tamen urendi. Porro stagnum hoc plenum est igne et sulphure, ut habet Arabicus, ac diserte asserit S. Joannes, cap. xxi, vers. 8, et Isaias, cap. xxx, vers. 33. Ignis ergo gehennae est sulphureus: unde ejus typus et praeambulum fuit ignis sulphureus quo conflagravit Sodoma et Gomorrha, Genes. xix, de quibus proinde ait S. Judas, quod «ignis aeterni poenam sustinentes facti sint exemplum orbi.» Hic enim ignis aptissimus est punitioni impiorum, primo, quia ardentissimus est: sulphur enim cum sit igneae naturae, si ignem concipiat, vehementer exardescit; secundo, quia hic ignis odorem habet teterrimum et acerrimum, qui foetori peccatorum puniendo congruit; tertio, quia suffitui in expiationibus domorum sulphur adhiberi solet, teste Plinio, lib. XXXV, cap. xv. Contaminarunt impii domos suas, puta animam et carnem, peccatis gulae, luxuriae, irae, etc., par ergo est ut Deus hasce domos igne sulphureo lustret et quasi expiet. Supplicium enim peccatorum est genus quoddam expiationis et purgationis. Hac de causa immensa vis sulphuris partim ardentis, partim non ardentis sub terra latet, ut liquet ex thermis et montibus ardentibus, qui per orbem plurimi sunt: nam et thermae sulphur olent, et ignes montium sulphurei sunt. Ipsa quoque fulmina, quae irae divinae sunt symbola, igne sulphureo constant, et sulphur olent. Itaque totum gehennae stagnum cum omnibus corporibus damnatorum in eum injectis, horrende ardebit, eritque tota illa iniquorum congeries ardens quasi victima Deo, et holocaustum pro peccato: quod sacrificium nunquam complebitur, sed semper peragetur coram Domino et omnibus Sanctis, sicut ipsum peccatum semper expiabitur, et nunquam erit expiatum. Hinc non solum ignis foris applicabitur corporibus ut suo contactu cruciet, sed ipsa etiam corpora ardebunt jugiter, sicut in holocausto fieri solet. Adhaec impii, praesertim qui graviter peccaverunt, uti Antichristus, in profundum hujus stagni projicientur et quasi sepelientur: sic dives epulo dicitur sepultus in inferno, Lucae xvi: ita ut nullum eis possit extrinsecus accedere refrigerium, nec respirare aut clamare possint: clamor enim in magnis tormentis hujus vitae, solet aliquod doloris afferre levamen. Verum nec hic concedetur Antichristo et sociis ejus in gehenna, quo fiet ut dolor compressus, intus acerrime desaeviat. Alii enim qui capite saltem exstabunt, clamare poterunt, quales erunt qui minus peccarunt; sed et horum clamores vocesque erunt lamentabiles, quibus se sociosque affligent. Nam ex tantis et inevitabilibus aeternisque poenis sequetur desperatio, furor et maledictio, qua et seipsos, quod sibi tantorum suppliciorum causa fuerint, et Deum qui ipsos condidit, et parentes qui genuerunt, et daemones qui seduxerunt, et socios qui allexerunt, et omnem creaturam quae illis vel ad culpam, vel ad poenam servivit, aut servit, maledicent. Ita P. Lessius, lib. XIII De Perfect. divinis, cap. xxiv, qui et cap. xxix et xxx, multiplices damnatorum poenas, ac quomodo ignis corporeus in animas et daemones agere, easque cruciare possit, erudite explicat. Vere Psaltes, Psal. LXXXIX: «Quis novit potestatem irae tuae, et prae timore iram tuam (o Domine) dinumerare?» Moraliter. Haec lege, relege, rumina et pondera quotidie, o Christiane. Vide quid in libris hisce tuis conscribas, qui in die judicii coram toto mundo pandentur et legentur, quando, ut ait Anselmus, lib. De Similitudinibus, «a dextris erunt peccata accusantia, a sinistris infinita daemonia, subtus horrendum chaos inferni, desuper judex iratus, foris mundus ardens, intus conscientia urens. Ibi vix justus salvabitur. Heu miser peccator sic deprehensus, quo fugies? latere enim erit impossibile, apparere intolerabile.» In hisce libris, in hac luce Christi revelabuntur omnes vulpinae conscientiae, omnia consilia cordium, omnes fuci mentium, omnia occulta tenebrarum. Hoc cogitans, hoc metuens Hugo Victorinus, lib. I De Anima, cap. xv, hanc humilem de se confessionem instituit, ut veniam impetret: «Sub ovina,» inquit, «pelle vulpinam conscientiam abscondebam; vulpina plane conscientia, tepida conversatio, animalis cogitatio, ficta confessio, brevis et rara compunctio; obedientia sine devotione, oratio sine intentione, lectio sine aedificatione, sermo sine circumspectione. O quam dura sunt ista quae loquor, quoniam meipsum loquendo ferio!» Vis consilium? vis remedium? Accipe a S. Paulo: cogita, libra, discute, compone ad normam divinae legis et voluntatis singulas tuas, non tantum actiones, sed et cogitationes ac intentiones mentis. «Si enim nos ipsos dijudicaremus, non utique judicaremur,» 1 Corinth. xi, 31; et: «Vivus est sermo Dei et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus, compagum quoque ac medullarum, et discretor cogitationum et intentionum cordis. Et non est ulla creatura invisibilis in conspectu ejus: omnia autem nuda et aperta sunt oculis ejus.» Viderunt hoc eminus Gentiles. Seneca, lib. III De Ira: «Animus,» inquit, «quotidie ad rationem reddendam est vocandus. Hoc faciebat Sextius, ut consummato die, cum se ad nocturnam quietem recepisset, interrogaret animum suum: Quod hodie malum tuum sanasti? cui vitio obstitisti? qua parte melior es? Desinet ira, vel moderatior erit, quae sciet sibi quotidie ad judicem veniendum.» Scribit Plutarchus de Livio Druso, tribuno plebis, quod, cum aedes ejus multis locis paterent vicinorum oculis, et opifex quidam eas se mercede quinque talentorum ostenderet aversurum et mutaturum: «Decem,» inquit, «dabo si totam domum meam conspicuam effeceris, quo cives omnes qualem vitam instituam, contemplentur.» Fuit enim vir temperans et moderatus. Ita vive, ut memineris semper, imo optes et gaudeas, te tuaque intima videri a Deo, te notari ab angelis, a daemonibus, ab hominibus: «Spectaculum enim facti sumus mundo, angelis et hominibus.» O quam sapit, qui jugiter animo versat ultimum et censorium hujus mundi diem, qui erit horizon aeternitatis beatae et miserae, ac Beatos a damnatis, superos ab inferis, angelos a daemonibus, coelum a gehenna in omnes aeternitates disterminabit! O quam sapit, cui jugiter hic lituus insonat: «Surgite, mortui, venite ad judicium!» O quam sapit, qui ita actus singulos agit ac disponit, prout optabit eos egisse et disposuisse in die judicii!
20:1
… S. Tommaso, prendendo lo spunto da alcuni testi biblici (II Pt. 2, 4; Apoc. 20, 1-3; Iud. 6), ritenne che il fuoco per modum alligationis impedisca, in un tormentoso costringimento, il libero moto dello spirito, che così cade in una nuova sconfinata angoscia (De Veritate, …
PRIMATO DI SAN PIETRO E DEL ROMANO PONTEFICE
… Chiave infatti nella S. Scrittura è sinonimo d'autorità (cf. Is. 22, 22: «et dabo clavem domus David super humerum eius»; Apoc. 1, 7 sgg.; 3, 7; 9, 1; 20, 1; la eccezione solo Lc. 11, 52: «clavis scientiae»). …
… La Redenzione è perciò un dramma cosmico (Rom. 8, 19-23; Apoc. 12-13), che si risolverà con il trionfo della sovranità assoluta di Dio sull'impero satanico spezzato (I Cor. 15, 22-57; Apoc. 20, 1-21, 4). La diacesa agli inferi (regno della morte), la risurrezione dai morti e l'ascensione al cielo furono tappe con cui il Verbo Incarnato dovè redimere l'uomo dal peccato e dal mondo di Satana.
20:2
… Il culto di Asclepio, con l'emblema del serpente, può aver evocato Gen. 3, 1 (cf. Apoc. 12, 9; 20, 2).
… Dopo la sconfitta definitiva della Bestia e dei re della terra (Apoc. 19), S. («il grande dragone, il serpente antico, il seduttore di tutta la terra»: Apoc. 12, 9) è imprigionato nella fossa senza fondo per 1000 anni (Apoc. 20, 2); poi è liberato e inganna le nazioni, ma in ultimo è precipitato nel lago di fuoco (Apoc. 20, 10; cf. Henoch 54, 5-6; II Pt. 2, 4).
20:3
… Paolo distingue due tempi: già ora l'A. esiste e opera in segreto; alla fine però avrà piena libertà d'azione (cf. Apoc. 17, 8; 20, 3 b. 7), ma dopo un breve trionfo sarà sgominato da Gesù (cf. Apoc. 20, 3 [« modico tempore »]. 8-9).
20:4
… Tuttavia anche spoglia del corpo, l'a. non è supposta vivere nel sonno dello še'ôl, ma abitare presso il Signore (II Cor. 5, 8; Phil. 1, 23). E il fatto che questa a. separata non è più solamente chiamata ψυχή (Apoc. 6, 9; 20, 4), ma anche πνεῦμα (I Pt. 3, 19; Hebr. 12, 23), fornisce almeno un indizio prezioso in favore della sua natura spirituale.
APOSTOLI (GR. ἈΠΌΣΤΟΛΟΣ «INVIATO», DA ἈΠΟΣΤΈΛΛΩ)
… I « dodici » parteciperanno dunque alla funzione giudiziale del « Figlio dell'uomo » su Israele, anche loro saranno, come Lui, rivelati in gloria; si può interpretare la parola greca (χρίνων) anche in senso di governo (cf. Mt. 19, 21, e Apoc. 20, 4). Questo avvenire glorioso dei « dodici » è il premio per i sacrifici che fanno ora, abbandonando tutto e seguendo Gesù (Mt. 9, 27, 29); essi che perseverano con Lui nelle tribolazioni …
20:6
… Nel Nuovo Testamento ricorrono analoghe b.: Mt. 11, 6; 13, 16; 16, 17; 24, 46; Lc. 11, 28; 12, 37 sg. 43; 14, 15; Io. 20, 29; Iac. 1, 12; I Ps. 3, 14; 4, 14; Apoc. 1, 3; 14, 13; 16, 15; 19, 9; 20, 6; 22, 7, 14. Tuttora i cristiani di Oriente chiamano le b. « macarismi ». Il Diatessaron arabo interpreta l'aggettivo iniziale « beati » in senso avverbiale: « viva! » (E. Preuschen, …
… Gesù viene anche ad una sola persona (Apoc. 2,16; 2,5; 3,3). Tutti coloro che andranno incontro a Gesù saranno passati per la morte e la risurrezione (ibid. 14, 13; 20, 6,12-13). La « fine » è considerata in senso larghissimo, e la p. finale universale vi si coniuga con la p. attuale personale attesa e invocata (ibid. 1,7; 3,20; 22,7,11,12,20; v. MARANATHA).
… Alla stessa maniera vanno interpretati i passi analoghi alla lettera di s. Pietro, che si trovano in It. 61, 6; 62, 12; Apoc. 1, 5-6; 20, 6 (P. De Ambroggi, Il s. dei fedeli secondo la prima di Pietro, in La scuola catt., 75 [1947], pp. 52-57; cf. L. Cerfaux, Regale sacerdotium, in Revue des sciences philos. et …
20:7
… Sembra che A. si identifichi colla stella caduta di Apoc. 9, 1, forse anche colla bestia abissale (Apoc. 11, 7), col dragone (Apoc. 12, 3-4) e con Satana (Apoc. 20, 7). Simile personificazione è in Sap. 18, 25 (ὁ Ὀλοβρεών; cf. I Cor. 10, 10).
… (Mt. 11, 23 = Lc. 10, 15; Apoc. 9, 1). Dio ha inabissato nel Tartaro (ἐταρτάρωσα) gli angeli ribelli, chiudendoli in quelle cavità tenebrose (II Pt. 2, 4); così anche Enoch 10, 12; 18, 11-19, 1; 88, 1; ivi è imprigionato Satana per 1000 anni (Apoc. 20, 7). L'inferno (v.) dei dannati è detto gehenna (v.); Gesù insiste sull'eterno supplizio dei reprobi nelle « tenebre extraterrestri » (Mt. 8, 12; 22, 13; 25, 30) ove è « pianto e stridore …
20:9
… 19,30). Onde l'opposizione tra «i figli del d.» e «i figli di Dio» (Io. 8, 44, 47 [Giuda è d.: 6, 71]; I Io. 3, 8,10) i primi compiuti le «opere del d.» (Act. 13, 10) che si riassumono nell'impostura o seduzione (Io. 8, 44; I Tim. 4, 2; Apoc. 12, 9; 20, 9; cf. Act. 5, 3-4), con cui alla verità e giustizia si sostituisce il peccato (Rom. 1, 25-27; Iac. 5, 19). Il cristiano deve «resistere al d.» (Iac. 4, 7; I Pt. 5, 8) con «l'intera …
20:10
… Ma in I Io. lo pseudoprofeta (4, 1-3) si identifica con l'A. (2, 22: uguali connotati); cf. Apoc. 16, 13; 19, 20; 20, 10. I Padri applicano direttamente all'A. Io. 5, 43 b; p. es. Origenè (Tractatus de libris ss. Scripturarum, ed. Batiffol, Parigi 1900, p. 116).
L'eternità dell'i. è formalmente asserita dalla Scrittura (Mt. 25, 46; Me. 9, 42; Apoc. 14, 11; 20, 10) e dalla Tradizione (v. sopra), di cui s. Agostino raccoglie tutti gli elementi quando afferma « multum absurdum est » (De Civitate Dei, 21, 32: PL 41, 736) voler escludere l'eternità …
… (Apoc. 19), S. («il grande dragone, il serpente antico, il seduttore di tutta la terra»: Apoc. 12, 9) è imprigionato nella fossa senza fondo per 1000 anni (Apoc. 20, 2); poi è liberato e inganna le nazioni, ma in ultimo è precipitato nel lago di fuoco (Apoc. 20, 10; cf. Henoch 54, 5-6; II Pt. 2, 4).
20:11
… 24, 31; Mc. 8, 38; Lc. 9, 26; I Thess. 3, 13; II Thess. 1, 7), in un alone luminoso di nubi e di fuoco (Mt. 25, 30; 26, 64; Mc. 13, 26; 14, 62; Lc. 21, 27; Act. 7, 30; I Thess. 4, 17; II Thess. 1, 8), seduto in un trono di maestà (Mt. 19, 27; 25, 31; Apoc. 20, 11-12), assistito nell'atto di giudicare dagli Apostoli (Lc. 22, 2), dai martiri e da coloro che osservarono i consigli evangelici (Mt. 19, 27-28).
… S. Pietro e s. Giovanni « annunciabant in Iesu resurrectionem ex mortuis » (Act. 4, 2; cf. Apoc. 20, 11 sgg.) e s. Paolo professò la sua fede in questa verità disputando con i filosofi stoici ed epicurei nell'areopago (ibid. 17, 32), davanti ai sacerdoti e ai sadducei di Gerusalemme (ibid. …
20:12
… angeli...» (Mt. 25, 31-46; cf. Mc. 13, 26-27; Lc. 21, 27). Gli Apostoli riecheggiarono l'insegnamento del Maestro (Act. 10, 42; 17, 31; 24, 25; Rom. 2, 16; 14, 10; I Cor. 3, 4; 4, 5; II Cor. 5, 10; II Tim. 4, 15; II Thess. 2, 5; II Pt. 2, 9; Iud. 15; Apoc. 20, 12).
20:13
… ἀκόνους, II Pt. 2, 17; Iud. 13) salirà il fumo dei tormenti degli empi (Apoc. 14, 10-11). L'ade-morte per tutti si trasformerà, dopo la risurrezione e il giudizio di tutti sulle loro opere, in ade-morte « seconda » (definitiva) per i soli dannati (Apoc. 20, 13-15). Presso i Padri, rimarrà a lungo plurivalente il termine ᾱᾱᾱ o inferi. …
20:14
… Nel Talmud (Šabath, 55ᵃ) A. è preposto (con la morte, cf. Apoc. 20, 14) ai sei «angeli della distruzione». …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.