Our former husband (sinne) vvith his lavv, is dead in Baptisme: and novv vve are maried to an other husband (to Christ) to bring forth children to God, that is, good vvorkes. 7 And hovv the Lavv being good, vvas yet to vs the lavv of sinne and death, because concupiscence reigned in vs. 17 But novv by Baptisme grace reigneth in vs, though also concupiscence doth remaine and tempt vs still.
1Know you not, brethren (for I speak to them that know the law) that the law hath dominion over a man as long as it liveth?Non sapete voi, o fratelli, (imperocché con persone perite della legge io parlo), che la legge all'uomo impera, Uno che egli vive?ARE you ignorant brethren (for I speake to them that knovv the Lavv) that the Lavv hath dominion ouer a man as long time as he liueth?An ignoratis, fratres (scientibus enim legem loquor), quia lex in homine dominatur quanto tempore vivit ? 2For the woman that hath an husband, whilst her husband liveth is bound to the law. But if her husband be dead, she is loosed from the law of her husband.Imperocché la donna soggetta ad un marito è legata per legge al marito vivente: che se questi venga a morire, è sciolta dalla legge del marito?for the vvoman that is vnder a husband: her husband liuing is bound to the lavv but if her husband be dead, she is loosed from the lavv of her husband.Nam quæ sub viro est mulier, vivente viro, alligata est legi: si autem mortuus fuerit vir ejus, soluta est a lege viri. 3Therefore, whilst her husband liveth, she shall be called an adulteress, if she be with another man: but if her husband be dead, she is delivered from the law of her husband: so that she is not an adulteress, if she be with another man.Per la qual cosa vivente il marito, sarà chiamata adultera, se stia con altro uomo: morto poi il marito, è sciolta dalla legge del marito: onde non sia adultera se stia con altro uomo.Therfore her husband liuing, she shal be called an aduouteresse if she be vvith an other man: but if her husband be dead, she is deliuered from the lavv of her husband: so that she is not an aduouteresse if she be vvith an other man.Igitur, vivente viro, vocabitur adultera si fuerit cum alio viro: si autem mortuus fuerit vir ejus, liberata est a lege viri, ut non sit adultera si fuerit cum alio viro. 4Therefore, my brethren, you also are become dead to the law, by the body of Christ: that you may belong to another, who is risen again from the dead that we may bring forth fruit to God.Così anche voi, fratelli miei, siete morti alla legge pel corpo di Cristo: affinchè siate di un altro, il quale risuscitò da morte: onde frutti portiamo per Iddio.Therfore my brethren you also are made dead to the Lavv by the body of Christ: that you may be an other mans vvho is risen againe from the dead, that vve may fructifie to God.Itaque fratres mei, et vos mortificati estis legi per corpus Christi: ut sitis alterius, qui ex mortuis resurrexit, ut fructificemus Deo.
5For when we were in the flesh, the passions of sins, which were by the law, did work in our members, to bring forth fruit unto death.Imperocché quando noi eravamo (uomini) carnali, le affezioni peccaminose occasionate dalla legge agivano nelle nostre membra per produr frutti di morte:For vvhen vve vvere in the flesh, the passions of sinnes, that vvere by the Lavv, did vvorke in our members, to fructifie vnto death.Cum enim essemus in carne, passiones peccatorum, quæ per legem erant, operabantur in membris nostris, ut fructificarent morti. 6But now we are loosed from the law of death wherein we were detained; so that we should serve in newness of spirit, and not in the oldness of the letter.Ma adesso siamo sciolti dalla legge di morte, cui eravamo legati, affinchè serviamo secondo il nuovo spirito, non secondo l'antica lettera.but novv vve are loosed from the lavv of death, vvherein vve vvere deteined: in so much vve serue in nevvnesse of spirit, and not in the oldnes of the letter.Nunc autem soluti sumus a lege mortis, in qua detinebamur, ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litteræ. 7What shall we say, then? Is the law sin? God forbid! But I do not know sin, but by the law. For I had not known concupiscence, if the law did not say: Thou shalt not covet.Che diremo adunque? La legge è ella un peccato? Mai no. Ma io non ho conosciuto il peccato, se non per mezzo della legge: imperocché io non conosceva la concupiscenza, se la legge non avesse detto: Non desiderare.Vvhat shal vve say then? is the Lavv sinne? God forbid. But sinne I did not knovv, but by the Lavv. for concupiscēce I knevv not, vnlesse the lavv did say: Thou shalt not couet.Quid ergo dicemus ? lex peccatum est ? Absit. Sed peccatum non cognovi, nisi per legem: nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: Non concupisces. 8But sin, taking occasion by the commandment, wrought in me all manner of concupiscence. For without the law sin was dead.Ma il peccato presa occasione da quel comandamento, cagionò in me ogni cupidità. Imperocché senza la legge il peccato era morto.But ocoasion being taken, sinne by the commaundement vvrought in me al cōcupiscence. For vvithout the Lavv sinne vvas dead.Occasione autem accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Sine lege enim peccatum mortuum erat. 9And I lived some time without the law. But when the commandment came, sin revived,Io poi una volta senza legge vivea. Ma venuto il comandamento, il peccato tornò a rivivere,And I liued vvithout the Lavv sometime. But vvhen the commaundement vvas come, sinne reuiued.Ego autem vivebam sine lege aliquando: sed cum venisset mandatum, peccatum revixit. 10And I died. And the commandment that was ordained to life, the same was found to be unto death to me.E io morii: e si trovò, che quel comandamento dato per vita fu morte per me.And I vvas dead: and the commaundement, that vvas vnto life, the same to me vvas found to be vnto death.Ego autem mortuus sum: et inventum est mihi mandatum, quod erat ad vitam, hoc esse ad mortem.
11For sin, taking occasion by the commandment, seduced me: and by it killed me.Imperocché il peccato, presa occasione da quel comandamento, mi sedusse, e per esso mi uccise.For sinne taking occasion by the commaundement, seduced me, and by it killed me.Nam peccatum occasione accepta per mandatum, seduxit me, et per illud occidit. 12Wherefore the law indeed is holy: and the commandment holy and just and good.Per la qual cosa la legge (è) santa, e il comandamento santo, e giusto, e buono.Therfore the Lavv in deede is holy, and the commaundement holy, and iust, and good.Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. 13Was that then which is good made death unto me? God forbid! But sin, that it may appear sin, by that which is good, wrought death in me: that sin, by the commandment, might become sinful above measure.Una cosa adunque, che è buona, si fe' morte per me? Mai no. Bensì il peccato affinchè apparisca, come il peccato per mezzo di una cosa buona manipolò per me la morte: onde divenisse il peccato eccessivamente peccatore per ragion del comandamento.That thē vvhich is good, to me vvas it made death? God forbid. but sinne, that it may appeare sinne, by the good thing vvrought me death: that sinne might become sinning aboue measure by the cōmaundemēt.Quod ergo bonum est, mihi factum est mors ? Absit. Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum operatum est mihi mortem: ut fiat supra modum peccans peccatum per mandatum. 14For we know that the law is spiritual. But I am carnal, sold under sin.Imperocché sappiamo, che la legge è spirituale: ma io sono carnale, venduto (schiavo) al peccato.For vve knovv that the Law is spiritual, but I am carnal, sold vnder sinne.Scimus enim quia lex spiritualis est: ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato. 15For that which I work, I understand not. For I do not that good which I will: but the evil which I hate, that I do.Imperocché quello, che io fo, non intendo: dappoiché non fo il bene, che amo: ma quel male, che odio, quello io fo.For that which I vvorke, I vnderstand not. for not that vvhich I vvil, the same do I: but vvhich I hate, that I doe.Quod enim operor, non intelligo: non enim quod volo bonum, hoc ago: sed quod odi malum, illud facio. 16If then I do that which I will not, I consent to the law, that it is good.Che se fo quello, che non amo: come buona approvo la legge.And if that vvhich I vvil not, the same I doe: I cōsent to the Lavv, that it is good.Si autem quod nolo, illud facio: consentio legi, quoniam bona est. 17Now then it is no more I that do it: but sin that dwelleth in me.Adesso poi non lo fo già io, ma il peccato, che abita in me.But novv, not I vvorke it any more, but the sinne that dvvelleth in me.Nunc autem jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum.
18For I know that there dwelleth not in me, that is to say, in my flesh, that which is good. For to will is present with me: but to accomplish that which is good, I find not.Imperocché so, che non abita in me, viene a dire nella mia carne, il bene. Perché il volere lo ho dappresso: ma di fare il bene interamente non trovo via.For I know that there dvvelleth not in me, that is to say, in my flesh, good. For to vvil, is presēt vvith me, but to accomplish that vvhich is good, I finde not.Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Nam velle, adjacet mihi: perficere autem bonum, non invenio. 19For the good which I will, I do not: but the evil which I will not, that I do.Conciossiachè non fa il bene, che voglio: ma quel male che non voglio, quello io fo.For not the good vvhich I vvil, that doe I: but the euil vvhich I vvil not, that I doe.Non enim quod volo bonum, hoc facio: sed quod nolo malum, hoc ago. 20Now if I do that which I will not, it is no more I that do it: but sin that dwelleth in me.Che se io fo quel, che non voglio: non son già io, che lo fo, ma il peccato che abita in me.And if that vvhich I vvil not, the same I doe: novv not I vvorke it, but the sinne that dvvelleth in me.Si autem quod nolo, illud facio: jam non ego operor illud, sed quod habitat in me, peccatum. 21I find then a law, that when I have a will to do good, evil is present with me.Io trovo adunque nel voler io fare il bene, esservi questa legge, che il male mi sta dappresso:I finde therfore, the Lavv, to me hauing a vvil to doe good, that euil is present vvith me.Invenio igitur legem, volenti mihi facere bonum, quoniam mihi malum adjacet: 22For I am delighted with the law of God, according to the inward man:Imperocché mi diletto nella legge di Dio secondo l'uomo interiore:For I am delighted vvith the lavv of God according to the invvard man:condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem: 23But I see another law in my members, fighting against the law of my mind and captivating me in the law of sin that is in my members.Ma veggo un'altra legge nelle mie membra, che si oppone alla legge della mia mente, e mi fa schiavo della legge del peccato, la quale è nelle mie membra.but I see an other lavv in my members, repugning to the lavv of my minde, and captiuing me in the lavv of sinne that is in my members.video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meæ, et captivantem me in lege peccati, quæ est in membris meis. 24Unhappy man that I am, who shall deliver me from the body of this death?Infelice me? chi mi libererà da questo corpo di morte?Vnhappie man that I am, vvho shal deliuer me from the body of this death?Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ?
25The grace of God, by Jesus Christ our Lord. Therefore, I myself, with the mind serve the law of God: but with the flesh, the law of sin.La grazia di Dio per Gesù Cristo Signor nostro. Dunque io stesso con la mente servo alla legge di Dio, con la carne poi alla legge del peccato.The grace of God by IESVS Christ our Lord. Therfore I my self vvith the minde serue the lavv of God, but vvith the flesh, the lavv of sinne.gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum. Igitur ego ipse mente servio legi Dei: carne autem, legi peccati.
7:1
Challoner
As long as it liveth; or, as long as he liveth. (Challoner)
Witham
This seems the literal construction, rather than as long as he, the man, liveth. For St. Paul here compares the law (which in the Greek is in the masculine gender) to a husband, whom a wife cannot quit, nor be married to another, as long as the husband liveth, without being an adulteress: but if the husband be dead, (as the law of Moses is now dead, and no longer obligatory after the publishing of the new law of Christ) the people that were Jews, and under the Jewish law, are now free from that former husband, to wit, the written law of Moses. Nay, this people also are become dead to the law, (ver. 4.) because the law itself is dead by the body of Christ, or, as in the Greek, by reason of the body of Christ offered and sacrificed for you, and for all on the cross: so that now you must look upon yourselves as spiritually married to him: which agrees with what follows, that you may belong to another, (in the Greek, to another husband) to Christ, who is risen from the dead, and is now the spouse of your souls. (Witham)
7:5
Witham
For when we were in the flesh; that is lived according to the flesh, the passions of sins, which were by the law: he does not say, as St. Chrysostom observes, that they were caused by the law, but only were by it, meaning that they were occasioned by the knowledge of the law, but properly caused by ourselves, and our corrupt inclinations, that were wrought in our members, rather than did work. (Witham)
7:6
Witham
But now are loosed from the law of death, by which many understand from the law of Moses; so called, because it could not of itself give the life of grace, and occasioned death. Others expound these words, free from the law of death, that is, from sins, which before they had been guilty of, and which made them deserve eternal death. (Witham)
7:7
Witham
Is the law (of Moses) sin? God forbid. The apostle declares, that the law itself was far from being sinful; on the contrary, that it was good, spiritual, holy: but, saith he, I should not know concupiscence to be sinful, unless the law said: thou shalt not covet: by which it is made known to every one, that sins of thought consented to, and evil desires, are sins. (Witham)
7:8
Challoner
Sin, taking occasion. Sin, or concupiscence, which is called sin, because it is from sin, and leads to sin, which was asleep before, was awakened by the prohibition; the law not being the cause thereof, nor properly giving occasion to it: but occasion being taken by our corrupt nature to resist the commandment laid upon us. (Challoner)
Sin. The apostle here calls concupiscence by the name of sin; because it is the consequence and punishment of it, and drags us along to sin. This takes occasion from the precept of the law to induce us to transgress it; for we are naturally inclined to do what is forbidden.
Nitimur in vetitum
Calmet
which is the offspring of a disorderly love of liberty and independence. Without the law sin was dead, because concupiscence had nothing to rouse and trouble it. It was like a torrent which rolled rapidly, without resistance in its channel, but as soon as the law came and put an obstacle, it began to spread itself far and wide, and commit the strangest ravages. Or it may be explained thus: without the law sin was dead; not being known to the world, and not imputed to us as a transgression. He speaks here of the transgressions of the written law, not of the law of nature, of which each one has a sufficient knowledge to render him inexcusable, whenever he transgresses it. (Calmet)
Witham
Without the law sin was dead; that is, many sins were so little known, that before the written law they seemed no sins; not but that, at all times, reason and conscience shewed many things to be sinful and ill done, so that whosoever acted against these lights could not be excused. See what St. Paul says of the heathen philosophers, Romans 1:(Witham)
7:9
etc. I lived some time without the law; that is without the knowledge of the law. This some understand of St. Paul in the time of his childhood, before he came to the knowledge of what was forbidden by any law. But the exposition, which agrees with the rest of this chapter, is this; that St. Paul, though he seems to speak of himself, yet represents the condition of any person that lived before the written law was given: but when the commandment came, after that the written law was given, and its precepts came to my knowledge, then sin revived, by giving me a perfect knowledge: and by transgressing those precepts, I became more guilty and without excuse.
Witham
I died: that is became guilty by transgression of the known law, and guilty of eternal death: and the commandments or precepts, which were unto life, which were good in themselves, and designed to direct me what I was to do, and what I was to avoid in order to obtain eternal life, were found to be unto death to me, but by my own fault; and occasionally only, from the commandments of the law and the knowledge of them, when with full knowledge I transgressed them. Thus I was seduced by sin, which with it brought death, though the law and the commandment (ver. 12) were in themselves holy, and just, and good. They could not but be good, as St. Chrysostom says, their author being the true God, and not any evil principle or cause, that was the author of evils, as the impious Manicheans pretended. We might as well, says St. Chrysostom, find fault with the tree of life [the tree of knowledge of good and evil?] and the forbidden fruit in Paradise, which was not the cause, but only the occasion of our misery, when Adam eat of it. It cannot then be said, that that which was good, (to wit, the law ) was made death to me, or the cause of my death; but sin, and my unresisted sinful inclinations, that it might appear sin, or that it might evidently appear how great an evil sin is, by that which is good, (that is, by the transgression of the law which is good) wrought and brought death to me, that by the occasion of the precepts given and known, sin might become sinful above measure. He speaks of sin as it were of a certain person; and the sense is, that sin, which was in my corrupt nature, might become sinful above measure, when it led me into all manner of disorders and excess, which I yielded to. (Witham)
7:13
Challoner
That it may appear sin, or that sin may appear; viz. to be the monster it is, which is even capable to take occasion from that which is good to work death. (Challoner)
7:14
Witham
I am carnal, sold under sin, a slave subject to sinful inclinations, which are only properly sins when they are consented to by our free-will. There has been a great dispute both among the ancient and later interpreters, whether St. Paul from this verse to the end of the chapter speaks of a person remaining in sin, either under the law of nature or of the written law, (which was once the opinion of St. Augustine) or whether he speaks of a person regenerated by baptism, and in the state of grace in the new law, and even of himself when he was a faithful servant of God. This is the opinion of St. Augustine in many of his later writings against the Pelagians, for which he also cites St. Hilary, St. Gregory of Nazianzus, and St. Ambrose. It is also the opinion of St. Jerome, (Ep. ad Eustochium de custod. Virg.) of St. Gregory the great, of Ven. Bede, and the more approved opinion, according to which the apostle here by sin does not understand that which is properly speaking a sin, or sinful, but only speaks of sin improperly such, that is of a corrupt inclination, of a rebellious nature corrupted by original sin, of a strife betwixt the spirit and the flesh, which remains for a trial in the most virtuous persons: of which see again St. Paul, Galatians 5:17. We may take notice that the apostle before spoke of what he was and what he had been, but now speaks in the present time of what he is, and what he doth. (Witham)
Menochius
The law is styled spiritual: 1st, because it prescribes what appertains to the spirit, and to the spiritual man: that is to follow virtue and shun vice: 2nd, because it directs man to the worship of God, which is spirit and truth: 3rd, because it cannot be fulfilled by spiritual men, unless by spirit and grace: 4th, because it directs the spirit of man and disposes him properly towards God, towards his neighbour, and towards himself: and lastly, because the law spiritually received and understood, leads and prepares men for the evangelical law, which is the law of grace and spirit. (Menochius)
7:15
Witham
For that which I work, I understand not. To know, or understand is often, in the style of the Scriptures, the same as to approve or love: so the sense here is: I approve not what I do, that is, what happens to me in my sensitive part, in my imagination, or in the members of my body, which indeed the just man rather suffers than does; and this is the sense, by what immediately follows, the evil which I hate, that I do, that is that I suffer, being against my will; and I do that which I would not. (Witham)
Challoner
I do not that good which I will, etc. The apostle here describes the disorderly motions of passion and concupiscence; which oftentimes in us get the start of reason, and by means of which even good men suffer in the inferior appetite what their will abhors: and are much hindered in the accomplishment of the desires of their spirit and mind. But these evil motions, (though they are called the law of sin, because they come from original sin, and violently tempt and incline to sin) as long as the will does not consent to them, are not sins, because they are not voluntary. (Challoner)
7:17
Witham
Now then it is no more I that do it: To will good is present with me. These expressions all shew that he speaks of temptations that affect the sense only, the imagination, or the members of the body, but to which the mind and the will give no consent, but retain an aversion to them; and so long they never can be truly and properly sins, which must be with full deliberation and consent. (Witham)
Estius
The apostle here means to say, that he knew by experience that evil and not good dwelt within him, according to the flesh. He does not contradict this passage when he says elsewhere, that our members are the temples of the Holy Ghost: (1 Corinthians 3:6.[16.?] etc.) for good cannot be found in our flesh, inasmuch as it is corrupted by sin; whence our Saviour says, "What is born of flesh, is flesh." (John iii.) But good is in our body, when our members under the influence of the soul, renewed by the Holy Ghost residing in it, are employed in good works. The meaning of this passage is, that although now healed and renewed by grace, he could have a perfect desire of doing good; yet still on account of the evil of concupiscence dwelling in his flesh, he found not himself able to perform all the good he wished, because concupiscence was always urging him on to evil against his will. (Estius)
7:22
I am delighted with the law of God according to the inward man. As long as the inward man, or man's interior, is right, all is right.
(I perceive another law in my members, fighting, and different from the law of my mind: this is true in any man just striving against and resisting temptations, but not of the sinner, whose mind also and will consent to them. A man can never lose God's favour and grace, unless his mind and interior consent.
These hold me as it were captive in the law of sin, or sinful inclinations, but which are in the members only. I cry out, who shall deliver me from the body of this death, from this mortal body with its sinful lusts, which if consented to would bring death to the soul? Nothing but the grace of Jesus Christ can secure me from such temptations, and by freeing me from this body, can make me perfectly happy; which cannot be hoped for in this life. But I have still this greatest of consolations, that I myself, with my mind and will, still serve God, and remain firm in obedience to his laws; but with the flesh, or in the flesh, I am subject to the law of sin, that is of sinful inclinations.
Witham
We must avoid here two heretical errors; that of those late pretended reformers, who denying man's free will, hold the commandments of God impossible, even to a just man. See also the first heretical proposition of Jansenius. Next we must detest the late abominable error of those called Quietists, who blushed not to say that a man might yield and abandon himself to the most shameful disorders of the flesh, pretending that it was not they themselves, but sin and the devil that caused these abominations in their flesh. St. Augustine foresaw this frivolous excuse: (lib. 1:de. nup. and Concup. ch. XXVIII.) "That man (saith he) is in a grievous mistake, who, consenting to the concupiscence of the flesh, and to do what the flesh prompts him to, thinks he can still say: It is not I that do that," etc. (Witham)
7:1
As long as it liveth; ... or, as long as he liveth.
7:8
Sin taking occasion.... Sin, or concupiscence, which is called sin, because it is from sin, and leads to sin, which was asleep before, was weakened by the prohibition: the law not being the cause thereof, nor properly giving occasion to it: but occasion being taken by our corrupt nature to resist the commandment laid upon us.
7:13
That it may appear sin, or that sin may appear, viz.... To be the monster it is, which is even capable to take occasion from that which is good, to work death.
7:15
I do not that good which I will, etc.... The apostle here describes the disorderly motions of passion and concupiscence; which oftentimes in us get the start of reason: and by means of which even good men suffer in the inferior appetite what their will abhors: and are much hindered in the accomplishment of the desires of their spirit and mind. But these evil motions, (though they are called the law of sin, because they come from original sin, and violently tempt and incline to sin,) as long as the will does not consent to them, are not sins, because they are not voluntary.
7:1
•. Thou shalt not couet.) Actual concupiscence forbidden, not habitual. It is not the habitual concupiscence or infirmitie of our nature or sénsual desire or inclination to euil, coueting against the spirit, that is forbidden properly in this precept: but the consent of our reason and minde vnto it, to obey and folovv the lustes thereof, that is a sinne and prohibited.
7:2
Concordanza 1. Cor. 7, 39.
Nothing but death dissolueth the band betvvixt man & vvife: though for fornication one may depart from an others companie. therfore to mary againe is aduoutrie, during the life of the partie separated.
7:4
Being novv baptised and dead to sinne, & engraffed in Christs mystical body, you are discharged of the Lavv of Moyses, and are free in Christ.
7:6
〈Greek〉
By Baptisme vve haue not Christes iustice imputed to vs, but an invvard nevvnesse of spirit giuen vs and resident in vs.
7:7
Concordanza Exo. 20, 17. Deu. 5, •1.
7:8
Sinne or con•upiscēce which vvas a sleepe before, vvas wakened by prohibition, the Lavv not being the cause thereof, not giuing occasion therevnto, but occasion being taken by our corrupt nature to resist that which was commaunded.
7:11
Concordanza 1 Tim. 1, 8.
7:15
15. That vvhich I vvorke.) Soden inuolu• ta⸢r⸣ie motions are no sinne. This being vnderstood of S. Paul himself or any other iust person, the sense is, that the flesh and inferiour part stirreth vp diuerse disordered motions and passions or perturbations against the minde, and vpon such a soden sometimes inuadeth the same, that before it attēdeth, or reason can gather it self to deliberate, mā is in a sort (though vnvvittingly) entangled. Vvhich as soone as it is perceiued, being of the iust condemned, reiected, and resisted, neuer maketh him a sinner.
15. Not that vvhich I vvil) He meaneth not, Concupiscence taketh not avvay free vvil. that he can do no good that he vvilleth or desireth, or that he is euer forced to do that vvhich his vvill agreeth not vnto: but that by reason of the forciblenesse of concupiscence, vvhere of he can not rid him self during life, he can not accomplish c. 5, 17. al the desire of his spirit and minde, according as he saith to the Galatians, The flesh couereth against the spirit, and the spirit against the flesh, that not vvhatsoeuer you vvill, you can do.
7:19
19. Not the good vvhich I vvill.) Sinne is voluntarie, and, otherwise it is no sinne. So may the iust also be forced by the rage of concupiscence or sensual appetite, to do or suffer many things in his inferiour part or external members, vvhich his vvill consenteth not vnto. ep. ad As•l•cum •00. And so long it is so farre from sinne, that (as S. Augustine faith) he neede neuer say to God, forgiue vs our sinnes, for the same. for, sinne is voluntarie, and so be not these passions.
19. Which I vvil not.) It maketh not any thing against free vvill that the Apostle saith, that good men do or suffer sometimes in their bodies, that vvhich the vvill agreeth not vnto: but it proueth plainely free vvil. because the proper act thereof, that is, to vvill or nill, to consent or dissent, is euer (as you may see here) free in it self: though there may be internal or external force to stay the members of a man, that they obey not in euery act, that vvhich the vvill commaundeth or prescribeth. And therfore that is neuer imputed to mā vvhich he doth in his external or internal faculties, vvhen vvil concurreth not. Yea aftervvard (v, 20) the Apostle saith, No• ego op•ror, man doeth not that vvhich is not done by his vvill: vvhich doth most euidently proue free vvill.
•5. With the minde, vvith the flesh.) Nothing done by concupiscence (vvhich the Apostle here calleth sinne) vvherevnto the spirit, Concupiscence defileth not a iust mans actiō • as the Luther•s say. reason, or minde of man consenteth not, can make him guilty before God. Neither can the motions of the flesh in a iust man euer any vvhit de•file the operatiōs of his spirit, as the Lutherans do hold: but make them often more meritorious, for the continual combat that he hath vvith them. for it is plaine that the operations of the flesh and of the spirit do not concurre together to make one acte, as they imagine: the Apostle concluding cleane contrarie. That in minde he serueth the Lavv of God, in flesh the lavv of sinne, that is to say, concupiscence.
7:21
Liturgia The Epistle in a Votiue Masse for sinnes.
7:25
〈Greek〉
7:1
Tertulliano † 220 d.C. To His Wife 2.1
… Add to this the fact that the apostle, with regard to widows and the unmarried, advises them to remain permanently in that state, when he says, “But I desire all to persevere in (imitation of) my example:” but touching marrying “in the Lord,” he no longer advises , but plainly bids .
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 12.4
… Now that the law is husband of the soul Paul clearly exhibits in the Epistle to the Romans, saying, “The law hath dominion over a man for so long time as he liveth; for the woman that hath a husband is bound to the husband while he liveth, to the husband who is law,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 12
Chap. vii. ver. 1 . “Know ye not, brethren, for I speak to them that know the Law.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 55.3
… For the woman which hath an husband is bound by the law to her husband, so long as he liveth; but if the husband be dead, she is loosed from the law of her husband. So then, if, while her husband liveth, she be married to another man, she shall be called an adulteress.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.13
… “Know ye not, brethren (for I speak to them that know the law), that the law hath dominion over a man so long as he liveth? For the woman which is under a husband is joined to her husband by the law so long as he liveth; but if her husband be dead, she is freed from the law of her husband.”
7:2
Tertulliano † 220 d.C. On Monogamy 13
… but if he shall have died, she has been emancipated from the law of the husband.’ Doubtless, then, the husband living, she will be thought to commit adultery if she shall have been joined to a second husband. If, however, the husband shall have died, she has been freed from (his) law, (so) that she is not an adulteress if made (wife) to another husband.”
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 12.4
… because of the saying, “But if the husband die she is discharged from the law, the husband,” and because of this, “so then, while her husband liveth, she shall be called an adulteress, if she be joined to another man,” and because of this, “but if the husband die, she is free from the law, so that she is no adulteress though she be joined to another man.”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Concerning Widows 11
69. It is then lawful to marry, but it is more seemly to abstain, for there are bonds in marriage. Do you ask what bonds? “The woman who is under a husband is bound by the law so long as her husband liveth; but if her husband be dead she is loosed from the law of her husband.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 12
… but if the husband be dead, she is loosed from the Law of her husband. So then, if while her husband liveth, she be married to another man, she is called an adulteress: but if her husband be dead, she is free from that law; so that she is no adulteress, though she be married to another man.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 38.3
3. A widow who is “loosed from the law of her husband”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 48.5
… In another verse he speaks to the same effect: ‘The wife is bound…as long as her husband liveth; but if her husband be dead, she is loosed from the law of her husband;
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.14
… when, however, he grants the indulgence of marriage, he does not mention the Spirit of God, but weighs his judgement with wisdom, and adapts the severity of the strain to the weakness of the individual. In this sense we must take the whole of the following passage:
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Reply to Faustus the Manichæan 15.1
… "The woman that has a husband is bound to her husband as long as he liveth; but if her husband die, she is freed from the law of her husband. So, then, if while her husband liveth she be joined to another man, she shall be called an adulteress; but if her husband be dead, she is not an adulteress, though she be married to another man."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Our Lord’s Sermon on the Mount 1.14
… and he also calls that man an adulterer who should marry her that has been divorced by her husband. And the Apostle Paul shows the limit of this state of affairs, for he says it is to be observed as long as her husband liveth; but on the husband’s death he gives permission to marry.
Early Popes (Pseudo-Isidorian Decretals) The Epistles of Pope Callistus 2.3
… Wherefore the apostle says: “The wife is bound by the law so long as her husband liveth; but if he be dead, she is loosed from the law of her husband.”
7:3
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 14.23
… contrary to what was written, some even of the rulers of the church have permitted a woman to marry, even when her husband was living, doing contrary to what was written, where it is said, “A wife is bound for so long time as her husband liveth,” and “So then if while her husband liveth, she shall be joined to another man she shall be called an adulteress,”
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 14.24
… of fornication, but says, “Whosoever shall put away his own wife, saving for the cause of fornication, maketh her an adulteress.” For confessedly he who puts away his wife when she is not a fornicator, makes her an adulteress, so far as it lies with him, for if, “when the husband is living she shall be called an adulteress if she be joined to another man;”
7:4
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 12
… and in the husband’s place he puts the Law, but in the woman’s, all believers. Then he adds the conclusion in such way, that it does not tally with the premiss; for what the context would require would be, “and so, my brethren, the Law doth not rule over you, for it is dead.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 2
… viii. 2 .) or it is the old Law, of which he says, that by the Law itself he has become dead to the Law. That is to say, the Law itself has taught me no longer to obey itself, and therefore if I do so, I shall be transgressing even its teaching.
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.37
… for the end of those things is death. But now being made free from sin, and become servants to God, ye have your fruit unto sanctification, and the end eternal life.” I suppose too that the end of marriage is death. But the compensating fruit of sanctification, fruit belonging either to virginity or to continence, is eternal life. And afterwards:
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.13
… For when we were in the flesh the passions of sins which are by the law did work in our members to bring forth fruit unto death, but now we are delivered from the law of death in which we were held, so that we may serve in newness of spirit, and not in the oldness of the letter.”
7:5
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 8.5
… For he said:— The spiritual man judgeth everything, and he is judged by no one . And again he said:— They that are spiritual are spiritually minded, and they that are carnal are carnally minded . And again he said:— When we were in the flesh, the weaknesses of sins were working in our members that we might become fruit for death .
san Basilio † 379 d.C. De Spiritu Sancto 15
… Hence it follows that the answer to our question why the water was associated with the Spirit is clear: the reason is because in baptism two ends were proposed; on the one hand, the destroying of the body of sin, that it may never bear fruit unto death;
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 12
Ver. 5 . “For when we were in the flesh, the motions of sins, which were by the Law, did work in our members to bring forth fruit unto death.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Reply to Faustus the Manichæan 11.8
… "For when we were in the flesh, the motions of sins, which were by the law, did work in our members to bring forth fruit unto death."
7:6
Tertulliano † 220 d.C. On Monogamy 13
… For when we were in the flesh, the passions of sin, which (passions) used to be efficiently caused through the law, (wrought) in our members unto the bearing of fruit to death; but now we have been emancipated from the law, being dead (to that) in which we used to be held,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 1.10
… that it is unstable; easily deceived; very apt to slip; and requires an exceedingly strong bridle. It is indeed a sort of combustible pile easily catching anything from without, and quickly kindled; and for that reason he took care to smother it on all sides; and strove to abate the flame in every way. The steed
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 12
Ver. 6 . “But now,” he says, “we are delivered from the Law.” ( κατηργήθημεν , “made of no effect.”)
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 69.7
… “A new heart also will I give you and a new spirit.” Yes, for “in Christ Jesus neither circumcision availeth anything nor uncircumcision but a new nature.” Wherefore the song also which we sing is a new song, and putting off the old man we walk not in the oldness of the letter but in the newness of the spirit.
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.30
… That, forsooth, of which the bridegroom goes on to speak: “I have drunk my wine with my milk. Eat, O friends: yea, drink and be drunken, my brethren.” Hence the Apostles also were said to be filled with new wine; with new , he says, not with old wine; because new wine is put into fresh wine-skins, and they
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 25
… “That we should serve in newness of spirit, and not in the oldness of the letter,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 3.12
… because it is not revealed, because it is made of no effect in Christ.” For thus certainly the old testament referred to the ministry of Moses. Moreover, he says, “That we should serve in the newness of the Spirit, and not in the oldness of the letter,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 22
… such a man is thus a transgressor of the law, even as the apostle says in another sentence, “For where no law is, there is no transgression.” It is in accordance with this principle that he elsewhere says, “That we may serve in newness of spirit, and not in the oldness of the letter;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 27.1
… But most of those who were present, by not understanding Him, were offended; for in hearing these things, they thought only of flesh, that which themselves were. But the apostle says, and says what is true, “To be carnally-minded is death.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 112.5
… The interpretation of Malchus is, one who is destined to reign. What, then, is signified by the ear that was cut off in the Lord’s behalf, and healed by the Lord, but the renewed hearing that has been pruned of its oldness, that it may henceforth be in the newness of the spirit, and not in the oldness of the letter?
7:7
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 2
… For lust is not directed to things which are before us, and subject to our power, but to those which are before us, and not in our power. For how should one care for a thing which is neither forbidden nor necessary to him? And for this reason it is said, “I had not known lust, except the law had said, Thou shalt not covet.”
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. Against Eunomius 2.3
… For He “being in the form of God thought it not robbery to be equal with God, but made Himself of no reputation, and took upon Him the form of a servant ,” and being incarnate in the Holy Virgin redeemed us from death “in which we were held,” “sold under sin
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 12
Ver. 7 . “What then? is the Law sin? God forbid.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 13
… And this the Law did do, by frightening, admonishing, chastening, correcting, recommending every kind of virtue. Whence then, was sin produced, if the teacher was so admirable? It was from the listlessness of its disciples. Wherefore he went on to say, “but I am carnal;” giving us a sketch now of man, as comporting himself in the Law, and before the Law.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 18
… None. Yet this he does not say himself, but leaves it to the consciences of his hearers, to gather it from the conclusion of what he had stated, and again also confirms it by what he goes on to in his usual wisdom. And this he did also above, by introducing objections both in the case of the Law (see on
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 12.12
… Far be it from us to believe this. For here is one person, one human being, and he as a whole will be condemned, unless those things which, as lacking the will to do, and yet having the will to please the mind with them, are perceived to be sins of thought alone, are pardoned through the grace of the Mediator.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Continence 7
… But whoso through the Law have come to know them, (“For through the Law is the knowledge of sin,” and, “Lust,” saith he, “I knew not, unless the Law should say, Thou shalt not lust after,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Reply to Faustus the Manichæan 15.8
… But sin, taking occasion by the commandment, deceived me, and by it slew me. Therefore the law is holy, and the commandment holy, and just, and good. Was then that which is good made death unto me? God forbid. But sin, that it might appear sin, wrought death in me by that which is good."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Reply to Faustus the Manichæan 19.28
… but the stroke of the tongue breaketh the bones." Against adultery in the heart, "Thou shall not covet thy neighbor’s wife." It is not, "Thou shall not commit adultery;" but, "Thou shall not covet." The apostle, in quoting this, says: "I had not known lust, unless the law had said, Thou shalt not covet."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 6
… Therefore, the apostle is not to be confined to the limited application just mentioned, when he says, “The letter killeth, but the spirit giveth life;” but this is also (and indeed especially) equivalent to what he says elsewhere in the plainest words: “I had not known lust, except the law had said, Thou shalt not covet;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 7
… When I shall have proved this, it will more manifestly appear that to lead a holy life is the gift of God,—not only because God has given a free-will to man, without which there is no living ill or well; nor only because He has given him a commandment to teach him how he ought to live; but because through the Holy Ghost He sheds love abroad in the hearts
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 14
… he immediately adds what law he meant, and says, “For by the law is the knowledge of sin.” He refers then to that law of which he afterwards declares, “I had not known sin but by the law; for I had not known lust except the law had said, Thou shalt not covet.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 21
… “What shall we say then? Is the law sin? God forbid. Nay, I had not known sin but by the law: for I had not known concupiscence, except the law had said, Thou shall not covet. But sin, taking occasion, wrought, by the commandment, in me all manner of concupiscence.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 23
… But then how can we think so, when in the law occurs this precept, “Thou shall not covet,” by which very commandment, notwithstanding its being holy, just, and good, “sin,” says the apostle, “deceived me, and by it slew me?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 24
… “Until the law sin was in the world: but sin is not imputed when there is no law?” and also that which we have already so often quoted: “By the law is the knowledge of sin?” and especially the passage in which the apostle has more clearly expressed the question of which we are treating: “I had not known lust, except the law had said, Thou shalt not covet?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 25
… but I see another law in my members warring against the law of my mind, and bringing me into captivity to the law of sin which is in my members. O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death? The grace of God, through Jesus Christ out Lord. So then with the mind I myself serve the law of God, but with the flesh the law of sin.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Work on the Proceedings of Pelagius 20
… for, as the apostle says, “I had not known sin but by the law: I had not known lust, unless the law had said, Thou shalt not covet. But sin, taking occasion by the commandment, wrought in me all manner of concupiscence.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Work on the Proceedings of Pelagius 21
… “To will is present with me.” Nature, however, in a healthy condition and without a flaw, he did not possess, for he said: “I know that in me (that is, in my flesh) dwelleth nothing good.” Already had he the knowledge of God’s holy law, for he said: “I had not known sin but through the law;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 1.9
… but not that whereby He endows and assists us to act, since the knowledge of the law, unless it be accompanied by the assistance of grace, rather avails for producing the transgression of the commandment. “Where there is no law,” says the apostle, “there is no transgression;” and again: “I had not known lust except the law had said, Thou shalt not covet.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.13
… And lest any one, on account of these testimonies, should reproach the law, and contend that it is evil, the apostle, seeing what might occur to those who ill understand it, himself proposed to himself the same question. “What shall we say, then?” said he. “Is the law sin? Far from it. But I did not know sin except by the law.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.16
And what he says in that passage of the Epistle to the Romans, “Sin, that it might appear sin, wrought death to me by that which is good,” agrees with the former passages where he said, “But I had not known sin but by the law, for I had not known lust unless the law had said, Thou shalt not covet.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 22
… Wherefore the law is holy; and the commandment holy, just, and good. Was, then, that which is good made death unto me? God forbid. But sin, that it might appear sin, worked death in me by that which is good,—in order that the sinner, or the sin, might by the commandment become beyond measure.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Predestination of the Saints 1.8
… The former of them is about what is written: ‘What shall we say, then? Is the law sin? By no means;’
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 86.5
… What is, “hath concluded all under sin”? “I had not known concupiscence, except the Law had said, Thou shalt not lust.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 95.3
… The Law alarmeth him who relieth on himself, Grace assisteth him who trusteth in God. What saith the Law? Many things: and who can enumerate them? I bring forward one small and short precept from it which the Apostle hath brought forward, a very small one; let us see who is sufficient for it. “Thou shalt not lust.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 95.5
… What hath that profited him, “Thou shalt not lust”? He hath heard, “Thou shalt not lust;” that he might know his enemy, not that he might overcome him. “For he had not known concupiscence,” that is, his enemy, “unless the Law had said, Thou shalt not lust.”
7:8
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 2.9
… The question is whether evil, also, was made through the Logos, taking the Logos, now be it well noted, in the sense of that reason which is in every one, as thus brought into being by the reason which was from the beginning. The Apostle says:
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 2
… Therefore was it said, I had not known lust, except the law had said, Thou shalt not covet;” nor would they have desired to eat, except it had been said, “Thou shalt not eat of it.” For it was thence that sin took occasion to deceive me. For when the law was given, the devil had it in his power to work lust in me; “for without the law, sin was dead;”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 10
… But this must of our own earnestness thenceforth continually be maintained, so that, although sin issue countless commands to us, we may never again obey it, but abide unmovable as a dead man doth. And indeed he elsewhere saith that sin itself is dead. But there he sets that down as wishing to show that virtue is easy, (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 12
Ver. 8 . “But sin, taking occasion by the commandment, wrought in me all manner of concupiscence.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 56
… “If ye, being evil, know how to give good gifts to your children, how much more shall your Father which is in heaven give good things to them that ask Him?” When, therefore, that strength of sin, the law, inflamed the sting of death, even sin, to take occasion and by the commandment work all manner of concupiscence in them,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 95.3
… “Thou hadst not known concupiscence, unless the Law had said, Thou shalt not lust.” Thou heardest, fearedst, didst try to fight, couldest not overcome. For “sin taking occasion by the commandment wrought death.” Surely ye recognise them, they are the Apostle’s words. “Sin taking occasion by the commandment, wrought in me all manner of concupiscence.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 78.6
… but Israel because of the vision of God. So “raised up” is one thing, “set” is another. For, “He hath raised up a testimony,” as far as I can judge, hath been said because by it something has been raised up; “For without the Law,” saith the Apostle, “sin was dead: but I lived sometime without the Law: but at the coming in of the commandment sin revived.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 84.10
… For a law was given to men, not such as could save them at once, but it was to show them in what severe sickness they were lying.…But when sin was made manifest by the law given, sin was but increased, for it is both sin, and against the Law; “Sin,” saith he, “taking occasion by the command, wrought in me all manner of concupiscence.”
7:9
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 3.62
… For wickedness must necessarily first exist in men. As Paul also says, “When the commandment came, sin revived, and I died.”
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 2
I. Read a compendious interpretation of some apostolic words from the same discourse. Let us see, then, what it is that we have endeavoured to say respecting the apostle. For this saying of his, “I was alive without the law once,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 12
Ver. 9 . “For I was alive without the Law once.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 2 Timothy 5
He shows that even before they were subverted, they were not firm. For otherwise, they would not have been overthrown at the first attack, as Adam
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 84.10
… And whence does this proceed? From the penalty of sin. And we thought that we could easily be righteous as it were by our own strength, before we received the command; “but when the command came, sin revived; but I died,”
Pseudo-Clement The First Epistle of the Blessed Clement, the Disciple of Peter the Apostle 8
… for it cannot do so ,” because it is in the flesh, “in which dwells no good,” because the Spirit of God is not in it. For this cause justly does the Scripture say regarding such a generation as this: “My Spirit shall not dwell in men for ever, because they are flesh.” “Whosoever, therefore, has not the Spirit of God in him, is none of His:”
7:11
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 12
Ver. 11 . “For sin taking occasion by the commandment deceived me, and by it slew me.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 41
… But if the root and the fountain be evident to all, there is no need to doubt of the fruits. Wherefore he saith, “The last Adam became a life-giving Spirit.” And elsewhere too, He “shall quicken your mortal bodies through His Spirit that dwelleth in you.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 6
… What can be worse than this madness? Him to whom nothing is equivalent, nothing is equal, “before whom the nations are as nothing” ( Isa. xl. 15 .), Him did he betray for thirty pieces of silver. A grievous tyrant indeed is the love of gold, and terrible in putting the soul beside itself. A man is not so beside himself through drunkenness
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 6
… “I had not known lust, except the law had said, Thou shalt not covet;” and again, immediately after: “Sin, taking occasion by the commandment, deceived me, and by it slew me.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 95.3
… Lo, with thine own arms hath the enemy conquered thee. Thou verily, didst look for a commandment as a defence: and, lo, by the commandment the enemy hath found an occasion of entering in. “For sin taking occasion by the commandment,” he saith, “deceived me, and by it slew me.”
7:12
Tertulliano † 220 d.C. On Modesty 6
… “The law of the Lord (is) unblameable, converting souls; the statutes of the Lord (are) direct, delighting hearts; the precept of the Lord far-shining, enlightening eyes.” Thus, too, the apostle: “And so the law indeed is holy, and the precept holy and most good”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 2.5.4
… For if the law be found to be good, then undoubtedly He who gave it is believed to be a good God. But if it be just rather than good, then God also will be considered a just legislator. The Apostle Paul makes use of no circumlocution, when he says, “The law is good; and the commandment is holy, and just, and good.”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 7.20
… how shall not the ministration of the Spirit be rather glorious?” But when in another place he wishes to praise and recommend the law, he calls it “spiritual,” and says, “We know that the law is spiritual;” and, “Wherefore the law is holy, and the commandment holy, and just, and good.”
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 11.14
… in regard to the law, the ministration of death which was engraven in letters and which had no kinship with the spirit, and the ministration of life which is understood in the spiritual law, those who were able with a sincere heart to say, “We know that the law is spiritual,” and therefore “the law is holy, and the commandment holy and righteous and good,”
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 2
… But the devil, whom he calls sin, because he is the author of sin, taking occasion by the commandment to deceive me to disobedience, deceived and slew me, thus rendering me subject to the condemnation, “In the day that thou eatest thereof thou shalt surely die.” “Wherefore the law is holy, and the commandment holy, and just and good;”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 12
Ver. 12 . “Wherefore the law is holy, and the commandment holy, and just, and good.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 13.5
… Was then that which is holy made death unto me? God forbid. But sin, that it might appear sin, working death in me by that which is good; that sin by the commandment might become exceeding sinful.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Reply to Faustus the Manichæan 19.7
… words which you often ignorantly quote as a reproach to the law. Read what is there said of this law: "The law is holy, and the commandment holy, and just, and good. Was then that which is good made death unto me? God forbid. But sin, that it might appear sin, wrought death in me by that which is good."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 21
… for I had not known concupiscence, except the law had said, Thou shall not covet. But sin, taking occasion, wrought, by the commandment, in me all manner of concupiscence.” He says also: “The law indeed is holy, and the commandment is holy, and just, and good; but sin, that it might appear sin, worked death in me by that which is good.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Work on the Proceedings of Pelagius 20
… I had not known lust, unless the law had said, Thou shalt not covet. But sin, taking occasion by the commandment, wrought in me all manner of concupiscence.” By saying this, however, he blames not the law; he rather praises it, for he says afterwards: “The law indeed is holy, and the commandment holy, and just, and good.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 3.2
… but it convicts the wicked of transgression. “For the law is holy, and the commandment holy and just and good. Was, then,” says he, “that which is good made death unto me? By no means; but sin, that it might appear sin, worked death in me by that which is good, that it might become above measure a sinner or a sin by the commandment.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 95.3
… “For sin taking occasion by the commandment,” he saith, “deceived me, and by it slew me.” What means what I said, “With thine own arms hath the enemy conquered thee”? Hear the same Apostle going on, and saying; “Wherefore the Law indeed is holy, and the commandment holy, and just, and good.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 89.4
… for, so far from sinning in the law, they utterly refused to accept the law of Christ, and, as far as in them lay, would have had it altogether annihilated. But those that sin in the law, are such as are in the law, that is, who accept it, and confess that it is holy, and the commandment holy, and just, and good;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 68.21
… For giving a reason why those thousands rejoice, whereof the Chariot of God doth consist, “The Lord,” he saith, “is in them, in Sins in the holy place:” that is, the Lord is in them, in the commandment; which commandment is holy, as saith the Apostle: “Therefore the law indeed is holy, and the commandment is holy, and just, and good.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 119.17
… he opened his mouth, confessing that he could not do them of himself: and drew in power to do them: he opened his mouth, by seeking, asking, knocking: and athirst drank in the good Spirit, which enabled him to do what he could not do by himself, “the commandment holy and just and good.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 130.3
… Who could abide this? Who could stand before Thee, and say, I am innocent? Who could stand in Thy judgment? There is therefore one hope: “for the sake of Thy law have I borne Thee, O Lord.” What law? That which made men guilty. For a “law, holy, just, and good,”
7:13
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 2.5.4
… And that he might show more clearly that goodness was in the commandment to a greater degree than justice and holiness, repeating his words, he used, instead of these three epithets, that of goodness alone, saying, “Was then that which is good made death unto me? God forbid.”
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 2
… for let us not suppose that God makes anything useless or hurtful. What then? “Was then that which is good made death unto me?”
san Basilio † 379 d.C. The Letters 26
… We exhort you still more to serve God, ever increasing your fear more and more, and advancing on to perfection, that we may be made wise stewards of our life, for which the goodness of God has reserved us. For if it is a command to all of us “to yield ourselves unto God as those that are alive from the dead,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 12
Ver. 13 . “Was then that which is good made death unto me? God forbid. But sin that it might appear sin.” (4 mss. om. ἡ .)
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 2
… For this very cause thou art humble, that thou mayest be delivered from the madness of pride; if therefore through thy humility thou fallest into that madness, it were better for thee not to be humble. For hear Paul saying, “Sin worketh death in me by that which is good, that sin by the commandment might become exceeding sinful.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 82.20
… “The law,” he says, “is holy, and the commandment holy, and just, and good;” and then adds, “Was, then, that which is good made death unto me? God forbid.” “But sin, that it might appear sin, wrought death in me by that which is good; that sin, by the commandment, might become exceeding sinful.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 145.3
… and thus the law becomes to him not a help to pardon, but the bond fastening his guilt to him. Not that the law is evil, but because sin worketh death in such persons by that which is good.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Work on the Proceedings of Pelagius 20
… he rather praises it, for he says afterwards: “The law indeed is holy, and the commandment holy, and just, and good.” And he goes on to ask: “Was then that which is good made death unto me? God forbid. But sin, that it might appear sin, wrought death in me by that which is good.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.16
And what he says in that passage of the Epistle to the Romans, “Sin, that it might appear sin, wrought death to me by that which is good,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 95.3
… make answer on the Apostle’s authority, “The commandment is holy, the Law holy, the commandment just and good. Was then that which is good, made death unto me? God forbid! But sin that it might appear sin, by that which is good wrought death in me.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 41.10
… but that is liberty begun, not completed. Why, says some one, is it not completed liberty? Because, “I see another law in my members warring against the law of my mind;” “for what I would,” he says, “that do I not; but what I hate, that do I.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 62.1
… and not the character of the thing that is given, but of him to whom it is given. For even good things are hurtful, and evil things are beneficial, according to the character of the recipients. “Sin,” says the apostle, “that it might appear sin, wrought death to me by that which is good.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 78.6
… but I lived sometime without the Law: but at the coming in of the commandment sin revived.” Behold that which hath been raised up by the testimony, which is the Law, so that what was lying hidden might appear, as he saith a little afterwards: “But sin, that it might appear sin, through a good thing hath wrought in me death.”
san Vincenzo di Lerino † 445 d.C. The Commonitory of Vincent of Lérins, For the Antiquity and Universality of the Catholic Faith Against the Profane Novelties of All Heresies 12
… But if any one supposes that in his writings he speaks of one Christ, and preaches one Person of Christ, let him not lightly credit it. For either this is a crafty device, that by means of good he may the more easily persuade evil, according to that of the apostle, “That which is good was made death to me,”
7:14
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 10.5
On the same passage one may also make use of such an example as that of Paul, who at one place
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 11.14
… For since there are two things to be understood in regard to the law, the ministration of death which was engraven in letters and which had no kinship with the spirit, and the ministration of life which is understood in the spiritual law, those who were able with a sincere heart to say, “We know that the law is spiritual,”
Antipapa Novaziano † 258 d.C. On the Jewish Meats 2
Therefore, first of all, we must avail ourselves of that passage, “that the law is spiritual;”
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 2
… “God forbid.” For it was not the law of God that became the cause of my being brought into subjection to corruption, but the devil; that he might be made manifested who, through that which is good, wrought evil; that the inventor of evil might become and be proved the greatest of all sinners. “For we know that the law is spiritual;”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. On the Symbols 'Of the Essence' And 'Coessential.' 1
… And rightly have both these and those written, and suitably to the matter in hand. And as the blessed Apostle, writing to the Romans, said, ‘The Law is spiritual, the Law is holy, and the commandment holy and just and good’ (
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. On Virginity 13
But seeing that Paradise is the home of living spirits, and will not admit those who are dead in sin, and that we on the other hand are fleshly, subject to death, and sold under sin
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Decease of His Brother Satyrus 2.108
108. What then? shall we esteem festival days by eating and drinking? But let no man judge us in respect of eating; “for we know that the Law is spiritual.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 13
… And this the Law did do, by frightening, admonishing, chastening, correcting, recommending every kind of virtue. Whence then, was sin produced, if the teacher was so admirable? It was from the listlessness of its disciples. Wherefore he went on to say, “but I am carnal;” giving us a sketch now of man, as comporting himself in the Law, and before the Law.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 6
“Not of the letter, but of the spirit.” See again another difference. What then? was not that Law spiritual? How then saith he, “We know that the Law is spiritual?” (
Tirannio Rufino † 411 d.C. A Commentary on the Apostles' Creed 15
… Thus we were brought under the bonds of sin, because, as the Prophet saith, “We were sold under our sins.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 52.10
… Let us pitch tents in the seventh month and noise abroad a solemn fast with the sound of a horn. But if we compare all these things as spiritual with things which are spiritual; and if we allow with Paul that “the Law is spiritual”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 53.4
… For this reason too the prophets were called seers, because they saw Him whom others did not see. Abraham saw His day and was glad. The heavens which were sealed to a rebellious people were opened to Ezekiel. “Open thou mine eyes,” saith David, “that I may behold wonderful things out of thy Law.” For “the law is spiritual”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 133.8
… but sin that dwelleth in me. For I know that in me (that is, in my flesh) dwelleth no good thing. For to will is present with me: but how to perform that which is good I find not. For the good that I would, I do not: but the evil which I would not, that I do. Now if I do that I would not, it is no more I that do it, but sin that dwelleth in me.”
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.37
… But now because we are dead to the law, through the body of Christ, let us bear fruit to God, that we may belong to Him who rose from the dead. And elsewhere, having previously said,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 1.1.3
… For he says, “I determined not to know anything among you, save Jesus Christ and Him crucified;” and then he continues, “And I was with you in weakness, and in fear, and in much trembling.” And a little after he says to them, “And I, brethren, could not speak unto you as unto spiritual, but as unto carnal,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 1.43
… For I delight in the law of God after the inward man: but I see another law in my members warring against the law of my mind, and bringing me into captivity to the law of sin which is in my members. O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death? The grace of God, through Jesus Christ our Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.57
… to the right hand, in a proud assumption of righteousness, nor to the left hand, in a reckless delight in sin, shall enter into the land of promise, where we shall have no longer either to pray that sins may be forgiven to us, or to fear that they may be punished in us, having been freed from them all by that Redeemer, who, not being “sold under sin,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Work on the Proceedings of Pelagius 20
… “We know that the law is spiritual; but I am carnal, sold under sin. For that which I do I know not: for what I would, that do I not; but what I hate, that do I. If then I do that which I would not, I consent unto the law that it is good.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 2.28
This is, however, in the matter of the two men by one of whom we are sold under sin,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.17
But it is not so clear how what follows can be understood concerning Paul. “For we know,” says he, “that the law is spiritual, but I am carnal.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Predestination of the Saints 1.8
… The former of them is about what is written: ‘What shall we say, then? Is the law sin? By no means;’ as far as the passage where he says, ‘Who shall deliver me from the body of this death? The grace of God through Jesus Christ our Lord.’ And therein I have expounded those words of the apostle: ‘The law is spiritual; but I am carnal,’
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 126.1
1. …How man had come into captivity, let us ask the Apostle Paul.…For he saith: “For we know that the Law is spiritual, but I am carnal, sold under sin.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 23.12
And this law the Apostle also calls spiritual saying: “But we know that the law is spiritual, but I am carnal, sold under sin.”
7:15
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 1
X. He says that it is in our power to do, or to avoid doing, evil; since otherwise we should not be punished for doing evil, nor be rewarded for doing well; but the presence or absence of evil thoughts does not depend upon ourselves. Wherefore even the sainted Paul says, “For what I would, that do I not, but what I would not, that I do;”
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 2
… for by such a choice “I am sold” to the devil, fallen under sin. Hence evil, as though besieging me, cleaves to me and dwells in me, justice giving me up to be sold to the Evil One, in consequence of having violated the law. Therefore also the expressions: “That which I do, I allow not,” and “what I hate, that do I,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 13
Ver. 15 . “For that which I do, I know not.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.15
… Now these sins, too, are said to be committed under some necessity, whereas they ought all to be overcome by the love and pleasure of righteousness. Again, what he said in the clause, “Thou hast marked whatever I have done unwillingly,” may evidently be connected with the saying: “For what I would, that I do not; but what I hate, that do I.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Nature and Grace 58
Observe also what remark he adds, by which he thinks that his position is confirmed: “No will,” says he, “can take away that which is proved to be inseparably implanted in nature.” Whence then comes that utterance: “So then ye cannot do the things that ye would?” Whence also this: “For what good I would, that I do not; but what evil I hate, that do I?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Concerning Man’s Perfection in Righteousness 28
… On this principle the apostle says: “The good that I would I do not; but the evil which I would not, that I do.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Work on the Proceedings of Pelagius 21
… “I know that in me (that is, in my flesh) dwelleth nothing good.” Already had he the knowledge of God’s holy law, for he said: “I had not known sin but through the law;” yet for all that, he did not possess strength and power to practise and fulfil righteousness, for he complained: “What I would, that do I not; but what I hate, that do I.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 1.43
That this, indeed, is his meaning, other words also of his show us,—not contained in this work, but in the third book of his Defence of Free Will , wherein he holds a discussion with an opponent, who had insisted on the apostle’s words when he says, “For what I would, that do I not;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 1.30
… This is the reason why the same apostle, in another passage, addressing us as if in his own person, gives us this instruction: “For what I would,” says he, “that do I not; but what I hate, that do I.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.18
Or by chance do we fear what follows, “For that which I do I know not, for what I will I do not, but what I hate that I do,”
7:16
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 4.19
19. And learn this also, that the soul, before it came into this world, had committed no sin , but having come in sinless, we now sin of our free-will. Listen not, I pray thee, to any one perversely interpreting the words, But if I do that which I would not
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 13
Ver. 16 . “If then I do that which I would not, I consent unto the Law, that it is good.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Concerning Man’s Perfection in Righteousness 28
… Therefore, while he does that which he would not,—in other words, while he wishes not to lust, but still lusts,—he consents to the law that it is good:
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 1.30
… “For what I would,” says he, “that do I not; but what I hate, that do I.” In a word, “I covet.” For he was unwilling to do this, that he might be perfect on every side. “If, then, I do that which I would not,” he goes on to say, “I consent unto the law that it is good.”
7:17
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 46
… When, however, this operativeness of the flesh is done away with, which is the cause of death, the flesh is shown to be safe, since it is freed from the cause of death. “For the law,” says he, “of the Spirit of life in Christ Jesus hath made me free from the law of sin and death,” —that, surely, which he previously mentioned as dwelling in our members.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 13
Ver 17, 18 . “Now then it is no more I that do it, but sin that dwelleth in me. For I know that in me, that is, in my flesh, dwelleth no good thing.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 8.10
… It was I, even I myself. I neither willed entirely, nor was entirely unwilling. Therefore was I at war with myself, and destroyed by myself. And this destruction overtook me against my will, and yet showed not the presence of another mind, but the punishment of mine own. “Now, then, it is no more I that do it, but sin that dwelleth in me,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 15.7
… of which lust he names envy, by which assuredly Cain was stung and excited to destroy his brother, then we may properly supply the words “shall be,” and read, “To thee shall be its turning, and thou shalt rule over it.” For when the carnal part which the apostle calls sin, in that place where he says, “It is not I who do it, but sin that dwelleth in me,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Continence 29
… and man, not living after man, may now be able to say, “But I live, now not I, but there liveth in me Christ.” For where not I, there more happily I: and, when any evil motion after man arises, unto which he, who with the mind serves the Law of God, consents not, let him say that also, “Now it is not I that do this.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.36
… for God is put to no shame or trouble when we do not obey Him, nor are we able in any wise to lessen His very great power over us; but we are shamed in that the flesh is not submissive to our government,—a result which is brought about by the infirmity which we have earned by sinning, and is called “the sin which dwelleth in our members.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 1.30
… In this, therefore, there is complete accord between the will of the law and my own will. But because he was unwilling to covet, and yet did covet, and for all that did not by any means obey this concupiscence so as to yield assent to it, he immediately adds these words: “Now, then, it is no more I that do it, but sin that dwelleth in me.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 1.31
… Now if, in addition to all this, he proceeds to do what the Scripture forbids him, when it says, “Neither yield ye your members as instruments of unrighteousness unto sin,” and completes with a bodily act what he was bent on doing in his mind; and says, “It is not I that do the thing, but sin that dwelleth in me,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.18
… Therefore he said that he acted and laboured not with the desire of consenting and fulfilling, but from the impulse of lusting itself. Hence, then, he says, “I consent to the law that it is good.” I consent because I do not will what it does not will. Afterwards he says, “Now, then, it is no more I that do it, but sin which dwelleth in me.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 78.13
… Why then did he not say, “Ye shall not do the lusts of the flesh”? Because we do them; for we do lust. The very lusting, is doing. But the Apostle says, “Now it is no more I that do it, but sin that dwelleth in me.”
san Giovanni Damasceno † 749 d.C. An Exact Exposition of the Orthodox Faith 4.13
… birth, that is, His incarnation, and baptism and passion and resurrection, He delivered our nature from the sin of our first parent and death and corruption, and became the first-fruits of the resurrection, and made Himself the way and image and pattern, in order that we, too, following in His footsteps, may become by adoption what He is Himself by nature
7:18
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 3.20.3
3. On this account, therefore, the Lord Himself, who is Emmanuel from the Virgin, is the sign of our salvation, since it was the Lord Himself who saved them, because they could not be saved by their own instrumentality; and, therefore, when Paul sets forth human infirmity, he says: “For I know that there dwelleth in my flesh no good thing,”
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.36.8
… The parable of the two sons also: those who are sent into the vineyard, of whom one indeed opposed his father, but afterwards repented, when repentance profited him nothing; the other, however, promised to go, at once assuring his father, but he did not go (for “every man is a liar;” “to will is present with him, but he finds not means to perform”
Tertulliano † 220 d.C. On Patience 1
I fully confess unto the Lord God that it has been rash enough, if not even impudent, in me to have dared compose a treatise on Patience, for practising which I am all unfit, being a man of no goodness;
Tertulliano † 220 d.C. On Modesty 17
… Moreover, the apostle is urgent in prohibiting “sin from reigning in our mortal body,” whose “infirmity of the flesh” he knew. “For as ye have tendered your members to servile impurity and iniquity, so too now tender them servants to righteousness unto holiness.” For even if he has affirmed that “good dwelleth not in his flesh,”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 122.3
… If they are stained with guilt who have no bodily temptations, how much more must we be, enveloped as we are in frail flesh and forced to cry each one of us with the apostle: “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death? For in my flesh there dwelleth no good thing.”
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 2
Rom. vii. 18 . In my flesh dwelleth no good thing.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 218.3
… Wherefore we would not pray that we may not enter into temptation if our own will sufficed for our protection and yet if the will to avoid temptation were wanting to us, we could not so pray. It may, therefore, be present with us to will,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Continence 6
… Assuredly Continence would not labor in curbing lusts, if we had no wishes contrary to what is becoming, if there were no opposition on the part of evil lust unto our good will. The Apostle cries aloud, “I know,” saith he, “that there dwelleth not in me, that is in my flesh, good. For to will lieth near to me, but to accomplish good I find not.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Continence 19
… For we ought not to think the one of them an enemy, but the fault, whereby the flesh lusteth against the spirit: and this, when healed, will itself cease to exist, and either substance will be safe, and no strife between either. Let us hear the Apostle; “I know,” saith he, “that there dwelleth not in me, that is, in my flesh, any good.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Continence 20
… The Apostle shows both, that neither is good here perfected, where evil is so lusted after, nor evil here perfected, whereas such lust is not obeyed. The one forsooth he shows, where he says, “To will is present with me, but to perfect good is not;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Continence 22
… ye who wish to bring in upon us, as if out of the Epistles of the Apostles, two natures without beginning, one of good, the other of evil: and will not listen to the Epistles of the Apostles, that they may correct you from that sacrilegious perverseness? As ye read, “The flesh lusteth against the spirit,” and, “There dwelleth not in my flesh any good;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.4
… Of this evil the apostle says: “I know that in my flesh dwelleth no good thing;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 59
… “Who healeth all thy diseases:” this is effected by the believer in the present life, while the flesh so lusts against the spirit, and the spirit against the flesh, that we do not the things we would; whilst also another law in our members wars against the law of our mind; whilst to will is present indeed to us but not how to perform that which is good.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Nature and Grace 58
… and it is about not sinning, certainly, that he was treating,—not about not flying, because it was men not birds, that formed his subject. Behold, it is man who does not the good which he would, but does the evil which he would not: “to will is present with him, but how to perform that which is good is not present.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Nature and Grace 59
… Whenever He wills a thing, no doubt He does it; and what He wills not, that He does not. Now, wherever there is this inseparable capacity, there cannot accrue any infirmity of the will; or rather, there cannot be both a presence of will and a failure in “performance.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Work on the Proceedings of Pelagius 21
This grace is not dying nature, nor the slaying letter, but the vivifying spirit; for already did he possess nature with freedom of will, because he said: “To will is present with me.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 1.32
The apostle then adds these words: “For I know that in me (that is, in my flesh) dwelleth no good thing: for to will is present with me; but how to perfect that which is good I find not.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 1.35
But we have in the apostle’s own language, a little before, a sufficiently clear proof that he might have meant his flesh when he said, “Bringing me into captivity.” For after declaring, “I know that in me dwelleth no good thing,” he at once added an explanatory sentence to this effect, “That is, in my flesh .”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 2.36
… whereas he who joins in an unlawful cohabitation uses an evil badly; for that is more correctly called evil than good, at which both bad and good alike blush. We do better to believe him who has said, “I know that in me, that is, in my flesh, dwelleth no good thing,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.13
… But doubtless this man thus misrepresents because they contend that what the apostle said, “I know that in me, that is, in my flesh, dwelleth no good thing, for to will is present with me, but how to perform that which is good I find not,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.19
And now does not what follows most plainly show whence he spoke? “For I know that in me, that is, in my flesh, dwelleth no good thing”?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Our Lord’s Sermon on the Mount 2.6
… But we are to pray for this, that the will of God may be done as in heaven so in earth; that in like manner as with the heart we delight in the law after the inward man,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 41.12
… And this ought every one to be striving after who is aiming at perfection, that lust itself also, no longer receiving the obedience of the members, may every day be lessened in the advancing pilgrim. “To will,” he says, “is present with me; but not so, how to perfect that which is good.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 13.9
… “For to will is present with me, but to perform what is good I find not.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 23.1
… “But if I do that which I would not, it is no longer I that do it but sin that dwelleth in me;” or what follows: “For I delight in the law of God after the inner man, but I see another law in my members opposing the law of my mind, and bringing me into captivity to the law of sin which is in my members;”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 23.13
… we know that in our flesh there dwelleth no good thing
Pseudo-Clement The First Epistle of the Blessed Clement, the Disciple of Peter the Apostle 8
… For, “he that is born of the flesh is flesh; and he that is of the earth speaketh of the earth,” and his thoughts are of the earth. And “the mind of the flesh is enmity towards God. For it does not submit itself to the law of God; for it cannot do so ,” because it is in the flesh, “in which dwells no good,”
7:19
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 2
… but we are able to abstain from obeying them and acting upon them. Therefore it is in our power to will not to think these things; but not to bring it about that they shall pass away, so as not to come into the mind again; for this does not lie in our power, as I said; which is the meaning of that statement, “The good that I would, I do not;”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 13
Ver. 19, 20 . “For the good that I would I do not: but the evil which I would not that I do. Now if I do that I would not, it is no more I that do it but sin that dwelleth in me.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 79.7
… “Do ye seek a proof of Christ speaking in me?” Yet they are the words of one who in his own person admitted the weakness of the human body, saying: “The good that I would I do not: but the evil which I would not that I do.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 133.2
… “Why is earth and ashes proud?” So likewise the apostle: “I see another law in my members warring against the law of my mind and bringing me into captivity”; and again, “The good that I would I do not: but the evil which I would not that I do.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 133.9
… and these are contrary the one to the other: so that ye cannot do the things that ye would.” But from me you will never hear that any nature is essentially evil. Let us learn then from him who tells us so in what sense the flesh is weak. Ask him why he has said: “the good that I would, I do not; the evil which I would not, that I do.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.17
… but the evil which I would not, that I do. Now, if I do that I would not, it is no more I that do it, but sin that dwelleth in me.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Nature and Grace 81
… “Some actions also deserve disapprobation, that are done from necessity; as when a man wishes to act rightly and cannot. For whence arise those utterances: ‘For the good that I would, I do not; but the evil which I would not, that I do’?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 1.33
… “For the good,” says he, “that I would, I do not: but the evil which I would not, that I do. Now, if I do that I would not, it is no more I that do it, but sin that dwelleth in me.” Then follows this: “I find then the law, when I would act, to be good to me; for evil is present with me.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 78.7
… and say to themselves these words of the Apostle. See what the Apostle has said, “So that we cannot do the things that ye would.” I would not do them, I am forced, I am compelled, I am overcome, “I do the things that I would not,”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 20.12
… “Who can understand sins? from my secret ones cleanse me; and from those of others spare Thy servant;” and the Apostle: “For the good which I would I do not, and the evil which I would not, that I do.” For which also the same man exclaims with a sigh “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death?”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 23.13
… “For I do not the good that I would, but the evil which I hate, that I do;” and: “I see another law in my members resisting the law of my mind and bringing me captive to the law of sin which is in my members.”
7:20
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 46
… “For what the law could not do, in that it was weak through the flesh, God sending His own Son in the likeness of sinful flesh, and through sin condemned sin in the flesh,” —not the flesh in sin, for the house is not to be condemned with its inhabitant. He said, indeed, that “sin dwelleth in our body.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 8.5
11. Thus came I to understand, from my own experience, what I had read, how that “the flesh lusteth against the Spirit, and the Spirit against the flesh.” I verily lusted both ways; yet more in that which I approved in myself, than in that which I disapproved in myself. For in this last it was now rather not “I,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Nature and Grace 72
… whereas he who has no enemy at all rejoices in perfect peace. He, moreover, is in the highest truth said to be without sin in whom no sin has an indwelling,—not he who, abstaining from evil deeds, uses such language as “Now it is no longer I that do it, but the sin that dwelleth in me.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.19
… For the good is incomplete when one lusts, even although a man does not consent to the evil of lust. “For the good that I would,” says he, “I do not; but the evil that I would not, that I do. Now, if I do that I would not, it is no more I that do it, but sin that dwelleth in me.”
7:21
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 13
Ver. 21 . “I find then a law, that when I would do good, evil is present with me.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.19
… but the evil that I would not, that I do. Now, if I do that I would not, it is no more I that do it, but sin that dwelleth in me.” This he repeated impressively, and as it were to stir up the most slothful from slumber: “I find then that the law,” said he, “is for me wishing to do good, since evil is present with me.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.20
And he declares both more plainly in what follows: “For I delight in the law of God after the inward man; but I see another law in my members, warring against the law of my mind, and bringing me into captivity to the law of sin which is in my members.”
7:22
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 2
… but I see another law in my members, warring against the law of my mind, and bringing me into captivity to the law of sin which is in my members. O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 13
Ver. 22 . “For I delight,” he says, “in the law of God after the inward man.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 133.8
… “I delight in the law of God after the inward man. But I see another law in my members, warring against the law of my mind, and bringing me into captivity to the law of sin which is in my members. O wretched man that I am: who shall deliver me from the body of this death? The grace of God through Jesus Christ our Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 7.21
… and that he may not only be admonished to see Thee, who art ever the same, but also may be healed, to hold Thee; and that he who from afar off is not able to see, may still walk on the way by which he may reach, behold, and possess Thee. For though a man “delight in the law of God after the inward man,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 8.5
… deserving to be so held in that it so willingly falls into it. “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death” but Thy grace only, through Jesus Christ our Lord?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Continence 6
… but good will be accomplished, when the evil lust itself shall come to an end. And also the same teacher of the Gentiles cries aloud, “I take pleasure together with the law of God after the inner man: but I see another law in my members, warring against the law of my mind.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.17
… and we know that it was not on account of his sins, but for the purpose of demonstrating his righteousness, that he had to bear so much suffering. But the language in which the Lord commends Job might also be applied to him who “delights in the law of God after the inner man, whilst he sees another law in his members warring against the law of his mind;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 26
… For no fruit is good which does not grow from the root of love. If, however, that faith be present which worketh by love, then one begins to delight in the law of God after the inward man,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Nature and Grace 65
… for he not only wants to be mercifully let off from punishment for past offences, but to be strengthened and fortified against sinning for the time to come. For he “delights in the law of God, after the inward man; but then he sees another law in his members, warring against the law of his mind.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 1.33
… no, it is with myself that the evil is present, which I would not do, because I have the concupiscence even in my willingness. “For,” he adds, “I delight in the law of God after the inward man; but I see another law in my members warring against the law of my mind, and bringing me into captivity to the law of sin which is in my members.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 7.6
… and “the will of God be done, as in heaven, so in earth.” Again, our mind whereby we see truth, and delight in this truth, is heaven; as, “I delight in the law of God, after the inward man.” What is the earth? “I see another law in my members, warring against the law of my mind?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 8.4
… For when we do God’s will (for He without doubt doeth His own will), then is His will done in us. And we may understand in another and a right sense these words, “Thy will be done as in heaven, so in earth.” We receive the commandment of God, and it is well-pleasing to us, well-pleasing to our mind. “For we delight in the law of God after the inward man.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 75.2
… For the Law can prohibit and command; apply the medicine, that that which doth not allow a man to fulfil the Law, may be cured, it cannot, but grace only doeth that. For the Apostle saith, “For I delight in the Law of God after the inner man.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 41.10
… Hence, from the fact that some infirmity remains, I venture to say that, in what measure we serve God, we are free; in what measure we serve the law of sin, we are still in bondage. Hence says the apostle, what we began to say, “I delight in the law of God after the inward man.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 77.4
… while the peace we possess, meanwhile, is such that in the midst of it we have still to be saying, “Forgive us our debts.” A certain kind of peace, accordingly, we do possess, inasmuch as we delight in the law of God after the inward man: but it is not a full peace, for we see another law in our members warring against the law of our mind.
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 23.11
And they “delight” indeed “in the law of God after the inner man,” which soars above all visible things and ever strives to be united to God alone, but they “see another law in their members,” i.e., implanted in their natural human condition, which “resisting the law of their mind,”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Counter-statements of Theodoret 1
… We find the blessed Paul dividing the one man into two where he says in one passage, “Though our outward man perish yet the inward man is renewed,” and in another “For I delight in the law of God after the inward man.”
7:23
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 5.14
If the Father “sent His Son in the likeness of sinful flesh,” it must not therefore be said that the flesh which He seemed to have was but a phantom. For he in a previous verse ascribed sin to the flesh, and made it out to be “the law of sin dwelling in his members,” and “warring against the law of the mind.”
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 51
… “Death,” says he, “is swallowed up in victory. O death, where is thy sting? O grave, where is thy victory? The sting of death is sin”—here is the corruption ; “and the strength of sin is the law” —that other law, no doubt, which he has described “in his members as warring against the law of his mind,”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 3.4.2
… And it is with respect to this that they think the apostle uttered the words: “I see another law in my members, warring against the law of my mind, and bringing me into captivity to the law of sin which is in my members.”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 3.4.4
… but the blood is said improperly to cry out, vengeance being demanded upon him who had shed it. The declaration also of the apostle, “I see another law in my members, warring against the law of my mind,”
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 12.4
… For if there are two laws, the law in our members warring against the law of the mind, and the law of the mind,
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 2
III. For the apostle here sets forth clearly, as I think, three laws: One in accordance with the good which is implanted in us, which clearly he calls the law of the mind. One the law which arises from the assault of evil, and which often draws on the soul to lustful fancies, which, he says,” wars against the law of the mind.”
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 12.15
… Since therefore an image of man was falsely worshipped as God, God became truly Man, that the falsehood might be done away. The Devil had used the flesh as an instrument against us; and Paul knowing this, saith, But I see another law in my members warring against the law of my mind, and bringing me into captivity
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.91
… and against the miry clay in which we have been fixed; and against the law of sin,
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Decease of His Brother Satyrus 2.40
… For the law of the flesh wars against the law of the mind, and makes it over to the law of error, as the Apostle has made known to us, saying: “For I see a law of the flesh in my members warring against the law of my mind, and bringing me into captivity in the law of sin.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 13
Ver. 23 . “But I see another law warring against the law of my mind.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 5
… For my part, I perceive by their acts that they are not only not contrary but closely accordant and attached one to another. It is not therefore of these that he speaks as opposed to each other, but he refers to the contest of bad and good principles. (Compare
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 13
… In this place he mentions two, speaking thus, “Putting away the old man, be ye renewed in the spirit of your mind, and put on the new man.” And in the Epistle to the Romans, two more, as where he saith, “But I see a different law in my members warring against the law of my mind, and bringing me into captivity under the law of sin which is in my members.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 2 Timothy 5
… Hath it not conscience continually scourging and gnawing us? If it were possible, I could wish to draw out from the body the soul of the unrighteous man, and you would see it pale and trembling, ashamed, hiding its head, anxiously fearful, and self-condemned. For should we sink down into the very depths of wickedness, the judging faculty of the mind
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 22.5
… and yet, for all that, sees another law in his members warring against the law of his mind, and bringing him into captivity to the law of sin;
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 77.3
… “It is better,” the apostle tells us, “to marry than to burn.” She was quite a young woman, she was not able to continue in widowhood. In the words of the apostle she saw another law in her members warring against the law of her mind;
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 79.5
… Was there ever a eunuch’s wife contented with a childless marriage bed? Is there any man who is not appalled by the struggle of which the apostle says: “I see another law in my members warring against the law of my mind, and bringing me into captivity to the law of sin which is in my members?”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 133.2
… “the philosophers are the patriarchs of the heretics.” It is they who have stained with their perverse doctrine the spotlessness of the Church, not knowing that of human weakness it is said: “Why is earth and ashes proud?” So likewise the apostle: “I see another law in my members warring against the law of my mind and bringing me into captivity”;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 7.21
… For though a man “delight in the law of God after the inward man,” what shall he do with that other law in his members which warreth against the law of his mind, and bringeth him into captivity to the law of sin, which is in his members?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Continence 22
… As ye read, “The flesh lusteth against the spirit,” and, “There dwelleth not in my flesh any good;” so read ye, “No one ever hated his own flesh, but nourisheth and cherisheth it, as also Christ the Church.” As ye read, “I see another law in my members, opposed to the law of my mind;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 59
… “Who forgiveth all thine iniquities:” this is done in the sacrament of baptism. “Who healeth all thy diseases:” this is effected by the believer in the present life, while the flesh so lusts against the spirit, and the spirit against the flesh, that we do not the things we would; whilst also another law in our members wars against the law of our mind;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Spirit and the Letter 66
… For if he should now wish even that this corruptible in any particular man should put on incorruption, and to command him so to live among mortal men (not destined himself to die) that his old nature should be wholly and entirely withdrawn, and there should be no law in his members warring against the law of his mind,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Nature and Grace 62
… If it was this that the apostle meant to declare, why had he previously said, “I see another law in my members, warring against the law of my mind, and bringing me into captivity to the law of sin which is in my members?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Nature and Grace 65
… but then he sees another law in his members, warring against the law of his mind.” Observe, he sees that there is , not recollects that there was . It is a present pressure, not a past memory. And he sees the other law not only “warring,” but even “bringing him into captivity to the law of sin, which is ”(not which was ) “in his members.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Concerning Man’s Perfection in Righteousness 19
… For the flesh does not lust without the soul; although it is the flesh which is said to lust, because the soul lusts carnally. In that perfect state the just man shall live absolutely without any sin, since there will be in his members no law warring against the law of his mind,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Work on the Proceedings of Pelagius 20
… He has a good will within him, but still what he does is evil. Hence it comes to pass that, amidst the mutual struggles of the two laws within him,—“the law in his members warring against the law of his mind, and making him captive to the law of sin,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Work on the Proceedings of Pelagius 55
… “Forgive us our debts;” or whether this gift shall be consummated at the time when “we shall be like Him, when we shall see Him as He is,” —when it shall be said, not by those that are fighting: “I see another law in my members, warring against the law of my mind,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 1.43
… indeed, is his meaning, other words also of his show us,—not contained in this work, but in the third book of his Defence of Free Will , wherein he holds a discussion with an opponent, who had insisted on the apostle’s words when he says, “For what I would, that do I not;” and again, “I see another law in my members, warring against the law of my mind.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 2.39
… for it is not lust, but reason, which makes a good use of concupiscence. Now lust lies in that law of the “disobedient” members which the apostle notes as “warring against the law of the mind;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence retractations
… These books are entitled, On Marriage and Concupiscence . We maintain that marriage is good; and that it must not be supposed that the concupisence of the flesh, or “the law in our members which wars against the law of mind,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 1.24
But if, in like manner, the question be asked of the concupiscence of the flesh, how it is that acts now bring shame which once were free from shame, will not her answer be, that she only began to have existence in men’s members after sin? [XXII.] And, therefore, that the apostle designated her influence as “the law of sin,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Rebuke and Grace 29
… He had no need of that assistance which they implore when they say, “I see another law in my members warring against the law of my mind, and making me captive in the law of sin which is in my members. O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death? The grace of God through Jesus Christ our Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Our Lord’s Sermon on the Mount 2.11
… for there is no other mourning belonging to this present time, except when these contend against each other, and compel us to say, “I see another law in my members, warring against the law of my mind;” and to testify our grief with tearful voice, “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 95.3
… Look in, and thou wilt see another law in thy members. Look in, why dost thou pass over thyself? Descend into thine own self. Thou wilt “see another law in thy members resisting the law of thy mind, and bringing thee into captivity in the law of sin which is in thy members.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 95.5
5. Return with me to that captive, return with me to my proposition. “The Law alarmeth him that relieth on himself, grace assisteth him who trusteth in God.” For look at that captive. “He seeth another law in his members resisting the law of his mind, and leading him captive in the law of sin, which is in his members.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 34.10
… Cry aloud, then, and cry to God, that He may give thee peace from the inner strife: “O wretched man that I am, who shall deliver me from the body of this death? The grace of God through our Lord Jesus Christ.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 41.11
… “O wretched man that I am,” he says, “who shall deliver me from the body of this death? I thank God, through Jesus Christ our Lord.” Therefore “if the Son shall make you free, ye shall be free indeed.” And then he concluded thus: “So then, with the mind I myself serve the law of God; but with the flesh the law of sin.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 70.7
… help I seek, alway mine infirmity I confess. There have been forgiven me my sins, now I have begun to follow the commandments of God: still, however, I am needy and poor. Why still needy and poor? Because “I see another law in my members fighting against the law of my mind.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 71.5
… For firm the grace of Christ maketh thee, and immovable against all temptations of the enemy. But there is there too human frailness, there is there still the first captivity, there is there too the law in the members fighting against the law of the mind, and willing to lead captive in the law of sin:
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 84.10
… 7 ). Now we lament; whence proceed our lamentations, but from that place where the steps of our ascent are placed? Whence comes our lamentation, but from that cause wherefore the Apostle exclaimed that he was a wretched man, because he saw another law in his members, warring against the law in his mind?
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. The Book of Pastoral Rule 3.30
… and, when he found an occasion for the gratification of his avarice, he straightway forgot all that he had wished for himself of innocence. Hence it is that Paul, the teacher and preacher of the Gentiles, says, I see another law in my members, warring against the law of my mind, and bringing me into captivity to the law of sin, which is in my members (
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. Register of the Epistles of St. Gregory the Great 7.7
… ix. 15 ); wherein We see another law in our members warring against the law of our mind, and bringing us into captivity by the law of sin which is in our members (
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. Register of the Epistles of St. Gregory the Great 11.64
… Whence even that chief soldier of the heavenly army groaned, saying, I see another law in my members fighting against the law of my mind, and bringing me into captivity to the law of sin which is in my members (
san Giovanni Damasceno † 749 d.C. An Exact Exposition of the Orthodox Faith 4.22
The Deity is good and more than good, and so is His will. For that which God wishes is good. Moreover the precept, which teaches this, is law, that we, holding by it, may walk in light : and the transgression of this precept is sin, and this continues to exist on account of the assault of the devil and our unconstrained and voluntary reception of it
7:24
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 3.20.3
… and, therefore, when Paul sets forth human infirmity, he says: “For I know that there dwelleth in my flesh no good thing,” showing that the “good thing” of our salvation is not from us, but from God. And again: “Wretched man that I am, who shall deliver me from the body of this death?”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 7.50
… He does not say, “Who knows if to die is not to live, and if to live is not death” But he boldly proclaims the truth, and says, “Our soul is bowed down to the dust;” and, “Thou hast brought me into the dust of death;” and similarly, “Who will deliver me from the body of this death?”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 8.54
… who shall deliver me from the body of this death?”
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Decease of His Brother Satyrus 2.41
41. But what remedy? “Who shall deliver me out of the body of this death? Thanks be to God through Jesus Christ our Lord.”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Concerning Repentance 1.3
… For we men are all born under sin, and our very origin is in evil, as we read in the words of David: “For lo, I was conceived in wickedness, and in sin did my mother bring me forth.” Therefore the flesh of Paul was a body of death, as he himself says: “Who shall deliver me from the body of this death?”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Concerning Virgins 3.5
… For which reason David also says: “The Lord will send him help upon his bed of pain.” For how can that be a bed of pain which cannot feel pain, and which has no feeling? But the body of pain is like the body of that death, of which it is said: “O wretched man that I am, who shall deliver me from the body of this death?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 13
Ver. 24 . “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 3
… He who desires nothing, how does he live it? For as one made of adamant, though he were struck a thousand blows, would never attend to it, no more would Paul. And “I live,” says he, “but no longer I,” that is, no longer the old man; as again elsewhere, “Wretched man that I am, who shall deliver me out of the body of this death!” (
Tirannio Rufino † 411 d.C. The Apology of Rufinus. Addressed to Apronianus, in Reply to Jerome's Letter to Pammachius 1.26
… “Woe is me that my sojourning is prolonged, that I have my habitation among the inhabitants of Kedar,” “my soul has long been a pilgrim,” and again “O wretched man that I am, who will deliver me from the body of this death?”
Tirannio Rufino † 411 d.C. The Apology of Rufinus. Addressed to Apronianus, in Reply to Jerome's Letter to Pammachius 1.38
“We must hold that men are by nature children of wrath because of this ‘body of humiliation’ and
san Girolamo † 420 d.C. Jerome's Apology for Himself Against the Books of Rufinus 1.22
… and that it is to this that we may apply the Psalmist’s prayer, he being in this low condition and longing to return to his former dwelling place: “Woe is me that my sojourn is prolonged; I have inhabited the habitations of Kedar, my soul hath had a long pilgrimage.” And also the words of the Apostle:
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 22.5
… and yet, for all that, sees another law in his members warring against the law of his mind, and bringing him into captivity to the law of sin; if after nakedness, fasting, hunger, imprisonment, scourging and other torments, he turns back to himself and cries “Oh, wretched man that I am, who shall deliver me from the body of this death?”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 108.21
… On one occasion a sickness seized her and clung to her so long that it brought anxiety to us and danger to herself. Yet even then she was full of joy and repeated every moment the apostle’s words: “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death?”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 122.3
… If they are stained with guilt who have no bodily temptations, how much more must we be, enveloped as we are in frail flesh and forced to cry each one of us with the apostle: “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death?
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 125.7
… The chosen vessel who had Christ’s name ever on his lips kept under his body and brought it into subjection. Yet even he was hindered by carnal desire and had to do what he would not. As one suffering violence he cries: “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death?”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 130.9
… “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death?” and again, “I know that in me, that is in my flesh, dwelleth no good thing: for to will is present with me; but how to perform that which is good, I find not. For the good that I would, I do not: but the evil which I would not, that I do;”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 133.1
… To maintain such a doctrine is to take man’s nature from him, to forget that he is constituted of body as well as soul, to substitute mere wishes for sound teaching. For the apostle says:—“O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death?”
san Girolamo † 420 d.C. To Pammachius against John of Jerusalem 17
… Wherefore every creature groaneth and travaileth in pain together. And the Apostle laments, saying,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 7.21
… for he induced our will to be like his will, whereby he remained not in Thy truth. What shall “wretched man” do? “Who shall deliver him from the body of this death,” but Thy grace only, “through Jesus ‘Christ our Lord,’”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 101.2
… Far be it, therefore, from us to admit that the epithet liberal is justly bestowed on the lying vanities and hallucinations, or empty trifles and conceited errors of those men—unhappy men, who knew not the grace of God in Christ Jesus our Lord, by which alone we are “delivered from the body of this death,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 166.5
… and that it can be delivered from the body of this death neither by the strength of its own will, as if that were in itself sufficient to achieve this, nor by the death of the body itself, but only by the grace of God through our Lord Jesus Christ;
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 12.11
… and having thrown away and destroyed its strength, it cannot return, unless by the grace of its Maker calling it to repentance, and forgiving its sins. For who will deliver the unhappy soul from the body of this death, unless the grace of God through Jesus Christ our Lord?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Reply to Faustus the Manichæan 22.78
… and we know that we can be freed from this punishment only by gracious interposition. So the apostle cries out in distress, "O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death? The grace of God through Jesus Christ our Lord."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 1.6
… and on the other hand, that “the spirit is life because of righteousness,” since, notwithstanding the fact of our being still burdened with “the body of this death,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.17
… and yet, since he does not have even that ability to delight in the law of God except from the grace of God, he, as still in want of deliverance, exclaims, “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death? God’s grace, through Jesus Christ our Lord!”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 2.37
From this law of sin is born the flesh of sin, which requires cleansing through the sacrament of Him who came in the likeness of sinful flesh, that the body of sin might be destroyed, which is also called “the body of this death,” from which only God’s grace delivers wretched man through Jesus Christ our Lord.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Nature and Grace 61
… So that, “They do not the things which they would.” Take notice that the will is present in a man; but where is that “capacity of nature?” Let us confess that grace is necessary to us; let us cry out, “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death?” And let our answer be, “The grace of God, through Jesus Christ our Lord!”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Nature and Grace 64
… but I ought to have made my statement general, to the effect that the flesh in no man’s case is contrary. Now see into what a corner he drives himself. See what a man will say, who is unwilling to cry out with the apostle, “Who shall deliver me from the body of this death? The grace of God, through Jesus Christ our Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Nature and Grace 65
Now, I ask, when did our nature lose that liberty, which he craves to be given to him when he says: “Who shall liberate me?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Work on the Proceedings of Pelagius 20
… and the judges, catholic as they were, could not possibly understand by the phrase anything else than the grace which is so very strongly recommended to us in the apostle’s teaching. Now this is the grace whereby we hope that we can be delivered from the body of this death through our Lord Jesus Christ,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Work on the Proceedings of Pelagius 62
… even as it is written, ‘He hath given them a law for a help;’” but yet they disapproved of this knowledge of the law being that grace of God concerning which the Scripture says: “Who shall deliver me from the body of this death? The grace of God through Jesus Christ our Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 2.29
… but that, destined though he was to punishment, owing to the dominion of death, and manifested, too, as guilty through his own violation of the law, he might seek God’s help, and so where sin abounded, grace might much more abound, even the grace which alone delivers from the body of this death.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 2.47
… “We men are all of us born in sin; our very origin is in sin; as you may read when David says, ‘Behold, I was shapen in iniquity, and in sin did my mother conceive me.’ Hence it is that Paul’s flesh is ‘a body of death;’
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 1.1
… while as to marriage, it would still have existed even if no man had sinned, since the procreation of children in the body that belonged to that life would have been effected without that malady which in “the body of this death”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 1.35
… In so far, then, as there is now this waiting for the redemption of our body, there is also in some degree still existing something in us which is a captive to the law of sin. Accordingly he exclaims, “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death? The grace of God, through Jesus Christ our Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 2.6
… “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death? The grace of God, through Jesus Christ our Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.21
Then he adds the reason why he said all these things: “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death? The grace of God, through Jesus Christ our Lord!” And thence he concludes: “Therefore I myself with the mind serve the law of God, but with the flesh the law of sin.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 1.23
For when he says also, “Who shall deliver me from the body of this death?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 4.31
… and to begin from the purification of our soul, and as it were to establish the foundations of virtue, so that we may deserve to attain the perfection of our purgation after this life.” And again, in the same he says: “But laden and groaning, who does not say, ‘O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death?’
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Predestination of the Saints 1.8
… The former of them is about what is written: ‘What shall we say, then? Is the law sin? By no means;’ as far as the passage where he says, ‘Who shall deliver me from the body of this death? The grace of God through Jesus Christ our Lord.’
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Our Lord’s Sermon on the Mount 1.12
… who shall deliver me from the body of this death? I thank God through Jesus Christ.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 95.5
… Cry out under thine enemy, for that thou hast an assailant, thou hast an Helper too, who looketh upon thee as thou fightest, who helpeth thee in difficulty; but only if He find thee “trusting;” for the proud He hateth. What then wilt thou cry under this enemy? “Wretched man that I am!”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 3.8
… Let no man presume on himself, seeing that it is of the Lord to save from the death of sin; for, “Wretched man that I am, who shall deliver me from the body of this death? The grace of God through Jesus Christ our Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 37.1.6
… 5 ). Mention to Him what thou sufferest, mention to Him what thou dost desire. For what is it that thou sufferest? “The flesh lusteth against the spirit, and the spirit against the flesh.” What is it then that thou dost desire? “Wretched man that I am! Who shall deliver me from the body of this death?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 58.3
… a magician is sought. And who could enumerate those sins which are knit together with sins? “Iniquities your hands do knit together.” So long as thou knittest together, thou bindest sin upon sin. Loose thyself from sins. But I am not able, thou sayest. Cry to Him. “Unhappy man I, who shall deliver me from the body of this death?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 71.2
… It was not in thy power not to be born of Adam: it is in thy power to believe in Christ. Howsoever much then thou shalt have willed to belong to the first man, unto captivity thou wilt belong. And what is, shalt have willed to belong? or what is, shalt belong? Already thou belongest: cry out, “Who shall deliver me from the body of this death?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 71.6
6. “O God, deliver me from the hand of the sinner” ( ver. 4 ). Generally, sinners, among whom is toiling he that is now to be delivered from captivity: he that now crieth, “Unhappy man I, who shall deliver me from the body of this death? The grace of God through Jesus Christ our Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 84.9
… this struggle goes toward the pressure of the winepress. Hear how the Apostle describes this same struggle of the winepress, for he was himself afflicted there, there he was pressed.…“Miserable man that I am: who shall deliver me from the body of this death? The grace of God through Jesus Christ our Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 85.2
… To Christ; for it said, “for the end, for the sons of Core:” for He hath turned away the captivity of Jacob. Hear Paul himself confessing: “O wretched man that I am, who shall deliver me from the body of this death?” He asked who it should be, and straightway it occurred to him, “The grace of God through Jesus Christ our Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 107.5
… 12 ). And now fight against lust; if God cease to aid thou mayest strive, thou canst not conquer. And when thou shalt be pressed by thine evil, thy heart will be brought low in labour, so that now with humbled heart thou mayest learn to cry out, “O wretched man that I am! who shall deliver me from the body of this death?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 147.27
… “Who shall deliver me from the body of this death?.…In the face of His cold who shall stand?” And who shall free himself, if God abandon him? Who is it that freeth? “The grace of God, through Jesus Christ our Lord.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 23.10
… O wretched man that I am! Who shall deliver me from the body of this death? Thanks be to God through our Lord Jesus Christ.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 23.15
… For what kinds of sin do you say that those can commit, from which, if they are involved in them after the grace of baptism, they can be freed by the daily grace of Christ? or of what body of death are we to think that the Apostle said: “Who shall deliver me from the body of this death? Thanks be to God through Jesus Christ our Lord”?
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Dialogues. The “Eranistes” or “Polymorphus” of the Blessed Theodoretus, Bishop of Cyrus 2
Eran. —What then do you say to be proper to the soul?
Anonymous The Teaching of Addæus the Apostle 1
… at this day are speaking in all languages, in order that those who are afar off may hear and believe, even as those who are near. For He it is that confounded the tongues of the presumptuous in this region who were before us; and He it is that teaches at this day the faith of truth and verity by us, humble and despicable
7:25
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 2
… And he immediately adds, clearly showing from what kind of death he desired to be delivered, and who he was who delivered him, “I thank God, through Jesus Christ.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 13
… And this the Law did do, by frightening, admonishing, chastening, correcting, recommending every kind of virtue. Whence then, was sin produced, if the teacher was so admirable? It was from the listlessness of its disciples. Wherefore he went on to say, “but I am carnal;” giving us a sketch now of man, as comporting himself in the Law, and before the Law.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Faith and the Creed 10
… This “whole creation” ( creatura ), however, “groaneth and travaileth until now.” Nevertheless, He has given it the first-fruits of the Spirit, in that it has believed God, and is now of a good will. This spirit is also called the mind, regarding which an apostle speaks thus: “With the mind I serve the law of God.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Continence 19
… “For no one ever hated his own flesh,” as the Apostle himself saith. And in another place he saith, “So then I myself with the mind serve the Law of God, but with the flesh the Law of sin.” Let them hear that have ears. “So then I myself;” I with the mind, I with the flesh, but “with the mind I serve the Law of God, but with the flesh the law of sin.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Nature and Grace 65
… For, it was even they who were accompanying Christ that tried to prevent the blind man, by clamouring him down, from begging for light; but even amidst the din and throng of the gainsayers He hears the suppliant; whence the response: “The grace of God, through Jesus Christ out Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Work on the Proceedings of Pelagius 21
It is not nature, therefore, which, sold as it is under sin and wounded by the offence, longs for a Redeemer and Saviour; nor is it the knowledge of the law—through which comes the discovery, not the expulsion, of sin—which delivers us from the body of this death; but it is the Lord’s good grace through our Lord Jesus Christ.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 1.43
… Now here, at any rate, there was the very greatest call on him to say plainly what grace he meant, seeing that the apostle closed the very passage which formed the ground of discussion with these telling words: “O wretched man that I am, who shall deliver me from the body of this death? The grace of God, through Jesus Christ our Lord.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 1.36
But the apostle pursues the subject, and says, “So then with the mind I myself serve the law of God, but with the flesh the law of sin;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 2.24
… Still it was the self-same faith in the Mediator which saved the saints of old, both small and great—not the old covenant, “which gendereth to bondage;” not the law, which was not so given as to be able to give life; but the grace of God through Jesus Christ our Lord.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Soul and its Origin 4.36
… as when he says, “So then with the mind I serve the law of God, but with the flesh the law of sin.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Our Lord’s Sermon on the Mount 2.6
23. That other interpretation also is not absurd, nay, it is thoroughly accordant with both our faith and hope, that we are to take heaven and earth in the sense of spirit and flesh. And since the apostle says, “With the mind I myself serve the law of God, but with the flesh the law of sin,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 6.8
8. But what is “in heaven and in earth,” or, “as in heaven so in earth?” The Angels do Thy will; may we do it also. “Thy will be done as in heaven so in earth.” The mind is heaven, the flesh is earth. When thou dost say (if so be thou do say it) with the Apostle, “With my mind I serve the law of God, but with the flesh the law of sin;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 3.10
… “And the lifter up of my head;” either of Him, who is the Head of us all, or of the spirit of each several one of us, which is the head of the soul and body. For “the head of the woman is the man, and the head of the man is Christ.” But the mind is lifted up, when it can be said already, “With the mind I serve the law of God;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 4.6
… either, even if ye be angry, do not sin; that is, even if there arise an emotion in the soul, which now by reason of the punishment of sin is not in our power, at least let not the reason and the mind, which is after God regenerated within, that with the mind we should serve the law of God, although with the flesh we as yet serve the law of sin,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 6.7
… as when he says, “With the mind I serve the law of God,” he feels as it were day; again when he says, “but with the flesh the law of sin,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 36.5
… Overcome sin and the lust thereof. Sin and iniquity do thou hate, that thou mayest join thyself to God, who hateth it as well as thou. Now being joined in mind unto the Law of God, in mind thou servest the Law of God. And if in the flesh thou therefore servest the law of sin,
san Giovanni Damasceno † 749 d.C. An Exact Exposition of the Orthodox Faith 4.22
… For that which God wishes is good. Moreover the precept, which teaches this, is law, that we, holding by it, may walk in light : and the transgression of this precept is sin, and this continues to exist on account of the assault of the devil and our unconstrained and voluntary reception of it . And this, too, is called law
7:1
Vers. 1. NON SAPETE CHE LA LEGGE DOMINA SULL'UOMO, FINCHÉ VIVE? — « Domina » comandando, minacciando, rendendo colpevole, accusando, condannando: questo infatti è il dominio della legge. « Finché vive, » cioè la legge stessa, dice Origene e Ambrogio. In secondo luogo, « finché vive, » cioè l'uomo stesso: così san Crisostomo, Teodoreto, sant'Agostino, lib. LXXXIII Quaestionum, Quaest. LXVI; san Tommaso, Teofilatto e Ecumenio. Ma qui entrambi i sensi si riducono allo stesso. Toleto lo restringe dai seguenti alla legge del matrimonio: ma non c'è nulla che costringa a restringere la sentenza generale dell'Apostolo a una sola legge matrimoniale: infatti ciò che l'Apostolo aggiunge su di essa, non lo aggiunge a modo di spiegazione piena e adeguata, ma a modo di esempio. Vers. 2. INFATTI LA DONNA CHE HA MARITO, MENTRE VIVE IL MARITO, È LEGATA DALLA LEGGE. — Da un'unica legge del matrimonio, opportunamente, come subito mostrerò, l'Apostolo prova ciò che aveva detto in generale sulla legge. Nota primo: « che ha marito, » in greco è una sola parola, υπανδρος, cioè « Sotto marito. » Nota secondo, « è legata dalla legge, » cioè dalla legge matrimoniale che comanda fedeltà e obbedienza al marito. Sant'Ambrogio legge: « mentre vive il marito, è legata dalla legge; » altri traducono, « è legata dalla legge al marito vivente. » Così il greco, il siriaco ed Erasmo. Tertulliano, lib. De Monogamia, cap. XIII, legge: « è vincolata dal marito vivente. » Ma tutte queste cose si riducono allo stesso: infatti la moglie, per il fatto stesso che è legata alla legge matrimoniale, è anche legata al marito, finché egli vive. L'Apostolo in questo capitolo usa una bella metafora o piuttosto allegoria: cioè il peccato, la morte e la legge, che occasionalmente favorisce il peccato e la morte, è il marito; la nostra anima è la moglie; la prole sono le opere cattive; morto questo marito, l'anima è passata al secondo marito e si è unita a Dio, e ha partorito prole di buone opere. Così sant'Agostino, Quaest. LXVI già citata, e lib. XV Contra Faustum, cap. VIII. Lo stesso insegna Teofilatto, e che questa sia la mente e la frase dell'Apostolo, è evidente dai vers. 4 e seg. SE MUORE IL SUO MARITO, È LIBERA DALLA LEGGE DEL MARITO, — cioè dalla legge del matrimonio, per la quale la donna era tenuta sotto il potere del marito. In greco è ἀπὸ τοῦ νόμου τοῦ ἀνδρός: che può anche tradursi « dalla legge del marito, » perché la legge matrimoniale è come il marito legale della moglie, così viceversa il marito è per la moglie come una legge morale viva. Vers. 4. COSÌ ANCHE VOI, FRATELLI MIEI, SIETE STATI MORTIFICATI ALLA LEGGE PER MEZZO DEL CORPO DI CRISTO. — La parola « così » significa che questa è la conclusione che l'Apostolo deduce dall'esempio della moglie già riferito. Infatti questo è il ragionamento dell'Apostolo: La moglie, morto il marito, è libera dal vincolo e dalla legge del marito; ora la legge, che era come nostro marito, è già morta ed è cessata per Cristo: dunque noi parimente siamo stati liberati e sciolti dalla legge, e non viviamo sotto la legge, ma sotto la grazia. Nota: quando l'Apostolo dice: « Voi siete stati mortificati, » è un'ipallage, cioè La legge che era come vostro marito, è già mortificata e morta per Cristo, perché cioè in voi è morto ed è cessato quell'imperio della legge, per il quale la legge minaccia, accusa, spaventa, condanna e punisce, di cui ho parlato al vers. 1. Per questa ragione infatti la legge rende peggiori gli uomini viziosi, perché dà loro occasione di trasgressione e di disprezzo; il contrario fa la grazia, contro la quale qui l'Apostolo distingue la legge. Da qui in secondo luogo, la legge, cioè la colpevolezza e la trasgressione della legge, che la legge per la lettera, cui mancava la grazia, occasionalmente e oggettivamente causava, è morta, dice sant'Agostino, lib. XV Contra Faust., cap. VIII. Ma l'Apostolo prudentemente e cautamente, per non offendere i Giudei, se dicesse che la legge è morta, e per mostrare che il matrimonio è sciolto da entrambi i coniugi morti (infatti per Cristo, come la legge è morta per noi, così noi siamo morti alla legge); per questa ragione non dice: « La legge è morta; » ma dice: « Voi come mogli siete stati mortificati e siete morti, e siete sciolti dalla legge, come dal marito già morto, perché ormai vivete in Cristo e a lui servite nella grazia evangelica »: così Crisostomo, Ecumenio, Ambrogio, Anselmo. Diversamente Toleto: L'uomo, dice, per natura è moglie, il cui marito era l'uomo vecchio, la cui legge era la legge vecchia: morto questo, è successo un altro marito a questa moglie, cioè l'uomo nuovo, la cui legge è la legge della fede e di Cristo. Ma questo è più oscuro e più estraneo: infatti l'Apostolo fa il marito di questa moglie non l'uomo nuovo o vecchio, ma la legge stessa. Nota: quando l'Apostolo dice: « Noi siamo morti alla legge per mezzo del corpo di Cristo, » intendi immolato sulla croce, per mezzo della passione corporale e della morte di Cristo. Per questa infatti la legge vecchia è morta per noi, e noi alla legge. Altri: « per il corpo di Cristo, » dicono, cioè perché siete stati incorporati a Cristo per il battesimo. Ma il senso precedente è più chiaro e più semplice. Questo è dunque il ragionamento dell'Apostolo: La legge non domina l'uomo, se non come vivente a vivente; ma voi non vivete, ma siete morti alla legge, e la legge vi è morta per la croce e la morte di Cristo: dunque non siete sotto la legge, cioè sotto il dominio della legge. AFFINCHÉ SIATE DI UN ALTRO, CHE È RISORTO DAI MORTI. — Qui chiaramente appare, come ho detto, che l'Apostolo distingue due matrimoni di un uomo e di un'anima, quasi di una sposa. Il primo con il vecchio uomo, come vuole Toleto, o piuttosto con la legge che domina il vecchio uomo. Qui il primo marito dell'uomo (cioè la legge) è morto e mortificato nella passione del corpo di Cristo. Onde lo stesso uomo e l'anima secondo il matrimonio ha contratto con l'uomo nuovo, cioè con Cristo risorto, perché a lui per il battesimo incorporato, e con lui quasi fatto una sola carne. Da questo matrimonio ha concepito una nuova prole: onde segue: AFFINCHÉ PORTIAMO FRUTTO A DIO, — cioè, affinché la prole viva da questo matrimonio con Cristo partorisca a Dio, cioè le opere della fede, della speranza, della carità e delle altre virtù; le quali dal seme, cioè dalla grazia di Cristo e di Dio abbiamo concepito, affinché quelle a Cristo e a Dio quasi ai loro genitori offriamo.
7:5
5. Quando eravamo nella carne, — quando cioè dai desideri carnali stretti eravamo tenuti, dice Anselmo. Le passioni dei peccati, — cioè le passioni che incitano ai peccati, come gli affetti viziosi. CHE ERANO PER LA LEGGE, — cioè che erano acuite e eccitate dall'occasione della legge. OPERAVANO NELLE NOSTRE MEMBRA, AFFINCHÉ PORTASSERO FRUTTO ALLA MORTE, — affinché cioè i frutti dei peccati partorisca, che ci conducessero alla morte eterna.
7:6
6. Ora invece (per la croce e la morte di Cristo) SIAMO STATI LIBERATI DALLA LEGGE (che era occasione di peccato, e di conseguenza) DELLA MORTE, nella quale eravamo trattenuti. — « Siamo stati liberati, » in greco κατηργήθημεν, cioè siamo stati privati di forza: il che l'Apostolo contrappone a τῷ ἐνεργεῖσθαι, cioè all'operazione intima e efficacissima delle passioni, vers. precedente. È un'allage, « siamo stati privati di forza, » cioè la legge è stata privata di forza in noi, perché la legge ha perduto le sue forze e i suoi nervi, cioè il dominio e il diritto quasi maritale, che aveva su di noi. In modo simile Gal. v, 4, dice: « Siete stati privati di Cristo, » cioè Cristo e la redenzione di Cristo vi è divenuta per il giudaismo vuota, vana e inutile. Nota: per « della morte, » il nostro Interprete nel Greco legge θανάτου; altri leggono ἀποθανόντες, cioè « siamo morti, » cioè alla legge, nella quale eravamo trattenuti. Altri leggono ἀποθανόντος, cioè νόμου, cioè « morta la legge, » nella quale eravamo trattenuti. AFFINCHÉ SERVIAMO (a Dio e a Cristo) NELLA NOVITÀ DELLO SPIRITO, E NON NELLA VECCHIEZZA DELLA LETTERA, — non nel vecchio modo di vivere, animale e carnale, di cui maestra è la lettera della legge, non la grazia. Così Anselmo. La legge infatti all'uomo indicava bensì la sua vecchiezza e la vietava, ma non la toglieva affatto, anzi per occasione l'aumentava: piuttosto la irritava, eccitava e stimolava gli antichi affetti di concupiscenza. Vers. 7. CHE DIREMO DUNQUE? LA LEGGE È PECCATO? NO, CERTO. — Frequentemente qui l'Apostolo introduce obiezioni, e se ne compiace. Tale è questa: poteva infatti qualcuno da ciò che Paolo, vers. 5 e 6, aveva chiamato la legge legge di morte, e aveva detto che le passioni dei peccati per mezzo della legge sono e vengono eccitate, obiettare: Dunque la legge stessa è peccato. Ciò che è causa di peccato e di morte, questo è peccato. Risponde l'Apostolo: « No, certo. » La legge infatti in se stessa non è peccato. MA IL PECCATO NON L'HO CONOSCIUTO SE NON PER MEZZO DELLA LEGGE: INFATTI NON AVREI SAPUTO (che fosse peccato) LA CONCUPISCENZA, SE LA LEGGE NON DICESSE: NON CONCUPIRE. — Nota: La concupiscenza nel Decalogo è vietata da un precetto speciale, cioè il nono e il decimo, dal fatto che molti pensavano che dal sesto precetto, « Non commettere adulterio, » e dal settimo, « Non rubare, » fosse vietato soltanto l'atto esterno, mentre l'atto interno non fosse vietato o da evitare. Anzi anche dopo data la legge Giuseppe, lib. XII Antiq., cap. XIII, e altri Giudei, che Cristo corregge, Matth. v, 12 e 28, sembrano aver pensato la stessa cosa: onde il precetto « Non concupire » lo spiegavano così, che con esso non fosse vietata la concupiscenza meramente interna, ma soltanto il tentativo e la macchinazione esterna per soddisfarla, e per commettere il delitto e l'opera. Ma questo tentativo e questa macchinazione, e l'inizio è e una certa parte dell'opera; onde con lo stesso precetto è vietato, con cui l'opera stessa, puta il sesto e il settimo. Aggiungi, anche se concediamo che quelli siano vietati separatamente dal precetto nono e decimo, tuttavia è certo e chiaro che non sono vietati tanto perché esternamente si manifestino, quanto perché procedono da cattiva volontà. La volontà infatti in se stessa cattiva e vietata, infonde il veleno della sua malizia all'atto esterno, e queste parole propriamente significano e proibiscono ciò, quando si dice: « Non concupire. » Onde puoi dedurre che ogni altro movimento della volontà contrario agli altri precetti, è parimente vietato da essi. Se infatti questa concupiscenza, a cui naturalmente siamo massimamente inclinati, è vietata come cattiva e illecita, dunque molto più l'atto della volontà, con cui vogliamo ciò che è vietato dalla legge, è vietato dalla legge stessa. Gli eretici, Lutero e Calvino, sono nell'estremo opposto. Pensano infatti che la concupiscenza rimasta dal peccato originale, cioè i movimenti disordinati dell'appetito sensitivo e della volontà, che precedono la ragione e il libero assenso della volontà, siano qui proibiti. « Si comanda, » dice Calvino nel cap. XX dell'Esodo, « dal precetto, Non concupire, affinché nessun appetito impuro ecciti i nostri animi. Da qui si vede con quali inganni ha affascinato Satana tutte le scuole Papali, nelle quali risuona questo assioma, che la concupiscenza nei battezzati non è peccato, perché è stimolo alla virtù. » E nel cap. VI del Levitico: « Benché, dice, non siamo né adulteri, né ladri, né omicidi; tuttavia nessuno c'è che non sia vincolato dal debito dell'ultimo precetto della legge, Non concupire. » Ma che queste cose siano false, e che il precetto «Non concupire» vieti non la concupiscenza deliberata e involontaria, ma soltanto quella volontaria e libera, ossia il consenso della volontà alle cose illecite, è evidente in primo luogo, perché per «Non concupire» in ebraico vi è il verbo חמד chamad, che non significa «concupire» o avere concupiscenza, che è un vizio della nostra natura; ma significa soltanto «appetire» e «desiderare»; onde è attribuito anche alle cose celesti. La concupiscenza invece, che è un vizio della natura e una malattia, è propriamente significata dal nome תשוקה teschuka, e dal nome בצע betsa. Quando dunque si dice «Non concupire», è significato, come è evidente dall'ebraico chamad, e si proibisce soltanto la libera appetenza della volontà nel rivendicare a sé una cosa altrui o illecita. Secondo, la medesima cosa è evidente dal fatto che questo precetto, come gli altri, non è dato alle bestie, non ai bambini, ma alla creatura razionale, che usa della ragione e della libera volontà, la quale sola è capace della legge, e sola può adempiere o trasgredire la legge. Questi moti di concupiscenza invece precedono la ragione e la libertà, e non sono più atti umani, o in potere, ragione e arbitrio dell'uomo, di quanto non lo siano in potere del cavallo, del cane, del leone, o di altra bestia. Come dunque non si può comandare al leone di non adirarsi; al cane, di non ringhiare; al cavallo, di non nitrire: così neppure all'uomo si può comandare di non sentire i primi simili moti di concupiscenza, e chi li punisse sarebbe un tiranno. «Il peccato infatti (dice sant'Agostino, lib. I Retr., cap. XV, ed è questo il senso comune degli uomini e della natura) include così nella sua essenza il volontario, che, se questo manca, cessa di essere peccato.» Onde l'Apostolo, vers. 17 e segg.: «Ormai», dice, «non sono io che lo compio», cioè «il concupire non è atto mio, perché non è umano e libero: onde non può essermi imputato, convertito in colpa, o punito: ma piuttosto perché, come lo stesso dice vers. 16, 22, 25, «mi compiaccio, consento, con la mente servo la legge»; per questo questo mio atto, in quanto della mente razionale e libera, deve essere ritenuto, cioè perché con la mente detestando i moti di concupiscenza contrari alla legge, aderisco alla legge stessa e le obbedisco. Terzo, ciò è evidente dal fatto che Paolo, cap. prec., vers. 12, e la S. Scrittura altrove così si spiega: come Eccli. XVIII, 30: «Non andare dietro alle tue concupiscenze»; e san Giacomo, cap. I, vers. 15, asserisce apertamente che la concupiscenza e la tentazione non sono peccato, ma generano peccato, se cioè il padre del peccato, il consenso della volontà, interviene. Quarto, così questo precetto lo spiegano tutti i Padri. Vedi Crisostomo, homil. 12 in Matth.; Cirillo, lib. III Contra Julian., verso il mezzo; Basilio, De Constit. monast., cap. II; Nisseno, lib. De Octo Beatitud.; Ambrogio, lib. I Offic., cap. XXI; san Girolamo, ad Eustoch., de custod. virg.; Prospero, lib. II De Vita contemplat., cap. III, e lib. III, cap. IV; Gregorio, lib. XXI Moral., cap. III; sant'Agostino, lib. I Contra duas epist. Pelag., cap. X e XIII, e lib. VI Contra Julian., cap. XI, e lib. II De Peccat. meritis, cap. IV, XXXIII e XXXIV: così infine lo spiega e definisce il Concilio di Trento, sess. V. Dirai: Agostino, epist. 200 ad Asellicum, dice che questo precetto, «Non concupire», in questa vita non si adempie, ma in essa soltanto tendiamo e ci sforziamo di giungere al luogo, in cui lo adempiremo, cioè al cielo. Lo stesso insegna lib. I De Nuptiis et Concup., cap. XXIII e XXIX, e lib. De Spiritu et Litt., cap. ult. Rispondo: San Agostino nella spiegazione di questo precetto unisce il senso letterale e anagogico: infatti nel senso letterale qui si precettua che non seguiamo i cattivi desideri e concupiscenze, ma vi resistiamo, e che cerchiamo di strapparli e sradicarli completamente a poco a poco, e questo possiamo e dobbiamo cercare di fare in questa vita; nel senso anagogico invece si precettua che nessun tale desiderio sia affatto in noi: in quale modo questo precetto, come anche ogni altra anagogia della Scrittura, non appartiene alla presente vita, ma alla futura in cielo. Così dunque questo non si precettua qui affinché sia compiuto in questa vita; ma sarà premio della presente lotta, e accadrà allora quando Dio comanderà alla sua virtù, e da ogni parte precipiterà il peccato e la morte nell'inferno. Vuole dunque dire san Agostino che col precetto «Non concupire», ci si precettua di tendere e sforzarci, per mezzo di una lotta virile e costante in questa vita contro la concupiscenza, affinché cioè meritiamo di esserne completamente liberati in cielo, e affinché là pienissimamente si compia in noi il non concupire: cioè affinché né consentiamo, né sentiamo i moti della concupiscenza. In modo simile spiega san Agostino il precetto della dilazione di Dio, lib. De Spiritu et Litt., cap. ultim. Vers. 8. ORA IL PECCATO, PRESA L'OCCASIONE PER MEZZO DEL MANDATO, HA OPERATO IN ME OGNI CONCUPISCENZA. — Chiederai, che cosa qui si chiami e sia il peccato? Risponde primo, Ecumenio, Ambrogio e Metodio presso Epifanio, eresia 64, che il peccato qui sia il diavolo. Secondo, san Crisostomo vuole che sia la negligenza: infatti il negligente dalla legge prende occasione di aumentare la concupiscenza. Terzo, Anselmo pensa che il peccato qui sia la concupiscenza, ossia l'esca del peccato: infatti qui come assopito e cane dormiente, eccitato e irritato dall'occasione della legge a lui contraria, si infiammò in ogni genere di cattivi moti, cioè di ira, di superbia, di gola e degli altri vizi. Quarto, san Girolamo, ad Algasiam, Quaest. VIII, ritiene che il peccato qui sia l'oggetto della legge, ossia ciò che dalla legge è proibito. Quinto e ottimamente, Toleto propriamente qui accoglie il peccato. Infatti così poco prima l'Apostolo l'ha accolto, e il senso è, come se dicesse: L'uomo nello stato di peccato ha aumentato il peccato stesso per occasione della legge. Infatti il peccato se non è cancellato, trascina l'uomo in nuovi peccati, perché toglie all'uomo o diminuisce le forze della grazia e dei buoni abiti, per mezzo dei quali resistiamo al peccato, e gli infonde il suo piacere nell'animo, e ciò più ancora data la legge, per mezzo della quale il peccato, come cane dormiente, come ho detto, eccitato si infiammò in ogni concupiscenza: e perciò la legge fu causa del peccato e della morte, o piuttosto occasione: il che l'Apostolo intende qui insegnare e provare. SENZA LA LEGGE INFATTI IL PECCATO ERA MORTO. — Primo, Teodoreto e Caietano così lo spiegano, come se Paolo dicesse: Prima della legge, cioè nello stato di innocenza, «il peccato era morto», cioè non era. Ma che cosa fa questo al proposito? Secondo, Ambrogio: «Il peccato», dice, cioè il diavolo era morto; perché come assopito, essendo sicuro dell'uomo peccatore che possedeva, poco si curava di sollecitarlo ulteriormente e trascinarlo al peccato: ma questo è molto più lontano. Terzo e ottimamente, «senza la legge il peccato era morto», cioè era assopito: infatti per mezzo della legge eccitato revisse, come ho detto nel vers. precedente.
7:9
9. IO INVECE VIVEVO SENZA LEGGE UNA VOLTA. — come se dicesse: Io una volta non conoscevo la legge, quando cioè non potevo ancora avere l'uso della ragione, e tuttavia sentivo i moti della concupiscenza, che però per difetto di ragione non erano peccati. Così san Agostino, lib. VI Contra Julian., cap. XI, e san Girolamo ad Algas., Quaest. VIII. Oppure, «io vivevo senza legge», cioè allora, quando cominciai a crescere e a peccare, e tuttavia non ero stato istruito nella legge di Mosè: allora infatti vivevo come senza legge, e di conseguenza non mi curavo del peccato, non lo riconoscevo, non lo stimavo; quindi non ero molto incitato ad esso. Secondo, san Crisostomo, Ecumenio, Toleto qui, e san Agostino, lib. I Contra duas epist. Pelagian., cap. IX; sant'Ambrogio, lib. I De Jacob et vita beata, ritengono che l'Apostolo parli nella persona di coloro che vissero prima di Mosè e della legge. Ma il primo senso è più chiaro, e più adatto alle parole dell'Apostolo.
7:10
10. MA QUANDO VENNE IL MANDATO (nella mia conoscenza, quindi) IL PECCATO (quasi per antiperistasin della legge si intensifica, e) REVISSE, (e per mezzo di esso) IO MORII: (così) IL MANDATO, CHE (era stato dato) PER LA VITA (per dimostrarmi e procurarmi), SI TROVÒ ESSERE (per me) PER LA MORTE.
7:11
11. IL PECCATO, COLTA L'OCCASIONE, PER MEZZO DEL COMANDAMENTO MI SEDUSSE (mi trascinò dolosamente nelle sue parti) E PER MEZZO DI ESSO MI UCCISE, — infliggendo all'anima la ferita della colpa letale, per mezzo della concupiscenza infiammata dall'occasione della legge, come dissi al vers. 8. Nella parola « sedusse » allude alla seduzione dei primi genitori, che avvenne per occasione del comandamento, quando il serpente tentò dicendo: « Perché vi ha comandato il Signore? » Gen. III, 2. PERCIÒ LA LEGGE BENSÌ È SANTA, E IL COMANDAMENTO È SANTO, E GIUSTO, E BUONO. — Cioè i comandamenti della legge sono santi, giusti e buoni: « santi, » perché prescrivono come Dio debba essere colto santamente; « giusti, » perché prescrivono che non tu leda il prossimo, ma gli tributi ciò che è suo; « buoni, » perché prescrivono quelle cose per le quali chiunque sia buono in se stesso, e dotato di buoni costumi e di virtù. E poiché questi tre aspetti si realizzano opportunamente per mezzo dei tre tipi di precetti della legge antica, cioè per mezzo dei cerimoniali, per i quali il culto santo e la religione verso Dio; per mezzo dei giudiziali, per i quali la giustizia verso il prossimo; per mezzo dei morali, per i quali la bontà e la continenza verso se stesso si prescrivono. Da qui san Tommaso, I-II, Quaest. XCIX, art. IV, ritiene che qui il comandamento della legge sia chiamato « santo, » a causa dei precetti cerimoniali; « giusto, » a causa dei giudiziali; « buono, » a causa dei morali, e forse l'Apostolo ebbe anche questo in vista; propriamente però sembra trattare di qualsiasi particolare comandamento della legge: questo infatti significa il greco ἐντολή, così da distinguere il comandamento dalla legge, quasi la parte dal tutto. Infatti si riferisce al comandamento « Non desiderare, » che poco prima ha citato, quasi dicesse: Questo comandamento « Non desiderare, » e qualsiasi altro in se stesso è santo, perché rende l'uomo puro, casto, santo; ed è giusto, perché trattiene l'uomo dal desiderare ingiustamente la moglie altrui o la roba altrui; ed è buono, perché rende l'uomo buono e ordina e compone bene e rettamente tutte le forze e i moti dell'animo. Vers. 13. DUNQUE CIÒCHE È BUONO, A ME È DIVENUTO MORTE? — cioè: Obietterai: Dunque il comandamento, che era buono in se stesso, è stato mutato, e mi è divenuto morte, cioè causa e occasione del peccato, e conseguentemente della morte? Risponde: Lungi da ciò: non fu questa mutazione un difetto e una colpa del comandamento stesso, ma del peccato e dell'uomo che abusa del comandamento. IL PECCATO, AFFINCHÉ APPAIA PECCATO (affinché si manifestino la forza e la potenza del peccato), per mezzo del buono (per mezzo del comandamento, occasionalmente) HA OPERATO A ME LA MORTE (dell'anima presente e eterna): AFFINCHÉ DIVENGA OLTREMODO PECCANTE IL PECCATO PER MEZZO DEL COMANDAMENTO. — San Girolamo ad Algas., Quaest. VIII, legge « affinché divenga più peccante il peccato. » Sant'Agostino, lib. I ad Simplic., Quaest. I, legge « affinché divenga oltremodo peccatore il peccato. » Infatti in greco è ἁμαρτωλὸς ἡ ἁμαρτία, quasi dicessi « scellerato il misfatto, » ovvero « peccatrice la peccaminosità, » cioè la malizia del peccato immensa e sovrabbondante, quasi dicesse: Da qui appare l'immensa forza e malizia del peccato, che per mezzo di una cosa buona, puta per mezzo della legge, la sua malizia sia cresciuta maggiormente, e che per mezzo della medesima il peccato abbia maggiormente invaso e ucciso l'uomo. È una prosopopea: infatti il peccato qui è introdotto quasi persona, che abbia l'arte di peccare e di fingere, suggerire, macchinare peccati, e l'eserciti, come fanno i lenoni e le lenone. Guàrdati qui dal commentario attribuito a san Girolamo, che nega la trasmissione del peccato originale. AFFINCHÉ APPAIA IL PECCATO. — Maldonato, nelle Note, [annota]; tali e proposito, e nei soliti suoi sentieri di nuovo la forza della furia errompe. Così anche nelle virtù vuole agire bene, ma non subito la volontà è seguita dall'effetto: come colui che vuole essere sapiente, non subito come vuole, diviene sapiente; ma prima deve applicarsi la fatica, lo studio, la sollecitudine, le veglie, l'istruzione della dottrina, e difficilmente talvolta con lungo uso, meditazione continua, diviene sapiente.
7:14
14. SAPPIAMO INFATTI CHE LA LEGGE È SPIRITUALE; IO INVECE SONO CARNALE, VENDUTO SOTTO IL PECCATO. — L'Apostolo qui prova ciò che ha detto, cioè che la legge è santa, e che la legge non è causa di morte, ma il peccato dichiarato e proibito dalla legge, e l'uomo asservito al peccato, che segue i cattivi desideri della carne e del peccato. Lo prova da questo: «Poiché la legge,» dice, «è spirituale,» cioè prescrive cose spirituali, non carnali; «io invece sono carnale,» cioè seguo ciò che piace alla carne e alla concupiscenza, in quanto «venduto sotto il peccato;» io dunque, vivendo sotto il dominio del peccato, sono causa a me stesso della vita carnale e del peccato, e di conseguenza della morte, non invece la legge. Nota: La legge si dice spirituale, primo, come spiega san Crisostomo, perché prescrive cose che sono dello spirito e dell'uomo spirituale: cioè seguire le virtù, fuggire i vizi; secondo, perché la legge indirizza gli uomini al culto dell'unico Dio, che è purissimo spirito, da cui anche è stata data: così sant'Ambrogio; terzo, perché la legge non può essere compiuta se non per mezzo dello spirito e della grazia da parte di uomini spirituali: così sant'Agostino, qui nell'esposizione di alcune proposizioni di questa epistola, n. 41; quarto, secondo san Tommaso, perché la legge si accorda con lo spirito dell'uomo, e, secondo Caietano, dirige e regola lo spirito dell'uomo, tanto riguardo a Dio, quanto riguardo a se stesso e al prossimo; quinto, perché la legge accolta spiritualmente conduce e prepara gli uomini alla legge evangelica, che è legge dello spirito e della vita. IO INVECE SONO CARNALE. — I Greci notano che Paolo qui, fino al vers. 25, introduce la persona di un uomo peccatore costituito sotto la legge, che non è ancora stato liberato dalla schiavitù del peccato dalla grazia di Cristo. Così Origene, Crisostomo, Teofilatto, Basilio nella Regola breve, nella risposta alla 16ª questione; il Commentario di sant'Ambrogio, san Girolamo ad Algas., Quaest. VIII; anzi sant'Agostino qui, e ad Simplic. lib. I, Quaest. I, libri che egli stesso scrisse quando era più giovane. E lo provano da ciò che dice l'Apostolo: primo, «io sono carnale;» secondo, «venduto sotto il peccato;» terzo, «vedo un'altra legge che mi tiene prigioniero nella legge del peccato:» infatti queste cose non sembrano essere di un uomo santo e perfetto, quale era Paolo, ma di un peccatore o almeno di un convertito di recente, come vuole Origene: «in cui,» dice, «rimane infermità e inclinazione ai vizi passati, così che benché voglia vincerli e fare tutto il bene, tuttavia non segue subito l'effetto alla volontà, ma spesso cade, e è vinto dai vizi abituali, per esempio, uno decide e vuole frenare l'ira, ma poiché l'ira lo ha dominato per lungo tempo di consuetudine, si oppone alla sua volontà e proposito.» Tuttavia, in secondo luogo, lo stesso sant'Agostino, divenuto poi più anziano e più dotto, mentre scrive contro i Pelagiani, insegna che questo passo deve essere spiegato completamente riguardo agli uomini santi, e allo stesso Paolo; e qui la lotta della sua concupiscenza e dello spirito è dipinta graficamente da lui. Così egli stesso lib. I Retract., cap. XXIII; lib. VI Contra Julian., cap. XI, dove dice che questa è l'esposizione di san Ilario, del Nazianzeno, di sant'Ambrogio (da cui si raccoglie che i commentari a queste epistole e a questo passo attribuiti a sant'Ambrogio, in realtà non sono di sant'Ambrogio, poiché hanno in questo passo il contrario) e degli altri Santi della Chiesa e Dottori rinomati. Così pure spiegano san Gregorio, lib. XIX Moral., cap. VI; san Girolamo, lib. II Contra Pelagianos; Anselmo, Primasio, san Tommaso, Pererio, Adamo e altri. Questa dunque esposizione sembra essere più vera e più genuina. E ciò si prova primo, perché l'Apostolo non dice: Ero, o vivevo, come ho detto vers. 9, ma dice: Sono, consento, mi compiaccio, al presente. Dunque in questo verso passa dallo stato passato della legge e del peccato allo stato della grazia, ma con la concupiscenza che lotta, quasi dicesse: La forza della legge, o piuttosto del peccato che abusa della legge, che ho detto, appare da questo, che ancora sotto la grazia, benché costituito, tuttavia sento ancora così grandi effetti e stimoli della concupiscenza, che sembro essere carnale. Secondo, lo stesso è evidente da ciò che dice: «Ormai non sono io che compio l'azione;» infatti queste parole indicano che l'Apostolo non parla di un peccatore: il peccatore infatti compie il peccato. Parla dunque di un uomo giusto e santo. Terzo, lo stesso è indicato quando dice: «Mi compiaccio della legge secondo l'uomo interiore;» e: «Io stesso con la mente servo la legge di Dio,» e quando dice nel capitolo seguente: «Nulla dunque ora di condanna per coloro che sono in Cristo Gesù,» il che tutto non conviene se non a un uomo giusto e santo. La terza spiegazione di questo passo è quella di Cassiano, il quale nella Collazione 23, vuole che qui sia descritta la lotta di Marta e di Maddalena, cioè della vita attiva e contemplativa. Ma questo non è letterale, bensì mistico, o piuttosto accomodatizio. VENDUTO SOTTO IL PECCATO. — Nota primo, il peccato qui è lo stesso di prima, ma materialmente soltanto, ossia oggettivamente, cioè preso per oggetto del peccato, ossia per esca e concupiscenza. Onde questo versetto 23 lo chiama legge nelle membra che ripugna alla legge della mente. Così san Girolamo e sant'Anselmo sopra. Né è nuovo che l'Apostolo dal peccato formalmente preso, passi al peccato materialmente preso. Così infatti egli stesso spesso gioca con le parole, come dissi can. 31. Onde nota secondo, la concupiscenza qui è detta peccato, non formalmente e propriamente, come vuole Calvino; ma primo, perché essa stessa è peccato materiale: infatti la concupiscenza è contro la legge di Dio, e a essa non manca nulla per la ragione formale di peccato, se non il consenso della volontà; secondo, perché essa stessa incita al peccato; terzo, perché essa stessa è effetto del peccato: così il Concilio di Trento, sess. V; quarto, perché essa stessa è pena del peccato; quinto, perché essa stessa è strumento, per cui mediante l'atto della generazione, il peccato originale si trasfonde nei posteri di Adamo. Quindi san Girolamo, lib. V Contro Giuliano, cap. III, insegna che la concupiscenza e il peccato sono, e pena del peccato, e causa del peccato. « Come, » dice, « la cecità del cuore, che solo rimuove l'illuminatore Dio, e è peccato, per cui non si crede in Dio, e è pena del peccato, per cui il cuore superbo è punito con degna punizione, e è causa del peccato, quando qualcosa di male si commette per errore del cuore cieco: così la concupiscenza della carne, contro cui il buono spirito concupisce, e è peccato, perché in essa risiede l'inobedienza contro il dominio della mente; e è pena del peccato, perché è stata resa ai meriti dell'inobediente; e è causa del peccato, per difetto di chi consente o per contagio di chi nasce. » Dove nota, la concupiscenza è detta da Girolamo peccato nello stesso senso in cui ho spiegato che essa è detta qui peccato dall'Apostolo: infatti Girolamo vuole insegnare che la concupiscenza non è condizione naturale, proprietà e perfezione che scaturisce dalla natura dell'uomo, come voleva Giuliano; ma è peccato, cioè è vizio nato e propagato dal peccato originale, che negava Giuliano, in quanto pelagiano. Onde nel cap. seguente, insegna san Girolamo che la concupiscenza è materia perpetua di lotta, di virtù e di vittoria, e conseguentemente non è peccato formalmente e propriamente, se non quando la libera volontà le cede e consente. Nota terzo, dice l'Apostolo di sé, che sia venduto, cioè da Adamo, al prezzo di una mela, e tradito (infatti l'ebraico מכר machar significa sia vendere che tradire; ciò che infatti si vende, si tradisce a chi lo compra, quasi al padrone) sotto il peccato, come hanno i Greci, cioè in servitù del peccato originale; e conseguentemente, che egli stesso ancora, benché giustificato, sia tuttavia obnossio alla concupiscenza (che al posto del peccato originale quasi è subentrata, affinché rimanga nei giusti) come servo comprato, affinché i suoi moti, voglia o no, ovunque li senta. Onde il Siro traduce מזבן לחטיתא mezabban lachatita, cioè sono stato venduto al peccato, cioè sono stato tradito alla concupiscenza. Così Acab, lib. III dei Re, cap. XXI, è detto venduto, affinché facesse il male, cioè con la sua cattiva volontà si asservì al peccato, quasi se stesso avesse venduto, o affittato se stesso e le sue opere, non a altro che al peccare. Allude infatti la Scrittura con questa frase ai servi degli Ebrei, che si vendevano per prestare opere servili ai padroni, quasi dire: Acab si tradì e si dedicò completamente agli idoli, quasi loro mancipio, quasi all'idolatria dai suoi padroni idoli come servo asservito fosse, non come fosse re degli Israeliti libero e di condizione ingenua. Così san Girolamo, nell'Esposizione delle proposizioni di questa epistola, num. 42: « Chiunque, » dice, « peccando vende la sua anima al diavolo, ricevendo, come prezzo, la dolcezza del piacere temporale. » Alla concupiscenza dunque come a un tiranno siamo stati traditi, anche i giusti; non tuttavia propriamente al peccato: infatti la concupiscenza non ci costringe al peccato, perché sentire i suoi moti non è peccato, ma liberamente consentire a essi è peccato, dice san Bernardo.
7:15
15. POICHÉ QUELLO CHE COMPIO, NON LO INTENDO. — Primo, san Crisostomo spiega così queste parole, cioè a dire: Il peccatore non conosce in quali modi sia stato ingannato, così che compia il peccato. Secondo, Teodoreto spiega così, cioè a dire: Il peccatore non conosce perfettamente la malizia del peccato. Terzo, Toleto: Il peccatore, dice, non intende quello che compie, perché agisce e pecca contro il giudizio dell'intelletto, con il quale giudica speculativamente che questo non deve essere fatto. Quarto, Anselmo spiega così, cioè a dire: Nelle regole dei precetti di Dio non trovo quello che la mia concupiscenza desidera. Quinto, Metodio, presso Epifanio, eresia 62, così, cioè a dire: Chi compie il bene, spesso soffre distrazioni e cattivi pensieri, così che non intenda le sue passioni e le sue opere. Sesto e ottimamente, sant'Agostino, lib. I Contro due epistole dei Pelagiani, cap. XI, dà questo senso: « Quello che compio, non lo intendo, » cioè, con la ragione e la volontà non approvo le opere e i moti della mia concupiscenza. Che questo sia il senso è evidente dal seguito. Così nel Salmo I si dice: « Conosce (cioè ama e approva) il Signore la via dei giusti. » E in Matteo VII: « Non vi conosco, » cioè non vi amo, non vi approvo: questa infatti è scienza pratica. Di nuovo questi stessi moti della concupiscenza « non li intendo, » perché questi moti precedono la ragione e l'intelletto. L'Apostolo prova qui che è venduto sotto il peccato, cioè che è servo della concupiscenza, dal fatto che compie non quelle cose che gli sembrano da compiere, ma quelle che il padrone, cioè la concupiscenza, gli comanda, come concupire: questo poi lo prova con le parole che seguono. NON INFATTI QUELLO CHE VOGLIO BENE, QUESTO COMPIO: MA QUELLO CHE ODIO MALE, QUESTO FACCIO. — Così leggono la Bibbia Romana e altri codici più corretti (benché i Greci non abbiano τὸ bonum, tuttavia lo hanno nel vers. 19). Ora quanto al senso, primo, san Crisostomo spiega così, cioè a dire: Nei peccatori c'è una certa velleità del bene, e un certo odio imperfetto del male, anche mentre peccano. Secondo e meglio, sant'Agostino e Anselmo, i quali spiegano queste parole, non del peccatore, ma del giusto, quale era Paolo, come ho detto: Il male, dicono, che il giusto odia, e tuttavia compie, è la concupiscenza, che il giusto naturalmente, ma involontariamente compie, o piuttosto patisce e sente controvoglia; il bene invece che il giusto non compie, benché lo voglia, è compiere l'opera buona con prontezza, e con tutte le forze senza la concupiscenza che si oppone. O più brevemente, non concupire è il bene che il giusto vuole e desidera; il male invece che odia è concupire, cioè a dire: Paolo: Vorrei non concupire, e non vorrei concupire, e tuttavia concupisco. Nota: « Faccio » significa qui l'azione imperfetta dell'uomo, cioè l'atto dell'appetito concupiscibile, senza l'assenso della ragione, e questo è evidente dalla locuzione degli Ebrei, di cui ho parlato can. 32. Specialmente perché i moti della concupiscenza non sono soltanto nell'appetito sensitivo, ma anche nella volontà, che naturalmente dalla sua origine in Adamo viziata propende verso i beni dilettevoli, onorifici e curiosi. Onde spiegando aggiunge l'Apostolo: « Ora non sono più io che compio questo, ma il peccato che abita in me. » Questo atto di concupire non è mio, non è umano, perché non è libero e deliberato, ma è l'atto del peccato che abita in me, cioè della concupiscenza. Quindi sant'Agostino nelle Sentenze, sent. 383: « Approvare, » dice, « il falso come vero, così che tu erri controvoglia, e resistendo l'opposizione del vincolo carnale, non potere astenersi dalle opere illecite, non è natura dell'uomo istituito, ma pena del dannato. »
7:16
16. SE DUNQUE QUELLO CHE NON VOGLIO, QUESTO FACCIO (cioè se concupisco, quello che tuttavia non voglio e faccio controvoglia, o piuttosto patisco), CONSENTO ALLA LEGGE (cioè con la ragione e la volontà approvo), PERCHÉ (la legge in se stessa) È BUONA. — Onde il Siro traduce, « do il mio voto alla legge, che è buona, » quasi dicesse: Se concupisco controvoglia e invito, la mia mente e la mia volontà sono intere e intatte, perché aderiscono alla legge e con essa consentono.
7:17
17. ORA DUNQUE (ora dunque) NON SONO PIÙ IO CHE COMPIO QUESTO (cioè umanamente, cioè deliberatamente), MA IL PECCATO CHE ABITA IN ME. — Cioè la concupiscenza, come ho detto vers. 14, questa infatti abita nella mia carne, non invece la virtù e il bene, cioè la bontà. Questo è infatti quello che aggiunge l'Apostolo.
7:18
18. SO CHE NON ABITA IN ME, CIOÈ NELLA MIA CARNE, IL BENE. INFATTI IL VOLERE MI È VICINO: MA IL COMPIERE IL BENE, NON LO TROVO. — come a dire: La facoltà e la buona volontà di volere ciò che è bene, è in me giustificato; ma appena, e non se non con difficoltà posso compierlo: infatti lo Spirito è pronto, ma la carne è debole, anzi riluttante allo spirito. Così san Agostino, Anselmo, san Tommaso, Primasio e il Siro. Lo stesso spiega, ripete e inculca l'Apostolo, vers. 21. Veramente san Bernardo, serm. 84 in Cantica: « Giace, » dice, « la volontà, dove non abbonda la facoltà. » E san Agostino, lib. X Confess., cap. XL, gemendo sulla terra e sospirando verso il cielo: « Ricado, » dice, « in questi pesi penosi, e sono riassorbito dalle consuetudini, e sono trattenuto, e piango molto, ma sono molto trattenuto. Tanto il peso della consuetudine mi opprime. Qui posso stare, e non voglio; là voglio, e non posso: misero da entrambi i lati. » A ragione san Gregorio Nazianzeno, nel Carme alle vergini, chiama la carne « echeneida, » cioè il pesce remora. Come infatti la remora della nave, così la carne dell'uomo impedisce e arresta il corso verso il cielo. Insegna dunque che questa remora deve essere rimossa, mentre canta: Non immettere nella tua stessa vita l'echeneida, la carne, Che come una catena gettata trattiene la poppa che si affretta E costringe a fermarsi una mole così grande. Vedi anche l'Abate Teona presso Cassiano, Collat. 23, dove ampiamente tratta questa sentenza dell'Apostolo.
7:21
21. TROVO DUNQUE (in me stesso) UNA LEGGE (che segue cioè), CHE (cioè) VOLENDO IO FARE IL BENE, IL MALE MI È VICINO, — e mi è insito, il male, dico, della concupiscenza a me innata, che ripugna al bene e alla legge di Dio. Avverti qui, e sperimenta in te stesso, quando vuoi intraprendere qualche bene, soprattutto eroico, massimamente sentirai insorgere e opporsi la concupiscenza. Nota qui la trasposizione ebraica: infatti la voce « che, » che Paolo pospone dicendo: « Trovo, volendo fare il bene, che il male mi è vicino, » deve essere preposta in questo modo, « Trovo, che volendo io fare il bene, il male mi è vicino. » Altrimenti altri spiegano queste cose, che vedi, se vuoi, presso Toledo.
7:22
22. MI DILETTO DELLA LEGGE DI DIO SECONDO L'UOMO INTERIORE. — Chiederai, chi si dice uomo interiore, chi esteriore? Primo, i Manichei da questo luogo insegnarono che nell'uomo vi siano due anime, una buona, dalla quale procedono le virtù; una seconda cattiva, dalla quale procedono i vizi; e di conseguenza nello stesso uomo vi siano quasi due uomini, uno interiore, l'altro esteriore. Secondo, Illirico rigido luterano: « L'uomo interiore, » dice, « è l'anima e lo spirito di Dio; l'uomo esteriore è il peccato originale, che come forma sostanziale affetta l'anima. » Infatti egli ritiene che il peccato non sia un accidente, ma una forma e una certa sostanza tetro e orrida, tale quale comunemente immaginiamo il diavolo. Terzo, Calvino: « L'uomo interiore, » dice, « è la parte superiore dell'anima, cioè la mente consenziente alla legge di Dio; l'esteriore è la medesima mente in quanto concupisce il male. » Infatti Calvino ritiene che in una medesima parte e facoltà dell'anima vi sia questa lotta, e perciò l'uomo anche giusto sia semplicemente tanto peccatore quanto giusto; il che è contraddittorio. Inoltre questa sua dottrina consegue da un altro suo principio, per il quale all'uomo in realtà veramente e propriamente toglie la parte superiore, cioè la ragione e il libero arbitrio: allora infatti necessariamente consegue che nella parte inferiore tanto domini la concupiscenza quanto la virtù; e che questa parte inferiore, non in realtà, ma solo di nome si divida in superiore e inferiore. Ma tutte queste cose sono impossibili, erronee e eretiche. Quarto, Fozio e Toledo così spiegano: L'uomo interiore è la ragione, che anche nei peccatori si oppone all'esteriore, cioè al senso e all'appetito. Ma nota bene: Nell'uomo vi è una sola anima, che è insieme razionale e sensitiva; e dopo la privazione della giustizia originale contratta per il peccato, questa contro quella, cioè la sensitiva contro la razionale, massimamente imbevuta di grazia, e perciò la stessa anima si combatte con appetiti contrari, anche nell'uomo giustificato: così che dalle sue operazioni in esso appaia esservi un'anima duplice e un uomo duplice. La causa di ciò è l'eminenza dell'anima razionale, che per virtù contiene in sé l'anima sensitiva e vegetativa, e fa nell'uomo una sola anima quello che in tre, cioè nella pianta, nel cavallo, nell'uomo fanno tre anime, cioè la vegetativa, la sensitiva e la razionale. Dico dunque che uno e il medesimo è l'uomo, ma per ragione dei diversi stati, affetti e operazioni, si dice esteriore o interiore. L'Apostolo l'uomo interiore ora lo chiama nuovo, ora rinnovato, cioè da Cristo, ora spirituale, ora mente: l'esteriore lo chiama animale, o vecchio, quello cioè che abbiamo tratto dal vecchio Adamo; lo stesso lo chiama carne, o membra sineddochicamente e metonimicamente: perché cioè massimamente mostra la sua forza nelle membra, nella carne e nell'appetito sensitivo. Infatti questa corruzione derivata dal carnale Adamo, massimamente si manifesta e si esercita nella carne e nei desideri carnali, anzi per mezzo di essi sollecita e muove l'anima, benché propriamente risieda nell'anima. Quindi l'Apostolo, Gal. v, chiama superbia, invidia, risse, opere della carne, cioè della concupiscenza e dell'uomo vecchio. L'uomo interiore è la mente, come rettamente Gaetano; o più propriamente, lo stesso uomo imbevuto e vivente di grazia, carità e spirito di Dio: l'anima di questo è la grazia e la carità: la legge di questo è la legge divina e il suo dettame, come: Sii casto, sobrio, umile, obbediente, temi e ama Dio: l'operazione vitale di questo è amare Dio, venerarlo, obbedirgli. L'esteriore, o vecchio uomo è la concupiscenza, o viziositá, insita in tutte le potenze dell'anima, e nella stessa mente e volontà; o è la mente, o piuttosto è lo stesso uomo in tutte le sue potenze viziato e corrotto: l'anima di questo è la concupiscenza: la legge di questo è la viziosa inclinazione, o qualche dettame concupiscibile, contrario alla legge di Dio, per es.: Ubriachiti, fornica, sii superbo: l'operazione vitale di questo è concupire il vino, le ricchezze, i piaceri, le amiche. La concupiscenza dunque e l'uomo esteriore è nell'anima, nella volontà e nella mente, ma in quanto naturalmente agiscono, e si portano verso i loro oggetti con moto naturale; la virtù invece e l'uomo interiore è nella medesima anima volontà e mente, ma in quanto usa la ragione e la libertà, e domina i suoi atti e la stessa concupiscenza, massimamente quando è fornito della grazia di Dio. Questo luogo è morale per la lotta della concupiscenza e dello spirito, che san Agostino dipinge graficamente in se stesso, lib. VIII Confess., cap. XI, e serm. 45 De Tempore, tom. X. Trascrivo qui le parole di sant'Agostino, perché espongono chiaramente la cosa, affinché coloro che sentono in se stessi questa lotta con Paolo e sant'Agostino, ma non riescono a spiegarla, la vedano espressa e spiegata in Agostino, e imparino in qual modo possono conseguire la vittoria, specialmente quando si sforzano di cambiare vita e di passare dallo stato di peccato allo stato di grazia. «Dicevo», dice, «dentro di me: Ecco ora sia fatto, ora sia fatto. E con la parola già andavo verso il piacere, già quasi lo facevo, e non lo facevo; tuttavia non ricadevo nei miei vizi antichi, ma stavo molto vicino e respiravo; e di nuovo mi sforzavo, e ero poco lontano, e poco mancava che già già lo raggiungessi e lo tenessi; e non ero lì, né lo raggiungevo, né lo tenevo, esitando a morire alla morte, e a vivere alla vita; e in me prevaleva più il peggio abituale, che il meglio inusitato: e quello stesso punto di tempo, in cui dovevo diventare diverso, quanto più si avvicinava, tanto maggiore orrore mi incuteva; ma non mi ricacciava indietro, né mi distoglieva, ma mi sospendeva.» Fin qui abbiamo udito il primo assalto della concupiscenza in Agostino. Segue il secondo. «Mi trattenevano le frivolezze delle frivolezze, e le vanità delle vanità, le mie antiche amiche, e scuotevano la mia veste carnale, e sussurravano: Ci abbandoni? e da questo momento non saremo più con te in eterno? e da questo momento non ti sarà lecito questo e quello, in eterno? E ciò che suggerivano in quello che dissi, Questo e quello! che cosa suggerivano, Dio mio, allontani dalla anima del tuo servo la tua misericordia: quali lordure suggerivano, quali disonori! E le udivo ormai molto meno della metà, non come se liberamente si opponessero venendomi incontro, ma come se mormorassero da dietro, e strappassero il mio vestito come se me ne andassi, per farmi voltare; tuttavia mi trattenevano mentre esitavo, per strapparmi via e scuotermi da loro, e per farmi passare dove ero chiamato, quando mi diceva la violenta abitudine: Pensi che potrai senza queste cose?» Ecco il terzo assalto della concupiscenza, ma più debole, prevalendo la grazia e la costanza di sant'Agostino. «Ma ormai molto debolmente diceva questo. Infatti si apriva da quella parte verso cui avevo rivolto il volto, e dove tremavo di passare, la casta dignità della continenza, serena, e non dissoluta nella gioia, onestamente blandendo, affinché venissi, e non dubitassi, e stendendo verso di me le pie mani per ricevermi e abbracciarmi, piene di moltitudini di buoni esempi. Lì tanti ragazzi e ragazze, lì molta gioventù, e ogni età, e gravi vedove, e vergini anziane, e in tutte la stessa continenza non affatto sterile, ma madre feconda di figli di gioia dal marito te, Signore. E mi derideva con una derisione esortativa, quasi dicesse: Tu non potrai quello che questi e queste? O veramente questi e queste in se stessi lo possono, e non nel Signore Dio loro? Il Signore Dio loro me ha dato a loro. Perché stai e non stai? Gettati in lui, non temere; non si sottrarrà, affinché tu cada. Gettati sicuro, ti accoglierà, ti guarirà. E arrossii molto, perché ancora udivo il sussurro di quelle frivolezze, e stavo sospeso e titubante. E di nuovo quella quasi dicesse: Rendi sordo a quelle membra immonde tue sulla terra, affinché muoiano. Ti narrano i piaceri, ma non come la legge del Signore Dio tuo. Questa controversia era nel mio cuore, non se non di me stesso contro me stesso.» Così Agostino. In secondo luogo, l'utilità di questa lotta insegna san Gregorio, lib. XIX Moral., VI: «La migliore», dice, «custode della virtù è l'infermità, o delle pressioni, o delle tentazioni: e accade con certa giusta misura, affinché, mentre uno dei Santi è già rapito interiormente alle cose supreme, ma è ancora tentato esteriormente, non cada nella disperazione, né incorra nella superbia; e così conosciamo nel progresso quello che abbiamo ricevuto; nel difetto, chi siamo; e così con la sottilissima moderazione del giudizio interno, al di sotto delle cose supreme, e al di sopra delle infime, l'anima è sospesa in un certo mezzo.» E san Bernardo, serm. in coena Domini, De Baptism. et Sacramento altaris: «Per umiliarci permette che essa (la concupiscenza) viva ancora in noi, e ci affligga gravemente, affinché sentiamo quale beneficio ci apporta la grazia, e sempre ricorriamo al suo aiuto: così anche di questi peccati minori siamo trattati con pia disposizione, affinché non siano completamente tolti, ma in essi Dio ci educhi, affinché, non potendo evitare le cose minime, siamo certi che non con le nostre forze superiamo le maggiori, e sempre siamo timorosi e completamente solleciti come non perdere la sua grazia, che sentiamo esserci necessaria in tanti modi.»
7:23
23. VEDO UN'ALTRA LEGGE NELLE MIE MEMBRA, CHE COMBATTE CONTRO LA LEGGE DELLA MIA MENTE, E MI RENDE SCHIAVO DELLA LEGGE DEL PECCATO. — « Che combatte, » in greco ἀντιστρατευομένην, cioè che milita contro, che si ribella. È una metafora tratta dalla lotta e dalla battaglia. Di nuovo, « che mi rende schiavo, » non per consenso della volontà, come vuole Crisostomo (infatti egli ritiene che tutto questo si dica dello stato del peccato e del peccatore), ma per movimento, dice sant'Agostino, cioè affinché io sia reso schiavo e sottomesso alla legge del peccato, cioè alla concupiscenza; così che anche controvoglia e resistendo, sono costretto a sentire le sue viziose inclinazioni, i suoi dettami, i suoi impulsi, e non posso sfuggire ai suoi lacci e ai suoi movimenti. Alcuni, seguendo sant'Agostino, lo spiegano così: « Che mi rende schiavo, » cioè che tenta di rendermi schiavo; ma in greco è αἰχμαλωτίζοντά με, cioè che mi cattura; e il siriaco parimenti ha il senso di catturarmi. Di fatto tutti noi, non sotto il peccato, ma sotto la concupiscenza siamo tenuti quasi come prigionieri. Nota qui l'ebraismo, « nella legge del peccato, » cioè in se stessa. Infatti la legge del peccato e delle membra è la medesima, cioè la concupiscenza, come ho detto. Così si dice in Genesi XIX, 24: « Piovve il Signore dal Signore, » cioè da se stesso. Si chiama concupiscenza legge del peccato, perché è incentivo al peccato che sollecita, che detta e suggerisce il peccato.
7:24
24. INFELICE (in greco ταλαίπωρος, cioè misero, afflitto) IO UOMO, CHI MI LIBERERÀ DAL CORPO DI QUESTA MORTE? — cioè dall'insieme di tutti i peccati, dice Calvino; oppure, come il Commentario di Ambrogio, dall'universalità dei vizi. Ma questa esposizione è impropria, lontana e estranea. Perciò dico, « dal corpo di questa morte, » cioè dal corpo mortale, e dagli affetti del peccato, e di conseguenza soggetto alla morte e alla corruzione; e che, come dice san Girolamo, induce talora sia la morte corporale, talora, come dice Fozio, anche la morte spirituale dell'anima. Così sant'Agostino, lib. I Contro due epistole dei Pelagiani, XI. È una metalessi. « Essere liberato dal corpo di morte, » dice sant'Agostino, « è, guarito ogni languore della concupiscenza della carne, non ricevere il corpo per il castigo, ma per la gloria. Infatti gli empi non saranno mai liberati dal corpo di morte, ai quali nella risurrezione gli stessi corpi saranno restituiti per i tormenti eterni. » Nota che presso gli Ebrei la morte per metonimia e catacrese spesso significa malattia, peste, flagello e qualsiasi grave afflizione. Così il Faraone, Esodo X, 17: « Prega, » dice, « il Signore, affinché allontani da me questa morte: » morte, cioè la piaga delle locuste che divorano le erbe e i germogli. Così IV Re IV, 40, si dice: Morte, cioè l'amarezza delle colocintidi, è nella pentola. Parimente qui il corpo di morte può intendersi come corpo soggetto a molte malattie, afflizioni e miserie. Questo è il sospiro ardente dell'Apostolo che anela da questo miserabile e mortale corpo alla vita beata e celeste. Ascolta parimente che sospira l'autore (Ugo di San Vittore, se crediamo a Trittemio) nel libro Dello Spirito e dell'Anima, che si trova nel tom. III delle opere di sant'Agostino, cap. LXII: « Ascolta, » dice, « o anima, quale tu sia: sei gravata di peccati, irretita di vizi, catturata da seduzioni, affissa alle membra, confitta da preoccupazioni, distesa da affari, contratta da timori, affltta da dolori, vaga in errori, inquieta da sospetti, ansiosa da sollecitudini, straniera nella terra dei nemici, contaminata con i morti, annoverata con coloro che sono nell'inferno. » E cap. LX: « Quando verrò e apparirò davanti al volto del Signore, per vederlo nella bontà dei suoi eletti, per rallegrarmi nella gioia del suo popolo, affinché sia lodato con la sua eredità? Quando vedrò quella città, della quale è stato detto: Le tue piazze, Gerusalemme, saranno lastricate d'oro puro, e in te si canterà il cantico della gioia, e per tutti i tuoi vichi da tutti sarà detto Alleluia? O città santa, città bella, da lontano ti saluto, a te grido, te cerco; desidero infatti vederti, e riposare in te: ma non mi è concesso, trattenuto dalla carne. O città desiderabile! le tue mura sono una sola pietra, il tuo custode è Dio stesso, i tuoi cittadini sempre lieti; sempre infatti si rallegrano nella visione di Dio, » ecc.
7:25
25. LA GRAZIA DI DIO PER GESÙ CRISTO. — Sottintendi, mi libererà un giorno da questo corpo di morte, cioè nella futura risurrezione, dandomi un corpo immortale e glorioso. Nota che per « grazia di Dio » il nostro Interprete legge nel Greco χάρις τοῦ Θεοῦ. Così pure legge san Ambrogio, Origene, san Girolamo, sant'Agostino e altri. Tuttavia san Giovanni Crisostomo, Teodoreto, Ecumenio, Teofilatto, san Girolamo ad Algasia, e i codici greci già leggono εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ, rendo grazie a Dio, il quale cioè mi libererà da questo corpo di morte, per mezzo di Gesù Cristo. Ma la nostra lezione è più appropriata, e perciò più vera; infatti non l'azione di grazie, ma la grazia riguarda il futuro. Poiché le grazie propriamente non si rendono per un beneficio futuro e che si sta ricevendo, ma per uno passato e già ricevuto: il « libererà » invece qui è futuro, non passato. Aggiungi che « grazia di Dio » tacitamente include « rendo grazie a Dio ». Infatti dire: la grazia di Dio per mezzo di Cristo mi libererà, e confessare e celebrare questa grazia, è in realtà rendere grazie a Dio. DUNQUE IO STESSO CON LA MENTE SERVO LA LEGGE DI DIO; CON LA CARNE INVECE SERVO LA LEGGE DEL PECCATO, — nel senso che già ho dato ai versetti 22 e 23. Tutto questo passo dell'Apostolo sulla lotta della carne e dello spirito, ossia della concupiscenza e della continenza, lo tratta mirabilmente sant'Agostino nel libro Sulla Continenza, tomo IV; che questo libro non sia di Ugo di San Vittore, come sospetta Erasmo, ma dello stesso Agostino, lo insegnano, da Beda, da Possidonio e da altri, i Dottori Loveniensi, che hanno edito con accuratezza e correttezza massima tutte le opere di sant'Agostino. In quel libro dunque insegna primo sant'Agostino, verso la fine del cap. II, che in questa vita è perpetua questa lotta, e ci basta, se non consentiamo ai mali della concupiscenza, e così avverrà che nell'altra vita beata non la sentiremo. « Finché », dice, « la carne concupisce contro lo spirito, e lo spirito contro la carne, ci basta non consentire ai mali che sentiamo in noi. Infatti la stessa continenza, mentre frena e reprime le libidini, insieme anche desidera il bene, verso la cui immortalità tendiamo, e respinge il male, con cui in questa mortalità combattiamo. » Poi insegna che sentono questa lotta soltanto coloro che resistono alla concupiscenza, non però coloro che le cedono e consentono. « Questa battaglia », dice, « non la sperimentano in se stessi se non i combattenti delle virtù, e i vincitori dei vizi. Non sconfigge il male della concupiscenza se non il bene della continenza. Ci sono invece coloro che, ignorando completamente la legge di Dio, non considerano neppure come nemici le cattive concupiscenze, e servendo loro con miserabile cecità, inoltre si ritengono beati nel soddisfarle, piuttosto che nel dominarle. » Terzo, insegna che i Cristiani, come soldati di Cristo, sono accesi da questo passo dell'Apostolo a questa battaglia, affinché non permettano al peccato di regnare in loro, il che accade quando gli obbediscono; ma loro invece resistono, e resistendo la domano e la diminuiscono, benché non possano estinguerla; così infatti dice: « La tromba apostolica accende i soldati cristiani con questo suono alla battaglia: Non regni il peccato nel vostro corpo mortale per obbedire ai suoi desideri. Allora invece si mostra che regna, se si obbedisce ai suoi desideri, ai quali non si deve obbedire, affinché non regni in coloro che obbediscono. Quando l'Apostolo esorta a mortificare con lo spirito le opere della carne, la tromba certamente suona; mostra la guerra in cui siamo impegnati, e per combattere accanitamente e mortificare i nostri nemici, affinché non siamo mortificati da loro, ci accende. » Quarto, descrive i nostri nemici, e enumera da entrambi i lati i soldati di questa battaglia: da una parte cioè le opere della carne, dall'altra i frutti dello spirito schierati in battaglia. « I nostri nemici invece », dice, « sono le opere della carne, che sono fornicazione, impurità, lussuria, idolatria, stregonerie, inimicizie, contese, gelosie, ecc. In questa battaglia contro l'esercito carnale, schierando come un altro esercito quello spirituale: Il frutto dello spirito è, dice, carità, gioia, pace, longanimità, benignità, bontà, fede, mansuetudine, continenza. Questa è l'azione della continenza, se le opere della carne sono mortificate. » Quinto, nel cap. VII, insegna che non ci sono due nature nell'uomo originate da principi contrari tra loro, e continuamente in conflitto l'una con l'altra, una del bene, l'altra del male, come vollero i Manichei. Ma questa guerra nasce dalla debolezza della concupiscenza, che il peccato ha introdotto nella natura dell'uomo, buona e creata dal buon Dio. « Questa debolezza », dice, « l'ha meritata la colpa, non l'ha avuta la natura; la quale colpa certamente la grazia di Dio ha già rimesso ai fedeli nel lavacro della rigenerazione, ma sotto le mani dello stesso medico la natura ancora combatte con la sua debolezza. In tale battaglia però la sanità sarà la vittoria totale, quando il giusto dirà: Benedici, anima mia, il Signore, che guarisce tutti i tuoi languori. » Sesto, mostra che è bene per la carne stessa che si resista ai suoi cattivi desideri, affinché così la carne stessa sia purificata dai suoi vizi. « Ascolta, » dice, « l'Apostolo che dice: So che non abita in me (e per spiegarlo aggiunge), cioè, nella mia carne, il bene. Disse dunque che la sua carne era se stesso. Non è dunque essa nostra nemica; e quando si resiste ai suoi vizi, essa è amata, perché essa è curata: nessuno infatti ha mai odiato la propria carne, come dice lo stesso Apostolo. E lo stesso in un altro luogo dice: Con la mente servo la legge di Dio; con la carne, la legge del peccato. Come con la carne, la legge del peccato? forse consentendo alle concupiscenze carnali? Lungi da ciò: ma avendo là i moti dei desideri, che non voleva avere, e tuttavia aveva; ma non consentendovi; con la mente serviva alla legge di Dio, e tratteneva le membra, affinché non diventassero armi del peccato. » Settimo, mostra in quale senso l'Apostolo dica di volere il bene a causa della concupiscenza, ma tuttavia di non compierlo. « Avvengono, » dice, « dunque in noi cattive concupiscenze, quando ciò che non è lecito, piace: ma non si compiono, quando alla legge di Dio servendo con la mente le libidini sono contenute, e il bene si fa, quando ciò che male piace, vinto da una buona dilettazione non si fa: ma la perfezione del bene non si compie, finché alla legge del peccato servendo con la carne la libidine là, benché sia contenuta, tuttavia si muove; non sarebbe infatti necessario che fosse contenuta, se non si movesse. Sarà dunque la perfezione del bene, quando sarà la consumazione del male; quello sarà il sommo, questo sarà nullo. Che se in questa mortalità pensiamo che debba sperarsi, ci inganniamo; allora infatti sarà, quando la morte non sarà, ma il sommo bene sarà, » ecc. Ottavo, cap. XIII, insegna che la continenza lotta non solo contro la libidine, ma anche contro qualsiasi altro moto di concupiscenza, e che li frena e li reprime. « La continenza, » dice, « vigilando a frenare e a sanare tutte le dilettazioni della concupiscenza, che si oppongono all'amore della sapienza, affinché l'uomo non vivendo secondo l'uomo, possa già dire: Vivo però non io, ma vive in me Cristo; dove infatti non io, là più felicemente io, così che quando secondo l'uomo sorge qualche moto riprovevole, al quale non consente colui che con la mente serve alla legge di Dio, dica anche questo: Ormai non sono io che lo compio. » Nono infine, dimostra che per mezzo della continenza devono mortificarsi i moti della concupiscenza, sia affinché non passino all'atto, sia affinché la volontà nella mente e nel pensiero non vi aderisca e non vi consenta, affinché morti ad essi, viviamo a Cristo e alla giustizia. « Mortificate, » dice l'Apostolo, « le vostre membra, che sono sulla terra, la fornicazione, l'impurità, ecc. E come si mortificano questi atti con l'opera della continenza, se non quando ad essi non si consente con la mente, né si offrono loro le membra del corpo come armi? E ciò che deve essere curato con maggiore vigilanza della continenza, anche il nostro stesso pensiero, se da qualche loro suggerimento e quasi sussurro è toccato, tuttavia da essi, affinché non se ne diletti, è distolto. » L'antidoto più efficace della concupiscenza è il pensiero e la contemplazione della morte, e dei morenti, e dei morti. L'abate Elia, presso Sofronius, nel Prato Spirituale, cap. X, racconta di sé che, visitato da una donna religiosa, dopo la sua partenza, sentì una grave tentazione di libidine, dalla quale vinto uscì per andare da lei e compierla. « Quando però, » dice, « distando ancora quasi uno stadio dalla sua spelonca, bruciando gravemente dall'ardore della libidine, improvvisamente fui rapito in estasi, vidi la terra aperta, e me stesso assorbito dall'apertura della terra. E vidi là cadaveri putridi giacenti e dissolti, e pieni di incredibile fetore, e un uomo di aspetto venerabile che me li mostrava, e diceva: Ecco questo è della donna, questo dell'uomo, questo del fanciullo; godine dunque come vuoi, e quanto ti piace la tua concupiscenza: tuttavia per il piacere di questa voluttà vedi quanti lavori hai voluto perdere: vedi per quale peccato voi stessi volete privarvi del regno dei cieli. Guai alla miseria umana! per il piacere di un'ora siete privati della ricompensa di tanti lavori. Io però per il fetore eccessivo caddi sulla terra. Allora accostandosi quell'uomo venerabile, che mi era apparso, mi sollevò. E rendendo grazie a Dio, ritornai nel mio luogo. » Vedi di più Num. xi, 20 e 34.
7:1
Postquam apostolus ostendit quod per gratiam Christi liberamur a peccato, hic ostendit quod per eamdem gratiam Christi, liberamur a servitute legis. Et circa hoc duo facit. Primo proponit propositum; secundo excludit obiectionem, ibi quid ergo dicemus, et cetera. Circa primum duo facit. Primo ostendit, quod per gratiam Christi liberamur a servitute legis; secundo ostendit utilitatem huius liberationis, ibi ut fructificemus Deo, et cetera. Circa primum tria facit. Primo proponit documentum, ex quo arguitur ad propositum ostendendum; secundo manifestat ipsum, ibi nam quae sub viro est, etc.; tertio concludit, ibi itaque, fratres mei, et cetera. Documentum autem proponit eis quasi notum. Unde dicit an ignoratis, fratres, quasi diceret: hoc ignorare non debetis. I Cor. c. XIV, 38: si quis ignorat, ignorabitur. Et causam quare non debent ignorare, ostendit subdens scientibus enim legem loquor. Sed cum Romani gentiles essent et legem Moysi ignorarent, videtur eis non competere quod hic dicitur. Et ideo quidam exposuerunt hoc de lege naturali, quae gentibus non erat incognita, secundum illud, supra II, 14: cum gentes quae legem non habent, naturaliter ea quae legis sunt, faciunt, et cetera. Unde et subditur quia lex in homine dominatur, scilicet naturalis, quanto tempore vivit, scilicet lex in homine. Quae quidem vivit, quamdiu ratio naturalis efficaciter in homine viget. Moritur autem lex naturalis in homine quamdiu ratio naturalis passionibus succumbit. Is. XXIV, 5: dissipaverunt foedus sempiternum, scilicet legis naturalis. Sed hoc non videtur esse secundum intentionem apostoli qui, absolute et indeterminate de lege loquens, semper loquitur de lege Moysi. Et ideo dicendum est quod Romani fideles non erant solum gentes sed inter eos erant multi Iudaei. Unde habetur Act. XVIII, v. 2, Paulus Corinthi invenit quemdam Iudaeum, nomine aquilam, qui nuper venerat ab Italia, et Priscillam uxorem eius, eo quod praecepisset Claudius discedere omnes Iudaeos a Roma. Lex ergo hoc modo dominatur in homine, quanto tempore vivit, scilicet homo. Data est enim lex ad dirigendum homines in via huius vitae, secundum Ps. XXIV, 12: legem statuit ei in via quam elegit. Ideo legis obligatio morte solvitur.
7:2
Deinde, cum dicit nam quae sub viro, etc., manifestat quod dixerat per exemplum in lege matrimonii. Et primo ponit exemplum; secundo manifestat per signum, ibi ergo vivente, et cetera. Circa primum duo facit. Primo in exemplo ponit quomodo obligatio legis durat, vita durante, dicens nam mulier quae sub viro, id est sub viri potestate, est, ex lege divina, qua dictum est Gen. III, v. 16: sub viri potestate eris. Alligata est legi, scilicet qua tenetur convivere viro, secundum illud Matthaei XIX, 6: quos Deus coniunxit, homo non separet. Et haec quidem inseparabilitas matrimonii praecipue causatur in quantum est sacramentum coniunctionis indissolubilis Christi et Ecclesiae, vel verbi et humanae naturae in persona Christi. Eph. V, 32: sacramentum hoc magnum est in Christo et Ecclesia, et cetera. Secundo, ibi si autem mortuus, etc., manifestat in exemplo quomodo obligatio legis solvitur post mortem, dicens: si autem vir, scilicet mulieris, fuerit mortuus, mulier, post mortem viri, soluta est a lege mariti, id est a lege matrimonii, qua obligabatur viro. Cum enim, ut Augustinus ait in libro de nuptiis et concupiscentia: nuptiae sint bona mortalium, non se extendit obligatio nuptiarum post vitam mortalem. Et propter hoc in resurrectione, quando erit vita immortalis, neque nubent, neque nubentur, ut dicitur Matth. XXII, 30. Ex quo patet quod si aliquis moriatur, et resurgat, sicut in Lazaro accidit, non erit uxor, quae fuerat, nisi de novo cum ipso contrahat. Sed contra hoc inducitur quod habetur Hebr. XI, 35: acceperunt mulieres de resurrectione mortuos suos. Sed sciendum est quod mulieres non receperunt maritos suos, sed filios suos: sicut mulier quaedam per Eliam, ut habetur III Reg. XVII, 17 ss., et alia per Eliseum, ut habetur IV Reg. IV, 18 ss. Aliter autem se habet in sacramentis quae imprimunt characterem, qui est quaedam consecratio animae immortalis. Omnis autem consecratio manet quamdiu manet res consecrata: sicut patet in consecratione Ecclesiae vel altaris. Et ideo si baptizatus, vel confirmatus, vel ordinatus moriatur et resurgat, non debet iterum eadem sacramenta accipere. Deinde cum dicit ergo vivente, etc., manifestat quod dixerat per signum. Et primo quantum ad obligationem matrimonii, quae durat in muliere, vivente viro, cuius signum est quod vocatur adultera si fuerit cum alio viro, scilicet ei carnaliter commixta, vivente viro. Ier. III, 1: si dimiserit vir uxorem suam, et recedens ab eo, duxerit virum alterum, numquid non polluta et contaminata est mulier illa?
7:3
Secundo, ibi si autem mortuus, etc., inducit signum quantum ad hoc quod obligatio legis matrimonii solvitur per mortem, dicens quod si vir eius, scilicet mulieris, mortuus fuerit, liberata est mulier a lege viri, qua obligatur viro, ut non sit adultera, si fuerit cum alio viro carnaliter ei commixta, praesertim si ei matrimonialiter coniungatur. I Cor. VII, 39: si dormierit vir eius, scilicet mulieris, liberata est: cui vult nubat. Ex quo patet quod secundae nuptiae vel tertiae vel quartae sunt secundum se licitae et non solum per dispensationem, ut videtur dicere Chrysostomus, qui super Matthaeum dicit quod sicut Moyses permisit libellum repudii, ita apostolus permisit secundas nuptias. Nulla est enim ratio, si lex matrimonialis solvitur per mortem, quare non liceat coniugi remanenti ad secunda vota transire. Quod autem apostolus dicit I Tim. III, 2, quod oportet episcopum esse unius uxoris virum, non hoc dicitur quia secundae nuptiae sint illicitae, sed propter defectum sacramenti, quia non esset unus unius, sicut Christus est sponsus unius Ecclesiae.
7:4
Deinde, cum dicit itaque, fratres mei, etc., concludit principale propositum, dicens itaque, etc., id est per hoc quod estis facti membra corporis Christi, simul cum eo mortui et sepulti, ut supra est habitum; mortificati estis legi, id est quantum ad hoc quod cessat in vobis obligatio legis, ita scilicet ut iam sitis alterius, scilicet Christi, eius legi subiecti, qui ex mortuis resurrexit, in quo et vos resurgentes novam vitam assumpsistis. Et ita non lege prioris vitae, sed lege novae vitae tenemini obligati. Videtur autem esse dissimilitudo quantum ad hoc, quod in praecedenti exemplo vir moriebatur et remanebat mulier absque obligatione legis. Hic autem ille qui solvitur ab obligatione, dicitur mori. Sed si recte consideremus utrumque est eiusdem rationis, quia cum matrimonium sit inter duos, sicut quaedam relatio, non refert, quicumque eorum moriatur, ad hoc quod tollatur lex matrimonii: utrumlibet enim contingat, manifestum est, quod per mortem, qua commorimur Christo, cessat obligatio veteris legis. Deinde cum dicit ut fructificemus, ostendit utilitatem praedictae liberationis. Et circa hoc tria facit. Primo ponit utilitatem, dicens ut fructificemus Deo. Per hoc enim quod sumus facti membra Christi, in Christo manentes, possumus fructum boni operis facere ad honorem Dei. Io. XV, 4: sicut palmes non potest ferre fructum, et cetera. Secundo, ibi cum enim essemus.
7:5
Ostendit quod iste fructus impediebatur, quando eramus sub servitute legis, dicens: cum essemus in carne, id est subditi concupiscentiis carnis. Infra VIII, 9: vos autem non estis in carne, sed in spiritu. Passiones autem et affectiones peccatorum, quae quidem erant per legem, vel notificatae vel augmentatae occasionaliter ut supra patuit, operabantur in membris nostris, id est movebant membra nostra. Iac. IV, 1: unde bella et lites, nonne ex concupiscentiis? Et hoc, ut fructificarent morti, id est, ut fructum facerent mortis. Iac. I, 15: peccatum cum consummatum fuerit, generat mortem. Tertio, ibi nunc autem soluti.
7:6
Ostendit quod praedicta utilitas acquiritur ab his qui sunt liberati a servitute legis, dicens nunc autem soluti sumus per gratiam Christi a lege mortis, id est a servitute legis Moysi, quae dicitur lex mortis, vel quia corporaliter occidebat absque misericordia. Hebr. c. X, 28: irritam quis faciens legem Moysi, et cetera. Vel potius dicitur lex mortis, quia spiritualiter occidebat per occasionem, secundum illud II Cor. III, 6: littera occidit, et cetera. In qua lege, nos tenebamur, quasi servi sub lege. Gal. III, 23: prius autem quam veniret fides, sub lege custodiebamur. Ita, scilicet sumus soluti, ut serviamus in novitate spiritus, in spiritu renovati per gratiam Christi. Ez. XXXVI, 27: dabo vobis cor novum, et spiritum novum ponam in medio vestri non in vetustate litterae, id est non secundum veterem legem. Vel non in vetustate peccati, quam littera legis auferre non potuit. Ps. VI, 8: inveteravi inter omnes inimicos meos.
Postquam apostolus ostendit quod per gratiam Christi liberamur a servitute legis, et quod ista liberatio est utilis, hic respondet cuidam obiectioni, quae ex praemissis occasionem habet, per quam videtur quod lex vetus non sit bona. Et circa hoc duo facit. Primo solvit obiectionem per quam videtur legem non esse bonam; secundo ostendit legem esse bonam, ibi scimus enim, et cetera. Circa primum duo facit. Primo ponit obiectionem quantum ad ipsam legem; secundo solvit, ibi itaque lex quidem sancta, et cetera. Dicit ergo primo: dictum est quod passiones peccatorum erant per legem et quod est lex mortis, quid ergo dicemus ex his sequi? Numquid dicemus, quod lex est peccatum? Quod quidem potest intelligi dupliciter. Uno modo quod lex peccatum doceat, sicut dicitur Ier. X, 3: leges populorum vanae sunt, quia scilicet vanitatem docent. Alio modo, ut lex dicatur peccatum, quia ille qui legem dedit, peccaverit, talem legem ferendo. Et haec duo invicem se consequuntur, quia si lex peccatum docet, legislator legem ferendo peccat. Is. X, 1: vae qui condunt leges iniquas. Videtur autem quod lex peccatum doceat, si passiones peccatorum sunt per legem, et si lex ducit ad mortem. Deinde cum dicit absit, solvit praedictam obiectionem. Circa quod sciendum est, quod si lex per se et directe causaret passiones peccatorum vel mortem, sequeretur quod lex esset peccatum altero modorum dictorum, non autem si lex est occasio passionum peccati et mortis. Circa hoc ergo duo facit. Primo ostendit quid lex per se facit; secundo ostendit quid ex ea occasionaliter sequatur, ibi occasione autem accepta, et cetera. Circa primum tria facit. Primo respondet ad quaestionem dicens absit, scilicet, quod lex sit peccatum. Neque enim ipsa docet peccatum, secundum illud Ps. XVIII, 8: lex domini immaculata, neque legislator peccavit, quasi iniustam legem ferens, secundum illud Prov. VIII, v. 15: per me reges regnant, et cetera. Secundo, ibi sed peccatum, et cetera. Ponit id quod per se pertinet ad legem, scilicet notificare peccatum et non auferre. Et hoc est, quod dicit sed peccatum non cognovi nisi per legem. Supra III, 20: per legem enim Dei cognitio peccati. Et siquidem hoc intelligitur de lege naturali manifestum est quod dicitur, quia per legem naturalem homo diiudicat inter bonum et malum. Eccli. XVII, 6: sensu implevit corda illorum, et bona et mala ostendit. Sed apostolus hic videtur loqui de lege veteri, quam significavit supra, dicens non in vetustate litterae. Dicendum est ergo, quod sine lege poterat quidem peccatum cognosci, secundum quod habet rationem inhonesti, id est contra rationem existens, non autem secundum quod importat offensam divinam; quia per legem divinitus datam manifestatur homini quod Deo displicent peccata humana, in hoc quod ea prohibet et mandat puniri. Tertio, ibi nam concupiscentiam, et cetera.
7:7
Probat quod dixerat, dicens nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: non concupisces. Circa quod considerandum est quod hoc quod dixerat, peccatum non cognosci nisi per legem, posset aliquis referre ad ipsum actum peccati, quem lex in notitiam hominis ducit dum prohibet. Et hoc quidem verum est quantum ad aliqua peccata; dicitur enim Lev. c. XVIII, 23: mulier non succumbet iumento. Sed quod hic non sit intellectus apostoli, patet ex his quae hic dicuntur. Nullus enim est qui ipsum actum concupiscentiae ignoret, cum omnes ipsum experiantur. Est ergo intelligendum, sicut supra diximus, quod peccatum non cognoscitur nisi per legem, quantum ad reatum poenae et offensam Dei. Ideo autem hoc probat per concupiscentiam, quia concupiscentia prava communiter se habet ad omnia peccata. Unde Glossa, dicit et Augustinus: hoc elegit apostolus quod est generale peccatum, scilicet concupiscentiam. Bona est ergo lex, quae dum concupiscentias prohibet, omnia mala prohibet. Potest autem intelligi, quod concupiscentia sit generale peccatum, secundum quod sumitur pro concupiscentia rei illicitae, quae est de essentia cuiuslibet peccati. Non autem sic appellavit Augustinus concupiscentiam generale peccatum, sed quia est radix et causa omnis peccati aliqua concupiscentia specialis. Unde et Glossa dicit quod concupiscentia est generale peccatum, unde omnia mala veniunt. Inducit enim apostolus praeceptum legis, quod habetur Ex. XX, 17, ubi specialiter prohibetur: non concupisces rem proximi tui, quae est concupiscentia avaritiae, de qua loquitur I Tim. VI, 10: radix omnium malorum est cupiditas. Et hoc ideo quia pecuniae obediunt omnia, ut dicitur Eccle. X, 19. Et ideo concupiscentia, de qua hic loquitur, est generale malum, non communitate generis vel speciei, sed communitate causalitatis. Nec est contrarium quod habetur Eccli. X, v. 15: initium omnis peccati, superbia. Nam superbia est initium peccati ex parte aversionis. Cupiditas autem est principium peccatorum ex parte conversionis ad bonum commutabile. Potest autem dici, quod apostolus specialiter assumit concupiscentiam ad propositi manifestationem, quia vult ostendere quod sine lege peccatum non cognoscebatur, in quantum scilicet pertinet ad offensam Dei: et hoc maxime patet in hoc quod lex Dei prohibet concupiscentiam quae ab homine non prohibetur. Nam solus Deus hominem reum reputat propter concupiscentiam cordis, secundum illud I Reg. XVI, 17: homines vident quae patent, Deus autem intuetur cor. Ideo autem lex Dei potius prohibuit concupiscentiam rei alienae, quae furto aufertur, et uxoris alienae, quae per adulterium violatur, quam concupiscentiam aliorum peccatorum, quia ista peccata etiam in ipsa concupiscentia habent quamdam delectationem, quod non contingit de aliis peccatis. Deinde cum dicit occasione autem, etc., ostendit quid ex lege occasionaliter consequatur. Et primo proponit quod intendit; secundo manifestat propositum, ibi sine lege, et cetera. Dicit ergo primo, quod peccatum occasione accepta per mandatum, scilicet legis prohibentis peccatum, operatum est in me omnem concupiscentiam. Per peccatum autem potest hic intelligi Diabolus secundum emphaticam locutionem, quia ipse est peccati initium. Et secundum hoc in homine operatur omnem concupiscentiam peccati. I Io. III, 8: qui facit peccatum, ex Diabolo est, quia ab initio Diabolus peccat. Sed quia apostolus hic de Diabolo mentionem non fecerat, potest dici quod peccatum actuale quodcumque, prout est cogitatione apprehensum, operatur in homine sui concupiscentiam, secundum illud Iac. I, 14: unusquisque tentatur a concupiscentia sua: deinde concupiscentia parit peccatum. Sed melius est quod hoc referamus ad peccatum, quod supra dixerat c. V, v. 12 per unum hominem in hunc mundum ingressum, scilicet ad peccatum originale, quod scilicet ante gratiam Christi est in homine secundum culpam et poenam, sed, veniente gratia, transit reatu et remanet actu quantum ad fomitem peccati; vel concupiscentiam habitualem, quae operatur in homine omnem concupiscentiam actualem, sive hoc referatur ad concupiscentias diversorum peccatorum: alia enim est concupiscentia furti, alia adulterii, et sic de aliis; sive referatur ad diversos concupiscentiae gradus, prout consistit in cogitatione, delectatione, consensu et opere. Sed ad hunc effectum in homine operandum peccatum accipit occasionem ex lege. Et hoc est quod dicit occasione accepta. Vel quia adveniente mandato additur ratio praevaricationis, quia ubi non est lex, nec praevaricatio, ut supra IV, 15 dictum est, vel quia crescit desiderium peccati prohibiti, rationibus supra positis. Et est notandum quod non dicit quod lex dederit occasionem peccandi, sed quia ipsum peccatum occasionem acceperit ex lege. Ille enim qui dat occasionem, scandalizat et per consequens peccat: quod quidem fit, quando aliquis facit aliquod opus minus rectum, unde proximus offenditur aut scandalizatur, puta si quis loca inhonesta frequentaret, licet non mala intentione. Unde dicitur infra XIV, 18: hoc iudicate magis ne ponatis offendiculum fratribus vel scandalum. Sed si quis rectum opus faciat, puta si det eleemosynam et alius inde scandalizatur, ipse non dat occasionem scandalizandi; unde nec scandalizat, nec peccat, sed alius accipit occasionem qui scandalizatur et ille peccat. Sic igitur lex rectum aliquid fecit quia peccatum prohibuit, unde occasionem non dedit peccandi; sed homo occasionem ex lege accipit, et propter hoc sequitur, quod lex non sit peccatum, sed magis quod peccatum sit ex parte hominis. Sic igitur intelligendum est quod passiones peccatorum quae pertinent ad concupiscentiam peccati, non sunt per legem, quasi lex illas operetur, sed peccatum illas operatur, accepta occasione ex lege. Et eadem ratione dicitur lex mortis, non quia lex mortem operetur, sed quia peccatum mortem operatur, occasione accepta ex lege. Potest autem eodem sensu littera aliter ordinari ut dicatur quod peccatum operatum est per mandatum legis omnem concupiscentiam et hoc occasione accepta ab ipso mandato; sed prima expositio simplicior et melior est.
7:8
Deinde cum dicit sine lege enim manifestat quod dixerat et hoc per experientiam effectus. Et primo proponit effectum; secundo resumit causam, ibi nam peccatum, et cetera. Circa primum tria facit. Primo describit statum ante legem; secundo statum sub lege, ibi sed cum venisset, etc.; tertio, ex comparatione utriusque status, concludit eventum legis, ibi et inventum est mihi, et cetera. Dicit ergo primo, quod peccatum occasione accepta per mandatum, operatum est in me omnem concupiscentiam, quod ex hoc apparet: sine lege enim peccatum erat mortuum, non quidem sic quod peccatum non esset, quia per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit ante legem, ut supra V, 12 dictum est. Sed intelligitur quod erat mortuum, vel quantum ad cognitionem hominis, qui quaedam lege prohibita nesciebat esse peccata, puta concupiscentiam, vel quia erat mortuum, quantum ad efficaciam moriendi, per comparationem ad id quod postea fuit. Non enim habebat tantam virtutem inducendi hominem ad mortem, quantam postea habuit occasione accepta sub lege. Habetur enim quasi mortuum, quod est debilitatum virtute. Col. III, 5: mortificate membra vestra quae sunt super terram. Talis ergo erat status ante legem quantum ad peccatum. Sed qualis esset quantum ad hominem, ostendit subdens ego autem vivebam sine lege aliquando. Quod etiam dupliciter potest intelligi. Uno modo quantum ad id quod homini videbatur ex seipso quod viveret, dum ignorabat peccatum esse id per quod mortuus erat. Apoc. III, 1: nomen habes quod vivas, sed mortuus es. Vel hoc dicitur per comparationem ad mortem, quae consecuta est occasione legis. Dicuntur enim minus peccantes vivere, in comparatione ad eos qui magis peccant. Deinde cum dicit sed cum venisset, etc. describit statum sub lege.
7:9
Et primo quantum ad peccatum cum dicit sed cum venisset mandatum, data scilicet lege, revixit peccatum, quod potest dupliciter intelligi. Uno modo quantum ad cognitionem hominis, qui incepit cognoscere peccatum in se esse, quod prius non cognoverat. Ier. XXXI, v. 19: postquam ostendisti mihi, percussi femur meum, confusus sum et erubui. Et signanter dixit revixit, quia in Paradiso plenam notitiam homo habuerat de peccato, licet non habuerit per experientiam. Vel revixit, quantum ad virtutem, quia data lege occasionaliter augmentata est virtus peccati. I Cor. XV, 56: virtus peccati, lex.
7:10
Secundo quantum ad ipsum hominem, cum dicit ego autem mortuus sum. Quod etiam dupliciter potest intelligi. Uno modo secundum cognitionem, ut sit sensus mortuus sum, id est, cognovi me mortuum. Alio modo per comparationem ad statum priorem, ut sit sensus mortuus sum, id est magis morti obligatus sum, quam ante. Unde aliqualiter verum est quod dictum est Moysi et Aaron Num. XIV, 41: vos interfecistis populum domini. Deinde cum dicit et inventum, etc. concludit ex comparatione utriusque status eventum legis, dicens: et inventum est, secundum praedicta, mandatum quod erat ad vitam. Primo quidem secundum intentionem dantis legem; secundo quantum ad ipsam mandati honestatem et devotionem obedientis. Ez. XX, 11: dedi eis praecepta bona et iudicia, quae faciens homo, vivet in eis. Hoc est mihi ad mortem occasionaliter, scilicet per peccatum quod in homine erat. Iob XX, 14: panis eius in utero eius vertetur in fel aspidum intrinsecus, et cetera.
7:11
Deinde cum dicit nam peccatum, etc., resumit causam quasi manifestans per eventum praemissum, dicens: hoc ideo contingit, scilicet quod mandatum praemissum, quod erat ad vitam, inveniretur ad mortem esse, nam peccatum, occasione accepta per mandatum, seduxit me, scilicet per concupiscentiam quam in me operatum est, ut dictum est Dan. XIII, 56: species decepit te, et concupiscentia subvertit cor tuum, et per illud, scilicet mandatum, occasionaliter peccatum me occidit. II Cor. III, 6: littera occidit. Deinde cum dicit itaque lex, etc., concludit conclusionem intentam, scilicet quod lex non solum non sit peccatum, sed ulterius quod sit bona, tamquam faciens cognoscere peccatum et prohibens ipsum. Et primo concludit quantum ad totam legem, dicens: sicut ex praemissis patet lex quidem est sancta. Ps. XVIII, 8: lex domini immaculata. I Tim. I, 8: scimus quia bona est lex. Secundo quantum ad particulare legis mandatum, dicens et mandatum legis est sanctum, quantum ad praecepta caeremonialia, quibus homines ordinantur ad Dei cultum. Lev. XX, 7: sancti estote, quia ego sanctus sum. Et iustum quantum ad praecepta iudicialia, quibus homo debito modo ordinatur ad proximum. Ps. XVIII, 10: iudicia domini vera, iustificata, et cetera. Et bonum, id est honestum, quantum ad praecepta moralia. Ps. CXVIII, 72: bonum est mihi lex oris tui super millia, et cetera. Quia tamen omnia praecepta ordinant nos in Deum, ideo totam legem sanctam nominavit. Deinde cum dicit quod ergo bonum est, etc., movet quaestionem quantum ad legis effectum. Et primo quaestionem, dicens quod ergo bonum est, scilicet in se, factum est mihi mors, id est per se causa mortis. Quod quidem aliquis poterat falso intelligere ex eo quod supra dictum est: inventum est mihi mandatum, quod erat ad vitam, hoc esse ad mortem. Secundo solvit per interemptionem, dicens absit. Non potest id quod est secundum se bonum et vivificum, esse causa mali et mortis, secundum illud Matth. VII, v. 18: non potest arbor bona fructus malos facere. Tertio, ibi sed peccatum, etc., concordat id quod nunc dicitur, cum eo quod supra dictum est. Non enim mandatum sic invenitur esse ad mortem, quod ipsum mortem operetur sed quia, occasione accepta ab ipso peccato, mortem operatur.
7:13
Et hoc est quod dicit sed peccatum, ut appareat peccatum, id est ex hoc apparet esse peccatum per legis bonum id est per mandatum legis: quia ex hoc ipsum bonum est, quod facit cognitionem peccati. Et hoc occasionaliter in quantum manifestat peccatum. Non autem sic intelligitur peccatum per legem operatum esse mortem, quasi sine lege mors non fuisset. Dictum est enim supra quod regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, scilicet cum lex non esset. Sed intelligitur quod peccatum per legem operatur mortem, quia damnatio mortis est augmentata lege adveniente. Et hoc est quod subditur: ita dico quod peccatum operatum est mortem per bonum, ut peccatum fiat peccans, id est peccare faciens per mandatum legis occasionaliter. Et hoc supra modum quo antea peccabant, vel quia accessit reatus praevaricationis, vel quia crevit concupiscentia peccati, ut supra dictum est, veniente prohibitione legis. Peccatum autem hic intelligitur, sicut supra diximus, vel Diabolus vel potius fomes peccati.
7:14
Postquam apostolus exclusit illa ex quibus lex videbatur esse mala et mali effectus, hic probat legem esse bonam. Et circa hoc duo facit. Primo probat bonitatem legis ex ipsa repugnantia, quae in homine invenitur ad bonum, quam lex tollere non potest; secundo ostendit per quod huiusmodi legis repugnantia tolli potest, ibi infelix, et cetera. Circa primum tria facit. Primo proponit quod intendit; secundo probat propositum, ibi quod enim operor, etc.; tertio infert conclusionem intentam, ibi invenio igitur, et cetera. Circa primum duo facit. Primo proponit legis bonitatem; secundo, hominis conditionem, ibi ego autem, et cetera. Dicit ergo primo: dictum est quod lex est sancta. Et hoc dicit scimus enim, nos qui sumus in divinis sapientes, quod lex, scilicet vetus, spiritualis est, scilicet spiritui homines concordans. Ps.: lex domini immaculata. Vel spiritualis est, id est a spiritu sancto data, qui digitus Dei dicitur in Scripturis. Lc. XI, 20: si in digito Dei eiicio Daemonia. Unde dicitur Ex. XXXI, 18: dedit dominus Moysi duas tabulas lapideas scriptas digito Dei. Lex tamen nova non solum dicitur lex spiritualis, sed lex spiritus, ut patet infra VIII, 2, quia non solum a spiritu sancto, est, sed spiritus sanctus eam imprimit cordi quod inhabitat. Deinde cum dicit ego autem carnalis sum, etc. ostendit conditionem hominis. Et potest hoc verbum dupliciter exponi. Uno quidem modo, ut apostolus loquatur in persona hominis in peccato existentis. Et ita hoc Augustinus exponit in libro LXXXIII quaestionum. Postea vero in libro contra Iulianum, exponit hoc ut apostolus intelligatur loqui in persona sua, id est, hominis sub gratia constituti. Prosequamur ergo declarando qualiter haec verba et sequentia diversimode possunt utroque modo exponi, quamvis secunda expositio melior sit. Quod ergo dicitur primo ego autem etc., sic intelligendum est, ut ly ego pro ratione hominis intelligatur, quae est principale in homine; unde videtur unusquisque homo esse sua ratio vel suus intellectus, sicut civitas videtur esse rector civitatis, ita ut quod ille facit, civitas facere videatur. Dicitur autem homo carnalis, quia eius ratio carnalis est, quae dicitur carnalis dupliciter. Uno modo ex eo quod subditur carni, consentiens his, ad quae caro instigat, secundum illud I Cor. III, 3: cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et cetera. Et hoc modo intelligitur de homine nondum per gratiam reparato. Alio modo dicitur ratio esse carnalis, ex eo quod a carne impugnatur, secundum illud Gal. V, 17: caro concupiscit adversus spiritum. Et hoc modo intelligitur esse carnalis ratio etiam hominis sub gratia constituti. Utraque enim carnalitas provenit ex peccato, unde subdit venumdatus sub peccato. Sed tamen notandum quod carnalitas quae importat rebellionem carnis ad spiritum, provenit ex peccato primi parentis, quia hoc pertinet ad fomitem, cuius corruptio ex illo peccato derivatur. Carnalitas autem quae importat subiectionem ad carnem, provenit non solum ex peccato originali, sed etiam actuali, per quod homo obediendo concupiscentiis carnis, servum se carnis constituit; unde subdit venumdatus sub peccato, scilicet vel primi parentis, vel proprio. Et dicit venumdatus, quia peccator seipsum vendit in servum peccati, pretio propriae voluntatis implendae. Is. l, 1: ecce in iniquitatibus vestris venditi estis. Deinde cum dicit quod enim operor, etc., ostendit quod proposuerat. Et primo quod lex sit spiritualis; secundo, quod homo sit carnalis, venumdatus sub peccato, ibi nunc autem iam non ego, et cetera. Circa primum duo facit. Primo proponit probationem; secundo inducit conclusionem, ibi si autem quod nolo, et cetera. Sumitur autem probatio ex hominis infirmitate, quam primo proponit; secundo adducit probationem, ibi non autem, et cetera. Infirmitas autem hominis est manifesta et ex hoc quod operatur id quod intelligit non esse operandum; unde dicitur quod enim operor, non intelligo, scilicet esse operandum. Quod quidem potest intelligi dupliciter. Uno modo de eo qui est subiectus peccato, qui quidem in universali intelligit non esse operandum peccatum, tamen victus suggestione Daemonis vel passione vel inclinatione perversi habitus, operatur illud. Et ideo dicitur operari quod intelligit non esse operandum contra conscientiam faciens; sicut, Lc. XII, v. 47 s.: servus sciens voluntatem domini sui et non faciens, digne plagis vapulabit multis. Alio modo potest intelligi de eo qui est in gratia constitutus. Qui quidem operatur malum, non quidem exequendo in opere vel consentiente mente, sed solum concupiscendo secundum passionem sensibilis appetitus, et illa concupiscentia est praeter rationem et intellectum, quia praevenit eius iudicium, quo adveniente talis operatio impeditur. Et ideo signanter non dicit intelligo non esse faciendum, sed non intelligo, quia scilicet intellectu nondum deliberato, aut praecipiente, talis operatio concupiscentiae insurgit. Gal. V, 17: caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem. Deinde cum dicit non enim quod volo, etc., probat quod dixerat et per divisionem et per effectum. Per divisionem quidem eius, quod dixit quod enim operor, etc., sub quo duo continentur, scilicet non agere bonum et agere malum, quia etiam ille qui non agit bonum, dicitur operari peccatum, peccato omissionis. Ex parte autem eius quod dixit non intelligo, probat per effectum; quia enim intellectus movet voluntatem, velle est effectus eius, quod est intelligere. Dicit ergo primo quantum ad omissionem boni non enim ago hoc bonum, quod volo agere. Quod quidem uno modo potest intelligi de homine sub peccato constituto: et sic hoc quod dicit ago est accipiendum secundum actionem completam, quae exterius opere exercetur per rationis consensum. Quod autem dicit volo est intelligendum non quidem de voluntate completa, quae est operis praeceptiva, sed de voluntate quadam incompleta, qua homines in universali bonum volunt, sicut et in universali habent rectum iudicium de bono, tamen per habitum vel passionem perversam pervertitur hoc iudicium et depravatur talis voluntas in particulari, ut non agat quod in universali intelligit agendum et agere vellet. Secundum autem quod intelligitur de homine per gratiam reparato, e converso oportet intelligere per hoc quod dicit volo voluntate completa perdurante in electione particularis operationis, ut per hoc quod dicit ago intelligatur actio incompleta, quae consistit tantum in appetitu sensitivo non perveniens usque ad rationis consensum. Homo enim sub gratia constitutus, vult quidem mentem suam a pravis concupiscentiis conservare, sed hoc bonum non agit propter motus inordinatos concupiscentiae insurgentes in appetitu sensitivo. Et simile est quod dicit Gal. V, 17: ut non quaecumque vultis, illa faciatis.
7:15
Secundo quantum ad perpetrationem mali, subdit: sed quod odi malum, illud facio. Quod quidem si intelligatur de homine peccatore, per hoc quod dicit odi intelligatur quoddam odium imperfectum, secundum quod omnis homo naturaliter odit malum. Per hoc autem quod dicit facio intelligatur actio perfecta per operis executionem secundum rationis consensum. Nam illud odium mali in universali, tollitur in particulari eligibili per inclinationem habitus vel passionis. Si vero intelligitur de homine sub gratia constituto, per hoc quod dicit facio intelligitur e converso actio imperfecta, quae consistit in sola concupiscentia appetitus sensitivi. Per hoc quod dicit odi intelligitur odium perfectum quo quis perseverat in detestationem mali usque ad finalem reprobationem ipsius, de quo dicitur in Ps. CXXXVIII, 22: perfecto odio oderam illos, scilicet malos, inquantum sunt peccatores. II Mach. III, 1: cum leges adhuc optime custodirentur propter Oniae pontificis pietatem, et alios odio habentes malum.
7:16
Deinde cum dicit si autem quod nolo etc., concludit ex praemissa dispositione hominis, quod lex sit bona, dicens si autem quod nolo, illud facio, quocumque dictorum modorum intelligatur, hoc ipso quod nolo malum, consentio legi, quoniam bona est, in hoc quod prohibet malum, quod ego naturaliter nolo. Manifestum est enim quod inclinatio hominis secundum rationem ad volendum bonum et fugiendum malum est secundum naturam vel gratiam, et utraque est bona. Unde et lex, quae huic inclinationi consentit praecipiendo bonum et prohibendo malum, eadem ratione est bona. Prov. IV, 2: donum bonum tribuam vobis, legem meam ne derelinquatis, et cetera. Deinde cum dicit nunc autem ego, etc., probat quod dixerat de conditione hominis, scilicet quod sit carnalis venumdatus sub peccato. Et circa hoc tria facit. Primo proponit quod intendit; secundo probat propositum, ibi scio enim, etc.; tertio concludit intentum, ibi si autem quod nolo, et cetera. Quod autem homo carnalis venumdatus sub peccato, quasi aliqualiter sit servus peccati, ex hoc apparet quod ipse non agit sed agitur a peccato. Ille enim qui est liber, ipse per seipsum agit et non ab alio agitur. Et ideo dicit: dictum est quod per intellectum et voluntatem consentio legi, nunc autem, dum contra legem facio, ego iam non operor illud quod facio contra legem, sed peccatum, quod in me habitat, et sic patet me esse servum peccati, in quantum peccatum, in me quasi dominium habens, operatur. Et hoc quidem recte ac faciliter potest intelligi de homine sub gratia constituto, quod enim concupiscit malum secundum appetitum sensitivum ad carnem pertinentem, non procedit ex opere rationis, sed ex inclinatione fomitis. Illud autem homo dicitur operari quod ratio operatur, quia homo est id quod est secundum rationem: unde motus concupiscentiae, qui non sunt a ratione sed a fomite, non operatur homo sed fomes peccati, qui hic peccatum nominatur. Iac. IV, 1: unde bella et lites in vobis? Nonne ex concupiscentiis vestris quae militant in membris vestris? Sed de homine sub peccato constituto hoc proprie intelligi non potest, quia eius ratio peccato consentit, et ideo ipsemet operatur.
7:17
Unde dicit Augustinus, et habetur in Glossa: multum fallitur homo, qui consentiens est concupiscentiae carnis suae: et quod illa desiderat decernens facere, et statuens putat sibi adhuc esse dicendum: non ego operor illud. Potest tamen, licet extorte, exponi etiam de homine peccatore. Actio enim maxime attribuitur principali agenti, quod secundum proprietatem suam movet, non autem agenti quod movet vel agit secundum proprietatem alterius a quo movetur. Manifestum est autem quod ratio hominis, secundum illud quod est proprium sibi, non inclinatur ad malum sed secundum quod movetur a concupiscentia. Et ideo operatio mali quam ratio facit, prout est a concupiscentia victa, non attribuitur principaliter rationi, quae hic per hominem intelligitur, sed potius ipsi concupiscentiae vel habitui, ex quo ratio inclinatur ad malum. Dicitur autem peccatum habitare in homine, non quasi peccatum sit res aliqua, cum sit privatio boni, sed designatur permanentia huiusmodi defectus in homine. Deinde cum dicit scio enim probat quod peccatum habitans in homine, operetur malum quod homo facit. Et primo ponit medium ad probandum propositum; secundo illud medium manifestat, ibi nam velle, et cetera. Probat ergo primo quod peccatum habitans in homine operetur malum quod homo facit. Quae quidem probatio manifesta est secundum quod verba referuntur ad hominem sub gratia constitutum, qui est liberatus a peccato per gratiam Christi, ut supra VI, 22 habitum est. Quantum ergo ad eum in quo Christi gratia non habitat, nondum est liberatus a peccato. In carne autem gratia Christi non habitat sed habitat in mente, unde infra VIII, 10 dicitur, quod si Christus in nobis est, corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vivit propter iustificationem. Igitur adhuc in carne dominatur peccatum quod operatur concupiscentia carnis. Carnem enim hic accipit simul cum viribus sensitivis. Sic enim caro distinguitur contra spiritum et ei repugnat, in quantum appetitus sensitivus tendit in contrarium eius quod ratio appetit, secundum illud Gal. V, v. 17: caro concupiscit adversus spiritum. Dicit ergo: dictum est quod in me, etiam per gratiam reparato, peccatum operatur; sed intelligendum est in me, secundum carnem simul cum appetitu sensitivo. Scio enim, per rationem et experimentum, quod bonum, scilicet gratiae, quo reformatus sum, non habitat in me. Sed ne intelligatur secundum rationem, secundum modum superius positum, exponit: hoc est in carne mea. Nam in me, id est, in corde meo, hoc bonum habitat, secundum illud Eph. III, 17: habitare Christum per fidem in cordibus vestris. Et per hoc patet, quod hoc verbum non patrocinatur Manichaeis, qui volunt carnem non esse bonam secundum naturam, et ita non esse creaturam Dei bonam, cum scriptum sit I Tim. IV, 4: omnis creatura Dei bona est. Non enim hic apostolus agit de bono naturae, sed de bono gratiae, quo a peccato liberamur.
7:18
Si vero hoc referatur ad hominem sub peccato existentem, superflue additur quod dicit hoc est in carne mea. Quia in homine peccatore bonum gratiae non habitat nec quantum ad carnem, nec quantum ad mentem; nisi forte quis extorte velit exponere hoc esse dictum quia peccatum, quod est privatio gratiae, quodammodo a carne derivatur ad mentem. Deinde cum dicit nam velle, etc., manifestat quod dixerat. Et primo ex hominis facultate; secundo, ex hominis actione, quae facultatem demonstrat, ibi non enim quod volo, et cetera. Facultas autem hominis primo describitur quantum ad voluntatem, quae videtur in hominis esse potestate. Unde dicit nam velle adiacet mihi, id est propinquum est mihi, quasi sub mea potestate existens. Nihil enim est tam in hominis voluntate constitutum, quam hominis voluntas, ut Augustinus dicit. Secundo ponit facultatem hominis, vel potius difficultatem, quantum ad consummationem effectus, cum subdit perficere autem bonum non invenio, scilicet in mea potestate existens, secundum illud Prov. XVI, 1: hominis est praeparare animum; et iterum: cor hominis disponit viam suam, sed domini est dirigere gressus eius. Hoc autem verbum patrocinari videtur Pelagianis, qui dicebant quod initium boni operis est ex nobis in quantum bonum volumus. Et hoc est quod videtur apostolus dicere: perficere autem bonum non invenio. Sed hunc sensum excludit apostolus Phil. c. II, 13 dicens: Deus est qui operatur in nobis velle et perficere. Quod ergo dicit velle adiacet mihi, scilicet per gratiam iam reparato, est ex operatione divinae gratiae, per quam quidem gratiam non solum volo bonum, sed etiam aliquid boni facio, quia repugno concupiscentiae et contra eam ago ductus spiritu, sed non invenio in mea potestate quomodo istud bonum perficiam, ut scilicet totaliter concupiscentiam excludam. Et per hoc manifestatur, quod bonum gratiae non habitat in carne, quia si in carne habitaret, sicut habeo facultatem volendi bonum per gratiam habitantem in mente, ita haberem facultatem perficiendi bonum per gratiam habitantem in carne. Si vero referatur ad hominem sub peccato constitutum, sic exponi poterit, ut velle accipiatur pro voluntate incompleta, quae ex instinctu naturae in quibuscumque peccantibus est ad bonum. Sed illud velle adiacet homini, id est iuxta hominem iacet, quasi infirmum, nisi gratia voluntati tribuat efficaciam ad perficiendum. Deinde cum dicit non enim quod volo, etc., manifestat quod dixerat ex actione hominis, quae est signum et effectus facultatis humanae. Ex hoc enim apparet, quod homo non invenit perficere bonum, quia non agit bonum quod vult, sed facit malum quod non vult, et hoc quidem supra expositum est.
7:20
Deinde cum dicit si autem quod nolo, etc., concludit illud quod supra proposuerat, dicens si autem quod nolo illud facio, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum; et hoc etiam supra expositum est. Sed notandum est quod ex uno et eodem medio, scilicet quod nolo illud facio, apostolus duo concludit quae supra posuerat, scilicet legis bonitatem, cum dicit: si autem quod nolo illud facio, consentio legi Dei quoniam bona est, et iterum dominium peccati in homine, cum dicit hic si autem quod nolo illud facio, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Quarum duarum conclusionum prima pertinet ad hoc quod dixerat lex spiritualis est, secunda ad hoc quod dixerat ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato. Sed primam conclusionem, quae est de bonitate legis, elicit ex illo medio, ratione eius quod dicit nolo, quia eius ratio non vult illud quod lex prohibet, et ex hoc patet legem esse bonam. Sed ex parte eius quod dicit illud facio, concludit in homine dominari peccatum, quod contra voluntatem rationis operatur.
7:21
Postquam apostolus ostendit legem esse bonam ex eo quod rationi concordat, hic infert duas conclusiones secundum duo quae posuerat; secunda ponitur, ibi video autem aliam legem, et cetera. Circa primum duo facit. Primo infert conclusionem ex dictis; secundo ponit signum ad maiorem manifestationem, ibi condelector, et cetera. Duo autem supra posuerat. Primum quidem quod lex spiritualis est, quo iam probato, concludit sic: invenio igitur, scilicet per experimentum, legem Moysi consonam esse mihi volenti facere bonum, id est rationi meae, per quam bonum approbo et malum detestor, dum et ipsa lex bonum mandat et malum prohibet. Deut. XXX, 14: iuxta te est verbum valde in ore tuo et in corde tuo ut facias illud. Et hoc modo necessarium fuit quod, id est quia malum, id est peccatum vel fomes peccati, mihi adiacet, id est iuxta rationem meam iacet, quasi carnem meam inhabitans. Mich. VIII, 5: ab ea quae dormit in sinu tuo, custodi claustra oris tui, id est a carne. Deinde cum dicit condelector enim, etc., ponit signum per quod ostenditur quod lex rationi consentiat. Nullus enim delectatur nisi in eo quod est sibi conveniens. Homo autem secundum rationem delectatur in lege Dei; ergo lex Dei est conveniens rationi.
7:22
Et hoc est quod dicit condelector legi Dei secundum interiorem hominem, id est secundum rationem et mentem, quae interior homo dicitur, non quod anima sit effigiata secundum formam hominis, ut Tertullianus posuit, vel quod ipsa sola sit homo, ut Plato posuit, quod homo est anima utens corpore; sed quia id quod est principalius in homine dicitur homo, ut supra dictum est. Est autem in homine principalius, secundum apparentiam quidem, id quod est exterius, scilicet corpus sic effigiatum, quod dicitur homo exterior; secundum veritatem autem id quod est intrinsecum, scilicet mens vel ratio, quae hic dicitur homo interior. Ps. CXVIII, 103: quam dulcia faucibus meis eloquia tua. I Mach. XII, 9: habentes solatio libros sanctos, qui in manibus nostris sunt. Deinde cum dicit video autem, etc., ponit aliam conclusionem quae respondet ei quod supra posuerat dicens ego autem carnalis sum, et cetera.
7:23
Dicens video aliam legem in membris meis, quae est fomes peccati, quae quidem potest dici lex duplici ratione. Uno modo propter similes effectus, quia sicut lex inducit ad bonum faciendum, ita fomes inducit ad peccandum. Alio modo per comparationem ad causam. Cum autem fomes sit quaedam poena peccati, duplicem causam habet: unam quidem ipsum peccatum, quod in peccante dominium accepit, et ei legem imposuit, quae est fomes, sicut dominus servo victo legem imposuit. Alia causa fomitis est Deus qui hanc poenam homini peccanti indidit, ut rationi eius inferiores vires non obedirent. Et secundum hoc ipsa inobedientia inferiorum virium, quae dicitur fomes, lex dicitur inquantum est per legem divinae iustitiae introducta, sicut iusti iudicis sententia quae legem habet, secundum illud I Reg. XXX, 25: et factum est hoc ex die illa, et deinceps constitutum et praefinitum, et quasi lex in Israel usque ad diem hanc. Haec autem lex originaliter quidem consistit in appetitu sensitivo, sed diffusive invenitur in omnibus membris, quae deserviunt concupiscentiae ad peccandum. Supra VI, 19: sicut exhibuistis membra vestra servire immunditiae, et cetera. Et ideo dicit in membris meis. Haec autem lex duos effectus in homine habet. Primo namque resistit rationi, et quantum ad hoc dicit repugnantem legi mentis meae, id est legi Moysi, quae dicitur lex mentis inquantum consonat menti, vel legi naturali, quae dicitur lex mentis quia naturaliter menti indita est. Supra II, 15: qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis. Et de hac repugnantia dicitur Gal. V, v. 17: caro concupiscit adversus spiritum. Secundus effectus est quod hominem in servitutem redigit. Et quantum ad hoc subdit et captivantem me, vel captivum me ducentem, secundum aliam litteram, in lege peccati, quae est in membris meis, id est in meipso, more Hebraicae locutionis, secundum quam ponuntur nomina loco pronominum. Lex autem peccati captivat hominem dupliciter. Uno modo hominem peccatorem per consensum et operationem; alio modo hominem sub gratia constitutum quantum ad concupiscentiae motum. De hac captivitate dicitur in Ps. CXXV, 1: in convertendo dominus captivitatem Sion. Deinde cum dicit infelix ego homo, etc., agit de liberatione a lege peccati, et tria circa hoc facit. Primo quidem ponit quaestionem; secundo ponit responsionem, ibi gratia Dei, etc.; tertio infert conclusionem, ibi igitur ego ipse, et cetera. Circa primum duo facit. Unum quidem confitetur, scilicet suam miseriam, cum dicit infelix ego homo; quod quidem est per peccatum quod in homine habitat, sive quantum ad carnem tantum sicut in iusto, sive etiam quantum ad mentem sicut in peccatore. Prov. XIV, 34: miseros facit populos peccatum. Ps. XXXVII, v. 7: miser factus sum et curvatus sum usque in finem.
7:24
Aliud autem quaerit dicens quis me liberabit de corpore mortis huius? Quae quidem videtur quaestio esse desiderantis, secundum illud Ps. CXLI, 10: educ de carcere animam meam. Sciendum est tamen, quod in corpore hominis considerari potest natura ipsa corporis quae est conveniens animae, unde ab ea non vult separari, II Cor. V, 4: nolumus expoliari, sed supervestiri, et iterum corruptio corporis, quae aggravat animam, secundum illud Sap. IX, 15: corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et cetera. Et ideo signanter dicit de corpore mortis huius. Deinde cum dicit gratia Dei, etc., respondet quaestioni. Non enim homo propriis viribus potest liberari a corporis corruptione, nec etiam animae, quamvis consentiat rationi contra peccatum, sed solum per gratiam Christi, secundum illud Io. VIII, 36: si filius vos liberaverit, vere liberi eritis. Et ideo sequitur gratia Dei, scilicet me liberabit, quae datur per Iesum Christum. Io. I, 17: gratia et veritas per Iesum Christum facta est. Haec autem liberat a corpore mortis huius dupliciter. Uno modo ut corruptio corporis menti non dominetur, trahens eam ad peccandum; alio modo ut corruptio corporis totaliter tollatur. Quantum ergo ad primum convenit dicere peccatori: gratia liberavit me de corpore mortis huius, id est liberavit me a peccato, in quo est anima inducta ex corporis corruptione. Sed ad hoc iam iustus liberatus est, unde ei competit dicere, quantum ad secundum, gratia Dei liberavit me de corpore mortis huius, ut scilicet in corpore meo non sit corruptio peccati, aut mortis; quod erit in resurrectione.
7:25
Deinde cum dicit igitur ego ipse, etc., infert conclusionem quae secundum duas praemissas expositiones diversimode ex praemissis infertur. Secundum enim quod praemissa verba exponuntur in persona peccatoris, sic inferenda est conclusio: dictum est quod gratia Dei liberavit me a corpore mortis huius, ut scilicet ab ea non deducar in peccatum, ergo quando ero iam liberatus, mente servio legi Dei, secundum carnem autem legi peccati, quae quidem in carne remanet quantum ad fomitem, per quem caro concupiscit adversus spiritum. Si autem praemissa verba intelligantur ex persona iusti, sic est inferendum: gratia Dei per Iesum Christum liberavit me de corpore mortis huius, ita scilicet ut in me non sit corruptio peccati et mortis. Igitur, ego ipse, unus et idem antequam liberer, mente servio legi Dei, ei consentiens, carne autem servio legi peccati, inquantum caro mea, secundum legem carnis, movetur ad concupiscendum.
7:1
1. An ignoratis, fratres (scientibus enim legemjioquor), quia lex in homine dominatur, quanto tempore vivit? Superiori capite docuit Apostolus, liberatos esse fideles a servitute peccati, quoniam et ipsi peccato mortui erant in baptismo, et peccatum ipsis mortuum. Nunc ostendit liberatos esse a servitute legis, juxta, quod dixerat: Non enim sub lege estis, sed sub gratia. Ostendit autem consimili argumento: quia lex ipsis mortua est, et ipsi vicissim legi mortui. Quoniam vero soli Judaei sub lege fuerant, idcirco peculiariter eos hic alloquitur, quod significant interposita verba: Scientibus enim legem loquor. Ubi legem nonnulli vel evangelium, vel naturae legeiu interpretantur; sed praeter mentem Apostoli, quem constat de lege Judaeis propria loqui, vel ex hoc ipso quia dicit: scientibus legem loquor, id est, legis ac scripturarum peritis. Est enim valde probabile in hac parenthesi legem extendi ad omnes libros veteris instrumenti, quemadmodum et supra cap. 3., cum ait: Quaecumque lex loquitur, iis, qui in lege sunt, loquitur. Cur id probabile sit, ex sequentibus intelligetur. Porro Graece non est: in homine dominatur, sed: dominatur hominis, sive homini, quomodo legunt commentator Ambrosius et Hilarius in enarratione psalmi 131. Et secundum hoc textus noster interpretandus est. Verbum vivit non ad bomiuem, sed ad legem referendum videtur. Ad hoc enim invitat subjuncta deckratiu, in qua 'ex viro comparatur, quo vivente mulier eimanet subjecta. Quo argumento Origenes docet ad legem referri oportere, cum quo post commentatorem Ambrusium fere sentiunt recentiores. Et ita vertit Erasmus: Lex tantisper dominabitur homini, quoad ea vixerit. Alii tamen, ut Theophylactus, Oecumenius, (de Chrysostomo non liquet), Aquinas, Cajetanus, atque etiam August. quaest. 6io. libr. 83. quaest., ad hominem refeire malunt propter ea, quae postea sequuntur; ubi non legem mortuam dicit Apostolus, sed homines, qui legi prius erant subjecti, legi mortificatos dicit per Christum. Verum ad hoc responderi potest, Apostolum ex eo, quod homines legi mortificatos dicit, intelligendum relinquere, legem ipsam illis mortuam esse, quae prius ipsis vivebat, quando eos tenebat subjectos. Sic enim etiam capite praecedenti modo dicit nos mortuos esse peccato, modo veterem hominem nostrum crucifixum esse, ut destruatur corpus peccati. Id autem quid est aliud, quam peccatum nobis esse mortuum? Ita ai Galatas cap. sextu in sua sententia: Mundus, inquit, tnihi crucifixus est, et ego mundo. Hic accedit, quod et in conjugio, ex quo sumit Apostolus comparationem, ita se res habet, ut, alterutro mortuo, solvaLur lex conjugii. Recte igitur Cajetanus admonet, parum aut nihil referre ad sensum et scopum Apostoli, sive ad legem, sive ad hominem verbum vivit referatur. Nobis tamen ad legem referri probabilius est ob rationem supradictam, ut sit sensus: Lex dominatur et potestatem.suam exercet in hominem, quamdiu ipsa vivit ac viget; non autem postquam mortua et exstincta fuerit. Sed cur dicit, se loqui scientibus legem, quum nec ii, quibus lex data non fuit, ignorent legem homini dominari, dura vel ipsa, vel homo legi subditus, vivit? Respondeo, melius id nosse, qui legem acceperunt, et ejus jugum experti sunt Neque tamen ad hoc solum respicit Apostolus, sed simul ad id, quod sequitur de lege conjugii. Id enim adfert tanquam notum Judaeis ex lege sibi tradita.
7:2
2. I\am quae sub viro est mulier, vivente viro, alligata est iegi. Quod dixit, exemplo declarat legis conjugalis, a qua deinde covnparationem sumit ad docendum, quod hic principaliter instituit, fideles esse Itberos a servitute legis. Comparat autem legem viro; et homines legi subjectos, mulieri virum habenti; idque satis apposite. Quamvis enim lex Latinis sit foeminei generis, Graecis tamen est masculinum v6|Jio^. Sub viro, Graece UT^avSpog, quasi dicat subviralis. Erasmus, viro obnoxia, scilicet per conjugium, prout dictum est ei Gen. 3, 16.: &ub viri potestate eris, et ipse dominabitur tui. Eadem Graeca voce utuntur interpretes LXX. Num. 5., et Proverb. 6. Porro sciendum, iu Graeco non haberi vivente viro, quod per geiiitivos exprimi deberet; sed xw Cwvxi avdp\, viventi viro, eumque dativum regi a verbo alligata est. Ita quoque TertuIIianus lib. de monogamia cap. 13.: viventi viro vincta est. Unde consequenter pro dativo legi reddendum esset ablativo lege, id est, per legem, quomodo vertit Erasmus; ut sensus sit, mulierem per legem conjugii alligatam esse viro viventi, id est, quamdiu vivit; tametsi potest etiam utrobique dativus retineri per appositionem hoc ra do: Viventi viro alligata est legi, id est, tanquam legi. Nam (ut dixi) comparat Apostolus legem viro, et vir est quasi lex mulieris; quia secuudura praecepta Apostolica mulier debet esse viro subdita, eique obedire. Qua ratione dici solet, principem esse legem populi animatam. Verum, quia scriptura nusquam ipsum hominem vocat legem, magis placet prinr sensus, cui bene etiam aptatur illud 1 Cor. 7.: Mulier alUgata est lege, ut ex Graeco verti potest. Adstipulatur autem utriusque loci versio Syriaca, per legem. Sed jam quaeritur, ubinam lex doceat, quod hic apud scientes legem, velut ex lege, Paulus allegat, mulierem viro, cui nupsit, alligatam esse, quoad ille vixerit. Nam certe Moses Deut. 24. viro potestatem facit dato libello repudii dimittere uxorem, si propter aliquam foeditatem displicuerit. Quod huic sententiae Paulinae videri potest contrarium. Quidam adferunt illud Jeremiae 3.: Si dimiserit vir uxorem suam, et recedens ab eo duxerit virum alterum, numquid revertetur ad eam ultra? numquid non polluta et contaminata erit mulier illa '? Mihi verisimilius est, Pauhim respicere ad legem conjugii institutam in Paradiso Gen. 2., qua dictum est: Relinquet homo patrem suum et matrem, et adhaerebit uxori suae: et erunt duo in caryie una. Similiter enim 1 Cor. 14., dicens de mulieribus: Non enim permittitur eis loqui, sed subditas esse, sicut et lex dicit, respicit ad id, quod legi conjugii post peccatum accessit, Gen. 3. Quod autem illis verbis, relinquet homo etc, significatum sit conjugium solvi non posse, docet Christus Matth. 19, 6., dum ex iis infert: Quod ergo Deus C07ijunxit, homo non separet. Id vero, quod de lege repudii Moses statuit, ostendit jiermittentis fuisse, non approbantis; permittentis, inquam, ob duritiam cordis eorum, quilius illa lex data fuit, salva nihilominus lege primordiali, quam Deus semper A^alere voluit. Quod quidem ipse Moses in Deuteronomio, et post eum Jeremias satis innuunt, quum muHerem dimissam et alteri nuptam dicunt polhitam esse et abominabilem factam coram Domino. Hoc ipsum igitur et Pauhis significat, dum praefatus, se loqui scientibus legem, affirmat, mulierem viro suo, dum vivit, alligatam manere. Cum autem lex illa conjugii non Mo- «aicasit, sed abiuitio data, atquea Christo confirmata, recte ex hoc loco, quo Paulus eam explicat, docent Theologi, insolubile esse vinculum matrimonii, vita utriusque cnnjugis durante. Quod tamen utrum aliquam habeat exceptionem, disputatur ad dist. 33. hb. 4. sent. Neque id negat Apostolus, sed ab eo, quod ordinarium est in lege matrimonii, comparationem assumit. Neque hic attinebat exceptionis alicujus meminisse, praesertim cum rari sint et privilegiarii casus; ut dum infidelis cum conjuge conversa cohabitarennn sustinet absque injuria Christi; et dum inconsummato adhuc matrimonio alter ingreditur religionem. Quarum exceptionum priorem ipse Pauhis ostendit 1 Cor. 7., posteriorem habemus ex Apostolica traditione. Quamquam satis apparet, Apostohim hic loqui, quemadmodum et Mosen in Genesi, de matrimonio consummato, in quo duo facti sunt una caro; tum quia mulierem vocat 07iav(5pov, in qua voce significatio quaedam est concubitus; tum vero quoniam in eo, quod sequitur, si fuerit cum alio viro, concubitus sine dubio significatur, unde consequenter intelHgi datur, eam antea, pari sensu, cum priori viro fuisse.
Si autem mortuus fuerit vir ejus. so- j, luta est a lege viri. Relativum ejus, quod | nec in Graeco est, nec apud Hilarium, supplevit interpres. Soluta est, Graece xaxr^pyr^Tat^ pro quo Tertullianus et Hilarius evacuata est. Et ita noster interpres alibi saepe vertit, nominatim in locutione simili Gah 5.: Evacuati estis a Christo. Quamquam huc loco recte, soluta est: ut ahi, liberata est. Significatur autem Graeca voce jus abolitum et antiquatum.
Legem viri rursus intelHge legem conjugii, qua sub viri potestate muTier tenebatur, et a qua Hberatur per viri mortem. Potest etiam verti, a lege viro, id est, a viro, qui lex est muiieris, sicuti dictum est iu parte praecedenti. Sed is sermo durior est, et, ut dicebam, scripturis insolitus.
7:3
3. Jgitur, vivente viro, vocabitur adultera, si fuerit cum alio viro. Graece: si fuerit viro alteri, id est, si copulata fuerit alii viro. Est enim Hebraismus, quem etiam Augustin. observavit in locutionibus de Levitico cap. 22.: Filia mcerdotissi fuerit viro alienigenae. Vocabitur, non quomodocumque, sed accusata apud judicem. Tale quid enim insinuat vox Cirraeca /pir;fjiaT''ast. Recte autem hoc loco vertit interpres vivente viro, quod superius non potuit. Sunt enim hic genitivi, qui Graecis absolute ponuntur, quomodo Latinis ablativi.
Si autem mortuus fuerit vir ejus, liberata est a lege viri. Relativum ejus rursum ab interprete suppletum. Nec Graeca habent liberata estalege viri, nec Hilarius addit viri. Sed Graece tantum, libera est a lege, scilicetea, qua viro erat alligata atque subjecta, quam supra vocavit legem viri.
Ut non sit adultera, si fuerit cum alio viro. Graece: si fuerit viro alteri, ut supra. Sensus: ac proinde non £rit adultera, nec ut talis accusabitur aut judicabitur, etiamsi conjuncta fuerit alii viro.
7:4
4. Itaque, fratres mei, et vos mortificati estis legi per corpus Christi. Exemplum, quod de muliere et viro adduxerat, applicat institutu. Sicut, inquit, viro mortun lex conjugii, vel etiam vir ipse nihil amplius habet juris in mulierem, ita lex Mosi, — cui vos Judaei (nam Judaeos alloquitur, ut dictum est), iidemque in Christo tratres mei, jam mortui estis, quaeque proinde vicissim vobis est mortua. - - nihil amplius in vos juris habet. Hdc, quod dicit Apostolus: mortificati estis legi, nonmalli restringunt ad legem caeriraonialem, ut sit sensus, fideles esse liberatos ab dbservatione caerimoniaium, quas lex Mosaica praescribit, idque per corpus Christi, id est per mortem ejus secundum corpus, in qua et per quam lex illa vim obligandi perdidit. Sed Apostolum non id solum velle, perspicuum est, quia de lege non aliter hic loquitur, quam capite supei-tori, ubi dixit: A^on enim sub lege estis, sed sub gratia, quod universe dictum est de lege veteri ])er Mosen data. Deinde et ea, quae hic proxime sequuntur, palam ostendunt, non de caerimoniis legis Apostolum agere, sed de lege simpliciter, et quidem praecipue de lege decalogi. Nam ex ea depromit illud: N'>n concupisces. Igitur sensus est, fideles legi mortuos esse, proindeque legi non amplius subjectos; ac consequenter in iis jam locum non habere ea legis officia, quae illi propria sunt, ut a gratia distinguitur, id est, minari, accusare, terrere, damnare et punire. Mortuos, inquam, per corpus Christi, scilicet, ut quidam exponunt, oblatum et mortuum in cruce; ut sensus sit, per crucem et mortem Christi, quam in corpore suo sustinuit; quomodo dicit Eph. 2., Christum solvisse inimicitias in carne sua, id est, per carnem suam cruci affixam et iii cruce mortuam. Vel potius et textui congruentius: per corpus Christi, id est, per hoc, quod sunt incorporati Christo, tanquam conjuncti alteri viro, et cum eo facti una caro. Nam sequitur:
Ut sitis alterius. Graece, ut sitis alteri, sive, quomodo legit Tertullianus, ut efficiamini alteri. Quae phrasis jam aute exposita est. Nam allusio est ad conjugium, a quo comparationem desumsit in superioribus. Et quidem in editione Cumplutensi sic expresse legitur hoc loco, av^pl itipcj, viro alteri. Et in codice Laudeusi, ut sitis alterius viri.
Qui ex mortuis resurrexit. Graece: ei, qui ex mortuis suscitatus est. Nam articulus additus emphasim facit, quam sic expressit Hilarii citatio: ut et ipsi sitis alterius, hujus, >jui a mortuis resurrexit. Sensus: Quo fit, ut loco veteris legis jam alium virum habeatis, ei([ue conjuncti sitis, cujus deinceps arbitrio regamini: scilicet ejus, qui a morte resurrexit, ad cujus formam etiam vos oporteat in novitate vitae ambulare, tawiuam ex mortuis viventes, ut dictum est cap. praecedenti. L^nde et hic addit: rt fructificemus Deo. Mutat personam (qucid Apostolicae modestiae est), ut etiam se ipsum in hac exhortatione comprehendat; maxime quia generalis est exh irtatio pertinens ad omnes ox Judaeis fideles. Est autem et hic ad conjugium allusio. Debent enim uxores fractificare viris suis, non alienis, id est, filios (qui fructus ventris in scriptura vocantur) ex suis viris conceptos edere. Dicit ergo: ut fructificemus Deo, idest, ut Christo, tauquara viro nostro, cui conjuncti sumus, ex semine gratiae ejus foecundati, bonorum operum fructus proferamus. Alii sic exponunt: ut proferamus opera bona, quibus Deo servitur. Sed prior sensus plenius explicat allegoriam conjugii. Quaerit Hugo Vict.rinus quaest. 167., quomodo non ex hac comparatione a lege conjugii sumpta sit consequens, Davidem ac caeteros justos veteris testamenti reos adulterii fuisse, quod lege vivente, id est, statum habente, junxerint se cum alio viro, videlicet Christo, in quem credebant, et a quo justificari quaerebant. Responsionis haec sententia est, eos, quamvis Christo venturo sese per fidem conjunxerint, non tamen a statu legis veteris ad statum legis evangelicae transivisse. Manebant enha subjecti legi Mosaicae, eamque servabant multo sincerius ac melius, quam qui proprie filii erant testamenti. Neque vero adhuc advenerat novus legislator, cujus instituta, prioribus dimissis, amplecterentur. Sed si, inquit Hugo, sdcramentis legalibus contemptis, jam sacramenta novi testamenti introducere praesum.erent, tunc adulteri viderentur. Addo ad hanc responsionem, justos illos sensu Pauli non fuisse sub lege. Non enim fuerunt sub lege minante et premente, id est, secundum propria legis officia, quibus a gratia distinguitur, ut dictum est; quomodo sub lege fuerant, quos hic alloquitur Apostohis. Vide, quae diximus ad illud cap. praecedentis: Non enim sub lege estis, sed sub gratia. Sane quum liic dicit in persona eorum, qui mortificati sunt legi per corpus Christi: ut fructificemus Dio, significat a diverso, eos, qui sub lege erant, non fcuctificasse Deo. Kon igitur justi fuerunt aliquando sub lege. Porro non dicit eos, qui sub lege erant, legi fructificasse, quod consequenter dicendum videbatureo, quod legem haberent pro viro; sed cui fractificarint, docet verbis sequentibus:
7:5
5. Cum enim essemus in carne, passionespeccotorum, quaeperlegem erant, operabantur in membris nostris, ut fructificarent morti. Graece: ad fructificandum morti. Quod refertur ad membra nostra, id est nos ipsos; sicut dixerat, ut fructificemus Deo. Passiones peccatorum vocat motus seu commotiones ad peccandum, desideria peccandi Erasmus vertit affectus pecc-itorum. Quamquam Graece non est 7zai}ri, quemadmodum primo capite, sed 7iai>/^;j.aTa^ quod tamen hic eandem fere habet significationem; quemadmodum et Gal. 5., ubi nos legimus: carnem suam crucifixerunt cum vitiis, quod Graece est, 0'jv xotg TiaOi]jiaai. Jam quod addit, quae per legem erant, aut sunt (nam Graece tantum est xa 6ia Tou vojxoO, quae per legem), non ad peccata, sed ad passiones referendum esse c<mstat ex Graeco jam citato. Verbum operabantur, quod interpres dedit, passive accipiendum, sicut et alibi interdum, ut2 Thess. 2.: mysterium jam operatur iniquitatis; et Galat. 5.: Fides, quae per caritatem operatur. Est enim Graoce, svtiPysTto, a praesenti cVspyoLiixai, quod etsi genere medium sit, semper tamen accipitur passive. Quod latius ostendemus ad memoratam sententiam epistolae ad Gal. Certe etiam Tertullianus passive reddidit, passiones delictorum, quaeper legem efficiebantur in membris nostris. Nec male vertit Erasmus, vigebant, quomodo dicimus vigere justitiam et disciplinam, quum bene exercetur. Est igitur hic sensus periodi: Dico, ut fructificemus Deo, quia, quando eramus in carne, id est, in statu veteris et carnalis hominis, cujusmodi sunt omnes, qui sublegesunt, passiones peccatorum, id est mutus, affectiones ac desideria peccandi, quae sunt et excitantur per legem, exercebantur, et ipso opere complebantur in membris nostris"; itaque per ea fructificabamns non Deo, sed morti; id est, fructus edebamus mortiferos, qui sunt ipsa peccata, quia finis et stipendium peccati mors. Esse in carne, quid sit Apostolo, amplius patebit ex capife proximo ubi dicit: Qui in carne sunt, Deo placere non possunt. Dicuntur autem passiones peccatorum esse et excitari per legem, quomodo Venus dicitur excitari vino, scilicet ut ab occasione. Nam, ut paulo post dicitur, sine lege peccatum mortuum erat. Sed cum venisset mandatum, peccatum revixit. Quocirca mentem Apostoli non satis explicant, qui partem istam supplent hoc modo: quae per legem ostenduntur, quemadmudum habettextus commentatoris Amb. Plus enim quam ostensionem significari, patet etiam ex aliis, quae sequuntur hoc capite. Sed cur non dixit, ut fructificarent legi, sicut dixerat, ut fructificemus Deo, cum versaretur in antithesi legis et Christi? Respondeo, peccata non debuisse dici fructus legis, quia legi contrariantur, et a lege puniuntur. Recte autem fructus mortis dicuntur, quatenus promovent regnum mortis, et faciunt homines mortis filios juxta phrasim Hebraicam, id est, morti destinatos ac morte dignos. Quamquam hic eftectus etiam legi, velut causae occasionali, tribuitur, sicut infra dicitur: Et inventum est mihi mandatum, quod erat ad vitam, hoc esse ad murtem. Denique mors ipsa legis comminantis effectus est. Quod vero ad fructus bonos ac vitales attinet, legi fructificare eos non poterant, propter ipsius legis iufoecunditatem, quoniam ab ea non suscipiebant semen gratiae, ex quo solo genus hoc fructuum concipi gigniqiie potest. Origenes hoc loco legem interpretatur peccati fomitem, id est, concupiscentiam, quae et infra lex peccati vocatur. Verum textus manifeste repugnat. Nam statim sibi Paulus objicit: Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit. Sed peccatum non cognovi, nisi per legem, etc. Quod utique constat de lege Mosaica dici.
7:6
6. Nunc autem soluti sumus a lege mortis, in qua detinebamur. Soluti sumus, Graece, evacuati sumus, ut legit Tertullianus. Sed de Graeca voce jam supra diximus. Pro genitivo mortis in Graeco participium est aTTO&avovxsCj, mortui. Eamque lectionem Origenes, Chrysostomus, Theophylactus, caeterique Graeci interpretanti;r, et Syrus quoque expressit. Nam quodGaignaeus affirmat, Chrysostomum legere octigi zoh v6|jiou aTio&avdvroc;, a lege mortua, credo fuisse usum mendoso exemplari. Eefragatur enim ipsius Chrysostomi commentarius. Unde ejus interpres bene ex Graeco vertit: mortui ei (scilicet legi), in qua detinebamur. Quamquam non nego eam lectionem, a lege mortua, satis etiam congruere cum praecedentilus. Sicut enim legem vivere superius dixit, ita nunc mortua potest intelligi. Verum quia postmodum ad nos mortem retulit dicens: Et vos mortificati estis legi per corpus Christi, magis apparet eum in hoc sermone persislere, quadam repetitione dicendo nos mortuos legi, qua prius detinebamur. Suspicatur Cajetanus in nostris codicibus literam esse corruptam, putatque interpretem vertisse, morientes, non mortis. Quod nobis non est probabile. Nusquam enim vulgatus interpres aTtO^avovteQ vertit morientes, sed ubique mortuos. Nec enim erat causa, cur aoristum redderet participio praesentis temporis, cum praeteriti participium non deesset. ApudPrimasium quidem in textu legitur, morientes, sed vitiose. Nam autoris expositio palam arguit, eum legisse a lege mortis, quemadmodum legit etiam Amb. commentator. Hanc porro lectionem, sunt, qui existiment a Graecis quibusdam codicibuSjmanasse, propterea quod apud Origenem ejus fiat mentiu. Sic enim legitur: Scio et in aliis exemplaribus scriptum: A lege mortis, in qua detinebamur. Sed hoc, id est, mortui, et verius est, et rectius. Verum haec Ruffini Latini interpretis esse verba crediderim, qui pro more habuit adjicere et supplere, quae vellet, in Origene interpretando. Sane inter Graecas voces aKoUavovtsc: et Uavatou non^est ea affinitas, quae inter Latinas mortis et mortui, ut ab oscitante scriba proclive fuerit alteram in alteram commutari. Quare cum lectio apud Graecos communissima sit aTCO&avovTcC^ mirum si pro {^ava^TOu^ vel, si mavis roO Uava^tou^ tanquam sinceriore, subrepere potuerit. Graecis suffragatur Latinorum fere antiqaissimus Tertullianus juxta priores editiones, in quibus legebatur: evacuati sumus a lege mortui, in qua tenebamur. Verumtamen ex autoribus memoratis, Ambrosio, Ruffino, Primasio patet etiam Latinae lectionis antiquitas. Occasio mutatae lectionis esse potuit, tum ex cap. sequenti, ubi lex mortis nominatur, tametsi alia significatione, ut ibi videbitur; tum quia obscurum erat et non intelligebatur: soluti sumus a lege mortui. Utraque lectio bpnum habet sensum. Juxta Latinam vetus lex appellatur lex mortis, quia per peccatum operatur mortem, scilicet aeternam, de qua dixerat, passiones peccatorum fructificasse morti. Ita congruit cum eo, quod dicit 2 Corinth. 3, 6.: Litera occidit. Nam quod commentator Ambr. legem mortis interpretari videtur ita dictam, quia lex illa reos temporaliter puniebat, vel etiam mortificabat, id Paulinae intentioni minus est consentaneum. Juxta Graecam lectionem sensus Apostoli est: Nunc autem per gratiam Christi liberati sumus a jure legis, utpote mortui ipsi legi, in cujus servitute detinebamur. Origenes, qui etiam in hac parte legem intelligi vult carnis et vitiorum, quam infra vocat Apostolus legem membrorum, non est audiendus.
Ita ut serviamus in novitate spiritus, et nonin vetustate literae. Acsi dicat: liberati sumus alege, ejusque servitute, non ut licenter peccemus, sed ut malam servitutem commutemus in bonam. Praestat enim ea liberatio, ut servitus, quam uperibus exhibemus, jam sit et consistat in novitate vitae, quam facit Spiritus sanctus; non autem, ut prius, in vetustate vitae, quam litera, id est, lex scripta, adeo non aufert, ut etiam per occasionem augeat. Novitas vitae vera justitia est, quae declaratur bonis operibus; vetustas, injustitia, quam ostendunt opera mala. Quidam vetustatem literae interpretantur circumcisionem, caeterasque legis antiquae caerimonias. Sed hi Pauli mentem non assequuntur. Non enim hic agit de cessatione legalium, sed distinguit statum legis et statum gratiae. Quod manifestum est ex tota hujus capitis doctrina, adeoque ex scopo ipsius epistolae.
7:7
7. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Quaedam Graeca: OTi 6 vo/jloc; «ijjiap- Tca; quod lex peccatum sit? Locum hunc usque ad finem capitis tractat Hieronj'mus in epistola ad Algasiam quaest. 8. Unde nonnulla etiam huc adducemus. Infert Apostolus hanc suam interrogationem ex superioribus, maxime ex eo, quod di- •K.(ira.t, passiones peccatorum, quae per legem erant. Sensus est: Ergone lex praecipit peccatum? obligat, inlucit, impellit ad peccatum? Quidquid enim per se causa peccati est, id ipsum quodammodo peccatum est, quia reprehensione dignum. Qua ratione etiam ipsa concupiscentia, quoniam suapte natura ad peccatum sollicitat, peccatum ab Apostolo vocatur hoc capite et superiori.
Absit. Ac si dicat: Res minime concedenda. Lex enim a Deo est, ideoque, per se bona, ut paulo post apertius expo- | netur. Respondet autem illationi Paulus, primum declarando falsitatem ejus, quod inferebatur, idque ex oflicio legis, quod est munstrare peccatum, non autem praecipere aut promovere; deinde cousequeutiam argumenti solvendo. Legis officium indicat, quod sequitur:
Sed peccatum non cognovi, nisi per legem. Haec, et quae sequuntur, dicit Paulus in sua et aliorum persona, qui sub lege fuerant, docetque, quales fuissent ante perceptam legis cognitionem, et quales facti, postquam ea accessit. Loquitur enim in praeterito usque ad illud: Scimus enim, quod lex spirituaJis est, ego autem carnalis sum etc, ubi tempus mutat; an vero etiam personam, illic videbimus. Hic igitur ante oculos ponit duos status hominis; alterum ante legem, quando latuit peccatum; alterum sub lege, quando patefactum fuit, sed adeo non sanatum, ut magis etiam auctum fuerit, non quidem vitio legis, sed hominis concupiscentiae morbo laborantis. Potest autem haec Pauli doctrina accommodari etiam ad eos, qui sub lege Mosaica non fuerunt, sed quocumque modo divinae legis notitiam acceperunt; ut sub lege generatim esse intelligantur, quicumque noverunt Dei praecepta, nec poenas ignorant transgressoribus paratas, sed vires non habent, quibus impleant, quae praecepta sunt. Juxta quem sensum vix est quisquam adultus ad gratiam novi testamenti pertinens, qui non aliquando sine lege, ac deinde sub lege vixerit, ut sic ad gratiam Ohristi perveniret; quemadmodum docet Augustinus lib. 21. de civit. Dei cap. 16. Sed ad textum Apostoli veniamus. Quod ait: peccatum non cognovi (Graece oux s Yvtuv_, praeteriti temporis) nisi per legem, idem est cum eo, quod supra dixit cap. 3.: per legem cognitio peccati. Nam sicut peccatum nullo modo cognoscitur, nisi per legem in genere (peccatum enim definitur, quod fit contra legem), itaperfecte non cognoscitur peccatum, nisi per legem scriptam seu positivam, quae data sit a Deo, qua nimirum illud imprimis ostenditxar, peccatum esse offensam Dei; deinde poena mortis proposita, aliisque comminationibus additis, ipsius peccati gravitas innotescit; denique monstratur multa esse peccata, quae non putabantur, ac nominatim ips^Jim concupiscentiam, etiamsi non erumpat in actum exteriorem, de qua statim exemplum subjicit. Quidam sed per imo exponunt, sicut aliquoties accipitur 2 Corinth. 7., ut sensus sit: IIsque adeo lex peccatum non est, ut me a peccato avocet, docens, quid sit peccatum, et proinde fugiendum. Verum sequentibus magis congruit, ut haec sit nuda legis excusatio.
Nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: Non concupisces. Graece: nam etconcupiscentiam nesciebam. Quod etiam sic verti potest: Na7n et concupiscentiam non novissem, nisi lex dixisset: Non concupisces. Adeo verum est, inquit, legem ostendere peccatum, ut etiam me docuerit, quod plerique aesciunt, latentem in corde concupiscentiam esse peccatum. Quandoquidem et ex Judaeis multi, sensum legis corrumpentes, non reputabant se peccare, nisi per opera externa. Supplendum igitur: concupiscentiam nesciebam esse peccatum. Quidam suspicantur, Apostolum hic respicere non ad extremam partem decalogi, qua prohibetur concupiscentia uxoris et rei alienae, sed ad praeceptum primo homini datum in Paradiso, Gen. 2.: De ligno scientiae boni et mali ne comedas. Estque ea sententia Methodii martyris in libro de resurrectione adversus Origenistas, Epiphanio citante iu haeresi Origenistarum numero 64. Sed eam rejiciunt Hieronymus, Chrysostomus et alii; nec immerito. Nam in illo praecepto nulla concupiscentiae mentio. Nec vero per illud in primis hominibus suscitari potuit concupiscentia, quae nondum inerat; ideoque tranquillissime et obedientissime prohibitionem illam audierunt, tametsi, posteaquam per superbiam peccarunt, coeperunt etiam niti in vetitum, videlicet harmonia primaevae justitiae jam soluta. Porro Origenes contendit. intelligendam hic esse legem naturalem, quae intra nos loquitur, et dicit: Non concupisces, quam dicit a nobis ignorari, quamdiu per aetatem non novimus inter bonum et malum discernere; quum autem advenerit ratio, tunc et illam in nobis locum invenire. Verum de lege scripta Paulum agere, et quidem de lege decalogi, quae per Mosen data fuit, jam supra satis ostendimus; idque sane evincit series totius disputationis, tametsi possunt, quae de lege scripta Paulus hoc loco disserit, aliquatenus ad legem naturalem accommodari. Jam quod Apostolus haud aliunde quam ex decalogo praeceptum hoc adducat, ex ipsis verbis manifestum est, quae non alibi, quam in decalogo, scribuntur. Nam et apud LXX. interpretes tam Exod. 20., quam Deut. 5., idein ipsum vocabulum est, quod hoc loco, STCtO^ujn^osn;. Ex quibus denique liquet, Apostolum tota sua disputatione, qua contendit, renatos non esse sub lege, potissimum agere de lege morali, ex qua videlicet hoc praeceptum depromsit. Ubi tamen notandum, sicut generale praeceptum est diligendi, ad quod caetera omnia praecepta revocantur, ita ex Apostoli sententia generalem esse pruhibitionem non conctipiscendi, ad quam caeterae omnes prohibitiones reducendae sint. Quod ergo specialiter in decalogo dicitur de non concupiscendis rebus proximi, id Apostolus generale facit, abbreviate et absolute dicendo: Non concupisces; tanquam haec esset vox legis (ait Augustinus lib. despiritu et litera cap. 4.), ab omni peccato prohibentis. Neque enim uUum peccatum nisi concupiscendo committitur. Atque id est, quod Hugo dicit quaest. 174., in speciali generale intelligi. Quam eandem existimo mentem esse S. Hieronymi, s-cribentis ad Algasiam, dum negat quidem eam significari concupiscentiam, quae prohibetur illo decalogi mandato: Non concupisces rem proximi tui, sed generalius eam vulf patere, subjiciens haec verba: Nos autem. per concupiscentiam omnes perturbationes animae significatas putamus, quibus moeremus et gaudemus, timemus et concupiscimus, et quae sequuntur. Igitur ea signiHcata est hoc loco concupiscentia, de qua dicit idem Apostolus ad Gal. 5.: Caro concupiscit adversus spiritum. Quo quidem loco concupiscen tiam per omne genus vitiorum vagari, perspicuum est ex enumeratione operum carnis, ibidem subjuncta. Non enim sola carnalia, quae vocantur, peccata catalogus ille complectitur; verum etiam spiritualia, ut inimicitias, contentiones, aemulationes, sectas, id est, haereses. Hinc igitur apparet, eos Apostoli mentem non esse assecutos, qui concupiscentiam hanc vel intra noni ac decimi praeceptorum decalogi prohibitionem conchidunt, vel ad appetitum sensitivum restringunt, et eandem cum sensualitate faciunt; quum sit deordinatio quaedam, et prava inclinatio totius appetitus humani. Quod et Jacobus Apostolus aperto significavit hac generali sententia, qua dixit cap. 1.: Unusquisque tentatur, a concupiscentia sua abstractus et illectus. Non enim illic ad sola respicit carnalia peccata, aut ad ea sola, quae duobus ultimis decalogi praeceptis prohibentur; sed agit de tentationibus peccatorum in genere, comprehensis utique etiam illis, de quibus cap. 4. cum gravi increpatione dicit: Unde bella et lites in vobis? nonne ex concupiscentiis vestris? Hanc porro generalem concupiscentiae significationem perspicue declarant etiam subjuncta Apostoli Pauli verba, quibus jam solvit argumenti superioris consequentiam, interpretans ea, quae durius in legem dicta videbantur.
7:8
8. Occasione autem accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Eam partem, per mandotum, alii construunt cum praecedentibus, hoc modo: Peccatum, occasione per mandatum accepta, operatum est in me etc. Alii cum verbo sequente: per mandatum operatum est in me, quae constructio probabilior est. Non enim negare vult Apostolus peccatum agere sxium negotium per mandatum, videlicet operando per ilbid omnem in homine cuncupiscentiam, eunique seducendo et occidendo, nam aperte dicit infra: etper illud occidit; sed, pro mandati seu legis excusatione, docet, quomodo peccatum per mandatum ea faciat; nempeut praepositiojjernoncausam, sed occasionem denotet. Alioquin et jam ante dixit, passiones peccatorum esse per legem; et infra dicit, peccatum esse supra modum peccans per mandatum. Itaque responsio Pauli, qua legem excusat, consistit in illis duobus vocabulis, occasione accepta, quibus exponit, quomodo per legem existant passiones peccatorum, sive, quod nunc aliis verbis repetit, quomodo peccatum per mandatum operetur in nobis omnem concupiscentiam, denique, quomodo (quod infra dicet) 'per illud nos seducHt et occidat. Porro nomine peccati non diabolus significatur, ut post Methodium vult commentator Ambr. hic et in sequentibus, a qua sententia nec abhorrent Origenes et Theophylactus; sed illud peccatum intelligitur, de quo dixit iu capite superiore: I^^on ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore, et de quo plura hoccapite; scilicet habitualis concupiscentia, fons et fomes peccatorum. Est igitur hic sensus: Concupiscentiae vitium, in me latens, occasione mandati illius: Non concupisces, per illud ipsum excitavit et produxit in me omne genus pravorum desideriorum; ac si dicat: Multo latius grassari coepit quam ante, tanquam ipsa prohibitione lacessitum; quemadmodum de filiis Israel legitur Judicum 2., qtiod audientes mandata Dei, omnia fecere contraria. Nam, ut alibi dicit Apostolus: virtus peccati lex, 1 Corinth. 15. Vehementius enim inardescit coucupisceutiae flamma, dum lege premitur. Et notum est illud poetae: Nitimur in ve~ titum semper. Cujus causa est, ut censet Hugo, naturalis amor libertatis, quae restringi videtur et minui per legem, cui proinde natura corrupta resistens, in contrarium nititur. Quamquam, quod nonnuUi Hebraismum hic faciunt, omnem concupiscentiam interpietantes concupiscentiam auctam et consummatam, non put > necessarium. Nam augmentum ejus et magnitudo satis intelligitur ex eo, quod latius sese proferat. Deinde augmentum illud ad habitum pertinet, de quo infra, ut fiat supra tnodum peccans peccatum per mandatum. Hic autem sermo est de actibx;s ab illo peccato, velut habituali pvincipio, profectis. Quidam pro verbo, operatum est, malunt substitui perfecit, quod putant significari Graeco verbo y.aTV.p~(doa-o. Verum ox sequentibus constabit non plus significari, quam quod reddiditnoster interpres; pro quo Erasmus, genuit, tametsi hic sermo est de concupiscentiae motibus non qualibuscumque, sed perductis usque ad consensum voluntatis.
Sine lege enim peccatum mortuum erat. Augustinus in expositione prop. hujus et quaest. 1. ad 8impl. legit: mortuum est. Neque enim in Graeco verbum exprimitur, tametsi rectius suppletur erat, ut et ab Erasmo factum. Nam sequitur eodem tempore: Ego autem vivebam etc. Pelagius hunc locum exponens, ita scribit: Si, cum lex non esset, peccatum mortuum est, insaniunt, qui de Adam per traducem asserunt venire peccatum. Sic ille, detorquens Apostoli verba ad suam haeresim, qua negat originale peccatum. Nec enim id ex iis verbis ullo modo consequens est, praesertim curu non infantium personam hic assumat Apostolus, ut vult Pelagius, sed adultorum. Dicit ergo peccatum sine lege mol'tuum fuisse, non simpliciter, quasi non esset, sed vehit mortuum, idque hac duplici latiuue: quia non cognoscitur, nisi per legem, ut pauho ante dictum est; et quia vires suas non exer cebat, quemadmodum ^postea, lege superveuieute. Cousopitum quippe erat, donec a lege excitaretur. Unde nec necesse est, ut antea vixerit, quod hoc sensu mortuum dicitur.
7:9
9. Ego autem viuebam sine lege aliquando. Vivebam, id est, videbar vivere vita justitiae, latente videlicet peccato, quia, cum sine legis essem cognitione, peccatum etiam ipsum non cognoscebam; ideoque nec legem praevaricabar. Memineris, Apostolum quodammodo transferre ad singulos statum universum generis humani, ut, sicut humanum genus primo caruit lege, postea legem accepit, saltem in uno populo Judaico, ac tandem vocatum est ad gratiam, sic intelligatur res sese habere in singulis, quorum hic personam Paulus assumit, ut aute dictum est. Quod quidam non advertentes coacte satis interpretantur, Paulum loqui secundum illud tempus, quo lex Mosi nondum erat data.
Sed cum venisset mandatum, peccatum revixit. Sensus est: Postquam vero mandatum illud legis: Non concupisces, in notitiam meam venisset, revixit in me peccatum. Quod intellige factum duobus modis, quibus e contrario diximus peccatum sine lege mortuum esse: scilicet per cognitionem ipsius, quam lex praestat, et consequenter per malorum desideriorum exuberantiam, quae occasionem habet ex lege. Cajetanus mandatum intelligit datum in Paradiso. Sed quomodo per illud mandatum revixerit peccatum, cum nec latens peccati fomes tunc esset in homine, non potest ab eo commode secundum scripturam explicari. Quaeres, si revixit peccatum, quando vixerit antea? Respondet Augustinus quaest. 1. ad Simpl., et lib. contra duas epist. Pelag. cap. 9., vixisse in primo homine peccante. Quamquam simpliciter intelligi potest, revixit, id est, excitatum est, et, ut idem Augustinus exponitprop. 38., apparere coepit.
7:10
10. Ego autem mortuus sum. Vel, mortuus fui. Verbaliter enim hoc accipiendum, nam Graece est a7t£t>avov. Exponitur autem dupliciter. Uno modo: Postquam revixit peccatum, ego mortuus sum morte animae, cui vita justitiae opponitur; non tamen quomodocumque mortuus, quia, etiam sine lege vivens, revera mortuus eram, sed morte manifestaria, propter manifestam legis praevaricationem, ut jam nec apparenter viverem. Aliter, et melius: Mortuus fui, id est, manifeste factus obnoxius morti aeternae, propter manifestam, ut dictum est, legis transgressionem. Nam mortem aeternam intelligi, quae transgressionis est poena, plane suadent, quae sub finem capitis superioris dicta sunt huic loco consentanea: Finis illorum mors est, et: stipendia peccatimors, et, quod hic paulo ante dictum de passionibus peccatorum: JJt fructificarent morti. Quae quidem mortis acceptio totum hunc Apostoli contextum reddit intellectu planiorem.
Et inventum est miki mandatum, quod erat ad vitam, hoc esse ad mortem. Quod erot ad vitam, Graece; quod ad vitam, ut possit intelligi erat, aut est, aut institutum est, aut quid simile. Ordo verborum et sensus est: Et sic re ipsa comperi, legem, seu legis mandatum illud, de quo.supra, quod a Deo datum fuit et per se ordinatum, ut hominem perduceret ad vitam et salutem, juxta illud Levit. 18.: Quae faciens homo vivet in eis, hoc ipsum mihi cedere ad mortem, quia morti aeternae me palam reddidit obnoxium, Alii de vita justitiae et morte peccati interpretantur; sed minus probabiliter, ut dixi. Jam quomodo mandatum fuerit ad mortem, ne rursus ipsum mandatum accusare videatur, repetita superiore excusatioiae declarat, ut sequitur:
7:11
11. Nam peccatum, occasione accepta per mandatum, seduxit me, et per illud occidit. Seduxit, Graece isT^Tia^trjOS, decepit. Et sensus est: Peccatum, id est, fumes ille peccati, per mandatum, quo utebatur tanquam occasione (magis enim allubescunt vetita), decepit me et aberrare fecit; non quod antea justus essem, sed quia longius me abduxit a via justitiae; simul et per ilhid occidit, vel morte spirituali, videlicet praevaricatorem me faciens, qui prius vivere videbar; vel potius occidit, id est, reatui mortis aeternae subjecit. Ubi rursus intellige, ut per occasionem, nam illud, occasione accepta, etiam huc referendum est. Nec mirum, si peccatum occidit per mandatum, quando et ipsum mandatum occidere dicitur, quia, cum sanare non possit, mortem suis transgressoribus comminatur et irrogat. Ita namque dictum est 2 Cor. 3,: Litera occidit. Qui peccati nomine diabolum intelligunt, et haec a Paulo dicta vohmt in persona protoplasti, vel ex eo redarguuntur, quod scriptura non Adam, sed Hevam testatur a diabolo deceptam fuisse, Gen. 3., 2 Cor. 11. et 1 Tim. 2.
7:12
12. Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum et bonum. Merito sive lex, sive mandatum haec epitheta sibi vindicat, quia non pvaecipit, nisi quod sanctum, et jastum et bonum est; nec prohibet, nisi his contraria. Proinde non accidit vitio legis aut mandati, quod homo lege accepta fiat deterior, sed ipsius hominis vitio, qui carnalis est, ut paulo post ab ipso Apostolo plenius explicabitur. Inter legem et mandatum hoc videtur interesse, quod lex sit comprehensio mandatorum alicujus legislatoris, ut lex Mosi, lex Christi; mandatum vero unaquaeque pars legis, qua quippiam praecipitur aut prohibetur; ut in re praesenti decalogus est lex complectens decem mandata, mandatum vero: Non concupisces, aut certe quodlibet in lege expressum. Unde sermo Apostoli suppleri potest hoc modo: Lex quidem sancta, et unumquodque mandatum ejus sanctum etc. Tertullianus adversus Marcionem lib. 5. cap. 13. sic allegat: Lex sancta, et praeceptum ejus justum et bonum. Porro tria haec epitheta legis ac mandati sanctum, justum, bonum, ita distinguit S. Thomas tam in commentario, quam l. 2. quaest. 99. art. 4., ut sanctum dicatur mandatum quoad caerimonialia, justum quoad judicialia, bonum quoad moralia. Verum Apostolus proprie respicit ad legem moralem; deinde absolute praemisit: lex quidem sancta. Quare videtur haec tria fere pro eodem habere, licet ita distingui possint, ut sanctum dicatur quodque mandatum, id est, punim et mundum; justum, quia praecipit, unicuique reddi, quod suum est; bonum, quia, si servetur, vitam praestat houiini. Sic 1 Tim. 1.: Bona est lex, si nuis ea legitime utatur.
7:13
1 3. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors? Intellige causaliter. Graece: Ergo bonum mihi factum est tnors'? ut etiam ita reddi possit: Quod ergo bonum erat, 7nihi factum est mors? Sensus: Num igitur mandatum, quod est, aut erat per se bonum, mihi factum est mortiferum, id est causa mortis? scilicet ejus, quae est poena transgressionis, ut dictum est supra.
Absit. Indicat absurditatem tam consequentis, quam consequentiae. Nam et per se absurdum est, legem Dei proprie causam esse mortis, et pessime coUigitur hoc ex eo, quod peccatum, occosione accepta tiutl. EjUi CoiuiD. 'l\im 1. per mandatum, seduxit me, et per iltud occidit. Discernenda est enim causa ab occasione, quae non est proprie causa; similiter usus rei discernendus ab abusu. Veram igitur causam nunc subjicit.
Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum operatum est mihi mortem. Locum hunc aliter Latini distinguunt, aliter Graeci. Secundum Latinos sensus est: Sed peccatum, ut, quantum sit malum, evidenter appareat, occasione mandati, quod in se bonum est, operatum est in me mortem; id est, rem bonam vertit in meam perniciem; quod est argumentum insignis malitiae. Sic praeter alios exponit Augustinus serm. 11. de verbis Apostoli. Graeci distinguunt et exponunt hoc pacto: sed peccatum, supple ex interrogatione praecedenti, mihi factum est mors, quia nimirum per se tale est, ut mortis reum me faciat, dum, suis motibus ad peccandum sollicitans, etiam occasione legis in apertam transgressionem me impellit. Deinde sequitur: ut appareret peccatum per bonum ^nihi operans mortem, quod duobus modis exponi potest. Primum quidem, si participium xaxspyaCo/J.£vr^ operans, juxta Graecam consuetudinem h»co verbi infinitivi posituui intelligatur. Quod secuti Erasmus et Henteuius ita verterunt: ut appareret peccatum per id, quod erat bonum, mihi gignere mortem. Cujus sensus est: Atque ita jam manifeste peccatum per id, quod bonum est, parit mihi mortem, utpote per apertam, ut dictum est, legis praevaricationem me reddens aeternae morti obnoxium. Aliter hoc modo: Sed peccatum mihi factum est mors; nimirum (ut aj^pareat, quale quantumque sit malum) ].'e.rboimm operando mihi mortem, id est, per legem. Qui sensus clarior est, magisque consonat Graecorum commentariis. Caeteruia distinctio Latinorum aegre sonsistit cum Graeca lectione. Quamlibet ex his tribus pieuda ost. ut non causam fin;ileiii. sed eventum denotet, quemadmodum et iu eo, quod sequitur:
Ut fiat supra modum peccans peccatum per mandatum. Ut fiat, vel, ut fieret. Supra modum, Graece, xa^ ump- ^oXr^v, secundum excessum, id est, excellenter, majorem in modum. Pro participio peccans in Graeco nomen est dfxap- TdjXoc:, id est, peccator seu peccatrix. Nam ejus substantivum djiapTca^ foemininum est, velut si Latine diceretur, peccatrix peccantia, sive, ut Tertullianus loquitur, delinquentia. B. Augustinus passimlegit: peccator peccatum, ut in expositione propositionis 40., quaest. 1. ad Simplicianum, et quaest. 66. inter 83. Item serm. 6. de verbis Apostoli cap. 4., et lib. 13. de civitate Dei cap. 5., idque juxta fidem veterum exemplarium, nisi quod indoctus scriba alicubi conjunctionem putaverit interponendam, peccator acpeccatum; alias, peccator aut peccatum. Hieronymus quidem ad Algasiam scribens, legit: peccans peccatum, sed participium nominaliter exponit, dum ait: Atque ita factu))> est, ut peccatum, quod priusquam haberem intelligentiam, absque peccato erat, per praevaricationem mandati incipiot mihi esse peccantius peccatum. Denique Ruffinus in commentario Origenis ita transtulit: peccator peccatum, haec addens de suo: Quod autem dixinms, peccatum peccator, maluimus vitium sermonis recipere, quam sensum Apostoli non integre exprimere, quia in Latino sermone angustavit nos nomen peccati, quod neutro genere declinatur, in Graeco vero foemininum est, et ideo peccatorem ipsum nos appellavimus. Nam ibi peccatrix appellari potest. Haec ille. Loquitur autem Apostolus de peccato, velut de persona quapiam, non hic modo, verum etiam in superioribus, dum ei tribuit operari, mortuum esse, reviviscere, seducere et occidere. Quare et peccare, seu peccatorem esse, simili tropo, et quidem valde apposite ei tribuitur. Sensus: Adeoque illud ipsum peccatum, in me latens, occasione mandati factum est tanquam ingens peccator, dum in me operatur omnem concupiscentiam, et in apertam praevaricationem impellit, insuper et occidit. Videtur August. serm. 6. de verbis Apost. partem hanc causaliter exponere. Sic enim ait: Quid est supra modum? Ut addatur praevaricatio. Data est ergo lex illa, ut inveniretur infirmitas. Parum est hoc, non solum ut inveniretur, sed etiam ut augeretur, et vel sic medicus quaereretur. Verum quod dicit: ut augeretur, de permissione hujusmodi augmenti accipiendum est. Hanc enim Deus intendit per legem, ut alibi diximus.
7:14
14. Scimus enim, quia lex spiritualis est. Perspicuum est, inquit, non esse culpam legis, dum, ea accepta, pejor quis efficitur. Scimus enim, quicumque recte sapimus, legem spiritualem esse, quia praecipit ea, quae observata spiritualem et justum reddunt hominem. Dicitur autem tam lex, quam homo, spiritualis, vel a spiritu hominis, id est, mente, cui carnem opponit inferius, dicens: Ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Vel potius a Spiritu sancto, cui passim carnem opponit, ut Gal. 5.: Caro concupiscit adversus spiritum, spiritus autem adversus carnem, et alibi, sicut suis locis videbitur. Quomodo autem cum hac Apostoli sententia non pugnet, quod Heb. 7. legem Mosaicam vocat legem mandati carnalis, id eo loco exponemus.
Ego autem carnalis sum. Ab hoc loco usque ad finem capitis utrum in persona hominis sub lege constituti, au sub gratia, loquatur Apostolus, non parva quaestio est. Augustinus quidem quaest. 66. lib, 83. quaest., et in proposit. expositis hujus epist., nec non quaest. 1. ad Simplician., interpretatur de homine sub lege constituto, in quo adhuc regnat peccatum, quique hictatur quidem cum peccato, sed carnis infirmitate victus succumbit. Eadem est expositio Graecorum, Origenis et Chrysostomi, quos secuti sunt Theodoretus, Theophylactus et Oecumenius. Item Basilii in regulis brevioribus interrogatione decima sexta, Latinorum autem Pseudambrosii et Sedulii. Item Pelagii tam in commentario, in quo sensum hunc diligenter inculcat, quam libro 3. de libero arbitrio, ubi, referente Augustino, libro in gratia Christi cap. 39., scribit omnes ecclesiasticos viros asserere, Paulum haec in peccatoris et sub lege adhuc positi persona dixisse. Placuit hic sensus Ljrano et Carthusiano, eundemque, ut probabiliorem, amplectitur ac defendit inter neotericos Fr. Toletus, tum in commentario, tum in peculiari tractatu. Pro his autoribus facere imprimis videtur, quod dicit Apostolus, se carnalem esse, et sub peccato venundatum; deinde quod in consequentibus affirmat, non quod bonum est, sed quod malum, se agere; quod denique captivum se teneri dicit in lege peccati. Quae certe in hominem sub gratia constitutum non videntur competere. Vei-um idem Augustinus in scriptis suis posterioribus, priori sententia retractata, de homine justo et sub gratia constituto totum hunc locum exponit etexponendum docet; posteaquam videlicet, Pelagianorum disputationibus excitatus, contextum et scupum Apostoli diligentius consideravit, lectis etiam, ut ait, quibusdam divinorum tractatoribus eloquiorum. Loca sunt libro 1. retractat. cap. 23. et 26., et libro 2. cap. 1. Item libro 3. contra Julian. cap. ult., et lib. 6. cap. 23. Quo postremo loco ostendit, etiam alios ecclesiae doctoi'es hoc modo Pauhim intellexisse, nominatim Hilarium, Gregorium Nazianzenum et Ambrosium, quorum verba jam ante recitaverat libro 2. cap. 3. 4. et 5. Jam in hanc sententiam phira qui volet, legat eundem August. semi. 5. et 12. de verbis Apost,, et serm. 43. de temp. Item libro de contin. cap. 8., libro 1. de nupt. et concup. cap. 27. et sequentibus, et libro de praedestinatione sanctorum cap, 4., et quae ex Augustino Beda collegit ad hunc locum. Quomodo autem omnia, quae deinceps usque ad finem capitis dicuntur, rectissime Paulo accommodentur, praeter loca nunc citata, prolixe docet idem Augustinus libro 1. contra duas epist. Pelag. cap. Sed et Hieron., quamvis aliquando propensior fuerit in priorem sententiam, ut in epist. ad Algas., et in comment. Danielis cap. 3. ad illa verba trium puerorum: Peccavimus, inique egimus, alias tamen, ut in epistola ad Eustochium de custodia virginitatis, diserte affirmat, Paulum haec de se scribere, quando jam corpus suum castigaverat et in servitutem redegerat. Et quidem in ea sententia Hieronymum permansisse verisimile est. Nam muUo post, exorta Pelagianorum haeresi, in libro 2. dialogi adversus eos scripti cap. 1., cum Pelagio disputans, ex professo docet, Apostolum haec dicere in sua et justorum persona. Id ipsum plane cum supradictis et ante eos sensit Methodius martyr, qui apud Epiphanium in haeresi 64., quae est Origenistarum, primum verbis Procli cujusdam, quae commemorat, deinde et suis, admodum diserte et copiose sensum hunc Pauli prosequitur. Ex quibus jam facile intelligas, falsum esse, quod dicebat Pelagius, omnes ecclesiasticos scriptores de loci hujus intellectu secum sentire. Quod autem ad posteriores attinet Latinos, Augustini sententiae sufiragantur Prosjier libro contra Collat. cap. 8., Greg. moral. lib. 19. cap. 5., et lib. 29. cap. 15., nec non exposit. in librum 1 Reg. libro 5. cap. 1., Hugo Victorinus in quaest. hujus loci, Hervaeus iu comment., Lombardus item et Aquinas, quorum quidem uterque priorem etiam sensum adferunt, sed hunc posteriorem illi praeferre non dubitant, addita docta ejus explicatione. Ilis addo Cajetanum, Joan. Hasselanum, ejusque discipulum Sasboldum, et ex postremis inter alios Benedictum Pererium, qui, collectis Augustini variis locis et rationibus, hunc sensura priori longe docet anteponendum. Praetereo scholasticos doctores, qui plerique hic Augustinum sequuntur, et alios nonnullos, qui miscent utrumque commeutariuin, etsi in Augustini partem proniores, ut Primasium et Haimonem. Igitur istorum, quos dixi, sententia est, Apostolum hic et deinceps loqui in sua ipsius persona, et omnium eorum, qui, quantumvis sentiant in se legem quandam repugnantem legi mentis suae, id est, concupiscentiae fomitem, cujus motibus incitantur ad ea, quae divinae legi contraria sunt, jam renati tamen et sub gratia constituti, mente ac voluntate conquiescunt in lege Dei. Qui sane commentarius admodum consentaneus est textui et scopo Pauli, qui docere vult hominem, iii Christo renatum, non amplius obnoxium esse damnationi, quamvis adhuc carne serviat legi peccati, dum tamen ipsa mente serviat legi Dei, et ucn secundum carnem ambulet, ut dicitur in fine hujus capitis, et initio sequentis. Jam pro hoc intellectu primum facit in contextu mutatio temporis. Cum enim in praecedentibus ab eo loco: Sed peccatum non cognovi, de se in praeterito locutus fuisset Apostolus, ut qui aliquando fuerat sub lege, nunc de se eodem secundum praesens tempus loquitur dicens: Ego autem carnalis mm, et quae sequuntur «sque ad finem capitis; alioqui certe dicturus, ego autem carnalis fui, et caetera, si ista secundum idem tempus eundemque statum, quo superiora, de se dicta vellet intelligi. Quamvis igitur personam non mutet, tempore tamen mutato, simul etiam iudicat mutationem in eodem homine, qui prius sub lege et per legem transgressor factus, postea ad statum gratiae translatus, adhuc tamen experitur in se pugnam quotidianam carnis adversus spiritum rebellantis. Hoc argumentum, a mutatione temporis sumptum magis adhuc probabile fiet ex iis, quae dicuntur infra versu 17. et 20., ut ibi videbis. Confirmant deinde sensum hunc ipsa Apostoli verba, quibus utitur in sequentibus: Non quod volo, hoc ago, sed (juod odi, illud facio, et: Non ego operor iUud. Item: Consentio et condelector Ugi DtL Denique illud, quod ex praecedentibus concludit, et simili cum illis schemate dictum est: Igitur ego ipse mente servio legi Dei. Nam qua fronte dicet haec Judaeus, aut dicentem quis ferat, si praedicans, nun furandum, nec moechandum, furatur tamen et moechatur, et caetera facit, quae lege prohibentur? Quare ad personam hominis sub lege constituti, et adhuc in regno peccati versantis, haec omnia pertinere. nullo modo verisimile est. Accedit ejusdem Apostoli locus adGal. 5., ubi de carne et spiritu loquens, haud dubie ad renatos, sic ait: Haec enim sibi invicem adversantur, ut non, quaecumque vultis, illo faciatis. Quae verba cum persimilia sint iis, quae hic leguntur: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et: Non enim, quod volo, hoc ago, et: Velle adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio, satis profecto osfendunt, etiam hunc locum ad personam hominis renati ac spiritualis esse referendum, cui cum carne bellum est intestinum atque continuum. Quae vero pro diversa sententia facere videbantur, quo sensu dicta sint, ex consequentibus elucescet, maxime ex illa conclusione, qua clare distinguendo, dicit Apostolus, se mente servire legi Dei, came autem legi peccati. Quae distinctio p.ro commentario est ad caetera, quae hic obscurius dicta videntur. Quod ergo dicit: Ego autem carnalis sum, intellige non mente, sed carne adhuc concupiscente contra spiritum. Quod non est absolute carnalem esse, sed secundum aliquid, quatenus scilicet homo per gratiam renovatus adhuc fomitem peccati circumfert, assidue commoventem in ipso peccandi desideria. Qui autem hoc tantum modo oarualis est, is simpliciter est spiritualis, utpote legi, quae spiritualis est, consentiens, et proinde Deo, qui legem dedit. Porro connectuntur haec cum superioribus. Nam doce e vult Apostolus, etsi jam in Christo renati non amplius simus sub lege, cujus occasione peccatum in nobis operabiatur omnem concupiscentiam, peccatum tamen illud non ita penitus in nobis exstinctum esse, quin remaneat concupiscentiae fomes, occulta peccandi desideria identidem in nobis excitans. Quae tamen, cum ad agonem relicta sit, nocere non consentientibus, sed viriliter per Christi Jesu gratiam repugnantibus, non valeat, ut loquuntur patres concilii Tridentini sess. 5. cap. 5. Id enim est, quod hic ad extremum infert Apostolus: nihil esse nunc damnationis iis, qui sunt in Christo Jesu, qui non secundum carnem ambulant.
Venundatus sub peccato. Graece, sub peccatum, id est, ut quidam exponunt, ad peccatum faciendum, ut alii melius, in servitutem peccati, tanquam domini. Nam hujusmodi sensum postulare videtur praepositio Graeca cum accusativo. Caeterum Hebraica phrasis est, venundatum esse sub peccatum, qua ninlirum significatur quis tutus addictus obsequio et servitutipeccati. Xam simili locutione 3 Reg. 21. legitur Achab, rex Israel, fuisse venundatus, ut faceret malum: ut si dicas, in servitutem venditus ad faciendum malum, tanquam proprium opus, cui a domino suo velut servus addictus esset. Idem quoque de quibusdam apostatis Judaeis dicitur 1 Machab. 1. Verum quod simpliciter de ilUs dixit scriptura, hoc Paulus de se et quolibet justo non simpliciter dictum vult intelligi, sed, ut ante dixi, secundum aliquid, id est, secundum carnera; ut sensus sit: Carne adhuc servus sum peccati; quomodo dicit in fine capitis, se carne servire legi peccati. Quo etiam sensu sancta ecclesia, B. Gregorio autore, in persona omnium fidelium orat dicens: JJt nos unigeniti tui nova per carnem nativitas liberet, quos sub peccati jugo vetusta servitus tenet. Quam Ecclesiae orationem opponimus iis. quibus al)surdum videtur in persona justi bnminis «lici, quod carnalis sit et vcninidatus sub peccato. Multi venditum sub jeccato hominem interpretantur iu primu paieiite, qui se et omne genus suum vendiderit diabolo in servitutem peccati, idque pretiu exiguae voluptatis, quam ex peccato percepit. Sed prior sensus magis est germanus.
7:15
15. Quod enim operor, non intelligo. Graece, non cognosco, id est, non approbu, non consentio; quin potius improbu, dissentio, repugno. Ad affectum enim, non ad intellectum hoc referendum est, ut patet ex sequentibus, ubi sunt haec vocabula, velle, nolle, udisse. Nam quod ad intellectus seu ratiunis judicium attinet, etiam mali saepe faciunt, quae non approbant. Unde illud cujusdam apud poetam: Video meliora, proboque: deteriora sequor. Est autem nota phrasis scripturae, cognoscere pro approbare. Igitur hic incipit Apostolus aperire, qua in persona loquatur, scilicet ejus, qui pravis concupiscentiae motibus, quos in se sentit, consensum non adhibet. Cohaeret autem haec par.s cum ea, quae proxime praecedit, hoc modo: Carnalem me esse, et venditum sub peccatum, quamvis jam renatus sim, inde constat, quia multa operor, quae nun approbo; perinde ut servi empticii, qui multa operantur inviti ac nolentes. Operor autem non mente. sic enim ea cognoscerem, id est, appro barem, sed carne excitante in me motus ac desideria peccandi. Nec male dicit Apostulus, se operari istiusmodi motus, quamvis eos invitus patiatur, quia motus et appetitiunes partis inferioris revera sunt operationes hominis tanquam suppositi, licet non subjeotae imperio mentis ac rationis. Hinc Augustinus serm. 43. de verbis Domini, loquens de concupiscentiae motibus involuntariis: Ipsum, inquit, concupiscere facere est. Igitur homo, renovatus mente, talia non solum invitus patitur, sed etiam invitus agit. Unde adhuc sequitur:
Non enim, quod volo bonum. hoc ago, sed, quod odi malum, illud facio. Ita multi codices Latini. Sed eorum magis sinceram puto lectionem, qui bonum et malum umittunt. Non enim, quod volo, hoc ago, sed, (luod odi, illud facio. Neque enim plus est in Graecis aut Syriacis, ut nec in Latinis probatioribus, quibus Laudensem codicem annumero. Suffragantur et veteres, Ambrosiaster, Hieronymus in epistola ad Ctesiphontem, Augustinus serm. 12. de verbis Apostoli, et aliis locis ante citatis, et ex eo Beda in collectaneis. Huc adscribendi malum et bonum occasio fuit ex simili sententia paulo post sequente. Ago et facio, Graece 7ipaoaa> et 7ioid)j idem prorsus Apostolo significant. Quod iude patet, quia in altera sententia, quam dixi, quaeque hujus repetitio est, ea transponit. Est autem sensus: Non enim perficio id, quod mente volo, scilicet malum. Nam volo non concupiscere, ne quidem carne, id est, non sentire motus concupiscentiae; sed id non praesto, non assequor. Facere ergo se dixit id, quod oderat, ait ex Augustino Primasius^ non affectu consentiendi et implendi, sed ipso motu concupiscendi. Sensus hic ex sequentibus amplius patefiet.
7:16
16. Si autem, quod nolo, illud facio, consentio legi, quoniam bona est. Sive, quod bona sit. Si, inquit, quod mente non volo, sed odi, illud ago, videlicet carne concupiscendo, jam consentio legi, verbi gratia dicenti: Non concupisces, tanquam bonae, quia voluntas mea, qua nolo, quod facio, legi consentanea est, quae vult, me hoc nolle. Itaque cunsentio legi, non solum intellectu judicans, quod bona sit, verum etiam voluntate me ei conformans. Quod utique est hominis justi ac mente renovati. Idque amplius o.stendit sequens pericope.
7:17
17. Nunc autem jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Graece: Nunc autem non amplius ego etc. Hoc certe homo sub lege constitutus et adhuc dominio peccati subjectus dicere non potest. Talis enim non solum carne, sed etiam meiite ac voluntate, et pi*oinde simpliciter, operatur mahim, ut bene ob servavit August. lib. 1. de nuptii.s et concupiscent. cap. 29. Quo praeterea facit, quod, ut dixi, secundum Graecam lectionem, a qua Latina ver.sto.'^ensu non discrepat, dicitur: Nunc non amplius. Exponit autem Apostolus, quod dixerat: illud facio, ne forte male intelligatur. Et sensus est: Quoniam, reuovatos per gratiam, legi consentio, nunc non amplius ego oper.jr mahim, sicut faciebam constitutus sub lege, sed peccatum in me habitans illud operatur, id est, concupiscentia mihi insita, et sedem in me fixam habens, pravos motus in me excitat non consentiente. Ea cur peccatmn vocetur in renatis, expositum est ad illud capitis praecedentis: Non ergo regnet peccatum etc. Recte vero nunc dicit, se non operari motus illos concupiscentiae, quia non operatur ut homo, id est, ex imperio vel consensu rationis. Unde ipse homo, quatenus homo, patitur eos, non operatur. Notanda metaphora inhabitationis frequens in sacris literis, qua significatur quippiam ita jugiter adesse aut inesse alicui, utfixum in eo domicilium collocasse videatur. Quod maxime competit in fomitem hunc peccati, quem, durante hac vita mortah, penitus exstirpari impossibile est.
7:18
18. Scio enim, quia non habitat in me, hoc est, in carne mea, bonum. Haec quoque sententia superiorum expositio e.-5t, ubi dixerat, se carnalem esse et venundatum sub peccato, et malum facere, quod non vult, sed odit. Nani dicens: in me, hoc est, in carne mea, declarat se ea omnia dixisse de se secundum carnem, et non absolute. Sensus: Novi per experientiam, in me, quatenus caro sum, id est carnaHs, non habitare bonum, sed malum. Quod ergo Paulus alibi nos et membra nostra vocat templa Spiritus sancti, ut 1 Cor. 3. et 6., et 2 Cor. 6., non est huic loco contrarium, quemadmodum bene ostendit Augustinuslib. 1. de nupt. et concup. cap. 31. Nam in carne nostra, id est, in nobis ipsis secundum corruptionem carnalem, de qua Dominus Joan. 3.: Quod natum est ex carne, caro est, non habitat, imo nec invenitur bonum; invenitur autem et habitat bonum iu curpore nostro, quatenus membra col-poris ad bona agenda moventur a mente reunvata per inhabitantem Spiritum sanctum, sicut et prae cepit capite superiori: Exhibete membra vestra arma justitiae Deo. Interim observa carnis^ acceptionem Apostolis usitatam, qua sumitur pro toto homine, quatenus vetus est et carnalis, id est, secundum illud, quod traxit ex vetere et carnali Adam, corruptus ex corrupto. Quae corruptio non in sola carne est, ut ab anima distinguitur (licet in carne maxime appareat propter rebellionem membrorum), verum etiam ac potissimum in ipsa anima. Cujus utique sunt ea vitia, quae carni non competunt, et quae spiritualia vocari solent, carnalibus opposita: veluti.superbia, invidia, contentiones et his similia, quae cuncta inter opera carnis enumerare non dubitavit Apostolus Gal. 5.
Nam velle adjacet mihi ^ perficere autem bonum, non invenio. Verbum invenio non eratadditum in codicibus Graecis, quos vidit Augustinus, ut ipse testatur lib. 3. contra Julianum cap. ultimo, ubi locum hunc accurate tractat. Caeterum in aUis omnibus legitur. Ac videtur etiam Syrus interpres legisse, quia vertit: impotens sum. Si scriptum non fuit, invenio, repetendum erit ex priori membro: adjacet mihi, quod tantundem valet. Sensus: Nam etsi velle bonum etiam perfecte mihi adsit jam sanato et renovato per gratiam (quod enim ad mentem attinet, volo omnino non concupiscere, ne carne quidem), attamen propter malum illud habitans in carne mea, non invenio, non assequor, ut totum bonum, quod volo, faciam, sive perficiam, quia permanet in me carne concupiscere, et facere, quod nolo. Non est tamen hic urgendum vocabulum perficere. Nam in Graeco est zaTspyaCsoDai ^ idem verbum cum eo, quod ipse interpres et jam ante aliquoties, et rursum paulo post vertit operari. Quare et hoc loco sic verti potuit. Sensus tamen est ille, quem dedi. Si quis vero ad hunc modum exponat: Velle bonum adest mihi ex me ipso; perlicere autem bonum ex me ipso non habeo, sed ex gratia Dei, sensum is reddet Pelagianum 5 quod fecit Joannes Cassianus collat. 13. cap. 9., refutatus a S. Prospero cap. 8. ejus libi-i, quem adversus eum scripsit; idque ex evidenti testimonio ejusdem Apostoli, dicentis ad Phil. 2.: Deus est, qui operatur in vobis, et velle, et perficere. Sed quaeres, si Deus operatur in nobis etiam perficere, quomodo Paulus et quilibet justus perficere bonum non invenit? Respondeo verbum perficere sive operari alio referri in diversis ApostoU sententiis. Nam hoc quidem loco refertur ad totum bonum, quod justus vult. Non enim totum ilkxd perficit, quamdiu in eo caro concupiscit adversus spiritum, ut jam expositum est. In eo autem, quod ad Philippenses dictum est, refertur perficere non ad totum bonum, quod volumus, sed ad bona opera, quae fiunt a nobis in hac vita. Nam non solum ut ea velimus, sed etiam ut faciamus^ Deus in nobis operatur.
7:19
19. Non enim, quod volo bonum, hoc facio; sed, quod nolo malum, hoc ago. Repetit iisdem paene verbis, quod jam ante dixerat, sensu prorsus eodem; repetit autem ad probandum, quod dixit^ perficere bonum non invenio. Obiter admoneo, loco verbi nolo semper in Graeco esse dura putavit Erasmus Atqui, meo judicii», rectius vulgatus interpres reddidit, nolo, quo significaret voluntatem aversantem et in contrarium nitentem. Id enim postulat res, de qua agitur. Unde et prius dixit odi, pro quo postea nolo. De Graeca autem lectione non mirum, quia, quodLatini dicunt, ii<do aut nolle, id Graeci, quod hujusmodi composita dictione careant, aUter expri mere non pnssunt, quam duabus dictionibus, negatione et verbo.
7:20
20. Si autem, '/uod nolo, iUud facio, jam non ego operor iUud, sed, quod habitat in me, peccatum. Hujus quo^jue partis inteUigentia patet ex dictis. Caeterum in Graeco sic legitur: Si autem,,iuod nolo ego, hoc facio, noti ampUus ego operor iUud, etc. Ubi praeter illud. non ajnplius, de quo supra. notanda est emphasis in pronomine egn, studiose expresso, etiam in prima parte sententiae. Per hoc enim innuere voluit Apostolus, se facere secundum carnem, quod tamen ipse homo mentis deliberationenolit; ideoque se hominem rationali ac deliberata actione ilkid non agere.
7:21
21. Invenio igitur legem, volenti mihi facere bonum, quoniam mihi malum adjacet. Quoniam, pro quod. Nec enim causaliter hic accipitur ov., sed si- Six&c^ ut saepe alibi. Sententia sic ordinanda et exponenda est: Igitur invenio ac deprehendo in me legem, seu inclinationem quandam^ qua scilicet malum mihi adjacet, et taciendum tanquam lege quadam ingeritur; in me, inquam, volente facere, quod bonum est. Alii aliter ordinant et exponunt, sed obscure et violente, dum legem intelligunt in bonam partem. Erasmus iii annotationibiis quatuor adfert expositiones, unam Origenis, duas Theophylacti, quartam suam ipsius, quam et versione exprimit non ferenda: Reperio igitur per legem etc. Nec vero aliter expedire se potest, nisi Paulum faciat balbutientem; prorsus immerito. Nam hoc, quod dixi, sensum habet planimi et perspicuum, nec modo consequentem ex verbis proxime antegressis: quod, hobitat in me peccatum, et caeteris, quae praecedunt; verum etiam quam maxime congruentem cum iis, quae mox adjiciet hoc capite, et initio sequentis, de lege peccati et membrorum. Ea enim lex est ipsum in nobis habitans peccatum, id est, concupiscentia. Deinde hujus sententiae explicatio est totum, quod sequitur, usque ad illud: Infelix ego homo, ut statim patebit. Juste igitur hunc sensum amplexus est Fr. Toletus post octo alias aliorum expositiones ordine recensitas et improbatas; licet non in persona hominis justi, sed peccatoris sub lege constituti (quod non probamus) hoc a Paulo dictum velit. ut et caetera hujus loci. Vocabulum legis in his sententiis catacln'est quadam extenditur ad id omne, quod est motivum et incitamentum operis sive boni, sive maU. Quomodo lex, proprie dicta, promissis et minis incitat et impellit ad ea facienda, quae praecipiuntur, sic igitur concu^iiscentia, quae fomes peccati est, eadem etiam lex vocatur, lex, inquam, peccati, quatenus nimirum ad peccandum solHcitat, incitatque. Non dissimili ratione mores et studia atque exempla majorum, seu bona, seu mala, sunt quaedam praecepta minorum, quod minores soleant pro lege et regula sequi, quae facta noverint et frequentata a majoribus: quomodo dictum est Ezech. 20.: In praeceptis patrum vestrorum nolite incedere. Dicuntur item praecepta philosophorum, grammaticovum, medicorum, id est, regulae quaedam et principia scientifica agendi, loquendi, vivendi etc.
7:22
22. Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Deinceps explicat partem praecedentem. Et hic quidem illud declarat, quod dixit: volenti mihi facere bonum. Sensus est: Delectat melexDei, utpote lex sancta, justa et bona; delectatme, inquam, non quavis parte mei, sed secundum hominem interiorem, id est, secundum mentem, seupartem intellectivam, quae jam per Christi gratiam sanata est
Interiorem hominem interpretor mentem, non autem hominem novum aut renovatum. Non enim Apostolo idem est homo interior et novus, ut nec idem homo exterior et vetus. Nam et in peccatoribus est interior homo, sed nondum renovatus. In justis autem interior homo cum novo homine coincidit..Justus igitur condelectatur legi Dei secundum interiorem hominem. non injustus. De horum distinctione vide etiam Hugonem Victorinum quaest 158. et 159. Et nos amplius aliquid dicturi sumus ad ilhid 2 Corinvh. 4.: Licet is, qui foris est, noster homo corrumpitur, tamen is, qui intus est, renovatur de die in diem. Hominis exterioris hoc in loco non fit aperta mentio; sed ex parte quadam significatur per illud, quod sequitur, in membris meis.
7:23
23. Video autem aliam legem in membris meis. Declarat illud: Invenio legem, quoniam mihi malum adjacet. Sensus: Sed experior aliam legem in membris meis, id est, in corpore meo, et in toto homine exteriore, qui, durante hac vita, non renovatur, sed corrumpitur^ 2 Cor. 4. Ideo autem dicit, in membris, quia in membris quibusdam, quae pudor nominari vetat, maxime percipitur ef apparet rebellio, quam excitat lex ista peccati, de qua sermo est. August. serm. 43. de temp. cap. 8. legem hanc membrorum suis quibusdam nominibus denotat, vocans eam: legem foedam, legem miseram, vulnus, tabem, languorem.
Repugnantem legi rnentis meoe. Repugnantem, Graece avTtaTpaTcUOpisvov^ rebellantem, ac si dicat, quae lex belbim movet adversus legem mentis meae, id est, adversus legem Dei, in qua secundum mentem condelector. Est enim eadem lex Dei et lex mentis; sicut e diverso eadem est lex peccati et membrorum. Ex his verbis recte colligitur, concupiscentiam, etiam quae in renatis est, repugnare et contrariam esse legi Dei, quia ad instar legis ad ea, quae legi divinae contraria sunt, impellit. Unde et alibi dicit Apostolus: Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem. Haec enim sibi invicem adversantur, ut non etc. Gal. 5. Verum hinc porro consequens non est, eandem ipsam concupiscentiam, aut motui* ejus invohintarios lege Dei jirohiberi, et proinde vera esse peccata, quod vohmt haeretici, quamvis, ut ajunt, a Deo propter Christum non imputentur ad peccata. Non est, inquam, id consequens. Nam praecepta et prohibitiones non fiunt, nisi vohintati. Quare, quod in nobis invohmtarium prorsus est, sub prohibitionem legis cadere non potest. Unde nec Paulus dicit eos peccare, qui, quod nolunt, quod- <|ue oderunt, faciunt, etsi peccatum eis non imputetur: sed simpliciter eos, jara in Christii renato.s, a peccato simul et damnatione liberat. quum docet nihil iis esse damnationis, (^nia nihil sit peccati, ut qui jam non secundum carnem ambulent, quemadmodum dicitur initio capitis sequentis.
Et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. In lege peccati, Graece, legi peccati; tametsi quidam Graeci codices habent, ut Latini, in lege. Verum nec Syriacus textus additam habet praepositionem. Est autem in utraque lectione Hebraismus, qualis ibi: Pluit Dominus a Domino, Gen. 19., et utriusque idem sensus: Subjicientem me sibi in servitutem; intellige, ut supra, secundum camem, et, ut Augustinus ait, motione, non consensione. Idem enim est cum eo, quod in principio dixit, venundatus sub peccato. Vocat autem legem peccati concupiscentiam, ut ante dixi, quia fomes est et incitamentum ad peccandum.
7:24
24. Infelix ego homo! quis me liberabit de corpore mortis hujus? Exclamatio est gementis sub jugo ac servitute peccati secundum carnem, et ad libertatem anhelantis. Infelix, Graece, TaXat- THM^rjr, miser. Liberabit, p'jQZ~ai, eripiet. Corpus mortis vocat col-pus mortale, id est, morti destinatum per corruptionem, quam ex peccato contraxit; sicutvir mortis Hebraea phrasi quis dicitur propter admissuui scehis, quod dignum sit morte, ut 3 Keg. 2. Potest autem ex Graeco verti, et quidem sensu eommodiore: De corpore mortis isto, id est. ex hoo corpore mortah, ut demonstratio sit corporis, non mortis. Cur autem dicat, de hoc corpore mortis, cura tamen hactenus non de morte, sed de peccato fuerit locutus, ea ratio est, quia. durante hac mortalitate, manet in corjiure lex et servitus peccati jam dicta. 0])tat autem ita liberari et eri])i de raortah hoc corpore, ut idem aliquando recipiat immortale, atque ab omni corruptione et servitute peccati liberum, videlicet ])er resurrectionem. Animadverte, lector, cum omnis seri]!tum evangelica et aj ostohoa Christianum hominem beatum i>ronuntiet vel ob justitiam praesentem, qua Deo gratus est atque amicis, vel ob spem gloriae futurae. Paulum tamen Apostolum se et omnes justos infelices et miseros clamare; non tam propter corporis mortalitatem et aerumnas forinsecus irruentes, quam propter legem peccati in membris saevientem. Ita non pugnat in hoc statu corruptionis, eundem hominem et beatum esse, et miserum, diversa ratione.
7:25
25. Gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum. In hac parte varietas est lectionis. Latini quidem veteres omnes tam in commentariis, quam extra, legunt: Gratia Dei, solum Hieronymum si excipias, de quo dicemus intra. Hujus autem lectionis sententia clara est, qua se consolatur Apostolus, ac sibi ipsi respondet dicens: Gratia Dei, id est, gratuita Dei bonitas per Christum, liberabit, me de hac corruptione. Eandem lectionem agnoscunt ex Graecis Irenaeus libro 3. cap. 22., et Origenes in hujus loci comm., si non fallunt eorum interpretes. Porro Graeci codices plerique sic habent: su/apiOTO) toT bzii, gratias ago Deo per Jesum etc. Atque eam lectionem exponunt Chrysost. ac caeteri Graeci Chrysostomo posteriores. Annuit et Syriaca versio. Sensus hujus Graecae lectionis a nobis ita reddi potest. Gratias ago Deo per Jesum Christum; vel sic potius: Gratias ago Deo, qui per Jesum Christum, Dominum nostrum, me vocavit in spem certam liberationis e corpore hoc mortali. Quem sensum resolvere poteris in hanc planam responsionem redditam interrogationi: fjuis me liberabit etc? Deus per Jesum Christum Dominum nostrum liberabit me ex hoc mortali corpore; de quo beneficio promisso et praeparato gratias illi ago. A sensu dictae lectionis non est diversum, quod quidam Graeci codices legunt: /aptC 8k T0> Usto. Subauditur enim sit, aut habenda est. Atque his alludere furta.sse videantur exemplaria Latina non ])auca, quae scribunt: Gratia autem Dei, nisi quod alia antiquitate et integritate praestantiora tantum gratia Dei legunt, quemadmodum et hudie passim in' omnibus impressis habetur. Cui lectioni vicinior est illa tertia Graecorum, X^P^- "'^? ^^^\h gratia Deo, cujus Valla meminit. Et hoc modo nostruminterpretemtranstulisse, id est, gratia Deo, scribarum autem inscitia paulatim 0 in i mutatum fuisse, quidam non abs re suspicantur. Nam et ita legit Hieronym. quaest. 8. ad Algas., ac pro eo postea repetit, gratias ago Deo. Quae si vera est suspicio, jam sensu prorsus conveniet Latina versio cum Graecis. De tota hac varietate vide notationes Fr. Lucae Burgensis.
Igitur ego ipsemente servio legiDei; carne autem, legi peccati. Colligit in summam, simulque declarat ea, quae dixit ab illo loco: Ego autem carnalis sum. Declarat autem distinctione tum sui, id est, mentis et carnis, tum legum contrariarum, quae sunt lex Dei et lex peccati: quarum alteri mente, alteri carne servire se dicit. Ego ipse, Graece auTog lyw^ ipse ego. Quod a Paulo emphatice dictum est, ad designandum semetipsum, ne quis eum sub aliena persona hactenus fuisse locutum suspicaretur; quemadmodum id pluribus ostendit Joan. Cassian. collat. 23. cap. 16., et ex eo B. Pererius disput. 20. et 21. Adfert Cassianus similia loca, in quibus se ipsum specialiter et cum emphasi signat idem Apostolus, ut 2 Cor. 10.: Ipse ego Paulus obsecro vos per mansuetudinem et modestiam Christi, et cap. 12.: Ipse ego non gravavi vos, et hi hac adRomanusEpist. cap. 19.: Optabam ego ipse anathema esse a Christo pro fratribus meis. Porro quidam hanc emphasim referunt ad ip.sum Paulum ut hominem, ex judicio rationis agentem, ac si dicat: Ego, quatenus homo sum, eligens et agens ratione deliberata. Verum id non apparet. Nam ad hoc significandum addidit mente. Deinde, quia ilhid ego ipse tam pertinet ad posterius membrum, quam ad prius. Atqui emphasim, sic expositam, in posteriori membro veritatem non habere perspicuum est. Caeterum Erasmus vertit: idem ego, quud et Hentenius secutus est; ac si dicat Apostohis: Ego unus idemque mente quidem servio legi Dei, carne autemlegi peccati. Nam et alibi sic loquitur interpres, ut Jacobi 3.: Ex ipso (icl est, eodem) ore procedit benedictio et maledictio, et Heb. 13.: Jesus Christus, heri ethodie, Ipse (id est, idem) et in saecula. Sed sciendum hic in Graeco non apponi articulum, 6 auTOC, ut solet, dum significatur idem, quemadmodum in locis citatis atque alibi videre est; sed nude scribit, auTog syWj sicut in aliis locis, quae Cassianus annotavit Itaque manent, quod prius dictum est, idcirco Paulum dixisse, ipse ego, ut ostenderet ad suam ipsius personam haec, quae scribit, pertinere; quasi dicat: Interim vero, dum adhuc detineor in hoc mortali corpore, dumque plena liberatio mea, ad quam suspiro, differtur, ipse ego Paulus mente saltem et ratione servio legi Dei, licet carne adhuc serviam legi peccati. Hac igitur conclusione, ait Augustinus serm. 6. de verbis Apostoli, demonstravit Apostolus hoc se dixisse, quae supra dixerat: Jam non ego operor illud, sed, quod habitat in me, peccatum; quia non mente operabatur consentiendo, sed carne concupiscendo.
7:1
1. an. (rectius : aut $) ignoratis fratres, — scientibus (vivosxzusw sine artic.) enim legem (v3ysv sine art.) loquor — quia lex (8 v$pes) in. homine domznatur (cum S. Hilar. in Ps. 131 n. 25, Ato, S. Aug. l. de octog. tribus quaest. qu. 66,1 etc. lege : homini dominaur xopisóst c25 àvUgoz co), quanto tempore vivit. Haud pauci iuniores ac moderni sermonem hic ad Christianos, qui olim Iudaei fuerant, dirigi censent (cfr To/. Est. Pic. etc., MEv. Mai. etc. — Grot. Beng. etc., Tol. de W. Phil. etc.); at id neque ex appellatione fratres recte deducitur, quippe quae omnium promiscua est lectorum christianorum (1,13; 10,11; 11,95; 12,1; 15,15. 30 etc.), neque ex eo, quod Legem scire dicuntur, siquidem etiam Ethnicochristianos, quum in sacris coetibus Lex semper legeretur Apostolique in suis praedicationibus epistolisque continuo ad eam appellarent, Legem cognovisse certum est!, Praeterea Apostolus, si Iudaeochristianos ob Legis scientiam velut classem specialem ab aliis discernere voluisset, necessario articulum participio praemittere debuisset (zctz ywvócxcusw v£yzv *345 ad eos, qui Legem norunt, loquor). Si quis vero obiicit, Paulum alloqui eos, qui a Lege soluti sint, Ethnicochristianos autem Legi nunquam fuisse subiectos, respondemus omnes Christianos in Christo Legi fuisse subiectos (cfr Comm. in 2 Cor. et Gal. p. 533). Quare a vero illi quoque aberrant, qui sermonem ad omnes quidem fieri concedunt, sed nomine véuco, quum articulus desit, legem in genere designari volunt, ita ut lectores velut legum periti designentur (Cai. — Weiss). Ex intimo enim, qui inter parenthesin principalemque sententiam adest, nexu evidenter apparet, vópov eodem sensu in utraque esse sumendum; saepius quoque iam monuimus, nomen viuo», ubi de Lege antiqua usurpatur, velut nomen proprium tractari, quod articulo carere potest. Porro dubitari nequit, quin in principali sententia 5 v2pz; Veteris Test. Legem eamque totam significet. Habemus enim hic quasi Maiorem syllogismi, quo Christianos non esse sub Lege vetere probatur, ita ut nomen (5 v£yz;) hie non minus, quam in conclusione (v. 4), de tota Veteris Test. Lege intelligere debeamus, nisi ratiocinationem paulinam contra logicam peccare dicere velimus. Ad quem contextum non satis attenderunt, qui illud hic aut cum Cai. universe de omni lege, aut cum A"? de lege naturali, aut cum 7^2/. de sola lege matrimoniali ludaeorum interpretati sunt. Quae explicationes ideo quoque erroneae sunt, quia £ v5iz;, ubi sine addito a Paulo usurpatur, semper aut Legem mosaicam stricte dictam aut revelationem scriptam Veteris Test. (libros V. T.) significat. Deinde regula, leges solis vivis dari earumque obligationem: morte solvi, generalis quidem est, si latiore quodam sensu sumitur; mortui enim neque earum transgressione amplius peccare (cfr ad 6,7) neque earum observatione amplius merere possunt. Verum a Paulo hic, sicut plus quam semel a rabbinis!, ad veterem Legem divinitus datam applicatur, quippe de qua (uti de lege naturali) strictiore sensu valeat. Namque humanis legibus, quae in certa dumtaxatterra vigent atque a legislatoribus pro libitu mutantur vel ad tempus solvuntur aut removentur etc., homines ante mortem suam facile se subtrahunt; Lex autem vetus, utpote divina, quum &b hominibus neque mutari neque ullo modo ad tempus dissolvi vel irrita reddi posset, omnes eos, qui semel ei erant subiecti, usque ad mortem ligabat. Cum Orig. nonnulli in ultimo membro verbum (cet £4) utique non ad hominem (quanto tempore Aomo vivit) sed ad Legem pertinere volunt: quanto tempore Lez vivit, i. e. viget (cfr Erasm. Est. Nat. Pic. MEv. etc. — Grot. Beng. Flatt, Oltram. etc.) ; sed erronee id fieri clarum est. Ad quid enim Paulus ad lectorum scientiam Legis provocasset, ut Legem non viventem, i. e. non exsistentem, non obligare intelligerent? Accedit quoque, quod statim non Legem relate ad hominem, sed hominem relate ad Legem in baptismo mori concludat (v. 4) ac similiter in vv. 2.3 (et iterum in vv. 5. 6) non Legem mortuam Legi viventi sed hominem mortuum homini viventi opponat. Namque antequam regulam generalem argumentationi applicet ex eaque conclusionem suam derivet (v. 4), eam exemplo illustrat uxoris, quae vi legis de matrimonio in paradiso iam stabilitae marito viventi ita alligata maneat, ut alteri nubere ei non liceat, mortuo autem marito (commortua) a lege illa soluta alterum matrimonium inire valeat :
7:2
2. nam quae sub viro est mulier (5 yap UxavBpog vovf, mulier viro subiecta, j. e. uxor vel maritata) vivente viro alligata est legi (cum Tert. et S. Aug. omnino legatur oportet : viventi viro alligata est lege!
7:3
36 (vct àv3pl 242: vip); s? autem. mortuus fuerit vir eius, soluta est (xacpyrzat i. e. quasi exstincta et omnino liberata est) a /ege viri. Haud recte Vulgatae interpres in priore membro priorem dativum (:à vOvst àv220, ac si instrumentalis esset (i. q. àux «29 Qàvrog àv8poc), per ablativum latinum (vivente viro) interpretatus est alterumque dativum (vigo), qui revera instrumentalis est ablativoque reddi debuit (lege), retinuit; etenim de solis rebus Graeci dativum, uti Latini ablativum , instrumentalem adhibent. Contra antiquiores iunioresque plurimos, qui cv. 2. 3 allegoriam vel similitudinem quandam afferri putant, qua Apostolus regulam generalem argumento suo applicare incipiat, moderni fere omnes cum 7/eod. recte tenent, hac sententia praecedentem generalem illustrari (722 nam i. q. nempe) particularisque praecepti, legis sc. matrimonialis, exemplum afferri, quo Legem sola morte hominis solvi appareat. Quem nexum multi ideo non admisisse et, proprio verborum sensu neglecto, ad allegoricam explicationem confugisse videntur, quia non perspexerunt, quomodo generalis sententia, iuxta quam homo sua ipsius morte a Lege liberatur, illustrari posset particulari, iuxta quam uxor morte alterius (mariti sui) a Lege liberari dicitur. At optime haec se habent; illud quidem ad hanc difficultatem solvendam non sufficit, quod aliqui Paulum nihil significare voluisse respondent, nisi hominem morte (sive propria sive aliena) a Lege liberari (cfr Maz. etc.); nam in eo est vis argumentationis, quod homo quanto tempore ipse vivit Legis dorninio sit subiectus, sua ergo sola morte liberetur. Meliorem solutionis viam indicat Thom. (« quum matrimonium sit inter duos sicut relatio quaedam, non refert quicumque eorum moriatur ad hoc, ut tollatur lex matrimonii »), licet eius verba explicatione indigeant. Quia nimirum vir et mulier sunt una caro, uno moriente commoritur alter, utique non physice, sed secundum suam relationem ad alterum. Cum viro moriente commoritur uxor, quatenus uxor est, neque fam viri morte physica, quam sua ipsius morte ut ita dicamus mystica iuxta Paulum a /ege viri liberatur, i. e. a lege, quae ad maritum pertinet de eoque lata est (cfr Levit. 19,1 o3xog 5 v5yog x? twtcóors, ista est lex parientis; 14,9 à viuo; vo0 AszpoD, 15,577 8 vipog «zc Aézpa; etc.), seu a lege matrimoniali, qua uni jlli viro alligata erat per totam suam vitam coniugalem. Hanc enim mulieris ipsius mortem clare indicat, quum eam dicat xazuoyioüxt àx5 «29 v1u22 29 àv2p5s, quae verba uxorem ipsam quodammodo exstinctam vel annihilatam (3,3; 2 Cor. 3,11. 13 etc.) et hac sua exstinctione a lege viri omnino liberatam esse significant (Gal. 5,&). Quae explicatio non parum sequentibus confirmatur, quum Apostolus Christianos quoque morte sua mystica, qua in baptismo secundum veterem suum hominem cum Christo crucifixo commoriuntur, a Legis dominatu liberari statim concludat (v. 4). Altera remanet dubitatio, quanam lege mulier viro, quamdiu vivat, alligari dicatur. Plerique de mosaica lege matrimoniali sermonem esse arbitrantur, sed haud satis recte. Cardo enim argumentationis in eo vertitur, quod homo quanto tempore vivit sub Lege sit, sola ergo morte ab ea liberetur; atqui iuxta mosaicam legislationem mulier a lege viri non tantum morte sed etiam libello repudii ita solvebatur, ut alterum matrimonium licite iniret (Deut. 95,1 sq.). Ad illustrandam igitur regulam generalem (v. 1) ineptum exemplum Apostolus elegisset, si de matrimoniali Iudaeorum lege locutus esset, atque sophismate usus esset, si rem tam essentialem, qua argumentum eius evertebatur, silentio praetermisisset. Dicendum ergo est, Paulum universam Veteris Test. revelationem hic nomine Legis (z22 v5.2»), uti saepius (3,19; 1 Cor. 14,35; Gal. &,21 etc.), designare legislationemque coniugalem illam ante oculos habere, quam Deus in paradiso iam stabilivit (Gen. 2,24), Dominus iterum promulgavit et inculcavit (Matth. 5,31. 32; 19, ^ sqq. etc.), Paulus ipse solam agnovit (1 Cor. 1,10. 11), quaeque libellum repudii omnemque solutionem vinculi matrimonii legitimi ignorat. Indissolubilitatem enim matrimonii disertis quidem verbis hic non docet, sed velut rem certam indubiamque, quae lectoribus epistolae suae plane sit nota, evidenter supponit, ita ut hic locus ad illam demonstrandam a theologis catholicis recte afferatur. Sola morte vinculum matrimonii solvi. clare quoque ex sequente sententia elucet, quae per modum conclusionis exponit, quo sensu mulier a lege (viri) liberetur : 3. gitur vivente viro vocabitur (qeryazice i. q. xAv9fosvax efr. Act. 11,26) adultera, si fuerit cum alio viro; si autem mortuus fuerit. vir eius, liberata est a lege (viri), ut non sit adultera (xzo y3, lax abt» yov, xX22, melius : ne sit adultera), si fuerit cum altero viro. luxta mosaicam legislationem , uti iam adnotavimus, etiam mulier, quae libellum repudii acceperat, vivente marito suo priore, av2gi ézfgo MILLE l. e. alterius viri fieri uxor (cfr Lev. 22,19; Ruth. 1,129. etc. i. q. vN5 73) sine adulterio potuit; de illa igitur legislatione non agitur, sed de primitiva, quae a Domino iterum promulgata est. Porro haud multum quidem interest, utrum in secunda sententia hypothetica cum Latinis legamus a ege viri, an cum reliquis testibus a /ege (cfr VV. LL.); per se enim intelligitur, morte viri sui mulierem non a tota lege, sed ab illo particulari praecepto, quo viro suo alligabatur eoque vivente alteri nubere prohibebatur, solutam esse; indefinitam tamen expressionem (a /ege) Apostolus videtur elegisse, ut conclusionem suam generalem quodam modo praepararet. Item per se parum interest, utrum verba 25 y, sivzt aj7t» uotzxAi2x hic cum Vulg. de eventu dicta sumamus (/ta wu non sit adultera) au de fine explicemus (ne sit adultera); qui vero ad sequentem conclusionem attenderit, in qua Paulus nos morte mystica a Lege eo fine liberari docet, ut cum Christo novam unionem inire possimus, alteram explicationem iure praeferet ; haec nimirum est intentio legis de matrimonio latae, ut mortuo viro uxor aliud matrimonium inire valeat. seos suae probationem adhibere coeperit, licet particula causalis áp (nam, nempe) in principio v. 2. posita evidenter doceat, praecedentem sententiam confirmari aut explicari. Duae sunt praecipuae veterum explicationes, quibus iuniores a recta interpretationis via abducti sunt. Graeci abrogationem Legis per matrimonii morte soluti allegoriam hic (vv. 2. 3) doceri volunt. Nomine viri enim Legem designari putant, nomine mulieris fideles, qui Legis morte ab eius dominatu sint liberati ; Paulum tamen, ne ludaeorum animos offenderet, abrogationem Legis claris verbis pronuntiare noluisse, ideo in sequente sententia (v. 4) rem invertisse, ut non Legem mortuam diceret, sed Christianos Legi (i. e. respectu Legis) mortuos; sive enim hoc, sive illud dicatur, rem manere eandem (cfr Orig. Chrys. Theoph. Oec. Euth.). Ab eis inter Latinos S. Zfilar. (in Ps. 131 n. 24) et Aer, quos iuniores nonnulli sequuntur, haud longe discedunt. Aliam vero allegoricam explicationem S. Aug. saepius (de octog. trib. quaest. 66,2; expos. n. 36; c. Faust. XV. 8) tradit. Nomine mulieris enim animam, nomine viri peccatum seu passiones peccatorum (v. 5), nomine legis legem peccati significari censet, ita ut non tam Legis mosaicae quam peccati dominium abrogatum esse doceatur, Apostolus igitur ad praecedentis sectionis (6,4 sqq.) argumentum quasi revertatur; ceterum in v. 4 Augustinus quoque similem, atque Graeci, inversionem admittit. Duas has veterum Patrum explicationes variis: modis iuniores versant; Haym ex. gr. eas coniungere conatur, quum in prioribus v. 2. verbis (quae sub viro est mulier) nomine viri Legem, nomine mulieris « aut specialiter quamlibet animam aut generaliter plebem israeliticam seu synagogam » intelligat, in subsequentibus vero (vivente viro alligata est legi) nomine virt peccatum vel passiones carnis, nomine legis ipsam Legem mosaicam. Quae omnia a contextu aliena esse patet; quare diutius iis non immoramur. Apostolus igitur, postquam primam sententiam, Legem solis vivis dominari dominatuque suo in hominem morte eius privari (v. 1), praecepti matrimonialis exemplo illustravit explicavitque (vr. 2. 3), nunc ex illa assertum suum, fideles non esse sub Lege (6,14), ita probat, ut simul ad explicationem additam attendens finem exponat, ob quem a Legis dominatu sint exemti :
7:4
&. itaque, fratres mei, et vos morttficati estis legi per corpus Christi, ut sitis (eig «5 ev£cüa op3z) alterius (£xé£go melius : diversi) qui ez mortuis resurrezit!, ut (iva) fructificemus Deo. In hac sententia Minor et conclusio syllogismi, cuius Maior est v. 1, non tam coniunguntur, quam per breviloquentiam quandam quasi confunduntur. Clarius et concinnius enim, sed minore cum vi, dici potuit : « itaque et vos, quum mortificati sitis per corpus Christi, soluti estis a Lege idque eo fine ut » etc. !. Doctrinam enim de mystica fidelium morte antea traditam (6,3 sqq.) supponens Paulus lectores suos in simili statu esse dicit, in quo homo, qui morte sua a Legis dominatu est exemtus, et mulier, quae viro suo commortua a Lege coniugali, qua ei alligabatur, eum ob finem liberata est, ut alteri legitime nubere valeat. Nam similiter atque illi, e fideles (xat ópstz et vos), utpote qui cum Christo secundum veterem hominem concrucifixi sint (6,6; Gal. 2,19), cum eodem sunt commortui respectu Legis, ita ut Lex ad eos nihil amplius pertineat neque eis amplius dominari possit. Mortificati sunt (i02vaz05-s occisi estis) legi per corpus Christi occisum, cui nimirum inseruntur et incorporantur, quotquot in mortem Christi baptizantur (6,3. 6). Eadem igitur morte, qua relate ad peccatum, etiam relate ad Legem, quae virtus peccati est (1 Cor. 15,56), mortui sunt; sed sicut a peccati servitute eo solo fine sunt liberati, ut deinceps iustitiae viverent (6,18), ita etiam a Legis servitute morte sua mystica ideo tantum sunt soluti, ut alteri (£-£z9) domino ct quidem plane diverso (£:£po cfr. Comment. in 9 Cor. et Gal. p. 386) servirent. Cum Christo resuscitato enim et ipsi ad novam vitam resuscitati eidemque intime uniti insertique deinceps uni Deo vivant oportet, bona opera , quae Deo placeant, velut novae suae vitae fructus ferentes (6,11. 13. 92; efr Comm. in 2 Cor. et Gal. p. ^61. 163 sq.). Quoniam Apostolus in ultima sententiae parte ad explicationem vv. 2. 3 insertam procul dubio attendit, nihil per se obstare videtur, quominus eum imaginem domini, qua ab initio usus est, aliquantulum mutasse et in duplice liberationis finc describendo Legem non amplius velut dominum considerare dicamus, e cuius servitute fideles sint erepti, sed velut maritum, a cuius unione sua ipsorum (non vero Legis) morte sint soluti, proxime quidem ut cum altero sponso, nimirum cum Christo resuscitato, novam unionem inirent, remotius autem, ut in hac nova unione semine gratiae Christi foecundati Deo parerent prolem, bona scilicet opera (cfr 7/eod. Theoph. Euth.; Cai. Tol. Est. Lap. Nat. Pic. etc., M Ev. Reith. Becl. Disp, Dr. Ag. Sch. — Deng. de W. Hofm. Gocb. God. etc.). Quam interpretationem, quae tot commentatorum auctoritate commendatur, improbabilem quidem dicere aut plane reiicere non audemus; rectius tamen illos sentire censemus, qui eandem domini imaginem etiam in fine describendo a Paulo retineri tenent. Ad ea quippe Apostolus respicere videtur, quae de obedientia uni domino, aut peccato aut iustitiae, exhibenda disseruit (6,16 sqq.), atque similiter neminem simul Legi et Christo servire posse supponens a Legis dominio nos liberatos esse docet, ut Christo serviremus. $i quis vero ob locutionum similitudinem (v. &. cic «5 yevé£cÜat üpas Ex£po, V. 3. £xv vévrrac avg! &c£po... yivoyévy av3p: £xí£zo) Paulum in proximo fine indicando imaginem matrimonii in mente habuisse contendat, nullam tamen adesse rationem respondemus, cur etiam in remotiore fine (ut fructificemus Deo) eadem matrimonii imago animo eius obversata esse dicatur. Ac revera non tantum minus placet, quod bona opera velut proles ex unione animae cum Christo progenita considerantur (nullibi enim in Scriptura hanc metaphoram adhiberi arbitror, uti etiam nullibi relationem hominis ad Legem Scriptura per matrimonii allegoriam describit), sed etiam remotior hic finis in explicatione vv. 2, 3 inserta ne verbulo quidem est indicatus. Accedit quod verbum /ructificare in sequente sententia (v. 5) ita adhibetur, ut de prole matrimonii cogitari nequeat, ac similiter immediate antea (6,21. 22) nomen fructus suadet, ut hic quoque consuetum tropum agri vel arboris fructus ferentis admittamus. Quoniam & Lege liberati Christo resuscitato, tamquam palmites viti, sumus inserti, vel uti ZÀom. habet, « quia facti sumus membra Christi, possumus fructum boni operis facere ad honorem Dei ». Hanc demum interpretationem cum Orig. Chrys. Oec. antiquiores quoque Latini seculi sunt, quorum nullus priorem illam commemorat. — Ceterum antiquiores Latini fere omnes ac iuniores multi legunt : ut fructificetis Deo; sed germanam lectionem : w fructificemus Deo, quam etiam codd. Fuld. .Viiiat. ete. cum graeco textu aliisque versionibus exhibent, Vulg. Clem. recte restituit; haud raro Paulus sine aperta ratione, argumentandi ardore quasi abreptus, a secunda persona ad primam vel a prima ad secundam transit. Demonstrationem suam Apostolus tandem complet remotioris finis, ob quem a Legis dominio exemti sumus (wu fructificemus Deo), confirmatione et explanatione. llominem enim sub Lege constitutum hominemque Legi mortuum (uti supra 6,19 sqq. servum peccati et servum iustitiae) inter se opponens priorem non nisi morti (aeternae) fructificare posse, alterum vero in novo statu esse collocatum ostendit, in quo per Spiritum S. operatur, Deo igitur fructificat (vv. 5. 6). A statu Legis autem, qui praeteritus fidelibus iam est, describendo exorditur :
7:5
5. quum enin. essemus in carne, passiones peccatorum, quae per Legem erant (vel iuxta S. Aug. de octog. trib. quaest. 66,3 : quae per legem sunt sk xa0fpaza xóv &ápaptiv zx £x «23 vipov) operabantur in membris nostris, ut fructificarent (sig «5 wxpxcgcpzgcsat) morti. Locutio in carne esse, quam Mopsu. idem significare quod mortalem esse (0vgz»v ctvaw) erronee dixit, a Paulo duplici sensu adhibetur. Saepius nihil aliud ei significat nisi in carne mortali esse scu vitam hanc mortalem degere (cfr Ga/. 2,20; Pil. 1,29 sqq.; 2 Cor. 10,3), ita ut status vitae physicae opponatur statui mortis; aliquoties vero etiam in hac locutione, uti in plurimis aliis, caro theologice ab eo intelligitur velut peccato infecta sedesque fomitis, quatenus nimirum spiritui, i. e. animae gratia sanctificante ornatae Spirituique S. unitae opponitur (cfr ad 1 Cor. 9,13.), ita ut in carne esse sit idem quod in co esse statu, in quo homo ex Adamo filius irae divinae nascitur, in statu igitur hominis veteris dominio peccati et Legis subiecti (cfr Tolet. Est. etc., Heith. Beel. Mai. etc.). Quam alteram significationem hic (uti 8,8) esse admittendam, oppositio sequentis sententiae docet, eandemque etiam, quamquam minus accurate loqui videntur, S. CArys. (« esse in malis operibus, in carnali vita »), S. Aug. (1. c. « carnalibus desideriis obstrictum teneri »), S. Thom. (« subditum esse concupiscentiis carnis ») aliique antiquiores indicare voluisse recte dicuntur. Porro in. locutione passiones peccatorum genetivus non est subiectivus, ac si peccata antecedentia passiones excitasse significaretur (cfr Ag. — Holst.), siquidem undenam passiones excitentur, statim explicabitur; sed genetivus est obiectivus effectumque indicat (i. q. passiones in peccata inducentes). Nomine autem passiones peccatorum cuncti inordinatae concupiscentiae motus affectusque comprehenduntur, qui voluntatis consensum imperiumve praecedunt (cfr ad Gal. 5,94), quos ergo homo vere patitur (z2x0$ua:x co» i4ap-w»), elsi Legis cognitae occasione, uti Apostolus statim (v. 7 sqq.) fusius diligentiusque exponet, continuo excitentur, ita ut per Legem esse (x &àx «29 vinci), non tantum per eam manifestari (CArys. etc.) aut augeri (Thom. etc.), dicendi sint. Iam vero Lex, cuius occasione passiones excitabantur, auxilium non praestabat , quo reprimerentur effectusque, ad quos tendebant, peccata dico, evitarentur impedirenturque; hinc operabantur (ivugyst-z), à. e. vim suam exserebant! efficacesque sese exhibebant, passiones in fidelium nondum regeneratorum »neinbris (i 221; ario $&oy). lllis quippe tamquam armis instrumentisque iniquitatis ad iniquitatem abutebantur (cfr 6,12. 19), idque non tam eo fine quam eo eventu (cfr ad 1,20 p. 85), ut fructificarent morti, 1i. e. malorum operum fructus producerent, quorum stipendium est mors aeterna (6,21. 23). Nomine /egis in hac sententia non Legem mosaicam, sed legem peccati, quae legi mentis resistat, intelligendam esse Orig. censuit (efr etiam Sed. etc.); quam interpretationem erroneam esse ex tota orationis serie satis constat (cfr To/let.). Infelici illi statui praeterito novus felixque opponitur, in quo fideles iam degunt :
7:6
6. nunc autem soluti sumus (xazngforgasv) a lege mortis, in qua detinebamur, ita ut serviamus in. novitate spiritus et non in vetustate literae. Sicut mulier, viro suo mortuo, ipsa quoque respectu legis, qua ei alligabatur, quasi exstincta et ab illa prorsus liberata est (xxv£pywucat àzh 229 viucs 722 dvi; cfr ad v. 2), ita fideles secundum veterem hominem, cui peccatum et Lex dominabantur, Christo concrucifixi et com mortui a Lege, in qua detinebantur et velut captivi conclusi custodiebantur (cfr ad Ga/. 3,22), plane sunt soluti ac liberati («a-5pyfnusv ax 529 v2yzo). Quae Lex iure merito Jez mortis appellatur, quia concupiscentiae motus excitans, auxilium autem quo reprimantur et vincantur non praebens, asseclas suos ad mortem adducit, vel, uti Paulus alibi dicit, occidit (cfr Comment. in 2 Cor. et Gal. p. 88. Ita quidem iuxta hodiernam Vw/g. et codd. graecolatinos; iuxta meliorem tamen lectionem graecam, quam cum aliis versionibus etiam vetus latinus interpres secutus est (cfr VV. LL.), sensus aliquantulum mutatur. Legendum enim est : nc autem soluti sumus (vel iuxta Tert. forte melius : evacuati sumus) a lege, mortui ei in quo (vel : in qua) detinebamur. Accuratius scilicet participio àzc60avóvis; (morti) modus indicatur, quo a Legis dominio plane sumus liberati. Mortui enim respectu illius status, in quo per Legem detinebamur (vel etiam ac forte rectius : mortui respectu Legis in qua detinebamur) ideoque cius dominio non amplius subiecti dicimur. Morte tamen sua mystica c Legis servitute fideles non ita sunt erepti, ut sui iuris sint et pro lubitu, quidquid placet, agere possint; infelici enim servituti pristinae nova successit et felicior, in qua nunc serviunt. ín novitate spiritus et non in vetustate literae. In baptismo enim Christo non tantum morienti sed etiam resurgenti inserti (6,4 sqq.) secundum veterem quidem hominem, qui J/cterae vetustati , i. c. vcteri Legi, subiectus erat (cfr 2 Cor. 3,6), mortui ac sepulti sunt, sed novum bominem induti (Eph. 4,24) ex aquis emerserunt tamquam nova creatura (cfr ad 2 Cor. 5,17), ut deinceps in novitate vitae ambularent (6,4), utpote novo principio vitae et operationum donati, ipso nimirum S. Spiritu, qui datus est illis sigillum adoptionis filiorum (5,35; 8,15; Gal. 4,6). Cum Orig. alii quoque Graeci vetustatem literae legem Iudaeorum caerimonialem (circumcisionem etc.) solam interpretantur, quae vetusta facta i. e. abrogata sit, « ut legem Dei in novitate spiriius servemus, i. e. ex omnibus, quae in ea scripta sint, spiritualem sensum Spiritu S. donante capiamus ». Quam explicationem contextui non accommodari To/. recte monet, quia Apostolus etiam de lege morali loquatur, id quod ex exemplis ab eo allatis (v. 7 etc.) eluceat, neque de legalium cessatione tractet, sed de statu Legis, in quo peccatum dominetur per Legem, et de statu gratiae, in quo gratia dominetur, per quam Lex impletur. Ex superioribus facile desumi potuit, Legem ipsam esse aliquid mali hominemque ad interitum directe adducere. Neque enim tantum Legis, simili ratione qua peccati, servitus morti fructificare (7,5 cfr 6,21) atque liberatio ab utriusque dominio requiri docetur, ut homo Deo servire possit (7,6 cfr 6,22), sed etiam eodem modo eodemque actu, morte nimirum sua mystica in baptismo, homo peccato et Legi mori asseritur (7,4 cfr 6,11). Quapropter Apostolus, ne Legem divinitus datam obterere ac detrectare videretur, de eius ad peccatum relatione accuratius agere coactus imprimis Legem per se esse sanctam ac iustam ostendit , per eam autem vires peccati excitari et augeri, ita ut non ipsa Lex, sed peccatum occasione Legis excitatum directa mortis aeternae causa sit (1,7-13). Deinde quanta sit potentia peccati in hominem sub Lcge constitutum exponit acerrimo bello descripto, quo animus hominis Lege quidem edoctus sed gratiis non adiutus atque peccatum inter se colluctentur et ex quo peccatum victor discedere soleat (7,15-91). Qua descriptione, quum non nisi per gratiam, quae per Christum est credentibusque solis datur, peccatum vinci posse appareat, simul insinuatur, quantum beneficium sit liberatio a Legis dominio, quod non minus, quam peccatum ipsum, destrui debere antea monuerat, ut homo Christo resuscitato insertus Deo fructificare valeret. Nomine Legis , de cuius relatione ad peccatum quacstio hic instituitur, mosaicam designari eamque universam, ita quidem ut moralia eius praecepta potissimum considerentur, perspicue elucet quum ex nexu huius sectionis cum praecedentibus, et ex tota argumentatione, tum ex v. 7., in quo unum ex decalogi mandatis diserte affertur. Similiter peccatum ($t, &yapxíz) intelligi originale series orationis et argumentatio manifestant. De illo autem disserens Apostolus aeque parum, ac in superioribus pericopis (6,1-7,6), ad culpae reatum attendit atque solam eius partem quam diximus quasi materialem expendit, inordinatam dico rebellemque concupiscentiam ac fomitem , seu si mavis vim illam peccatricem, quae ab originali peccato omnibus insita est et in renatis quoque , culpae reatu deleto, remanet. Porro quoniam B. Paulus in tota hac sectione semper prima persona singulari utitur, iure merito quaeritur, num haec omnia de se ipso et-quidem de se ipso solo referat, ita ut illam describat luctam interiorem, quam ipse expertus Sit vel experiatur. Qua cum quaestione altera intime cohaeret, num haec omnia (ac praesertim ea quae vv. 15-93 habet, ubi etiam tempus praesens in sua descriptione adhibet) de statu hominis regenerati et a Legis servitute liberati intelligi velit (quo in statu positus erat, quando haec scripsit), an potius de statu Iudaei baptismo nondum regenerati sed sub Legis, quae asseclis suis gratias non confert, dominio etiamnum degentis loquatur, quo in statu ante conversionem degerat. Ad secundam quaestionem quod attinet, Graeci omnes, solo excepto S. Methodio, Apostolum de statu hominis nondum regenerati agere sine ulla haesitatione tenuerunt eandemque sententiam latini quoque Patres antiquiores et ipse S. Augustinus in prioribus suis operibus tradiderunt!. In suis tamen cum Pelagianis controversiis S. Doctor, re (uti ipse ait) melius diligentiusque considerata, priorem sententiam praeferre coepit et vindicare conatus est. Quamvis vero eam dumtaxat velut probabiliorem haberet neque secundam plane rciiceret?, tantum valuit eius auctoritas, ut iuniores Patres latini mediaeque aetatis theologi paene omnes priorem adoptarent, paucis tantum secundam praeferentibus!. Exorto deinde protestantismo plurimi catholici sententiam ab Augustino praelatam etiam retinuerunt (cfr Cai. Salm. Perer. Est. Lap. Nat. Picon. etc., ex modernis M E v.), licet novatores illa ad novas suas doctrinas de culpae originalis reatu in iustificatis remanente et de mere externa iustitiae imputatione stabiliendas abuterentur. Nonnulli tamen catholici, imprimis Tolet. et [ustin., ad antiquiorem Graecorum et primorum Latinorum interpretationem reversi eam tanto cum successu tuiti sunt?, ut vix non communis inter catholicos interpretes hodie vocari mereatur (cfr Reith. Mai. Beel. Bisp. LR. Dr. Weinh. Ag. Sch.) et ab acatholicis quoque plurimis teneatur?. Eandem etiam nos, quum sola contextui ac fini Apostoli consonare videatur, sequemur suisque in locis (cfr praesertim ad v. 1& sqq.) solam tenendam esse ostendemus. Neque tamen negamus, etiam S. Augustini sententiam ' verbis paulinis, si nuda extra suum contextum considerantur, aliquo modo adaptari posse ac veram continere doctrinam. Namque in renatis quoque iustisque, uti Apostolus alibi docet, caro concupiscit adversus spiritum et spiritus adversus carnem, ita ut similis lucta eis sit relicta (cfr Comment. in 2 Cor. et Gal. p. 580 sq.). Maior est de priore quaestione consensus interpretum ; omnes enim Paulum de se solo non loqui sed in sua persona totam classem, ad quam pertineat vel potius pertinuerit, repraesentare consentiunt. Nam proxime quidem, ut luctam duram, quam in universum [udaei sub Legis dominio degentes experiuntur, vividius clariusque oculis subiiceret, per figuram quandam rhetoricam , qua haud infrequenter utitur (cfr 3,9; Gal. 2,18; 1 Cor. 6,19; 10,29 etc.), eam ita describere voluit, ut prima persona usus quasi eorum susciperet partes, de quibus proprie valebant, quae dicturus erat. Verum nihil impedire censeo, quominus hanc figuram elegisse et per longam sectionem (id qüod alibi facere non solet) retinuisse dicatur, quia ipse quoque ante suam con- describatur nondum sub gralia constitutus; longe enim postea eliam spiritualis hominis — et hoc probabilius — esse posse illa verba cognovi ». t. De homine regencrato locum interpretantur ex Graecis : $. Method. in opere de resurr. (apud S. Epiph. baer. 61,26.55 sqq. et apud Phot. Biblioth. cod. 234); ex Lalinis : S. Hilar. jn Ps. 118 lit. 3,3; S. August. Retract. I. 23,1; 24,2; 26; II. 1; c. duas epp. Pe- Jag. 1. 8,13 sqq.; c Iulian. HII. 26,61 sqq.: VI. 23,70; serm, 151,3 sqq. etc.; Cassian. Collat. 26; S. Gregor. M. Mor. XIX. 6,12 elc.; Sedul. Haym. Herv. Hugo Vict. elc, — Utramque sententiam velut probabilem retulerunt, priorem tainen cum S. Aug. praetulerunt Lomb. et Thom.; secundam solam tenuerunt Lyran. Dion. 2. Cfr praesertim Tolef. in Rom. 7. n. 9et Appendicem Comment. Moguntiae 1603. p. 774 sqq. versionem luctam illam in se expertus erat, ita ut certo quodam modo etiam suam ipsius experientiam referat. Neque tamen ideo supponere licet, eum hoc in loco quasi totam suam vitam in iudaismo peractam aut pristinum sui animi statum accurate delineare. Consideres enim velim, eum (praesertim v. 13 sqq.) de statu hominis loqui, qui sine ullo gratiarum auxilio solis naturalibus suis viribus luctam cum perversa concupiscentia sibi inhabitante sustinere conatur; ipse autem &eque atque contribules eius, quotquot bonae erant fidei, gratiis ad coneupiscentiam vincendam sufficientibus non caruerant, licet eas non a Lege nec per Legem accepissent. Suam igitur ipsius experientiam eatenus refert, quatenus ipse quoque sub Legis dominio antea degens expertus est, quam infirma esset Lex, quae, quum bonum quod faciendum erat monstraret quidem sed ad illud faciendum vires non praeberet, colluctationem hominis cum peccato inhabitante non faciliorem reddidit sed difficiliorem. Hoc sensu intelligatur oportet, si Pauli ipsius verbis nos accommodantes in commentario interdum de eis loquemur, quae ante conversionem suam in iudaismo expertus sit. Eam inter Legem (mosaicam) et peccatum (seu habitualem concupiscentiam perversam ex peccato originali omnibus insitam) intercedere relationem Apostolus docet, ut Lex hominem ad peccati cognitionem adducat, peccatum autem Lege cognita excitetur viresque suas exserat (vv. 7. 8). Quae sua quasi ipsius experientia, persona ludaei peccatoris indutus, confirmat addens, sese peccato per Legem, quae ad vitam data erat, excitato seductum atque ita indirecte per Legem ipsam in mortem (spiritualem) proiectum esse (9-11). Iure igitur ad obiectionem ab initio propositam , num Lex sit peccatum, respondet Legem quidem sanctam esse (v. 12), eam autem esse datam, ut peccatum illa abutens totam suam perversitatem manifestaret (v. 13), homo ergo ad gratiam Christi confugere cogeretur (cfr v. 24 sq.). Simili modo, quo supra (6,1. 15), per obiectionem ex superioribus derivatam ad novam sectionem transit; imprimis enim ad v. 5. in quo passiones, quae per Legem sunt, morti fructificare dixerat, respiciens atque simul reliqua, quae de Lege antea disseruerat, considerans interrogat :
7:7
7. quid ergo dicemus? lez peccatum (&papzia sine artic.) est? absit! sed peccatum (xiv &yapziay) non. cognovi nisi per legem. Non desunt inter antiquiores, qui nomine /egis in ultimo saltem membro naturalem legem cordibus inscriptam (cfr Orig. S. Hier. ad Algas. ep. 121,8 etc.) aut ipsum praeceptum primis parentibus in paradiso datum (S. Meth. 1. c.) designari censeant; sed illos ad seriem orationis non satis attendere, alii Patres iam monuerunt (CArys. etc.). Quare his opinionibus non immorabimur, id unum adnotantes, uti recte Est. dicit, « posse ea, quae de Lege scripta Paulus hoc loco disserat, aliquatenus ad legem naturalem accommodari ». Lex igitur mosaica num sit peccatum interrogatur, i. e. num indolem naturamque peccati habeat, seu num aliquid sit, quod sanctae Dei voluntati repugnet. Substantivum &z;a?cía (sine artic.) hic nimirum fere pro adiectivo (iuxp:oX2;) positum videtur, quum in conclusione (v. 12) huic obiectioni opponatur : às: é vigzz X712; (itaque Lex sancta est). Minus placet quod cum antiquioribus iuniores modernique multi peccatum per metonymiam (effectus pro causa effic.) pro causa peccatorum positum dicant; neque tamen hanc sententiam, dummodo Apostolus directam causam intelligere dicatur, probabilem esse negamus (cfr v. 13 mors i. q. directa causa mortis). Cum indignatione deinde formula consueta (ui ívxo absit!) illationem perversam respuens docet, quid de Lege vere ac recte sentiri debeat : Lex scilicet nihil est mali neque voluntati divinae adversatur, sed in cognitionem peccati hominibus ab origine insiti suos asseclas adducit. Cum TAeod. nonnulli pacticulam àAA4 (sed) hic idem quod latinum t»mmo (cfe oan. 16,2 « sed venit hora » i. q. immo venit hora) valere volunt; cui explicationi nihil quidem per se obstat, at nihil quoque adest, quo a consueta significatione adversativa particulae recedere cogamur. Maioris momenti est quaestio , quodnamsit peccatum (1, &uagcía) , quod Paulus sese non nisi per Legem cognovisse testatur. Praeeuntibus enim Patribus graecis (CArys. Theod. etc.) latinisque (A'^" Hier. etc.) iuniores omnes eodem modo, quo supra (3,20 : per Legem enim cognitio peccati, &à kp vipos Ex(pvost; papríag), hic quoque asseri putant, plenam perfectamque peccati in genere cognitionem non haberi nisi per Legem mosaicam aut saltem per legem quandam positivam divinitus datam , quae et naturam et poenam peccatorum nobis manifestet !. Verumtamen haec explicatio, quamvis in superiora verba (3,20) optime quadret, quae de accurata cognitione (iztr»ec) peccati in. genere (&yagzíag sine artic.) procul dubio sunt intelligenda, nostro loco non congruit, in quo sine Lege nudam simplicemque cognitionem (ox &tvov) peccati alicuius determinati (iv àpapzizv) Paulus se habuisse negat. Sine sufficiente autem ratione TAeod., quem multi sequuntur, adnotat : « Illud 22x &yvov (non cognovi) et cx £2: (nesciebam) omnimodam ignorationem hoc loco non significant, sed Apostolus se acceuratiorem cognitionem naturalis discretionis per Legem accepisse dicit »; neque verbis enim nequé contextu haec significatio commendatur. Namque in versu sequente (v. 8) peccatum (f, xs22zix) a longe maiore interpretum parte recte intelligitur « peccatum originale, quod scilicet ante gratiam Christi est in homine secundum culpam et poenam, sed veniente gralia transit reatu et permanet actu quantum ad fomitem peccati vel concupiscentiam habitualem, quae operatur in homine omnem concupiscentiam actualem » (TAom.). lamvero eodem sensu peccatum (i; &uapría) et in reliqua pericope (cvv. 9. 11. 13. 17. 90. 23. 23) et in superioribus tractatibus (6,1. 2 etc. 177 16. etc.) abApostolo sumitur. Itaque iuxta contextum cum plerisque modernis (ReitÀ. Beel. Mai. Dr. Ag. Sch. etc.) eundem sensum hic quoque nomini peccati attribuamus oportet. Id autem etiam ratio addita videtur postulare, qua Paulus sese in cognitionem peccati, de quo agitur, per Legem venisse probat : nam concupiscentiam (ci àziüouíav) nesciebam (cox. $2), melius : nescirem!), nisi lez diceret : non concupisces. Haud recte enim esset argumentatus, si ex eo, quod unum peccatorum genus, scilicet internos concupiscentiae motus, per Legem cognovisset, concluderet, se peccatum in genere non nisi per Legem cognovisse (cfr Ag.); recta autem est argumentatio, si de peccati originalis cognitione agitur, dummodo simul attendatur, Paulum proxime de suis contribulibus loqui, qui a pueris Legem mosaicam didicerant. Peccatum enim originale per concupiscentiam inordinatam sese manifestat , cuius motus primoprimi sua sponte , aeque ac reliqui appetitus naturales, in homine exoriuntur, ita ut ab his secerni nequeant, nisi lege quadam homo edoceatur, eos ad malum tendere ideoque malos esse; lex autem, qua ludaei illos motus divinae voluntati repugnare edocebantur, erat Lex mosaica decalogi. Iure ergo Paulus eos suam inordinatam concupiscentiam, ac proinde peccatum sibi ab origine insitum, non nisi per Legem scriptam cognovisse dicit. Illud autem asserens, quod de facto illi iuxta suam iudaicam educationem experti sunt, minime negat, ethnicos etiam per legem naturalem ad concupiscentiae illius inordinatae, quae a voluntate vinci debet, cognitionem venire potuisse et venisse. Id enim supra (2,11-15) sufficienter iam declaraverat, hic autem iure omisit, quia Legis scriptae ad peccatum relationem exponere vult, ne quis ludaeis Evangelium superfluum esse propter Legem putet. Dubitari vero nequit, quin Apostolus de Lege mosaica loquatur, quandoquidem ultimum decalogi praeceptum (E.ro«. 20,17 ; Deut. 5,18) diserte allegat?. Eius tamen prima verba sola (non concupisces) affert, singu- 1. Uti graece per se dicendum erat : oóx z2:tv &v, ita laline nescirem, siquidem de conditione agitur, quae impleri non potuit. Ceterum ab optimis scriptoribus graecis interdum illud à» omittitur, ut maiore cum vi conditionatum exprimatur, ac similiter a Latinis aliquoties eandem ob causam indicativus temporis praeteriti pro coniunctivo usurpatur. 2. Haud recte id negat S. Hier. (ad Algas. ep. 121,8) : « Alii putant illud esse mandalarum rerum quae concupisci ibi vetantur enumeratione praetermissa, quia id unum proxime ostendere vult, sese desideriorum pravorum, quibus caro ad illicita tendit, malitiam prohibitione Legis cognovisse. A qua explicatione vix dissentiunt, minus accurate tamen loqui videntur, qui praeeunte S. Augustino Apostolum enumerationis illius omissione generaliorem sensum, ut ad omnia omnino peccata se extendat, praecepto attribuere opinantur : « Hoc ideo, inquit S. Aug. (de spir. et lit. 4,6), elegit Apostolus generale quiddam, quo omnia complexus est, tamquam haec esset vox Legis ab omni peccato prohibentis, quod ait : Non concupisces; neque enim ullum peccatum nisi concupiscendo committitur ». Quae explicans TAom. « concupiscentiam communiter se habere ad omnia peccata » dicit, utpote communem omnium causam et radicem, « communitate igitur non generis vel speciei, sed causalitatis ». Re quidem vera omne peccatum in concupiscentia quadam primam suam radicem habet (cfr Jac. 1,14); Paulum tamen hic de solis pravis desideriis cogitasse censemus. Lex igitur primum est data, ut homo peccatum, i. e. inordinatam, quam cum culpae reatu a primis parentibus hereditavit, concupiscentiam, cognosceret. Neque vero haec unica est Legis ad peccatum relatio, nam Lex virtus quoque peccati esse (1 Cor. 15,56) et ad illud accessisse dicitur, ut abundaret delictum (5,20) et homo multiplicatis transgressionibus infirmitatem suam cognoscens quaereret gratiam Salvatoris, qua concupiscentiam vinceret (cfr ad Gal. 3, 19 sqq.). Ad quam alteram relationem explicandam Apostolus (per metabaticam particulam 2£ autem) iam transgreditur :
7:8
8. occasione accepta (àzzgpij» 8& Aafe9ex) peccatum per mandatum (hà zZg iv:)$;) operatum est in me omnem concupiscentiam (zzaxv £ziüopíay). Ad sententiae constructionem quod attinet, in controversia est, utrum locutio àx zz; iv:24$; cum participio 42529cx (occasione per mandatum accepta) an cum verbo finito xzze7i22-2 (operatum est per mandatum) connectenda sit. Contra priorem nexum, quem cum antiquioribus (cfr Chrys. Theod. etc., Herv. Thom. etc.) etiam moderni multi tenent (cfr Reih. M Ev. Bisp. Mai. etc.), nonnulli iuniores et moderni urgent, quod Graeci à22013,» AxpSávsty àz$ vel ix vel zap& ztz;, non à «wc; dicere soleant, quodque ordo verborum, quum locutio illa interiecto subiecto & participio sit separata, atque etiam sententia parallela (v. 11) alterum nexum commendent (cfr Est. Beel. Sch. etc.). At verborum ordine ne minimam quidem difficultatem priori nexui creari clarum est et locum parallelum immerito afferri infra videbimus. Optime autem Paulus, consueta locutionis constructione relicta, praepositionem zi, quae per se apta fuit, adhibere potuit, ut peccatum, quod velut personam agentem inducit, Lege divina tamquam instrumento ad perversos suos fines obtinendos abusum esse significaret. Accedit demum, quod interpretes, qui alterum nexum praeferunt, ad locutionis (iezoy3,» Xa£25ca) sensum explicandum ex praecedente sententia aliquid (az «29 v5yzv vel &z5 «54 ivvoAsc) supplere cogantur, ut definiant, undenam peccatum occasionem (vel potius incitamentum, nam &sopys, proprie zmpwulsum vel incitamentum significat) sumserit. Sensus ergo sententiae iuxta utramque constructionem idem fere est, priorem autem nexum velut simpliciorem praeferimus !. Luce porro clarius est, nomine peccati hic neque diabolum (cfr S. Met. ll. cc.; Oec. «và; apud TAheopA., A'*r etc.) designari, quia in toto contextu nulla fit diaboli mentio, neque peccatum actuale in genere (cfr To/. Lap. etc.), quia nullum peccatum actuale operatur omnem concupiscentiam. Recte potius omnes fere consentiunt, de peccato originali seeundum suam materialem partem agi, quatenus nimirum est fons fomesque actualium peccatorum. Nomine mandati porro universa Lex, quae multis mandatis constat (EpA. 9,15 i viycg tà» évc2AO») et à mandato diserte distinguitur (v. 12), proxime non significatur, sed illud Legis praeceptum, quod modo allatum est : Non concupisces. Quibus praemissis sensus sententiae clarus est : per mandatum non concupiscendi cognitum concupiscentia habitualis occasionem incitantem seu impulsum accepit vel potius sumsit ad agendum viresque suas exserendas; hoc autem impulsu semel sumto operata est omnem concupiscentiam actualem, i. e. omne genus pravorum desideriorum et motuum inordinatorum, quibus voluntas, quia neque in se vires, quibus resisteret, habebat neque illas a Lege aut per Legem accipiebat, abripiebatur et vincebatur. De illis enim concupiscentiae motibus, quibus voluntas consensit quosque secundos theologi vocant, hic agi ex v. 11 apparet. Praecipua sententiae vis in eo est, quod peccatum per Legem ansam agendi ac potentiae suae manifestandae sumserit; quare ad illud confirmandum Apostolus addit : sine lege enim peccatum mortuum erat, vel uti S. Aug. (expos. n. 37; serm. 153 n. 9; c. duas epp. Pelag. I. 8,14 etc.) legeresolet: mortuum est. In graeco verbum non est enuntiatum, neque minus apte per se praet. 7v, quam praes. icxlv, suppleri potest. Aptiortamen Augustini lectio videtur, quia generali sententia particularem confirmare Apostolus amat. Sensus vero haud mutatur, si Vulg. lectionem praeferens eum in hac quoque sententia quodam modo de sua experientia proxime loqui ac de se ipso id enuntiare supponas, quod eodem modo contribules eius ac simili modo ipsi ethnici experiuntur. Haud incongrue quoque S. Aug. (ll. cc.) peccatum mortuum dici censet, « non quia non adsit sed quia lateat », « quia non appareat omnino, penitus ignoretur tamquam in nescio quibus ignorantiae latebris occultum »; addendum tamen videtur, illud ideo latere et ignorari, quia ante Legis prohibentis cognitionem, qua excitatur, vires suas nondum exserat suisque operibus sese nondum prodat. Simili modo fides quoque, nisi per caritatem operatur (i. e. operosam se demonstrat vel etiam ad operandum movetur et incitatur cfr ad Gal. 5,6), mortua dicitur (lac. 2,17.20.26). « Nisi enim, inquit TAeod., lex est, quae quid sit agendum ostendat et quid vitandum sit prohibeat, peccatum non habet locum », quia nihil adest, contra quod concupiscentia exsurgat et rebellet. . Ceterum de tota hac sententia , uti antea diximus, idem valet, quod &d praecedentem adnotavimus. Paulus sine ullo dubio de Lege scripta loquitur eaque refert, quae iuxta suam educationem Iudaei experiuntur, neque vero negat, ethnicos similia experiri. Sicut enim apud priores per Legem scriptam, quam» primam pueri didicerunt, ita apud ethnicos per legem naturalem, quam solam cognoverunt, concupiscentia excitabatur et excitatur, ac deinde, quum neutra lex vires ad inordinatos concupiscentiae motus reprimendos ac vincendos suppeditet, semel excitata omnem concupiscentiam actualem operatur. Ea enim est lapsae naturae indoles, ut lege restringi et coerceri recusans ardentius in illa feratur et ruat, quae lex prohibet, sicut impetus aquae vehementior fit obice opposito, cuius molem si vicerit, maiore cumulo praecipitatus vehementius provolvitur omniaque devastat (Nat.)!. Quam alteram Legis ad peccatum relationem dicltinctius expositurus B. Paulus tristem effectum describit, quem peccatum Lege suscitatum produxerit (9-11). Partes enim Iudaei peccatoris agere pergens se per peccatum ad mortem adductum dicit :
7:9
9. ego autem vivebam sine lege aliquando; sed quum venisset mandatum, peccatum revixit (&v£tuaev),
7:10
10. ego autem mortuus sum (&£0avcv mortem obii). Sunt qui priorem particulam 2£ (awtem) adversativam esse dicant, quia nostrum ego vivebam praecedenti membro peccatum mortuum erat (v. 8) opponi arbitrantur (Est. Bisp. etc.). Verum dubitari nequit, quin nostrum ego vivebam sequenti ego mortem obii (v. 10) opponatur; alterum ergo 3€ (v. 10) utique adversativum est, prius vero iterum transitioni inservit et aliquid novi inducit, quod Paulus se expertum esse dicit. Duas enim vitae suae periodos distinguit, siquidem « illud quod ait : ego vivebam aliquando , aetatem suam primam ante rationales annos voluit intelligi; quod autem adiunxit : adveniente mandato peccatum revixit, ego autem mortuus sum ,iam se praecepti capacem sed non efficacem et ideo praevaricatorem Legis ostendit » (S. Aug. c. duas epp. Pelag. l. 8,15; c. Iulian. VI. 23,73; similiter S. Hier. ad Algas. ep. 121,8, Orig. etc.; Lap. Reith. Mai. Bisp. LR. WeinA. Dr. Ag. ScA.). Ante usum quippe rationis homo sine lege esse iure dicitur, quia eam plane ignorat « et peccans absque mandato non tenetur lege peccati » (S. Hier. l. c.). Significanter autem Paulus se in illo infantiae statu vixisse ait; quoniam enim illud ego vivebam sequenti ego mortuus sum opponitur, mors autem non physica aut aeterna sed spiritualis intelligitur, vita quoque intelligatur oportet spiritualis, ita ut se in statu innocentiae et gratiae primos puerilis aetatis annos transegisse significet ! . Peccatum vero illis annis in ipso mortuum erat, at revirit quum venisset mandatum (7, à»-21.!, illud scilicet praeceptum non concupisces). Usum enim rationis adeptus Legem cognoscere coepit, atque Lege cognita vel potius illo mandato non concupiscendi cognito concupiscentia quo- «que suscitata est viresque suas exserere incepit. Quo cum iure peccatum revizisse dicatur in homine, in quo antea nondum vixit, S. Aug. (c. duas epp. Pel. [. 9,16) hunc in modum explicat : « Non ait vizit sed revizit; vixerat enim aliquando in paradiso, quando contra datum praeceptum satis apparebat admissum; quum autem a nascentibus trahitur tamquam mortuum sit, latet, donec repugnans iustititae malum eius prohibitione sentiatur, quum aliud iubetur atque approbatur, aliud delectat atque dominatur; tunc peccatum quodammodo in notitia nati hominis reviviscit, quod in notitia primum facti hominis aliquando iam vixerat ». Verum subtilior longiusque quaesita neque satis quoque apta haec explicatio merito habetur; quare eorum sententia nobis magis probatur, qui graecum verbum 2vazv hic non tam reviviscere (iterum vivere incipere seu resuscitari) quam viviscere (vivere incipere seu suscitari) significare censent !. Vitae vero, ad quam concupiscentia Lege adveniente suscitata sit, sequelam esse mortem, Paulus addit : 10. ego autem mortuus sum, i. e. mortem obii vita innocentiae iustitiaeque privatus, qua puer fruitus eram. Quam inopinatam sequelam considerans tristis conqueritur : et inventum est mihi mandatum, quod erat ad vitam (vel : quod est ad vitam 4 eic Cwf,v), hoc esse ad mortem. Quasi demiratur, quod acceptae Legis eventus fini Legis datae non tantum non responderit sed contradixerit. Cum omnibus enim suis mandatis data est, ut homo in eis viveret (Levit. 18,5; Ezech. 20,11), eorum scilicet observatione vitam Deo probatam ageret, qua ad aeternam tandem vitam perveniret (Matth. 19,17; Gal. 3,19 cfr Comment. in 2 Cor. et Gal. p. 486 sqq.). Sed contrarium evenit et sua ipsius experientia homo comperit, eodem hoc mandato (attende ad pronomen aif hoc insertum , quod praecedentis nominis $ àv-oX4, andatum memoriam fortiter redintegrat eiusque pondus auget), quo ad vitam adduci debuit, se ad mortem spiritualem esse adductum. Recte autem CArys. Theod. etc. adnotant, Apostolum non dixisse : « mandatum factum mihi est mors aut peperit mihi mortem », sed : inventum est mihi esse ad mortem. Culpam igitur non Legi attribuit, sed homini Legem accipienti; « si enim scopum eius homo respicere voluisset, ad vitam ducebat et propterea data erat; quod si mors evenit, eius qui mandatum accepit est culpa, non vero mandati ad vitam ducentis ». Quomodo enim fieri potuerit, ut salutaris medicina in venenum mortiferum sit conversa, hunc in modum explanat :
7:11
11. nam peccatum occasione accepta per mandatum, seduzit me (itrzcnoév ye) et. per illud occidit. Quemadmodum supra (v. 8), etiam hic locutionem ài «i; ivec)4s cum participio Aa$:5:x aptius, quam cum verbo finito, connectimus. Per non concupiscendi mandatum scilicet concupiscentia innata, quae antea iners mortuaque iacuerat, occasionem et incitamentum nacía est, ut vires suas proderet; semel autem suscitata hominem vana felicitatis spe seduxit, quum illa, quae concupisci prohibebantur, tamquam gratiora ac iucundiora repraesentaret, ac demum a mandatorum via, quaead veram vitam et beatitudinem ducit, avocatum in mortem proiecit et occidit. Stipendium enim, quod peccatum servis suis solvit, est mors (6,93), uti aeterna, ita spiritualis quoque, quacum aeterna intime est connexa quamque supponit. Hanc interpretationem innuit S. Awg. (de octog. trib. quaest. 66,5) : « Suasio delectationis ad peccatum vehementior est, quum adest prohibitio », et iterum (expos. n. 39) : « Desiderii prohibiti fructus dulcior est;... ista dulcedo est occasio per mandatum inventa peccati; quae quum appetitur, utique fallit et in maiores amaritudines vertit ». Num vero S. Paulus suo seduzit me (i21zi-02í» us) ad Evam a serpente seductam (Gen. 3,13 4zá&-5of» us cfr 2 Cor. 11.3; 4. Tim. 2,15) alludere voluerit, id quod haud pauci moderni censent, vehementer dubito. Ceterum uti hic peccatum per mandatum occidere dicit, quia per Legem concupiscentia excitatur et augetur, ita alibi etiam Legem ipsam occidere dicit (2 Cor. 3,6); nam hic quoque Legem velut instrumentum considerat, quo peccatum innatum abutitur ad occidendum. locutus esset, id aliquo saltem modo indicasset; quia vero ne verbulum quidem affertur, quo haec hypothesis confirmetur, iure tamquam ad arbitrium conficta reiicitur. Praeterea Adamum, antequam positivum mandatum de fructu vetito non comedendo accepisset, sine lege fuisse, erronee asseritur, quia legi naturali, quam ignorare non potuit, erat subiectus neque ulla est ratio, cur vós« (lex) hic positivum mandatum solum significare dicatur. Longius demum a verae interpretationis regulis Caiet. recedit, si nomine peccati etiam in Adamo « partem inferiorem animae, quae causa peccati in nobis est » designari vult, ac si in Adamo, qui ante lapsum fomite peccati plane carebat non minus quam in nobis, eadem animi pars causa peccati fuisset omnemque in eo concupiscentiam operata esset. Porro altera quoque explicatio, non obstante magna interpretum, qui eam secuti sunt, auctoritate, nobis non probatur; ex Graecis S. Chrys. cum sua schola eam tenuit; ex Latinis S. Aug. (in prioribus suis operibus : expos. n. 38; de octog. trib. quaest. 66,5) et S. Ambr. (de Iacob et beata vita I. 4,13) eam obiter potius insinuarunt quam diserte tradiderunt; antiquiores vero iunioresque plurimi cum paucis modernis eam praeferunt (cfr Haym. Herv. Abael. Lomb. Thom. Lyr. etc.; Tolet. Salm. Est. Just. Nat. Pic. etc., Beel. M Ev.), licet in omnibus non plane inter se consentiant. Haec autem est explicationis summa : « Apostolus in persona populi iudaici loquitur, qui in duplici statu, ante et post Legem per Moysen datam consideratur. luxta priorem igitur statum dicit : ego vivebam sine lege aliquando, i. e. vivere mihi videbar, quia ignorabam me legis divinae esse transgressorem Deumque offendere et quia concupiscentia nondum tantas exserebat vires, quantas postea. Iuxta alterum autem statum dicit : Lege per Moysen adveniente peccatum revixit , tum quia tunc cognitum est, tum quia maiores tunc exserebat vires; ego autem mortuus sum, quatenus me mortis aeternae reum esse cognovi et in nova peccata vehementius lapsus sum, quum concupiscentia per Legem sit aucta ». Ast quo cum iure omnes voces huius sententiae improprie sumantur novasque significationes prorsus insolitas accipiant, non apparet. Aliquo enim saltem modo Paulus indicare debuit, duod pronomine ego non tam singulos homines quam universe populum totum intelligi et de duobus eius statibus loqui vellet, quodque vivere non amplius significet vivere sed « vivere videri » et mori non amplius mori, sed « se mori cognoscere », et reviviscere non amplius resuscitari (aut suscitari) sed « cognosci et augeri ». Verbis igitur paulinis haec explicatio nequaquam consonat; accedit autem, quod peccatum (i. e. concupiscentia) in populo iudaico ante mosaicam legislationem aeque parum ac in populis ethnicis mortuum dici possit, licet libenter concedamus, immo asseramus, illud post legislationem clarius esse cognitum, viresque suas vehementius manifestasse. Duplex ergo iuxta Paulum est Legis mosaicae relatio ad peccatum seu ad rebellem concupiscentiam homini innatam; Iudaeos enim Lex in illius peccati cognitionem adduxit, peccatum autem ex ca occasionem incitamentumque ad operandum sumsit, minime vero Lex ipsa peccato ansam operandi dedit. Quare ad interrogationem supra (v. 7) propositam, num Lex peccatum (i. e. aliquid mali) sit, respiciens et quasi respondens Apostolus nunc legitime concludit :
7:12
19. itaque lez quidem (Gore à piv v5uoc) sancta, et mandatum (i, &v-cXi,) sanctum et iustum et bonum. Particulae yév (quidem) in sequentibus nullum 2£ (autem) respondet, ita ut sententia imperfecta esse neque totam Pauli mentem declarare recte dicatur. Facile autem ex superioribus idem suppletur, quod etiam aliis verbis statim (v. 13) additur : « peccatum vero, quod re bona ad fines suos perversos abutitur, vere est aliquid mali ». Nomine Legis mosaicam legislationem , nomine mandati autem praeceptum Adamo datum designari 7Aeod. haud recte putat, neque multo rectius Theoph. per Legem dogmata, per mandatum praecepta veteris oeconomiae intelligit. Eodem enim sensu, quo in praecedentibus, utrumque nomen sumatur oportet, ut Lez praecepta universa mosaica complectatur, mandatum vero unum non concupiscendi praeceptum (vel iuxta alios singula praecepta) significet. Recte tamen TAeod. tria epitheta explicat : « sanctum vocatur mandatum, quia id iubet, quod decet ; iustum, quia in transgressores reciam sententiam fert (melius Eut^. : quia observantibus bona promittit, transgredientibus mala minatur), bonam, quia observatoribus vitam praeparat ». Sed ex ultimo epitheto B. Apostolus novam desumit obiectionem, ut eam reiiciens denuo et clarius totam malorum nostrorum spiritualium culpam peccato originali attribuat :
7:13
13. q«od ergo bonum est (zt cov &va02v) , mihi factum est mors? Absit, sed peccatum (i, &yagzía) , ut appareat peccatum (Xyagzix sine artic.), per bonum (A «c9. &ya025) operatum est mihi mortem , ut fiat supra modum peccans (xa9' ozsg- 6243» &papzoA2,) peccatum (3, $yxgzix) per mandatum. Undenam obiectio derivetur, clarum est. Paulus enim una ex parte mandatum Ponum, i. e. salutare et ad vitam spiritualem ducens, appellaverat, altera ex parte idem mandatum sibi ad mortem esse inventum erat conquestus (v. 10); si quis ergo dictiones adhibitas non satis perpendit, facile sibi persuadere potuit, bonum mandatum dici mortem, i. e. directam mortis causam (mors per metonymiam pro causa mortis). Quam obiectionem velut impiam absurdamque aspernatus (75, 7£vz«2 absit) veram ac directam mortis spiritualis causam peccatum (1, Xyagzía), i. e. rebellem concupiscentiam fomitemque, homini fuisse et esse docet. Concupiscentia quippe per bonum, occasionem nimirum incitamentumque nacta per bonum mandatum, operata est ei mortem (cfr v. 11). Verumtamen iuxta sapientissimum Dci consilium id factum esse (et fieri) Apostolus addit duplici sententia divinum finem explanans: primum enim id factum esse dicit : iva 92v3 &yagzia, deinde tva yévrzax xa0' Üzipflkkw kaxptedi. 5? &pagiix (ux vPe ivtoAgg. Quae ob suam brevitatem obscurius dicta esse TAeod. iam conqueritur; quare singula accuratius sunt exponenda. In priore sententiola nomen &pxg:ía, quum articulo careat, praedicatum est, eandem autem hic, quam in secunda v. 7. interrogatione (5 v£yz; xzxoxíz), habet significationem (malum Deique voluntati repugnans); velut subiectum porro ex principali sententia sua sponte nomen 7j, &yz2:ía suppletur : in primo igitur loco concupiscentia, ut ipsa tamquam peccatum, i. e. in se mala ac divinae voluntati repugnans, appareret, per bonum mortem operata esse dicitur. In altera autem sententia iterum 5, &yapcíx (concupiscentia) est subiectum, nomen praedicati autem est &yzgzoA5o (peccator vel peccatrix, Vulg. : peccans); verbum »évzzax deinde, quod a nonnullis modernis proprio sensu sumitur, cum Chrys. Aug. etc. melius logice interpretamur (/ieret in. existimatione hominum, i. q. agnosceretur cfr ad 3,4). Unde sententiae sensus est, iuxta divinam permissionem concupiscentiam divina Lege ad mortem operandam esse abusam, ut concupiscentia (4 &vagzia) per. mandatum, quo abusa est, tamquam supra modum (summo gradu) peccatriz agnosceretur. Utroque igitur membro Apostolus eundem quidem finem designat, sed in secundo multo maiore cum vi ac multo fortioribus verbis eum describit, ut peccati nobis innati, quod Lege divinitus ad vitam data velut instrumento ad mortem inferendam utitur, universam perversitatem clarius et evidentius manifestet. Cognitio enim potentiae et perversitatis peccati originalis, quod tantum abest, ut Lege mosaica sit infirmatum, nedum sublatum, ut Legem ipsam ad perversos suos fines obtinendos regnumque suum stabiliendum adhibeat, ante omnia est necessaria, ut homo ad gratiam Salvatoris confugiat (v. 95 sq.). ROM. 7,13. 371 num mihi operata mortem; ut (igitur) fieret (i. e. cognosceretur) supra wodum peccatrix per mandatum. Iuxta hanc constructionem sensum vix quidem mutari clarum est; fatendum autem est, duas sententias finales, quae inter se sunt parallelae, aptius concinniusque inter se respondere, si haec constructio admittitur. Ceterum per se patet, Paulum in tota hac sententia prosopopoeia uti peccatumque (concupiscentiam) velut personam inducere, quae mortem operetur et velut peccatrix appareat. 2) — Quanta sit potentia peccati in hominem sub Lege constitutum (1,14-25). 1. VV. LL. — 14. otóautv vág (scimus enim) BNCFGKDP, plerique minusc. ct I'l*., Sententiam v. 13 enuntiatam, non Legem sed peccatum (rebellem concupiscentiam) sibi mortem intulisse, Apostolus ex eo nunc probat, quod non obstante Legis sub qua degerat sanctitate carnalis fuerit servusque peccati (v. 15). Quibus verbis totum fere argumentum huius pericopes proponit, in qua personam semper agens ludaei nondum regenerati et gratiis supernaturalibus destituti « tamquam praestantissimus pictor bellum naturae nostrae et peccati delineat » (TAeod.) infelicemque illam luctationem describit, qua homo sub Lege constitutus, quamvis inefficacibus voluntatis actibus se Legem approbare manifestet, a carne ad malum tendente semper vincitur. Hic autem est sententiarum ordo ac nexus. Praeprimis assertum v. 1& demonstraturus ex eo, quod illa semper agat quae noluit et odio habuit, concludit se Legem quidem approbasse sed a peccato ad agendum esse &breptum, ita ut non tam ipse egerit quam peccatum in ipso habitans (15-17). Deinde quo cum iure peccatum illa egisse dixerit, explanat iterum ad experientiam provocans, qua edoctus cognovit, in sua carne bonum non habitare, quum boni, quod vellet, perficiendi potestatem in se non invenisset, sed pro bono, quod vellet, malum fecisset, quod nollet. Unde malum illud non a se sed ab inhabitante peccato profectum esse colligit (18-20). Disputationem demum terminans sese secundum interiorem quidem hominem Lege divina delectatum esse, sed a carne servituti legis peccati esse subiectum ait (21-23). A qua servitute se per merita Christi liberatum esse grato animo recolens pristinum istum statum unica quasi comprehendit sententia (24. 25), ut ei in sequentibus novum gratiae statum opponat. In hac explicanda pericope interpretes in bina castra opposita discedere, supra (p. 356 sq.) iam monuimus. Alii enim cum graecis antiquioribusque latinis Patribus Apostolum eam describere luctam tenent, quam homines Legis peccatique servituti subiecti, antequam gratiam Christi acceperint, sustinendam habeant; alii vero cum S. Augustino Pelagianos impugnante hominis iam regenerati et in statu gratiae degentis, cui concupiscentia ad agonem relicta est, continuam pugnam cum peccato delineari volunt. Iam vero quum, utrisque consentientibus, in praecedente pericope (7-13) de tristissimo statu hominis nondum regenerati sed sub Legis iugo degentis sermo sit, ipse novae sectionis cum praecedente nexus satis clare docet, priorem solam explicationem admitti posse. Namque ut peccatum sibi inhabitans, quod non tantum a Lege vinci non potuerat sed etiam illius praeceptis ad perversos suos fines abusa erat, mortis suae spiritualis causam fuisse demonstret, sese carnalem servumque peccati, non obstante sua persuasione de Legis sanctitate, fuisse Paulus commemorat :
7:14
15. scimus enim, quia lex spiritualis (zvsouazwiz) est; ego autem carnalis (capxixg vel o&gxwoz) sum, venumdatus sub peccato. Quae probatio profecto infirma esset, nisi Apostolus in hac sententia eiusdem hominis in Legis statu degentis partes sustineret, cuius experientiam inde à v. 7. ac maxime v. 13 retulerat. Quod autem aliqui moderni lutherani (PAZ. Lut. etc.), ut alteram explicationem defendant, argumentum quasi a maiore esse asserunt (acsi ex hominis regenerati infirmitate ad maiorem hominis nondum regenerati infirmitatem concluderetur), id et per se parum aptum est et plane arbitrarie in paulinam sententiam ingeritur, cuius ne una quidem literula comparationem duorum statuum institui insinuat. Quia S. Hier. (ad Algas. ep. 121,8) pro scimus enim legit scio enim et in reliqua pericope prima pers. singul. semper adhibetur, aliqui moderni acath. (F/att, God. etc.) etiam pro czz:» legendum esse ziz vf» (scio quidem) coniecerunt. Quam coniecturam vix non omnes velut non minus inutilem quam vanam merito reiiciunt. Pro vivido enim suo scribendi modo Apostolus ab una persona ad alteram uti ab uno tempore ad alterum frequentissime transit; aptissime autem in hac sententiola communem contribulium suorum persuasionem plurali adhibito declarat, licet in reliqua pericope pro rhetorica loquendi figura, quam adhibere voluit, et pro argumenti natura singularem adhibeat. luxta communem porro persuasionem Legem spiritualem dici Theod. existimat, « quia divino Spiritu sit scripta, cuius gratiae Moyses particeps fuerit », Chrys. vero « quia magistra sit virtutis ac nequitiae adversaria ». Rectius tamen utraque explicatio coniungitur, quia adiectivo spiritualis Apostolus procul dubio ea comprehendit, quae modo dixerat, Legem sanctam esse eiusque mandata sancta et iusta et bona (v. 12); haec quippe Legi competunt, quoniam a Deo est data tamquam virtutis magistra. Quod vero antiquiores Latini Legem spiritualem vocari arbitrantur, « quia spiritui hominis concordet » (TÀom.!), « quia regulativa sit spiritus, i. e. superioris partis hominis » (Caz.), id minus rectum est. Nomine zvsóparog (spiritus) enim, si de homine adhibetur, significari solet superior hominis pars gratia sanctificante ornata et cum S. Spiritu unita (cfr ad 1 Cor. 2,12); Legem autem naturalis hominis, nondum gratia instructi, superiori parti, i. e. menti (xà vol), consonare Paulus docet (vv. 22. 23. 95). Cui communi persuasioni de Legis spiritualitate carnalitatem hominis nondum renati opponit, ut eum sanctae Legi implendae imparem fuisse ideoque a peccato ad spiritualem mortem adductum esse insinuet : ego autem carnalis sum. « Carnalem, inquit TAeod., vocat eum, qui gratiam spiritualem nondum est assecutus », in quo igitur inferior pars, quae inclinatione ad bonum caret (v. 18) Deoque inimica legi divinae se non subiicit (8,7), dominium ita tenet, ut ea quae carnis sunt sola sapiat (8,5) ab iisque ad mortem abducatur (8,13). Hoc sensu vocem intelligendam esse alterum membrum confirmat (venumdatus sub peccato), quo homo velut servus peccato traditus esse significatur, ut ea faciat quae peccatum iubet!. lamvero iustificatos non amplius esse servos peccati sed peccato mortuos, ut velut servi iustitiae Deo viverent, Apostolus fuse supra (6,9 sq. 11. 15. 17 sq. 22; 7,6) demonstravit, ac similiter mox spiritualitatem iustificatorum pristinae eorum carnalitati opponet (8, 2 sqq.). Unde dubium non est, quin in hac sententia praeteritum suum statum hominis sub Legis servitute degenlis descripserit. Contra quae S. wy. in suis adversus Pelagianos operibus aliique Paulum, quia praesente tempore utatur (ego autem carnalis sum), satis indicare asserunt, se de praesente suo statu hominis regenerati loqui; eiusmodi igitur locutionum adhibitarum explicationem esse quaerendam, quae iustificato conveniat. Itaque S. Aug. (c. duas epp. Pelag. I. 10,17) eum censet « sic dixisse : ego carnalis sum, quia nondum spirituale corpus (1 Cor. 15,&4) haberet, sicut dicere posset: ego mortalis sum , quod utique non nisi secundum corpus intelligeretur dixisse, quod nondum fuerat immortalitate vestitum ». Pariter eodem in loco alteram locutionem de solo corpore intelligi posse arbitratur, ut « secundum hoc se dicat venumdatum sub peccato, quod adhuc non sit redemtum a corruptione corpus eius, vel venumdatum aliquando in prima transgressione praecepti, ut haberet corpus corruptibile quod aggravat animam ». Verum si S. Doctori locutiones illas per se ita explicari posse concederemus (id quod tamen nemo, qui paulinum loquendi usum considerat, concesserit), tota eius interpretatio ob id solum iam rueret, quia ad orationis nexum non attendit. Num forte ex eo, quod Apostolus post conversionem corpus mortale et corruptibile retinuit, ullo modo probatur aut confirmatur, peccatum per Legem ei mortem intulisse (v. 13)? num ex eo, quod non agat quae velit sed faciat quae odio habeat (v. 15), ullo modo sequitur, eum corpus mortale et corruptibile habuisse vel habere? Loquendi'modo apostolico melius consonatalia locutionum explicatio, quam S. Aug. (de div. quaest. ad Simplic. I. 1,17) quidem velut loco nostro non adaptatam reiecit, Estius vero aliique, qui ipsi quoque de regenerato homine hic agi censent, praetulerunt. Carnalem quippe a Paulo etiam eum dici monent, qui, licet iustificatus sit, in nonnullis carnem sequatur neque perfecte à Spiritu S. sese regi sinat (cfr Comment. in 1 Cor. p. 10. 74 sq.); similiter Apostolum se non simpliciter venumdatum sub peccato dicere volunt, « sed secundum aliquid, i. e. secundum carnem, ut sensus sit : carne adhuc servus sum peccati ». Attamen contra hanc quoque explicationem, uti supra iam diximus, militat contextus; ex eo enim, quod Lex spiritualis sit, ipse autem adhuc quadamtenus peccato serviat, non probatur aut confirmatur, peccatum illi per Legem mortem esse operatum. Porro usum praesentis temporis nequaquam impedire, ne hanc descriptionem de statu praeterito interpretemur, manifestum est, quia inde a S. Irenaei et Tertulliani aetate omnes Patres graeci ac latini, atque ipse quoque S. Augustinus in prioribus suis operibus, Paulum pristinum suum statum hominis nondum regenerati describere sine ulla haesitatione consenserunt. Revera scriptores rem praeteritam velut praesentem frequentissime sistunt ac delineant; hoc autem in loco accedit, quod Apostolus, licet suam ipsius experientiam referre videatur, re tamen generalem eorum expositionem dare voluerit, quae omnes ludaei nondum regenerati, si suis naturalibus viribus sint relicti, in se ipsis experti sint et experiantur; quae autem Apostolo erant praeterita, ea contribulibus eius multis, quorum partes agit, erant praesentia. Quin etiam optime scivit, hominem regeneratum, quamvis a peccati servitute liberatus sit, sua culpa in eandem relabi posse (6,12 sqq. etc.), ita ut illa, quae nunc ei praeterita sint, iterum ei fiant praesentia. Quapropter de usu praesentis temporis in hac praeteriti status descriptione nemo mirabitur, nisi qui ad huius pericopes nexum cum praecedente non attenderit. Argumentationis enim series, quo sensu formae temporis praesentis intelligendae sint, aperte prodit. Utramque superioris sententiae partem, scilicet se Legis spiritualitatem cognovisse ac peccati servum se fuisse, Paulus infelici hominis naturalis luctatione demonstrat, quippe qui actiones suas cum suis desideriis semper discrepare deprehendat :
7:15
15. quod enim operor, non intelligo (vel cum S. Aug. etc. : ignoro cà ywócxo); non enim quod volo (bonum), hoc ago; sed quod odi (malum), illud facio. Vocabula bonum et malum hic ad sacrum textum non pertinere, supra monuimus (cfr VV. LL.); exv. 19 huc videntur transumta, sensum tamen sententiae non mutant. Ad prius membrum S. Aug. (de div. quaest. ad Simplic. I. 1,8) recte adnotat : « Non ita dictum est ignoro, quasi peccare se nesciat »; eique consentiens S. CArys. non omnimodam ignorantiam , acsi quis nesciens peccare possit, significari ait; nihilominus in membro ipso explicando dissentiunt. Iuxta S. Aug. enim « dicimur aliquando ignorare, quod non approbamus; ita ergo ait quod operor ignoro i. e. non approbo »; quam interpretationem ab haud paucis adoptatam (cfr Haym. Herv. Thom. etc., Tol. Est. Iustin. etc., Reith. M Ev. etc.) aliqui moderni ideo potissimum reiiciunt, quia verbum qvo2x«v significationem approbandi non admittat. Atid erronee asseri alibi iam ostendimus (cfr ad 1 Cor. 8,3 etad Gal. 4,9); quare sententia S. Augustini sua non caret probabilitate. Cum plerisque tamen modernis (cfr Mai. Beel. Bisp. Dr. Ag. etc.) explicationem CArys. praeferimus, quae etiam cum Vu/g. versione (non intelligo) magis consonat : « Quid significat zà yvocxo? Idem quod in 4enebris sum, abripior, circumvenior, nescio quomodo supplantor; sicut et nos (in vita quotidiana) dicere solemus : non intelligo, quomodo talis rem subripuerit, non tam ignorantiam profitentes, quam fraudem quandam circumventionemque subindicantes ». Suam ipsius rationem agendi non intelligens homo naturalis sibi ipse quasi aenigma est, quum contrarium semper eorum se facere deprehendat, quae vult aut non vult — imperfecto utique et inefficaci voluntatis actu, quem velleitatem scholastici appellant. Humana quippe natura peccato originali non est totaliter corrupta. Lapsus quoque homo, sicut ratione sua absque fidei lumine bonum et malum in multis actionibus moralibus discernere potest ac discernit (cfr ad 2,15), ita voluntate sua rationali absque gratiae auxilio bonum cognitum amat ac desiderat, malum cognitum odit et aversatur. At vives, quibus spontaneos illos nequedum completos voluntatis motus compleat et exsecutioni mandet, ei plane desunt, quia venumdatus est sub peccato. Peccatum autem , uti Paulus in sequentibus aceuratius explicabit, quod in inferiore eius parte, in carne ac sensualitate, habitat ac dominatur, eum abripit et velut servum ad contraria agenda quodam modo cogit. Verbis volo et odi igitur velleitates designantur, verbis non ago et facio externae actiones, quae quia ex absoluta voluntate velleitates illas vincente progrediuntur, homini ipsi attribui et imputari debent !. In sua autem persona Paulus infelicem statum describit hominis sub Lege constituti, qui per eam edocetur quidem, quid agendum sit, illudque etiam facere vellet, sed ab ea non adiuvatur neque vires accipit, quibus eius praecepta impleat. Unde fit, ut semper tamquam servus peccati non id agat, quod ipse vult, sed id quod dominus eius, peccatum vult. Iudaeorum non regeneratorum conditioni vicinus est status ethnicorum, quum ipsis quoque, peccato in eis dominante, vires ad legis naturalis praecepta cognita implenda desint. Quamobrem mirum non est , quod similibus verbis, quibus Paulus, tristem infelicemque luctam describant, quam experiuntur. Nostrae sententiae simillimum est dictum Epicteti , philosophi stoici : homo « quod vult non facit et facit quod non vult » (3 uiv 02A: 22 zzi, xx Dow; 0f4s zi Epict. Enchirid. II. 26,&). Notissimi quoque sunt versus Ovidu (Metam. VII. 19 sqq.): « Sed trahit invitam nova vis, aliudque cupido, Mens aliud suadet; video meliora proboque, Deteriora sequor ». Haud pauca similia testimonia ex graecis latinisque scriptoribus collecta invenies in Comm. Tust., Grot. et Wetst. i. h. . Plane diversa autem est regeneratorum conditio. Quamvis enim in eis quoque caro concupiscat contra spiritum (Gal. 5,17) atque etiam interdum fieri possit, ut a carne victi id agant, quod agere nollent, id tamen ex eo non provenit, quod vires eis desint, sed ex eo, quod gratiis a Deo oblatis uti nolint. Quapropter S. Aug. (c. duas epp. Pelag. I. 10, 18 etc.) aliique, qui totam hanc pericopen de homine regenerato et iusto interpretantur, ad salis miram nostrae sententiae explicationem confugere coguntur. luxta eos enim verbis volo et odi completa perfectaque voluntas, verbis non ago et facio incompletae actiones, indeliberati scilicet. concupiscentiae motus, designantur. Bonum nimirum, quod iustus complete vult, iuxta eos est non concupiscere, i. e. primoprimos concupiscentiae motus non experiri seu non sentire; atque malum, quod absolute non vult, est concupiscere seu eiusmodi motus involuntarios habere. Sensus ergo sententiae iuxta eos est : « Iustus non agit quod vult, quia ab indeliberatis involuntariisque concupiscentiae motibus liber non est, et facit quod odit, quia eiusmodi motibus agitatur ». Quae interpretatio si genuina esset, Paulum obscurius loqui vix potuisse fatendum esset. Quamquam enim S. Aug. (serm. 198. n. 13) asserit : « ipsum concupiscere facere est », homines tamen ita loqui non solent, ut se illa agere vel facere dicant, quae inviti patiuntur neque ullo modo impedire possunt. Quomodo deinde sententia isto sensu intellecta cum praecedentibus cohaereat, nemo, uti iam monuimus, facile dixerit; sed etiam cum sequentibus aptus deest nexus. Utique S. Aug. (c. duas epp. Pel. l. c.) pergit : « hinc ergo, inquit, consentio Legi, quia nolo, quod non vult » (Lex). Verum ex eius hypothesi iustus zndeliberatos concupiscentiae motus pati non vult, Lex autem deliberatos prohibet. Consensus ergo non adesset, nisi quis forte diceret, Pauli argumentum esse a maiori; sed id sine ullo fundamento et plane arbitrarie assercretur. Ex hac pugna, quam homo naturalibus suis viribus relictus sustinet et in qua semper vincitur, Apostolus nunc duo illa derivat, quae v. 14 asseruit, se Legis sanctitatem corznovisse et approbasse (v. 16) seque venumdatum esse sub peccato (r. 17). 4c primum quidem ait :
7:16
16. sz autem quod nolo illud facia, consentio (z)gq2x) legt, quoniam bona (xaX5;) est. Alterum praecedentis membrum repetit (nam 2 02. nolo hic valet idem quod 5:zó »/47). ut ex illa conclusionem profluere apertius insinuet; secus clarius dicere potuit : « sí autem quod facio illud nolo, consentio Legi », siquidem in voluntatis actu, licet imperfecto et inefficaci, vis argumenti sita est. Lex nimirum sese ipsam dicit sanctam et iustam (Deut. 4,8) suamque praestantiam mandatis prohibi-- tionibusque suis manifestat; atque cum hoc Legis testimonio homo consentit, si natura sua duce malum, quod Lex vetat, aversatur et bonum, quod Lex iubet, appetit, quamvis deinde actibus suis deliberatis malum non evitet et bonum non sequatur. Cui priori conclusioni altera arcte subiungitur, quia sua quasi sponte ex illa derivatur :
7:17
17. nunc autem (vovi 3£) tam non ego operor Ulud , sed quod habitat in me peccatum. Particulis vov ££ (nunc autem) Paulum praesentem suum statum priori cuidam opponere S. Aug. haud recte censet; nimis enim manifestum est, eum de eodem statu agere, quem praecedentibus sententiis describere iam coepit. Particulae illae igitur conclusioni introducendae inserviunt illaque, quae de facto acceciderunt, eis opponunt, quae iuxta praemissas exspectari potuerunt aut debuerunt. Quamvis enim aliquoties temporales sint (cfr ad 3,91; 6,22; 7,6 etc.), haud raro ab Apostolo ita adhibentur, ut praemissas argumenti sui illis quodammodo comprehendat et in memoriam revocet (cfrad 1 Cor. 5,11; 19,18; 185,6 etc.) : « Nunc autem, quum res ita se habeant, ut secundum interiorem hominem Legem approbem (v. 16), exspectari potuit, me eam esse servaturum; quia autem contrarium accidit et ego ea, quae nollem, facio (v. 15), concludatur oportet, non me eundem, qui Legem approbo, sed alium quendam, qui in me habitat ac dominatur, illa facere, quae ego facere nollem ». Dominum autem naturali homini inhabitantem et dominantem peccatum, i. e. concupiscentiam , esse significat. Neque tamen haec ad culpam agentis negandam vel minuendam dicuntur, sed ad status illius, in quo homo sub peccato venumdatus degit, miseriam declarandam miseriaeque causam manifestandam. Bene To- , let. « Paulus, inquit, non significat, hominem non facere malum, sed docet, impotentiam illam faciendi boni ac vitandi mali neque ex natura ipsa humana, quam [bonam] a Deo accepit, neque a ratione [quae bonum etiam nuncapprobat et vellet] procedere, sed ex peccato esse et ex carne vitiata peccato, quo detinetur ». Locüm ergo non habet Est: obiectio, qui haec ab homine nondum regenerato et sub Lege constituto ideo dici non posse vult, « quia talis non solum carne, sed etiam mente ac voluntate ac proinde simpliciter operetur malum ». Neque enim talem simpliciter peccare ullo modo negamus, sed hic quaeri dicimus, undenam fiat, ut talis homo, quamvis Legem habeat eamque mente approbet, semper ea faciat, quae improbat et facere nollet. Huic quaestioni respondens Apostolus peccatum illa operari docet, quae interior homo non approbat, significatque habitualem illam infiemitatem, quae eiusmodi hominem Legem implendae imparem reddit, ex peccato originali exoriri !. Simili imagine usus supra monuit, ne iustificati sua membra arma iniquitatis peccato exhiberent (6,13); utroque in loco peccatum in personam constituit, quae pugnet et dominetur, sicut illud etiam, quamvis non sit nisi privatio quaedam, nobis inhabitare dicit, ac si res quaedam sit. Quo cum iure porro peccatum illa , quae homo facere nollet, facerc dicatur, in sequentibus (18-20) explicat iterum ad experientiam provocans :
7:18
18. scio enim, quia non habitat in me, hoc est in carne mea , bonum. Verbo scio (oi2x) hic scientiam ex experientia haustam significari, ratio addita docet, quam mox exponemus. Ex iis igitur, quae Iudaeus naturalibus suis viribus relictus experitur, didicit in se non habitare bonum, i. e. in ipso non adesse propensionem ad bonum, sed potius solam propensionem ad malum. At id praecedentibus non consonat, quibus aliquam saltem, licet imperfectam , voluntatem boni et inefficax quoddam odium mali in homine semper remanere insinuabatur. Quamobrem Apostolus sese ipse quasi corrigit atque illud in me verbis additis hoc est in carne mea accuratius definiens ac limitans in altera sui ego parte, quae carni opponitur, i. e. in mente, bonum quoddam inhabitare indirecte concedit. Carnis nomine proxime corpus cum omnibus suis organis membrisque, quibus homo exterius operatur iussaque mentis exsequitur, designari patet (v. 5; 6,12 sq. 19). Neque vero minus clarum est, appetitum bonorum sensibilium, seu sensualitatem , inferioresque animi facultates comprehendi, ita ut caro hic designet totam hominis naturam animalem, quatenus menti opponitur (vv. 23. 25). Bene TÁom. quoque carnem hic simul cum viribus sensitivis accipi adnotat; minus recte autem « sic carnem contra spiritum distingui » addit. Etenim tota hac in pericope, quum de homine nondum regenerato agatur, Apostolus a nomine spiritus adhibendo considerate abstinet, aliter atque Gal. 5,16-25 fecit, ubi de regeneratis loquitur. Neque minus 7/om. a vero aberrare in eo dicendus videtur, quod limitationem (hoc est in carne mea), si nostra sententia ad hominem nondum regeneratum referatur, superflue additam dicat, « quia in bomine peccatore bonum gratiae non habitet nec quantum ad carnem nec quantum ad mentem ». Quid enim haec ratio, quae in se verissima est, hic sibi velit, non intelligo, quandoquidem nemo ex illis, quibuscum totum locum de homine nondum regenerato interpretamur, nomine Pont hic designari gratiae bonum tenet; omnes quippe naturalem inclinationem ad bonum, quam ia mente peccatoris adesse Thom. non negat, et propensionem ad malum, quae ex originali peccato exorta zn carne habitat, inter se opponi censent. Scientiae deinde illius fontem esse experientiam sequentibus sententiis docetur : nam velle (75 ;xp 02s) adiacet mihi, perficere autem (z» 8& xazspyát:sü0m melius : operari autem) bonum non invenio; vel iuxta graviorum codd. graecorum lectionem : -5 2$ xazspyatcotat 5 xxA2v, o) (supple zxgx«saí po) : operari autem. bonum non (supple : adiacet mihi cfr VV. LL.). Ad infinitivum velle (5 6£A«) ex secundo membro obiectum $onum (-» xa^») sua sponte suppletur. Sese ipsum examinans et in ea, quae in ipso sint, inquirens eaque recognoscens ac dispiciens homo lapsus in mente quidem sua propensionem quandam ad bonum detegit, unde dicere potest : ve/le (bonum) adiacet mii, i. e. « propinquum est mihi, quasi sub potestate mea exsistens » (7hom.); verum in carne sua non invenit, quo bonum, quod facere vellet, exsequatur, unde dicere cogitur : perficere seu operari bonum non invenio (vel non adiacet miÀi). Quem duplicem disquisitionis suae eventum ex consideratione suae rationis agendi haurit :
7:19
19. non enim, quod volo bonum, hoc facio , sed quod nolo malum, hoc ago (cfr v. 15). Ex eo igitur, quod bona aut mala, quae secundum superiorem suam partem facere aut evitare vellet, non facere aut evitare soleat, colligit in sua carne, quae menlis iussa exsequi debeat, nihil inveniri, quod menti obsecundet eiusque iussa peragat, e contra in ea aliquid adesse, nimirum peccatum, quod menti resistat atque carne ipsa ad sua placita persequenda abutatur. Unde velut ulteriorem conclusionem nunc illam sententiam legitime deducit, quae supra (v. 17) iam est proposita, non sese, qui bonum velit (vel potius vellet), sed suam carnem peccato inhabitanti subiectam et ab co motam directamque, ac proinde peccatum ipsum illa operari, quae mens facere nollet :
7:20
20. si autem quod nolo illud facto , iam non ego operor (zxzig;xz29ax) lllud, sed quod habitat in me peccatum. velleitates), verbis facere, agere , operari (seu perficere) completi actus externi designantur : Homo sub Lege constitutus sed peccati servituti subiectus gratiisque carens desiderat quidem et vellet Legem observare, verum caro eius, in qua peccatum residet ac dominatur, non tantum menti bonum desideranti non obedit, sed a peccato excitata ac mota etiam contrarium illius agit, quod mens facere vellet. S. Augustinus autem latina versione nostra, quae in v. 18 graecum xazepy;:60ac minus recte verbo perficere reddit, in errorem inductus iterum non inter inefficacem voluntatem et completam actionem, sed inter duos actus externos , quorum alter altero sit perfectior, distinguit, ut sententiolam illam (velle adiacet mihi, perficere autem bonum non invenio) de iusto explicare possit , qui hac in terra, adiuvante gratia, bonum velle quidem et facere, sed non perficere (i. e. non perfecte implere) possit, quatenus nimirum concupiscentiae motus semper patietur, donec corpus eius in resurrectione sit glorificatum !. Quam interpretationem secuti verba paulina multi ita exponunt : « Quod ergo dicit velle adiacet mihi, scilicet homini per gratiam reparato, est ex operatione divinae gratiae, per quam quidem gratiam non tantum volo bonum, sed etiam aliquid boni facio, quia repugno concupiscenliae et contra eam ago ductus spiritu; sed non invenio in mea potestate, quomodo istud bonum perficiam, ut scilicet totaliter concupiscentiam excludam » etc. (7/Aom. etc.). Verumtamen verbum perficere (xx-:2y32:502:) non licet hoc in loco ita urgere, ut perfectum quendam actum in oppositione ad minus perfectum desiguet?; neque apparet, quo cum iure ve//e hic simul facere significare dicatur. Porro iusto velle et facere bonum eadem ratione &diacet, quia neutrum a se, sed utrumque a Deo habet , qui teste Apostolo in nobis « operatur et vel/e et perficere (seu facere xa: ze 0£Asw xac 1? ivepyetv) pro bona voluntate » (PAil. 2,13). Ad quam doctrinam apostolicam Cassianus (Collat. 13,9) non attendit, quum nostro ex loco constare diceret, initium nostrae salutis interdum a nobis esse naturalibusque nostris viribus : « ut evidentius, inquit, clareat, per bonum naturae, quod beneficio creatoris indultum est, nonnumquam bonarum voluntatum prodire principia, quae tamen, nisi a Deo dirigantur, ad consummationem virtutum pervenire non possunt, Apostolus testis est dicens : velle adiacet mihi, perficere autem bonum non invenio ». Sed in tota nostra pericope de actibus ordinis naturalis ac de sterilibus velleitatibus boni naturalis Apostolum agere ostendimus; in ep. ad Phil. autem de completis voluntatis actibus supernaturalibus et de similibus operibus loquitur, ita ut nulla inter duas sententias sit Summam nunc eorum, quae hucusque exposuit (15-20), paucis sententiis Paulus comprehendit (21-23) , idque eo fine, ut totam miseriam hominis sub Lege constituti , qui se solis viribus suis naturalibus ab ea servitute liberare sese non posse experitur, clarius manifestet (24-25). Ac primum quidem illam agendi rationem, quam descripsit, homini illi quasi legem quandam esse concludit :
7:21
21. invenio igitur [si ad experientiam descriptam respicio| legem (zov viyzv) volenti mihi facere bonum , quoniam (àxv quod) mihi malum adiacet (zagx«svos). Contra Patres antiquioresque interpretes omnes, qui legem (x2v v5.2») hic rursus mosaicam esse arbitrati sunt, fere omnes iuniores modernique nomen legis hac in sententia latiore sensu normae vel reguíae recte interpretantur, simili modo quo idem nomen infra (v. 23) intelligatur oportet, ubi de lege peccati sermo est (cfr Tol. Est. Iust. Lap. Tir. Men. Nat!. Pic. etc., Reith. Mai. Beel. ME. Bisp. Dr. LR. Weinh. Ag. Sch. — Acath. multos enumerat Weiss p. 360). Improprie tamen (per catachresin) Paulus ipsam agendi rationem appellat /egem (i. e. regulam , iuxta quam agendum est), acsi illud, quod in statu hominissub Lege constituti semper et constanter fieri experientia docet, a superiore quodam sit ordinatum. Hoc igitur sensu eiusmodi homo szói volenti facere bonum positam esse experitur Aanc quasi Jegem (-»v vus») , quod (vel clarius : ut) sibi malum adiaceat, i. e. ut malum sibi sit semper prae manibus, quotiescumque bonum facere vellet. Hanc constructionem , quac dativum (volenti mihi) cum primis vocabulis (invenzo legem) tamquam dalivum commodi vel potius incommodi connectit, moderni multi prae- ferunt. Aptiorem tamen censeo aliorum modernorum omniumque fere iuniorum constructionem , qui dativum istum per traiectionem coniunctionis àx« (guod) ad secundariam sententiam ita trahunt, ut a verbo adiacet (zapáxeva)) eodem modo, quo v. 20, dependeat : « invenio igitur hanc quasi legem , quod (vel : ut) volenti mihi facere bonum malum adiaceat ». Cui constructioni repetitionem pronominis iyci (miAi) in secundaria sententia non obstare patet; sensus autem, licet iuxta utramque constructionem idem fere sit, in secunda clarius effertur. Duabus enim partibus, quae vv. 22. 23 exponuntur, illam legem constare elucet : Secundum mentem bonum ei adiacet, secundum carnem autem malum; unde fit, ut vellet quidem bonum facere, sed quando ad opus veniendum est, faciat malum, impellentibus nimirum carne et peccato, quod in ea habitat. Ab hac interpretatione, quae simplicitate sua sese commendat contextuique apprime consonat, longe recedunt omnes antiquiores interpretes, qui in eo quidem inter se consentiunt, quod nomine legis mosaicam hic designari dicant, in sententia ipsa autem construenda et explicanda in diversissimas partes abeunt ac variis aut mutatis aut suppletis aut omissis aut transpositis non tam Pauli sensum eruere quam suum quisque sensum verbis eius ingerere videntur. Praecipuas explicationes paucis indicabimus, ut nos alteram nominis legis significationem iure praetulisse appareat. lenti facere quod Lez vult, quoniam non ipsi Legi, quae dicit : non concupisces, sed mihi adiacet malum quod nolo, quia et nolens concupisco ». Quoniam id, quod Lex habet et vult, semper est bonum , mediae aetatis interpretes, qui Augustinum sequi solent, eum etiam in hac sententia secuti recte dicuntur, licet simili modo, quo in tertia Oecum. sententia, solum adiectivum bonam suppleant, nexum autem duorum membrorum variis modis restituere conentur : « Mihi volenti facere bonum invenio Legem bonam et utilem; acsi diceret aliis verbis : quia delectatio carnis et suggestio diaboli impellunt me ad malum, volenti mihi facere bonum invenio Legem Moysi, quae praecipit declinare mala et facere bona » (Haym.; sim. Abael. Herv. Lomb. etc.). Complementi gratia unam alteramve paucorum modernorum acath. explicationem addimus, qui ab arbitrariis quidem supplementis se abstinent, sed mirum in modum constructionem paulinam contorquent. Alii ex iis verborum ordinem plane ínvertentes accusativum xbv vópov (legem) a verbo xouiv (facere) dependentem faciunt eique accusativum t9 xaÀóv (bonum) velut appositionem addunt, ut hic fere sit sensus : « Invenio igitur in me, qui Legem facere volo i. e. bonum, quod malum mihi adiacet » (Fritzsche Olsh. etc.). Alii vero, qui accusativum rb xaAóv (bonum) a verbo mouiv (facere) nullo modo separari posse recte statuerunt (cfr ve. 15. 18. 19), accusativum tbv vópov (legem) a participio 6iAovtt (volenti) dependere voluerunt et infinitivum motetv io xaÀÓv (facere bonum) pro infinitivo finali sumserunt, ut hic exoriretur sensus : « Invenio igitur relate ad me, qui volo Legem eo fine ut faciam bonum, quod mihi malum adiacet ». (Mey. quocum ex cath. sentit Dr.). Multo magis Ew. constructionem contorquet, qui nescio quomodo ex secundo membro nominativum t$ xaAóv (malum) velut appositionem ad :ov vópov trahit : « Invenio quod mihi volenti bonum Lex velut malum adiacet ». Sed de his satis superque. Iam ista quasi lex, iuxta quam naturalis homo Legi subiectus, quoties bonum facere vellet, malum quod sibi adiacet faciat, utriusque partis ratione indicata exponitur et confirmatur :
7:22
22. condelector (avvf3oyat) enim legi Dei secundum interiorem hominem;
7:23
93. video autem aliam (melius : diversam &xepov) legem in membris mets repugnantem (&vxtoxpatevhpevov) legi mentis (xo vo5;) meae et captivantem (atyyaXoz(&ovca) me in lege peccati (xà voy. zz &gapviag Fuld. elc. cum A'r? ; in legem peccati; S. Aug. ad Simplic. de div. quaest. I. 13 : suó lege peccati), quae est in memóris meis. Quemadmodum supra (v. 16) se mosaicae Legi consentire (cóp.2ru:) dixit, ita hic se eidem, quam apposito genetivo De: ab illa praecedentis sententiae nominata lege diserte distinguit, congawudere (cuvfoyot) asserit, ut. priora illa verba (volenti mihi facere bonum) confirmet. Congaudet autem non cum aliis hominibus de Lege data, verum cum ipsa Lege; haec enim, quae in personam constituta cogitatur, gaudet, si ab homine cognoscitur et agnoscitur, eique congaudet homo eam velut bonam et sanctam approbans (cfr ad 1 Cor. 13,6). Neque tamen totus homo naturalis cum ea consentit et congaudet; quapropter simili modo, quo supra (v. 18), ubi bonum in se habitare negavit, additis vocabulis in carne mea pronomen primae personae (in me) limitavit, hic quoque limitationem (secundum tintertorem hominem) adiecit, ut exteriorem , i. e. carnem, excluderet. Nomine 2n/erioris hominis enim Paulus idem designat, quod statim appellabit mentem (x2v vo5v), quae carni opponitur (vv. 23. 25). Mentis autem nomine superiores hominis facultates complectitur, intellectum, quatenus verum et bonum cognoscens Legi Dei consentit, voluntatemque rationalem, quatenus bonum ab intellectu propositum amans Legi Dei consentit. Cavendum igitur est, uti ad 2 Cor. 4,16 iam adnotavimus (cfr Comment. in 29 Cor. et Gal. p. 133 sq.), ne quis cum nonnullis (Lap. etc.) interiorem hominem Paulo idem esse putet, quod novum hominem, et exteriorem idem quod veterem. Veteris enim ac novi nominibus hominem distinguit ratione status duplicis, prout scilicet aut in statu servitutis peccati aut in statu libertatis gratiae degit (cfr ad 6,6). Sicuti autem hoc in loco dehomine nondum regenerato seu vetere agens interiorem et exteriorem, ita de se ipso renato agens (2 Cor. *,16) eum, qui intus est, hominem ab eo, qui foris est, discernit. Ceterum quum hic de vetere homine loquatur, delectationem intelligit imperfectam sterilemque, atque re haec delectatio ei idem est, quod imperfecta sterilisque velleitas, qua bonum desideratur, ac sterilis consensus, quo Lex approbatur sed non observatur (cfr 7o/et.). Cur vero haec delectatio sterilis manserit neque ad completum deliberatumque actum pervenerit, altero sententiae membro declarat, quo alteram nominatae legis partem (malum mihi adiacet) exponit. Quoties enim secundum interiorem hominem Legi Dei condelectatur, Iudaeus nondum regeneratus se ipsum suamque agendi ralionem examinans in membris suis, i. e. in carne sua vel in suo exteriore homine sine quo actiones non peraguntur (cfr ad v. 18), non tam a//am quam diversam (£x:oov i. e. diversi generis cfr ad Ga. 1,6. 7) legem videt, quae velut hostis legem mentis seu interioris hominis aggreditur et contra eam pugnat (2vz6:22::5:202c contra aliquem bellum gerere), idque eo cum eventu, ut ipse suó lege peccati captivetur (acyyxkozizsv bello captivum facere) servusque peccati fiat. Similiter igitur ac supra (6,12. 13) iustitiam et peccatum, hic /egem mentis et legem peccati in carne residentis Paulus tamquam belli duces describit inter se colluctantes, ut hominem servituti suae subiiciant. Sed diversum esse belli exitum monet; ibi enim de renatis loquens iustitiam in illis, dummodo gratiis sibi datis uti velint, victoriam esse reportaturam clare insinuat, quum neophytos exhortetur, ut sua membra Deo exhibeant arma iustitiae, peccatumque in eos non amplius dominaturum esse promittat (6,13. 1&4). Verum in homine nondum regenerato et Legi subiecto, quem hic describit, lex peccati, quae in membriseius dominium adhuc tenet, legem mentis vincit eumque ipsum in suam servitutem redigit; unde fit, ut talis homo, utpote plane carnalis et venumdatus sub peccato (v. 15), legi mentis implendae sit impar. Haud pauci cum S. Hier. (ad Algas. ep. 191), S. Amr. (in Luc. 17, 35 n. 50), Oec. etc. legem mentis eandem esse volunt ac legem cordi inscriptam seu naturalem 12,15). Quae explicatio admitti quidem posset , si Paulus directe hic de ethnicis ageret; quoniam autem [Iudaei nondum renati personam agit, ipsam mosaicam Legem omnino intelligamus oportet, quam modo ad eius originem respiciens /egem Dei appellavit, nunc vero /egem mentis appellat, quia secundum interiorem hominem cum ea consentit et condelectatur. Pariter aliqui cum S. Hier. etc. legem membrorum quandam a /ege peccati distinguere volunt; at haec quoque distinctio fundamento caret. Neque enim de lege memórorum Apostolus loquitur, sed de lege, quae in memóris pugnet contra legem mentis ; haec autem diversa non est a lege peccati, quam in membris esse diserte dicit. Recte Tolet. : « Addidit verbum illud quae in membris meis, ne lex haec peccati alia videretur ab illa, quae dicta estin membris (esse et) pugnare contra mentem et captivare hominem ». Inconcinnitas utique quacdam constructionis adest, et pro : « video legem... captivantem me in (vel : sub) lege peccati, quae est in membris meis » concinnius (cfr S. 4ug. de nupt. et conc. I. 30,34) dicere potuit : « captivantem me sw se ipsa »; at concinnitatem hanc, ut claritati studeret, neglexit istaque verba non velut inutilem repetitionem adiecit, sed ut expressius doceret, peccatum, quod in carne (in membris) habitet, ita eam tenere subiugatam, ut sua (i. e. peccati) lex simul sit ipsius carnis lex. Legem peccati autem Chrys. dici censet pro peccati tyrannide seu potestate; quae explicans 7olet. peccatum seu concupiscentiam vocari legem peccati dicit, quia vim impulsivam in ea, quae sint contra rationem, habeat. « Sicut enim lex vim coercitivam habet a malo et impulsivam ad bonum, ita per quandam analogiam concupiscentia, quae habet vim coercitivam et impulsivam, lex dicitur, quamvis coerceat a bono et impellat ad malum ». etiam imperfecto voluntatis actu nos de bono delectari posse. Condelectabatur suo modo legi naturali ille quoque, qui dixit : video meliora proboque, at haec eius delectatio gratiae deputanda non erat, quia statim sequitur : deteriora sequor. Porro magnam difficultatem, quam contra novam suam interpretalionem ex v. 23 exoriri vidit, quum S. Paulus a lege peccati se captivari diceret, S. Doctor non tam solvit quam fugit respondens : « Sic et hoc intelligi potest, ut caplivantem me dixerit carne non mente, motione non consensione, et ideo captivantem me, quia et in carne non est aliena natura, sed nostra... tamquam dixerit captivantem me, hoc est carnem meam » (1. c. 10,20). Quae clarius alibi hunc in modum repetit (de nupt. ' et concup. I. 30,34) : « Quod autem dixit et captivantem me sub lege peccati i. e. sub se ipsa, aut captivantem dixit captivare conantem i. e. ad consentiendum implendumque cogentem, aut potius, quod non habet controversiam, caplivantem secundum carnem, quam nisi teneret carnalis concupiscentia, quam legem peccali vocat, non ulique in ea ullum illicitum desiderium, cui mens obedire non debeat, commoveret. Quod autem non ait captivantem carnem meam , sed captivantem me , hinc factum est, ut sensus hic alius quaereretur et acciperemus captivantem ac si dixisset captivare conantem ». Contra quae egregie 7olet. duo de lege membrorum seu peccati a Paulo proferri monet; Lex enim contra legem mentis pugnare et hominem captivare dicitur; quare captivans hic non potest esse idem ac captivare conans, siquidem id priore verbo (àvzwrrpareóecünc) iam est expressum ; qui enim bellum gerit, adversarium sibi subiugare vult et conatur. « Captivare autem supponit victoriam; nemo enim dicitur captivare alterum, quando movet bellum contra eum, nisi parta victoria ». Neque recte in expressione caplivantem me pronomen me solam carnem designare coniicitur, siquidem peccatum, quod in carne habitat, bellum non gerit contra carnem, sed contra legem mentis seu contra interiorem hominem eumque subiugare vult, sicut carnem subiugalam iam tenet. Tanta ergo est miseria hominis sub Lege constituti, qui in ea vires non invenit, quibus peccatum bellum sibi inferens repellat eiusque captivitati ac servituti sese subtrahat, ut Paulus illius personam indutus merito exclamet :
7:24
24. infelix ego homo; quis me liberabit de corpore mortis huius (ix xoü aopazog 199 Üxváxou vo01c9)? Exclamatio est hominis, qui in duram aerumnosamque servitutem, ex qua se ipse liberare non potest, sese abreptum sentiens sibi exoptat servatorem et ubique circumspiciens num quem inveniat studiose quaerit. Si tota haec pericope de homine iusto esset interpretanda, Paulus non tam, quis ipsum liberaturus esset (salvatorem enim suum iam nosset), quam potius quando libertatem completam inventurus esset, interrogare debuit. Optime autem homo sub Lege constitutus, qui suum salvatorem nondum invenit, exclamat: quis tandem me liberabit! Quamobrem S. Au- gustino (c. duas epp. Pelag. I. 11,93; de nupt. et conc. 1. 31, 35 etc.) assentiri non possumus, qui locutionem corpus mortis hutus interpre- - tatur corpus mortale, a quo homo iustus liberari desideret, ut corpore glorioso indutus concupiscentiae motibus non amplius agitetur. Erronee autem Est. cum nonnullis, ut hanc interpretationem confirmet, graecum ix xoü copazog vo9 Üavdcoo vooxou vertit: ex hoc corpore moris, genetivo pronominis (:20:2;) ad prius nomen (cc3 cóua:c;) arbitrarie translato, quum verborum ordo, ut cum secundo (xo5 0aváxou) connectatur, evidenter postulet. Si quis autem alterum illum nexum praeferret, Augustini interpretationem nondum admittere cogeretur neque eam admittere posset, quia in tota pericope non de corpore tamquam mortali, sed de corpore cum membris suis servituti peccati subiecto sermo est. « Multo vero alienior, recte inquit /ust., et vere detestabilis est haereticorum (sc. Calvini) impura interpretatio, qui corpus mortis huius intelligunt massam et congeriem peccati, ex qua totus homo sit conflatus ». Quae genuina locutionis significatio sit, supra (ad 6,6 p. 322) iam diximus; mortis quippe nomine hic, uti in tota hac pericope (cfr ad v. 10 sqq.), significatur mors animae seu mors spiritualis, ad quam peccatum in corpore (s. in carne) habitans, quando occasione Legis suscitatur, homines Legi subiectos adducit. « Merito namque, inquit Orig., corpus mortis appellavit, in quo habitat peccatum, quod mortis est causa ». Quia vero ad illa respicit, quae antea de peccato per Legem occidente (vv. 11,13) tradidit, Apostolus de Awius mortis corpore loquitur, atque corpus mortis huius ei idem est quod corpus peccati ; liberatio autem a corpore mortis locum habet, quando vetus homo in baptismo cum Christo concrucifigitur, ut corpus peccati destruatur (cfr ad 6,6). Secundum Vulgatam nostram (cfr VV. LL.) ad praecedentem exclamationem (vel si mavis, ad vividam suam interrogationem) respondetur :
7:25
25. gratta Dei per Iesum Christum Dominum nostrum nobis acquisita et collata nos liberabit. Satis siccum aridumque videtur hoc responsum neque quisquam, qui Pauli ardentem contribulium suorum amorem vividamque scribendi rationem consideraverit, sibi unquam persuadebit eum, postquam tam commoto animo miseriam contribulium suorum etiamnunc sub duro Legis ac peccati iugo degentium conquestus est, responsum omnibus Christianis manifestum tam frigide ac ieiune enuntiare potuisse. Summum potius, quod ipse omnesque Christiani iam obtinuerunt, beneficium admiratus ad gratiarum actionem quandam abripi debuit. Neque mihi persuadeo, eum lente ac languide dixisse, uti in graeco textu recepto legitur : £2yazuzzo co 0:à Aux 'Inseo *z& (gratias ago Deo per Iesum etc.). Eam potius lectionem omnino praefero, quam ob testium quoque auctoritatem omnes moderni critici adoptarunt (cfr Lachm. Tisch. Treg. WH.) : yap «à 8:6 &'Inz23. x: : gratias -Deo per. Iesum. Christum Dominum nostrum! Eiusmodi enim gratiarum actiones Paulus amat (cír 6,17; 1 Cor. 15,57; 2 Cor. 2,15; 8,16; 9,15). Sensus tamen trium lectionum idem est. Gratias enim Deo per Iesum Christum agens [Iudaeos per solam gratiam divinam a Christo promeritam et collatam a corpore mortis huius et ex captivitate, in quam a peccato per Legem suscitato deducti erant, liberari posse aut iam liberatos esse docet, id quod solum latina lectio enuntiat. Quia vero sola gratia divina hominem a dura Legis peccatique servitute liberare potest, summo iure Apostolus concludit : igitur (dpa oiv cfr ad 5,18) ego rpse (a5:»; àyo) mente (quidem) servio legi Dei, carne autem legi peccati. Qua sententiola summum totius expositionis (15-23) argumentum complectitur, ut eis, quae ex semet ipso homo lapsus habet ac sola habere potest, statim in sequente pericope (8,1 sqq.) illa opponat, quae iustificatus ex gratia Christi habet. Conclusio ex ipsa gratiarum actione aptissime derivatur, neque opus est, ut cum nonnullis praecedentem exclamationem actionemque gratiarum pro parenthesi habeamus ac particulas 422 ziv (tgitur) ad superiorem expositionem referamus. Duplici porro pronomine a3:2; iyo (ego ipse, vel potius ?pse ego) Paulus significare non vult, sibi eidem duo illa competere, uti . aliqui censent praeeunte S. Augustino (serm. 155 n. 7 : « idem ipse et spiritualis et carnalis » ; de contin. 8,19 : « igitur ipse ego, ego mente, ego carne »); nam hanc significationem haec pronominum constructio non admittit. Semet ipsum potius designat seclusis aliis seu solum (cfr 9 Cor. 12,13 à::»5 ivo ego seclusis adiutoribus meis; Marc. 6,31 oyci; xj-zi vos soli etc.). Semet ipsum igitur sibi soli suisque viribus naturalibus relictum nequedum gratiis Christi adiutum (8,2) opponit sibi in Christum per baptismum inserto, qui de sua liberatione iam gratias Deo egit. Itaque tristem illum statum ludaci non renati hac unica sententia comprehendit, quippe qui mente quidem (-à yv vci), i. e. secundum mentem seu interiorem hominem utique serviat Legi Dei, quatenus cum illa consentit et condelectatur (vv. 16.22), carne autem vel secundum carnem /egi peccati serviat, quatenus tamquam servus peccati ea facit, quae facere nollet, membraque sua exhibet servire iniquitati ad. iniquitatem (6,19). S 6. — De quarto iustificationis fructu seu de beatitudine hominis in. Christo renati (8,1-39). Quanta sit Evangelii virtus, luculenter iam ex tribus superioribus sectionibus apparet, quibus Apostolus credentes ex tribus gravissimis damnis liberari ostendit : ab ira enim divina eximuntur, ut cum Deo reconciliati pace fruantur (5,1 sqq.) ; Christo morienti in baptismo inserti peccato moriuntur, ut ex eius servitute erepti iustitiae serviant (6,1 sqq.); cum Christo resuscitato intime uniti a Legis quoque servitio in libertatem vindicantur, ut Deo iam fructificent (7.1 sqq.). Longe splendidius autem in. quarto iustificationis fructu virtus Evangelii sese manifestat, siquidem in Christo renatis Spiritus S. atque cum co et per eum summa gratiae ac gloriae bona conferuntur, quibus ad supremum dignitatis beatitudinisque fastigium evehantur. Per Spiritum enim eis inhabitantem a peccati mortisque lege exemti ad iustitiam Legis implendam idonei redduntur ac vera vita donantur 18,1-11); atque divinae adoptionis, cuius sigillum est S. Spiritus, virtute ius acquirunt ad vitam gloriosam (8,12-17), quam iustificatis plane certam esse quadruplici argumento confirmatur 18,18-30). Quemadmodum igitur Paulus in praecedente sectione (7,1-25) prius superioris sui asserti membrum negativum (6,15 non estis sub. Lege) demonstravit et explanavit, ita nunc alterum positivum (sed estis sub gratia) explanat. Omnia autem dona credentibus per Evangelium allata contemplatus totum suum tractatum de Evangelii fructibus magnifico epilogo terminat, quo iis qui in Christo sunt nihil esse timendum. omnia vero speranda declarat (8, 31-39*. 1. — Juslificati per S. Spirilum sibi inhabilaulem tustitiam. Legis implere possunt ac vera donantur vila (8.1-11). Ex iis quae de iustificationis fructibus hucusque disseruit, Paulus nunc colligit, nulli damnationi illos qui in Christo sunt esse obnoxios (v. 1), conclusionemque ex eoconfirmat, quod Spiritus S. illos in Christo a peccato et a morte liberaverit (v. 2). Quibus verbis quodammodo thesin biparlitam statuit, quam in prima huius sectionis pericope ita probat, ut illos per Spiritum S. inhabitantem praecepta Legis implere iam posse et veram vitam adipisci ostendat. Atque priorem quidem theseos partem ex incarnationis modo et fine demonstrat : Deum enim, quum Filium suum in carne mitteret, peccatum in eadem re, qua dominium suum exercuerat, i. e. in carne, devicisse docet, idque eo fine, ut Christiani non amplius secundum carnem sed secundum Spiritum ambulantes Legis iustitiam in sua vita manifestarent (3. 4). Id enim eos, qui carnem sequantur, praestare non posse, duorum principiorum (carnis et Spiritus) studiis contrariis breviter indicatis confirmat (5-8). Qua expositione simul ad alteram theseos partem, quum Spiritus studium esse vitam pacemque dicat (v. 6), orationem traducit ac fusius deinde explicat, illos qui vere in Christo sint Spiritum S. in se possidere per eumque non tantum nunc veram animi vitam obtinere sed etiam ad gloriosam vitam esse resurrecturos (9-11).
7:1
Le début est un peu abrupt. Il est, dans sa forme, lié à ce qui précède, comme vi, 3 à vi, 2. Peut-être est-ce à cause de la formule ἐν Χριστῷ (γι, 28), qui aurait ici une valeur spéciale comme ramenant l'idée d'union au Christ, dans la mort et dans la vie, qui va servir d’argument. — νόμον, d'après quelques-uns la Loi mosaïque, mais Paul va faire appel à une loi très généralement admise parmi les nations. Cette loi générale, les Romains sont censés la connaître mieux que d’autres, à cause de la réputation de leurs jurisconsultes, déjà bien établie dans le monde qui obéissait à leurs lois. Ce n'est pas une ironie, mais une allusion polie, avee un sourire. — ὁ νόμος, malgré l’article, n’est pas davantage la loi mosaïque (contre Corn.), mais la loi reconnue de tous les peuples qui pratiquent le mariage tel que le comprenait le monde civilisé. Paul n’était pas obligé d'employer toujours ὁ νόμος dans le même sens; de même que dans vr. 7 il faisait allusion à un axiome de droit, de même ici, sauf à faire l'application à la Loi mosaïque, son thème principal (ν. 4).— La difficulté commenceici. Le premier principe posé paraît Suflire au raisonnement : La loi domine l’homme tant qu'il vit; — or vous êtes morts mystiquement, — donc vous ètes affranchis de la Loi. Au lieu de s’en tenir là, Paul enrichit son principe d’une application au mariage.
7:2
La solution juridique en elle-mème ne souffre pas de düitliculté. La femme est attachée au mari par la loi. Au lieu de conclure que la mort du mari dégage la femme de ses liens envers lui, Paul conclut qu’elle est dégagée de la loi qui la rendait dépendante de son mari; ce doit être en effet le sens de ὁ νόμος τοῦ ἀνδρός, selon les conceptions du régime patriarcal très absolu chez les Romains comme chez les Sémites. La femme romaine était très spécialement sous la puissance de son mari. Le divorce était permis chez les Romains comme la répudiation chez les Juifs, mais Paul n'envisage pas cette hypothèse qui n'allait pas à sa parabole. Le cas du v. 2 ne s'emboîte pas dans le principe du v. 1. Pour l'y faire entrer de gré ou de force, Lipsius et Cornely supposent que la femme elle aussi est morte d'une mort mystique par suite de son union à son mari. Mais, dans le thème parabolique, il ne doit pas être question de mort mystique; il s’agit de faits reconnus par tout le monde, et personne ne prétend à la lettre qu'une veuve est morte avec son mari, surtout quand elle est assez vivante pour contracter un second mariage. Le grec doit nécessairement être traduit : viventi viro alligata est lege, et non, comme ἃ fait la Vg. : sivente viro alligaia est lesi, formule qui se sera imposée comme préparant mieux la libération de la femme par rapport à la
7:3
Conséquence du double état par rapport à une autre union contractée par la femme : si le mari vit, c'est un adultère; s’il est mort, elle peut se marier à un autre. — γρηνατίζειν, « traiter certaines affaires », donc « à certain titre »; depuis Polybe, « avoir la qualité, prendre le nom de » {Act. ΧΙ, 26; Eusèse, A. E. III, var, 8 etc.). — τοῦ μὴ εἶναι n'indique pas le but de la loi (contre Zipsius), mais plutôt la situation qui en résulte. Dans la Vg. viri doit être effacé après lege, d’après Le grec.
7:4
La difficulté est dans l'application de la petite parabole. C'est le cas de se rappeler qu'en pareil cas on doit non pas chercher ce que chacun des détails de la parabole représente, comme s'il s'agissait d'une allévworie, mais comparer situation à situation. Dans la parabole, une personne est affranchie de la loi par la mort d’un autre, celle de son mari; dans l'application, les chrétiens étant morts se trouvent affranchis par là même, mais, cette mort étant mystique, ils peuvent agir comme vivants. C'est, semble-t-il, l'explication de s. Thomas. Après avoir indiqué la divergence entre la parabole et l'application : utrumque est eiusdem rationis; quia cum matrimonium sit inter duos, sicut quaedam relatio, non refert quicumque corum moriatur, ad hoc quod tollatur lex matrimonii. Il ne faut retenir qu'un point : le lien envers la loi cesse par la mort. Lipsius et Cornely rétablissent un équilibre plus parfait en supposant la mort mystique de la femme. Les chrétiens sont cette femme morte dans la personne de son mari, et cependant vivante. Mais si l’on explique allégoriquement les personnes de la parabole, il faudra dire ce que représente le mari. Cornely et Lipsius ne s'en préoccupent pas. D'après Kühl, c'est le Christ sous la Loi durant sa vie mortelle. Maïs les Juifs étaient-ils donc dépendants de la Loi par le Christ? Sanday et Headlam proposent d’après Gifford une allégorie psychologique. La femme est le moi persistant de chaqué personne; le premier mari est le vieil homme, qui a été crucifié; le nouveau mariage est l'union du nouveau converti avec le Christ. D'après Prat (1, 314) : « La femme — le moi, immuable dans ses divers états. Le mari — le vieil homme qui asservit le moi. La loi du mari — le péché inhérent au vieil homme. Le nouveau mariage — l'union avec le Christ. » C'est très ingénieux, mais cherché de trop loin et contraire aux lois ordinaires de la parabole. Certainement Paul aurait été plus clair en disant : la Loi ayant pris fin, vous n'êtes pas coupables d'adultère en vous unissant à un autre. Mais c'eût été supposer ce qui était en question, la fin de la Loi, qu'on ne pouvait affirmer sans que quelqu'un soit mort. Ce sont les fidèles qui sont morts à Ja Loi, διὰ τοῦ σώματος τ᾿ X., par le fait de la mort du Christ, à laquelle ils ont été unis par leur baptême (νι, 3 ss.). Ils sont donc libres d'être à un autre. Si la parabole était allégorique, il faudrait trouver dans l'application un mariage avec le Christ, et les anciens, toujours enclins à l'allégorie, n'y ont pas manqué. $. Paul ferait même allusion aux fruits de cette union mystique. Origène : ta et is qui sub potestate legis pixit, ubi mortuam videt litteram, habet potestatem viventi Verbo tanquam viro sociari (c. 1070); aujourd'hui encore Kühl, 511. Mais déjà Thomas entendait cette appartenance au Christ non d'un mariage, mais d’un service : ut iam sitis alterius, scilicel Christi eius legi subiecti (Corn., Jülicher etc.); nous appartenons au Christ: et les fruits que nous produisons pour Dieu sont ceux de τι, 22, qui conduisent à la sainteté. Même quand il traite expressément de l’abrogation de la Loi, Paul ne s’en tient pas à ce résultat négatif; la Loi disparue avec le règne du péché, c'est le règne de la justice qui commence avec la grâce. Nous avons touché ici à la raison de fond de l'abrogation de la Loi : la mort du Christ. On comprend maintenant pourquoi Paul n'a pas sacrifié la formule théo= logique qu'il avait à cœur à une explication allégorique qui eùt été tou= jours mal venue (voir ci-dessus). Si la mort du Christ avait fait cesser l'empire de la Loi, c'était par sa propre valeur, sur laquelle Paul ici n'insiste pas et qu'il suppose connue. La parabole n'est qu'une comparaison. non une preuve, qui marque bien l'entière liberté des baptisés d'être à un autre qu'à la Loi. Ils sont morts à la Loi, comme au péché, par la même vertu de la mort du Christ, à laquelle ils ont élé associés. Quoi de plus net” De la loi aussi on devait dire (cf. vi, 2) : comment vivrons-nous encore sous son joug? C'était exclure la pratique des Judéo-chrétiens qui prétendaient associer les pratiques légales à la confession chrétienne. Paul eût pu ajouter ici aussi son raisonnement sur l'impossibilité de servir deux maîtres. Cependant la Lôi ne pouvait être mise sur le même rang que le péché. WW. lisent fructificaremus au lieu de fructificemus, mais ce changement n’améliore pas la traduction. Jérôme (IT, 296) ἃ /ructificemus; Tert. : fructrnn feramus. 5 et 6. Ces deux versets sont comme un point culminant d'où l'on peut voir la région que l’on vient de quitter et celle où l’on entre, la sujétion à la Loi et la liberté de l'Esprit. Ils ne s'appliquent pas seulement à des Juifs convertis, car les Juifs admettaient l'autorité absolue de la Loi sur tous les hommes; la leçon s'applique donc aux Romains eux-mèmes, du moins en ce qui concerne l'avenir, pour le cas où l'on voudrait les assujettir à la Loi; et c'est précisément parce qu'il ne s'adresse pas à des Juifs que Paul ne dit pas : lorsque vous étiez sous la Loi, mais : lorsque vous étiez dans la chair. Origène : nunce latenti quadam conversione carnis οἱ vitiorum discutit legem, ob id sine dubio ut etiam ad caeteros homines, non eos solum qui er circumcisione sunt, tractatus iste pertinere videatur.
7:5
ἐν τῇ σαρχί non pas précisément « dominés par les passions de la luxure », mais, d’une façon générale, quand vous étiez dans l'état de péché et de désordre, quand le vieil homme vivait encore. Dans Phil. 1, 22. 24 il n'est question que de la vie mortelle. — τῶν ἁμαρτίων est un gén. objectif, « les passions conduisant au péché » (Lips., Corn., Lieiz.}, non un gén. de qualité, « les passions caractérisées par les péchés » (Κι). — τὰ διὰ τοῦ νόμου, pour rattacher la considération des deux états au thème de l’abrogation de la Loi. Comment les passions se développaient sous la Loi, Paul le dira plus loin (ν. 7 55.}; il est clair que la Loi n'était pas la seule cause de ces convoitises; mais puisque c’est d'elle qu'il s’agit ici, il faut indiquer la part qu'elle y avait. — εἰς τό, non pas final (Lips., Κλ), mais plutôt marquant la conséquence. Ce n'était pas précisément le but des passions de travailler dans l'intérét de la mort, mais c'était bien 16 résultat. Nous avons vu déjà l'idée de ces mauvais fruits (νι, 21); ils ont été indiqués dans la description de l’état du monde ancien, païen et juif (πι, 9 ss.).
7:6
Les aor. χατηργήθημεν, ἀποθανόντες marquent bien le moment historique du baptôme (Κη). — Dans ἐν ᾧ κατειχόμεθα il ne semble pas que ἐν ᾧ soit la Loi (Corn.), qui vient de figurer sous un autre aspect : nous avons été débarrassés de la Loi. Paul remonte plus haut, à la chair (Lips., Jül. etc.), au vieil homme; c'est la mort à cet état qui nous a délivrés de la Loi. De façon — à la nouveauté de l'Esprit, déjà mentionné dans le premier enthousiasme de la justification (v. 5; et qui est par conséquent l'Esprit de Dieu qui nous a été donné. En opposition à cet état nouveau, le règne de l'Esprit et de la grâce, l’ancien tait une chose désuète, la lettre, qui est déjà de sa nature une chose morte. Paul ne distingue pas entre la loi cérémonielle et la loi morale; c'est toute la Loi comme régime qui est abrogée, sans détriment de la morale qui est cternelle, indiquée plus haut comme obéissance à la volonté de Dieu (vi, 16). Origène, qui ne veut pas renoncer pour les chrétiens aux bienfaits de l'Écriture nues note que la principale utilité de loi Loi ancienne pour eux consistera surtout dans les sens spirituels : ut legem Dei in novitate spiritus servemus, à. e. GX omnibus, quae in ea scripta sint, Spiritualem sensum Spiritu sancto donante capiamus. Maïs il va sans ἵν que ce n’est pas le sens littéral de Paul (Corn.). La leçon ἃ lese mortis in qua, très ancienne et soutenue par Ambrst., Jér: (IT, 296), Aug. etc. est une véritable interprétation introduite dans le texte. La ‘leçon de WW. ἃ lege, moricntes in quo detinebamur, quand ce ne serait pas une leçon sûrement hiéronymienne, devrait être préférée comme traduction du grec. L'autorité des mss, latinisants D E F G τοῦ νόμου τοῦ θανάτου ἐν ne compte pas.
7:7
οὐκ ἔγνων (aor.) « je n’ai pas connu », positif, οὐκ ἤδειν (imparf.) je n'aurais pas connu », hypothétique; τήν τε γάρ indique que 7° est la preuve de 7b, mais en connexion avec 82, ἀφορμὴν δέ. La première proposition : « je n'ai pas connu le péché », serait fausse d'une connaïssance spéculative, surtout pour un adulte, encore plus si on le suppose vivant de la vie spirituelle. Il s’agit donc d'une connaissance pratique du péché (II Cor. v, 21); c'estpar la loi, dans un sens à déterminer, qu'il a fait connaissance avec le péché. La raison c’est que, sans la loi, il n'aurait même pas connu la convoitise, proposition encore plus insoutenable que la première, s’il s'agissait d’une connaissance spéculative. Et, même s'il s'agissait d'une convoitise non coupable parce que la raison y résiste, qui ne la connaît sauf les petits enfants? Il s’agit plutôt d'une convoitise dont on connaît la culpabilité et dont on suit l'attrait. Or cet attrait ne se serait pas exercé si la loi n'avait dit : «tu ne désireras pas ». C’est bien une allusion à la Loi de Moïse (Ex. xx, 17; DE v, 21), mais Paul détache la prohibition de ce qui l’accompagnait dans le texte : « la femme de ton voisin, sa maison » etc. Malgré cette suppression, Cornely entend cette concupiscence des mauvais désirs (impurs semble-t-il); il faudrait du moins avec 5. Thomas l'entendre de la convoitise en général, non que chaque convoitise ne soit déterminée, mais parce que la convoitise est une cause générale de péché, non communitate generis vel speciei, sed communitate causalitatis (Thom.). Donc Paul prend comme thème des prohibitions de la loi ce qu'il y a de plus intime et de plus général, le désir. La loi ne se contente pas d'interdire des actes extérieurs, ce qui pourrait avoir sa raison d’être assez évidente pour le bien de la paix (la femme de son prochain, sa maison etc.); elle bride le désir lui-même, provoquant ainsi la réplique de la liberté, atteinte dans son for inttrieur. Telle était aussi la situation du premier homme au paradis terrestre, et le οὐκ ἐπιθυμήσεις est assez large pour convenir à la défense de Gen. τι, 17. Jusqu'à ce moment, l'homme n'a pas connu le péché, n'ayant pas même expérimenté l’attrait des mauvais désirs consentis. Dans la Vg. nescirem serait plus exact que nesciebam.
7:8
Maintenant la situation change. Le péché prend prétexte du commandement, ce qui est si bien dans le thème de la Genèse que Thomas a pensé un instant au diable. Ce n'est pas tout à fait le diable, mais c’est le péché personnifié comme une puissance ennemie de l’homme. Il n’est pas douteux que διὰ τῆς ἐντολῆς se rattache à ce qui précède. Le péché se sert du commandement comme d'une excellente occasion d’irriter la volonté : Pourquoi ce précepte ? et c'est ainsi qu’il réalise la mise en œuvre du désir. Si l'objet est bon, et qu'il soit défendu, c’est souvent une raison pour le désirer davantage, parce que la volonté croira non seulement s'exercer, mais s'exercer avec indépendance. Dans l'ordre psychologique, la convoitise engendre le péché; c'est l'ordre du v. 7, où le péché est un acte de péché quelconque. Si Paul intervertit ici l’ordre, c'est que le péché est presque une personne qui se sert du commandement pour insinuer plus fortement et pour faire épanouir tout le désir; tout à fait comme le serpent à l'égard d'Éve. Après cela, il eût été déjà très hardi de dire : car, sans la loi, le péché perdrait une bonne arme. Mais pour établir plus fortement son antithèse avec l'homme qui va s'exposer à la mort et mourir en péchant, Paul dit que sans loi le péché est mort, c'est-à-dire sans force. Et cela est plus vrai de l'histoire du Paradis que de tout autre cas, puisque c’est alors seulement que le péché est entré dans le monde (v, 12). Alors, pendant un temps il est vrai indéterminé (Gen. 11, 16), il n’y avait aucune loi positive. χωρὶς νόμου indique certainement une période de l'humanité dans laquelle la loi positive que Paul ἃ en vue n’existait pas. C'est un des points faibles du système de Cornely, obligé de dire que l’enfant qui ignore la loi est sans loi. Cela est vrai pour lui seulement, et Paul s’occupe-t-il de cette psychologie infantile? La traduction, et surtout la ponctuation de la Fy. supposent que per mandatum est joint à operatum est. Pour laisser le choix entre les deux constructions, il faudrait écrire : occasione autem accepta per mandatumn peccatum operatum est. En mettant une virgule après mandatum on se prononcerait pour la construction que nous avons préférée (avec Corn.).
7:9
ἔζων est un mot capital. Thomas a raison de dire qu'il s’agit de l'homme avant que Dieu lui donne une loi positive; mais Cornely a raison d’objecter qu'avant la Loi mosaïque l’homme ne vivait pas : Quod enim 8, Aug... illud ego vivebam nihil significare censet nisi ego vivere mihi videbar, erroneum esse arbitror. Et l'on peut en dire autant de l’autre solution de Thomas dicuntur enim minus peccantes vivere, in comparatione ad eos qui magis peccant. C’est atténuer toute l'énergie et le sens même de ce contraste entre la vie spirituelle et la mort. Mais l'interprétation de Cornely rabaïsse la pensée de Paul à un cas particulier. S'il s'agit d'un enfant, on l'entendra facilement de Paul lui-même, et de toute façon l'horizon se rétrécit. Le péché d’un enfant de sept à huit ans est un très grand malheur pour toute sa vie, mais pose moins bien le problème que la chute du premier homme, qui vivait d'une vie spirituelle si parfaite. En tout cas Paul ne pouvait donner ce nom à la vie peu soucieuse des droits de la conscience, telle que les Grecs l'ont menée avec un si splendide sans-gêne (contre SÆ.); c'est cela que Paul aurait nommé une mort! Le commandement survient; ἐντολή peut sans doute signifier la Loi de Moïse, mais le terme convient encore mieux au précepte imposé à Adam. Alors le péché reprit des forces, une véritable vie nouvelle, et je mourus (v. 10). Le verdict ordinaire de Paul sur la Loi mosaïque est sévère; mais pensait-il cependant que le temps qui s’écoula entre le déluge et la Loi fut un temps de vie spirituelle et que, par le fait de la Loi, l'humanité mourut spirituellement? Ce jugement serait bien dur et par trop contraire aux faits. Il ÿ a moins de difficulté dans le second système. Le péché, qui est le péché originel, est mort lorsque le jeune Juif a acquis la grâce, par exemple à la circoncision, mais il reprend vie au moment où la Loi oblige, et le jeune Israélite meurt. Mais il ne faut pas oublier que st le péché était mort, c'est parce que la Loi n'existait pas, non parce qu'il avait été effacé par la grâce, dont la mention à propos de l’A.T. ne ferait qu'embrouiller le raisonnement: De plus, quand l'enfant atteint l'âge de raison, on ne peut dire que le précepte vient ou survient; c'est l'enfant qui tombe sous l'empire de la loi existante. Aucune difficulté pour la situation au Paradis. Le péché mort, c'est-à-dire privé de forces, reprend des forces; cf., pour le sens métaphorique de ἀναζάω, Le. xv, 24.
7:10
L'homme s'aperçoit que le précepte que Dieu lui avait fait par bienveil: lance, pour qu'il conserve toujours la vie, se trouve en fait, parce qu'il la transgressé, une cause de mort. Sur la loi donnée en vue de la vie, cf. Ps: Sal. χιν, 1 : Πιστὸς Κύριος... τοῖς πορενομένοις ἐν δικαιοσύνη προσταγμάτων αὐτοῦ, ἐν νόμῳ ᾧ ἐνετείλατο ἡμῖν εἰς ζωὴν ἡμῶν.
7:11
Ce v. reprend l'idée du v. 8, en y ajoutant la séduction, et la mort. Cette séduction rappelle assez précisément ce qui s'est passé au Paradis Gen. πὶ, 18 6 ὄφις ἠπάτησέν με, d'autant que Paul a lu probablement ἐξηπάτησεν (II Cor. x1, 3; cf. pour une distinction entre ἔνα et Adam 1 Tim. nu, 14). C’est comme l'écho de v, 12 : par le péché la mort est entrée dans le monde; mais nous apprenons ici comment le péché a su se servir du précepte dans ce but. ee Cette fois la ponctuation de la Fg. joint avec raison per pectcälum à occa-” sione accepta. Il n’y a aucune raison de prendre deux partis différents au v. 8 et au v. 11.
7:12
μέν n'est pas suivi de δέ, qui aurait marqué l'opposition dans le cas où Paul aurait établi un contraste en parlant du péché. Ce contraste était inutile, soit parce qu'il résultait assez clairement de l'ensemble et que d'ailleurs le v. 13 le contient, soit surtout parce qu’en somme toute la question portait sur la loi (v. 7). Dans son système, Cornely doit regarder νόμος et ἐντολή comme absolument synonymes. Alors pourquoi celte mention spéciale du précepte? Elle s'explique très bien si Paul ἃ compris dans sa démonstration et a même cu spécialement en vue le précepte de Dieu à Adam. Théodore : τῆς πρὸς τὸν Add μέμνηται ἐντολῆς. ἐπειδὴ ἀργὴ νόμου tot: ἀνθρώποις... ἐγένετο [Cat.). La loi est sainte, quant aux relations de l'homme envers Dieu, réglées par tant de cérémonies; juste, par la mesure qu'elle établit en toutes choses; bonne par son caractère moral. Ou encore : sainte, comme opposée à l’impureté (religieuse); juste, parce qu'elle récompense les bons et punit les méchants; bonne, parce qu’elle conduit au bien (Euth.). Il ne faut pas glisser trop rapidement sur cet éloge de la loi. Si elle ἃ été cause que les péchés se sont multipliés, c'est donc par une sorte de nécessité inhérente à toute loi, non parce qu’elle contenait un piège tendu par Dieu qui l'aurait imposée telle, qu’on n’eût pu l'observer.
7:13
Le v. 10 semblait suggérer que la loi est cause de la mort. Et assurtment on pourrait distinguer et dire qu'elle est cause occasionnelle de la mort, per accidens, Mais une cause per accidens n'est pas une cause véritable, aussi Paul préfère nier énergiquement cette proposition comme celle qui identifiait la loi et le péché. La vraie cause de la mort, c'est le péché. Ce premier point est clair. On l'obtient, soit en entendant ἀλλὰ ἣ ἁμαρτία [ἐμοὶ ἐγένετο θάνατος], soit en sous-entendant ἐγένετο dans κατεργαζομένη, La seconde manière est la plus simple. Mais ce point acquis, Paul en touche un autre. Certes Dieu a prévu que le péché abuserait du précepte pour amener la mort. Pourquoi a-t-il donné la loi? La réponse est exprimée par deux membres de phrase qui commencent par ἵνα, coordonnés {Corn., Jül., Kühletc.) plutôt que subordonnés (Lips.), mais dont le second est un sensible crescendo. D'abord c’est afin que le péché apparaisse comme tel, qu'il soit reconnu pour ce qu'il est; ensuite c’est afin qu'il soit (dans l’ordre logique) encore reconnu comme ayant à l'excès le caractère peccamineux, puisqu'il a abusé d'une chose bonne, chose exprimée cette fois sous son nom de précepte, διὰ τῆς ἐντολῆς. On pourrait estimer que l'effet eût été plus grand si les termes avaient été intervertis, en mettant d'abord διὰ τῆς ἐντολῆς pour finir par διὰ τοῦ ἀγαθοῦ, Maïs la place de διὰ τοῦ ἀγαθοῦ était exigée par le début du v. où figure ro ἀγαθόν, et peut-être Paul a-t-il attaché du prix et de l'emphase à l'antithèse ἁμαρτία — ἐντολή. Dans tout cela le péché est personnifié si fortement que Thomas a pu dire que le péché, c'est le diable, quoiqu'il incline plutôt à l’idée du fomes peccati, naturelle dans son interprétation historique de la situation. On voit le péché qui s'est dissimulé pour séduire l'homme; mais lorsque l'arrêt de mort est prononcé, le péché est démasqué et reconnu à son œuvre; sa malice éclate surtout dans la perversité qui lui fait prendre le précepte comme occasion et comme instrument de la chute. Il fallait que sa culpabilité fût établie pour qu'il füt l'objet d’une sentence (vi, 8), comme pour le serpent au Paradis (/ül.). Paul a donc fait beaucoup plus que résoudre l'objection. Il a indiqué quel était le but de Dieu en donnant la loi. Sans doute le péché serait augmenté, mais il serait aussi démasqué; il serait connu non seulement comme mauvais en soi, mais comme abusant d’un ordre divin. Nous avons ainsi le complément de la pensée, si troublante au premier abord, de v, 20. Dieu a voulu que le péché se multipliât, c’est-à-dire qu'il l'a permis pour un temps, parce que cela était nécessaire pour le débouter définitive τ ment de ses prétentions; cf. m1, 25 5. Cette prosopopée se résout d’ailleurs en termes assez simples. Quand on a compris, quelquefois par le châtiment, le mal de la faute, on se retourne contre la loi. Sans l'interdiction, il n'y aurait pas eu de péché. Mais nous ne pouvons cependant ignorer la distinction du bien et du mal. L'avantage de la loi est précisément de faire connaitre ce qui est bien et ce qui est mal. Le péché, en violation de la loi, apparaît plus clairement comme tel, et sa malice est augmentée parce que, connaissant la loi, nous l'avons transgressée, étant ainsi plus coupables. L'avantage de la loi est donc en définitive sérieux; même si elle n'aboutissait en fait qu'à multiplier les péchés, elle avait du moins l'avantage de faire mieux connaître à l'homme leur ma- Érasme a traduit ἀλλὰ ἣ ἁμαρτία : Immo peccatum, en supposant l’ellipse fuit mihi mors. Au contraire la Vs. avec operatum est ἃ sous-entendu ἐγένετο avec xatepyatouévn. Nous avons préféré cette seconde manière. Appareret (Érasme) est plus littéral que appareat.
7:14
οἴδαμεν et non οἵδα μέν parce que tous sont d'accord que la loi est bonne, même celui qui faisait l’objection (v. 7). La loi est dite πνευματιχός par opposition à la nature de l'homme. Ce mot indique l’ordre supérieur de la loi, qui vient de Dieu et se tient dans la région des choses d'en haut. Cependant, il y a quelques versets à peine (v. 6), Paul opposait la nouveauté de l'esprit à la lettre désuète. C’est un nouvel indice du peu d'importance qu'il attache à conserver la même terminologie, pourvu que sa pensée soit juste. Celte inégalité de style serait d’ailleurs atténuée, si au v. 6 il avait eu en vue la loi écrite du Pentateuque, ici la loi de Dieu d’une façon plus générale. En opposition à la loi, le « moi » de Paul représente l'homme depuis qu'il a été vendu au péché, Il n’y a pas à se demander : vendu par qui? le mot signifie seulement « être tombé au pouvoir de » (Polybe, HIT, 1v, 12, εἰς τὴν τῶν “Ῥωμαίων ἐξουσίαν). La locution grecque est calquée sur l’hébreu, III Regn, χχι {xx}, 20. 25; IV Regn. xvur, 17, ἐπράθησαν τοῦ ποιῆσαι τὸ πονηρόν; cf. 1 Macch. 1, 15. — Peutêtre Paul a-t-il dit σάρκινος et non σαρκικός avec intention. σάρκινος avec la terminaison -tves indique la matière dont une chose est faite, οἵ. δερμάτινος (Mt. πὶ, 4), ἀκάνθινος (Me. xv, 17}. Cette forme se retrouve I Cor. πὶ, 1; IT Cor. πι, ὃ; Heb. vu, 16. σαρκιχός qui est étranger à la langue profane signifierait celui qui suit les mouvements de la chair. De sorte que le σάρκινος une fois tombé sous la puissance du péché, serait σαρκιχός (cf. TRENcn, Synonyma, éd. all. p. 182).
7:15
Il est prudent de ne pas serrer de trop près des termes qui ne sont pas exempts d’une certaine exagération littéraire. L'homme est pour lui-même une énigme, car il y ἃ en lui une puissance qu'il ne domine pas. Il agit, et il ne saurait en donner la raison; c'est tout au plus s’il se rend compte que souvent il ne fait pas ce qu'il voudrait faire, et fait ce qu'il aurait voulu éviter et qui lui répugnait. C'est une constatation empirique qui n'a qu'une analogie assez éloignée avec la réflexion d'Épictète que le pécheur, n'ayant pas l'intention de pécher, ne fait pas ce qu'il veut : δῆλον ὅτι ὃ μὲν θέλει où ποιεῖ... ὃ θέλει où ποιεῖ χαὶ ὃ μὴ θέλει ποιεῖ (11, 24, 1 et 4), d’après l'idée socratique que l'homme choisit toujours ce qui lui paraît le meilleur. D'après Paul au contraire il se laisse aller à faire ce qu'il ne voudrait pas faire, jugeant que ce n’est pas bien, Les mots bonum et malum de la Fy.-Clém. sont une glose, conforme au sens, mais à rayer avec WW.
7:16
Ce jugement, quoiqu'il ne demeure qu'une velléité, est un assentiment à Ja loi, un aveu de sa valeur morale et de son droit. C'est bien le sens d'Ovide. si souvent cité : Sed trahit invitum nova vis, aliudque cupido, Mens aliud suadet; video meliora proboque, Deteriora sequor (Mét. VII, 19 58.), cu des vers pathétiques de la Médée d’Euripide, exprimant la lutte de la passion et de la raison; dans Paul il y a autre chose, le sentiment du péché et du devoir envers Dieu. WW. effacent est. 15) H y ἃ dans l'homme un principe étranger à sa nature; il habite en lui, c'est lui, à proprement parler, qui agit, et c'est le péché. — γυνὶ δέ et οὐκέτι sont à prendre au sens logique : « la situation exposée précédemment étant donnée, il faut conclure que... ». La leçon οἰχοῦσα est presque aussi probable que ἐνοιχοῦσα (Soden met εν entre crochets). De toute façon le péché est personnifié, et les termes sont si forts qu'on dirait presque d'une possession du démon. Paul ἃ presque l'air d’innocenter le moi humain; aussi Thom: insiste sur ce verset pour prouver qu'il ἃ en vue l’homme régénéré, dont la raison n'est pas responsable des mouvements de la concupiscence. On n'est pas obligé d'aller jusque-là, mais on doit constater qu'aucune explication tout à fait littérale ne peut bien traduire un texte exagéré dans les termes en vue de produire une forte impression. C’est ce que Thomas reconnaît à la lin : dicitur autem peccatum habitare in homine, non quasi peccatum sitres aliqua, cum sit privatio boni; sed designatur permanentia huiusmodi defecus in homine. Néanmoins ce mot de péché est ici très important. Paul,se réfère incontestablement au péché personnifié qui est entré dans le monde avec Adam, s'attache à chacun de ses descendants, et domine en lui, s'opposant à la loi de Dieu. La lutte n'est donc pas seulement morale, entre 185 passions et la raison; elle ἃ un caractère religieux. Il est peu conforme aux règles de l'exégèse historique de se demander ici si Paul a pensé au fomes peccati, ou la concupiscence (qui demeure même après que le péché originel est remis), ou au péché comme privatio boni. L'exégèse catholique peutsse préoccuper de montrer que les conclusions de la théologie découlent légitimement de la pensée de 8. Paul, maïs elle n’a pas à chercher ces dévelop= pements explicites dans l'horizon de cette pensée. Il ne fixe pas non plusdle degré de responsabilité qui demeure sous la pression de ces violents mouve= ments qui entraînent au péché et qui sont souvent la suite du péchéBe fait a été reconnu que parfois, après avoir posé certains actes, on 586 66- mande en toule bonne foi si l'on n’a pas agi sous l'impulsion d'une puissance étrangère, qui cependant s’imposait du dedans.
7:18
On pouvait déjà constater, avec un peu d'attention, que le « moi » 46 Paul comprenait deux hommes, celui qui donnait son assentiment à la loi, et celui qui faisait le mal. Il s'explique ici plus nettement. Le « moi » dépourvu de bien, c'est la chair. L'autre n’est pas encore nommé, il sera plus tard l'homme intérieur (ν. 20), la raison (v. 23). Celui qui est la chair n’est pas habité par un principe du bien qui pourrait lutter contre le péché; c'est dire qu'il est l’allié ou plutôt l’esclave du péché. L'autre veut le bien, mais d'une volonté imparfaite et surtout ineflicace, qui n'aboutit pas à le réaliser. 1 ne faudrait pas voir là une théorie philosophique sur la nature de la volonté humaine, le libre ou le serf arbitre. C’est une situation de fait, constatée par l'expérience, οἷδα γάρ, Le dualisme n’est pas non plus entre l'âme et le corps, mais entre l'intelligence qui perçoit le bien, le jugement de la conscience, et tout ce qui entraîne vers le mal. — κατεργάζεσθαι, operarti et non perficere, désigne un acte moral complet, maïs il n'est pas nécessaire qu'il soit extérieur. Ce n’est pas le corps qui refuse à l'âme de marcher pour accomplir la bonne œuvre, ce sont les éléments confus de résistance au bien qui paralysent le verdict de la conscience. De sorte qu’en définitive c'est bien tout l'homme qui est esclave du péché (vi, 15 ss.). La leçon οὐχ εὑρίσκω (antiochienne d'après Soden) est représentée par la Vg. non invenio. Aug. (X, 582) : velle adiacet mihi perficere autem bonum non invenio; vel sicut habent codices graeci, velle adiacet mihi perficere autem bonum non. On devrait donc rayer invenio. Perficere est trop fort et introduit cette idée qu'on peut bien faire mais non pas un bien complet. Il faudrait operari.
7:19
Explication de 15b, en précisant que ce n'est pas le bien qu'il fait, mais le mal.
7:20
La conclusion déjà posée au v. 17 est donc juste et définitivement prouvée. Elle est énoncée avec plus de force. Lier ἐγώ à θέλω : « Si donc je fais ce que moi je ne veux pas, ce n'est donc pas moi... » Le moi supérieur ayant été plus dégagé dans les vv. 18 et 19, la conclusion est plus évidente c'est donc un autre qui fait le mal, le péché. Soden conserve le premier ἐγώ après θέλω (omis par de nombreuses autorités, Vg. nolo), mais le sépare de θέλω par une virgule, ce qui fait un contresens, car si c'est moi qui fais le mal, ce n’est donc pas le péché. WW. omettent ram; il en résulte que οὐκέτι n'est plus représenté dans la traduction; cependant non am serait plus littéral que éam non.
7:21
Les versets précédents exprimaient d’une façon pathétique très forte, et comme haletante, la stupeur que cause à l’homme la contradiction qu'il découvre en lui. Maintenant il se donne à lui-même une explication psychologique. — τὸν νόμον (malgré l’article!) ne signifie pas la loi de Moïse, Cornely le reconnaît, « contre tous les Pères et les exégètes anciens », mais une autre loi, qui sera désignée plus clairement au v. 23, et qui doit être la loi du péché (vir, 2). La construction est discutée. Cornely rattache τῷ θέλοντι à παράκειται, en dépendance de ὅτι : « je constate cette loi, que le mal seul se présente à moi qui voudrais faire le bien ». Mais il est beaucoup plus simple de prendre τῷ θέλοντι pour un datif commodi ou plutôt incommodi. Si la construction est un peu abrupte, le rythme est excellent. L'homme est surpris de sa découverte (ebpisxw) : lui qui voulait faire le bien ne se trouve capable que du mal. Encore une fois! c’est donc une véritable règle, une loi qui s'impose à moi qui voudrais faire le bien? On peut voir dans Cornely les différentes échappatoires des anciens embarrassés par cette loi qu'ils croyaient mosaïque. Zahn est revenu à ce système : il faudrait entendre : « je trouve la Loi, moi qui veux l'observer, une chose bonne », Cf. cor. pat. : igitur lex mihi volenti bona est. L'obstacle à tous ces essais ingénieux c'est qu'on ne peut séparer τὸ καλόν de ποιεῖν (Κι ἢ).
7:22
Les deux versets ne forment qu'une phrase, de deux membres opposés. Cette fois l'opposition est entre l’homme intérieur et les membres. ὃ ἔσω ἄνθρωπος est propre à Paul, ici et Eph. mi, 16; cf. II Cor. 1v, 16. En contraste on trouve ὃ ἔξω ἄνθρωπος II Cor. 1v, 16. D'après le contexte il s’agit de la raison (nommée au v. 23), dans sa lutte contre les membres et le péché: L'expression ἃ été forgée dans le même sens par Platon sous la forme à ἐντὸς ἄνθρωπος (Rép. IX, p. 589). L'analogie est d'autant plus saisissante que Platon parle en cet endroit de la lutte de cet homme intérieur contre les bêtes féroces qui représentent les bas instincts de l’homme. Aucun commentateur récent n'a indiqué ce rapprochement que je dois à M. Bonhôffer (Epiktet und das Neue Testament, p. 117); il est assez étroit pour qu'on soit incliné à admettre une dépendance directe ou indirecte de s. Paul; ce qui est propre à l'Apôtre, c'est le rapport de la raison avec la loi de Dieu, dont Platon n'a pas parlé. La raison qui, en elle-même, est une lumière et qui est faite pour percevoir la vérité, trouve sa satisfaction dans la loi de Dieu. — συνήδομαι est plus fort que σύμφημι, mais dans le premier cas σὺν marquait plus nettement l’assentiment à la loi, tandis qu'on ne peut précisément se réjouir avec la loi; suv indique donc seulement cette fois la satisfaction intérieure de la raison intellectuellement unie à l'idée de la loi morale; cf. συνλυπούμενος Mc. nr, 5. Le mot νόμος revient quatre fois dans ces deux versets. L'opinion la plus commune compte pour une la loi de Dieu et la loi de la raison, et unit aussi l'autre loi, et la loi du péché. 5. Jérôme (Æp. CXI, ad Alg. M. XXIII, 6. 3024) en distingue quatre : lex Dei et lex carnis atque membrorum, quae pugnat adversus legem mentis nostrae, et captivos nos ducit in lege peccati, simulque quatuor leges contra se dimicantes in uno loco scriptas esse cognosco. Cette opinion a été reprise par Kühl et il faut bien reconnaître en effet que théoriquement Paul compte quatre lois (Prat, 1, p. 313), distinctes du moins par la raison. Aux deux extrémités, avec l'opposition la plus entière, la loi de Dieu et la loi du péché. Elles sont extérieures à l'homme. Au dedans de lui, la loi de la raison, et cette « autre » que Jér. nomme très justement la loi de la chair. Ces quatre notions : loi de Dieu et loi du péché, raison et chair, se retrouvent dans le même rapport au v. 25. L'une, la raison, incline vers la loi de Dieu; la chair au contraire cest disposée à faire campagne avec le péché, de sorte que les lois extérieures exercent leur attraction sur celles de l’intérieur. Si l’on considère la nature de l’homme en soi, en dehors de toute considération de péché formel, il y ἃ en elle des mouvements naturels, des dispositions peu favorables au libre empire de la raison; c'est « l'autre » loi. Mais Paul ne se propose pas d'étudier l'homme en soi; il le voit dans l’état du péché originel avec ses suites. Dès lors, en fait, il n'y a plus que trois lois réellement distinctes. Car cette loi des membres ou de la chair est déjà devenue la loi du péché. Elle ne pourrait réduire l’homme (με) en captivité si elle n’était à tout le moins sous la mouvance du péché. C'est ainsi que s'explique cette phrase assez étrange et presque mal faite (ënconcinnitas constructionis, Corn.) qui commence en distinguant les deux lois de la chair et du péché et qui finit en les confondant. Paul est toujours dominé par les réalités qu’il envisage, au détriment parfois de la distinction précise des concepts. Cette autre loi finit par ranger l'homme sous sa propre servitude, puisqu'elle est en effet une loi de péché existant dans les membres. Au v. 23 repugnantem est une traduction un peu faible de ἀντιστρατευόμενον. On préférerait militantem avec adversus legem (Terrt. De res. 51; Hiz. Ps. 136). Contramilitantem (His. Ps. 118) serait un peu trop littéral.
7:24
τούτου peut se rapporter à σώματος ou à θανάτου. Cela importe peu pour le sens, quoique Cornely attache une grande importance à lier τούτου à Oxvéτου. Il n'est pas question d’être délivré du corps mortel (Corn. contre Aug.), mais du corps en tant qu'esclave du péché et par là même destiné à la mort, temporelle et éternelle. Origène : Merito namque corpus mortis appellavit, in quo habitat peccatum, quod mortis est causa (SH. et Kühl, en joignant τούτου à θανάτου grammalicalement, mais à σώματος pour le sens; Lips. en joignant τούτου à σώματος; Jülicher). Cornely veut qu'il soit question directement de la mort spirituelle. Mais « un corps de mort spirituelle » serait une alliance de mots hardie et même étrange. — Ce cri de l’âme qui sent durement le joug du péché ne ressemble guëre à l’asservissement si librement consenti des païens (vi, 19 s.). C’est un appel presque désespéré au secours de Dieu. Il ne devait pas étre compris d'Épictète, persuadé que le sage n'avait besoin de personne pour être maître chez lui; il raille donc ceux qui disent : τί γάρ εἰμι; ταλαίπωρον ἀνθρωπάριον᾽ καὶ “τὰ δύστηνζά pou σαρκίδια᾽, termes qui paraissent bien la caricature de l'exclamation de l’Apôtre. La traduction de la Fe. rattache τούτου à θανάτου, de corpore mortis huius.
7:25
Le texte est controversé. χάρις τῷ θεῷ (avec δέ après χάρις) préféré par Tisch., WH., Nestle, est rejeté par Soden, sans doute comme trop exclusivement égyptien; mais εὐχαριστῶ τῷ θεῷ qu'il préfère, est surtout syrien. La lecon du latin (it. et Κρ.) avec quelques très rares mss. grecs, à χάρις τοῦ θεοῦ, ne paraît qu'une explication de la première, remplaçant une exclamation par une affirmation positive. Mais c'est une manière d’attester cette première leçon; celle de Soden paraît, elle aussi, une tournure moins abrupte. Dans cette situation nous nous en tenons à χάρις τῷ θεῷ comme à la leçon primitive dont les autres semblent dérivées. La question de critique textuelle une fois tranchée d’après ses règles propres, il faut avouer que l’exclamation est aussi beaucoup plus émouvante. C'est comme un éclair dans la nuit, la réponse d’une voix lointaine à un appel déchirant. Après ce cri, 25b est, il fait l’avouer, assez prosaïque. C’est le résumé de tout ce qui précède. Jülicher le supprime comme glose, ce qui est parfaitement arbitraire. Lietz. le place après le v. 24. Corn., Zahn, Kühl, ne changent rien, parce que αὐτὸς ἐγώ, ipse ego (cf. II Cor. xn, 18; Me. vi, 31), « pour ma part », « à moi tout seul » est beaucoup mieux placé après la mention de la grâce. Avant, il eût suffi de dire ἐγώ comme dans toute la péricope; tandis que, ayant fait allusion à la grâce de Dieu par Jésus-Christ, Paul, désireux de résumer ses idées dans une formule nerveuse, a dû indiquer qu'il parlait de lui seul, sans le secours divin. Cette explication est peut-être trop subtile. Sans accepter qu'il s'agisse de l’homme régénéré, on peut entendre avec Aug. igitur ipse ego, ego mente, 680 carne (De contin. vi, 19) et Thom. unus et idem. Au moment de conclure, Paul insiste sur l'unité de l'être humain déchiré par deux tendances contraires, exprimées cette fois avec une concision Japidaire. Les raisons font donc défaut pour prouver que 25b est bien en place; mais les raisons de le déplacer ne sont pas évidentes non plus: Puisqu'il est certainement de Paul, le plus prudent est de le laisser où le mettent les mss. La traduction de la leçon critique serait gratia Deo et non gratia Dei (Vz.): ipse ego serait plus près du grec que ego ipse. NorE SUR L'ABROGATION DE LA [90]. — L'œuvre propre de Paul, celle qui le mit en butte à la haine des Juifs et même des Judéo-chrétiens, mais aussi sa gloire au sein du christianisme, c’est d'avoir proclamé l'abrogation de la loi mosaïque, pour les Juifs comme pour les gentils: Sur ce point tout le monde est d'accord. Le P. Prat ne le cède à personne dans l'énergie de ses affirmations. C’est toute la Loi qui est nulle et de nulle valeur. « La distinction imaginée par certains exégètes entre la loi cérémonielle et la loi morale... cette distinction raffinée est inconnue à l'Apôtre » (Il, p. 443). Aussi ne peut-on pas dire avec Schweitzer (Geschichte der Paulinischen Forschung, p. 192) que Paul, dominé par l'attente de l’avènement prochain du Sauveur, a seulement déclaré la Loi suspendue en attendant ce dénoûment. En fait, dit Schweitzer, si la Loi est frappée à mort, elle n'est point précisément abrogée. On est dans une période de transition. Il est inutile que les gentils l’embrassent; les Juifs n’ont pas à la quitter. Le caractère du temps, intermédiaire entre la mort de Jésus et son retour, commande à chacun de rester où il est. Mais ce système, fort superficiel, est de plus erroné dès le point de départ. D'après Paul la Loi est certainement abrogée pour les chrétiens, quoiqu'il soit à propos de pratiquer certaines de ses observances dans l'intérêt de l'Evangile. Sur ce point, répétons-le, il n’y a pas de difficulté sérieuse. Mais l'accord cesse quand il s’agit de déterminer ce qui causa dans l'esprit de l'Apôtre une conviction si ferme et si absolue. D'après Renan, Paul a dû être frappé d'un double inconvénient attaché aux observances légales. En persuadant à celui qui les pratique qu'il est nécessairement justifié, elles tuent la morale; car le dévot s'imagine qu'il possède un moyen sûr et commode d’entrer au paradis, quoi qu'il fasse d’ailleurs et pour ainsi dire malgré Dieu; de plus, elles portent au scrupule, en faisant naître l'appréhension de pécher malgré la meilleure volonté. « On en venait presque à regretter que Dieu eût donné la Loi, puisqu'elle ne servait qu'à amener des contraventions » (8. Paul, p. 485). Ces deux inconvénients ne se produiraient évidemment pas dans les mêmes tempéraments. Le P. Prat relève l'importance du second. La Loi a péri « parce qu’elle a servi d'instrument au péché, augmenté les prévarications, allumé le courroux divin » (1, 321). Il est vrai que l'auteur donne d’autres raisons, et meilleures, car cette imperfection de la Loi est nécessairement commune à toutes les lois positives, et si s. Paul insiste sur cet inconvénient, c'est pour faire ressortir le premier, qui est de se croire justifié par les œuvres de la [ οἱ. Aussi Jülicher a-t-il mis surtout en relief cette pensée de Paul. Dans la pratique, qui est une affaire de prudence, il a pu manquer de tact. Mais son principe est clair et il l’a suivi dans toutes ses conséquences quiconque cherche la justice dans les œuvres, renonce à la justice de la foi. Il faut au contraire renoncer au mérite des œuvres propres pour recevoir la grâce de Jésus-Christ. Paul, continue Jülicher, était donc parfaitement logique quand il rejetait le mérite des œuvres que Jacques et le catholicisme ont repris en se rattachant au judaïsme; il était logique. en refusant d'imposer aucune législation prétendue divine, à ceux qui avaient reçu la liberté de l'Esprit, tandis que le catholicisme, et même les églises qui se disent pauliniennes, ont renoncé à cet affranchissement. — L'aboutissement de ce système luthérien montre ce qu’il a d’excessif. Paul ἃ vigoureusement combattu ceux qui prétendaient être justifiés par les œuvres de la Loi, mais il a eu soin de montrer que l’ancienne Loi ne conduisait pas nécessairement à cette erreur, puisque Abraham et plus d'un pécheur avaient été justifiés par la foi, dont la circoncision, une loi positive, était le symbole. L'obéissance à une loi divine n’est donc pas inconciliable avec le principe de la justification par la foi, pourvu qu'on ne place pas sa confiance dans la Loi, ni dans les œuvres de la Loi. Et par conséquent, ce qui est mis de côté, ce n’est pas le principe d'une loi divine, c'est une loi particulière, la Loi de Moïse qui est abrogée. Pourquoi ? . Si l'on consultait un historien, il ne serait pas embarrassé de répondre. La Loi mosaïque était la loi civile et religieuse d’un peuple; elle ne pouvait s'adapter à tous. C'était, comme les Juifs le sentaient très bien, une haie, une barrière, qui les préservait du contact des gentils, précisément parce qu'elle empêchait les uns de sortir et les autres Les hommes en particulier répugnaient à embrasser le judaïsme pour n'être pas astreints à la circoncision, épreuve douloureuse qui au surplus les rendait ridicules. Et ainsi du reste. Ce qui convenait à un petit peuple d'Orient, les lois matrimoniales et les usages alimentaires surtout, ne pouvait être la règle de toutes les nations. Paul a dû l'éprouver mainte fois dans son apostolat auprès des gentils. Il est vrai qu'on eût pu exempter les non-Juifs sans demander aux Juifs de renoncer à leurs coutumes. Mais ce palliatif eût été insuffisant. La Loi eût mis les Juifs à part. La circoncision établissait une distinction plus sensible dans l'antiquité que de nos jours à cause de l'usage public des bains® Elle n’eût peut-être pas été le pire obstacle. La défense faite aux Juifs des mariages mixtes eût empêché la fusion entre chrétiens. Encore plus les lois alimentaires eussent-elles obligé les Juifs à se préserver du contact de leurs frères dans le christianisme. Dans l'antiquité, beaucoup plus qu'aujourd'hui, les repas en commun réunissaient fraternellement ceux qui appartenaient au même groupe religieux (syssities). Or le Juif, astreint à ne pas manger certains aliments, ne pouvait s'asseoir à la table de tout le monde. Ce que cette situation avait d'anormal et d'intolérable apparut clairement à Paul le jour où il vit Pierre s'abstenir de manger avec des gentils. Que devenait donc l'unité dans le Christ? Certes il y avait là pour un homme d'action comme Paul un élément de conviction. Un esprit de sa trempe ne se serait pas décidé pour une simple raison d'opportunisme, mais la nécessité de sauvegarder l'unité touchait bien aux principes. Cependant d'autres, ses ennemis, concluaient qu'il fallait, coûte que coûte, exiger des gentils qu'ils s'imposassent le joug de la Loi pour vivre au Christ. Si l’union exigeait un sacrilice, pourquoi sacrifier une loi divine plutôt que les préjugés des païens ? Si Paul ἃ soutenu que la Loi était abrogée, il avait donc une autre raison, qui tranchait la question pour les Juifs comme pour les autres. Pour la comprendre, et pour apprécier toute son argumentation, il n'est pas inutile de savoir ce que pensaient les Juifs eux-mêmes de l'observation de la Loi. Ceux que nous connaissons par leurs ouvrages antérieurs à Paul, ou peu postérieurs, appartiennent à l'opinion pharisienne. Les Sadducéens ne sont done pas représentés. Mais cela n’a pas une très grande importance, parce que Paul, pharisien converti, regardait les chefs du pharisaisme comme les représentants légitimes de la pure tradition. Ce serait faire injure à ces maîtres que de leur attribuer des opinions trop grossières sur le privilège d'Israël. Aucun d'eux n'aurait soutenu ouvertement que le Juif serait sauvé, en dépit des lois morales, pour le seul fait de se réclamer de la Loi en sa qualité de circoncis. Pour être sauvé, il fallait être juste, c'est-à-dire avoir pratiqué ta Loi. Paul dit aussi expressément qu'on n'est pas juste pour avoir entendu lire la Loi, mais pour l'avoir pratiquée (nr, 18). Et cette pratique n'était nullement regardée comme moralement impossible (1). Plus d’un rabbin gémira plus tard sur la difficulté de pratiquer en perfection un seul précepte, par exemple celui du sabbat, mais c'est encore une manière d'exalter la Loi. En comparaison du nombre incalculable de solutions qu'offrent par exemple notre code civil et nos lois, personne ne trouvera bien considérable le nombre que le P. Prat (1, 318) juge « formidable » des six cent treize articles de la Loi mosaïque. Si l’on réfléchit que ces articles comprennent le droit politique, civil, pénal et liturgique, on trouvera ce chiffre plutôt restreint. Les Juifs ne se plaignaient pas de la multiplicité des préceptes; ils en augmentaient sans cesse le nombre, tout en se préoccupant cependant d'éviter une application trop stricte de certaines règles. Et l’on ne voit pas non plus que Paul ait nulle part récriminé contre l'abus de la réglementation. Quand il reproche à la Loi d’être la cause occasionnelle du péché, il ne sen prend explicitement qu'au commandement : « tu ne convoiteras pas quon ne peut cependant pas pour cela rayer de Îa loi morale. Ce n'est pas que les Juifs, du moins les représentants de l'esprit juif que nous connaissons, aient estimé la Loi si facile qu'elle eût été en fait observée par Israël. Ils entendaient dans l'Ancien Testament la plainte sans cesse renouvelée des Israélites gémissant sous le poids de leurs fautes et implorant le pardon de Dieu. Les apocalypses d'Esdras et de Baruch font écho à cette confession douloureuse. Esdras reconnaît sans difficulté que la plus plus grande partie d'Israël est menacée de perdition. On le croirait sur le point de recourir à la grâce. Mais il ne le fait pas. Il suffit que le Juif ait à sa portée la Loi et en lui le libre arbitre. S'il s'adresse à Dieu, c’est pour obtenir, comme toutes les voix de l'A. T., le pardon des péchés. Comme homme, comme Juif surtout, sensible à la perte de ses frères, Esdras semble réclamer contre un régime dans lequel, en fait, le salut est si rare. Mais la réponse donnée au nom de Dieu est que ses jugements sont insondables, que lui personnellement sera sauvé, et que si les autres périssent, c'est leur faute nam et ipsi accipientes libertatem spreverunt Altissimum, et legem eius contempserunt (IV Esdr. vu, 56). Personne ne s’est élevé plus haut dans le judaïsme, personne n’a senti plus profondément son insuffisance, et l’on peut estimer que Paul éprouvait ces sentiments avant sa conversion. Mais ils étaient encore bien éloignés de ceux qu'il connut comme chrétien. D'abord on affirmait qu'il y eut toujours des justes, qui observaient parfaitement la Loi, qui avaient en même temps 18 foi, fondement nécessaire de leur pratique religieuse (1), mais qui se justifiaient par les œuvres de la Loi, et qu'on ne voit pas assistés en cela par la grâce. Par exemple Ézéchias « confiant dans ses œuvres, et espérant en sa justice » (Baruch Lxur, 8) ou les anciens justes en général « qui se confiaient en leurs œuvres » (Bar. Lxxxv, 2). Au moment de la ruine de Jérusalem, c’est l'odeur « de la justice qui vient de la loi » qui a disparu de Sion (Bar. zxvn, 6), et même « la Loi est vie » (Bar. xxxvur, 2). Esdras, qui sent bien plus profondément l’état misérable de la masse, ne pense pas autrement des justes : δὲ enim desideraveris ut nostri miserearis, tunc misericors vocaberis, nobis enim non habentibus opera iuslitiae, tusti quibus sunt opera multa reposila apud te, ex proprüs operibus recipient mercedem (IV Esdr. vis, 82 s.; cf. vu, 77). Ainsi, dans le judaïsme, on comptait des justes, qui se présentaient au tribunal de Dieu avec les mérites de leurs œuvres légales, et des pécheurs qui demandaient miséricorde. Mais ceux-là mêmes se sentaient un peu rassurés par la présence de la Loi, parce qu'ils étaient tout de même bien supérieurs aux gentils; Esdras en est sûr οἱ c'est précisément pour cela que la ruine d'Israël le scandalise. Baruch ajoute : « Nous avons confiance en toi, parce que la Loi est auprès de nous, et nous savons que nous ne tomberons pas, tant que nous gardons tes observances; nous serons toujours heureux du moins en cela que nous n'avons pas été mêlés aux gentils » (Bar. XLVII, 22 5.). Cette confiance dans les œuvres de la Loi ne pouvait plaire à Paul. Mais était-ce une raison pour supprimer la Loi elle-même? Les prophètes avaient annoncé une effusion de l'Esprit-Saint. Ne serait-ce pas afin de faciliter l'accomplissement de la Loi? C’est ce que semble croire le livre des Jubilés (1, 23), si profondément convaincu de la perpétuité de la Loi qu’il la fait remonter aux premiers âges du monde, ou plutôt aux tables éternelles. La Loi est éternelle, et par conséquent l'unique moyen de salut. On a dit souvent que le judaïsme avait deux côtés : la Loi et le Messie. M. Charles en est persuadé. [l prétend que dans les apocalypses messianiques « l'attente du Messie tend à éclipser la suprématie de la Loi, et que, après l'avènement du Messie, il n'y est plus fait allusion » (Bar. LXx-Lxx1v). C’est une erreur, du moins quant au pharisaisme. Si quelques Juifs ont pensé que la Loi disparaitrait avec le Messie, nous n’en savons rien, et cela est d'autant moins probable que des Juifs même convertis, tels que les Apôtres, ne l'ont pas dit ouvertement avant l'entrée en scène de Paul. Les textes que nous possédons sont pour la pérennité absolue de la Loi. Tout ce que concédaient les Juifs alexandrins, avertis de l’impossibilité de la faire accepter des gentils, c'était que certains articles n'avaient qu'un sens symbolique. Faire cette part à l'esprit grec, c'était maintenir plus sûrement l’ensemble de la Loi. C'est l'esprit de la lettre d'Aristée. Et quant au Messie, le héros national, il n'éprouverait pas sans doute ces scrupules du sens humain. La Loi était pour toujours destinée à conduire les justes jusqu'au seuil de la vie éternelle. Elle n'avait plus de raison d'être dans le monde futur, mais le Messie n'appartenait pas à l'au-delà, il devait paraître sur la terre, et n'avait même pas pour mission de sauver les Israélites en vue du monde futur, si ce n'est en leur faisant observer la Loi. C'est naturellement le cas des Jubilés, très peu messianiques : « et dans ces jours les enfants commenceront à chercher les lois, et à pour- Suivre les commandements, et à retourner dans les sentiers de la justice » (xxrir, 26). Le psaume de Salomon qui est tout entier consacré au Messie ne parle pas de la Loi en termes exprès, mais il la suppose constamment, et le rôle du Messie sera en particulier de « purifier Jérusalem au moyen de cette sanctification qu'elle avait dès l'origine » (Ps. Sal. xvir, 34). Un autre psaume parle du « témoignage dans la loi de l'alliance éternelle » (x, 5). Quant à Esdras, mème lorsqu'il gémit de la perte des Israélites, il note que la Loi ne périt pas avec eux, et n'est pas pour cela atteinte dans l'honneur qui lui est dû {IV Esür. ιν, 36). Ce n'est pas le Messie qui y changera rien, puisqu'il n'inaugure même pas le monde à venir, auquel il est antérieur. Et de même, dans Baruch, la véritable espérance d'Israël c'est la Loi, les païens euxmêmes seront jugés d'après la Loi, car, s'ils l'ont ignorée, c'est par orgueil (cf. Le Messianisme... p. 106 ss.). Π est vrai que dans les Paraboles d'Hénoch, le Messie est le chef de l'au-delà. Mais on a franchi la période intermédiaire sans y toucher. Le messianisme étant confondu avec le monde futur, le Messie est juge, non Sauveur, et la question de la Loi après l'avènement de ce Messie ne se pose même plus. Tandis que, Jésus ayant paru sur la terre comme Messie, pour sauver les hommes du péché et les faire jouir de la vie éternelle, l'opposition était flagrante entre la confiance dans la Loi et la confiance dans le Christ. Les Apôtres plaçaient leur confiance dans le Christ autant que Paul, mais, précisément parce qu'il connaissait mieux la doctrine oflicielle des Pharisiens sur la Loi, il était mieux à même de mesurer l’incompatibilité, et la nécessité de trancher dans le vif quant aux principes, sauf à user en pratique de tempéraments par condescendance. Les Pharisiens disaient : le salut n’est que dans la Loi. Paul répond le salut n’est que dans le Christ. Et on ne peut pas dire : « conservons donc la Loi, en plaçant notre confiance dans le Christ », parce que ce serait méconnaître le caractère propre et voulu de Dieu de cette Loi, qui était, non point un instrument secondaire de salut, mais un instrument provisoire, qui conduisait au salut sans le contenir, et qu'il fallait briser, l'œuvre accomplie, de peur qu'il ne gêne. Il est nécessaire, pour construire une voûte, d'employer des formes en bois; si on les laissait sur place, elles empêcheraient de voir la voûte ellemême, et quelques-uns croiraient qu’elles portent l'édifice. Or on peut se demander ici si Paul n’a point été trop sévère, et si les Pères et les docteurs catholiques n’ont pas été mieux inspirés en distinguant dans la Loi mosaïque la partie morale qui demeure, et les cérémonies qui sont abrogées. Mais entre cette opinion et celle de s. Paul, il n’y a guère d'autre différence que des mots. Les théologiens ne prétendent pas que la loi morale est obligatoire parce qu'elle est contenue dans le Pentateuque. Le décalogue lui-même n’est pas enseigné aux enfants de cette manière, puisque le jour du repos est changé et que la défense de faire des images n'est pas maintenue. Quand on dit que rien ne demeure de l’ancienne Loi que ce qui est conforme à la loi naturelle, comme le fait s. Thomas, on insinue que la Loi conserve son eflicacité à un autre titre. Personne dans le catholicisme ne songe à mettre la Loi ancienne à côté de la loi de grâce comme étant actuellement obligatoire: Et de son côté Paul n'a puisé dans sa foi nouvelle qu'une plus grande haine du péché, un plus grand désir de faire régner la loi morale, sous forme d'obéissance à Dieu. Il le dit expressément (viir, 4). Ce qu'on a des deux parts reconnu caduc, c’est l’ancienne Loi comme instrument de salut. Si elle était demeurée obligatoire, il y avait donc, outre la foi et la pratique chrétienne, un ordre, subordonné, mais essentiel, de préceptes anciens à suivre pour être sauvé. Paul ne l’a pas voulu. Son argumentation a pris différentes formes, selon les différents aspects de la Loi, mais le principe fondamental est que le Christ suflit à tout. Et c'est précisément ce que niaient ses adversaires. D'après eux, il ne suffit pas de reconnaître Jésus pour le Messie, il laut encore observer la Loi. Le Messianisme, dans les desseins de Dicu, est un épisode destiné à mettre la Loi en valeur, car elle est éternelle. Paul répond : le Messianisme est un ordre nouveau, que l’ancien ordre préparait, n'étant que temporaire. Précisément parce que la Loi était une institution divine, on ne pouvait songer à en prendre et à en laisser. La question était de savoir si, dans les desseins de Dieu, elle était donnée pour toujours, comme un idéal qu'il fallait seulement atteindre et auquel le Messie luimême était subordonné; ou si elle avait été donnée pour un temps, afin de préparer le règne du Messie. La question ne pouvait être tranchée qu'en comparant les deux régimes : l’un est le régime de la loi, l’autre est le régime de la grâce; l’un en face du péché est impuissant, ou plutôt n’aboutit qu'à multiplier le péché, l’autre efface le péché et donne la force de ne plus le commettre; l’un est une législation communiquée par Moïse, l'autre est le salut apporté par le Fils de Dieu; le premier est le règlement qu'on impose à des serviteurs ou à des esclaves, le second est une manifestation d'amour paternel. Mais au fond de tout est le principe que nous sommes sauvés par l'union au Christ, tandis que personne n'a jamais été sauvé par la vertu de la Loi. Elle a toujours été vide de grâce, et on ne saurait le lui reprocher. Mais la déclarer encore obligatoire, c'eût été méconnaître que Dieu ne l'avait donnée que comme un intermédiaire entre la promesse et l’accomplissement de la promesse. Si elle n’est pas obligatoire, on peut en pratiquer les observances dans l'intérêt de l'évangile, auquel elle est subordonnée dans les desseins de Dieu, mais il est évident que l'intérêt de l'évangile sera qu'elle disparaisse un jour tout à fait, parce que l'évangile tend à l'unité. Pour plus de précision, on peut ramener les arguments de Paul à trois I. Par la foi en Jésus nous avons la justice, que la Loi ne pouvait donner; or la Loi elle-même rendait d'avance hommage à cette justice (Rom. ur, 21); elle lui était done subordonnée, comme un régime de loi à un régime de grâce (Rom. νι, 14); chercher encore la justice dans la Loi, c'est dire que le Christ est mort inutilement (Gal. τι, 21). La Loi n'est donc plus obligatoire pour le salut, et mettre sa confiance dans la Loi, c'est rejeter le salut. C’est l'argument théologique principal. If. La preuve que la Loi n’a été donnée que pour un temps, c'est qu'elle traite les hommes en serviteurs, tandis que dans ie Christ nous sommes fils de Dieu. Pour mieux montrer les rapports des serviteurs avec les fils, Paul emploie la comparaison de l'enfant, élevé dans la dépendance d’un pédagogue, qui est un jour affranchi de cette tutelle humiliante (Gal. rv, 1 ss.). De même la Loi n’a plus autorité sur nous, qui traitons directement avec Dieu notre Père. ΠῚ. L'action de la Loi était limitée dans l’espace, ou du moins elle avait été faite pour les Juifs. Aujourd'hui, tous étant enfants de Dieu, il n'y a plus ni Juifs ni gentils (Gal. 11, 28). Les chrétiens sont un même corps dans le Christ, parce qu'il ἃ aboli la barrière qui les divisait (Eph. τι, 13 ss.). Paul ne dit donc pas que la Loi est abrogée parce qu'elle avait les imperfections inhérentes à toute loi, mais parce qu'elle constituait tout un régime imparfait qui devait disparaître devant le régime plus parfait qu'elle-mème avait annoncé. S'il a démontré si rigoureusement l'impuissance de la Loi, dont le péché s'était joué, c’est parce que ses adversaires s'obstinaient a méconnaïtre ce point et à placer dans la Loi la source de toute justice. Il fallait donc affirmer très fort que la loi de Dieu, comme toutes les autres, ne pouvait que signaler le péché sans donner la force de le vaincre. La grande démonstration de l’épitre aux Romains constatant l'impuissance de la Loi par les faits (nr-1r1, 20) et par le raisonnement (vu, 7-25) n’est que la base de l'argument définitif, mais une base indispensable, et Paul savait bien que gagner ce point c'était réduire ses adversaires au silence, en dépouillant la Loi mosaïque d'une auréole qui ne lui appartenait pas. 11 fallait cependant expliquer pourquoi Dieu avait institué un régime si insuffisant, et dont l'Apocalypse d'Esdras se plaignait déjà. Paul, quand il est dans la construction de sa thèse, ne touche que le point qui la regarde. La Loi ἃ été l'occasion de péchés plus nombreux, de transgressions plus caractérisées. Dieu le savait d'avance, et par conséquent il faisait rentrer ce fächeux résultat dans son but. Le péché mieux connu, l'insuflisance de la Loi reconnue, la nécessité de la grâce apparaissait plus clairement. C'était dire que Dieu se proposait de tirer le bien du mal. Mais ne se proposait-il pas, en donnant la Loi, un avantage positif, et ce plan a-t-il été complètement frustré? Il faut bien reconnaître que jusqu'au chap. 1x, Paul ne se préoccupe pas de cet aspect de la question. Ce qu'il dit est juste, le raisonnement irréfutable. Mais il y avait d'autres éléments dont il fallait tenir compte. C'est pourquoi l'Apôtre reviendra sur ce sujet dans les chapitres rx-xr. CHAPITRE VIII 111 n'y.a donc maïntenant aucune condamnation contre ceux Cuaprree vin. La vie pe L'Esprir. Les enranrs ΡῈ Dreu. L'amour pe Dieu pour Nous. — Le chapitre vit est isolé de ce qui le précède et de ce qui le suit, et il forme en lui-même une unité, comme exposé de ce qu'il y a de plus sublime dans la vie chrétienne. Cependant on peut reconnaître dans cet exposé trois parties assez distinctes : La vie de l’esprit, qui est un gage de résurrection (1-11); la qualité d'enfants de Dieu, gage de la vie glorieuse auprès du Christ (14-30); l'amour de Dieu pour nous, gage que nous ne serons pas séparés de lui (31-39). Ces perspectives si hautes, si assurées de la part de Dieu, supposent que les chrétiens sont bien résolus à vivre de la vie spirituelle; Paul devait leur faire entrevoir le risque qu'ils courraient en suivant la chair; c’est ce qui sert de transition entre les deux premières parties (12-13). On notera comme des rappels d'idées entre les différentes parties : οὐδὲν ἄρα νῦν χατάχριμα v. 1 et τίς ὃ χαταχρινῶν v. 33, au début de la première et de la troisième partie; le don que Dieu a fait de son propre Fils, v. 3 et v. 32, dans les mêmes endroits parallèles; l'héritage avec le Christ v. 17 et sa situation de premier-né v. 29, au début et à la fin de la deuxième partie. Il y a dans tout le chapitre une sorte d’ascension de la pensée qu'accompagne un sentiment toujours plus intense. La vie spirituelle apparaît déjà comme une force nouvelle qui permet d'accomplir la justice, nous rend agréables à Dieu, et nous fait espérer la résurrection du corps, toujours engagé dans la lutte. La vie selon la chair se présente encore comme une possibilité redoutable qui conduirait à la mort. Mais la présence de l'Esprit suggère que nous sommes enfants de Dieu; c'est donc l’héritage avec le Christ. La créature soupire après cette délivrance des enfants de Dieu, et nous soupirons nous-mêmes, mais ce n’est encore qu'une espérance. Alors l'Esprit nous emporte dans une prière que Dieu entend. Et Dieu lui-même a tout préparé pour notre bien. Dans la perspective de son plan éternel, nous sommes déjà glorifiés avec son Fils. C’est donc qu'il nous aime, et qui pourra nous arracher à cet amour? Dieu qui ἃ tout fait pour notre salut, le Christ qui sont dans le Christ Jésus. ? Car la loi de l'esprit de vie mort pour nous, notre Sauveur et notre frère, l'Esprit-Saint vivant en nous, et suppléant à notre faiblesse...? Quelle vie transfigurée! Entre la vie du chrétien et la gloire il n’y a d'autre différence que la manifestation de ce qui est encore caché. (1) On lit dans IV Esdras : servierunt cum labore altissimo et omni hora sustinuerunt periculum uti perfecte custodirent legislatoris legem (vrur, 89). (1) Ap. Baruch &1v, 5 : ef illuminas lenebrosa et revelas abscondita immaculatis, qui in fide subiecerunt.se tibi et legi tuae.
7:2
INDISSOLUBILITÀ DEL MATRIMONIO E DIVORZIO
… similmente chi prende in moglie quella che è rimandata, commette adulterio» (ibid. 19, 6; cf. Mc. 10, 11-12; Lc. 16, 18). L'apostolo Paolo inculca la stessa verità, quasi con le stesse parole (I Cor. 7, 10-11, 39). Solo la morte può spezzare il vincolo (Rom. 7, 2-3) dei due che sono divenuti una stessa carne (Eph. 5; 31). Gesù Cristo ha una sola sposa che è la Chiesa e la Chiesa ha un solo sposo che è il suo capo e Salvatore, Gesù Cristo: perciò …
7:3
niale si scioglie con la morte del coniuge (Rom. 7, 3;
7:4
… croce» (I Cor. 1, 17; Gal. 6, 12; Phil. 3, 18), «i patimenti» (II Cor. 1, 5 e Col. 1, 24; cf. Act. 3, 18; 17, 3; 26, 23), Ἰάγιπτη (Rom. 8, 35; II Cor. 5, 14; Eph. 3, 19), «il Sangue» e «il Corpo» del suo sacrificio (I Cor. 10, 16; Rom. 7, 4; Eph. 2, 13; τοῦ Κυρίου in I Cor. 11, 27). L'equivalenza Σωτήρ = Χριστός è apertamente affermata in Lc. 2, 11. Anche il «C.» di Io. 4, 29 equivale a «il salvatore del mondo» …
7:5
… combattere il peccato; onde chi vive sotto di essa è oggetto della maledizione divina (Gal. 3, 10). La L. è la lettera che uccide (II Cor. 3, 6), causa di morte e di condanna (ibid. 3, 7 sg.; cf. Rom. 7, 6), poiché è nell'ambito della carne (Rom. 7, 5; cf. Gal. 3, 3).
… nel Battesimo rinnova l'uomo, immergendolo nel suo mistero di morte e risurrezione (ibid. 6, 1-13). Ma rimane nell'uomo quaggiù, drammatica, la lotta tra l'uomo esterno e l'uomo interno, tra l'uomo vecchio del peccato e l'uomo nuovo della giustizia (ibid. 7, 5-25). Il primo, detto il « corpo del peccato, della morte » (ibid. 6, 6; 7, 24), che tende alla disgregazione morale e fisica, è di solito detto « c. » nel senso peggiorativo che già appare …
7:6
… morale (Rom. 3, 20) senza offrire la forza per combattere il peccato; onde chi vive sotto di essa è oggetto della maledizione divina (Gal. 3, 10). La L. è la lettera che uccide (II Cor. 3, 6), causa di morte e di condanna (ibid. 3, 7 sg.; cf. Rom. 7, 6), poiché è nell'ambito della carne (Rom. 7, 5; cf. Gal. 3, 3).
… Perciò non bisogna conoscere nulla, neppure Cristo, secondo la c. (II Cor. 5, 16; J. Dupont [v. bibl.], pp. 180-86). L'antinomia « lettera-s. » (Rom. 2, 27-29; 7, 6; II Cor. 3, 6, 7, 17) è traposta al culto « in s. » opposto al culto esteriore giudaico (Io. 4, 24).
7:7
… Né, per contro, le espressioni laudative della L. possono ridursi a un espediente d'apostolato, per attirare gli ebrei, come potrebbe far credere il breve panegirico di Rom. 9, 4 sg. Si noti che le lodi e i biasimi si alternano, talvolta, nello stesso contesto (Rom. 7, 7-13 e Gal. 3, 19 sg.); il che suggerisce che le antologie siano dovute a differenti punti di vista nel considerare le cose.
PECCATO. - Significa, qui, la caduta o rovina morale, l'atto umano cattivo, indicato nella lingua greca neotestamentaria con diverse altre espressioni: ἀμαρτία ο ἀμάρτημα, cioè l'atto con cui l'uomo si allontana dal conseguimento del fine (Rom. 5, 12; 7, 7; 8, 3); παράβασις ο ἀνομία ο παρενημία, cioè trasgressione della legge, che l'uomo è tenuto ad osservare (II Pt. 2, 16; Rom. 4, 15; I Io. 3, 4); παράπταμα, cioè lo stato di colui che …
Il diavolo (sotto la veste del serpente) spinge l'uomo alla disobbedienza, sfruttando la curiosità e quel sentimento di reazione che ogni proibizione suscita nella volontà (cf. Rom. 7, 7-13). Adamo ed Eva erano dotati di una perfetta intelligenza e di una scienza donata loro da Dio. Teoricamente sapevano che era male disobbedire e che ne sarebbero stati puniti; mancava …
7:10
… aspetto, contraddittori (F. Prat [v. bibl.], I, p. 214 sg.; A. Schweitzer, Die Mystik des Apostels Paulus, Tubinga 1930, p. 184 sg.; J. Bonsirven [v. bibl.], p. 135). Per una parte, si dice che la L. è stata data per la vita ed è santa e spirituale (Rom. 7, 10 sg. 14); che è stata comunicata per mezzo degli angeli, fungendo da mediatore Mosè (Gal. 3, 19; cf. Hebr. 2, 3), onde è vanto precipuo d'Israele (Rom. 9, 4), condotto da essa, come …
7:14
… carne e lo spirito, la virulenza della concupiscenza (v.), lo sforzo imposto al cristiano per ristabilire l'equilibrio turbato, spogliandosi con dolore di quanto appartiene alla « carne di peccato » e rivestendosi dell'uomo nuovo modellato su Cristo (Rom. 7, 14-24; 13, 12-14; Col. 3, 5-8). Onde il cristiano dev'essere pronto alla lotta come un soldato armato di tutto punto (Eph. 6, 10-18), come l'atleta, abituato ai duri esercizi, che percuote …
… Ora gli uomini nascono peccatori (peccato originale), soggetti alla violenza delle passioni alle quali non sanno resistere (Rom. 7, 14-25). Cadono e ribadiscono sempre più le loro catene. …
il comandamento della legge naturale, il rispetto della dignità della persona umana, l'ordine nella vita sociale, la fierezza di tener soggetta la carne allo spirito e superare, vincendo, l'eterno antagonismo che li divide (cf. Rom. 7, 14-25), i vantaggi che ne derivano all'individuo per il corpo e per l'anima; alla famiglia, che resta così meglio legata da un amore più alto e sereno; alla società, che viene così preservata …
… S. Paolo descrive a vivi colori questo contrasto tra la carne e lo spirito, che spesso diventa una schiavitù dell'anima, che può liberarsene rinascendo in Cristo (Rom. 6, 6; 7, 14 sgg.; Gal. 5, 19 sgg. e altrove). …
Il trattato De lege spirituali tratta della legge spirituale secondo Rom. 7, 14. In connessione con questo scritto sta l'operetta De Poenitentia, che predica la necessità della Penitenza anche per i perfetti fra i monaci. …
7:15
… quale impone superamenti e vittorie sopra le insorgenti quotidiane difficoltà, che della vita fanno come un navigare contro corrente. È l'eterna lotta tra la legge dello spirito e quella della carne, tra la legge della Grazia e quella del peccato (cf. Rom. 7, 15-25). S. Paolo offre appunto l'esempio di una preghiera al Padre perché ottenga al cristiano per mezzo dello Spirito Santo di corroborare l'uomo interiore, radicare nel suo cuore la vita …
7:17
… Questa schiavitù si mantiene e si rafforza mediante la carne, che è la connessione organica dell'uomo al mondo (Rom. 7, 17-8, 13). S. estirpa il seme della parola divina dal cuore dell'uomo, per sostituirvi grano spurio, zizania (Mc. 4, 15; Mt. 13, 19, 39); suo intento è di «accecare le menti di quanti non …
7:19
… S. Paolo (Rom. 6, 12; 7, 19-25) precisa quest'insegnamento. …
7:23
… all'altro (I Cor. 14, 14-19), sia infine che solo il νόος appaia per designare, per es., l'intelligenza falsata del pagano (Rom. 1, 28; Eph. 4, 17; ecc.) o quella dell'uomo peccatore in lotta contro la carne, ma non ancora rinnovato dal divino Spirito (Rom. 7, 23-25). Neppure in questo caso si potrebbe parlare di tricotomia.
7:24
… monda la lebbra del peccato (I Io. 1, 7, 9); egli è l'agnello che toglie il peccato del mondo (Io. 1, 29), sicché più nulla di condannabile c'è in coloro che sono stati incorporati a lui per la Grazia della g. e risorti a vita novella (Rom. 6, 3-11; 7, 24). La semplice non imputazione non si concilia con la pienezza del senso di questi testi e invano i protestanti ne hanno invocati altri, dove si parla di non imputazione (Ps. 32, 1; …
… Phil. tra 53 e 56) in Phil. 1, 21-23 dichiara che la vera vita, con Cristo, è quella che segue la morte (P. Joüon, in Recherches de sc. rel., 29 [1938], p. 89 sg.) e « morire è un guadagno »; esprime più volte questo desiderio della morte corporale (Rom. 7,24), come tutti i santi, perché « unire dal corpo » è condizione indispensabile per unirsi al Signore (II Cor. 5, 6-8). Mentre aspetta la morte, Paolo è tutto proteso nella attesa della …
… (ibid. 6, 1-13). Ma rimane nell'uomo quaggiù, drammatica, la lotta tra l'uomo esterno e l'uomo interno, tra l'uomo vecchio del peccato e l'uomo nuovo della giustizia (ibid. 7, 5-25). Il primo, detto il « corpo del peccato, della morte » (ibid. 6, 6; 7, 24), che tende alla disgregazione morale e fisica, è di solito detto « c. » nel senso peggiorativo che già appare in Gen. 6, 3, 12 (cf. Is. 40, 6; Eccl. 14, 18; I Cor. 1, 20) e che era …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.