VVho may eate of sanctified things. 17. And what things may be offered.
1And the Lord spoke to Moses saying:Parlò di nuovo il Signore a Mosè, e disse:OVR Lord also spake to Moyses, saying:Locutus quoque est Dominus ad Moysen, dicens: 2Speak to Aaron and to his sons, that they beware of those things that are consecrated of the children of Israel: and defile not the name of the things sanctified to me, which they offer. I am the Lord.Di' ad Aronne, e a' suoi figliuoli, che si astengano dalle cose, le quali sono consacrate a me da' figliuoli d'Israele; e non profanino le cose santificate in onor mio, le quali eglino offeriscono. Io il Signore.Speake to Aaron and to his sonnes, that they beware of those that are the consecrated thinges of the children of Israel, and contaninate not the name of the thinges sanctified to me, which they offer. I the Lord.Loquere ad Aaron et ad filios ejus, ut caveant ab his quæ consecrata sunt filiorum Israël, et non contaminent nomen sanctificatorum mihi, quæ ipsi offerunt. Ego Dominus. 3Say to them and to their posterity: Every man of your race, that approacheth to those things that are consecrated, and which the children of Israel have offered to the Lord, in whom there is uncleanness, shall perish before the Lord. I am the Lord.Fa' sapere ad essi, e a' loro posteri, che qualunque uomo della loro stirpe, il quale essendo immondo si accosterà alle cose consacrate, e offerte dai figliuoli d'Israele al Signore, perirà dinanzi al Signore. Io sono il Signore.Say to them, and to their posteritie: Euerie man of your stocke, that approcheth to those thinges that are consecrated, and which the children of Israel haue offered to the Lord, in whom there is vncleanesse, shal perish before the Lord. I am the Lord.Dic ad eos, et ad posteros eorum: Omnis homo qui accesserit de stirpe vestra ad ea quæ consecrata sunt, et quæ obtulerunt filii Israël Domino, in quo est immunditia, peribit coram Domino. Ego sum Dominus. 4The man of the seed of Aaron, that is a leper, or that suffereth a running of the seed, shall not eat of those things that are sanctified to me, until he be healed. He that toucheth any thing unclean by occasion of the dead: and he whose seed goeth from him as in generation:Un uomo della stirpe d'Aronne, che sia lebbroso, o malato di gonorrea, non mangerà delle cose consacrate a me, fino a tanto ch'ei sia guarito. Chi toccherà un uomo, che è immondo per ragione d'un morto, o uno, che è soggetto a gonorrea,The man of the seede of Aaron, that is a leper, or hath a fluxe of seede, shal not eate of those thinges that are sanctified to me vntil he be healed. He that toucheth a thing vncleane by occasion of that is dead, and he from whom issueth seede as it were of copulation,Homo de semine Aaron, qui fuerit leprosus, aut patiens fluxum seminis, non vescetur de his quæ sanctificata sunt mihi, donec sanetur. Qui tetigerit immundum super mortuo, et ex quo egreditur semen quasi coitus,
5And he that toucheth a creeping thing, or any unclean thing, the touching of which is defiling:E chi toccherà un rettile, e qualunque cosa immonda, il toccamento della quale porta impurità,and he that toucheth a creeping beast, and whatsoeuer vncleane thing, the touching wherof is filthie,et qui tangit reptile, et quodlibet immundum cujus tactus est sordidus, 6Shall be unclean until the evening, and shall not eat those things that are sanctified. But when he hath washed his flesh with water,Sarà immondo fino alla sera, e non mangerà delle cose santificate; ma lavata che avrà la sua carne nell'acqua,shal be vncleane vntil euen, and shal not eate those thinges that are sanctified: but when he hath washed his flesh with water,immundus erit usque ad vesperum, et non vescetur his quæ sanctificata sunt: sed cum laverit carnem suam aqua, 7And the sun is down, then being purified, he shall eat of the sanctified things, because it is his meat.E tramontato il sole, allora essendo mondo mangerà delle cose santificate; perché elle sono suo cibo.and the sunne is downe, then being cleansed he shal eate of the sanctified thinges, because it is his meate.et occubuerit sol, tunc mundatus vescetur de sanctificatis, quia cibus illius est. 8That which dieth of itself, and that which was taken by a beast, they shall not eat, nor be defiled therewith. I am the Lord.Non mangeranno d'una bestia morta da sé, ovvero uccisa da un'altra bestia, e non si contamineranno con tali cose. Io sono il Signore.Carrien and that which was taken of a beast, they shal not eate, nor be polluted in them. I am the Lord.Morticinum et captum a bestia non comedent, nec polluentur in eis. Ego sum Dominus. 9Let them keep my precepts, that they may not fall into sin, and die in the sanctuary, when they shall have defiled it. I am the Lord who sanctify them.Osservino i miei comandamenti, affinché non cadano in peccato, e non muoiano nel santuario dopo d'averlo profanato. Io il Signore, che li santifico.Let them keepe my preceptes, that they be not subiect to sinne, and die in the Sanctuarie, when they shal haue polluted it. I the Lord that sanctifie them.Custodiant præcepta mea, ut non subjaceant peccato, et moriantur in sanctuario, cum polluerint illud. Ego Dominus qui sanctifico eos. 10No stranger shall eat of the sanctified things: a sojourner of the priests, or a hired servant, shall not eat of them.Nissun d'altra stirpe mangerà delle cose santificate; colui, che coabita col sacerdote, e il servo mercenario non ne mangeranno.No stranger shal eate of the sanctified thinges, the priestes guest, and hireling shal not eate of them.Omnis alienigena non comedet de sanctificatis; inquilinus sacerdotis et mercenarius non vescentur ex eis.
11But he whom the priest hath bought, and he that is his servant, born in his house, these shall eat of them.Ma il servo comprato dal sacerdote, e il servo nato in sua casa, questi ne mangeranno.But whom the priest hath bought, and he that is his seruant borne in his house, these shal eate of them.Quem autem sacerdos emerit, et qui vernaculus domus ejus fuerit, his comedent ex eis. 12If the daughter of a priest be married to any of the people, she shall not eat of those things that are sanctified nor of the firstfruits.Se la figlia del sacerdote sposa un uomo qualunque del popolo, non mangerà delle cose santificate, e delle primizie:If the daughter of a priest be maried to anie of the people: of those thinges that are sanctified, and of the first fruites she shal not eate.Si filia sacerdotis cuilibet ex populo nupta fuerit, de his quæ sanctificata sunt, et de primitiis non vescetur. 13But if she be a widow, or divorced, and having no children return to her father’s house, she shall eat of her father’s meats, as she was wont to do when she was a maid. No stranger hath leave to eat of them.Ma se divenuta vedova, ovvero ripudiata, e senza figliuoli, ella fa ritorno alla casa di suo padre, mangerà di quel che mangia suo padre, com'ella usava di far da fanciulla. Nissuno d'altra nazione ha potestà di mangiarne.But if she be a widow, or put away, and without children returne to her fathers house: as she was wont being a maide, she shal be fedde with her fathers meates. No stranger hath power to eate of them.Sin autem vidua, vel repudiata, et absque liberis reversa fuerit ad domum patris sui: sicut puella consueverat, aletur cibis patris sui. Omnis alienigena comedendi ex eis non habet potestatem. 14He that eateth of the sanctified things through ignorance, shall add the fifth part with that which he ate, and shall give it to the priest into the sanctuary.Chi per ignoranza avrà mangiato delle cose santificate, aggiungerà un quinto a quel che ha consumato, e darallo al sacerdote per uso del santuario.He that eateth of the sanctified thinges by ignorance, shal adde the fifth part with that which he did eate, and shal geue it to the priest into the Sanctuarie.Qui comederit de sanctificatis per ignorantiam, addet quintam partem cum eo quod comedit, et dabit sacerdoti in sanctuarium. 15And they shall not profane the sanctified things of the children of Israel, which they offer to the Lord:Guardinsi dal profanare le cose santificate, offerte dai figliuoli d'Israele al Signore:Neither shal they contaminate the sanctified thinges of the children of Israel, which they offer to the Lord:Nec contaminabunt sanctificata filiorum Israël, quæ offerunt Domino:
16Lest perhaps they bear the iniquity of their trespass, when they shall have eaten the sanctified things. I am the Lord who sanctify them.Affinché non abbiano a portar la pena del loro delitto, quando abbian mangiato delle cose santificate. Io il Signore, che li santifico.lest perhappes they sustaine the iniquitie of their offence, when they shal haue eaten the sanctified thinges. I the Lord that sanctifie them.ne forte sustineant iniquitatem delicti sui, cum sanctificata comederint. Ego Dominus qui sanctifico eos. 17And the Lord spoke to Moses, saying:E il Signore parlò a Mosè, e disse:And our Lord spake to Moyses, saying:Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens: 18Speak to Aaron, and to his sons, and to all the children of Israel, and thou shalt say to them: The man of the house of Israel, and of the strangers who dwell with you, that offereth his oblation, either paying his vows, or offering of his own accord, whatsoever it be which he presenteth for a holocaust of the Lord,Parla ad Aronne, e ai suoi figliuoli, e a tutt'i figliuoli d'Israele, e di' loro: Qualunque uomo della casa d'Israele, o forestiero abitante tra voi, il quale faccia sua obblazione o per isciogliere un voto, o per libera elezione, qualunque sia la vittima, che egli presenta per farne olocausto al Signore per le mani vostre,Speake to Aaron, and to his sonnes, and to al the children of Israel, and thou shalt say to them: The man of the house of Israel, and of the strangers which dwel with you, that offereth his oblation, either paying his vowes, or offering of his owne accord, whatsoeuer that be which he presenteth for an holocaust of the Lord,Loquere ad Aaron et filios ejus, et ad omnes filios Israël, dicesque ad eos: Homo de domo Israël, et de advenis qui habitant apud vos, qui obtulerit oblationem suam, vel vota solvens, vel sponte offerens, quidquid illud obtulerit in holocaustum Domini, 19To be offered by you: it shall be a male without blemish of the beeves, or of the sheep, or of the goats.Ella sarà un maschio senza macchia, o bue, o agnello, o capro:to be offered by you, it shal be a male without spotte of beefes, and muttons, & of goates.ut offeratur per vos, masculus immaculatus erit ex bobus, et ovibus, et ex capris: 20If it have a blemish you shall not offer it: neither shall it be acceptable.Se avrà difetto, non l'offerirete, né sarà accettevole.If it haue a blemish, you shal not offer it, neither shal it be acceptable.si maculam habuerit, non offeretis, neque erit acceptabile.
21The man that offereth a victim of peace offerings to the Lord, either paying his vows, or offering of his own accord, whether of beeves or of sheep, shall offer it without blemish, that it may be acceptable. There shall be no blemish in it.Chi offerisce al Signore un'ostia pacifica, o per isciogliere un voto, o di libera elezione, sia ella di buoi, o di pecore, la offerirà immacolata, affinché ella sia accettevole: nissun difetto sarà in essa.The man that offereth a victime of pacifiques to the Lord, either paying his vowes, or offering of his owne accorde, aswel of beefes as of muttons, shal offer it without blemish that it may be acceptable: there shal be no blemish in it.Homo qui obtulerit victimam pacificorum Domino, vel vota solvens, vel sponte offerens, tam de bobus quam de ovibus, immaculatum offeret ut acceptabile sit: omnis macula non erit in eo. 22If it be blind, or broken, or have a scar or blisters, or a scab, or a dry scurf: you shall not offer them to the Lord, nor burn any thing of them upon the Lord’s altar.Se sarà cieca, se stroppiata, se con qualche cicatrice, se ha scrofole, o rogna, o scabbia, non l'offerirete al Signore, e non ne farete andare sull'altare del Signore.If it be blind, if it be broken, if it haue a scarre, if blisters, or a scabbe, or a drie scurfe: you shal not offer them to the Lord, nor burne of them vpon the Lordes altar.Si cæcum fuerit, si fractum, si cicatricem habens, si papulas, aut scabiem, aut impetiginem: non offeretis ea Domino, nec adolebitis ex eis super altare Domini. 23An ox or a sheep, that hath the ear and the tail cut off, thou mayst offer voluntarily: but a vow may not be paid with them.Il bue, o la pecora, a cui sia stato tagliato un orecchio, o la coda, tu puoi offerirla volontariamente; ma non puoi con essa sciogliere un voto.An oxe and a sheepe, hauing the eare and the taile cut of, thou maiest offer voluntarily but a vow can not be paied of them.Bovem et ovem, aure et cauda amputatis, voluntarie offerre potes, votum autem ex eis solvi non potest. 24you shall not offer to the Lord any beast that hath the testicles bruised, or crushed, or cut and taken away: neither shall you do any such things in your land.Non offerirete al Signore nissuno animale, a cui sieno stati ammaccati, o pestati, o tagliati, o strappati i testicoli, e non farete assolutamente tal cosa nel vostro paese.No beast that hath the stones bruised, or crushed, or cut and taken away, shal you offer to the Lord, and in your land make not this at al.Omne animal, quod vel contritis, vel tusis, vel sectis ablatisque testiculis est, non offeretis Domino, et in terra vestra hoc omnino ne faciatis.
25you shall not offer bread to your God, from the hand of a stranger, nor any other thing that he would give: because they are all corrupted, and defiled. You shall not receive them.Non offerirete al vostro Dio de' pani presentati a voi da uomo straniero, né qualunque altra cosa, che questi voglia dare, perocché tutte le cose loro sono contaminate: non le accettate.Of the hand of a stranger you shal not offer breades to your God, and what other thing soeuer he would geue: because they are al corrupted, and blemished: you shal not receiue them.De manu alienigenæ non offeretis panes Deo vestro, et quidquid aliud dare voluerit, quia corrupta, et maculata sunt omnia: non suscipietis ea. 26And the Lord spoke to Moses, saying:E il Signore parlò a Mosè, e disse:And our Lord spake to Moyses, saying:Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens: 27When a bullock, or a sheep, or a goat, is brought forth, they shall be seven days under the udder of their dam: but the eighth day, and thenceforth, they may be offered to the Lord.Il vitello, la pecora, e la capra, nate che sieno, per sette giorni staranno alla mammella della madre: e l'ottavo giorno, e in appresso potranno offerirsi al Signore.An oxe, a sheepe, and a goate, when they are brought forth, shal be seuen daies vnder the vdder of their damme: but the eighr day, and so forward they may be offered to the Lord.Bos, ovis et capra, cum genita fuerint, septem diebus erunt sub ubere matris suæ: die autem octavo, et deinceps, offerri poterunt Domino. 28Whether it be a cow, or a sheep, they shall not be sacrificed the same day with their young ones.Sia vacca, sia pecora, non sarà immolata lo stesso dì coi suoi parti.Whether it be a beefe, or a sheepe, they shal not be immolated in one day with their young ones.Sive illa bos, sive ovis, non immolabuntur una die cum fœtibus suis. 29If you immolate a victim for thanksgiving to the Lord, that he may be favourable,Se immolate al Signore un'ostia in rendimento di grazie affinché egli vi sia propizio,If you immolate an hoste for thankes giuing to the Lord, that he may be placable,Si immolaveritis hostiam pro gratiarum actione Domino, ut possit esse placabilis, 30You shall eat it the same day. There shall not any of it remain until the morning of the next day. I am the Lord.Voi la mangerete lo stesso dì: non ne resterà nulla pella mattina del dì seguente. Io il Signore.the same day you shal eate it, there shal not ought remaine vntil the morning of the next day. I the Lord.eodem die comedetis eam: non remanebit quidquam in mane alterius diei. Ego Dominus.
31Keep my commandments, and do them. I am the Lord.Osservate i miei comandamenti, e mettetegli in pratica. Io il Signore.Keepe my commandementes, and doe them. I the Lord.Custodite mandata mea, et facite ea. Ego Dominus. 32Profane not my holy name, that I may be sanctified in the midst of the children of Israel. I am the Lord who sanctify you:Non profanate il nome mio santo, affinché io sia glorificato dalla società de' figliuoli d'Israele. Io il Signore, che vi santifico,Pollute not my holie name, that I may be sanctified in the middes of the children of Israel. I the Lord that sanctifie you,Ne polluatis nomen meum sanctum, ut sanctificer in medio filiorum Israël. Ego Dominus qui sanctifico vos, 33And who brought you out of the land of Egypt, that I might be your God. I am the Lord.E vi ho tratti dalla terra d'Egitto per essere vostro Dio. Io il Signore.and brought you out of the Land of Aegypt, that I might be your God. I the Lord.et eduxi de terra Ægypti, ut essem vobis in Deum. Ego Dominus.
22:1
Year of the World 2514.
22:2
St. Basil
Offer. He does not speak of such things as fell to the share of the priests; (Menochius) but orders them to behave with great reverence when they perform their sacred offices, lest others should take occasion to treat the name of God and holy things with disrespect. Hebrew and Septuagint, "let them not profane my holy name, which they are bound to sanctify; or in what they consecrate to me." Such things must not be used for ordinary purposes. (St. Basil, ser. de Bapt. 2:2, and 3.)
22:3
Challoner
Approacheth, etc. This is to give us to understand, with what purity of soul we are to approach to the blessed sacrament, of which these meats that had been offered in sacrifice were a figure. (Challoner)
Such as were unclean, either fasted till the evening, or ate unconsecrated meats till they were purified.
Selden
Perish. The Rabbins say, by the hands of the other priests. The judges could only condemn him to be whipped. If his crime were secret, the punishment was left to God. (Selden, syn. 2:1.)
22:4
Calmet
And he, etc. Hence it is plain, even the Jewish priests were bound to observe continence during the time of their ministry. (Calmet)
Haydock
For the same reason, the priests of the new law, who may be called at any time to perform their more sacred functions, engage voluntarily in the state of perpetual celibacy. (Haydock)
22:5
Menochius
Or any. Hebrew, "or a man who may contaminate," as lepers, etc. (Menochius)
22:8
That. See Leviticus 17:15.
22:9
Calmet
In the sanctuary, is not found in Hebrew which is difficult to explain. "They shall observe my precepts, (or "watches," entering upon the ministry at 17; Josephus; Menochius) and not bear sin for it, and die in it, because they have profaned it;" which it, may be understood either of the consecrated food, (ver. 7,) or of the sanctuary. (Calmet)
22:10
Sojourner. "Guest," or friend, Syriac. None but priests could taste this meat, except they were going to remain in the family for ever. Hence servants and slaves of the Jewish nation, who would one day regain their liberty, are excluded.
22:13
Philo
Children. If she had any, she remained with them. (Philo, Monar. 2.)
22:14
He. A layman, who, through mistake, ate of any of the tithes, etc., was obliged to give the capital, and a fifth part besides, with a sacrifice, mentioned [in] Leviticus 5:15.
22:15
Calmet
They; the common people shall not profane, by touching them afterwards, or by retaining any part. (Calmet)
Haydock
The priests shall answer for the profanation, if it be committed through their neglect. (Haydock)
22:18
Strangers: proselytes of justice, or converts of the Jewish religion. See ver. 25.
22:19
Without blemish. To teach us to aim at perfection in all our offerings and performances.
22:22
Scar. Septuagint, "If its tongue be cut out, or slit." which was a blemish among the heathens. (Servius in Aeneid vi.; lectas de more bidentes.) They also required the victims to be perfect. The Egyptians had officers called Sealers, who were directed by many books how to choose the proper victims. The Hebrew priests had to examine such as were offered to them, with the utmost nicety. See the Misna of Babylon. The idea of God's perfection, has taught all nations to present to Him nothing but what is perfect, particularly when they offer victims.
22:23
Calmet
Ear....cut. Hebrew saruang, which is translated a crooked nose, Leviticus 21:18. The Septuagint and Syriac agree here with the Vulgate: but the moderns generally adopt the interpretation of the Rabbins, who say the word is applied to those animals whose double members, feet, ears, etc., are disproportionately long; as kolut, means too short. (Bochart) (Calmet)
Du Hamel
Voluntarily, for the use of the priests, but not for any sacrifice, ver. 21. (Du Hamel)
22:24
Bruised. Hebrew does not specify what part, no more than the Syriac or Arabic versions; but the Septuagint, Chaldean, Rabbins, and most commentators agree with us.
Josephus
Do any, etc. (faciatis.) You shall not sacrifice (Syriac) any thing that is rendered unfit to propagate its kind: neither shall you reduce either man or beast to that condition. (Josephus, contra Apion ii.; Rabbins)
22:25
Josephus
Bread, which always accompanies the sacrifices for sin. Holocausts might be offered by the Gentiles. (2 Machabees 3:3.; 1 Esdras 6:9.) (Josephus, Antiquities 18:7.; Selden, Jur. 3:4, 7.)
Calmet
Them. To reconcile this with ver. 18, we must understand because in the sense of in as much as; they are all corrupted, when contrary to these regulations. The strangers shall not be allowed to offer any blemished victim. Hebrew, "Neither from the hand of a stranger shall you offer the bread (or victims) of your God of any of these; because....blemishes are in them: they shall not be accepted (by God) for you (or them)." The Chaldean and other versions explain it in the same sense. Presents of gold, etc., were accepted, and kept in the temple. The family of Augustus shewed their generosity in this respect. (Philo, Legat.) (Calmet)
Tirinus
Strangers, or pagans, could not offer victims, but they might give money to purchase them. (Tirinus)
22:27
Tertullian
Lord. In this and the following verses, we are taught a lesson of humanity. (Tertullian)
Calmet
The Romans did not offer sheep or goats till they were eight days old: though the Jews were at liberty to sacrifice them after that term, they generally waited till they were thirty days old. (Calmet)
22:3
Approacheth, etc.... This is to give us to understand, with what purity of soul we are to approach to the blessed sacrament of which these meats that had been offered in sacrifice were a figure.
22:4
By these accidental vncleannes, was prefigured the censure of susspension in clergie men.
22:11
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Our Lord’s Sermon on the Mount 1.17
… but it “cometh of evil” on his part by whose infirmity you are compelled to swear. But no one learns, unless he has had experience, how difficult it is both to get rid of a habit of swearing, and never to do rashly what necessity sometimes compels him to do.
22:12
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 123.7
… If on the other hand they take other husbands they are to be kept apart both from their father and from the sacrifices and are to be counted as strangers.
22:13
Tertulliano † 220 d.C. On Monogamy 7
… Meantime, so far as pertains to the law, the lines of argument drawn from it are more suitable for us (than for our opponents). In short, the same (law) prohibits priests from marrying a second time. The daughter also of a priest it bids, if widowed or repudiated, if she have had no seed, to return into her father’s home and be nourished from his bread.
22:14
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 1.28
xxii. 14 . Eating the hallowed things ignorantly; compared with 1 Cor. xi. 27, 28 , of careless participation in Sacrament.
22:19
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.94
94. I know also that not even bodily blemishes in either priests or victims
22:22
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 20
… Hence we must spy out the spots on our body upon every side. For if they that offered the sacrifices of old were bid to look on every side, and were not permitted to offer an animal “that hath anything superfluous or lacking, or is scurvy, or scabbed” (
22:2
Loquere ad Aaron et ad filios ejus, ut caveant (ut abstineant; hebraice, ut separentur, quando videlicet ipsi sunt immundi) ab his quae consecrata sunt, — quae Deo quomodolibet oblata sunt. Secus erat de iis quae nude offerebantur, non Deo in sacrificium, sed Levitis et sacerdotibus in alimoniam, uti erant decimae et primitiae: haec enim Deo solemni ritu non erant oblata, nec eorum pars erat Deo sacrificata; unde iis poterant vesci Levitae etiam immundi, imo poterant ea vendere laicis, et commutare rebus aliis. Et non contaminent nomen sanctificatorum mihi, — q. d. Ne contaminent sacra mea, ne mihi sanctificatis et oblatis notam impuritatis aspergant: noster Interpres in Hebraeo legit קדשי kadascai, id est sanctificatorum mihi: jam aliis punctis legunt kodsci, id est sanctitatis meae, q. d. Nomen sanctum meum. Verum melius Noster legit kadascai, quia sequitur, quae mihi offerunt; haec enim sunt sanctificata Deo.
22:3
Dic ad eos et ad posteros eorum, — manda ut haec lex servetur apud posteros, maxime quia illi soli eam reipsa implebunt et exsequentur: nam praesentes tantum eam audiunt et recipiunt, non vero eam implebunt. Ratio est, quia caeremoniales hae leges non sunt observatae in deserto, tum quia in eo non erat stabile tabernaculum nec domicilium; tum quia in eo non habebant commercia cum Gentibus, ut emerent thus, vinum, mel, animalia aliaque quae Deus sibi offerri et sacrificari jussit: unde et ex solo manna ibidem vixerunt per quadraginta annos. Vide dicta cap. praeced. vers. 12. Omnis homo qui accesserit (comedendi causa) ad ea quae consecrata sunt, in quo est immunditia (quae explicatur vers. 4, scilicet si sit leprosus, semine pollutus, si tetigerit mortuum vel reptile, si comederit morticinum), peribit coram Domino. — Hebraice, exscindetur anima illa a facie mea, id est a me, ut vertunt Septuaginta. Nota: Deus hic tam graviter et severe sancit, ne immundi ad res sacras et sacrificiorum carnes comedendas accederent, partim ob reverentiam sacrorum et sui cultus, partim allegorice ad praesignandum, quam stricte exacturus esset puritatem animae, in sumentibus communionem corporis et sanguinis Domini, quod unicum est sacrificium legis novae, veteribus hisce omnibus adumbratum. Ita Abulensis, de quo vide S. Basilium, serm. 2 De Baptism. cap. II et III. Merito ergo in impuros sacerdotes et clericos vindicta Dei desaevit. Audi exempla. Gregorius Turonensis, lib. V Hist. Francorum, cap. V: Cum per mortem, inquit, Sylvestri sedes Ecclesiae Lingonicae vacaret, Lingonici Episcopum flagitantes, Pappolum, qui quondam Archidiaconus Augustodunensis fuerat, accipiunt: qui multa, ut asserunt, egit iniqua, quae a nobis praetermittuntur, ne detractores fratrum esse videamur: tamen qualem habuerit exitum non omittam. Anno octavo Episcopatus sui, dum dioeceses ac villas Ecclesiae circumiret, quadam nocte dormienti apparuit illi B. Tetricus vultu minaci cui ita: « Quid tu, inquit, hic Pappole, ut quid sedem meam polluis? ut quid Ecclesiam pervadis? ut quid oves mihi creditas sic dispergis? Cede loco, relinque sedem, abscede longius a regione. » Et haec dicens, virgam quam habebat in manu, pectori ejus cum ictu valido impulit. In quo ille evigilans, dum cogitat quid hoc esset, fixe in loco illo defigitur ac dolore maximo cruciatur. Abhorret cibum potumque, et mortem jam sibi proximam praestolatur. Quid plura? tertia die cum sanguinem ore projiceret, expiravit. Exinde elatus Lingonas est sepultus. Audi Petrum Damianum Ostiensem Episcopum, in epist. ad Hildebrandum Papam, tom. III Biblioth. SS. Patrum: « Istud nunc, ait, ad memoriam redit, quod in Beneventana olim urbe constitutum Episcopus hoc tempore oblationis servabat: nunquam eam perficiebat, donec vidisset visionem. Consueveratque praefari verba quaedam, et ei statim revelabatur. Cum itaque aliquando ter dixisset sermonem, nulla ei sese obtulit visio. Cum is autem lugeret, et oraret ut sibi causa significaretur, primus observat diaconum, qui a sinistris tenebat ventilabrum ministratorium. Quem cum observaret, considerat Epiphanius in ejus fronte apparere lepram. Nulli autem erat manifestum diaconum eo morbo laborare; Epiphanius itaque manum extendit, et instrumentum levavit ministratorium, ei benigne dicens: Vade, fili, in domum tuam, et ne modo sumas divina mysteria. Ipse autem statim egressus est, et ivit in domum suam, datque Epiphanius officium alii diacono. Deinde ex priore sciscitatur causam; cumque is diceret quod illa nocte dormierat cum uxore, accersito toto ordine sacrato, eis benigne dixit Epiphanius: Quicumque, o filii, clero digni estis habiti, solvite calceamenta vestra, ut non in iis ingrediamini, et ut colatis virum sanctum, qui » secrete convenit. Inquisitus itaque presbyter si noviter aliquid criminis admisisset, primo quidem perhorrescens, facinus abnegat; deinde male sibi conscius, ac principis auctoritate compulsus, tandem corruisse se nocte praeterita in quamdam ejusdem principis cubiculariam confitetur. Audi eumdem in epist. ad Taurinensem Episcopum, et ex eo Baronium, tom. XI, anno Christi 1057: « Cum Stephanus Papa, qui zeli Phinees aemulabatur ardorem, omnes clericos Romae, qui post interdictum Papae Leonis incontinentes exstiterant, de conventu clericorum et choro Ecclesiae praecepisset exire, ut quanquam relictis feminis per poenitentiae lamenta se corrigerent, tamen quia sancto viro inobedientes fuerant, et de sacrario ad tempus exirent, et celebrandae Missae licentiam de caetero non sperarent. Juxta Canonicam B. Caeciliae trans Tiberim constitutam presbyter habitabat, qui nec feminam ullo modo acquiescebat abjicere, nec unquam poterat haec statuta nisi vana prorsus et frivola judicare. Quadam itaque die dum incolumis, vegetus ac robustus existeret, vespertinis horis ad quiescendum se in lecto composuit, sed repentina divinae ultionis animadversione percussus. Mane repertum est cadaver exanime. Illico praefatae Canonicae religiosi duos ad me clericos direxerunt, quid tali deberent mortuo consulentes. Nos, si rem recte tenemus, consilium dedimus, ut eum quidem, quia presbyter fuerat, penes ecclesiam sepelirent, sed nullum ei vel hymnorum vel psalmodiae officium redderent, quatenus et incestis terror accresceret, et castitatis gloria germinantius pullularet, et certe dignus videretur ut mortuus (juxta Prophetam) sepulturam possideat asini, qui dum viveret, humana contempsit lege constringi. » S. Epiphanius (ut ex Metaphraste refert Surius in Vita ejus, cap. XVIII, die 12 maii) « Constantiae me audire contigit. Princeps ejusdem civitatis presbyterum sanctae conversationis virum, et in divinis officiis ac praecipue in solemnitate Missarum indesinenter assiduum excolebat; qui cum quotidie sacris mysteriis reverenter insisteret, angelus Domini ex consuetudine veniebat, et vidente principe sacramentum Dominici corporis ex offerentis manibus assumebat. Sed, o criminalis vitae hujus lubrica et incerta conditio! Nam qui angelicis fruebatur obsequiis, in foedae luxuriae voraginem repente prolapsus est. Quid plura? Peragendi mysterii sacri tempus advenit: consuetudine foris exigente presbyter compellitur, sed graviter intus conscientia remordente torquetur; ornatur, accedit, trepidat, palpitat, tamen offerre praesumit. Jam ecce angelus, ut assuetus fuerat, venit, et inspectante principe spongiam infectam aqua super caput illius expressit, omnesque sordes atque squalores, quos ex corpore illius ante contraxerat, membris ejus omnibus iterum superfudit. Hoc viso princeps admiratus obstupuit, presbyterumque semotis omnibus » cum christiana hostia inspexisset, et simul Episcopum mortuum humi jacentem, alios religiosos viros excitavit, qui ablatum inde Episcopi corpus in agro sepeliverunt. in Ecclesia praedicat et dicit: « Et habentes uxores tanquam non habentes. » Ex hinc ergo non amplius ordinabat Epiphanius eos qui habent uxorem, sed viros sanctos, qui vitam exercebant monasticam, et viduos viros probatos; licebat tunc vere videre Ecclesiam, tanquam pulchram sponsam ornatam sacerdotio. Ausculta Willelmum Malmesbur., De Gestis Anglorum, lib. II: « Henricus Imperator habebat clericum in curia sua, qui et litterarum peritiam, et vocis elegantiam vitio corporis deformabat, quod meretriculam villae vehementer ardebat; cum qua nocte solemni volutatus mane ad Missam Imperatoris aperta fronte adstabat. Dissimulata scientia, mandat ei Caesar ut se paret ad Evangelium quod ejus melodia delectaretur; erat enim diaconus. Ille pro peccati conscientia, multis praestigiis subterfugere; Imperator contra nuntiis urgere, ut probaret ejus constantiam; ad extremum prorsus abnuenti: Ego, inquit Caesar, quia non vis parere mihi in tam facili obsequio, extorrem te totius terrae meae praecipio. Clericus amplexus sententiam abscessit continuo; missi pedissequi qui eum persequerentur, ut, si perseverandum putaret, jam urbem egressum revocarent. Ita cunctanter compilatis omnibus suis, et in sarcinulas compositis, jam profectum magnaque violentia retractum Henrici praesentia sustinuit. Qui laetus subridens: Probe, ait, fecisti, et gratulor probitati tuae, quod pluris penderis Dei timorem quam patriam, respectum coelestis irae quam minas meas: quapropter habete Episcopatum, qui primus in imperio meo vacaverit; tantum indecenti amori renunties. » Denique nota est tragoedia infelix et terribilis Udonis Marpurgensis Episcopi, quam fuse refert S. Antoninus, Nauclerus et Fulgosius: « Cum Udo Episcopus, » inquiunt, « ne signis quidem ac divinis vocibus commonitus, ab impudicitia sibi temperaret, viri religiosi Deum ut Episcopum aut corrigeret, aut tolleret, rogaverunt. Inter eos cum noctu in ecclesia S. Mauritii Fredericus Canonicus ejusmodi precibus operam daret, vehementioris venti afflatu omnia quae in templo erant lumina extingui perspexit; nec multo post, duos juvenes venire duo candelabra accensis cereis ferentes, et Christum cum parente ejus atque Apostolis subsequi. A quibus cum essent vocati sancti homines, quorum corpora in templo quiescebant, visus est inter eos Mauritius venire, qui longa atque gravi oratione Udonem Episcopum accusavit; quem haud multo post Christus nudum adferri a duobus jussit atque damnavit. Is autem pugno ab ipsorum altero, qui eum portarunt, graviter in mediis renibus ictus, christianam hostiam quam in communione ejus diei pridie sumpserat, revomuit in calicem, qui altari impositus fuit, atque securi percusso Udone, rerum illarum omnium visio evanuit. Quare vehementer territus Fredericus, ad altare accessisset, calicemque in eo esse. »
22:4
Qui tetigerit immundum super mortuo, — q. d. Immundus erit, qui tetigerit immundum propter mortuum, vel qui mortuum, puta cadaver aliquod, tetigit, curavit, sepelivit, aut funeri ejus interfuit. Hic enim immundus erat, et qui sic immundum tetigisset, pariter fiebat immundus, ut carnibus Deo immolatis vesci ei non liceret. Septuaginta vertunt: Qui tetigerit immunditiam animae, id est cadaveris, hoc est, qui tetigerit cadaver; unde aliqui censent solos tangentes cadaver hic arceri ab esu sacrarum carnium, non autem eos qui vicissim hos tangentes tetigissent: nec enim eos suam immunditiam in alios transfudisse. Sed priorem sensum postulat versio nostra, et eodem inclinant Hebraea et Chaldaea, uti fatetur Vatablus; huic etiam favet id quod sequitur:
22:5
Qui tangit reptile et quodlibet immundum (Hebraice, qui tangit reptile, et hominem qui contaminare potest, uti est leprosus, menstruata, seminifluous), cujus tactus est sordidus, — quia eum quem tangit, polluit et immundum reddit, ita ut non liceat ei de carnibus sacris comedere.
22:7
Quia cibus illius est, — id est, quia pertinet ad eum comedere de cibis Deo oblatis.
22:8
Morticinum et captum a bestia non comedent. — Morticinum, ait S. Hieronymus, est corpus in quo moritur sanguis, id est anima, puta quod moritur sine effusione sanguinis; nam sanguis vocatur anima, quia est animae vehiculum et sustentaculum: hac ergo de causa, morticina hac lege censentur immunda, uti et lacerata a bestia.
22:9
Custodiant praecepta mea, ut non subjaceant peccato, et moriantur in Sanctuario (ne occidantur a me in sanctuario, uti occisi sunt Nadab et Abiu), cum polluerint illud. — Hoc enim ipso quo contra hasce leges comedunt carnes in sanctuario Deo oblatas, cum sunt immundi, et carnes ipsas, et consequenter sanctuarium ipsum in quo illae oblatae sunt, polluunt et contaminant. Ego Dominus qui sanctifico vos, — qui volo et jubeo eos esse sanctos.
22:10
Omnis alienigena non comedet de sanctificatis. — Pro alienigena, hebraice est extraneus, id est, qui non est de genere sacerdotali; nam solis iis qui erant de stirpe Aaron, puta filiis et filiabus, atque eorum servis et vernaculis, licebat comedere carnes Deo oblatas, illas scilicet quae cedebant in jus sacerdotum: nam ex hostia pacifica quae magna ex parte cedebat offerenti, laici quilibet cum eo comedere poterant. Nota: Alienigena tripliciter sumitur. Primo, alienigena dicitur is, qui non est de genere Judaeorum. Secundo, qui non est de stirpe Levi, Numer. XVIII, 4. Tertio, qui non est de stirpe Aaron. Ita capitur hic. Inquilinus sacerdotis et mercenarius non vescentur ex eis. — « Inquilinus, » hebraice תושב toscab, vocatur is, qui moratur cum sacerdote, sed non est de stirpe ejus; moratur, inquam, quasi hospes, mercenarius vel peregrinus: hic ergo non poterat edere de sanctificatis, quia non pertinebat ad stirpem sacerdotis vel familiam, uti pertinebant servus et vernaculus, id est servus domi natus, qui cum toti sint sui domini et heri, possunt vesci sanctificatis, uti dominus ipse cum suis filiis.
22:12
Si filia sacerdotis cuilibet de populo nupta fuerit, de his quae sanctificata sunt, et de primitiis non vescetur, — quia per nuptias jam in aliam familiam popularem commigravit; uxor vero sacerdotis iis vesci poterat, quia una caro et una persona censetur cum marito sacerdote. Nota, primitiae hic vocantur prima et electa, quae Deo offeruntur et sanctificantur, ut patet ex Hebraeo; sic etiam capitur haec vox Exodi XXV, 1.
22:13
Sin autem vidua, vel repudiata, et absque liberis reversa fuerit ad domum patris sui, sicut puella consueverat, aletur cibis patris sui. — Talis enim repudiata licet liberos habeat, illi tamen sequuntur patrem: nam matres in lege veteri non succedebant in bona et haereditates parentum: unde nec filii habebant bona materna, utpote quae nulla erant; sed tantum paterna: patri enim soli succedebant; unde et patri incumbebat eorum alimentatio: itaque cum mater repudiata redit ad domum patris, redit sine liberis, et alenda est a patre, perinde uti alita fuit existens puella ante nuptias. Tropologice S. Cyrillus, lib. XII De Adorat. pag. 245. Si anima, ait, ut damnabilis repudiata fuerit, et destituta viro, id est spirituali sponso, fructumque ex virtute nullum habeat, illico ad priorem statum redeat, celeriterque ad domum patris sui revertatur per poenitentiam, repetatque priorem illam cum Deo cognationem, tum denique vescetur panibus illius.
22:14
Qui comederit de sanctificatis per ignorantiam, addet quintam partem, pro injuria irrogata tabernaculo vel sacerdoti: debebat etiam dare arietem Deo in sacrificium, uti dictum est cap. V, vers. 15; cum eo quod comedit, et dabit sacerdoti in Sanctuarium, — ut scilicet inferatur in sanctuarium, ad usus vel sacerdotis, vel sanctuarii: si enim sanctificata quae comederat offerens, erant ex partibus quae Deo cedebant, ut si sanguinem, caput, caudam, in hostia pro delicto comedisset, restitutio facienda erat ipsi sanctuario, id est sacerdoti ad usus sanctuarii: sin autem comederat ex iis quae sacerdoti cedebant, restitutio facienda erat ipsi sacerdoti ad ejus usus. Ita Abulensis.
22:15
Nec contaminabunt sanctificata, — comedendo illa, cum non sint de genere sacerdotali.
22:18
Homo de domo Israel, — de stirpe et posteris Jacob. Vide dicta Exodi II, 1. De advenis qui habitant apud vos, — de proselytis, qui ex Gentibus ad vos commigrarunt, ut Deum verum vobiscum colant, ideoque circumcisi sunt et facti Judaei. Quidquid illud obtulerit in holocaustum Domini, masculus erit. — Poterat enim offerre aliam victimam non in holocaustum, sed pro peccato, vel pacificam, etiam feminam; sed qui offerebat victimam in holocaustum, debebat offerre masculum. Si quis ergo vovisset feminam in holocaustum, debuisset pro ea dare masculum, si quidem habuisset intentionem absolute vovendi holocaustum: tunc enim debebat in voto suo sequi determinationem legis, quae jubet offerri masculum, non feminam. Sin autem tantum certum hoc animal, puta feminam, ex ignorantia vovisset in holocaustum, nec voluisset aliud vovere, tunc ut summum fuisset obligatus vendere eam, et ex pretio emere masculum in holocaustum. Dico ut summum: nam si vovisset feminam in holocaustum, ex affectu tali, ut feminam determinate, quia bellam, vel pinguem, offerri vellet in holocaustum, ita ut absolute nollet aliud, tunc ad nihil tenebatur — quia hoc ejus votum circa materiam omnino illicitam versabatur, et ipse noluit vovere licitam.
22:21
Homo qui obtulerit victimam pacificorum. — Describitur hic qualis debeat esse victima pacifica, sicut vers. 18 descripta fuit victima holocausti; omittitur hic victima pro peccato, quia de ea actum est fuse cap. V, praescriptumque quid quisque offerre debeat. Omnis macula non erit in eo, — id est, nulla erit. Tropologia harum macularum eadem est quae in maculis sacerdotum cap. XXI, vers. 18. Ita Radulphus. Si fractum, — si fractos habeat pedes, vel lumbos, vel oculum.
22:22
Si cicatricem habens. — Hebr. si incisum, id est, si incisuram cicatrice ostendat. Septuaginta: εί γλωσσότμητον, si lingua truncatum sit. Recentiores vertunt: Si membrum resectum habeat; sed hoc satis vetitum est praecedenti particula: si enim fractum vetitum est, ergo et resectum. Si papulas, — id est, si verrucas habeat. Ita Vatablus.
22:23
Bovem et ovem aure et cauda amputatis voluntarie offerre potes. — Pro aure et cauda amputatis, Chaldaeus et recentiores vertunt, superfluum et diminutum, id est, qui enormibus et contractis est membris. Verum Septuaginta tam hic quam Levit. XXI, 18, vertunt ut Noster, ὠτίτμητος, ἢ κολοβόκερκος, id est, aure vel cauda truncatus. Generalia enim nominum Hebraeorum significata, saepe ex usu ad aliquid particulare determinantur, uti vidimus cap. XXI, vers. 18, ubi nos pisseach, id est saltitans, claudum significat; dac, id est tener, lippum; charum, id est succisum, significat simum, cui quasi incisus est nasus; sic excrescens (si id radix Hebraea, quae alibi non reperitur, significat) significare potest auribus truncum, cui caput eminet et quasi excrescens apparet, vel cui nasus excrescit, quique magno aut retorto est naso, uti Noster vertit cap. XXI, vers. 18; sic diminutus est, qui cauda minutus est: sic enim explicant Septuaginta et Noster. Bos ergo et ovis, aure et cauda amputatis, poterant esse victimae voluntariae sive spontaneae, non autem votivae, ac consequenter nec pro peccato, quia sacrificium pro peccato non erat voluntarium, sed obligatorium, aeque ac votivum: idem dico de aliis ad quae Hebraei stato tempore obligabantur; haec enim non spontanea erant, sed necessaria et lege praescripta. Ratio est, quia major est obligatio in votivis et praeceptis sacrificiis, quam in spontaneis. Unde in his permittitur major libertas, quam in illis; illis etiam major inerat dignitas; unde purior, et magis integra victima in iis merito exigitur. Tropologice, in aure obedientia, in cauda signatur perseverantia: sine his opus liberum et supererogationis, puta opus illius, qui non vovit statum perfectionis, placere potest, non autem opus ejus qui vovit. Unde in votis sicut major est reatus, nisi opere consummentur; ita major erit corona, si compleantur, ut utrimque qui voverunt ad profectum constringantur: inquit Radulphus. Praeclare S. Bernardus, homil. De duobus discipulis euntibus in Emmaus: « Patiens, inquit, in tribulatione, et gaudens ad laborem obedientiae, potest dici potens in opere. Videat aliquem frequenter in oratione devotum, cujus oculi sunt sicut piscinae in Hesebon, prae multitudine lacrymarum, sed recusat ferre jugum obedientiae: votum suum offerre se aestimat, offerendo hostiam amputata aure; suam plangit in oratione superbiam, sed hora compunctionis transacta, ita superbus est, sicut ante, etc. Tales potentes videntur in sermone, sed non in opere. In opere et sermone sunt potentes, qui habent in moribus honestatem, in operibus virtutem, in sermone scientiam, devotionem in orationis assiduitate, gravitatem in conversatione, perseverantiam in amore. » Recte dicebat Chilon tarde quidem esse aggrediendas res magnas; sed cum semel inceperis, constantissime in agendo perseverandum esse. Nihil enim est tam arduum et insolitum, quod non evincat perseverantia. « Perseverantia vi est efficacior, teste Sertorio, multaque quae uno impetu confici non possunt, paulatim absolvuntur. Est enim assiduitatis vis invicta, quae omnem superat exscinditque potentiam; et tempus, quod plurimum auxilii fert iis, qui prudenter occasionem captant, idem infestissimum est iis, qui importuna festinatione utuntur, » inquit Plutarchus in Sertorio. « Turpe, inquit Seneca, est cedere oneri, et luctari cum officio, quod semel recepisti. Non est vir fortis et strenuus, qui laborem fugit, nec crescit illi animus ipsa rerum difficultate. » Idem, epist. 1: « Nihil, ait, est quod non expugnet pertinax opera, et intenta ac diligens cura. » Et epist. 16: « Perseverandum est, et assiduo studio robur addendum, donec bona mens sit, quod bona voluntas est. » Et epist. 65: « In excelso est vita beata, sed perseverantia penetrabilis. »
22:24
Omne animal, quod vel contritis, vel tusis (ita legendum cum Romanis; non tunsis, uti legunt Plantiniana), vel sectis ablatisque testiculis est, non offeretis. Tropologice, testiculis significatur facultas generandi et producendi bona opera, quorum pater est ratio, mater voluntas; quae si effecta sit sterilis aut infecunda, inepta est ad Dominicam oblationem. Ita Radulphus et Cyrillus, lib. XV De Adoratione.
22:25
De manu alienigenae (Gentilis manentis in sua superstitione; hic enim hebr. vocatur בן נכר ben nechar, id est, filius alieni) non offeretis panes Deo vestro. — « Panes, » id est, sacrificia quae sunt quasi panis, id est, cibus Dei. Unde Septuaginta vertunt δῶρα, id est dona: vide dicta cap. XII, vers. 22; neque enim possunt hic intelligi panes propositionis, quia eos conficiebant sacerdotes, non laici, multo minus alienigenae, ut patet cap. XXIV, vers. 5. Et quidquid aliud dare voluerit, — alienigena scilicet, ut offeratur immediate et adoleatur Domino, uti thus, oleum, vinum; haec enim ab eo accipi non poterant, caetera vero accipi poterant. Unde non vetatur hic ne sacerdotes a Gentilibus accipiant pecuniam ad emendas victimas: eas enim tum ab aliis acceperunt, tum a Seleuco rege Asiae, II Machab. III, 3. Quia corrupta et maculata sunt omnia, — puta munera et victimae Gentilium, eo quod ipsi offerentes corrupti, id est idololatrae, sunt. Rursum, quia ipsi apud Judaeos immundi censebantur; unde arcebantur a sacris, et non poterant ingredi Sanctuarium, quia haec erant propria status Judaici, ad quem ipsi non pertinebant: sicuti nunc illi qui non sunt baptizati, non admittuntur ad sanctam communionem, ad templa et sacrificia Christianorum. Ita Abulensis.
22:27
Bos, ovis et capra, cum genita fuerint, septem diebus erunt sub ubere matris suae; die autem octavo et deinceps offerri poterunt Domino, — quia septem primis diebus foetus est nimis tener. Vide dicta Exodi XXII, 30, ubi idem dicitur de primogenitis. Tropologice Radulphus: Septem diebus, id est, quamdiu quis non aliud nisi res hujus mundi, et temporalia cogitare potest, tamdiu doctrina simplici nutriatur; die vero octava, id est, cum fuerit spiritualis effectus et spiritu renovatus, Domino poterit praesentari. Allegorice, septem diebus hujus vitae sub Ecclesia matre sumus; octava vero die resurrectionis sistemur Domino in gloria. Ita Radulphus.
22:28
Sive illa bos, sive ovis, non immolabuntur una die cum foetibus suis, — quia hoc crudele videtur. Voluit Deus hac lege Judaeos docere humanitatem, ut scilicet in bestias praemeditata humanitas, in hominum refrigeria erudiretur, inquit Tertullianus, lib. II Contra Marcion. XVII. Eadem de causa Deut. XXII, 7, vetatur is qui nidum invenit, accipere matrem cum pullis. Tropologice Radulphus: « Mater, ait, est voluntas, quae foetus suos Deo immolat, cum in exterioribus actibus quidquid legi Dei contrarium est, pro posse suo trucidat; sed tunc circa seipsam gravis ei labor est, quia voluptatum memoriam quibus sponte se subdidit cum ad Deum ascendere nititur, etiam invita gemensque molestam sentit: non ergo terreatur, quia fieri nequit, ut una die mater cum foetibus immoletur, id est, ut praescindatur actus simul et affectus, incitans et lentans ad actum. » Hoc enim sensim fit per exercitium. Hinc ait Apostolus, I Timoth. IV, 7: « Exerce teipsum ad pietatem. » Huic exercitio vacantes monachi dicti sunt Ascetae, id est exercitantes; unde S. Basilius suas constitutiones monasticas vocavit Ascetica, id est, exercitamenta. « Omnis enim res, » inquit S. Ambrosius, lib. I De Officiis, « propriis ac domesticis exercitiis augetur. Quomodo sine exercitio doctrina, aut sine usu profectus? Qui disciplinam bellicam vult assequi, quotidie exercitatur armis, et tanquam in procinctu positus praeludit praelium. Et qui viribus corporis, legitimoque luctandi certamine coronam petunt, quotidiano usu palaestrae durantes membra, nutrientes patientiam, labori assuescunt. » Aristoteles dicebat, « ad sapientiam parandam tria requiri, naturam, doctrinam, exercitationem. » Idem est de virtute, quae est sapientia practica. Plato monebat, « ut neque corpus sine animo exerceamus, neque animum sine corpore; ut pariter utriusque curam habeamus. Nam alterum athletarum est, alterum inertium. » Ita Laertius, lib. III. Hercules ad laborum patientiam quotidianis exercitationibus se confirmabat, sentes omnes, qui pullularent eo in loco, vellere ac eradere solitus. Ita Pausanias, lib. VI. Lycurgus, quaerenti cur corpora virginum cursu, lucta, jaculatione fatigaret: Ut, inquit, assuescant pati dolores partus aliosque, et pugnare pro patria, si opus sit. Cato aiebat, « hominis ingenium esse simile ferro quod ex usu splendescit, in otio rubigine obducitur; exercendum autem esse eruditione et virtute. » Sic et Plutarchus: « Uti aes, » ait, « usu fulgescit, sic exercendis negotiis enitescit animi vigor, qui otio hebetatur et obscuratur. » S. Chrysostomus, homil. 3 in Matth.: « Sicut, ait, omne artificium corporea usitatione servatur et augetur: sic et gratia omnis per exercitationem augetur, et per desidiam minoratur. » Pius Pontifex in epist.: « Caeca, inquit, est sine disciplina natura; utraque parum habet momenti, si subtraxeris exercitium; sed hisce tribus absolutio comparatur. »
22:32
Ne polluatis nomen meum, — ne per inobedientiam et infamem vitam faciatis, ut Gentes blasphement nomen meum. Ego Dominus qui sanctifico vos, — qui jubeo vos esse sanctos. Vide hic ut Deus sacerdotibus inculcet sanctitatem, jubeatque eos esse sanctos. Idque primo, quia ipsi in terris Dei personam repraesentant. Dei ergo sanctitatem in se exprimere et referre debent: hoc est enim quod ait Deus, Levit. XX: « Sancti estote, quia ego sanctus sum. » Hac de causa summus sacerdos in tiara inscriptum gestabat: « Sanctum Domino. » Hinc et Deus ipse ait Psalm. CXXXI, 16: « Sacerdotes ejus induam salutari, et sancti ejus exultatione exultabunt. » Secundo, quia sacerdotes comparantur angelis, imo officio eos superant; nec enim angelus potest peccata condonare, aut consecrare corpus Christi, uti possunt sacerdotes novae legis. « Labia sacerdotis, » ait Malachias cap. II, « custodient scientiam, et legem requirent ex ore ejus; quia angelus Domini exercituum est. » Tertio, quia ipsi alios omnes sanctificare debent. « Vos estis sal terrae, et lux mundi, » ait Christus. Unde S. Dionysius docet sacerdotes debere esse instar crystalli pellucidi et radiantis, in quod radii solis incidentes, in caetera quae vicina sunt refunduntur; et S. Chrysostomus ait sacerdotem caeteris tanta virtute praestare debere, ut sit quasi homo inter bruta, quasi vir inter pueros, imo quasi angelus inter homines. S. Hilarius et Gregorius asserunt sacerdotes debere esse satores aeternitatis. Quarto, quia ipsi mediatores sunt inter Deum et homines, ideoque populi peccata comedunt et consumunt. Hinc olim sacerdos acturus cum Deo, nomina duodecim tribuum inscripta rationali gestabat in pectore, cum urim et tummim, id est, doctrina et veritate. Merito ergo eis dicitur: « Vos genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis. » Quinto, quia eorum munia sunt sanctissima, scilicet baptizare, a peccatis absolvere, sacrificare, consecrare, inungere, etc. « Quadripartitum, » ait S. Bernardus in Sentent., « est officium sacerdotale: primo, vivam carnem immolare, quod Leviticum est; secundo, virtutum chrismata Deo offerre, quod est incendere aromata, et filiorum Aaron est; tertio, cum fervore martyrii coelum intrare, quod est introire cum sanguine Sancta sanctorum; quarto, gratiae et precum vota coelo transmittere, quod est panem et vinum Deo offerre. » Sanctissima est caro et humanitas Christi, quam sacerdotes ore consecrant, manibus tangunt, oculis aspiciunt, licet velatam speciebus panis et vini. Unde S. Chrysostomus, hom. 60 ad Populum, sic infert: « Quo igitur non oportet esse puriorem tali fruentem sacrificio? quo solari radio non splendidiorem manum, carnem hanc dividentem? os quod igni spiritali repletur? linguam quae tremendo nimis sanguine rubescit? » Hinc viri sancti sacerdotium, quasi eo indigni, tantopere refugerunt. S. Franciscus nunquam sustinuit fieri sacerdos, dicebatque: Si hinc angelus, inde sacerdos mihi occurreret, relicto angelo ad sacerdotem accederem, ejusque manus oscularer: ille enim et panem, et verba vitae mihi ministrat. Idem scribens ad sacerdotes sui Ordinis (quae epistola exstat tom. V Biblioth. SS. Patrum, in fine): « Videte, » ait, « dignitatem vestram, sacerdotes, et estote sancti, quia ipse sanctus est. Magna miseria, et miseranda infirmitas, quando ipsum sic praesentem habetis, et aliquid aliud in toto mundo curatis. Totus homo paveat, totus mundus contremiscat, et coelum exultet, quando super altare in manibus sacerdotis est Christus Filius Dei vivi. O admiranda altitudo, o stupenda dignatio, o sublimitas humilis, quod Dominus universitatis, Deus et Dei Filius, sic se humiliat, ut pro nostra salute sub modica panis formula se abscondat! Videte, fratres, humilitatem Dei, et effundite coram illa corda vestra, et humiliamini, ut et vos exaltemini ab eo. Nihil ergo de vobis retineatis vobis, ut totos vos recipiat, qui se vobis exhibet totum. » S. Marcus, non Evangelista, sed Anachoreta, pollicem sibi abscidit, ne fieret sacerdos; ita sacerdotium detrectavit S. Antonius, S. Hilarion, et plurima monachorum millia, adeo ut in multis Aegypti coenobiis ne unus quidem monachus inveniretur qui esset sacerdos, ut patet ex Vitis Patrum. Sexto, quia propria sacerdotis dos est sanctitas: inde enim dicitur sacerdos, quasi sacer et sanctus; secundo, quia sancta consecratione Deo consecratus et sanctificatus est; tertio, quia caeteri laici et profani sunt, ipse vero sanctus est, et quasi divinus, quem tangere et violare non licet: hinc rursum sanctus, id est, integer et illibatus ab omni vitio, praesertim libidinis et gulae, sit oportet. Sanctitas enim, ait S. Dionysius, est ab omni inquinatione libera, incontaminatissima et perfectissima puritas. Et Origenes: ἅγιος, ait, id est sanctus, dicitur quasi ἀγῆ, id est sine terra, qui scilicet a terrenis faecibus est secretus, purus, coelestis, ac Deo cohaerens et addictus: talis sit sacerdos, ut ejus conversatio sit in coelis, cum Angelis et Sanctis. Hac de causa pene quotidie in Horis canonicis, Martyris alicujus, aut Sancti illo die occurrentis sancta et heroica facta perlegit Ecclesia, ut eadem imitetur, etiam usque ad mortem et martyrium. Dicat ergo sacerdos cum S. Augustino: Da, Domine, ut illic tenear mente, ubi vera haberi gaudia certissimum est; tene cor meum apud te, quia sine te ad altiora non rapitur. Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo: suscipe propitius meum populique, imo Christi tui juge sacrificium. Da ut in praesenti vita nullam recipiam consolationem, donec ad tuum regnum perveniam, ubi exultans dicam: Illi sum junctus in coelis, quem in terra tota virtute dilexi.
22:1
v. 4 « Locutus quoque est Dominus ad Moysen dicens » :
Arg. — Uti 21,17 sq., ita 22,2 generale principium praemittitur cuius v. 3-8 applicationes recensentur, adiecta clausula v. 9. Cui legi additur appendicula v. 10-16, et ipsa in brevem desinens clausulam ( « Ego Iahve etc. » ), agens d iis quibus, cum sacerdotes ipsi non sint, temporanee fas sit cum sacerdotibus comedere de sanctis. Cap. XXII
22:2
v. 9 « Loquere ad Aaron et ad filios eius, ut caveant » — ut se retrahant — « ab his, quae consecrata sunt filiorum Israel », — a sanctis et à fortiori a sanctis sanctorum, quae 21,22 Hebr. habet nosque ibidem * " . LI . 16,2; Ex. 14,2 — « et non contaminent nomen sanctificatorum mihi, quae ips) offerunt ». *z3p Gv uti 20,3 vertas nomen sanctum meum (LXX); ultimumque incisum quia 2pst consecrati sunt mihi. Principio 1 nQ"27jp25 2n "WN non est sententia relativa dependens ab immediate praecedentibus (Vulg.), quia nomen Dei sanctitatem accipit neque a sacerdotibus neque ab (a sanctis, LXX), quia intercedit sententia et nom contaminent etc., quae tum fere ut adiectitia erit expungenda; sed cum Syr. *9N sumendum est sensu causali et participium punctandum hophal : quia ipsi (sacerdotes) consecrati sunt mihi, ideoque non decet eos nomen meum contaminare, quando defectu aliquo ad tempus laborant. Enuntiato v. 2 prineipio debere aliquando eos quoque sacerdotes, qui permanenti defectu non laborent, a sacris se retrahere, v. 3 primum traditur generalis principii applicatio, ut quicumque immunditiam incurrerit se retrahat, postea gravissimae aliquae immunditiae cap. 21 monebamus, ultimam vocem propter suffixum trahendam esse ad sequentia, poniturque ea absolute : /n generationes vestras, supple : de populo sit idem atque iuribus et promissionibus Israelitarum excidere, perire de coram Domino est excidere privilegiis sacerdotum, quorum est adstare iugiter coram Domino (Dil/m.). « Ego sum Do- TAS ». | v. h « Homo de semine Aaron, qui fuerit leprosus aut patiens fluxum seminis , non vescetur de his, quae sanctificata sunt mihi, donec sanefur », i. e. mundetur ritu et conditionibus cap. 1^ sq. descriptis. Minores immunditiae intra diem absolvuntur : « Qui tetigerit àmmundum super mortuo » — xásqs àxa0xpcizc Vois, sive ipsum cadaver, aut aliquem aut aliquid cadaveris contactu inquinatum. An Vulg. pro 52 alio loco legebat 5v? v2: vero h. l. significare mortuum docet v. 5 de vivis agens — « et » ille, « ez quo egreditur semen [guas:]| coitus » (ef. 15,16. 18), v. B « et qui tangit reptile », quo inquinetur (cf. 11,29 sqq.), « et quodlibet immundum , cuius tactus est sordidus », — Sed Hebr. : aut hominem, quo inquinetur secundum omne inquinamentum etus, v. g. seminifluum — v. 6.« immundus erit usque ad vesperum et non vescetur his, quae sanctificata sunt. Sed. cum laverit carnem suam aqua »
22:7
v. 1 « et occubuerit sol, tunc mundatus vescetur de sanctifica- dis, quia cibus illius est ».
22:8
v. 8 « Morticinum et captum |a. bestia] non comedent, nec polluentur in eis ». Cf. Ez. 44,31 itemque Lev. 17,15 sq. « Ego sum Dominus ». Sequitur generalis sacerdotum adhortatio
22:9
v. 9 : « Custodiant praecepta mea, » (cf. 18,30; Gen. 26,5), « ut non subiaceant peccato et moriantur (in. sanctuario], cum polluerint illud. ». Nihil de sanctuario habet Heór., et LXX tria pronomina singularia referunt ad praecepta. Praecepta servata conferunt iustitiam et vitam, profanata peccatum et mortem. Quae mors infligetur a Deo, non necessario transgressoribus omnibus. Concluditur formula huius pericopae consueta (21,15; 22,16. 32) : « Ego Dominus, qui sanctifico eos ».
22:10
v. 10 « Omnis alienigena non comedet de sanctificatis ». Haec generalis praemittitur regula, mox applicanda et explicanda. « Inquiltauus sacerdotis » (Gen. 23,x), qui prope illum incolit, sed eadem non habet iura, « et mercenarius » (Lev. 19,13; Ex. 22,15) « non vescentur ez eis ».. Non enim sunt de sacerdotis familia.
"^ aliemus varie pro contextu applicatur. Designat hominem non hebraeum Ex. 30,33, non sacerdotem (h. 1l. et Ex. 29,33; Num. 3,10. 38; 18,7), non levitam (Num. 4,51; 18,4), non consanguineum (Deut. 25,5). Ignis (10,1; Num. 3,4; 26,61) et thymiama (Ex. 30,9) non sacra vocantur aliena. Porro h. l. alienigenae non intelliguntur non hebraei, quos de sanctis non participare evidens erat, sed hebraei non :ssacerdotes (Cai.).
22:11
v. 11 « Quem autem sacerdos emerit » pretio argenti, « et qui vernaculus domus eius fuerit » (Gen. 15,11; 17,12 sq. 23. 21), i. e. servus in. domo eius natus, « Ai comedent ez eis » : servi tam emptitii quam nati.
22:12
v. 12 « S2 filia sacer-- «lotis cuilibei ex populo » — Hebr. viro alieno, sensu supra explicato — « nupta, fuerit, de his, quae sanctificata sunt, [et de primitiis] non pescetur ». Pertinet ipsa iam ad familiam laicam.
22:13
v. 13 « Szn autem eidua vel repudiata et absque liberis reversa fuerit ad domum patris sut, sicul puella consueverat, aletur cibis patris sut ». Repetitur porro regula generalis : « Omn2s alienigena comedendi ez eis non habet potestatem ». Mulcta statuitur in eos, qui inadvertenter de his comederint,
22:14
v. 14 : « Qu? comederit de sanctificatis per ignorantiam » (cf. 4,9), « addet quintam partem cum eo, [quod comedit] », (cf. 5,16), « et dabit sacerdoti in sanctuarium ». 5,15 dandus praecipitur prae-- terea aries : sc. ibi agebatur de parte sanctorum Deo, hic de parte sacerdotibus reservata (Tost.); et erat aequum, hic leviorem infligi mulctam.
22:15
v. 15 « Nec contaminabunt » sacerdotes, aliqua harum reiularum neglecta, « sanctificata. filiorum Israel, quae offerunt Domüno », Y.
22:16
16 « ne forte sustineant iniquitatem. delicti sui», — Hebr. : ne faciant eos, sc. populum sacerdotes, portare nefas delicti, ne eos delicto implicent — « cum sanctificata comederint. Ego Do- Arg. — Indieata v. 18 legis materia, agitur de requisitis in victimis v. 18-20 holocaustorum, v. 21-25 pacificorum; de victimis |pro peccato et pro delicto ENS
22:17
v. 17 « Locutusque est Dominus ad uM dicens » :
22:18
v. 18 « Loquere ad Aaron et filios etus et ad omnes filios Israel, dicesque ad eos : Homo de domo Israel et de advenis, qui habitant apud vos, qui obtulerit oblationem suam, vel vota solvens vel sponte offerens » (Lev. 1,16 ; Ex. 35,29) : — sed aliter. Hebr. qui profert donum suum, 335p, qua voce generali sacrificia omnia includuntur; nullumque eorum excipi produnt sequentia verba : usque ad omnia quae ex voto, et omnia quae spontanee offerunt. Quo anacolutho postquam expressum est agi de omnibus quorumvis hostiis, ad primam hostiarum classem descenditur — « Quidquid |?lud| obtulerit n holocaustum Domini »,
22:19
v. 19 « ut offeratur per vos », — sed Hebr. : ut sit acceptabile pro vobis, quae sc. defectu laborant hostiae, non sunt aeceptabiles — « masculus immaculatus erit ez bobus et ovibus et ex capris ». Cf. Lev.
22:20
1. v. 90 « Si maculam habuerit , non offeretis, neque erit acceptabile » vobis. Agitur porro de victimis pacificorum :
22:21
v. 21 « Homo, qui obtulerit victimam pacificorum Domino , vel vota solvens vel sponte offerens », — constructio non est eadem atque v. 18 — « tam de bobus quam de ovibus, immaculatum offeret », sed non necessario marem (Lev. 3), « «t acceptabile si£ - omnis dors non erit in eo ». Sequuntur defectus, qui ab omni victima tam holocausti quam pacificorum abesse dones habens », seu potius scissuram, vulnus, — minus feliciter LXX ad linguam et Ps. Ion. ad supercilia expressionem restrinxere — « $2 pa- ^sybysvo», & radice 52 fluere (?), explicant esse w/cera, quo revocari potest Vulg. Uleus in animali facile deteges, non vero pustulas et verrueas — « aut scabiem, aut impetiginem » (cf. 91,20), « non offeretis ea Domino, nec adolebztis ez eis super altare Domini ». Adduntur defectus duo, quibus animal ab holocausto quidem aut voti solutione, non vero a voluntaria oblatione arcetur,
22:23
v. 983 : « Bovem et ovem, aure et cauda amputatis, voluntarie offerre potes; votum autem ea eis solvi non potest ». Cum vvv ex 21,18 sit monstruosum , pronum est vel contritis vel tusis vel sectis ablatisque Utesticulis] est, non. offeretis Domino », — excluditur castratio quomodovis effecta : per compressionem, contusionem, avulsionem vel abscissione m — « e£ ?n terra vestra hoc omnzno ne faciatis ».
22:25
v. 95 « De manu alieni genae non offeretis panes Deo vestro », — panem «1. e. sacrificium » (Vat.), nam quaevis vietima dicitur panis seu cibus Dei; et sequens incisum apud Hebr. Xa sonat : secundum omnes istas res. Ergo : neque ab alienigena, quo affectum — « [et] quidquid [aliud] dare [volue rit], quia corrupta et maculata sunt |omnia| » propter talem defectum : « non. susctptietis €Q », seu verius : non erunt acceptabilia vobis. Ultimum v. 24 incisum Vulg. ad verbum reddidit , et Ps. Ion. illud facere interpretatus est castrare. At ea generalis castrationis prohibitio proprium locum non habet in elencho defectuum victimarum, videtur animalium castrationem de se non inutilem proscribere, at pro Chanaanitide tantum, non pro deserto. Verum nWy etiam sensum induit sacrificandi : Ex. 29,36. 38. 39. 41; Lev. 9,7; 15,15; 16,9; Iud. 6,19; Os. 2,8 (10), Eundem sensum habet Chald. Syr. 339. Ergo melius Vat., Malv., Calm. : et in terra vestra non sacrificabitis. Et melius etiam Hesych. incisum iungi t versui 25 : neque in terra vestra, i. e. inter vos, sacrificabitis, neque de manu alienigenae offeretis victimam Domino affectam aliquo ex defectibus recensitis. Est haec igitur generalis aliqua ante dictorum v. 18-24 clausula, qua etiam implicite conceditur alienigenis proferre victimas Domino, quae nullo defectu laborent. Adduntur quaedam de victimis, quae non earum defectus , sed alias quasdam circumstantias respiciunt.
22:26
v. 26 « Locutusque est Dominus ad Moysen dicens » : v. 9'1 « Bos, ovis et capra, cum genita fuerint, septem diebus erunt sub ubere matris suae, die autem octavo et deinceps offerri poterunt Domno ». Ct. Ex. 92,30. « Cum ea, pecora recens nata necdum sint apta ad cibum, nec ea decet Deo in sacrifieium, quod convivii quamdam speciem habet, offerri » (Bonfr.).
22:28
v. 28 « Sive illa bos sive ovis », — Hebr. ea utitur voce, quae praeter ovem etiam capram designet — « non immolabuntur una die cum foetibus suis », ut excludatur « crudelitatis species » (Ca?.). Similes leges, non easdem, habes Ex. 23,19; Deut. 22,6 sq.
22:29
v. 29 « S? tmmolaveritis hostiam pro gratiarum actione Domino , ut possit esse placabilis »,
22:30
v. 80 « eodem die comedetis eam , non remanebit quidquam in mane alterius diei ». Lex eadem atque 7,15 ; non plane eadem atque 19,5 ; et cf. quae ib. diximus. Sequitur elausula pro cap. 21 sq., triplici « Ego Dominus » insigenita; praeterea consueta 91,8. 15. 23; 992,9. 16 clausula extremo v. 32 illustrior redditur adseripto
22:33
v. 33. « Ego Dominus ». v. 34 « Custodite mandata mea et facite ea. Ego Dominus ». v. 39 « Ne polluatis nomen meum sanctum, wt. sanctificer àin. medio filiorum Israel. Ego Dominus, qui sanctifico vos », v. 33 « et eduxi de terra Aegypti, ut essem vobis in Deum. Ego Dominus ». Festa omnia (v. 3. 7. 21. 24 sq. 27 sq. 35 sq.) labore vacant suntque vp 'Npm5, convocationes sacrae, de qua expressione diximus ad Ex. 12,16. Non edicit ea plane idem atque 3n, quod festum dicit adnexam habens peregrinationem ad sanctuarium. Nulla igitur in eo est contradictio, h. l. recenseri sex convocationes, Ex. 23,14-17 vero tria festa adnexam habentia peregrinationem. Porro convocationes illae sunt sabbatum v. 1-3, Phase v. 4-8, pentecoste v. 9-22, novilunium septimi mensis v. 23-25, dies expiationis v. 26-32, festum tabernaculorum v. 33-&^4. Singulae pericopae inchoantur phrasi « Locutusque est Dominus ad Moysen dicens », excepta secunda. Praeterea catalogus v. 9 inchoatur formula « Haee sunt festa Domini, quae proclamabitis convocationes sacras », eadem concluditur v. 37; sed eadem item repetitur v. ^ ante secundum festum , eo ipso loca ubi desideratur formula v. 1. Cuius anomaliae rationem explicat v. 38 asserens, catalogum non agere de sabbatis, uti neque de voluntariis oblationibus : ergo v. 3 primitus in catalogo non erat, sed post v. 1 sq. immediate sequebatur v. 5. Aliquis vero Moyse recentior inseruit v. 3 expressionibus iisdem fere, quibus alibi sabbatum celebratur, adscripto nomine Vp *N?p7, quod secus sabbato non tribuitur. Idem v. h repetiit formulam v. 2, sed de repetenda phrasi v. 1 non cogitavit. Alia anomalia in eo cernitur, clausulam v. 37 sq. non extremae, ; sed mediae pericopae, quae de festo tabernaculorum agat, adscribi. Crediderim id festum in deserto sacrificiis potissimum (v. 36) esse ce- - lebratum; licet enim Sinaitis Moysis tempore florentior esset, quam nunc est, at morem decerpendorum ramorum et frondium (v. 39 sqq.) crediderim nonnisi in terra sancta postmodum observari potuisse. Reapse appendix v. 39-43 supponit v. 39 populum iam incolentem terram suam ibique annuas colligentem segetes. v. 43 umbracula instituuntur, ut sint memorialia tabernaculorum, quae Hebraei in deserto incolebant : at memorialibus opus non erat, quamdiu ipsa tabernacula perdurabant. Ergo ea appendix nonnisi in terra sancta tandem observanda adseribitur ideoque a priore legis parte v. 34-36 v. 37 sq. discernitur. Aliquae pericopae brevissime tamquam res notae absolvuntur; praeter illam, quae de sabbato irrepsit, pericopae de Phase, de septimi mensis novilunio, de die expiationis; dum ritus in pentecoste et tabernaculorum festo observandus fusius describitur. Formula item « Ego Iahve Deus vester » non a diicitur iis festis, quae antea iam fuerant instituta (Phase, novilunio septimi mensis, diei expiationis), sed iis quorum h. l. prima habetur mentio, pentecoste (v. 22) et festo tabernaculorum (v. ^3). Cap. XXIII
22:2
Dalla destinazione speciale del L., tendente a fornire ai ministri del culto (Lev. 17, 2; 21, 2; 22, 2 ecc.) il codice dettagliato del loro stato, delle loro funzioni, si spiega come le prescrizioni di ordine morale che permeno, p. es., il Deuteronomio, si presentino qui sotto aspetto legale. …
22:13
… Se si rimaritava, non portava con sé i beni del marito defunto (cf. I Reg. 25, 42); se non si rimaritava, poteva ritornare presso suo padre (cf. Lev. 22, 13) o restare con uno dei
22:27
… Giudaismo posteriore (Dan. 8, 11-13; 11, 31; Mišnah); tale rito è prescritto in Ex. 29, 38-42 e Num. 28, 3-4. 6. 8. Come in questi passi, hēbhes è spesso accompagnato dalla qualifica ben-šanāh « [figlio] di un anno »: cioè di oltre 7 giorni (Ex. 22, 30; Lev. 22, 27) e di non più di un anno. …
22:28
di animali non sacrificali, i precetti riguardanti la mattazione, i precetti cibari, i divieti di mattare animali malati o destinati al culto pagano, il precetto di Lev. 22, 28 e di Ex. 23, 19; 34, 26; Deut. 14, 21 e Deut. 22, 6. d) Bēkhōrōth «primo-geniti», in 9 capp.: riguarda i precetti di Ex. 13, 2.12 sg.; 34, 19 sg.; Lev. 27, 26 sg.; Num. 8, 16 sg.; …
22:30
… I primi cristiani usarono le norme del Vecchio Testamento (Lev. 7, 15; 22, 30; Ev. 12, 20...). Le Ostie non destinate per il viatico venivano consumate durante o dopo la Messa; quella del viatico erano rinnovate prima ogni giorno, poi ogni tre giorni o più. …
22:32
… Del resto per alcune domande del P. valgono i paralleli con il Vecchio Testamento (per il Nome di Dio: Lev. 22, 32; Is. 29, 23; Ez. 36, 23; per il Regno: Ps. 21, 29; 103, 19; Abd. 21; Tob. 13, 1, ecc.), dal quale pure discendono, frammiste a molta scoria, le rare felici espressioni dei testi rabbinici.
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.