By a parable of two eagles (6. and of a vinyard) is prophecied, 9. that Sedecias being made king by Nabuchodonosor, 15. and rebelling, shal be caried captiue, and dye in Babylon: 22. with prophecie, that God wil plant, and propagate the Church of Christ.
1And the word of the Lord came to me, saying:Il Signore parlommi, e disse:AND the word of our Lord was made to me, saying:Et factum est verbum Domini ad me, dicens: 2Son of man, put forth a riddle, and speak a parable to the house of Israel,Figliuolo dell'uomo, proponi un enimma, e racconta una parabola alla casa d'Israele;Sonne of man, propose a darke speach, and tel a parable to the house of Israel,Fili hominis, propone ænigma, et narra parabolam ad domum Israël, 3And say: Thus saith the Lord God; A large eagle with great wings, long-limbed, full of feathers, and of variety, came to Libanus, and took away the marrow of the cedar.Tu adunque dirai: Queste cose dice il Signore Dio: Un'aquila grande di vaste ali, di membra molto estese, piena di piume a varj colori venne sul Libano, e portò via la midolla del cedro.and thou shalt say: Thus saith our Lord God: A great eagle with great winges, with a long reach of members, ful of fethers, and of varietie, came to Libanus, and tooke the matow of the ceder.et dices: Hæc dicit Dominus Deus: Aquila grandis magnarum alarum, longo membrorum ductu, plena plumis et varietate, venit ad Libanum, et tulit medullam cedri. 4He cropped off the top of the twigs thereof: and carried it away into the land of Chanaan, and he set it in a city of merchants.Strappò la punta della sue frondi, e le trasportò nella terra di Chanaan, e posolle in una città mercantile.He plucked away the top of the boughes therof: and transported it into the Land of Chanaan, in the citie of merchants he did put it.Summitatem frondium ejus avulsit, et transportavit eam in terram Chanaan: in urbe negotiatorum posuit illam. 5And he took of the seed of the land, and put it in the ground for seed, that it might take a firm root over many waters: he planted it on the surface of the earth.E prese del seme di quella terra, e seminollo in terra, affinchè gettasse sua radice sopra grandi acque: lo seminò terra terra.And he tooke of the sede of the land, & put it in the ground for sede, that it might fasten the roote ouer manie waters: he planted it in the ouermostpart of the earth. And when it had budded,Et tulit de semine terræ, et posuit illud in terra pro semine, ut firmaret radicem super aquas multas: in superficie posuit illud. 6And it sprung up and grew into a spreading vine of low stature, and the branches thereof looked towards him: and the roots thereof were under him. So it became a vine, and grew into branches, and shot forth sprigs.E questo, avendo germinato, crebbe in ampia vite, poco elevata, i cui rami si volgevan verso di quella, e le sue radici erano sotto di lei. Ella adunque diventò una vigna, e gettò tralci, e frutti, e propagini.it grew into a broad spredding vine of low stature, the boughes therof looking toward it: and the rootes therof were vnder it. It became a vine then, and fructified into branches, and put forth shootes.Cumque germinasset, crevit in vineam latiorem, humili statura, respicientibus ramis ejus ad eam, et radices ejus sub illa erant: facta est ergo vinea, et fructificavit in palmites, et emisit propagines.
7And there was another large eagle, with great wings, and many feathers: and behold this vine, bending as it were her roots towards him, stretched forth her branches to him, that he might water it by the furrows of her plantation.E fu un'altra aquila grande, con vaste ali, e folte piume: ed ecco, che quella vigna rivolse le sue radici, e stese i suoi tralci verso di questa, per essere irrigati dai rivi di lei fecondanti.And there was made an other great egle, with great winges, and manie fethers: & behold this vine as it were spredding her rootes towards it, streched forth her branches to it, that she might water it from the beds of her spring.Et facta est aquila altera grandis, magnis alis, multisque plumis: et ecce vinea ista quasi mittens radices suas ad eam, palmites suos extendit ad illam, ut irrigaret eam de areolis germinis sui. 8It was planted in a good ground upon many waters, that it might bring forth branches, and bear fruit, that it might become a large vine.La vigna è piantata in buon terreno, e presso ad acque copiose, affinchè si dilati frondeggiando, e porti frutto, e diventi una vigna grande.In a good ground vpon manie waters it was planted, that it might bring forth branches, and beare fruite, that it might be into a great vine.In terra bona super aquas multas plantata est, ut faciat frondes, et portet fructum, ut sit in vineam grandem. 9Say thou: Thus saith the Lord God: Shall it prosper then? shall he not pull up the roots thereof, and strip off its fruit, and dry up all the branches it hath shot forth, and make it wither: and this without a strong arm, or many people to pluck it up by the root?Tu dirai: Così dice il Signore Dio: Sarà ella fortunata? Non isterperà ella (l'aquila) le radici di lei, e ne svellerà i frutti, e ne farà seccar tutti i tralci, che ella aveva gettato, ed ella resterà arido legno; e senza che sia bisogno di gran braccio, né di molta gente per ischiantarla dalle radici?Say: Thus saith our Lord God: Shal it prosper then? shal he not plucke vp the rootes therof, and strippe of the fruites therof, and drie vp al the branches of the spring therof, and it shal wither: and not in a great arme, nor in much people, to plucke it vp by the roote?Dic: Hæc dicit Dominus Deus: Ergone prosperabitur ? nonne radices ejus evellet, et fructus ejus distringet, et siccabit omnes palmites germinis ejus, et arescet, et non in brachio grandi, neque in populo multo, ut evelleret eam radicitus ? 10Behold, it is planted: shall it prosper then? shall it not be dried up when the burning wind shall touch it, and shall it not wither in the furrows where it grew?Ecco, che ella è piantata: ma avrà ella sorte felice? Non è egli vero, che se il vento, che brucia, la toccherà, ella seccherà, e con tutti i rivi, che la fecondano, diverrà arida?Behold it is planted: shal it prosper then? shal it not be dried when the burning winde shal touch it, and wither in the beds of the spring therof?Ecce plantata est: ergone prosperabitur ? nonne, cum tetigerit eam ventus urens, siccabitur, et in areis germinis sui arescet ?
11And the word of the Lord came to me, saying:E il Signore parlommi, dicendo:And the word of our Lord was made to me saying:Et factum est verbum Domini ad me, dicens: 12Say to the provoking house: Know you not what these things mean? Tell them: Behold the king of Babylon cometh to Jerusalem: and he shall take away the king and the princes thereof and carry them with him to Babylon.Dì alla famiglia contumace: Non sapete voi quel, che ciò voglia dire? Ecco, che il re di Babilonia viene a Gerusalemme, e prenderà il re, e i suoi grandi, e li condurrà a casa sua in Babilonia.Say to the exasperating house: Know you not what these thinges doe signifie? Say: Behold the king of Babylon cometh into Ierusalem: and he shal take the king and the princes therof, and shal bring them to himselfe into Babylon.Dic ad domum exasperantem: Nescitis quid ista significent ? Dic: Ecce venit rex Babylonis in Jerusalem, et assumet regem et principes ejus, et adducet eos ad semetipsum in Babylonem. 13And he shall take one of the king’s seed, and make a covenant with him, and take an oath of him. Yea, and he shall take away the mighty men of the land,E piglierà una della stirpe reale, e farà alleanza con lui, e da lui riceverà giuramento: ma condurrà via anche i valorosi del paese,And he shal take of the sede of the kingdom, and shal make a couenant with it, and shal take an oath of it. Yea and he shal take away the strong of the land,Et tollet de semine regni, ferietque cum eo fœdus, et ab eo accipiet jusjurandum. Sed et fortes terræ tollet, 14That it may be a low kingdom and not lift itself up, but keep his covenant and observe it.Affinchè il regno resti basso, e non s'innalzi, ma osservi, e mantenga l'alleanza.that it may be a lowe kingdom, and not be eleuated, but keepe his couenant, & obserue it.ut sit regnum humile, et non elevetur, sed custodiat pactum ejus, et servet illud. 15But he hath revolted from him and sent ambassadors to Egypt, that it might give him horses, and much people. And shall he that hath done thus prosper, or be saved? and shall he escape that hath broken the covenant?Ma quegli ritirandosi da lui mandò ambasciadore all'Egitto per avere i suoi cavalli, e molte milizie. Sarà egli fortunato, o troverà salute un che ha fatte cose tali? E uno che ha rotto l'alleanza, potrà egli mettersi in salvo?Who reuolting from him sent messengers to Aegypt, that it would geue him horses, and much people. What, shal he prosper, or gette saluation that hath done these thinges? and he that broke the couenant, shal he escape?Qui recedens ab eo misit nuntios ad Ægyptum, ut daret sibi equos et populum multum: numquid prosperabitur, vel consequetur salutem, qui fecit hæc ? et qui dissolvit pactum, numquid effugiet ?
16As I live, saith the Lord God: In the place where the king dwelleth that made him king, whose oath he hath made void, and whose covenant he broke, even in the midst of Babylon shall he die.Lo giuro, dice il Signore Dio, che nel paese del re (il quale lo avea posto sul trono, e cui ha offeso rompendo il giuramento, e violando il patto fatto con lui) nel mezzo di Babilonia ei morrà.Liue I, saith our Lord God: that in the place of the king that made him king, whose oath he made frustrate, and brake the couenant, that he had with him, in the middes of Babylon shal he dye.Vivo ego, dicit Dominus Deus, quoniam in loco regis qui constituit eum regem, cujus fecit irritum juramentum, et solvit pactum quod habebat cum eo, in medio Babylonis morietur. 17And not with a great army, nor with much people shall Pharao fight against him: when he shall cast up mounts, and build forts, to cut off many souls.Né con grande esercito, ne colla gran moltitudine Faraone verrà a battaglia contro di lui nel tempo, che si alzerà terra, e si faranno le trincee per uccidere molta gente.And not in a great armie, nor in much people shal Pharao make battel agaynst him: in the casting vp of a ramper, and in the building of bulworkes, to kil manie soules.Et non in exercitu grandi, neque in populo multo, faciet contra eum Pharao prælium: in jactu aggeris, et in exstructione vallorum, ut interficiat animas multas. 18For he had despised the oath, breaking his covenant, and behold he hath given his hand: and having done all these things, he shall not escape.Imperocché quegli avea sprezzato il giuramento, e rotta l'alleanza, ed ecco dà mano ad un'altra; e dopo aver fatto tutto questo non iscamperà.For he had despised the oath, that he might breake the couenant, and behold he gaue his hand, and when he hath done al these thinges, he shal not escape.Spreverat enim juramentum, ut solveret fœdus, et ecce dedit manum suam: et cum omnia hæc fecerit, non effugiet. 19Therefore thus saith the Lord God: As I live, I will lay upon his head the oath he hath despised, and the covenant he hath broken.Per questo così dice il Signore Dio: Io giuro, che il muramento, cui egli ha sprezzato, e l'alleanza, che egli ha violato, porrò sul capo di lui.Therfore thus saith our Lord God: Liue I, that the oath which he hath despised, & the couenant, that he transgressed, I wil lay on his head.Propterea hæc dicit Dominus Deus: Vivo ego, quoniam juramentum quod sprevit, et fœdus quod prævaricatus est, ponam in caput ejus. 20And I will spread my net over him, and he shall be taken in my net: and I will bring him into Babylon, and will judge him there for the transgression by which he hath despised me.Estenderò sopra di lui la mia rete, ed ei sarà preso al mio laccio, e io lo condurrò a Babilonia, ed ivi farò giudizio di lui per la prevaricazione, colla quale ha sprezzato me.And I wil spread my nette ouer him, and he shal be taken in my nette: and I wil bring him into Babylon, and wil iudge him there in the preuerication; wherby he hath despised me.Et expandam super eum rete meum, et comprehendetur in sagena mea: et adducam eum in Babylonem, et judicabo eum ibi in prævaricatione qua despexit me.
21And all his fugitives with all his bands shall fall by the sword: and the residue shall be scattered into every wind: and you shall know that I the Lord have spoken.E tutti i suoi fuggitivi con tutte le sue schiere periranno di spada; e gli avanzi saranno spersi a tutti i venti: e conoscerete, che io il Signore ho parlato.And al his fugitiues with al their troupe shal fal by the sword: and the residue shal be dispersed into euerie wind: and you shal know that I the Lord haue spoken.Et omnes profugi ejus, cum universo agmine suo, gladio cadent: residui autem in omnem ventum dispergentur: et scietis quia ego Dominus locutus sum. 22Thus saith the Lord God: I myself will take of the marrow of the high cedar, and will set it: I will crop off a tender twig from the top of the branches thereof, and I will plant it on a mountain high and eminent.Queste cose dice il Signore Dio: Ma io prenderò della midolla del cedro sublime, e la porrò; taglierà dalla vetta de' suoi rami un tenero ramoscello, e pianterollo sul monte alto, ed eminente;Thus saith our Lord God: And I wil take of the marow of the high ceder, & wil set it: of the toppe of the boughes therof the tender one I wil strippe of, and wil plant it vpon a mountaine high and eminent.Hæc dicit Dominus Deus: Et sumam ego de medulla cedri sublimis, et ponam: de vertice ramorum ejus tenerum distringam, et plantabo super montem excelsum et eminentem. 23On the high mountains of Israel will I plant it, and it shall shoot forth into branches and shall bear fruit, and it shall become a great cedar: and all birds shall dwell under it, and every fowl shall make its nest under the shadow of the branches thereof.Sul monte sublime d'Israele lo pianterò, e spunterà in arboscello, e fruttificherà, e diventerà un gran cedro: e sotto di lui avranno albergo tutti gli augelli, e tutte le specie di volatili all'ombra di lui faranno lor nido.On the high mountaines of Israel wil I plant it, and it shal shoote forth into a budde, and shal yelde fruite, and it shal be into a great ceder: and al birdes, and euerie foule shal dwel vnder the shadow of the boughes therof, and shal there make their nest.In monte sublimi Israël plantabo illud, et erumpet in germen, et faciet fructum, et erit in cedrum magnam: et habitabunt sub ea omnes volucres, et universum volatile sub umbra frondium ejus nidificabit: 24And all the trees of the country shall know that I the Lord have brought down the high tree, and exalted the low tree: and have dried up the green tree, and have caused the dry tree to flourish. I the Lord have spoken and have done it.E gli alberi tutti del paese conosceranno, ch'io il Signore ho umiliato l'albero sublime, ed ho esaltata la umile pianta, ed ho seccato il legno verde, ed ho vestito di frondi l'arido legno. Io il Signore ho parlato, ed ho fatto.And al the trees of the countrie shal know, that I the Lord haue humbled the high tree, & exalted the low tree: and haue dried the greene tree, and haue caused the drie tree to spring. I the Lord haue spoken, and haue done it.et scient omnia ligna regionis quia ego Dominus humiliavi lignum sublime, et exaltavi lignum humile; et siccavi lignum viride, et frondere feci lignum aridum. Ego Dominus locutus sum, et feci.
17:1
Year of the World 3411.
17:2
Calmet
Riddle. Thus the prophets and Christ often delivered their doctrine. (Calmet)
17:3
Challoner
A large eagle. Nabuchodonosor, king of Babylon. (Challoner)
Calmet
The multitude of his subjects, and his rapid and cruel conquests, are designated. (Calmet)
Worthington
He spoils the vineyard of Jerusalem, notwithstanding the Jews had applied to another eagle, the king of Egypt, ver. 12. (Worthington)
Haydock
Libanus. That is, Jerusalem; (Challoner) or invaded the country, (Calmet) entering by Libanus. (Haydock)
Cedar. King Jechonias (Challoner) and his nobles, (4 Kings 24:11.) with the most precious effects.
17:4
Calmet
Twigs. The young king and his officers, who had scarcely got established. (Calmet)
Challoner
Chanaan. This name, which signifies traffic, is not taken here for Palestine, but for Chaldea; and the city of merchants here mentioned is Babylon. (Challoner)
Calmet
It was so corrupt as to deserve this appellation, as Rome was afterwards styled Babylon. Its situation was very favourable to traffic, and its dominions were very extensive. (Calmet)
17:5
Challoner
Land. Sedecias, whom he made king. (Challoner)
Calmet
He was brother of the dethroned king, and had every prospect of reigning long, if he had proved faithful. (Calmet)
17:6
Challoner
Towards him. Nabuchodonosor, to whom Sedecias swore allegiance. (Challoner)
Haydock
Literally, "to it," eam, the eagle. (Haydock)
The dominions of Sedecias were extensive, but weak, and dependant on a foreign king.
17:7
Eagle. The king of Egypt, (Challoner) Vaphres, who came at the request of Sedecias, to oppose the Chaldeans, but was routed; and they returned to the siege of Jerusalem, Jeremias 37:4.
Plantation, as the waters of the Nile were conducted to different parts by ditches, Deuteronomy 11:10.
17:9
Calmet
Prosper. Will God countenance perfidy? (Calmet)
St. Jerome
"Faith must be kept even with enemies." (St. Jerome)
Calmet
Arm. The conquest did not cost the Chaldeans much. Sedecias fled by night, but was soon taken, 4 Kings 25:6. (Calmet)
17:12
Haydock
Shall, or, "hath taken," etc., (Challoner) as also (ver. 13.) Sedecias was seized five years after, Ezechiel 8:1. Jechonias, the princes, mighty warriors, (ver. 13.) and expert artists, had been taken away six years before, with the prophet. Protestants, "is come,...and hath taken," etc. (Haydock)
17:16
Worthington
Die. He had sworn fidelity, and was justly punished, dying blind, and in prison, Ezechiel 12. (Worthington)
17:17
Calmet
Souls. Some refer this to Pharao; others to the enemy. The former did not attempt to surround the besiegers, but after losing a battle retired, Ezechiel 30:21. (Calmet)
17:18
Hand. Swearing perhaps to both (Haydock) the Egyptian and to the Chaldean monarch.
17:20
Calmet
Net. Ezechiel 12:13. (Calmet)
Haydock
Judge, punish. (Haydock)
Calmet
His sentence was pronounced at Reblatha, 4 Kings 25:7. (Calmet)
17:22
Cedar. Of the Royal stock of David.
Challoner
Twig. Jesus Christ, whom God hath planted in Mount Sion, that is, the high mountain of his Church, to which all nations flow. (Challoner)
Calmet
The Jews in vain apply this to Zorobabel or to the Machabees. Their power was never great enough to verify these expressions. (Calmet)
Theodoret
But Christ has united in his Church all the birds, or those who have strength enough to raise themselves above earthly things. (St. Jerome) (Theodoret, etc.)
Worthington
The kingdom of Sedecias and that of Nabuchodonosor prospered not, or was soon at an end: Christ remains for ever. (Worthington)
17:24
Calmet
High and green denote Sedecias; low and dry Jechonias, who was exalted at Babylon, while his rival was hurled down from his present high estate. The prophets speak of that as past, which God has decreed. See Jeremias 22:30. (Calmet)
17:3
A large eagle.... Nabuchodonosor, king of Babylon.—Ibid. Came to Libanus.... That is, to Jerusalem.—Ibid. Took away the marrow of the cedar.... King Jechonias.
17:4
17:5
Of the seed of the land, etc.... Viz., Sedecias, whom he made king.
17:6
Towards him.... Nabuchodonosor, to whom Sedecias swore allegiance.
17:7
Another large eagle.... Viz., the king of Egypt.
17:12
Shall take away.... Or, hath taken away, etc., for all this was now done.
17:22
Of the marrow of the high cedar, etc.... Of the royal stock of David.—Ibid. A tender twig.... Viz., Jesus Christ, whom God hath planted in mount Sion, that is, the high mountain of his church, to which all nations flow.
17:3
Nabuchodonosor like an eagle rauenous to the praye, & speedie in seazing theron, spoyled the vineyard (signifying Ierusalem) not vvithstanding they sought helpe of an other eagle, the king of Aegypt. v. 7. see v. 12. &c.
17:12
The explication of the parable.
17:13
The king of Babylon making Sedecias king of Iuda tooke of him an oath of alleageance to be vnder him, vvhich oath Sedecias breaking was therfore iustly plaged.
17:16
After the ruine of Ierusalem, the slaughter of his sonnes, the plucking out of his owne eyes, & manie other miseries this king at last dyed a captiue in Babylon. Iere. 32. Ezech. 12.
17:22
Nabuchodonosor planted a kingdom vnder Sedecias, vvhich prospered not the kingdom also of Babylon was aftervvards destroyed: ou• Gods Church planted by Christ shal neuer faile.
17:2
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 19.9
… But first, it is necessary to mention the parable of the prophet, in which he enigmatically represented all these matters: “The word of the Lord,” saith he, “came to me, saying, Son of man, put forth a riddle, and speak a parable, and say, Thus saith the Lord God: A great eagle, with great wings, and long extended, full of claws.”
17:3
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. The Banquet of the Ten Virgins; or Concerning Chastity 8.12
The Church, then, coming hither into this wilderness, a place unproductive of evils, is nourished, flying on the heavenward wings of virginity, which the Word called the “wings of great eagle,”
17:5
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 19.9
… Afterwards, intending to speak of the oaths and treaties, “He took,” saith he, “of the seed of the land, and planted it in a fruitful field, that it might take root by great waters. He placed it to be looked upon; and it grew, and became a weak vine, and of small stature, and it stretched out its branches towards him, and its roots were under him.”
17:9
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 19.9
… “For its tender roots and its fruits shall become corrupt, and all which springs therefrom shall be withered.”
17:12
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 19.9
… for the purpose of shewing that it will not be destroyed by human strength, but because it hath made God its enemy by means of these oaths, he subjoins, “Not by a mighty arm, nor by much people, to pluck it up by its roots.” Such indeed is the parable, but the prophet again explains it, when he says, “Behold, the king of Babylon cometh against Jerusalem.”
17:14
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 19.9
… “For” saith he, “he shall make a covenant with him;”
17:16
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 19.9
… and not by great power nor by multitude, because he despised the oath in transgressing this My covenant; I will surely recompense upon his own head this My oath which he hath dishonoured, and My covenant which he hath broken; and I will spread My net upon him.”
17:19
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 12
… Take an instance of my meaning. Are you in the habit of false swearing? do not stop at this only, but away with all swearing, and you will have no further need of trouble. For it is far harder for a man that swears to keep from false swearing, than to abstain from swearing altogether.
17:24
Pseudo-Cyprian Exhortation to Repentance 1
Also in the same: “I am the Lord, because I bring low the high tree, and exalt the low tree, and dry up the green tree, and cause the dry tree to flourish.”
17:2
2. PROPONE AENIGMA, id est obscuram similitudinem, sive, ut sequitur, parabolam. In Scriptura enim saepe haec tria, parabola, aenigma, proverbium confunduntur et pro eodem sumuntur, uti notat Jansenius initio proverbiorum. Scilicet significant illustrem quamlibet sententiam, praesertim acutam, parabolicam, moralem. Hebraeum enim mascal significat sententiam eminentem et praedominantem, uti est proverbium, axioma, gnome, quales sunt in Proverbiis Salomonis. Parabola, graece παραβολή, proprie est comparatio et similitudo. Aenigma est sententia obscura et subtilis: radix enim significat obscure loqui: Unde hebraice vocatur chida, id est acuta propositio, a radice ched, vel chad, id est acuminare, acuere, acute loqui.
17:3
3. AQUILA GRANDIS, id est Nabuchodonosor rex. Aquila enim avium princeps, et viribus, et perspicacitate, et altitudine volatus, et audacia, et rapacitate rostri regiam prae se fert majestatem. Unde Cyrus et Artaxerxes Persae, ac postea Romani aquilam habuerunt pro insigni, sicut Chaldaei columbam, Jerem. I, 16. Sic de eodem rege ait Jeremias cap. XLIX, 22: « Ecce quasi aquila ascendet, et avolabit, et expandet alas suas super Bosram. » Nota: Aquila symbolum est regni et imperii; est enim ipsa avium regina. Unde Pyrrhus rex aquila dici voluit. Nam, ut ait Plutarchus in ejus Vita: « Dum a pugna magna cum gloria ac laetitia in Epirum reversus, a suis aetos, id est aquila, salutaretur: Per vos, inquit, sum; qui me vestris armis, tanquam alis in altum extulistis. Unde semper ei aquilae cognomen summe placuit, eoque usus est. » Filius Caroli Magni dictus est Arnulphus, quod germanice sonat Arent hulp, id est aquilae auxilium; vel quod illud aliquando ab illa acceperit; vel potius, ut nomine suo moneretur se suis natis, amicis ac subditis aquilina fortitudine, seu instar aquilae, auxilium praebere debere. Hoc enim est munus principis. Ajax cognomen habuit aquila: causam dat Pindarus Isthm. ode 6, cum ait: « Haec illi locuto misit Deus ducem, avium magnam aquilam, et dulce ei intus titillavit gaudium, et dixit, locutus ut vir vates: Erit tibi filius, quem petis Telamon, et eum aquilae, quae apparuerit, cognomento appellabis Ajacem late potentem, stupendum in laboribus turmarum Martiarum. » Cum enim Hercules in Telamonis gratiam sacrificaret, ut ei filius nasceretur, praetervolabat aquila: itaque propter aquilae praetervolantis auspicium, filius Ajax Telamoni natus, aetos dictus est. Hinc tradunt Gentiles, imo et Catholici, aquilam multis portendisse imperium. Quin et Gentiles omen et augurium ex aquila capiebant usque ad superstitionem. Ita, inquiunt, « in die natali Alexandri Magni, aquilae duae praepetes supra culmen domus insederunt; omen duplicis imperii, Europae Asiaeque prae se ferentes. » « Nato Maximo (qui turbulentissimis reipublicae temporibus Imperator electus est a senatu, ut Maximini obviam iret crudelitati) quamvis ex humili et obscuro genere, patre scilicet arte ferrario, aut, ut alii dicunt, carpentario, auspicium dedit aquila, cum carnem bubulam, et quidem multam, in patris cellam angusto impluvio projecisset; eam denique, cum jaceret, et nemo attingere auderet, religionis metu, iterum sustulit, et in proximum sacellum Jovis Praestitis detulit. » « Simili ostento aquila infantem adhuc Aurelianum, vinctum fascia, sine ulla noxa de cunis sustulit, et in aram, quae intra sacellum forte sine ignibus erat, deposuit, » ut auctor est Sabellicus, et ante eum Flavianus Vopiscus, ex Callicrate Tyrio in Aureliana. « Albino etiam septima hora, postquam natus est, in convivio, quod natalitiis suis deputabatur, dum sibi inderetur nomen, septem aquilae parvulae allatae sunt, et quasi ad cunas pueri constitutae. Omen pater ejus proclivius admisit, eo quod id rarissimum esset in illis regionibus, ubi Hadrumetum est. » « Octavio Augusto, cum puer adhuc ruri, quarto ab urbe lapide via Campana educaretur, in nemore prandenti ex improviso aquila de manibus panem rapuit, moxque altissime evolavit: quae paulo post leniter delapsa, ex improviso eumdem ei reddidit, » Xiphilino, Suetonio et Dione testibus. « C. Marius cum nidum aquilae cum septem pullis puer adhuc in agro reperisset, eumque gremio susceptum ad patrem detulisset; is admiratione motus, consultis auspicibus, septies penes filium rei summam futuram accepit. Id in tot quot gessit consulatibus apparuit, quos eo numero primus omnium assecutus est. » Hoc tamen Plutarchus Romanae censor historiae, fabulosum existimat, quod aquilam dicant non ultra duos pullos parere, scilicet naturaliter et ordinarie. Regni auspicium Romulo allatum ab aquilis ex Ennio docet Cicero, lib. I De Divinat.: « Dum enim fratres de imperio certarent, ac uter eorum mania conditurus esset, contenderent, se auspicio staturos, pactum inierunt; itaque aquilae binae praepetes Romulo primas detulerunt. » « Aquilam Tarquinio Prisco regnum portendisse vulgatissimum est: quippe quae pileum sedenti abstulit, mox remisit: futurum inde Tanaquil ejus uxore, Etruscorum disciplina instructa, interpretante, ut principatum caperet. » Rem gestam narrat Dionysius Halicarnassaeus, lib. III Antiq. Rom. Plutarchus de Agone scribit: « Apud Argivos aliquando defecit Heraclidarum genus, e quo regem eos deligere patria consuetudo jubebat. Quaerentibus et sciscitantibus, oraculum datum est, regem ab aquila demonstratum iri: ac post paucos dies aquila in domum Agonis devolare conspecta fuit, itaque Agon rex designatus est. » « Marcianus Imperator egregia praeditus indole, cum miles esset, forte ad expeditionem se conferebat. In itinere cum dormiret aliquando, ii qui cum eo cubabant, citius experrecti, aquilam homini expansis alis umbram praebere vident. Itidem in expeditione adversus Geiserichum Libyae principem accidit, ut Marcianus inter alios in hostium potestatem veniret. Itaque Geiserichus, captivos inspicere volens, ex sublimi quodam loco eos intuebatur. Hic Marciano consopito cernens umbram fieri ab aquila expansis alis, rem pro miraculo habuit, et virum divinum, et imperio Romano dignum censuit. » « Idem accidit Basilio Macedoni imperatori, qui annis viginti regnum obtinuit. Is cum adhuc infans admodum esset, » uti Zonaras commemorat, « forte soli expositus in aestu jacebat, messe occupatis parentibus, egenis admodum. Tum vero aquila de sublimi advolans, expansis alis umbram ei praebebat. Cum autem aliquoties mater eam abigere conata, nihil efficeret, tandem hanc rem boni augurii loco duxit. » Lechus, primus Polonorum dux, nidum aquilarum invenit, ibique ducatus et gentis suae praesidium, ac quasi arcem construxit, vocavitque Gnesnam, a nido, quem Bohemi Gnisdo vocant. Inde insigne boni auspicii et stemma successoribus ejus mansit, ut usque in hunc diem regis et regni Poloniae stemma sit alba aquila coronata, erecta, expansis alis, hiante rostro, merito Turcis formidabilis, minansque exitium. Ita Martinus Cromerus, lib. II De Rebus Polonicis, et lib. XVI. Suetonius quoque inter alia prodigia quae Galbae Imperatori regnum portendebant, de aquila ita scribit: « Galbae Imperatoris avus dum sacra perageret, fulgur procurans, cum aquila ex ejus manibus exta rapuisset, sublimiusque elata in frugiferam extulisset quercum, augurque summum, sed serum imperium portendi dixisset: Sane, inquit ille irridens, cum pariet mula. Quo prodigio imprimis Galba confirmatus dicitur. Nam eum in Hispania res novas moliri est adortus, ea terra mula enixa est. » Felix insuper illud fuit, quod idem Suetonius recenset de Claudio, « qui cum diu inter ludibria aulae fuisset, sub Caio demum fratris filio consulatum adeptus est; quamprimum autem, inquit auctor, cum fascibus ingressus est forum, praetervolans aquila dexteriore consedit humero, indicio futuri apud eum imperii manifesto. » Et rursus de Vitellio copias suas dividente, quas adversus Othonem praemitteret, quasque ipse perduceret, faustum hoc narrat augurium: « Siquidem a parte dextra repente aquila advolavit: lustratisque signis ingressos viam sensim antecessit. » « Hieronem quoque Siculum admodum adolescentem, privatae fortunae hominem aquila, quae primo bello, quod iniit, in ejus clypeo resedit, regem aliquando futurum indicavit. » Ita Aldrovandus, Ornithol. cap. I in aquila. Porro pii principis et Imperatoris emblema est aquila ita depicta, ut pedibus terram tangat, capitibusque (est enim nostris Imperatoribus biceps) ad coelum elatis, et alis expansis, cum fulmine a sinistra, et lauri ramo a dextra, habeat hoc lemma: in kairo hekapteron, id est, in opportunitate utrumque. Hic enim est typus Imperatoris, demonstrantis se in terris quidem imperare, sed tamen mentis intentione ad coelum aspirare, summoque studio, cum contemplationi, tum administrationi imperii (ut illud domi militiaeque bene gerat) intentum esse, ut ad Deum, cui omnia refert accepta, perveniat: aquila enim, imperii; fulgur, belli et poenarum; laurus, pacis et praemii signum est. MAGNARUM ALARUM, multos habens sub se populos, et numerosos exercitus, quos ille secum traxerat. Hi enim sunt alae militares. LONGO MEMBRORUM DUCTU. Chaldaeus, longa membra; Septuaginta, extensa. Per hoc significatur robur et potentia Chaldaeorum, quasi longe se extendens, et late imperans. Membrorum enim exporrecta longitudo apposite significat regni ejus amplitudinem et diuturnitatem: regnavit enim ipse 45 annis. Ex Hebraeo verti potest cum Vatablo et Maldonato, longis pennis, ac per pennas accipi possunt per metaphoram hastae, aut equi velocissimi, quibus volare videbantur Chaldaei. De quibus Jeremias, cap. IV, 13: « Velociores aquilis equi illius. » PLENA PLUMIS, ET VARIETATE, id est plena plumis versicoloribus, instar pavonis, ait R. David. Hae plumae significant exercitum Nabuchodonosoris ex variis gentibus conflatum. Septuaginta vertunt: Plena unguium, id est militum rapacium. Rursum plane hae significant opes et gloriam. Audi S. Gregorium, XXXI Moral. xix: « Aquila, ait, est Nabuchodonosor: pro immensitate exercitus, dicitur magnarum alarum; pro diuturnitate temporum, longo membrorum ductu; pro multis divitiis, plenus plumis; pro innumera terrenae gloriae compositione, plenus varietate describitur. » Et Aldrovandum, Ornithol. cap. I: « Plumae, ait, significant opes quibus affluebat; varietas plumarum, gloriam rerum ab eo gestarum; ungues, armorum horrorem: Libanus, Judaeae claritatem, atque celsitudinem longa annorum serie conspicuam. Unde ille medullam cedri avulsit, quippe nobilitatem exstirpavit; et summas quasque frondes decerpsit, id est ne tenerrimae quidem regum proli, id est aetati infimae, pepercit. Nam plumae regum sunt opes. Sicut enim aquila sine plumis volare nequit: ita et principum dignitas omnis, nisi pecunia (quae belli nervus est) fulta, enervis, et robore carens facile corruit, ut dixit Carolus IV Imperator ad principes Germaniae apud Dubravium, lib. XXII. » VENIT AD LIBANUM, id est ad templum, ait S. Hieronymus, vel ad domum regiam, a Salomone ex cedris Libani constructam: vel potius ad ipsam Judaeam et urbem Jerusalem, uti explicatur vers. 12. Libanus enim terminus est Judaeae, cujus caput est Jerusalem, quae altitudine et candore murorum, ac densitate palatiorum ex cedris Libani constructorum, similis erat monti Libano. Ita Origenes, Apollinaris, Theodoretus. Jerusalem ergo vocat Libanum, quia persistit in metaphora aquilae, quae in montibus, non in urbibus versari solet. Septuaginta vertunt: Qui habet ductum intrandi in Libanum, quasi Nabuchodonosor non sua sponte, sed Dei impulsu et ductu venerit in Jerusalem. Ita Theodoretus. 4. TULIT MEDULLAM CEDRI. Hebraei vertunt: Tulit cacumen cedri, id est regiam stirpem cum suis principibus duxit in Babylonem. SUMMITATEM FRONDIUM (id est proceriores stolones, ita Chaldaeus: alludit enim ad stolones, qui ex arbore avelluntur, ut in aliam inserantur et transplantentur) EJUS AVULSIT, id est regem Joachin tenerum, octodecim scilicet annorum, ac proceres abduxit. Ita Theodoretus et Apollinaris, et patet vers. 12. Unde S. Gregorius, XXXI Moral. xix: « Nabuchodonosor, ait, quasi aquila Judaeae celsitudinem petens, nobilitatem regni ejus, quasi medullam cedri abstulit, et dum tenerrimam regum prolem a regni sui culmine captivando sustulit, quasi summitatem frondium ejus avulsit. » ET TRANSPORTAVIT EAM IN TERRAM CHANAAN, id est in Chaldaeam, quae Chanaan dicitur, quia mercaturae erat dedita, ideoque potentissima, frequentissima, opulentissima: Chananaei enim mercaturae erant addicti. Hinc Chananaeus hebraice significat mercatorem, ut patet Prov. xxxi, 24 et alibi. Pari modo emporium mercium omnium, et urbs negotiatorum erat Babylon, ut patet Apoc. xviii, 10. Unde « Chanaan » explicans, subdit: « in urbe negotiatorum posuit illam. » Ita S. Hieronymus, Prado, Maldonatus et alii. Aliter Apollinaris et Theodoretus; censent enim Chaldaeos vocari Chananaeos, quod eorum mores et vitia imbibissent. Aliter quoque vertit Chaldaeus, nimirum: abduxit ad terram liberam a servitute, quae scilicet nulli erat subjecta et vectigalis, qualis erat terra Chanaan ante ingressum Josue et Hebraeorum in eam. Nomen tsameret, apud Nostrum tantummodo, et quidem quater, praeter hunc locum (infra vers. 22, et cap. xxxi, 3, 10, 14) obvium, Jarchi idem notare ait, quod italicum et gallicum cima, cime, id est vertex arboris, qui turio Columellae, lib. XX, cap. xxx. Turiones autem vocantur teneritates summitatum arborum. (Rosenmuller.) Plena plumis ad defensionem ab injuriis supervenientibus, ut glabra, Mich. I, 16, opponatur. In ingressu enim aves rapaces plumarum defluvio obnoxiae sunt, vide Bochartum, Hieroz. tom. II, pag. 750. Aquila autem plena plumis vegetior est et robustior quam defluvium plumarum passa.
17:5
5. ET TULIT DE SEMINE TERRAE, id est postquam stolones transplantavit, id est Joachin et principes Babylonem transtulit, accepit ex semine terrae Juda, id est accepit Sedeciam, qui erat de semine regio Judaeorum, scilicet patruus Joachin, eumque « posuit in terra, » id est in Judaea regem constituit, « pro semine, » ut scilicet in eo maneret semen stirpis regiae; utque ipse « firmaret radicem super aquas, » id est populos multos, Apocal. XVII, 2. Septuaginta, Chaldaeus et Hebraei vertunt, in terra seminis, id est fertili et sativa, quae semen facile excipit et copiose refundit. Ita vocatur Judaea, quia fecunda. IN SUPERFICIE POSUIT ILLUD. Non profunde plantavit, sed in superficie jecit hoc semen (hoc enim est Hebraeum tsaphtsaph), sicut vites inseruntur in fossa, non profunda, sed exstante ac pene aequante superficiem terrae. Sensus est, q. d. Nabuchodonosor non firmavit Sedeciam alta regni radice, sed vires ejus fregit Nabuchodonosor, ut sibi maneret supplex et penderet a se, utpote quem tam facile poterat evellere, quam cum severat regemque creaverat. Chaldaeus vertit: Vitem posuit illud, quia sequitur: « Crevit in vineam, » quasi Propheta mutet metaphoram: nam Joachin comparavit cedro, hic vero Sedeciam comparat viti ob causam quam mox dicam. 6. CREVIT IN VINEAM LATIOREM (expandentem) HUMILI STATURA, id est Sedecias quasi vitis, opibus, gloria ac imperio crevit, verum non ut cedrus procera, sed quasi vitis humilis. Semper enim Babylonius eum sibi subjectum tenuit, q. d. Cedrus versa est in vitem, quia regnum Juda quod in Joachin et aliis fuit excelsum ut cedrus, in Sedecia fuit humile ut vitis. RESPICIENTIBUS RAMIS EJUS AD EAM, scilicet aquilam, id est, ut S. Hieronymus, voluit Nabuchodonosor Sedeciam praeesse populis Judaeorum: sed ita, ut ipse et populi respicerent ad Nabuchodonosoris domini sui imperium et jussa. Secundo, vicinius et melius: « ad eam, » scilicet vitem, q. d. Rami hujus vitis non in altum surgebant, sed repressi incurvabantur, et respiciebant ipsam vitem vitisque radicem. Ita enim refracta et repressa fuit potentia Sedeciae per Chaldaeos, ut ramos, id est principes, haberet, non potentes ut Salomon; sed accisos, depressos, tenues et imbecilles. Est metaphora a vite vel arbore, cujus rami ab alia altiore, vel a tecto aut muro reflectuntur ne in altum surgant, ita ut curventur, et arborem ipsam respiciant. Ita Maldonatus. ET RADICES EJUS SUB ILLA ERANT, q. d. Aliquas, licet non altas, agebat illa vinea, id est regnum Sedeciae, radices, ita ut in latum propagaretur. Alii, « sub illa, » scilicet aquila, puta sub Nabuchodonosore, firma radice stabat regnum Judaeorum. FRUCTIFICAVIT IN PALMITES, q. d. Filios et magnates protulit. ET EMISIT PROPAGINES, id est teneriores ramos, scilicet civium, et populi longe lateque sese propagantes.
17:7
7. ET FACTA EST AQUILA ALTERA GRANDIS, scilicet Pharao, qui dictus est Vaphres, vel Apries vel Ephree, rex Aegypti, qui magnus quidem erat sed minor Nabuchodonosore, cum quo Sedecias rebellans Nabuchodonosori, foedus iniit. Ita S. Hieronymus, Theodoretus, S. Chrysostomus, hom. ad Populum, tom. V, et alii passim. Haec ergo aquila priori opposita et ab ea subjugata significat Pharaonem Nabuchodonosori oppositum, et ab eo subactum. Sic duae aquilae inter se pugnantes, cum altera vinceretur, portenderunt exitium Bruto cum Antonio et Augusto decertaturo, si credimus Romanis historicis. Cum enim starent ambae acies in procinctu signum exspectantes, duae aquilae magno alarum clangore ex adverso conflixerunt, rostris sese mutuo, ac infesto volatu incessentes. Suspendit id ostentum utrumque agmen, in praesentis pugnae eventum. Postremo, quae ex Antonii plaga stetit, valide adversam avem fugavit. Quo omine Antoniani in spem certam victoriae erecti, sublato clamore, in hostem decurrent. Nec ab adversa parte minus ferociter confligitur: fit primo congressu cruentum praelium, complexi se invicem milites, consertisque manibus non minore odio quam vi utrique dimicant, circumsonare gemitus et suspiria cadentium, et jam plurimus erat cruor fusus terra illa et cruenta caede, cum primo Mirum videri possit, inquit Hilferus, vitem dici plantatam ad aquas, si quis reputet Italiam, calidissimam regionem, vinetorum in Massico, agri Falerni monte, consitionum ubertatem, aquarum rivis haud debere, et Wirtembergiam, Neccarici vini fecundissimam matrem, vinum in aridis collibus, et anno etiam sitiente, gignere agilissimum: nisi vinum Caecubum, cui ante Neronis tempora generositas erat celeberrima, natum constaret ad palustria sinus Amyclani populeta (vide Plinii Hist. nat. lib. XIV, cap. viii); et Cornelius Celsus, rerum naturae peritissimus, existimaret voto vineis eligendum esse solum, quod e fontibus in vicinum radicibus humorem sumministret. Hinc colligere est, vites si odorem aquarum senserint, id est, si modice a fontium aut rivorum vicinia radices irrigentur, celerius atque felicius provenire. acies Bruti loco submota est, ordinibusque vi solutis, ad secundum tertiumque ordinem penetravit metus. Tum res ad fugam inclinavit: qua animadversa Octavii milites hostilium castrorum portas multa vi occupant, ne cedentibus a tergo pateret effugium. Tum vero exclusorum caedes fit, et a fronte Brutiani pressi foeda colluctatione, caedoque occursu in se ruentes caeduntur. Meminit ejusdem augurii Appianus, lib. IV De Bellis civil.: Jamque dies, inquit, dum se parant, ad nonam horam processerat, cum aquilae duae pugnare coeperunt inter utramque aciem, intentam summo silentio; cumque fugata esset quae a Bruto steterat, conclamarunt hostes et signa collata sunt, fuitque congressus superbus et immitis. » Ejusmodi duarum aquilarum pugnantium auspicium Vespasiano contigit, narrante his verbis Suetonio: « Ac non multo post comitia secundi consulatus, ineunte Galba, statua divi Julii ad Orientem sponte versa est: acieque Bebriacensi prius quam committeretur, duae aquilae in conspectu omnium conflixerant, victaque altera, supervenit tertia a solis ortu, ac victricem abegit. » Per duas autem aquilas primas, intelligitur Vitellius et Otho; tertia vero veniens ab ortu solis significabat Vespasianum, qui, cum ex Judaea veniret, abegit victricem illam aquilam, hoc est Vitellium Othonis victorem. De Octavio Augusto contra Antonium et Lepidum pugnaturo, Suetonius in haec verba scribit: « Confractis ad Bononiam triumvirorum copiis, aquila tentorio ejus supersedens, duos corvos hinc inde infestantes afflixit, et ad terram dedit, notante omni exercitu, futuram quandoque inter collegas discordiam talem, qualis secuta est, ac exitum praesagiente. » Nam aquila significabatur Augustus, qui collegas Antonium et Lepidum infestos ita afflictaret vexaretque, quemadmodum aquila duos corvos affixit. Triste item minimeque faustum fuit, quod Lacapeno imperatori, et Simeoni Bulgarorum principi accidisse scribitur. Quo enim tempore hi congressi inter se colloquebantur, aquilae duae supra ipsos volasse traduntur, cumque non sine clangore, et alarum insigni strepitu, sese mutuo infesto rostro unguibusque aggressae confixissent, mox elisa ab altera discessisse, cum una se in Schem conferret, altera Thraciam versus volaret. Hoc prodigium augures minime laetum esse judicabant; nam significari futurum, ut haec inter eos pax rescinderetur. Sedecias legatos misit in Aegyptum, opis petendae causa, quae tota Nili aquis irrigatur. Ita Maldonatus qui per radices intelligit legatos. PALMITES SUOS (id est nuntios, ait S. Hieronymus, et duces cum donis) EXTENDIT AD ILLAM. UT IRRIGARET EAM DE AREOLIS GERMINIS SUI, id est, ut contra aestum, id est iram Nabuchodonosoris eam arefacientem, rigaret de germine, id est robore et copia militum suae areae, id est Aegypti. Aquae enim sunt milites, quia sicut aquae per areolas in hortos vel agros vicinos derivantur: ita et milites ex Aegypto transmittebantur in Judaeam. Alii, ut Vatablus, ut irrigaret eam per fossas suas germinantes, id est per fossas sui Nili abundantes, id est per fruges et opes Aegypti. Alludit enim ad Nilum qui irrigat et fecundat Aegyptum immissus in agros per fossas, quae ex eo in agros ducuntur. Septuaginta, ut irrigaret eam cum gleba plantationis suae, id est, ut juvaret Judaeam cum populo, in quo plantatus est Sedecias rex quasi vitis primaria. Regem enim comparat viti, populum glebae. 8. IN TERRA BONA, q. d. Non defecit Sedecias ad Pharaonem ex inopia, vel regni oppressione, quia benigne habebatur a Nabuchodonosore, eratque terra Judaeae fertilis et dives; sed ex ambitione nolens subdi Nabuchodonosori.
17:9
9. NONNE RADICES EJUS EVELLET? (q. d. Aquila illa prior, id est Nabuchodonosor, radicem, id est regni Judaeorum robur, evellet, et Sedeciam regno eradicabit) ET FRUCTUS (id est filios) EJUS (quasi olivae baccas teneras) DISTRINGET (id est occidet) ET SICCABIT OMNES PALMITES, id est principes morti dabit, ut sint quasi sicci palmites. NON IN BRACHIO GRANDI, NEQUE IN POPULO MULTO, q. d. Non opus erit magna virtute aut milite ad superandum Judaeos et Aegyptios: nam, primo conflictu, id faciet Nabuchodonosor. Ita factum est; unde adepta hac victoria Nabuchodonosor, quasi securus et quietus, resedit in Reblatha cum copiis, et partem earum misit contra Jerusalem, quam, duce Nabuzardan, cepit et succendit, IV Reg. cap. ult. Aliter Maldonatus, q. d. Non poterit rex Aegypti, quamvis cum magnis copiis veniat, Judaeos et Sedeciam a Chaldaeis liberare. UT EVELLERET EAM RADICITUS. Pendet haec interrogatio ab initio versus: « Nonne radices ejus evellet, » etc., q. d. Nonne fecit id quod paulo ante dixi, scilicet, nonne egit et peregit « ut evelleret eam radicitus? » idque non magnis copiis. 10. CUM TETIGERIT EAM VENTUS URENS. Hebraice est kadim, id est orientalis, qui siccus est et urens, q. d. Cum Chaldaeus, qui est ad Orientem Judaeae, eam quasi vitem, copiis licet Aegypti irrigatam, tetigerit, et quasi ventus urens afflarit, MULTISQUE PLUMIS, id est multis militibus; iisdem opibus et pompa; Septuaginta, multorum unguium, id est rapax et vastator gentium multarum. Ita S. Hieronymus. ET ECCE VINEA ISTA QUASI MITTENS RADICES SUAS AD EAM, q. d. Sedecias, et Judaica gens vires suas conjunxit cum copiis Aegypti contra Nabuchodonosorem. Alludit ad arbores, quae in eam partem radices mittunt, ubi aquam esse sentiunt. Sic enim desiccabit et desolabit eam in sua area, scilicet in ipsa Judaea, fecunda et germinante. Nam Sedecias et ejus principes in campis Jerichuntinis capti sunt, reliqui in urbe ipsa jam expugnata, IV Reg. xxv. Nota: Chaldaea est terrae Israel ad orientem septentrionalem; unde nunc orientalis, nunc aquilonaris vocatur. Vide dicta Jeremiae I, 14. 12. ASSUMET, etc., ADDUCET, id est assumpsit, adduxit. Haec enim Propheta dixit anno sexto post abductum regem Jechoniam in Babylonem. Unde in Hebraeo est vau conversivum, quod vertit futurum in praeteritum. Hic incipit aenigma aquilarum, cedri et vitis explicare eo modo, quo jam explicui. 13. ET TOLLET DE SEMINE REGNI, tollet Sedeciam, eumque pro nepote Joachin, regem constituet. « Et emisit propagines. » Hebraice frot. Sic rami arborum sunt dicti a coronae similitudine, sicut et nostris hortulanis vertices arborum et sylvarum cultoribus nova ramorum propago corona dicitur. FERIETQUE CUM EO FOEDUS, ut regnet, sed sibi sit vectigalis, quod licet in libris Regum non narretur, ex hoc tamen loco factum esse liquet. SED ET FORTES TERRAE TOLLET, principes multos tollet, vel sublatos apud se retinebit, tum in obsides, tum ut regni vires debilitet. Sic enim sustulit Joachin cum filiis aliisque primoribus. 17. ET NON IN EXERCITU GRANDI, NEQUE IN POPULO MULTO (non Pharaonis, sed Chaldaeorum, q. d. Non erit magnus exercitus Chaldaeorum et Nabuchodonosoris, contra quem pugnabit Pharao, et tamen vincetur. « Neque »: hoc enim per hebraismum repetendum) IN JACTU AGGERIS, ET IN EXSTRUCTIONE VALLORUM faciet Pharao praelium, ut interficiat multos Chaldaeorum; sed primo congressu fugiet cedetque tota Syria. Ita Polychronius et Green, et patet ex vers. 9; illum enim hic applicat et explicat. Alii affirmative hoc accipiunt, idque dupliciter: primo, de Pharaone, q. d. Chaldaeorum vim non impediet Pharaonis parvus exercitus, quantumvis jaciat aggeres et vallos exstruat. Favet Josephus X Antiq. xx. Secundo, de Nabuchodonosore. Unde Vatablus vertit: Neque Pharao cum magnis istis copiis et ingenti multitudine quidquam efficiet, dum exstruitur agger, et munitio ad exscindendum animas multas, id est, ut Maldonatus, cum jecerit Nabuchodonosor aggerem, nihil poterit Pharao Sedeciam adjuvare: qui sensus planus est, et congrue cum praecedentibus et sequentibus cohaeret. 18. SPREVERAT ENIM (Sedecias) JURAMENTUM fidelitatis praestitum Nabuchodonosori. ET ECCE DEDIT MANUM, id est, et tamen foedus cum Nabuchodonosore, data dextera, inierat, q. d. Violavit foedus, data manu, initum. Ita Vatablus. Secundo et aptius, q. d. Cum sprevisset et violasset Sedecias foedus initum cum Chaldaeis, dedit manum, foedusque aliud iniit cum Pharaone. Ita Chaldaeus et Maldonatus. Vide hic quam velit Deus servari fidem etiam hosti, eique infideli, quamque perfidiam ulciscatur. Vide dicta Jerem. xxxix, in fine. 19. JURAMENTUM. Hebraeus et Septuaginta: Juramentum meum et foedus meum, non quod eum Deo, sed quod nomine Dei interposito initum esset hoc foedus. PONAM IN CAPUT EJUS, ulciscar in ejus capite. 20. EXPANDAM, etc., RETE MEUM, puta Chaldaeorum copias. De quibus cap. XII, vers. 13. IN PRAEVARICATIONE (Hebraice, propter praevaricationem) QUA DESPEXIT ME violando juramentum et foedus per nomen Dei factum et initum.
17:22
22. SUMAM EGO DE MEDULLA CEDRI (de familia regia), DE VERTICE (id est de Joachin, sive Jechonia rege, ramum) TENERUM (id est Zorobabel nepotem: Joachin enim genuit Salathiel, hic genuit Zorobabel) DISTRINGAM. Septuaginta, auferam, caeteris scilicet foliis et ramis, id est regibus et principibus, sublatis, unum hunc tollam et extollam (hoc enim est distringere), ut plantem eum in monte excelso, id est in Jerusalem. Cedrus ergo est familia regia Davidis, vertex ramorum est Joachin rex, surculus tener et lacteus est Zorobabel nepos Joachin, mons excelsus est Jerusalem. Propheta hic de more tristibus laeta, minis promissa et consolationes subjungit. Nota: Perstringit obiter Zorobabel, sed sub eo magis intendit significare Christum, qui natus ex Zorobabel, vel, ut Theodoretus, ex medulla cedri, id est ex Davide, qui fuit vir secundum cor Dei, et quasi medulla cedrorum, id est sanctorum in Israel, regnum Ecclesiae suae instituit Hierosolymis. Ita Theodoretus. Nec enim Zorobabel rex fuit, nec sub ejus umbra omnes volucres requieverunt, nisi hyperbolice. Unde paraphrasis Chaldaea, et ex ea R. Salomon sic vertunt: Accipiam ego regem Messiam, et plantabo illum super montem excelsum. Opponit se hic Deus Nabuchodonosori, q. d. Ille regem ex semine regio constituet Sedeciam, sed modico tempore regnabit. Perfidus enim erit, ideoque a Chaldaeo excaecabitur, et regno privabitur. At Deus ex eodem Davidis semine constituet, uti promisit, regem Christum, ut regnet super Sion montem sanctum ejus, puta in domo Jacobi in aeternum: regni enim ejus non erit finis. ET PLANTABO (tenerum hunc cedri ramum et verticem, id est Christum) SUPER MONTEM EXCELSUM ET EMINENTEM, puta in Sion, id est Ecclesia. Septuaginta vertunt: Suspendam illum in monte sublimi Israel, id est, ut Theodoretus: Crucifigam Christum in monte Calvariae, ut postea proferat fructum et germen christianorum immortale in toto mundo. Quod nota contra Judaeos qui negant Christi crucem et mortem; quia putant Messiam venturum cum pompa et fastu, quasi novum Salomonem. Porro apte vertunt Septuaginta. Nam pro vetalul, id est et suspensum in alto, hoc est eminentem, ut vertit Noster; ipsi legerunt etlol, id est suspendam. Proprie enim dicitur quid, vel quis in monte suspensus; non autem ipse mons suspensus. Adde sola unius puncti mutatione, legi posse vetalol, id est et suspendere, hoc est et suspendam. Saepe enim Hebraei infinitivum pro futuro usurpant, praesertim quando alia futura praecedunt, aut sequuntur, uti hic fit. Est enim Christus cedrus, quae nunquam putrescit; unde et qua homo peccare non potuit. Rursum suos, sibique fideles facit immortales. Tertio, Prado: Cedrus, ait, sublimis est Deus, qui solus habet immortalitatem. Cor cedri et medulla est Unigenitus, qui est in sinu Patris, quem plantavit in monte excelso, id est in utero Virginis virtutibus excelsae, quasi in paradiso, ut ibi natus homo fructum daret pulcherrimum et praestantissimum. De cedro plura dicam cap. xxxi, 3 et sequentibus.
17:23
23. FACIET FRUCTUM, faciet homines fideles, sanctos et beatos. ERIT IN CEDRUM MAGNAM (id est, fiet magnus rex et Dominus: cedrus enim inter arbores primatum et quasi regnum tenet, non Zorobabel, ut patet, sed Christus; ita ut) SUB UMBRA FRONDIUM EJUS (id est potestate et protectione) OMNES VOLUCRES (id est justi, ait Chaldaeus, qui coelestia cogitant et e terra ad coelum evolant) HABITENT. Simile est Daniel. IV, 17, de quo ibidem plura. Nota primo: Cedrus arbor est perpetuo virens, junipero non absimilis, radicibus raris, per summa terrae dispersis, folio duro, acuto mucrone capillato et spinoso; ligno contorto, nodoso; medulla rubente, odorata; baccis myrti flavis, odoratis et esculentis; novo fructu per autumnum cum anniculo pendente. Laudatissima in Creta nascitur, item in Libano et Africa. Cedro aeterna materies, cariem non sentiens. Unde digna cedro dicuntur, qui merentur immortalitatem, ut consecrentur aeternitati. Nota secundo: Cedrus tres regni Christi dotes denotat. Nam, primo, cedrus est arbor maxime procera. In Cypro enim nascitur 130 pedes habens in longitudine; crassitudine autem ad quinum hominum complexum; hinc sublimitatem regni Christi significat. Secundo, odore fragrat; hinc celebritatem Christi et Ecclesiae adumbrat. Tertio, incorruptibilis est; hinc notat ejus aeternitatem. Narrat Plinius lib. XIII, cap. XIII, Numae libros, cum essent chartacei et terrae infossi, quia succo cedri erant illiti, durasse ad annos 535. Porro succus hic vim habet diversam: nam viva corpora corrumpit, mortua servat incorrupta: unde a nonnullis cedrus vocata est nekrou zoa, id est mortui, puta cadaveris, vita.
17:24
24. ET SCIENT OMNIA LIGNA REGIONIS, id est omnes homines, omnes gentes quae ex variis regionibus crediderint huic cedro, id est Christo, praesertim ferae et barbarae: hae enim sunt ligna, id est arbores agri, ut habent Hebraea; cum Judaei, utpote domestici Dei, sint ejus quasi arbores hortenses. HUMILIAVI LIGNUM SUBLIME, ET SICCAVI LIGNUM VIRIDE, id est, dejiciam regnum Sedeciae, qui videtur jam florere et superbire; et exaltabo lignum humile et aridum, id est regnum Jechoniae, qui jam in Babylone captus videtur aruisse, nec habere spem prolis regnaturae. Nam Evilmerodach Joachin exaltavit in solium regni, IV Reg. xxv, 7; et nepos ejus Zorobabel dux fuit populi redeuntis e captivitate, et ex eo ortus est Christus, totius terrae Dominus. Christo enim proprie haec competunt, Zorobabeli hyperbolice tantum. Hoc est quod ait Isaias, cap. XI, 1: « Egredietur virga de radice Jesse (quae jam exaruisse videtur), et flos de radice ejus ascendet. » Moraliter S. Bernardus: « Humilitas, ait, est receptaculum gratiae; » scilicet est vas in quo Deus sua dona recondit. Unde S. Chrysostomus: « Humilitas, ait, est sacrificium maximum, et sublimioris philosophiae mater. » Et S. Gregorius: « Humiles, dum se dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt. » Superbi contra, dum ascendunt, diabolum imitantur, qui angelus existens ascendere voluit in montem Dei, sed repulsus descendit diabolus. ET FECI, et faciam certissime.
17:2
… dall'esperienza (I Reg. 4, 32 sg.; v. PROVERBI); e così pure i componimenti didattici più sviluppati (Job 27, 1; 29, 1; Ps. 48 [49], 5; 77 [78], 2). Viene anche chiamato m. un detto popolare (I Sam. 24, 14); un apologo, un motto arguto (sinonimo di hīdhāh; cf. Ez. 17, 2); un motto satirico (Is. 14, 4; Ez. 13, 22 sg.; 16, 44; 18, 2 sg.). …
Màfal (v.), che è reso solo approssimativamente con «proverbio», significa similitudine, paragone, parabola, breve detto sentenzioso, che serve a inculcare una verità o un principio di ordine morale e pratico: è la parabola più propriamente detta (Ez. 17, 2; 24, 3), la similitudine e l'esempio, il detto di uso popolare (più precisamente proverbio: I Reg. 5, 12; Job 13, 12; Prov. 1, 1.6; 10, 1; 25, 1; 26, 7.9), il motto spiritoso e sarcastico …
17:3
Letterariamente la metafora «c. del Libano» significa potenza, bellezza o superbia inconsiderata (Zach. 11, 1; Ez. 31, 2; 17, 3, 22; Am. 2, 9). Con riferimento al c. del Libano si augura il prevalere dei giusti (Ps. 91, 13) o si condanna l'orgoglio degli iniqui (Ps. 28, 5; 36, 35). Lo sposo nel Cant. 5, 15 …
testi poetici (cf. Iudc. 9, 15; Is. 2, 13; 60, 13; Jer. 22, 23; Ez. 17, 3; 27, 5; 31, 3; Zach. 11, 1; Ps. 28, 5; 91, 13, ecc.) sia in quelli storici (cf. I Reg. 5, 6, 9, 11, 13, ecc.) già gli Egiziani sfruttarono i famosi legni del L., che venivano …
17:22
… Historia populi Israel, Roma 1933, p. 133 sg.); ecco perché i profeti danno i più bei vaticini messianici immediatamente dopo l'annunzio delle devastazioni e della rovina del regno (Is. 4, 1 sgg.; 7, 14 b dopo il v. 25; 8, 5-8; 8, 23-9, 1 [ebr.]; 11, 1; Ez. 17, 22 sg.; ecc.). È una connessione logica e nient'affatto temporale; così per l'altra, tra restaurazione e regno del M. Né si tratta di orientazione nuova nel messianismo dei profeti, ma solo …
17:23
Il suo regno sarà universale, definitivo e spirituale: Is. 11, 10; 42, 1-7; 49, 5 sgg.; 61, 1 sgg.; Ier. 31, 31-34 (=Hebr. 8, 8-12); Dan. 7, 14-27; 9, 24; avrà per centro di diffusione Sion (Os. 2, 19-24; Is. 2, 2 sgg.; Mi. 4, 2 sgg.; Ier. 31, 33; Ez. 16, 60 sgg.; 17, 23; ecc.); sarà fonte di benedizioni per tutte le genti (Ez. 34, 26 = Gen. 12, 2). Caratteristiche del regno del M.: la remissione dei peccati e la santità: Is. 56, 6; 57, 13; Ier. 31, …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.