Eliphaz againe chargeth Iob to haue spoken presumptuously, & blasphemously. 14. auoucheth that no man is innocent nor iust. 20. describing the malediction of impious and hypochrites.
1And Eliphaz the Themanite, answered, and said:A Eliphaz di Theman rispose, e disse:BVT Eliphaz the Themanite answering, sayd:Respondens autem Eliphaz Themanites, dixit: 2Will a wise man answer as if he were speaking in the wind, and fill his stomach with burning heat?Un uomo saggio risponderebbe egli forse parlando in aria, e accenderebbe di calore il suo petto?Wil a wise man answer as it were speaking into the wind, and fil his stomacke with burning?Numquid sapiens respondebit quasi in ventum loquens, / et implebit ardore stomachum suum ? 3Thou reprovest him by words, who is not equal to thee, and thou speakest that which is not good for thee.Tu colle tue parole fai de' rimproveri a lui, che non è un tuo eguale, e parli in guisa, che non gioverà a te.Thou reprouest him in wordes, that is not equal to thee, and speakest that which is not expedient for thee.Arguis verbis eum qui non est æqualis tibi, / et loqueris quod tibi non expedit. 4As much as is in thee, thou hast made void fear, and hast taken away prayers from before God.Quant'è in te, tu hai discacciato il timore (di Dio), ed hai tolta via l'orazione, che si fa a Dio.As much as is in thee, thou hast euacuated feare, and hast taken away prayers before God.Quantum in te est, evacuasti timorem, / et tulisti preces coram Deo. 5For thy iniquity hath taught thy mouth, and thou imitatest the tongue of blasphemers.Perocché maestra della tua lingua è stata la tua iniquità, e tu vai imitando il linguaggio de' bestemmiatori.For thine iniquitie hath taught thy mouth, and thou doest imitate the tongue of blasphemers.Docuit enim iniquitas tua os tuum, / et imitaris linguam blasphemantium. 6Thy own mouth shall condemn thee, and not I: and thy own lips shall answer thee.Ti condannerà la tua bocca, e non io, e risponderanno a te le tue labbra.Thine owne mouth shal condemne thee, and not I: and thy lippes shal answer thee.Condemnabit te os tuum, et non ego: / et labia tua respondebunt tibi. 7Art thou the first man that was born, or wast thou made before the hills?Se' tu forse il primo uomo che nascesse, e se' tu stato formato prima de' monti?Wast thou the first man borne, and formed before the litle hilles?Numquid primus homo tu natus es, / et ante colles formatus ? 8Hast thou heard God’s counsel, and shall his wisdom be inferior to thee?Se' tu forse stato ad udire i consiglj di Dio, e la sapienza di lui sarà ella inferiore a te?Hast thou heard Gods counsel, and shal his wisedome be inferiour to thee?numquid consilium Dei audisti, / et inferior te erit ejus sapientia ?
9What knowest thou that we are ignorant of? what dost thou understand that we know not?Sai tu qualche cosa ignota a noi? Hai tu qualche sapere, che noi non abbiamo?What doest thou know, that we are ignorant of? what doest thou vnderstand that we know not?Quid nosti quod ignoremus ? / quid intelligis quod nesciamus ? 10There are with us also aged and ancient men, much elder than thy fathers.Sono de' vecchi, e degli anziani tra noi molto più avanzati in età che i padri tuoi.There are both oldmen and ancientes among vs, much elder then thy fathers.Et senes et antiqui sunt in nobis, / multo vetustiores quam patres tui. 11Is it a great matter that God should comfort thee? but thy wicked words hinder this.Sarebbe ella cosa difficile a Dio il consolarti? Ma ciò impediscono le tue cattive parole.Is it a great matter that God should comforth thee: but thy naughtie wordes hinder it.Numquid grande est ut consoletur te Deus ? / sed verba tua prava hoc prohibent. 12Why doth thy heart elevate thee, and why dost thou stare with thy eyes, as if they were thinking great things?Perché ti leva in alto il cuor tuo, qual uomo che sta in grandi pensieri gli occhi porti smarriti?Why doth thy hart eleuate thee, and as thinking great thinges, hast thou estonied eies.Quid te elevat cor tuum, / et quasi magna cogitans attonitos habes oculos ? 13Why doth thy spirit swell against God, to utter such words out of thy mouth?Perché mai il tuo spirito si inalbera contro Dio sino a proferire colla tua bocca sì fatte parole?Why doeth thy spirit swel agaynst God, to vtter such wordes out of thy mouth.Quid tumet contra Deum spiritus tuus, / ut proferas de ore tuo hujuscemodi sermones ? 14What is man that he should be without spot, and he that is born of a woman that he should appear just?Che è l'uomo onde possa essere senza macchia, e giusto apparisca un che nacque di donna?What is man, that he should be without spot, and that the borne of a woman should appeare iust?Quid est homo ut immaculatus sit, / et ut justus appareat natus de muliere ? 15Behold among his saints none is unchangeable, and the heavens are not pure in his sight.Mira come tra' santi di lui nissuno è immutabile, e i cieli negli occhi di lui non son puri.Behold among his sainctes none is immutable, and the heauens are not cleane in his sight.Ecce inter sanctos ejus nemo immutabilis, / et cæli non sunt mundi in conspectu ejus. 16How much more is man abominable, and unprofitable, who drinketh iniquity like water?Quanto meno un uom feccioso, e abbominevole, che beve com'acqua l'iniquità?How much more is man abominable, and vnprofitable, who drinketh iniquitie as it were water?Quanto magis abominabilis et inutilis homo, / qui bibit quasi aquam iniquitatem ?
17I will shew thee, hear me: and I will tell thee what I have seen.Io ti convincerò, ascoltami: racconterò a te quello, che io ho veduto.I wil shew thee, heare me: that which I haue seene I wil tel thee.Ostendam tibi: audi me: / quod vidi, narrabo tibi. 18Wise men confess and hide not their fathers.I saggi parlano, e non tengono ascosi gli insegnamenti de' padri loro.Wisemen confesse and hide not their fathers.Sapientes confitentur, / et non abscondunt patres suos: 19To whom alone the earth was given, and no stranger hath passed among them.A' quali soli data fu questa terra, e mai gli stranieri non passarono tra di loro.To whom onlie the earth was geuen, and stranger hath not passed by them.quibus solis data est terra, / et non transivit alienus per eos. 20The wicked man is proud all his days, and the number of the years of his tyranny is uncertain.L'empio si consuma di affanni in tutti i suoi giorni, perché è incerto quanti saranno gli anni di sua tirannide.The impious is proud al his daies, and the number of the yeares of his tyrannie is vncertaine.Cunctis diebus suis impius superbit, / et numerus annorum incertus est tyrannidis ejus. 21The sound of dread is always in his ears: and when there is peace, he always suspecteth treason.Egli ha mai sempre nell'orecchie uno strepito che atterrisce, e in mezzo alla pace sospetta di tradimento.The sound of terrour is alwaies in his eares: and when there is peace, he alwaies suspecteth treason.Sonitus terroris semper in auribus illius: / et cum pax sit, ille semper insidias suspicatur. 22He believeth not that he may return from darkness to light, looking round about for the sword on every side.Nel buio non crede di tornar a vederla luce, veggendo spade da tutti i lati.He beleueth not that he may returne from darkenesse to light, looking round about for the sword on euerie side.Non credit quod reverti possit de tenebris ad lucem, / circumspectans undique gladium. 23When he moveth himself to seek bread, he knoweth that the day of darkness is ready at his hand.S'ei si muove per andar a cercar del pane, egli pensa, che il nero giorno imminente gli sta dappresso.When he shal moue himself to seeke bread, he knoweth that the day of darkenesse is prepared in his hand.Cum se moverit ad quærendum panem, / novit quod paratus sit in manu ejus tenebrarum dies. 24Tribulation shall terrify him, and distress shall surround him, as a king that is prepared for the battle.La tribolazione lo atterrisce, e lo circondano gli affanni, come un re, che si mette in punto per la battaglia.Tribulation shal terrifie him, and distresse shal compasse him, as a king that is prepared to battel.Terrebit eum tribulatio, / et angustia vallabit eum, / sicut regem qui præparatur ad prælium.
25For he hath stretched out his hand against God, and hath strengthened himself against the Almighty.Perocché egli sua mano stese contro Dio, e si indurò contro l'Onnipotente.For he hath stretched his hand against God, and is strengthened against the Omnipotent.Tetendit enim adversus Deum manum suam, / et contra Omnipotentem roboratus est. 26He hath run against him with his neck raised up, and is armed with a fat neck.Contro a lui corse a collo interato, e si armò della sua grossa testa.He hath runne against him with necke set vp right, and is armed with a fatte necke.Cucurrit adversus eum erecto collo, / et pingui cervice armatus est. 27Fatness hath covered his face, and the fat hangeth down on his sides.Egli ha la faccia coperta di grasso, e da' fianchi di lui pende il lardo.Fatnesse hath couered his face, and from his sides there hangeth tallow.Operuit faciem ejus crassitudo, / et de lateribus ejus arvina dependet. 28He hath dwelt in desolate cities, and in desert houses that are reduced into heaps.Si è ridotto ad abitare in città desolate, e in case deserte divenute tanti mucchi di sassi.He hath dwelt in desolate cities, and in desert houses, that are brought into hillockes.Habitavit in civitatibus desolatis, / et in domibus desertis, quæ in tumulos sunt redactæ. 29He shall not be enriched, neither shall his substance continue, neither shall he push his root in the earth.Egli non sarà sempre ricco, e i suoi beni non dureranno, e non metterà radici nella terra.He shal not be enriched, neither shal his substance continew, neither shal he put his roote in the earth.Non ditabitur, nec perseverabit substantia ejus, / nec mittet in terra radicem suam. 30He shall not depart out of darkness: the flame shall dry up his branches, and he shall be taken away by the breath of his own mouth.Ei sarà sempre in tenebre, i suoi rami saranno arsi dal fuoco, ed esalando il fiato della sua bocca sparirà.He shal not depart out of darkenes, the flame shal drie his boughes, and he shal be taken away with the spirit of his owne mouth.Non recedet de tenebris: / ramos ejus arefaciet flamma, / et auferetur spiritu oris sui. 31He shall not believe, being vainly deceived by error, that he may be redeemed with any price.Né da vano errore sedotto crederà di poter essere riscattato a qual si sia prezzo.He shal not beleeue vainely deceiued with errour, that he may be redemed with anie price.Non credet, frustra errore deceptus, / quod aliquo pretio redimendus sit.
32Before his days be full he shall perish: and his hands shall wither away.Prima che i giorni di lui giungano al loro termine ei perirà, e seccheranno le sue mani.Before his daies be accomplished, he shal perish: and his handes shal wither.Antequam dies ejus impleantur peribit, / et manus ejus arescent. 33He shall be blasted as a vine when its grapes are in the first flower, and as an olive tree that casteth its flower.Sarà di lui come di una vite, di cui sono guaste le uve nel primo fiorire, e come un ulivo, del quale i mignoli cadano a terra.His cluster in the first flower shal be hurt as a vine, and as the oliue tree casting his flower.Lædetur quasi vinea in primo flore botrus ejus, / et quasi oliva projiciens florem suum. 34For the congregation of the hypocrite is barren, and fire shall devour their tabernacles, who love to take bribes.Perocché steril sarà la progenie dell'empio, e il fuoco divorerà i padiglioni di coloro, che volentieri accettano i doni.For the congregation of the hypocrite is barren, and fire shal deuoure their tabernacles, which gladly take giftes.Congregatio enim hypocritæ sterilis, / et ignis devorabit tabernacula eorum qui munera libenter accipiunt. 35He hath conceived sorrow, and hath brought forth iniquity, and his womb prepareth deceits.Concepisce dolori, e partorisce l'iniquità, e il seno di lui è gravido di fraudi.He conceiued sorow, and hath brought forth iniquitie, and his wombe preprareth guiles.Concepit dolorem, et peperit iniquitatem, / et uterus ejus præparat dolos.
15:2
Haydock
Heat. Hebrew, "east wind," (Haydock) or give vent to passion. (Haydock)
Haydock
He was perhaps displeased at the comparison used by the latter, Job 13:4. Baldad had also hinted that Job's discourse was nothing but wind, Job 8:2. (Haydock)
Worthington
Being unable to answer his arguments, he reviles him as an enemy of God. (Worthington)
15:3
Calmet
Equal. God, who is far above thee. Hebrew, "Will he (the wise) argue with less words, or with speeches which are nothing to the purpose?" (Calmet)
15:4
Calmet
God. Another, after thy example, will assert his own innocence under affliction, and will not fear, nor have recourse to God by humble prayer. Behold the dangerous consequences of thy principle. (Calmet)
15:5
Haydock
Blasphemers. Hebrew, "of the crafty," which is sometimes taken in a good sense. Septuagint, "thou hast not distinguished the speeches of the princes." Thou hast not shewn respect to our admonitions, (Calmet) or understood our meaning. (Haydock)
Calmet
Thou rather choosest to imitate those false sages, who strive to deceive the world. Abuse could hardly be carried to greater lengths than it is by this man; who before spoke with some moderation, Job 4:(Calmet)
15:7
Calmet
First. Is thy experience so great, (Menochius) or art thou the most excellent of men? To hear thee we are but novices, Job 13:5. (Calmet)
15:8
Haydock
His. Hebrew, "dost thou restrain wisdom to thyself? Septuagint, "or has wisdom come to thee?" (Haydock)
15:10
Haydock
Fathers. Hebrew and Septuagint, "father." (Haydock)
Calmet
Eliphaz always speaks first, and hints that he was as old, perhaps older, than Job; who had rather found fault with the youth of Sophar, Job 12:12. He also boasts that they, or their country, furnished master of greater wisdom and experience than even Job's father. (Calmet)
15:11
Calmet
Thee. This would not be difficult, (Tirinus) if thy presumption did not prove an obstacle. Thou makest small account of those comforts or of our advice, trusting in thy own justice. (Calmet)
Septuagint, "Thou hast been chastised little, considering thy sins. Thou hast spoken with excessive insolence."
15:12
Calmet
Why. Septuagint, "What has thy heart dared, or what have thine eyes brought thee?" Hebrew, "what do thy eyes wink at?" (Haydock) through pride and disdain, Psalm 34:19., and Proverbs 6:13. (Calmet)
Calmet
We need not wonder that Eliphaz should misunderstand the looks of Job, (Haydock) since he gives such a false notion of his speeches. (Calmet)
15:14
Worthington
Just. Few are free from all spot; but venial sins do not hinder a man from being styled truly virtuous. (Worthington)
15:15
Tirinus
Unchangeable, of his own nature, and during this life. (Calmet) Hebrew and Septuagint, "is not trusted by him," till they have been tried, (Haydock; Job 4:17.; None is good but God alone, Mark 10:18.) in comparison. (Tirinus)
15:16
Water, with the utmost avidity and unconcern, Proverbs 10:23., and 26:6.
15:17
Calmet
Seen. He had before given himself out for a prophet. Perhaps he may only mean to deliver what he had been taught, or had learned by experience, ver. 18. His observations are in themselves just; but the application to Job is no less insulting. (Calmet)
15:18
Haydock
Wise. Protestants, "which wise men have told from their fathers, and have not hid it," Job 8:8. The authority of tradition was then very great; and why should it now be despised? (Haydock)
15:19
Calmet
Them. Their antiquity, courage, and purity of morals must consequently be greater, as they have preserved themselves from the inroads of strangers. (Calmet)
15:20
Haydock
Proud; uncertain. Hebrew, "in pain." (Haydock)
Haydock
Septuagint, "numbered," or few, Genesis 34:30. These are the maxims which Eliphaz had received in a vision, or from the ancients, ver. 17. The description of a tyrant's life was admirably verified in Dionysius, of Syracuse, (Calmet) and in our Cromwell, (Haydock)
Clarendon
"-----pale and trembling in the dead of night." (Pope) ---who rarely lodged two night in one chamber. (Clarendon.)
Haydock
Such live in dread, (Haydock) and seldom die a natural death. Ad generum Cereris sine caede et vulnere pauci Descendunt reges et sicca morte Tyranni. (Juvenal 10:113.) Nocte dieque suum gestare in pectore testem. (Juvenal xiii.) They bear always about the witness, "conscience." (Haydock)
They distrust every one, and are hated by all. Districtus ensis cui super impia Cervice pendet, etc. (Horace 3:Ode 1.)
Worthington
These miseries are incident to the wicked, but are improperly addressed to Job. (Worthington)
15:26
Haydock
And is. Hebrew, "even upon the thick bosses of his buckler." (Haydock)
God thus seizes his antagonist, who, like Pharao, swells with pride. (Calmet) (Deuteronomy 32:15.)
15:28
Vatable
Heaps, by his ambition and fury, (Calmet) and exactions, (Cajetan; Menochius) till the king chooses to rebuild the cities. (Vatable)
15:31
Haydock
That he. Hebrew and Septuagint, "for vanity shall be his reward." (Haydock)
Menochius
If he would repent, he might still be safe. (Menochius)
15:32
Calmet
Hands; strength and prosperity. (Calmet)
Haydock
Septuagint, "his branch shall not grow thick." (Haydock)
15:33
Haydock
First. Hebrew, "unripe." (Haydock)
He shall derive no aid or comfort from his young family.
15:34
Congregation, or family.
Calmet
Bribes. Literally, "presents," which (Haydock) frequently were not given freely, but extorted as a real tribute. (Calmet)
Septuagint, "for the death of the wicked is a martyrdom," or proof of his impiety. "But fire shall consume the houses of the present (or bribe) receivers."
15:35
Sorrow. Hebrew, "mischief." (Haydock) See Psalm 7:15., and Isaias 49:4.
Calmet
The tree is known by its fruit. Eliphaz sufficiently insinuates, that he is speaking of Job. (Calmet)
Haydock
His, or "its," the congregation's womb, ver. 34. Protestants, "their belly." (Haydock)
15:4
Thou hast made void fear.... That is, cast off the fear of offending God.
15:18
Wise men confess and hide not their fathers.... That is, the knowledge and documents they have received from their fathers they are not ashamed to own.
15:3
Eliphaz not able to answer Iobs solide reasons, raileth against him, as if he were iniurious to God, or taught others to cast away feare.
15:14
It is a very rare priuilege to be without spot.
But spot of venial sinnes may be in a iust man.
15:20
Al these miseries are incident to the wicked, but are falsly applied to holie Iob, who indede was iust.
15:8
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 28
… or some other ineffable form of prophecy, I cannot say; the God of the Prophets knoweth, and they know who are thus inspired. But neither these of whom I am speaking, nor any of their fellows ever stood before the Council
15:13
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 16.4
… by some through the ambiguity of the Greek word, and they have translated it, not “against the Lord,” but “before the Lord;” for ἐναντίον means both “before” and “against.” In the Psalm this word is rendered, “Let us weep before the Lord our Maker.” The same word occurs in the book of Job, where it is written, “Thou hast broken into fury against the Lord.”
15:14
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis iv.section24
… But regarding all these we are to hold, as Scripture declares, “No one is clean from filthiness, not even if his life lasted but a single day.”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 3.63
… And, becoming confused by his efforts to accuse us, he contradicts himself; appearing at one time to know a man “without sin,” and “a righteous man, who can look up to God (adorned) with virtue from the beginning;” and at another time accepting our statement that there is no man altogether righteous, or without sin;
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 6.14
… as we read in the book of Job: “What is man that he should be without spot, and he that is born of a woman that he should appear just? Behold among His saints none is unchangeable, and the heavens are not pure in His sight.”
15:15
papa san Clemente I † 99 d.C. The First Epistle of Clement to the Corinthians 39
… I have seen the foolish taking root, but their habitation was presently consumed. Let their sons be far from safety; let them be despised before the gates of those less than themselves, and there shall be none to deliver. For what was prepared for them, the righteous shall eat; and they shall not be delivered from evil.”
15:26
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 7.7
… And this was the true temperature and middle region of my safety, to continue in Thine image, and by serving Thee to have dominion over the body. But when I lifted myself proudly against Thee, and “ran against the Lord, even on His neck, with the thick bosses” of my buckler,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 46.12
… These wars were great, frequent were they. Against God fought ungodliness, and earthen vessels were dashed in pieces, even men by presuming on themselves, by too much prevailing by their own strength. This is that, the shield whereof Job also named concerning one ungodly. “He runneth against God, upon the stiff neck of his shield.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 129.7
… …as it is written in Job (he was speaking of an ungodly sinner), “he runneth against God, even upon his neck, upon the thick bosses of his bucklers;”
15:2
Auditis verbis Job, Eliphaz, non ad profunditatem sententiarum ei respondet, sed nititur ad calumniose reprehendendum aliqua verba a Job prolata, secundum superficiem ipsorum verborum ea considerans, et non secundum profunditatem intellectus eorum: et primo quidem. reprehendit hoc quod Job dixerat in principio suae locutionis: Et mihi est cor sicut et vobis, nec inferior vestri sum: in quo quidem de duobus eum notat: primo quidem de inani gloria, quia seipsum commendat: et hoc est quod dicit: Numquid sapiens respondebit quasi in ventum loquens? in ventum enim loqui videtur, qui ad gloriam captandam verba componit: secundo autem de iracundia. propter hoc quod objurgando loqui incoeperat, cum dixerat, Ergo vos estis soli homines etc.: et ideo subdit, Et implebit ardore stomachum suum? ideo iracundia animum suum. Deinde reprehendit eum de hoc quod dixerat: Disputare cum Deo cupio: et iterum, Duo tantum ne facias mihi, et tunc a facie tua non abscondar etc.: in quo quidem eum notat multipliciter. Primo quidem de superbia, quia contra majorem contendit; et hoc est quod dicit: Arguis eum verbis, qui non est aequalis tibi.
15:3
Secundo de stultitia, quia Eliphaz talem disputationem nocivam reputabat; unde subdit, Et loqueris quod tibi non expedit, disputando scilicet cum Deo.
15:4
Et quare non expedit cum eo disputare, ostendit per hoc quod hujusmodi disputatio duo valde necessaria excludere videtur; quorum primum est timor Dei: qui enim timet aliquem, non praesumit cum eo contendere: unde etiam et Job supra dixerat, Formido tua non me terreat; et ideo Eliphaz hic subdit: Quantum in te est, evacuasti timorem, quia scilicet con-natus es a te timorem Dei excludere. Secundum est oratio ad Deum: non enim est ejusdem contendere cum aliquo, et eum rogare; et ideo subdit, Et tulisti, idest abstulisti: Preces coram Domino, contra id quod supra Eliphaz dixerat, Quamobrem ego deprecabor Dominum.
15:5
Disputaverat autem Job cum Deo, non ex superbia, sed ex fiducia veritatis; sed Eliphaz temerarie judicavit hoc ex iniquitate procedere, unde subdit: Docuit enim iniquitas tua os tuum; et hoc ex effectu apparet, quia blasphemas; unde sequitur: Et imitaris linguam blasphemantium. Blasphemas enim est qui Dei justitiam negat; sed linguam blasphemantis imitari videtur qui cum Deo disputat de ejus justitia: disputare enim de aliquo videtur esse dubitantis de illo; dubitans autem est propinquus neganti.
15:6
Volens ergo Eliphaz contra disputationem loqui, primo dicit, quod Job tam manifeste male locutus est, quod non indiget alio reprehensore: sed ipsa verba ejus indicant ejus malitiam; et hoc est quod dicit: Et condemnabit te os tuum, et non ego: et labia tua respondebunt tibi; quasi dicat, Non indigent verba tua alio respondente, sed ipsa se interiument.
15:7
Ostendit tamen multipliciter disputationem praedictam non fuisse convenientem: primo quidem, per comparationem ejus ad omnes creaturas: si enim aliqua creatura cum Deo contendere posset, hoc praecipue competet primae et excellentissimae creaturae, quod non conveniebat Job; unde dicit, Numquid primus homo tu natus es, et ante omnes colles formatus? ut ex hoc scilicet competat tibi pro toto humano genere, vel pro tota creatura disputare cum Deo? Secundo per comparisonem ad Deum: ille enim potest cum aliquo de factis ejus disputare convenienter, qui cognoscit rationem quam ille eum quo disputat, operatur. Quam cognoscere potest dupliciter: uno modo, ut ab eo addiscens: alio modo, ut per superiorem sapientiam de factis alterius judicans.
15:8
Sed neutrum competit Job in comparatione hominis ad Deum; et hoc est: quod dicit, Numquid consilium Dei audisti? quantum ad primum: Et inferior te erit ejus sapientia, quantum ad secundum, ut sic cum Deo disputare possis? Tertio per comparisonem ad alios homines, quibus non magis sciens appareat, ut ex fiducia majoris scientiae cum Deo disputare praesumat; unde dicit, Quid nosti? scilicet per fidem vel revelationem, Quid ignoremus?
15:9
Quid intelligis, scilicet per fidem et revelationem naturali cognitione, Quid nesciamus? Sed quia posset se Job jactare de scientia accepta ab aliis, subdit: Et senes, scilicet
15:10
Postquam Eliphaz reprehenderat Job de hoc quod Deum ad disputandum provocaverat, quod videbatur ad praesumptionem sapientiae pertinere; nunc reprehendit eum de praesumptione justitiae super hoc, quod dixerat, Si fuero judicatus, scio quod justus inveniar: quod quidem Eliphaz imputat, primo quidem ex fragilitate conditionis humanae, per quam homo difficilior vitat peccatum; unde dicit: Quid est homo ut immaculatus sit? Et etiam difficilior operatur bonum; unde subdit: Ut justus appareat natus de muliere? quia, ut dicitur Prov. 15, In abundanti justitia virtus maxima
dignitate scientiae et vitae: Et antiqui, tempore: Sunt in nobis multo vetustiores quam patres tui, idest quam magistri a quibus scientiam accepisti: vel ad litteram, quam tui progenitores. Per majorem autem vetustatem majorem sapientiam vult intelligi: quia per experimentum longi temporis aliquis sapientior redditur.
15:11
Quarto ex parte ipsius Job ostendit disputationem ejus cum Deo non fuisse convenientem: et primo quidem quia fuit nova, explicans quae supra dixerat, Loqueris quod tibi non expedit; unde dicit: Nunquid grande est, ut consoletur te Deus; quasi dicat: Facile est Deo ut te ad statum prosperitatis reducat, quia ipse vulnerat et medetur, ut supra dixerat. Sed verba tua prava hoc prohibent, quibus iram Dei magis contraria te provoca.
15:12
Secundo ostendit quod sint vana et superba, exponens quod supra dixerat, Numquid sapiens respondebit; quasi dicat: in ventum loqueris: unde subdit: Quid te elevat cor tuum? scilicet per superbiam, ut intantum de divina sapientia praesumas. Et signum superbiae ostendit subdens: Et quasi magna cogitans attonitos habes oculos? cum enim aliquis aliqua magna et mirabilia considerat, in stuporem adducitur; et inde contingit, quod oculos attonitos habeat.
15:13
Tertio ostendit, quod disputatio ejus fuit praesumptuosa et impia, exponens quod supra dixerat: Arguis eum verbis, qui non est aequalis tibi: unde subdit: Quid tumet contra Deum spiritus tuus, ut proferas de ore tuo hujusmodi sermones?
est: quae non videtur competere ei qui ex infirma re originem habet.
15:15
Secundo impugnat idem ex comparatione sublimium creaturarum; unde subdit: Ecce inter sanctos ejus, idest angelos, Nemo immutabilis, scilicet per naturam propriam, sed solum dono divinae gratiae, quin possit in peccatum deflecti: Et caeli, qui tenent supremum locum puritatis inter corpora: Non sunt mundi in conspectu ejus, idest per comparisonem ad ipsum, quia sunt materiales et corporales et mutabiles.
15:16
Tertio impugnat idem ex propria conditione ipsius Job, quasi a minori concludens: Quanto magis abominabilis, per peccatum, Et inutilis, per defectum justitiae, Homo qui bibit quasi aquam iniquitatem, idest qui pro nihilo et absque aliqua observatione iniquitatem committit. Qui enim bibit vinum, cum aliqua observatione bibit, ne inebrietur; quod in potu aquae non observatur. In hoc ergo ipsum Job notat, quod de facili ad iniquitatem declinaret, sicut aliquis de facili et in promptu habet quod aquam bibat.
Ostendam tibi, audi me etc. Postquam Eliphaz reprehenderat Job, quod Deum ad disputationem provocaverat, et quod de sua justitia praesumebat, tunc reprehendit eum de verbis quae disputando dixerat, et praecipue de illis, Arbitraris me inimicum tuum: contra folium quod vento rapitur, ostendis potentiam tuam: et posuisti in nervo pedem meum.
15:17
Et primo excitat attentionem, dicens, Ostendam tibi scilicet illud quod a Deo quaerebas. Audi me attente. Unde autem ostendere possit, manifestat subdens, Quod vidi, scilicet ex proprio intellectu inveniens, Narrabo tibi.
15:18
Et iterum non erubescam dicere quod ab aliis audiui, eos in auctoritatem inducens: Quia sapientes confitentur, et non abscondunt patres suos, a quibus scilicet sapientiam perceperrunt: hoc enim insipientium est et superborum ut quae ab aliis acceperunt, sibi adscribant.
15:19
Et quare non sint abscondendi, ex eorum dignitate ostendit, cum subdit, Quibus solis data est terra. Et potest hoc indifferenter et sub codem sensu referri, vel ad sapientes, vel ad patres sapientum, quos vult intelligi etiam sapientes: sapientibus enim solis terra data esse dicitur, quia bonorum terrenorum ipsi sunt domini, utentes eis ad suum bonum; insipientes autem utuntur eis ad suum damnum, secundum illud Sapien. 14: Creaturae factae sunt in muscipulam pedibus insipientium. Et iterum ad corundem dignitatem ostendam subdit: Et non transibit alienus per eos: quia videlicet ii qui sunt a sapientia alieni, consortio sapientium annumerari non possunt, vel quia sapientes ab extraneis non suppeditantur: per illos enim alienus transire dicitur, qui ab aliquo alieno vincuntur et subiiciuntur.
Postquam auditorem attentum reddiderat, jam contra verba Job disputantis respondere conatur: ex quibus duo intelligit: primo quidem, quod Job in angustia et timore vivebat, quasi Deo eum persequente, et insidias ei ponente, quia dixerat, Arbitraris me inimicum tuum: et observasti omnes semitas meas. Secundo, quia de sua consumptione credebat eum dubitare, quia dixerat: Scribis contra me amaritudines, et consumere me vis peccatis adolescentiae meae. Primo ergo loquitur contra primum, et secundo contra secundum, ibi, Habita-bit in civitatibus desolatis.
15:20
Ostendit ergo primo ex qua radice praedicta suspicio in corde Job oriatur, quia ex ejus impietate et voluntate nocendi; unde dicit, Cunctis diebus suis impius superbit, idest extollitur contra Deum, et in nocumentum hominum. Dies autem suos dicit, non dies vitae ejus, sed dies potestatis vel prosperitatis.
15:21
Sed quia voluntas nocendi est homini a seipso, potestas autem a Deo; non potest scire quanto tempore ei detur potestas implendi suam impiam voluntatem; unde subdit: Et numerus annorum incertus est tyrannidi ejus: et ex ista incertitudine sequitur suspicio et timor; quam consequenter describit dicens: Sonitus terroris semper in auribus istius: quia scilicet ad quemlibet rumorem timent aliquid contra se parari, quasi de nullo confidens: propter quod subdit: Et cum pax sit, ille insidias suspicatur: idest cum nullus contra eum aliquid molitur, ipse tamen de omnibus formidat per suam impiam voluntatem, qua paratus esset omnibus nocere.
15:22
Cum autem aliquis de aliquibus suis inimicis time-t, sperare potest liberationem, etiam si ad horam succumbat, per adjutorium amicorum: sed ille qui de nullo confidit, sed de omnibus timet, non potest sperare quod post oppressionem relevetur: et ideo subdit: Non credit quod reverti possit de tenebris ad lucem, idest de statu adversitatis at statum prosperitatis. Circumspectans undique gladium, idest ex omni parte inimicos sibi immirere videns: et hoc specialiter dicit propter hoc quod Job dixerat, Quasi putredo consumendus sum, et quasi vestimentum quod comeditur a tinea. Per quod intellexit Eliphaz Job desperare de sua liberatione.
15:23
Contingit autem quandoque quod aliquis tyrannus, etsi ab omnibus extraneis timeat, habet tamen alios familiares et domesticos, cum quibus secure conversatur; sed quando est superabundans malitia ejus, etiam a domesticis suis timet, cum quibus vivit; unde sequitur: Cum se moverit ad quadrantem panem, novit quod paratus sit in manu ejus tenebrarum dies, idest mortis: quasi dicat.
15:24
Non solum insidias suspicatur in actibus exterioribus, in quibus necesse habet cum extraneis conversari, sed etiam in actibus domesticis comedendo et bibendo et hujusmodi, a domesticis suis mortem sibi parari credens: et cum ipse sic timeat de omnibus, non quiescit, sed contra eos quos timet, semper aliquid machinatur, et sie crescit ei timoris occasio; unde subdit, Terrebit eum tribulatio, scilicet ab aliis sibi imminens: Et angustia vallabit eum, scilicet per mortis timorem ex omni parte: Sicut regem qui praeparatur ad praelium. Rex enim qui praeparatur ad praelium, sic angustiatur timore, ne perdât, quod tamen molitur inimicos destruere.
15:25
Quo autem merito in tantam miseriam timoris impius et tyrannus deveniat, ostendit subdens, Tetendit enim adversus Deum manum suam, contra Deum agendo: Et contra omnipotentem roboratus est, idest potentia sibi data usus est contra Deum. Et quomodo contra Deum egerit, ostendit subdens: Cucurrit adversus eum erecto collo, idest superbendo: per superbiam enim maxime homo Deo resistit, cui per humilitatem subjici debet, secundum illud Eccl. 10: « Initium superbiae hominis apostatare a Deo. » Et sicut ille qui Deum diligit, in via ejus currere dicitur propter propititudinem voluntatis ad servitendum ei, ita et superbus propter praesumptionem spiritus contra Deum currere dicitur.
15:26
Superbia autem ex abundantia temporalium rerum oriri solet; et ideo sequitur: Et pingui cervice armatus est, scilicet contra Deum superbendo. Pinguedo enim ex abundantia humorum creatur, unde abundantiam temporalium significat.
15:27
Sicut autem humilitas principium est sapientiae, ita superbia sapientiae est impedimentum; unde sequitur: Operuit faciem ejus crassitudo: per operimentum enim faciei impedimentum cognitionis designatur; nec solum opulentia quae est superbiae causa, in ipso invenitur,, sed etiam ad collaterales ejus derivatur: unde sequitur: Et de lateribus ejus arvina dependet: per quae omnia significare intendit, quod Job ex opulentia in superbiam incidit, per quam contra Deum se erexit, et tyrannidem in homines exercuit; et ideo in hanc suspicionem devenit, ut Deum sibi adversarium et insidiatorem suspicaretur.
Postquam ostendit Eliphaz angustias timoris quas impius patitur, etiam in statu prosperitatis existens; nunc loquitur de amaritudinibus quibus in adversitate dejectus consumitur, propter hoc, quod Job dixerat, Seribis contra me amaritudines, et consumere me vis peccatis adolescentiae meae. Inter alias amaritudines primam ponit, quod efficitur fugitivus.
15:28
Est autem fugitivorum consuetudo, quod loca occulta et inhabitata quaerunt; et ideo dicit: Habitabit in civitatibus desolatis, et in domibus desertis, quae in tumulos sunt redactae: hujusmodi enim loca consueverunt esse fugitivorum receptacula.
15:29
Secundum, quod suis divitiis spoliatur; unde dicit, Non ditabitur, ut scilicet de novo divitias acquirat: Nec perseverabit substantia ejus, ut divitias prius acquisitas retinere possit.
15:30
Tertiam ponit impossibilitatem recuperandi, dicens: Nec mittet in terram radicem suam: arbor enim si extirpetur, et iterum plantetur, convalescit, si in terram mittat radicem; sed si in terram radicem mittere non possit, non potest iterum convalescere: et quasi hoc exponens, subdit, Non recedet de tenebris, idest de statu adversitatis: et rationem redeundi ad lucem assignat subdens, Ramos ejus arefaciet flamma: arbor enim, si extirpata fuerit ramis virentibus, adhuc remanet spes reparationis, quia possunt inseri vel plantari; sed si rami comburantur, nulla spes ultra remanet recuperationis. Rami autem hominis sunt filii et aliae personae conjunctae, per quas homo interdum a statu adversitatis resurgit; sed filii Job occisi rant, et ejus familia perierat, et ipsemet infirmitate oppressus erat: quod innuit subdens: Et aufereetur spiritu oris sui, idest superbía verborum suorum.
15:31
Et non posset aliquo modo recuperationem sperare, nec etiam a Deo, quem superbía verborum offendit; unde subdit: Non credet frustra errore deceptus, quod aliquo pretio redimendus sit, idest quod aliquo auxilio liberandus sit de tribulatione.
15:32
Quartam amaritudinem ponit abbreviationem vitae; unde subdit: Antequam dies ejus impleantur, peribit, idest morietur, antequam perficiatur tempus ætatis ejus: Et manus ejus arescent, idest ejus filii et propinqui deficient; et subdit exemplum dicens, Laedetur, quasi vinea, botrus ejus, in primo flore: quae quidem laesio ex frigore solet accidere: unde significat exterius perceptionem: Et quasi oliva projiciens florem suum: quod solet accidere ex aliqua interiori causa: unde signat meritum adversitatis ex parte ipsius qui patitur; unde de hoc subdit: Congregatio enim hypocrítæ sterilis, idest illa quae congregantur ab hypocríta, infructuosa redduntur: Et ignis devorabit tabernacula eorum qui libenter munera accipiunt: fit enim interdum ex divino judicio, ut ea quae male acquisita sunt, de facili consumantur; et hoc dicit notans Job de impietate et hypocrisi, quasi propter hujusmodi peccata ei adversitas acciderit. Et addit tertium punctum, scilicet dolositatem; unde sequitur: Concepti dolorem, idest præexcogitavit in corde suo, qualiter alií dolores inferret: ejus quidem conceptus partus est nocumentum injuste illatum; unde sequitur: Et peperit iniquitatem.
15:35
Adjungit consequenter modum quo perficiat, dicens, Et uterus ejus praeparat dolos: hypocrítarum enim est, non manifeste, sed dolose aliis nocumentum inferre. Per uterus autem cor intelligitur, in quo fiunt conceptus spirituales, sicut in utero conceptus corporales.
15:1
Eliphaz acerbum fert de Iobi sermone iudicium : Iobum vehemen- (iae, insolentiae, arrogantiae, furoris insimulat; v.2 « Numquid sapiens respondebit quast in ventum loquens et implebit ardore stoma- chum suum »? — i. e. num decet vere sapientem vana ac futilia proferre et animum ira et excandescentia inflare? Dein arrogantiae crimen — — ei imputat v. 3 « arguis verbis eum, qui non est aequalis tibi, et logueris, quod tibi non expedit »; — i. e. Deum audes reprehendere infinitis modis praestantiorem (cf. Cord.). Immo etiam impietatis accusationem ei impingit el crimen eversae quantum in ipso est religionis : v. & « quantum in te est, evacuasti timorem et tulisti preces coram Deo » ; — asserens scil. te affligi a Deo sine tua culpa venerationem Dei inaliis frangis; homines enim ipsos Dei cultores ita a Deo tractari si tibi crediderint, Dei timorem et cultum abiicient (cf. Ma/v.). Iobus quippe ex mente Eliphaz iustitiam Dei eiusque providentiam negavit (Cord. Tir. Vav.). Sed ut talia proferret, ab iniquitate tamquam a magistra edoctus est : v. X « docuit enim iniquitas os tuum et imttaris linguam blasphemantium ».— Ita vero efficitur, ut Iobus suis se verbis condemnet : v. 6 « condemnabit te os tuum et non ego, et labia tua respondebunt libi »; — i. e. testimonium dicunt contra te et te satis superque violatae religionis accusant; « volens Eliphaz contra disputationem loqui, primo dicit, quod Iob tam manifesto male locutus est, quod non indiget alio reprehensore, sed ipsa verba indicant eius malitiam; non indigent verba alio respondente, sed ipsa se interimunt »; ita S. Thom. prologum hunc bene complectitur. Inerepatio in textu hebr. ita profertur v. 4 loqueturne sapiens scientiam ventosam d et implebit euro ventrem suum? i. e. ut ait Cod. : « ventus et eurus pro vana et tur- : gida loquacitate usurpatur, vel duo videntur tangi : fides Iobi et spes eius; api pellat fidem Iobi doctrinam venlosam et inanem, spem vero eius euri pabula ». Sed cum eurus sit ventus rapidus, praeceps, indomitus atque calidus (Pin, Cord. z Mar. Men.) Iobum potius insolentiae et furoris arguit, — Quam longe absit a X vera sapientia Tobus ita locutus, Eliphaz v. 3 arguere in sermone inutili et in verbis, | in quibus nulla utilitas i. e. arguis in sermone etc, talia profers argumenta, quibus nihil conficitur (cf. Mar. Malv. Calm.). Idem apud LXX et vet. lat. « arguens in verbis quibus non oportet, in sermonibus quibus nihil proderit ». — S. Hier. in Te voce 155 vertenda non est sibi constans; h. l. aequalis est (sim. 22, 2 comparari); 34, 9 placere; nb Is. 22, 13. vertit qui habitat in tabernaculo; m3pb 3 Reg. 1, 2 fovere, 4 dormire. Vera notio est administrare, officia praestare, prodesse. Prius hemistichium v. plerique vertunt : quia docet iniquitatem tuam os tuum ON (Mar. Malv. V. Calm. Ros. W. Hirz. Del. Zsch. P. Le Hir) et in hanc versionem iam * praeierunt, LXX et vet. lat. « quia reus es sermonibus oris tui »; at versio S. Hier. "es . . ` B . ~ certeest praeferenda; nam ita revera ratio redditur, cur Iobus adeo impie locutus è * * -: 2 " * * ` ` * * * : sit, scil. quia iniquitas eum docuit; ita collocatio verborum in hebr. servatur sine annuntiare, palam facere, sed edocere, erudire, ut Hitz. acute notat. Eandem cum S. Hier. versionem probant Schlottmann, Dillmann, Hitz.
15:7
Tali prooemio praemisso Iobi assertiones ex eo primum impugnat, quia Iobus alios sapientia non vincat, proinde sapientiorum sententiae debeant praevalere. Iobum ait unum esse suae assertionis patronum, quam contra omnes velit tueri. Iam unde ei tam stupenda sapientia, quae valeat contra omnes? Quare ironice et acerbe quaerit v. T « Numquid primus homo tu natus es et ante colles formatus»? —Yobus amicorum sapientiam, quam veterum adagiis commendaverant, non admisit; unde contemptim interrogatur: num tu illis antiquior, vel primus homo? ita ut a sgatatione, vel iam ante terrae formationem usque ad nostra tempo,,,; mnem in te uno collegeris sapientiam, rerum usum, prudentiam: fta Eliphaz retorquet, quod Iobus 12, 2 dixerat « ubi amicos taxavit iuvenes » (Men.); ante colles, quasi ab aeterno (Prov. 8, 25. Ps. 89, 2), ita cum Iobi irrisione exaggerat, uti in sequentibus quoque
15:8
v. 8 « numquid consilium Dei audisti et inferior te erit eius sapientia »? — i. e. numquid arcano Dei consilio interfuisti el in eo cognovisti, Deum sapientia esse te inferiorem (cf. Pin. Cord. Calm. W.)? quod utique uti exaggerationis, ita insolentiae culmen est. In hebr. v. 8 numquid in familiari Dei consilio (445) audivisti et ad te attraxisti sapientiam (omnem)? cf. LXX 7, si; oè àglzsxo copla; et bene vet. lat. « aut in te solo est sapientia »? Hebr. y43 infra 36, 27 Hier. vertit auferre; esset proinde hoc loco auferre ad se i. e. ad te unum attrahere, in te uno recondere, et hoc sensuinterpretantur LXX, Malv. III. Ges. Ros. Hirz. W. Del. Zsch. P. Hitz. Le Hir neque abludit Syrus : « num tibi apparuit (revelata est) sapientia »? S. Hier. vero etiam hoc loco, uti v. 4, notione diminuere y*3 intellexit sed sensu intransitivo, quasi « diminuitur apud te sapientia » et de Dei sapientia est interpretatus. Vix recte; nam tum Eliphaz supponeret, quod in quaestione est, Dei sapientiam idem docere, quod ipse et veteres doceant; quare magis est ad rem, verba illa de humana sapientia accipere, id quod etiam subsequentibus confirmatur; quare prior explicatio erit praeferenda. Verum cum indignatione et contemptu pergit
15:9
v. 9 « quid nosti quod ignoremus? quid intelligis quod nesciamus »? — i. e. « non debemus, inquit, a te negligi, ut appelles nos fabricatores mendaci, et optes, ut silenlio inscitiam nostram celemus, cum nihil tu scias quod ignoremus » (Cord.). Porro Iobus non modo nulla peculiari sapientia est insignitus, sed e contra sapientia multum vincitur, quia illi qui antiquo rerum usu et longaevitate, i. e. sapientia praestant, a
15:10
multo vetustiores quam patres tui »; — sapientiam enim metitur ex aetate. In hebr., ut in graeco et'veft. lat. numerus singularis habetur : « sed et senex et. decrepitus in nobis est, antiquior patris tui diebus » i. e. vetustior patre tuo ; unde aliqui suspicantur, Eliphaz de se solo loqui (W. Hirz. Zsch. P.), sed aptius cum plerisque (etiam Del. Hitz.) sensu generali accipitur, cum Eliphaz de suis meritis vix tecte soleat loqui. Iobus igitur, cum talis sit, non debuit admonitiones amicorum spernere; has vero vocat divinas consolationes, utpote a sapientia veterum vera et divina profectas; ita in hebr. an exiguum quid apud te sunt consolationes Dei et verbum lene ad te (dictum)? i. e. an talia spernis, parvi facis, suscipere dedignaris?-7lmonuit scil. Eliphaz 5, 17 Deum punire, ut sanet, promisit res” Copt prosperitatem maxi- 19. Has promissiones ex Dei norma iusta (erivarunt, unde Dez consolationes ; hisce Iobum erigebant, unde verbum lene, suave *. Priorem versus partem Meier. probabiliter ad literam intellexit : « nonne parum a te consolationes Dei » et sensum hunc esse voluit : est, ut consoletur te Deus »? — i. e. non esset Deo difficile; « sed verba tua prava hoc prohibent »?. — Neque erat, pergit Eliphaz, cur Iobus excandesceret in sermone. Ita
15:12
v. 12 « quid te elevat cor tuum et quasi magna cogitans attonitos habes oculos»? — in hebr. quid vibrant (superbiunt) oculi tui (cf. Pin. Malv. Calm.j)? Bene Cord.:« cordis et oculorum meminit, quia superbia et arrogantia animo menteque primum concipitur, ac. deinde potissimum oculis significatur ». Tali vero insolentia et contumacia, qua effertur, in Deum ipsum furit,
15:13
v. 13 « quid tumet contra. Deum spiritus tuus, ut proferas de ore tuo huiuscemodi sermones »? — in hebr. quia contra Deum vertis furorem tuum et effutis ex ore tuo sermones; hebr. indicat, versum hune subiungi ad declarandum v. 12; potest. etiam verti ?/a wf, 1. e. quis te furor invasit, quae arripuit amentia, ut talia contra Deum impudenter effutias (cf. Cord.)? 1. vox. Hier. Is. 8, 6 transtulit. cum silentio; vocem yyy 3 Reg. 21, 27 demisso capite. Unde bene apud Caietanum locus noster vertitur verbum suave tecum ct immerito Pin. hoc reprehendit. — B. vocem Dei delet, quae tamen a S. Hier. Chald. Syro legebatur. 2. Videtur eN accepisse pro notione obvelare, abscondere (cf. 2 Reg. 19, 5 operire) : et verbum operit, abscondit scil. illas Dei consolationes tecumi. e. a te prohibet. ostendens Iobum sapientia vinci a reliquis, cum Deo agere contemptim et furore abripi. Talis utique homo ad inveniendam veritatem fere ineptus est censendus. Iam directe eum erroris convincere aggreditur; et primo quidem, Iobum non culpa vacare. Invehitur scil. in id quod lIobus 13, 48. 23. 24 dixerat;unde
15:14
v. 44 « Quid est homo, ut immaculatus sit? et ut iustus appareat natus de muliere »? — Eliphaz fervore disputationis abreptus non advertit se versari extra rem ; Iobus enim se et omnes homines culpis illigari minime negat (cf. 13, 26; 14, 4. 17; et in antecedentibus sermonibus 7, 21; 9, 2. 20. 31; suis promeruisse, ita ut amici ex poenarum atrocitate culparum scelerumque enormitatem inferre merito possint (cf. 7, 2. 3. 25 ; 9, 22. 24; 10, 2. 1. 44; 43, 7-40. 15. 18-24). Hoc igilur Eliphaz probare debuit, minime vero repetere eadem argumenta (cf. 4, 19 ct. quae Sophar protulit 44, 5. 6); id utique in disputatione aeri unoquoque suae sententiae cum pervicacia inhaerente usu venit. Unde eandem quam 4, 18 allegaverat probationem denuo in medium profert
15:15
v. 15 « ecce inter sanctos eius nemo immutabilis et coeli non sunt. mundi in conspectu eius » !. — Sanctos vocat angelos, eosdem coelites, coeli incolas (cf. Aug. Greg. Sa, Mar. Malv. Sanct. W.) quibus iam praeit Chald., dum alii (S. Thom. Pin. Del. Hitz. P.)ipsos coelos et stellas intelligant i.e. « quidquid lucidum, purum, mundum in creaturis inveniri potest, quod ad conspectum et oculos clarissimos necesse sit tenebrescere et offuscari » (Pin.); provocare possunt ad 25, 5. Verum quidem est proxime non esse sermonem nisi de puritate morali (W.); at nihil impedit, quominus ad Dei splendorem illustrius proponendum duas quasi provincias assignet, moralem et physicam, in quibus Dei lux omnia ita vincat, ut merae tenebrae esse videantur. Alii demum utramque acceptionem proferunt (Cord. Est. Tir. Ros.). lam fit applicatio ad hominem i. e. ad Iobum
15:16
v. 16 « quanto magis abominabilis et inutilis homo qui bibit quasi aquam iniquitatem» ; — inutilis hebr. proprie putridus vel putrescens et sordidus (cf. Pin. Malv. Vav ); haec epitheta appositione declarantur : cui tam promptum, proclive et facile est peccare, quam sitienti avide haurire aquam, vel ad cuius vitae rationem peccare eodem modo pertinet ac potu sustentare vitam i D ' T pop RUSO RS i NR on Ac 20 | 10 43, 46-19 (cf. Pin. Cord.), qui proinde nullo iam pudore, nullo remorsu scelera patrat, sed potius sitibundi in modum cum aviditate et voluptate (Vav. Calm.). Ut talem vero Iobum ipsum indicari a loquente et describi, ipsa sermonis conformatio et argumentatio suadere videtur; quare optime S. Thom. : «in hoc ergo ipsum Iob notat »; de homine enim generatim iam v. 44 sententiam dixit. | Dein transit ad alterum argumentum ex veterum sapientia et traditione desumptum. Eorum quidem primo auctoritatem commendat et probat (v. 18.19) ; dein contra Iobi assertionem, ex eadem traditione constare de frequenti impiorum prosperitate (cf. 9, 22; 12, 6-12), ita illam sartam tectamque servare conatur, ut dicat, impios saltem internis terroribus semper esse miseros, etsi secundum speciem prospere degant (v. 20-24). Praemittit prooemium, quo attentionem excitet, v. 17 « ostendam tissime comperi, hoc exponam ; ipse Eliphaz est enim ex sapientibus Theman (cf. ler. 49, 6), unde gravior eius fit admonitio; vidt i. e. assidua contemplatione et experimento comperi (Pzn.). lam idem veterum sapientium prudentia commendatur ; ita in hebr. quod sapzentes annuntiant neque celaverunt ez tempore patrum suorum i. e. serie non interrupta et continua doctrina sapientium haec ad nos pervenit scientia, publice semper proclamata; vel, ut alii nectunt : quod annuntiant (neque celant) tamquam a patribus acceptum ' — unde quantae auctoritatis! Textus /at. v. 18« sapientes confitentur. et non abscondunt patres suos »; — explicatur a plerisque in priore sensu, 1. e. illi sapientes talia proponentes non abscondunt, sed citant auctores suae assertionis, maiores suos (cf. S. Thom. Pin. Tir.) palam professi, se talia ab illis accepisse (cf. Mar. Malv. Men. Calm.). Eorum autem auctoritas intemerata ex eo constat, quippe
15:19
v. 19 « quibus solis data est. terra. et non transivit. alienus per eos »; — i. e. stirpem. suam puram servarunt et integram ab omni alieni sanguinis commixtione, unde maxima simul traditionis puritas et ab aliena superstitione, more, errore integritas elucet et imperturbata doctrinae series (cf. Cod. W. Zsch. P. Le Hir) ?. Iam declarat, quaenam sit ista adeo laudata doctrina : v. 20 2. Haec ratio magis placet, quam quae a veteribus assignatur : commendari illorum tyrannidis eius»; — i. e. impius quidem efferturetarroganti insolentia tumescit; at simul angitur incertitudine et timore, quia subito corruere potest. In hae incertitudine iam latent terrores, quos v. 94 prosequitur. Commodior sensus adest in hebr. : cunctis diebus impius ipse se discruciat; ita Eliphaz medias in res ingreditur (cf. Malv. Pin. Cod. Cord. Calm.); voce enim 55mm stimuli et cruciatus conscientiae quasi continuo in orbem redeuntes bene delineantur. Eundem sensum praebent LXX et vet. lat. « omnis vita impii êv ggovcàt in sollicitudine est » et Ag. èv ó2óva, quamvis non omnem vim vocis hebr. efferant. Sym. vertit áňxķoveústar et hoc secutus videtur S. Hier.; ceterum latinum superbit ad hebr. trahere conatur Pin. : « hac ratione forte superbire pro dolere, cruciari, parturire dictum est, quod superbus et ambitiosus tyrannus magna semper ambiat et difficili desideriorum multorum semper partu laborat multa moliens ». Alterum membrum hebr. varie concipiunt : vel numero annorum (qui) repositi sunt feroci sese scil. discruciat; vel numerus annorum. absconditus ! est feroci (violento, qui alios vi opprimit); ita accepit S. Hier.; vel ut iam LXX et vet. lat. « et numerati anni dati sunt potenti » i. e. pauci anni ei repositi sunt. (cf. Del. B.). Sed ad contextum magis apta videtur vel prima expositio, vel secunda de incertitudine, quia in utraque terror describitur, de quo etiam in subsequentibus agitur. Continuo enim impius angitur
15:21
v. 21 « sonitus terroris semper in auribus illius, et cum paz sit, ille semper insidias suspicatur »; — in hebr. in pace vastator venit ei (invadet eum, Mar. Malv. Vav.), haec scil. est voz illa terroris, qua continuo in animo turbatur (cf. Vav. Hitz.) Generatim interpretantur vel: in summa pace cum nihil minus suspicabitur, orietur ei subito vastator (Malv. Pin. Cod. W. P.), vel : cum revera omnia tuta sunt, ille tamen mente et animo semper pericula timet, ruinam experitur (cf. Mar. Hirz. Del.), et ita interpres lat. ; priore sensu LXX et vet. lat. : « cum putaverit se esse in pace, tunc eversio veniet ei ». Sed certe de ipsa ruina nondum est sermo, sed homo depingitur, qui ubique panico terrore cruciatur, qui nulla pace perfrui potest; quare S. Hier. sensum bene expressit. Eosdem angores delineat v. 22 in hebr. non confidit egressurum se tenebris (Cod. Pin. Vav.), animo scil. summa pericula praesagiens nullum cernit et sperare potest effugium, nullam laetam spem concipit, tenebris obvolutus animus eius quasi desperatione tabescit (cf. Cord. Malv. Pin.) ; idemque textus lat. enuntiat
15:22
v. 22 « non credit quod reverti passit de 1. Vocem hanc B. delet; sed eam legerunt Syrus, Sym. Theod. S. Hier. Chald. armes and Deor» — etsubditur ratio, quia impius est semper tmi —— dhns mtr maa nnkan lo « veecunspeedüns undique gla- Tun» — vel repete ex Beli | uti Are. habet x t Sic palma l OU o ges ax) qium Le. selectus, destinalus, euius i iE CAAS edurhque expavescems comtimwe curarum tenebris eheu Quare haec ratio awal ostemdit, momdum de ruina iam Super euin densa (3S esse secunomena. Eam Un sudeequewüus tras descrübumtur, quibus mala sibi viven Amo praesumit, malı seil pampertalis et indigente. Ita merde emicat Pum. Fier. Méüde. Tí. Hun. Has Del seh. v. 33 ex kèr DOUS G aub panem quaerenda), ade (si) mort paratum EY TAN di mona dern eredoen i, e: im ipsa abundantia suspi- Tieme 26 umore paperii tayuan: quare dere Pin. :« norit, certo SUN suadet etm buius praesagdumm et condecturamm ex sui cordis sense "acu.adqme haec est poenae imd pars mem media, quod cogatur Ape sS peuedheeve et ominai mal » Neque aliter versio lat. menda est v. I o« Tui se yuswevi? «ud quaerendum panem, RÈ, wow? pnus SEP nen Ps eira dies »; — verbis lat. Rastenües aqui explamamt cum sibi parare conetur quae suppedint ad cultum et riu facile i teget impendere sibi mala ( Vae., Sim. S. Tom Fus). dd same recte. quod ad amgores mediis iu fortunis mirant etmon ad ruinae dame factae deseriptiomem, Nam tales Aib SOR exhibet v. 2b e andl eus müel et angustia uL faris, strat mper quer prapanca ad prelia; — i. e. mise maiin polatan, qui parva collecta mama certamen fatale conira hostess poems eut anais (E Card.) vel, ut melius Vae. ze Oreumasessum i malis et calamitatibus, sieut suae regem volertes M eae süpamt weofekscenten ad bellum et descensurum in acum ». Alter et dane mendo comparatio ex textu heb. intelligitur : Mrawd cum val et amqustht, ueredent eum (praevalebunt) sid cv poncius aud! preis i. e. lereres irruunt in eum, tamquam mex cum ace beliea (ef Mars Mae, Cod Pun. W. Zu. , EA Exuem a kac desdpükeme EHphaz acerbe modo ad lobum alludit urhe is hominis impi prae se fare sortem haud obscure prodit: e£. &, À ernrares Domiui ait camina me): T, À. 13. L4 (errei me quer summum ec per cisisaets annae concutis): 9, A&. 3k; Q0, AT: 43. 34. V. E. meadh maus textui nier: a remde pem mo NRR» ryypyt TE Ms Bul A LL runs zuda aalan, a rederne motio est vò Hisce vero terroribus iure impius cruciatur :
15:25
v. 25 « Tetendit enim adoersus Deum manum suam et contra Omnipotentem roboratus est »; — i. e. rebellis et contumax est contra Deum (uti Iobus scil. qui non Deo casügantü vult subici); tendere manum symbolum est exitium minitantis et procaeis (cf. Is. 23, 11. Ez. 25, 71; Cord.); ex hebr. se fortem 1. e. arrogantem, audacem praestitit in Deum (cf. Malv.) i. e. ausu temerario et impudenti audacia rebellavit (Pin. Cord.). Bene primam causam assignat arrogantiam et insolentiam contra Deum, superbis enim Deus resistit. Hanc rebellionem ulterius delineat
15:26
v. 26 « cucurrit adversus eum erecto collo et pingui cervice armatus est » ; — metaphora sumpta est a bove procaci, qui currit excusso iugo et cornibus impetit herum (0/.); pinguedo obdurationis et inerle obstinationisque in malo est symbolum, cf. Deut. 32, 15; Ps. 72, 1; cervix autem contumaciam, elationem, duritiem notat (cf. Vav.). Alia imagine bellica utitur textus hebr. in densitate umbonum clypeorum (Mar. Malv. Vav. Pin. P. Le Hir) vel, ut habent LXX et vet. lat.: « In crassa cervice scuti sui » i. e. omni impetu et machinis quas admotis Deum impugnat. Quomodo vero ad talem contumaciam pervenerit, ratio redditur (hebr. 12 LXX &)
15:27
v. 27 « operuit faciem etus crassitudo et de lateribus eius arvina dependet » ; — hebr. et fecit pinguedinem (incrassavit adipem, Sym. ènáyvve mupeM) super lumbos i. e. summa in abundantia et omnium bonorum affluentia vixit et ita « incrassatus est dilectus » et recaleitravit (cf. O7 Pin. Sa, Mar. Malv. W. P.). Alio modo Cord.: « ex habitu corporis mentem et animum hominis improbi describit et haec quam dicit crassitudo et arvina eius, impii indicat arrogantiam, confidentiam, contumaciam et mentis stuporem, quibus inflatus Dei leges infringere non veretur ». Haec vera quidem sunt; at prior explicatio et arctius antecedentibus iungitur et melius sequentibus cohaeret, in quibus alia ratio affertur, qua animus eius, nimia prosperitate et rerum felici successu ebrius, ingenti illa insolentia elatus sit;
15:28
v. 28 « habitavit in civitatibus desolatis et in domibus desertis, quae in tumulos sunt redactae »; — hebr. quae destinatae erant ad acervos i. e. quae alias perpetuo in ruinis iacuissent. Habuit igitur praeter rerum omnium abundantiam (v. 27) impius ille dominationem longe lateque patentem eamque ita feliciter et superbe auxit, ut civitates vastatas olim et destructas denuo aedificaret (haee est enim vis notionis; ibi enim habitare non potest, nisi aedificaverit) et ubi antea ruinae et solitudines erant, sumptuosa sibi palatia erigeret. Ita scil. Nt : ET Ei nominis et gloriae immort alitatem eap arh . cant, praeferenda videtur, quia bene explanat alteram elationis E. causam (cf. 3, 14). Ego quidem insuper censeo, hisce etiam fieri campi eorum aristas ferunt vacuas, quae erectae stant, dum plenae incurvantur. E Haec lectio non adeo discrepat ab eo, quod legit Syrus oy verbum eorum. Alii alia E . proponunt (cf. Del.). Interpretatio lat. sensui saltem optime concordat, neque a noj : tione puy extendere (cf. Gen. 12, 8. Is. 40, 22; 42, 5. Ps. 21, 12) abludit. E Infortuniis vero immersus non poterit effugere; v. 30 « non recedet E de tenebris; ramos etus arefaciet flamma et auferetur spiritu oris sui »; k — i. e. nulla spes superest impio emergendi ex nocte miseriarum ; F. sicut arbor flammis exusta iam non faciet folia et ramos, ita illi E omnis spes perit (cf. Vav. Men. W. Del.). Alii ramos prolem impii intel- E. ligunt (Cord. Sa, Malv. Tir.); at de impio solo est sermo; filiorum $ mentio postea occurrit; quare etiam dubium est, utrum ad ignem coe- K litus immissum 1,16 fiat allusio. Ipse demum impius spiritu furoris A sui enecatur 5, 2; perit in furore et insania vel superbia verborum T. suorum (S. Thom.). Ita obiicit Iobo, uti supra, vehementiam et iram. z Et cum impius tali interitui obviam fertur, aperte et palam omni a spe abiecta desperat; v. 31 « non credet frustra errore deceptus, quod : aliquo pretio redimendus sit »; — nihil sibi spei iam promittit, idque ; bene facit, quod saltem tali errore non se frustra decipit (cf. Pin. Sa, Mar. Calm.). Videtur Eliphaz ad similia Iobi effata alludere 7, 16; 10, 21; 14, 10. Textus hebr. per modum conclusionis adhortationem continet, quae ex impii sorte colligitur : ne fidat in vano (in iniquitate) deceptus, nam vanum (iniquitas) erit commutatio (recompensatio) eius (cf. Mar. Malv. W. Del. P. Hitz.) i. e. ne quis peccatis indulgeat utilitate et voluptate praesenti captus, nam poena et miseria est id quod necessario quis pro peccato commutat et accipit". Pergit Eliphaz in consideratione modo incepta v. 32 « antequam dies eius impleantur, peribit, et manus eius arescent » ; — impius non decedet « plenus dierum », sed immatura morte abripitur; quia vir? sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos (Ps. 54, 24) sed defecerunt anni eorum cum festinatione (Ps. 11, 33), qua re Iobus ipse perstringitur et sua ipsius poena peccator demonstratur. Hebr. ad literam : in die qui non est dies eius i. e. nondum venit dies mortis eius et iam impletur illa commutatio, dum adhuc vivit, mercedem recipit iniqui- 1. Alii explicant : interibit simul cum halitu oris sui (Hitz.) — id quod valde ieiunum videtur; alii Dei furorem interpretantur (Cod. Sa, Mar. Tir.), uti iam Chald., sed durius refertur ad Deum, qui a v. 25 non est nominatus. 2. Interpres lat. legit w^ pro by, dein in vano retulit ad deceptus, et ultimum membrum liberius reddidit, commutationem pretium redemptionis explicans. Ix Ios. — 14. tatis ef ramus eius non virescet, simul cum ipso soboles et familia eius prosperitate omni destituitur (Pzn. Vav. Cod. Mar. Malv.) '. Iam quomodo commutatio illa impleatur et ramus eius arescat, describit; v. 33 « laedetur quasi vinea in primo flore botrus eius et quasi oliva proticiens florem suum » ; — i. e. mature, cito ipse et propagines eius perdentur, ac si quis erumpentes botros ac florentes decutiat e vineis (Men. Cord.) vel, ut Vav. notat : « sicuti vitis quae in florem quidem se induerit et fructum feret, sed ita ut is fructus non maturescat ; item sicut olea quae perdet florem nullo foetu concepto ». In hebr. vim infert (laedit) sicut vitis labruscae suae (Malv. IM), id quod varie elucidant : abiicit uvam immaturam (Malv. IV. W. P.) sed num vitis tales uvas revera abiicit? alii : Deus proiicit sicuti vitis labruscas (Mar. Malv. VI. Del.); alii legunt cum vulg. oym abripietur, laedetur sicut in vinea labrusca (Hirz.); Hitz. interpretatur de vinea, quae labruscam eo laedat et damno afficiat, quia succum bonum non intromittat; ita et impius laedit filios suos et causa est ruinae illorum ; posteritas eius antequam adolescat, iam ut labrusca etc. est abiicienda (Calm .). Simile quid habent LXX et vet. lat. : « vindemietur tamquam uva acerba ante tempus; decidat tamquam flos olivae ». Iam propriis verbis explanat (2, enim) antecedentia v. 34 « congregatio enim hypocritae sterilis et ignis devorabit tabernacula eorum qui munera libenter accipiunt », — i. e. turba, familiaimpii hypocritae arescit, fit quasi arida, 1. e. prosperitate et propagalione et vita destituta; pressius legitur ultimum membrum in hebr. e£ ¿gnis comedet tabernam cula muneris; certe lobum perstringit, cuius familia absumpta, greges S igne tacti, qui 1pse muneribus 1. e. sacrificiis oblatis Deum iustum iudicem, ne puniat, mulcere voluerit; quare bene S. Thom. : « et hoc dicit notans Iob de impietate et hypocrisi ». n Concludit demum gnome, totam impii indolem et sortem complec- | tens, v. 35 « concepit dolorem et peperit iniquitatem et uterus eius praeparat dolos » ; —1. e. mente et animo concipit, fovet, volvit consilia plena flagitii, molestiae, afflictionis ; illa exsecutus parit et edit iniquitatem, neque uno quasi partu sistit, sed dum unum flagitium patrat, s iam alia aeque perniciosa corde et animo meditatur inexhausta quadam | ad malum fecunditate (ef. Pin.). Sed dum bay laborem, molestiam . dicitur mente concipere et yy vanitatem, iniquitatem parere, simul criminis poenam in ipsius patratoris caput devolvi significatur, esse scil. scelerum conceptum eliam afflictionem pro ipso concipiente, esse 1. Interpres lat. 39 manus et pga ramus commutasse videtur; melius LXX 6 £&2apvoz a01oU où y nuxácy, vet. lat. « germen eius non videbitur »; Sym. ox e00o feet. scelerum perpetrationem pro ipso auctore rem vanitatis i. e. sine successu et utilitate (Ag. žvagehés), immo deceptionis et infortunii plenissimam (cf. Ps. 7, 15; Is. 59, 8); at dum amaros iniquitatis fructus gustat — internos sentit conscientiae labores et angores et cernit exitium aliis illatum et sibi imminens — non a malo desistit, sed novas in dies fraudes machinatur, fraudes utique, quibus demum se ipsum omni spe fraudat; ita tandem omnia eius studia in nihilum sunt redacta et revera peperit vanitatem (cf. Cord.). Bene Calm. concludit : « Iobum impii huius quam describit imaginem in se retulisse, non aperte quidem affirmat Eliphaz, sed id non obscure innuit, ut nihil desit aliud, quam ut collectio ex praemissis ducatur » (sim. Ty».). Arg. — lobus non sine acrimonia amicorumrationes reiiciens molestos consolatores quam inepte agant, perstringit (16, 1-6). Dein querelis denuo indulgens suos depingit dolores, qui a Deo ipsi infliguntur, quibus impius apud homines censetur et quibus alii ludibria addunt: quae omnia innocens sustineat (16, 1-18). Qua fretus innocentia ipsum Deum qui eum affligit, testem invocat et vindicem suae integritatis, quem, quia mors instat et opprobria hominum, implorat, ut cito ipsius agat causam (16, 19-17, 10). Tandem ad miserrimae suae conditionis lamentationem revertitur, qua, quam parum apte amici spem temporalem ipsi praetendant, apparet (17, 11-16). Disputationis progressus in duobus cernitur : a) Iobi dolores accuratius describuntur, unde quanto et quam forti animo sustineat, clarius perspicitur ; 5) spem concipit eamque in omni afflictione divina et humana aperte iam et indubitanter profert, fore ut Deus coram omnibus innocentiae suae vindex exsistat; quod enim 14, 13-171 innuerat, iam 16, 19-24 distincte explicat.
15:1
THEMAN (EBR. TĒMĀN, GR. ΘΑΨΆΝ)
T. infatti è usato come sinonimo di Edom (Abd. 9) o posto in parallelismo con Edom (Ier. 49, 7.20). I Themaiti erano celebri per la perspicacia e saggezza (Ier. 49, 7; Abd. 8; Bar. 3, 22); il più sottile interlocutore di Giobbe era il temanita Eliphaz (Iob 2, 1; 4, 1; 15, 1; 22, 1; 42, 7.9). All'epoca bizantina (Eusebio, Onomast., 96, 20) il nome era usato per un posto militare situato a 15 miglia da Petra, corrispondente forse a el-Meqdes: qui però non …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.