The destruction of Babylon is further prophecied, for their pride, 8. arroganeie, 10. and sorcerie.
1Come down, sit in the dust, O virgin daughter of Babylon, sit on the ground: there is no throne for the daughter of the Chaldeans, for thou shalt no more be called delicate and tender.Scendi, ponti a seder nella polvere, o vergine figlia di Babilonia: non è più in trono la figliuola de' Caldei: tu non continuerai ad esser chiamata molle, e delicata.COME downe, sitte in the dust ô Virgin daughter of Babylon, sitte on the ground: there is no throne for the daughter of the Chaldees, because thou shalt no more be called nice and tender.Descende, sede in pulvere, / virgo filia Babylon: / sede in terra; non est solium / filiæ Chaldæorum, / quia ultra non vocaberis / mollis et tenera. 2Take a millstone and grind meal: uncover thy shame, strip thy shoulder, make bare thy legs, pass over the rivers.Dà di mano alla macina, e fa della farina: svela la tua deformità, scuopri gli omeri, e le gambe, valica i fiumi.Take a mil, and grinde meale: make bare thy turpitude, discouer the shoulder, vncouer the thighes, passe the riuers.Tolle molam, et mole farinam; / denuda turpitudinem tuam; / discooperi humerum, revela crura, / transi flumina. 3Thy nakedness shall be discovered, and thy shame shall be seen: I will take vengeance, and no man shall resist me.La tua ignominia sarà scoperta, e vedrassi il tuo obbrobrio: farò le mie vendette, e nissun uomo a me si opporrà.Thyne ignominie shal be discouered, and thy reproch shal be seene: I wil take vengeance, and no man shal resist me.Revelabitur ignominia tua, / et videbitur opprobrium tuum; / ultionem capiam, et non resistet mihi homo. 4Our redeemer, the Lord of hosts is his name, the Holy One of Israel.Redentore nostro è colui, che si chiama Signor degli eserciti, il Santo d'Israele.Our redemer, the Lord of hostes is his name the holie one of Israel.Redemptor noster, Dominus exercituum nomen illius, / Sanctus Israël. 5Sit thou silent, and get thee into darkness, O daughter of the Chaldeans: for thou shalt no more be called the lady of kingdoms.Statti muta, e nasconditi nelle tenebre, o figlia de' Caldei; perchè tu non sarai più chiamata la signora dei regni.Sitte holding thy peace, and enter into darkenes ô daughter of the Chaldees: because thou shalt no more be called the ladie of kingdomes.Sede tacens, et intra in tenebras, / filia Chaldæorum, / quia non vocaberis ultra / domina regnorum. 6I was angry with my people, I have polluted my inheritance, and have given them into thy hand: thou hast shewn no mercy to them: upon the ancient thou hast laid thy yoke exceeding heavy.Io mi adirai contro del popol mio, rendei come profana la mia eredità, e la posi in tua mano: tu non avesti misericordia di essi: e sopra i vecchi aggravasti forte il tuo giogo.I was angrie agaynst my people, I haue contaminated mine inheritance, and haue geuen them into thy hand: thou hast not shewed mercies to them: vpon the ancient thou hast made thy yoke exceding heauie.Iratus sum super populum meum: / contaminavi hæreditatem meam, / et dedi eos in manu tua: / non posuisti eis misericordias; / super senem aggravasti jugum tuum valde.
7And thou hast said: I shall be a lady for ever: thou hast not laid these things to thy heart, neither hast thou remembered thy latter end.E dicesti: In sempiterno sarò signora: e non pensasti a queste cose, né ti se' ricordata di quel, che era per accaderti alla fine.And thou hast sayd: I wil be a ladie for euer: thou hast not put these thinges vpon thy hart, neither hast thou remembred thy later end.Et dixisti: In sempiternum ero domina. / Non posuisti hæc super cor tuum, / neque recordata es novissimi tui. 8And now hear these things, thou that art delicate, and dwellest confidently, that sayest in thy heart: I am, and there is none else besides me: I shall not sit as a widow, and I shall not know barrenness.E adesso ascolta queste cose, tu che vivi nelle delizie, e se' piena di arroganza, e dici in cuor tuo: io sono, e altra non è fuori di me: non sarò mai vedova, né saprò che sia sterilità.And now heare these thinges thou that art delicate, and dwellest confidently, that sayest in thy hart: I am, and there is none eles beside me: I shal not sitte a widow, and I shal not know barrennesse.Et nunc audi hæc delicata, / et habitans confidenter, / quæ dicis in corde tuo: / Ego sum, et non est præter me amplius; / non sedebo vidua, / et ignorabo sterilitatem. 9These two things shall come upon thee suddenly in one day, barrenness and widowhood. All things are come upon thee, because of the multitude of thy sorceries, and for the great hardness of thy enchanters.Avverranno a te queste cose subitamente in un sol giorno: tu sarà sterile, e vedova. Tutto questo verrà sopra di te per la moltitudine de' tuoi malefizi, e per la crudeltà somma de' tuoi incantatori.These two thinges shal come to thee sodenly in one day, barrennesse and widowhood. Al thinges are come vpon thee, because of the multitude of thy sorceries, and for the vehement hardnes of thine inchanters.Venient tibi duo hæc / subito in die una, / sterilitas et viduitas: / universa venerunt super te, / propter multitudinem maleficiorum tuorum, / et propter duritiam incantatorum tuorum vehementem. 10And thou hast trusted in thy wickedness, and hast said: There is none that seeth me. Thy wisdom, and, thy knowledge, this hath deceived thee. And thou hast said in thy heart: I am, and besides me there is no other.E nella tua malizia ti confidasti, e dicesti: Non è chi mi vegga. La tua sapienza, e la tua scienza ti sedusse, e dicesti: Io sono, e altra non è fuori di me.And thou hast confidence in thy malice, & hast sayd: There is none that seeth me. Thy wisdome; and thy knowlege, this hath deceiued thee. And thou hast sayd in•thy hart: I am, and beside me there is none other.Et fiduciam habuisti in malitia tua, / et dixisti: Non est qui videat me. / Sapientia tua et scientia tua, / hæc decepit te. / Et dixisti in corde tuo: / Ego sum, et præter me non est altera.
11Evil shall come upon thee, and thou shalt not know the rising thereof: and calamity shall fall violently upon thee, which thou canst not keep off: misery shall come upon thee suddenly, which thou shalt not know.Verrà sopra di te la sciagura, né saprai donde nasca; e piomberà sopra di te una calamità, cui tu non potrai colle espiazoni allontanare: verrà repentinamente sopra di te una non preveduta miseria.Euil shal come vpon thee, and thou shalt not know the rysing therof: and calamitie shal fal violently vpon thee, which thou canst not expiate: miserie shal come vpon thee sodenly, which thou shalt not know.Veniet super te malum, / et nescies ortum ejus; / et irruet super te calamitas / quam non poteris expiare; / veniet super te repente miseria / quam nescies. 12Stand now with thy enchanters, and with the multitude of thy sorceries, in which thou hast laboured from thy youth, if so be it may profit thee any thing, or if thou mayst become stronger.Stattene co' tuoi incantatori, e colla turba de' tuoi maghi, co' quali avesti tanto da fare fin dalla tua adolescenza, se per sorte ciò possa giovarti alcun poco, o se tu possa divenire più forte.Stand with thine inchanters, and with the multitude of thy sorceries, in which thou hast traueled from thy youth, if perhaps it may profite thee any thing, or if thou mayst become stronger.Sta cum incantatoribus tuis / et cum multitudine maleficiorum tuorum, / in quibus laborasti ab adolescentia tua, / si forte quod prosit tibi, / aut si possis fieri fortior. 13Thou hast failed in the multitude of thy counsels: let now the astrologers stand and save thee, they that gazed at the stars, and counted the months, that from them they might tell the things that shall come to thee.In mezzo alla moltitudine de' tuoi consiglieri tu ti perdi: sorgano, e diano a te salute gli auguri del cielo, che contemplavan le stelle, e contavano i mesi, affin di predire a te il futuro.Thou hast fayled in the multitude of thy counsels: let the astrologers of the heauen stand and saue thee, which did contemplate the starres, and count the monethes, that by them they might tel thinges that shal come to thee.Defecisti in multitudine consiliorum tuorum. / Stent, et salvent te / augures cæli, / qui contemplabantur sidera, / et supputabant menses, / ut ex eis annuntiarent ventura tibi. 14Behold they are as stubble, fire hath burnt them, they shall not deliver themselves from the power of the flames: there are no coals wherewith they may be warmed, nor fire, that they may sit thereat.Ecco ch'ei son diventati come paglia, il fuoco gli ha divorati: non potran liberare le anime loro dalle fiamme: elle non sono un fuoco fatto per iscaldarsi, oppur per sedervi a crocchio.Behold they are become as stuble, fire hath burnt them, they shal not deliuer their soule from the hand of the flame: there are no coles, wherwith they may be warmed, nor fire, that they may sitte therat.Ecce facti sunt quasi stipula, / ignis combussit eos; / non liberabunt animam suam / de manu flammæ; / non sunt prunæ quibus calefiant, / nec focus ut sedeant ad eum.
15Such are all the things become to thee, in which thou hast laboured: thy merchants from thy youth, every one hath erred in his own way, there is none that can save thee.Così sarà di tutte quelle cose, per le quali ti desti all'anno: quei, che teco aveano commercio dalla tua adolescenza son fuggiti ognuno per la sua strada: non è chi si salvi.So are the thinges become vnto thee, in whatsoeuer thou hast traueled: thy merchants from thy youth, euerie one hath erred in his owne way, there is none that can saue thee.Sic facta sunt tibi in quibuscumque laboraveras: / negotiatores tui ab adolescentia tua, / unusquisque in via sua erraverunt; / non est qui salvet te.
47:1
Menochius
Virgin; delicate. (Menochius)
Worthington
Cyrus overthrew this empire, (Calmet) which now felt its share of misery. (Worthington)
47:2
Haydock
Shame. Hebrew tsammathec, Canticle of Canticles 4:1, 4. Protestants, "thy locks, make bare the legs, uncover the thigh, pass," etc. (Haydock)
Thou shalt be reduced to a state of the most abject slavery, Exodus 11:5., and Supra[Isaias] 3:17., and 20:4. The Barbarians sold their slaves naked.
47:6
Calmet
Polluted; deemed or declared unclean. But thou hast sought to gratify thy vindictive temper, in punishing my people. (Calmet)
Worthington
The sins of both called down vengeance. (Worthington)
47:7
47:9
Two. The empire and the people shall be removed at once.
Enchanters; princes or magicians, who gave them evil counsel, ver. 12.
47:11
Calmet
Know. All this shews the vanity of magic, which cannot announce future events to do any good. (Calmet)
47:13
Months, to tell which would prove lucky, Esther 3:7.
47:14
Calmet
Thereat, to warm themselves, (Haydock) or to adore. (Calmet)
Strabo xv
In Cappadocia are to be seen "Pyratheia,...in which the magi keep a perpetual fire, and sing hymns about the space of an hour." (Strabo xv.)
Calmet
These were a sort of open temples. (Calmet)
47:15
Diodorus ii
Merchants. The city was well situated for trade, Isaias 13:20. (Diodorus ii.)
47:1
Babylon not hitherto ouercome at last was brought to miserie and destruction.
47:3
Concordanza Nahum. 3.
47:6
Gods people cōtaminating themselues with sinne, were suffered to fal into ignominious captiuitie; but God geueth them grace of repentance, & then seuerely punisheth their vnmerciful afflicters & persecuters.
47:8
Apoc. •.
Concordanza Insea 51.
47:1
sant'Ippolito † 235 d.C. Treatise on Christ and Antichrist 35
… Behold, they shall all be as sticks for the fire; so shall they be burned, and they shall not deliver their soul from the flame. Because thou hast coals of fire, sit upon them; so shall it be for thy help. Thou art wearied with change from thy youth. Man has gone astray (each one) by himself; and there shall be no salvation for thee.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 22.6
… “Come down and sit in the dust, O virgin daughter of Babylon, sit on the ground; there is no throne, O daughter of the Chaldæans: for thou shalt no more be called tender and delicate. Take the millstone and grind meal; uncover thy locks, make bare the legs, pass over the rivers; thy nakedness shall be uncovered, yea, thy shame shall be seen.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 77.5
… She no longer entered the church of God but, like Miriam the sister of Moses, she sat apart without the camp, till the priest who had cast her out should himself call her back. She came down like the daughter of Babylon from the throne of her daintiness, she took the millstones and ground meal, she passed barefooted through rivers of tears.
47:6
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Defence of His Flight. (Apologia de Fuga.) 9
… Like the tyrant of Babylon , they attack more furiously; they shew pity to none, but mercilessly ‘upon the ancient,’ as it is written, ‘they very heavily lay the yoke,’ and ‘they add to the grief of them that are wounded
47:13
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 4.18
… Give no more heed, pray, to astrologers; for of these the divine Scripture saith, Let the stargazers of the heaven stand up and save thee , and what follows: Behold, they all shall be consumed as stubble on the fire, and shall not deliver their soul from the flame
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 2.9
… Is the Son, therefore, less than the Spirit because He was sent by the Spirit? Thus you have the record, that the Son declares Himself sent by the Father and His Spirit. “I am the beginning,” He saith, “and I live for ever, and My hand hath laid the foundations of the earth, My right hand hath made the heaven to stand abidingly;”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 19
… “Thou hast had,” he saith, “five husbands, and he whom thou now hast is not thy husband.” ( c. iv. 18 .) So also His Father makes great account of prophecy, when He sets Himself against the honor paid to idols: “Let them declare to you,” saith He, “what shall come upon you” (
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 14.11
… “Let now the astrologers stand and save thee, they that gazed at the stars and counted the months, that from them they might tell the things that shall come to thee,”
47:14
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 2.5.3
… What does Ezekiel the prophet say of them? “Sodom,” he says, “shall be restored to her former condition.” But why, in afflicting those who are deserving of punishment, does He not afflict them for their good?—who also says to Chaldea, “Thou hast coals of fire, sit upon them; they will be a help to thee.”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 2.10.6
… “The Lord will wash away the filth of the sons or daughters of Zion, and shall purge away the blood from the midst of them by the spirit of judgment, and the spirit of burning.” Of the Chaldeans he thus speaks: “Thou hast the coals of fire; sit upon them: they will be to thee a help.”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 5.15
… But that we say that God brings fire upon the world, not like a cook, but like a God, who is the benefactor of them who stand in need of the discipline of fire, will be testified by the prophet Isaiah, in whose writings it is related that a sinful nation was thus addressed: “Because thou hast coals of fire, sit upon them: they shall be to thee a help.”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 6.56
… nor would one visit “with a rod the transgressions of those who forsake the law of the Lord, and their iniquities with stripes;” nor could it be said, “Thou hast coals of fire to set upon them; they shall be to thee a help.”
san Girolamo † 420 d.C. Jerome's Apology for Himself Against the Books of Rufinus 2.7
… But you well know, I think, what eternal fires mean according to the ideas of Origen, namely, the sinners’ conscience, and the remorse which galls their hearts within. These ideas he thinks are intended in the words of Isaiah: “Their worm shall not die neither shall their fire be quenched.” And in the words addressed to Babylon:
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 77.5
… She came down like the daughter of Babylon from the throne of her daintiness, she took the millstones and ground meal, she passed barefooted through rivers of tears. She sat upon the coals of fire, and these became her aid.
47:1
1. DESCENDE (de tuo monarchali throno ac fastu, olim regina, nunc ancilla captiva), SEDE IN PULVERE (instar mancipii), VIRGO FILIA BABYLON, — id est, o Babylon tenera et delicata instar filiæ virginis. Vide Cant. XVIII. Ita Judæa subacta a Vespasiano in nummo ab eo cuso pingitur, quasi ancilla in terra sedens. Per Babylonem intelligit Babylonios, viros et feminas. SEDE IN TERRA. — S. Cyrillus legit, ἐν τῷ σκότει, sede in tenebris. NON EST SOLIUM FILIÆ CHALDÆORUM, — id est Babyloni, quæ genita, id est reædificata, hoc est restaurata, mire amplificata et ornata est, a Nabuchodonosore Chaldæo, ut ejus videatur esse filia; nam ante eum Nemrod, et post eum Semiramis, primo ædificarunt Babylonem: de quo Daniel. cap. IV, vers. 27. Secundo, simplici hebraismo Babylon vocatur filia Chaldæorum, id est filia Chaldæa. Filia, quia tenera, ut dixi; Chaldæorum, quia in Chaldæa erat sita. Simili modo ipsa vocatur filia Babylonis, id est filia Babylon, urbs Babylon. Sic enim dicimus: Urbs Venetiarum, Parisiorum, id est Venetiæ, Parisii; Provincia Hispaniæ, Italiæ, Angliæ, etc., id est ipsa Hispania, Italia, Anglia.
47:2
2. TOLLE MOLAM, ET MOLE FARINAM, — q. d. Capieris, o Babylon! addiceris servituti et relegaberis ad pistrinum. Eo enim ad molendum relegabantur olim servi et ancillæ, quasi in ergastulum. Ita Cyrillus. Hæc ergo phrasis significat extremam, vilissimam et miserrimam servitutem, ut notum est captivis apud Turcas et Mauros, et patet Exodi XI, 5. Aliter hæc Hebræi, et ex iis S. Hieronymus, explicant, scilicet de violatione et stupro. Moraliter, hæc omnia fuse et minutim expendit, et animæ peccatrici adaptat S. Gregorius, VI Moral. XI, ubi inter cætera ait: « Molam tollere, ac farinam molere jubetur. Mola in gyrum ducitur, et farina profertur. Unaquæque autem mundi hujus actio mola est, quæ dum multas curas congerit, humanas mentes quasi per gyrum vertit; atque ex se quasi farinam projicit, quia seducto corde, semper minutissimas cogitationes gignit. Crura revelat, quia quibus desideriorum passibus lucris mundi inhiet, manifestat. Flumina etiam transit, quia actiones hujus sæculi, quæ quotidie ad terminum defluunt, indeficienter appetit, dumque alias relinquit, alias assequitur, quasi de flumine semper ad flumen tendit. » DENUDA TURPITUDINEM, — non pudendorum, uti explicat S. Hieronymus, et favet Symmachus, dum vertit: Denuda taciturnitatem tuam, id est quod taceri debet præ verecundia: sed capitis et comæ. Hanc enim significat Hebræum צמה tsammat, Cant. IV, 1, q. d. Nudaberis tua coma, et decalvaberis, itaque apparebit tua turpitudo, puta calvitium. Hoc est enim quod Sionidis virginibus minatus est Deus, cap. III, 17: « Decalvabit Dominus verticem filiarum Sion. » Ita Sanchez, qui cum Luisio Legionensi Cant. IV, 1, per tsammat accipit capillos sive cæsariem oculos velantem, eisque involitantem. Secundo, Hebræum tsammat aptius Forerius, Vatablus et Forsterus vertunt, constructorium, sive fasciam, qua comæ et cincinni constringuntur ne diffluant. Unde Forerius vertit, explica fasciam tuam; Vatablus, dissolve cincinnos tuos, ut scilicet fascia, vel vitta ablata capilli turpiter spargantur et diffluant, uti fit in ancillis captivis, vel rusticanis, aut lugentibus. Unde et Septuaginta vertunt: ἀποκάλυψαι τὸ κάλυμμα σου, revela operimentum tuum; revela, id est denuda et tolle. Radix enim צמם tsammat significat constringere, ut patet Thren. cap. III, 53; et pluribus exemplis ostendit Forsterus, licet Pagninus velit significare, excidere, succidere. Tsammat ergo est velamen, puta vitta, tænia vel fascia velans capillos, aut oculos et faciem. Unde Noster, Cant. IV, 1, cum de oculis dixisset: « Oculi tui columbarum, » scilicet clari et nitidi, subdit: « Absque eo quod intrinsecus latet, » hebraice est tsamma, q. d. Non solum sponsæ oculi, visus et aspectus elegans erat ex nitore, sed etiam ab eo « quod intrinsecus latet, » id est, ex eo quod oculi latebant sub velamine (quale gerunt matronæ nobiles, ita ut frons earum non appareat, oculi tantum per orbiculos, quasi per fenestellas prospiciant); inde enim quasi gemmæ aut adamantes emicare videbantur, atque quasi ex insidiis incautos adoriri, eosque vulnerare: lumina enim oculorum ita recondita habebant. DISCOOPERI HUMERUM, — tum ad nuditatem et ignominiam, tum ut plagas et verbera Persarum nudo humero et dorso excipias. Hac enim de causa mancipia in triremibus sedent nudo dorso. REVELA CRURA, TRANSI FLUMINA, — q. d. O Babylon regina! depones tuum regium longumque syrma, curtas vestes quasi ancilla indues, ut Euphratis rivos a Cyro factos, aliaque flumina pede transeas, cum captiva duceris in Persidem. Ita S. Cyrillus.
47:3
3. REVELABITUR IGNOMINIA TUA. — « Ignominia, » id est ignominiosa nuditas. Rursum « ignominia, » id est occultæ sordes, vitia, stigmata et probra. Alludit enim ad mulieres menstruo, lue venerea, aliove dedecore, putore vel vitio laborantes, aut male olentes, quæ, ut hoc tegant, solent vestes splendidas, et muscho odoratas induere, iisque se ornare; sed dum fucus hic et ornatus tollitur, apparet earum vitium et probrum. Ita Sanchez. Vere enim dixit Poeta: « Posthæc non bene olet, qui bene semper olet. »
47:4
4. REDEMPTOR NOSTER. — Per parenthesin hæc claudenda sunt. Propheta enim audita Dei de Babyloniis vindicta, subito et obiter ad Deum de more gaudens avolat, q. d. O Israel! hanc vindictam de Babylone faciet propter nos, ut scilicet nos redimat et liberet Deus noster, cujus nomen est, Sanctus Israelis, hoc est Deus Israelis: nomen enim Dei est Sanctus. Nota hic affectum patris benigni in Deo erga Judæos; nam antequam Judæi in Babylonem eant, prædicit eorum liberationem, et Babylonis excidium, quasi nullo modo induci possit ad castigandum Ecclesiam et populum suum, nisi simul etiam definiat qua ratione et quando eam sit liberaturus. Ita Forerius.
47:5
5. SEDE TACENS, ET INTRA IN TENEBRAS. — Per silentium et tenebras, accipe captivitatem, et carcerem, vel statum et locum mortuorum; hic enim hebraice vocatur דומה duma, id est silentium, et umbra mortis. Unde et Virgilius, lib. VI Æneid.: Di, quibus imperium est animarum, umbræque silentes, Et Chaos, et Phlegethon, loca nocte silentia late, etc. Ita Forerius. Aliter Sanchez, qui putat per hæc significari orbitatem; alludi enim ad matronam nobilem olim et gloriosam, quæ nunc orbata marito et filiis tenebras amat et solitudinem, ibique se perpetuo silentio et angori tradit, uti de Hecuba tradunt Tragici. Huc alludit S. Joannes, Apoc. XVIII, 7, loquens de Babylonis excidio: « Quantum, ait, glorificavit se, et in deliciis fuit: tantum date illi tormentum et luctum, quia in corde suo dicit: Sedeo regina: et vidua non sum: et luctum non videbo. »
47:6
6. IRATUS SUM SUPER POPULUM MEUM, — q. d. Israeli iratus fui ob ejus scelera, ideoque eum tradidi castigandum Chaldæis; at illi eum non castigarunt, sed enecarunt: ergo et ipsos non castigabo, sed enecabo. Hic assignare incipit causas excidii Babyloniorum: primamque hic dat, scilicet crudelitatem in Judæos. CONTAMINAVI HÆREDITATEM MEAM. — « Contaminavi, » primo, hoc est contaminatam declaravi per supplicia, et captivitatem, quam ei ob scelera imposui. Sic enim sumitur to contaminare pro contaminatum declarare, Levit. XIII, 20, 25, 27 et 30. Secundo, « contaminavi, » id est a contaminato meritas pœnas exegi, sive contaminatum culpa contaminavi pœna, puta sordibus, plagis et sanguine eum infeci et maculavi. Ita Sanchez. Tertio, « contaminavi, » id est, ex terra sua et sancta transtuli eum in terram idololatrarum, ut populus, olim fidelis et sanctus, jam censeatur profanus, pollutus et contaminatus, quia degit inter incircumcisos, profanos, pollutos et contaminatos. Ita Vatablus. Sicut enim profanari dicebatur sacerdos, si rem immundam tangebat, ita res sancta (puta Israel) censebatur profanari, si ab immundis tractaretur. Hic sensus valde appositus est. Cui adde quarto, « contaminavi, » vel profanavi, « hæreditatem meam » populum meum hæreditarium, scilicet Judæos), hoc est, eam quasi rem quæ suam sanctitatem amisit, factaque est publica, communis et immunda, infidelium Babyloniorum violentiæ, injuriæ et cædi exposui. Hebræum enim חלל chillel significat rem contaminare, profanare, et communem facere. Cum enim est sancta, est propria Dei, nec potest ad profanos usus applicari; cum vero polluta est, fit publica et communis. Hinc commune vocant Hebræi, id quod sanctitatem amisit, quod est immundum, profanum et pollutum. Unde Actor. X, 15, Petro dicitur: « Quod Deus purificavit, tu commune (id est immundum) ne dixeris. » Et communicare, sive commune facere, est coinquinare, Marc. VII, 15: « Quæ de homine procedunt, illa sunt quæ communicant (id est coinquinant) hominem. » Et vers. 18: « Omne extrinsecus introiens in hominem, non potest eum communicare, » id est inquinare. Similia sunt vers. 20 et 23. NON POSUISTI EIS MISERICORDIAS. — Immisericorditer, o Babylon! tractasti Judæos; hinc pari modo tractaberis a Persis. Tu non pepercisti senibus, pueris, virginibus, statui, ætati aut sexui, ut patet Thren. V, 11, nec Persæ parcent tibi. Senum meminit, quia canities venerabilis est et miserabilis, atque reverentiam et misericordiam etiam ab hoste infenso extorquere solet.
47:7
7. ET DIXISTI: IN SEMPITERNUM ERO DOMINA. — Secundum hoc est Babylonis crimen, et causa excidii, scilicet fastus et arrogantia, atque Numinis et divinæ providentiæ oblivio (hæc enim fere fastum comitatur); quasi per se ita esset valida, tamque potenti solio consideret, ut inde nulla vi, nullis armis dejici posset, nequidem a Deo. NON POSUISTI HÆC SUPER COR TUUM, — scilicet, quod Israel esset populus meus, et sancta mea hæreditas, quodque eum tibi leviter tantum castigandum, non exscindendum tradidissem, atque, si secus faceres, ego te pariter exscinderem. NEQUE RECORDATA ES NOVISSIMI TUI. — Hebraice novissimi illius, id est illorum, q. d. Non es recordata quid post omnem illam tuam (unde docte Interpres sensum sequens vertit, novissimi tui) crudelitatem, æque ac gloriam et pompam, esset secuturum, scilicet quod non esset in æternum duratura, ut tu jactabas, sed brevi finienda et convertenda in extremam ignominiam et calamitatem. Unde Septuaginta vertunt, non es recordata novissimorum. Hæc est stupenda incogitantia et imprudentia filiorum hujus sæculi, ut futura non cogitent, ut mortem, infernum et novissima non prospiciant, ut suam fortunam, opes et gaudia putent semper duratura. Sic vivunt homines, tanquam mors nulla sequatur, Et velut infernus fabula vana foret. Merito ergo eis in inferno insultabunt dæmones: « O infelix anima! hæc scivisti; et, cum facile posses, non evitasti, non es recordata novissimi tui. » Hæc legimus, hæc credimus; et tamen, quasi ad nos non pertineant, transimus, inimus vias antiquas, mores et vitam in melius non commutamus: o stupor! o cæcæ! o insensatæ mentes hominum! Et quare? quia hæc non ponderamus, non penetramus, non apprehendimus, uti rei gravitas poscit; quia crebra et diuturna meditatione hæc mente non volvimus, non versamus, non vive nobis repræsentamus. Qui sapis ergo, hæc jugiter meditare. Memorare novissima tua, et in æternum non peccabis. ÆTERNITATEM COGITA.
47:8
8. EGO SUM, ET NON EST PRÆTER ME AMPLIUS, — q. d. Nihil est in toto orbe opulentum, pulchrum, nobile, splendidum et gloriosum, quod in me non sit: nihil est quod quis in mundo videre desideret, ubi me viderit: in me est summa totius elegantiæ, felicitatis, opulentiæ, deliciarum, imperii et gloriæ. Hoc certe dicere, solius est Dei. Quare perperam sibi hoc arrogat creatura, jureque meretur omnibus privari, et exscindi. Ita Forerius. Secundo, Sanchez censet Babylonem hic quasi deam vocitare et ostentare. Sic enim Deus passim hic se vocat: « Ego Dominus, et non est amplius, » cap. XLIII, vers. 11; cap. XLIV, vers. 6; cap. XLV, vers. 5; cap. XLVI, vers. 9, ut alludat ad Nabuchodonosorem, qui in statua aurea voluit adorari ut deus, Daniel. III, 1, et ad Balsasarem, cujus hæc fuit vox, cap. XIV, vers. 13: « In cœlum conscendam, etc., similis ero Altissimo. » Sic Roma a Gentilibus vocatur « terrarum dea gentiumque. » Et talis describitur Babylon, Apoc. XVII, 5.
47:9
9. VENIENT TIBI DUO HÆC, etc., STERILITAS ET VIDUITAS. — « Sterilitas, » id est orbitas, ut vertit Vatablus, hoc enim est Hebræum שכל sechol, q. d. Uno die privaberis simul tuis filiis, id est civibus et incolis, quibus fecunda eras et abundans, erisque orba; ac marito, scilicet rege Balsasare, erisque vidua. Rex enim reipublicæ et regni est quasi maritus, et respublica, eo mortuo, est quasi vidua, quæ amisit maritum, ducem, tutorem et protectorem suum. Ita S. Cyrillus, Forerius et Vatablus. UNIVERSA. — Hebraice, in perfectione, q. d. Perfecta plenaque orbitas quæ præcessit, tibi adveniet. PROPTER MULTITUDINEM MALEFICIORUM. — Tertium hoc est peccatum Babylonis, ejusque excidii causa, scilicet quod maleficiis et incantationibus dedita fuerit, ac divinationi, præsertim quæ fit ex astrorum inspectione. Quocirca Chaldæi in proverbium abierunt, idemque sunt quod astrologi et genethliaci, qui ex astris et horoscopo de cujusque vita et sorte divinant. Unde Cato, lib. V, cap. III: « Augurem, ait, aruspicem, ariolum, Chaldæum ne quem consuluisse velit. » Et Cicero, lib. I De Divinat.: « Chaldæi, ait, non ex artis, sed ex gentis vocabulo nominati, diuturna observatione siderum scientiam putantur effecisse, ut præ dici posset, quid cuique eventurum, et quo quisque fato natus esset. » PROPTER DURITIAM INCANTATORUM. — Pro duritiam hebraice est עצמה atsama, id est robur, vel corroboratio. Per quod primo, Forerius accipit densitatem, seu constipationem, quæ scilicet astrologi non ex una stella, sed ex conjunctionibus astrorum, et densitate constellationum divinant. Nomen enim חברים chabarim a conjunctione, seu coadunatione dicitur; toti enim in conjunctionibus stellarum observandis et explicandis versabantur. Secundo, Vatablus per robur accipit multitudinem incantatorum. Tertio, melius Noster per robur accipit duritiam, de multitudine enim præcessit. Nam quod forte est, durum est; sicut ex adverso, quod infirmum est, molle est. Jam duritiem intelligit, qua incantatores adulantes Babyloni, promittentesque ei imperium perenne et invictum, eam in sua arrogantia et tyrannide fovebant, corroborabant et obdurabant, ut nihil non auderet, ut nec reges, nec Deum timeret. Ita Haymo. Duritiam ergo hic, non tam passivam quam activam intelligo, qua incantatores suis falsis oraculis obdurabant Babylonios. Unde sequitur:
47:10
10. FIDUCIAM HABUISTI IN MALITIA TUA (q. d. Fidenter mala perpetrasti, non timuisti Deum, Deique vindictam); DIXISTI (enim): NON EST QUI VIDEAT ME, — q. d. Vel non videt, et nescit, vel non curat, vel non potest scelera mea punire, nec me imperio dejicere. Incogitantia enim vel negatio Numinis et providentiæ Dei vindicis, est origo omnium scelerum. Unde Psaltes, Psalm. XIII, 1, cum dixisset: « Dixit insipiens in corde suo: Non est Deus, » mox effectum subdit: « Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt, » etc. NON EST QUI VIDEAT ME, — q. d. Non est qui me meaque scelera visitet, inspiciat, examinet, damnet et puniat; hæc enim omnia significat videat per metalepsin. Alioquin impii parum curant quod videantur, imo sæpe coram aliis de sua impietate gloriantur, eamque ostentant. Videri ergo, hoc est a judice visitari et puniri, metuunt. Ita Haymo. SAPIENTIA TUA ET SCIENTIA TUA HÆC DECEPIT TE, — tua astrologia judiciaria, tua divinatio decepit te. Putabas enim sortes humanæ vitæ et reipublicæ in solidum pendere ab astris; cumque ex astris non videres tibi malum impendere, quasi secura nihil timebas. Ita Forerius.
47:11
11. VENIET SUPER TE MALUM, ET NESCIES ORTUM EJUS. — Pro ortum ejus hebraice est שחרה sachra, id est auroram ejus, id est ortum ejus. Ortus enim diei est in aurora. Alludit ad Chaldæos, qui ex stellis, earumque ortu divinabant, eosque irridet, q. d. O astrologi! in stellis non vidistis tempestatem vobis impendentem, scilicet malum et excidium vestrum, ejusque ortum, q. d. Subito capieris et vastaberis, o Babylon! ut nescias unde tibi hoc malum oriatur; exscinderis, nec scies a quibus, et quomodo. A Persis enim vilibus nihil timebas. Everteris antequam videas urbem quati et invadi, antequam scias malum tibi creari. Hostis per vada Euphratis occulte in urbem penetrabit, eamque occupabit, antequam eum scias ingressum. Miraberis urbem ante captam, quam oppugnatam. Secundo, Sanchez putat alludi ad regem Persarum, quem quasi solem corona radiis distincta redimitum, præcedebat ignis in hasta instar vexilli elatus, quasi Lucifer, vel auroræfer, q. d. Persæ erunt in urbe, eamque occupabunt, antequam videas eorum vexilla, antequam scias eos adventare. CALAMITAS QUAM NON POTERIS EXPIARE, — id est expiando avertere. Solebant veteres per catharmata, id est victimas piaculares, propitiare Numen, et impendentes clades antévertere; sed id facere nequivit Babylon, q. d. Calamitas tua est inexpiabilis et inevitabilis: Deus enim inexorabilis est, facietque ut Persæ sint inexorabiles, nec tibi prece aut pretio parcant. Hoc est quod dixit cap. XIII, vers. 12: « Pretiosior erit vir auro. »
47:12
12. STA CUM INCANTATORIBUS. — Est sarcasmus, sive hostilis irrisio, q. d. Salvent te tui incantatores, « in quibus laborasti, » id est, quos magno labore et sumptu comparasti, quibus insudasti, quibus te erudiendam et regendam a teneris tradidisti.
47:13
13. SALVENT TE AUGURES CŒLI. — « Augures » proprie sunt, qui ex garritu et volatu avium divinant futura. Inde extensione vocis augures vocati sunt omnes divinatores: astrologi hebraice vocantur חברים chabarim, id est conjunctores, sive combinatores, qui scilicet stellas combinant et conjungunt, atque studiose observant siderum concursus, aspectus et oppositiones, ex iisque divinant. Ita Forerius. SUPPUTABANT (hebraice מודיעים modiim, id est scire facientes, id est prædicentes) MENSES. — Hebraice חדשים chodascim, id est neomenias, novilunia, sive initia mensium. Hebræi enim habebant menses lunares, ab uno novilunio ad alterum. Novilunium ergo eis erat prima dies mensis. Significat itaque hos astrologos ex stellis suis, maxime ex luna, puta ex singulis lunationibus, et noviluniis, utpote lunæ renovationibus, et novis cum aliis astris conjunctionibus et oppositionibus, divinasse de futuris, quid scilicet illo mense prosperum vel adversum Hierosolymæ certo esset eventurum. Sic nostri astrologi in suis Ephemeridibus non certo divinant, sed conjectant de futuris ex noviluniis (tunc enim notabilis fit rerum mutatio; luna enim rebus sublunaribus dominatur, valdeque afficit, et immutat omnia corporea), et quandoque tangunt rem, quandoque aberrant: « Astra enim inclinant, non necessitant. »
47:14
14. FACTI SUNT QUASI STIPULA, IGNIS COMBUSSIT EOS. — Ignem vocat vastationem Persicam, quæ omnia consumpsit, ut ignis, veroque igne cremavit Babylonem, q. d. In Babylonis incensione ita comburentur omnia ac tui astrologi, instar stipulæ, ut nullas prunas relinquant, quibus homines se calefacere possit. Ligna usta utilia sunt; nam relinquunt prunas, quæ usui sunt hominibus; at tui astrologi nihil prunarum sunt relicturi; nam exurentur et redigentur in cineres. Significatur ergo hic extrema vastitas, plenaque concrematio Babylonis. Ita Hugo, Vatablus, Forerius, Adamus. Septuaginta vertunt, quæ habes carbones ignis, sedebis super eos, q. d. Astrologi tui fuerunt faces et carbones, qui te succenderunt, fuerunt causa tui excidii et incendii: quia ergo eis credidisti, sedebis super eos, id est cum iis combureris. Notat S. Hieronymus ignem hunc utiliorem fuisse Babyloniis, quam fuerunt magi, quia, inquit, « hic eos per pœnas et supplicia ad pœnitentiam provocat: illi per errorem ducunt ad superbiam. » NON SUNT PRUNÆ QUIBUS CALEFIANT, — non astrologi et augures: hos enim dixit jam combustos; sed homines, puta vicini. To enim calefiant, more Hebræo impersonaliter sumitur.
47:15
15. NEGOTIATORES TUI. — Ita vocat astrologos, quod ex sua divinatione lucrum et quæstum facerent; de qualibus ait Cicero, orat. 4 in Verrem: « Novus astrologus, qui non tam cœli rationem, quam cœlati argenti duceret. » Hi ergo « in via sua, » id est in arte et divinatione sua, « erraverunt: » quia falso prospera prædixerunt Babyloni, ejusque excidium præscire et amoliri non potuerunt. Idque « ab adolescentia tua, » quia hæc ars in te, o Babylon! et tecum quasi nata fuit. Alii proprie accipiunt « negotiatores, » quasi significet eos, audito adventu Persarum, urbem deseruisse, et ad alia emporia dispersos fuisse. q. d. Hi qui te ad opes hasce provexerunt a tui exordio, jam fugient, alii in Orientem, alii in Occidentem, neque te juvabunt. Ita Vatablus. Simile de mercatoribus Babylonem deserentibus, ejusque excidium lugentibus, habet S. Joannes, Apoc. cap. XVIII, 11 et 15. Forerius pro in via sua vertit, in transitu suo, sicque explicat, q. d. Sicut negotiatores, qui in quovis transitu, id est commutatione mercium, sive in quovis contractu et cambio jacturam paterentur, deciperentur et errarent; malo aliquo genio impulsi, aut infausto sidere dicerentur negotiationi incubuisse: ita tui astrologi qui in quovis transitu astrorum, supputatione, applicatione, consilio et divinatione tua decepti, et se et te perdiderunt. Nam et Cicero docet Chaldæos observasse trajectiones et motiones stellarum.
47:2
Hic praedicit regni Babylonis destructionem: et circa hoc tria facit. Primo comminator dejectionis poenam; secundo ostendit culpam, ibi, Iratus sum super populum meum; tertio aufert evasionis fiduciam, ibi, Stent et salvent te augures caeli. Circa primum tria. Primo praedicit eorum dejectionem quantum ad gloriam, quam amiserunt: Descende, de altitudine tuae potentiae, sede, sicut vilis et abjecta, virgo, quia non ante vastata; vel propter tene-ritudinem deliciarum. Solium, dignitas regia, mollis sicut reginae solent esse. Esther penult.: « Prae tenertudine corpus suum sustentans. » Quasi dicat: Non eris ulterius regina. Luc. 1: « Deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles. » Secundo quantum ad ignominiam, quam incurrit: Tolle molam, quod erat opus ancillarum, quasi in collo ejus per significati actum, denuda turpitudinem, idest membra turpia, vel ad libidinem hostium, vel transiens pedibus tuis flumina.
47:3
Oseae 4: « Gloriam eorum in ignominiam dabo. » Et ostendit hujus ignominiae auctorem, Ultionem capiam, quamvis potens.
47:4
Redemptor noster: vox populi de ejus servitute liberatis. Supra 53: « Dominus ultionem adducet retributionis. » Tertio quantum ad confusionis verecundiam, Sede tace, sicut ille qui eru-bescit non audet loqui, nec coram hominibus appare. 1 Reg. 2: « Impii in tenebris conticescent. » Iratus sum. Hic ponit eorum culpam, quae est causa talis poenae: et ponit tres species. Primo domini crudelitatem contra Judaeos, ponens concessam potestatem: Iratus sum, propter peccata eorum, volens eos punire: contaminavi, a te contaminari permisi, hereditatem, populum Israel.
47:6
Supra 19: « Hereditas mea Israel. » Jerem. 12: « Reliqui domum meam, dimisi hereditatem meam. » Et ponit potestatis abusionem: « Non posuisti eis misericordias. Super senem, qui est etiam hostibus misercendus. Thren. 4: « Facies senum non erubuerunt. » Secundo cordis elationem: Et dixisti, ponendo superban cogitationem: In sempiternum ero domina. Apoc. 18: « In corde suo dicit: Sedeo regina. » Ponens etiam superbiorum fatuitatem, qui non excogitant futura: Non posuisti haec, quae tibi supervenient. Eccl. 11: « In die bonorum ne immeror sis malorum. » Et ibid. 7: « In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis. » Et ponit spei frustrationem. Nunc audi. Vidua, per privationem regni; sterilis, in amissione populi, qui munitus est Subito, ex insperato. Supra 50: « Subito dum non speratur veniet contritio ejus. Oseae 9: « Da eis Domine vulvam sine liberis, et ubera arentia. » Tertio maleficiorum multitudinem, Universa. Et ponit tria. Primo maleficia quibus intendit, Maleficiorum: quia hujusmodi arte abundabant. Deut. 18: « Non sit in te qui divinos consulat. » Secundo errorem quem ex his incurrir, scilicet poenae immunitatem ab his qui negabant divinam providentiam, Et fiduciam, ut securi peccarent. Non est, Deus, qui videat me, peccantem ut puniat. Job 24: «Oculis adulteri observat caliginem.» Et ponit aeternitatem a divinis, qui hoc promittebant.
47:10
Sapientia tua, quantum ad cos qui de divinis se intromittebant; scientia, quantum ad illos qui de humanis.
47:11
Jerem. 10: «Stultus factus est omnis homo a scientia sua.» Tertio ponit poenam quam ex hoc promeruit: Veniet super te malum, et nescies ortum ejus: loquitur more astrologorum, qui docent considerare ortus regnorum secundum ortum planetarum. 1 Thessal. 5: «Cum dixerint, Pax et securitas, tunc superveniet eis repentinus interitus.» Sta cum incantatoribus tuis. Hic excludit evasionis fiduciam; et circa hoc duo facit. Primo excludit spem de sapientibus, excludens eo-
47:12
rum auxilium, quantum ad maleficos: Sta cum incantatoribus.... ab adolescentia, idest, a quo condita fuit, artibus magicis plena fuit. Et quantum ad astrologos, Stent, contra hostes, si possunt: his enim artibus etiam abundabant. Jerem. 10: «A signis caeli nolite metuere, quae timent gentes.» Et comminatur sapientibus incendium: Ecce facti sunt quasi stipula, scilicet sapientes vobiscum.
47:14
Non sunt prunae, quibus calefiant; sed quibus tota civitas comburatur; vel quia tempore frigoris combusta fuit civitas, ut simul frigore et igne punirentur. Vel non sunt in te prunae divinae sapientiae. Eccli. 21: «Stupa collecta synagoga peccantium, et consummatio illorum flamma ignis.» Secundo excludit spem de negotiationibus, Negotiatio, quibus etiam abundabant; vel magi, qui sibi mendacia pro veritate vendebant. Supra 15: «Unusquisque ad maximum suum stupebit, facies combusta vultus eorum.»
47:1
Anc. — Indicitur Babyloni maxima quaedam ignominia et humiliatio el opprobrium turpe; iam non erit domina regnorum. Ad illam vero vilitatem redigetur quia populum Dei nimia crudelitate oppressit et immensa superbia se extulit (4, 1-7). Propter elationem illam qua divinos honores sibi arrogavit, redigetur in solitudinem ; quia gloriata est in multitudine divinationum et incantationum, cum magna sui confusione experietur illas vanas fuisse et mendaces et se ab omnibus destitui et cum incantatoribus puniri (41, 8-15). Postquam deorum babyloniorum ruina et dedecus est propositum (46, 1. 2), apte subsequitur, ut prioris liberationis causae et Cyri opera absolvantur, ipsius urbis Babylonis, regni capitis, ruina et humiliatio et punitio. In ea enim clare et aperte deprehenditur, deos impares fuisse saluti praestandae et manifestum habetur argumentum et palpabile pro clade deorum, de qua 46, 1 seq. agebatur. Porro in causis quae pro castigatione Babylonis afferuntur nobis divina panduntur consilia in rerum administratione et speciatim in gubernatione sui populi. Uti hactenus idola, ita nunc artes magicae quae cum idolis adeo arcte cohaerent quam inanes sint et futiles et nocivae demonstrantur. Unde cernitur, quomodo sacer vates idololatriae larvam detrahat et Dei normas sanctas et veram hominis dignitatem ubique sancte profiteatur, tueatur, doceat. Excelsam prophetarum mentem divinitus inspiratam, qui dum omnes gentes idololatriae et divinationibus sunt immersae, uni sanctam Dei legem et normam veritatis praedicant !
47:2
v. 2 « tolle molam et mole farinam! denuda turpitudinem tuam, discooperi hume-.— ' rum, revela crura, transi. flumina!
47:3
v. 3 revelabitur ignominia tua et videbitur opprobrium. tuum; ultionem. capiam et non vresistet mihi homo » ! — inolere labor erat et gravissimus et abiectissimus; abi ergo in pistrinum ut mancipium turpissimum et abiectissimum (Malv.); cf. Ex. 11, 3. Iob 31, 10. Tamquam vile mancipium omnium quoque ludibriis ac libidini est exposita et subiecta; captiva ducitur; « transibis autem flumina non ut antea ludibunda in lintribus sed ut captiva pedibus et cruribus ad illam miseram transmissionem ignominiose nudatis » (Sanct.). Hebr. post molae ministerium servile ita : retege velamen twm, eleva (retege) syrma, peplum scil. defluens, denuda crus, pervade flumina; reveletur nuditas tua et videatur ignominia (ta; Xelum mulieri detrahere maxima est ignominia ei illata; ea recen- * sentur quae maximo opprobrio sunt mulieri; cf. Nah. 3, 5 ; sensus est : « omne flagitiorum dedecus et ignominia quam opes immanes operiebant detractis ornamentis et eversis opibus erit in oculis omnium mortalium posita » (Osor.) Familiaris est prophetis eiusmodi urbium et populorum personificatio; exemplum conspicuum habes Ez. 16. 23. — Demum a quo auctore ista infligenda sit castigatio additur; ultionem et vindictam capiet Dominus de illa scelerum colluvie etita quidem, ut nulli qui sceleribus est constrictus velit parcere; hebr. et nom parcam homini (cf. Rohl. Troch. Ewald, Kn. Fürst, Sein. Del. Or.). Quid hoc loco erines vel cincinni sibi velint, non cernitur. — Etiam vox bai? varie accipitur; est &z. Asy.; voces eiusdem radicis cognatae, uti recte monet For., fluxum vel protensionem denotant; quare vocem interpretantur vel de capillis, vel de vestibus defluenübus. Hoc posterius certe h. l. apte dicitur; quare recentiores communiter vestes defluentes, syrmata intelligunt vel partem vestis fluxam et prolixam, uti feminae nobiles habere solent. Verum num serva tali veste indulta incedit? ita ut iuberi possit retegcre syrma? Fortasse solum infima pars vestis cuiuscumque intelligitur, fimbria vel huiusmodi, ita ut sensus sit idem qui Ier. 13, 26. Nah. 3, 5 exprimitur. Veteres versiones mire variant in huius vocis versione. LXX crines canos exprimunt, item Syrus; ita etiam aliqui rabbini de erine descendente explicant (cf. apud Mald. Malv. Ros. Ges.); alii membrum aliquod intelligunt : humerum S. Hier. (propter 5202); alii brachium, coxam, plantam pedis ete. — Quid Chald. intellexerit, detegi nequit, quia totum versum nuaiore vertit libertate : suscipe infirmitatem, ingredere in servitutem, revela gloriam regni tui; contriti sunt principes tui, dispersus est populus exercitus tui, migraverunt sicut aquae fluminis. Ultimum in v. 3 membrum varie concipiunt. S. Hier. in comment. exponit : nullum pro ea vult audire precatorem qui iram Domini suo lenire conetur occursu. Pro significaiione : non admittam intercessorem, hiphil vel piel verbi vy32 requireretur. S. Hier. seculus esse videtur versionem Sym. oo &vuoztoszxi por &v0oxoc. Recentiores plerumque vertunt : non parcam ulli (cf. Ges. com. Hitz. Ewald, Kn. Fürst, Del. Rohl.); non inveniam ullum (Hahn) i. e. ita perdam, ut iam nullus fere reperiatur. Potest vulg. explieari : non obviam habebo hominem, vindictam autem eapere sine occurrenle est modis omnibus irae atque animo satisfacere (cf. For.). Sed dum Babylon e sede deiicitur, proxime iam instat liberatio pro Israel; unde nexus talis hac piorum apostrophe declaratur qui non possunt se continere neque spiritum cohibere quin Deum laudent cum audiant ultionem de Babylonia (For.) ;
47:4
v. 4 « redemptor noster Dominus erercituum nomen illius, Sanctus Israel »! -— ruinam enim Babylonis initium esse salutis, iam patet ex 14, 1. 3 et vide 43, 12; unde facile explicatur, cur pii respondeant Domino qui dixit se ultionem capturum v. 3 eum laudando ut vindicem, iuris reparatorem et liberatorem, eius potentiam extollendo, cui omnia agmina subserviant et qui Sanctus Israel populo suo conditionem restituat eam quae talem Deum deceat (cf. 6, 3). Hisce titulis simul efficax continetur precatio, ut quae dicta sint in opus deducantur, et firma piorum spes atque fiducia. Huic piorum desiderio respondet Deus sententiam in Babylonem latam confirmans (v. 3) et ulteriores rationes ruinae et causas afferens (v. 6 seq.)
Quod supra 43, 14 indicaverat vates, iam exsequitur simul in exemplo Babylonis et eius subiectione illustrans ea quae de Cyri potentia invicta (44, 2; 45, 1 seq.) dicta sunt. Urbi enim florentissimae annuntiat ignominiam futuram et tamquam Dei legatus iubet urbem superbam relinquere pompam et ad infimam vilitatem descendere. Etiam hic sane magnificum tibi offertur spectaculum ; dum enim Babylon sui nominis gloria, opum divitiarumque magnificentia et potentia orbem implet et gentium admirationem et invidiam excitat, sacer vates huic pompae et splendori larvam detrahit, potentiam quae insuperabilis videbatur inanem fore et plane evanidam praedicit, maximam superbiam maxima deiectione puniendam esse vaticinatur. Ipse modus enuntiandi mandatum urbique imperandi iam sublimem legati divini auctoritatem declarat v. 4 « Descende, sede in pulvere virgo filia Babylon! sede in. terra ! non est solium filiae Chaldaeorum, quia ultra non vocaberis mollis et tenera » ; — expugnatio urbis a Cyro facta revera erat initium ruinae; ab eo enim tempore non.solum ad pristinam dignitatem et dominationem non iam pertingere potuit, sed magis magisque potentia et auctoritate imminuta in contemptum abiit et oblivionem (vide ad cap. 13. 14). Unde propheta per expugnationem Cyri divinum illud imperium promulgari dicit : descende de fastigio gloriae, de sede et throno superbiae! et quo magis sese extulit et quo gloriosior fuit, eo magis deiicietur, unde sede in pulvere, habitum indue lugentium, servorum, abiectorum ! virgo - scil. hactenus urbs erat ab hoste tuta, nulli subiecta, a nullo vim et oppressionem passa (cf. 3, 26; 23, 12. Osor. Pint. Sanct.), verum jamiam libidini hostium tradetur. Humi sedere iubetur; iam non tamquam domina et iudex gentium in solio sedebit antiqua illa et inclita urbs Chaldaeorum prisco florens imperio. Adest enim finis mollitiei et deliciarum, ita ut nemo iam urbem vocet vel vocare possit deliciis affluentem, luxu et mollitie plenam. Finis igitur indicitur imperii, gloriae, deliciarum voluptatamque ; de verbis cf. Deut. 28, 56 : « tenera mulier et delicata quae super terram ingredi non valebat nec pedis vestigium figere propter mollitiem et teneritudinem nimiam » ; de morum mollitie et corruptione cf. Baruch 6, 43. Jerod. 1, 195 seq. ; Curtius, rerum Alex. 5, 1. Rawlinson, the five Monarchies III p. 21. Delicatae et molli iam indicitur labor servilis isque molestissimus, superbae dominae ignominia et opprobrium servile et captivitas
47:5
v. 8 « sede tacens et intra, in tenebras filia Chaldaeorum, quia non vocaberis ultra, domina regnorum »! — pro tumultu et strepitu bellico quo antea orbem implevit, pro gloriatione et fastu quo sui nominis pornpam ubique celebrem habere voluit, iam silentio et oblivione obruetur; olim extulit vocem omnibusque terrorem incussit, iamtacet, neminem habens cui imperet, tacet pudore offusa, ita ut tenebris ignominiam suam abdere studeat; iubetur tenebras et latebras quaerere, ut oculis omnium subducta penitus oblivioni tradatur. Extremam illam ruinam et vastitatem vates denotat quam pluribus cap. 13 et 14 est prosecutus. Atque minime urbem ad pristinum splendorem esse redituram, indicat vates non vocaberis ultra domina regnorum ; titulus hic correspondet regi regum cf. 10, 8; 13, 19. Ez. 26, i. Post expugnationem a Cyro factam iam non, uti antea saepius, pristinam recuperabit florem ; ergo ne Chaldaei se solentur : refloruit civitas regnumque saepius post variam oppugnationem Assyriorum ; talem spem iri praecisum vates asserit; ergo lucem illam, qua mane oriebatur (13, 12) terramque collustravit, iam sequentur tenebrae densissimae ; unde intra ?n tenebras, neque ullus erit a caligine exitus, quia nomen illustre iam non reddetur ei (cf. 14, 22. 23). Cur tenebris sit obruenda et eiicienda ab hominibus (cf. 14, 19) eodem modo explicatur quo in priore parte 14, 4 seq. ;
47:6
v. 6 « ératus sum super populum meum, contaminavi hereditatem meam et dedi eos in manu tua; non posuisti eis misericordiam, super senem aggravasti iugum tuum valde » ; — Deus populum suum, hereditatem suam, gentibus commisit castigationis gratia ; ita populum tradens gentibus eum sacra sua dignitate theocratica quasi exuit, profanum reddidit (cf. 43, 28. Ez. 21, 25). Verum Babylon iustam poenae mensuram excessit, uti Assur quoque 10, 7; unum ponitur crudelitatis exemplum in aetate senili et infirma, quam sine misericordia oneribus servitiisque durioribus oppresserint; de qua re vide Lament. 4, 16 ; 5, 12. Ita plerique (cf. S. Hier. Osor. For. Sanct. Mald. Lap. Men. Tir. Rohl. Sein. Del. Naeg. Or.); aliqui (Ges. Hitz.) senem ipsum intelligunt populum attritum ; at cun in priore membro numerus pluralis ponatur, populus non tamquam una persona consideratur ; insuper sententia careret apta gradatione et quis sibi persuaserit, populum cui sortes adeo felices pro futuro annuntiantur nunc a vate vocari senem decrepitum et. ea appellatione quidem cum de periodo instaurationis sermo vertatur ? Alia ruinae causa est elatio Babylonis
47:7
v. 1 « et dixisti : in sempiternum ero domina ; non posuisti haec super cor tum neque recordata es novissimi tui »; — hebr. adeo wt non poneres hoc super cor; Mà ergo superbia elata erat, ut sempiternum sibi dominium promitteret neque unquam in mentem sibi induceret fieri posse ut ab eo excideret, neque consideraret quis tandem futurus essetexitus vel ad quem finem suo ipsorum pondere scelera et iniquitates tenderent. « Existimabat ergo Babylon adeo se aliis esse superiorem, adeo formidabilem, ut contra se nulla vis aut potestas quidquam auderet ; atque ideo sempiternum sibi imperium arrogabat » (Sanct.). Verba sunt consona illis quae 14, 13. 14 superbe iactantur. « Sed et hoc signum superbiae quod praesenti felicitate decepta futurorum non cogitarit ambigua » (S. Hier.).
47:8
v. 8 « Et nunc audi haec delicata et habitans confidenter quae dicis in corde tuo : ego sum et non est praeter me amplius ; non sedebo vidua et ignorabo sterilitatem,
Cum Chaldaei magicis artibus essent celebres consentaneum omnino est, ut cum idolorum impotentia (46, 1. 2) et regni potentissimi ruina (41, 4 seq.) etiam clades demonstretur et vanitas divinationis. Quare ostendit vates propter artes magicas poenam instare et simul artium earum declaratur stultitia, quia ex iis Babylon neque rerum futurarum notitiam hausit neque subsidia ad mala avertenda ; e contra illis insigniter est decepta. Exprobrationem orditur vates similiter uti 47, 1 et arcte illam ad antecedentem elationem adiungit
47:9
v. 9 venient tibi duo haec subito in die una, sterilitas et viduitas ; universa venerunt super te. propter multitudinem maleficiorum tuorum et propter duritiam incantatorum tuorum vehementem » ; — prius effertur quibus titulis ex norma divina Babylon debeat interitui devoveri; est dedita voluptatibus, superbe suis viribus copfisa nullum malum sibi esse subeundum existimat, demum simili forma loquendi utitur, qua verus Deus infinitam suam perfectionem et divinitatem enuntiat (cf. 45, 5. 6. 18. 92: 46, 9); quare ad arrogantiae fastigium evecta numen sibi divinum attribuit eodem modo quo 14, 13. 14; ex tali autem dignitate divina con- . sequi ait se nunquam regia dignitate iri exspoliatum, nunquam destitutum iri populorum concursu vel gentis propriae frequentia. Babylon effato illo ego sum... sibi talem vindicat excellentiam ut nihil iam exsistat quod secum possit in ullam comparationem venire, ergo ut in se quasi omnia quae sint et valeant concludantur. Unde infertur stabilitas regni et splendoris ; viduitatem multi intelligunt urbem a rege suo derelictam vel regno viduatam (cf. S. Ephr. Cyr. Hier. Theod. Osor. Sanct.) sed cum rex nullibi tamquam vir, maritus urbis vel populi consideretur, explicatio vix probari poterit. Analogia a populo theocratico desumpta (cf. 50, 1) numen urbis vel idolum praecipuum posset eo nomine designari ; proinde numen sibi perpetuo adfore neque id unquam esse permissurum, ut urbs deseratur et cadat. Haec explicatio sane probabilis est; attamen ex Lament. 1, 4 alia suggeritur. Ibi enim viduam esse idem dicit quod solam esse, derelictam esse ab incolis, iam non esse plenam populo. Cum sterilitas certe dicatur de interitu Babyloniorum ipsorum, viduitas apte refertur ad alias gentes quae commercii causa urbem frequentare solebant ; tale commercium etiam fornicationis nomine designatur (cf. 23, 17. Nah. 3, 4), quare urbs ab eiusmodi amasiis derelicta vidua appellari potest. Habes ergo v. 9 idem quod 13, 14 : unusquisque ad populum suum convertetur et singuli ad terram suam fugient. Verum repente et inexspectato duplici illa obruetur calamitate et quidem wniversa, hebr. secundum perfectionem. suam i. e. plenissime, summo gradu (cf. Mald. For. Malv. Mar.); idque cum multitudine incantationum. (warum et cum. vi (robore) praestigiarum vehementi (hebr.) i. e. non obstante copia praestigiarum, quamvis plurimas adhibuerit incantationes ; ita hebr. 2 h. 1. plerumque intelligunt (cf. Loch, Net. Rohl. Troch. Sein. Kn. Del. Naeg. Or.), quamvis etiam notione propter vel pro accipi possit, uti vulg. habet; de quo usu vide Ges. Thes. p. 113. Ruinam eventuram esse propter maleficia et in poenam eorum, certe v. 10 exprimitur. Quaenam incantationum genera intelligantur, vix diei poterit; LXX vertunt £v «7j oxeyxxsía cov, &w vij loy zü» éxaaB0» ceo; Syrus et Chald. explcant generatim de artibus magicis (U^), de magis, incantatoribus, veneficis (cf. Thes. syr. ed. P. Smith p. 1381). Quantopere vero iis artibus ded:ti fuerint Chaldaei, discere poteris ex libro supra allegato a Lenormant edito; quinque ordines recensentur apud Dan. 5, 41 (cf. 1, 20 ; 2, 2. 21) et iam Sanct. monet ipso nominis Chaldaeorum usu id demonstrari, quia communiter Chaldaei vel Babylonii pro astrologis, aruspicibus seu incantatoribus usurpantur « qui ut tradit Cicero ]. 9 de divinatione iactabant habere se disciplinam illam collectam per quadraginta et septuaginta annorum millia » (Sanct.). Artibus eiusmodi ipsos deos posse adigi ut faciant quod praestigiatores desiderent, a mente gentilium non erat alienum ? opinari; quare illud non obstante multitudine praestigi«rum non sine emphasi effertur. dicanda; alii etiam durius omissam esse volunt alteram negationem yN vel DEN : ego et. praeter me nihil, nemo amplius; sed negationem omitli posse, est inauditum. Hahn. additam * tamquam signum femin. accipit, ita ut nulla alia exprimatur : ego et nulla alia amplius. Del. et Naeg. exponunt "DEN poni eodem sensu quo *2?s, *32"N, ergo : ego ulique non sum amplius, ut Babylon asserat se esse el se amplius non esse i. e. alleram, secundam, quae sit sicut Babylon, iam non exsistere. Sensus quidem idem est; sed modus exprimendi eum : ego non sum amplius, vix placere potest; nam : ego allera viee iam non exsisto, vel in altera urbe simili ego iam non exsisto vel repraesentor iterum, videtur subtilius diclum. Item quod Or. explicat eodem Sensu : ego et meum non-esse amplius. Propter elationem illam nihil mali sibi timuit Babylon neque scelerum suorum poenam ullam formidavit
47:10
v. 10 « e£ fiduciam habuisti in malitia tua et dixisti : non est qui videat me ; sapientia tua et scientia (ua haec decepit te ; et dixisti in corde tuo : ego sum et. praeter me non est allera » ; — in explica, uti in v. 9 2i. e. quamvis multa patraret scelera, sibi optima quaeque magna fiducia et securitate promittebat, quia secum cogitabat et alta etiam voce lactabat, non adesse numen divinum quod videat scelera et uleiscatur (cf. Sanct. For. T'ür.). Hie sensus optime cohaeret cum sequentibus. Alii explicant : confisa es in crudelitate, in tyrannide, ita ut crudelitas sit ratio fiduciae (cf. Kn. Del. Rohl.); sed quomodo sit malitia vel crudelitas ratio fiduciae et fulerum, non perspicitur ; ratio assignaretur, si nomine malitiae intelligeretur superstitio divinationum ; neque id tamen admitti potest, quia statim scientiae et sapientiae Babyloniorum mentio infertur. Ad sapientiam et scientiam, qua decepta sit, numeranda sunt genera incantationum, sed etiam quod modo dictum est, stulta scil. opinio non adesse eum qui scelera videat et puniat. Repetit vates, ad quod elationis fastigium falsa illa sapientia sit evecta ; cf. v. 8. Verum quo magis fastus inanis deprimatur, calamitas eum in modum superveniet, quo quam maxime et ar: ogantia illa puniatur et incantatores pudore suffundantur
47:11
v. 11 « veniet super te malum et nescies ortum eius et irruet super te calamitas quam non poleris expiar e, veniet super te repente miseria quam nescis » ; — poena ita proponitur, ut quam inania sint divinationum genera appareat; ingruet malum ita ut ortum i1. e. originem eius vel causam omnino nesciaat (Mald. Malv.) neque diem et tempus antea cognoverint (Mar. Men.), sed quo subito prorsus et inexspectato obruantur ; « videtur autem allusum ad artem astronomicam seu genethliacam, quae ex vario astrorum ortu seu aspectu futuros rerum eventus praesagit, quasi dicat Deus cum specie quadam irrisionis : qui in astris exortus rerum, incrementa et fines videre se putant, illi in astris quid sibi a Deo paratum sit mali et eius ortum seu auroram aut crepusculum non cognoverunt » (Sanct. For.). Calamitas dein ea aderit, quae nulla expiatione poterit amoveri, quam nemo suspicari poterat, in qua igitur artes magicae et incantationes omnes prorsus inanes et. inutiles evadent. Deinde Babylon cum magna sui confusione experietur, quantopere decepta sit (v. 10) illa magiae sapientia et quam falso per illam ad culmen superbiae evecta sit etin se una omnia concludi et contineri existimaverit (v. 10); tunc sentiet alium eumque potentissimum praeter se exsistere et vindictam Hebr. mme vert S. Hier. ortum eius. Vox ex usu hebr. non potest aliter intelligi nisi auroram eius, ergo eius ortum, primum quasi crepusculum ; vel intelligi posset aurora quae malum, noctem tribulationis subsequatur; qua in explicatione melius servatur usus metaphorae lucis vel aurorae faustus et felix, sed perit confusio divinatoribus inferenda. Syrus quoque exprimit auroram, diluculum : veniet tibi malum diluculo et nescies. LXX legisse videntur nrm? ; habent enim hanc sententiam : veniet super te perditio et nescies ; fovea et incides in eam. Chald. eo in loco praebet : et nescies deprecari pro ea; poteritne haeo versio declarari a verbo "mw? diligenter quaerere? Recentiores fere communiter non substantivum sed verbum ibi esse deprehendendum censent ex membro parallelo m22 scil. infin. piel; verbum autem *nv explicant ex arabico incantatione amovere, fascino averruncare (cf. Kn. Del. Naeg. Or. Cheyne, Net. Rohl.). Verum non placet formam aecersere ex arabico; dein verbum arabicum significat fascinare, incantare, artes magicas tractare ; num igitur adeo facile oritur notio : incantatione amovere malum? Hahn manet in voce hebr. sed intelligit m2 nigrum esse, quod in piel in significationem transeat : nigredinem removere; sed id subtilius est. Si verbum est assumendum, potius erit cogitandum de verbo satis frequenti 3n diligenter quaerere, quod fortasse notionem induere potest exquirere, diligenter praevidere; ergo malum quod nulla diligentia adhibita poteris exquirere. Haec explicatio forte est praeferenda. Habetur enim verbum quod ex membro parallelo desideratur ; incommodum illud de aurora mali cessat; et usurpatur verbum apud Hebraeos revera usitatum, non aliunde aecitum. — S. Ephr. explicat in matutino : in liberatione populi te attinget excidium. ! Cum talem ergo calamitatem ad confusionem incantatorum aptissimam annuntiet, auget sermonem sarcasmo et ironia
47:12
v. 12 « sta cum incantatoribus tuis et cum multitudine maleficiorwn tuorum, in quibus laborasti ab adolescentia tua, si forte quid prosit tibi aut si possis fieri fortior »! — si magi nihil poterant praevidere et praecavere, saltem malo ingruenti et praesenti sese fortiter obiiciant et remedium vel levamen afferant; proinde sta, in medio consiste et palam et audacter procede et siste gradum, ne fugias pavida (cf. 13, 14: et erit quasi damula fugiens et quasi ovis), educ iam praestigias. Cum ironia additur : a iuventute toto studio in eas artes incubuisti; ergo aliquem laboris ac studii tam diuturni fructam profer; aequum sane est ut labor a iuventute impensus non sit in rem plane inanem! Bene dicitur a iuventute; vetere enim in regno chaldaico artes magicae iam maxime florebant, quare incantationes magicae plerumque in lingua accadica conscriptae inveniuntur. In ultimo membro magno cum sarcasmo dicitur in hebr. fortasse terrebis, terrorem incuties. En igitur, agedum, audacter artes tuas innumerabiles exsere, fortasse talem conatum Deus timebit! vel calamitas tanto apparatu demum fugabitur a te! At frustra
47:13
v. 13 « defecisti in multitudine consiliorum tuorum; stent etsalvent teaugures coeli, qui contemplabantur sidera etsupputabant mense$, uL ex eis annuntiarent ventura tibi »! — in 3 cf. v. 9. 10; 5, 295; quamvis Babyloni praesto essent omnis generis subsidia, consilia magorum, tamen defecit, infirma facta, est et defatigata. Vel si de studio divinationibus impenso sermo texitur, sensus solum esse potest : quamdiu stat Babylon, hisce artibus diligens studium impendit, ita ut revera fatigata sit hac occupatione; nequit autem sensus esse, fatigatam esse consiliis capiendis ad hane de qua agitur calamitatem avertendam; haec enim subito et inexspectato irruere dicitur. Ironia in eo potius consistit, quia Babylon semper artes illas magna cum sedulitate fovit iisque optime secum agere seque praeclare instructam et munitam esse censuit — at nunc, quando illis opus esset, omnia in nihilum rediguntur. Quare : prodeant tandem in medium et opem salutemque afferant augures coeli, LXX cí àszgeAéyot «o9 obpavov, « qui vulgo appellantur mathematici et ex astrorum cursu lapsuque siderum res humanas regi arbitrantur » (S. Hier.). Et magnam adesse horum sciolorum turbam qui varias artes iactent et multiplicem polliceantur scientiam triplici enumeratione ostenditur; « isti igitur qui supputant menses annosque dinumerant et horarum momenta librantes futurorum scientiam pollicentur, dicant tibi quid super te Dominus cogitaverit » (S. Ilier.). Hanc enim scientiam profitentur ; nam indicantes ad, novilunia (singula) ex ?is quae ventura sunt super te (hebr. cf. For. Malv. Vat. Mar. et recentiores) i. e. ad singulas lunationes vel initio mensis cuiusque astrologi annunliant rerum vicissitudines, siderum ortus et cursus, solis lunaeve eclipses, aeris temperiem et eiusmodi; ad quam rem illustrandam inserviunt quae ex Porphyrio Eusebius refert (praepar. evang. 3, 4; M. 21, 169), ab astrologis aegyptiacis in almenicliiacis referri morborum cura. tiones et siderum ortus et occasus et futurorum significationes. Igitur illi astrologi calendarium edidisse singulis noviluniis videntur. recentioribus Kn. qui gnaros coelorum ex arabico exponit. Hahn opinatur esse legendum q^2n et explicandum a 133 hiph. in significatione perscrutari; cf. Eccl. 3,18; 9, 1. Alii geri retinentes censent notionem secandi transire in aliam cognatam decernere, determinare ; similiter uti Chald. 373 secare in T3 vales (Dan. 2, 21; 4,4; 5, 1. 11) eam nolionem prae se fert; dein eadem habetur significatio quam bxpkmi S. Hier. Eundem sensum exprimit Bonips stent et salvent te Chaldaei contemplantes coelum et sidera; sim. Chald. : salvent te qui intuentur planetas coeli (cf. Levy, Chald. Woerterb. II p. 162). Allerum quod additur 'à m'y exponunt videntes stellas cum assiduitate et voluptate, uti dieitur a nw? et eliam verbum iy eodem sensu iungitur cum 3 v. g. Ps. 27, 4. Cant. 7, 1. Mich. 4, 11 etc. (vide Ges. Thes. p. 460). Sed cum min vox sit sollemnis de visione prophetica, etiam explicari poterit : videntes (futura) in stellis, qui « praevidentes in stellis i. e. qui virtute stellarum inspecta futura praevident atque praedicunt » (For.); sim. Malv. quam explicationem ex recentioribus Naeg. praefert. ; Verum quam inanis et inutilis sit haec turba incantatorum et astrologorum, ostenditur comparatione instituta
47:14
v. 14 « ecce facti sunt quasi stipula, ignis combussit eos; non liberabunt animam suam de manu flammae; non sunt prunae quibus calefiant nec focus ut sedeant ad eum »; — adeo erunt impotentes, adeo celeriter obruentur calamitate sine ulla salutis spe, ac si ignis incidat in stipulas aridas easque momento absumat; « tam ergo incantatores illi qui a se stare putant coeli militiam et astra contra hostiles acies coniurata resistent persico apparatui, quam arida stipula flammae vehementi » (Sanct.). Atque eo minus evadent incendium illud, quia ignis ille a Domino immissus est ignis plane devastans, non est ad hominum beneficium accensus, ut scil. frigus depellat, ut corpus modico tepore confoveat, cuius gratia ad focum assideas, ut cum voluptate concalescas, sed est ignis vindictae Domini. Ita ultimum membrum videtur concipiendum, quo igitur non sine sarcasmo quodam describitur vehementia irae divinae, cui nihil possit resistere et qua tota illa augurum multitudo ! vehementi confusione prosternetur (cf. Osor. Pint. Tir. Calm. Rohl.). ut scil. « qui salutem aliis promittebant, sua ignorarent supplicia » (S. Hier.). Iudicium Dei depingitur, uti saepius in parte priore, comparatione incendii; « quis poterit habitare de vobis cum igne devorante » (33, 14; cf. 30, 33). Cum stipulae mentio fiat, non poterit ultimum membrum ita concipi, ut dicatur ne prunas quidem ex illo incendio superfuturas esse; ergo incantatores illos ne vestigio quidem relicto plane esse interituros vel ex eorum interitu nullam fore utilitatem vel Is. 41, 15 211 opera eorum omnino iri destructum (For. Mald. Sanct. Sasb. Mar. Lap. Men. Ges. Hahn). Nam si stipulae comburuntur, nemo prunas vel carbones iri relictum exspectabit; et ipsa stipularum combustione iam declaratur abolitio perfecta. Vates sapientiam Chaldaeorum perstrinxit qua non poterunt eripi; addit neque ex commercio neque ex populorum turbis quae Babylonem convenire solebant quidquam eis fore subsidii
47:15
v. 48 « sic facta sunt tibi in. quibuscumque laboraveras ; negotiatores tui ab adolescentia tua unusquisque in via sua erraverunt; mon est qui salvet te »! — i. e. omnia quàecumque magno diuturnoque labore quaesieras, in cineres tibi, i. e. in nihilum abibunt (Sanct.) vel artes illae magicae in quibus tanta cum sedulitate laborasti ad id tandem reciderunt, ut maximum tibi incendium et interitum inferrent; haec erit ergo laboris iui merces, hoc praemium tibi persolvetur pro studiis maleficarum artium (Osor.). Neque minorem confusionem experietur Babylon ex alio capite de quo gloriari solebat : negotiatores qui a prima urbis aetate-eam constanter frequentarunt et, undique terrarum confluere solebant, iam calamitate ingruente in suam quisque viam ac partem aufugiunt, dilabuntur, praecipites quaquaversus in fugam feruntur (cf. 13, 14). Ita omnia summatim complectens concludit vates non est qui salvet te: neque idola, neque magi tui, neque populi tui olim amici. — Cum Babylon revera commerciis ac mercatura celebris esset (cf. Ez. 4'1, 4. Rawlinson|. c. IIl. p. 13), nulla adest ratio vocem ?r? quae usu constanti de institore, mercatore, épxépo adhibetur hoc loco ad alienam notionem magi detorquendi vel explicandi de peragrantibus scil. magis vel incantatoribus. lis enim non fuga praedicitur, sed v. 44 interitus aliud genus. Quare etiam non ipsiastrologi dicuntur mercatores eo sensu quia quaestum faciebant divinando (Mald. Sanct. For. Men.), sed intelliigendi sunt cum plerisque (cf. Osor. Pint. Sasb. Malv. Mar. Tir. Calm. Rohl.) mercatores.
47:11
… Nel Vecchio Testamento hipper ha due accessioni distinte: l'una « coprire », in modo particolare « coprire la faccia » (Gen. 32, 21); « coprire » « scongiurare » in Is. 47, 11. Kipper si riferisce all'azione di e. da parte del sacerdote ministrante, secché la parola significa: praticare l'e., ossia fare espiare. …
47:12
III. LA M. NELLA S. SCRITTURA. - Nella Bibbia la m. è severamente condannata. È posta in risalto la m. degli Egiziani (Ex. 7, 11 sgg.; Sap. 17, 7) e dei Babilonesi (Is. 47, 12 sg.; Dan. 1, 20; 2, 10-12), tra i quali essa aveva grande importanza. …
47:13
… consultate gli indovini, per non restare contaminati dal loro contatto : sono io il Signore, il vostro Dio » (Lev. 19, 31). « Non abbiate timore dei segni del cielo, che i gentili temono, perché i riti dei popoli sono vani » (Jer. 10, 2; cf. anche Is. 47, 13).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.