It semeth strange that the wicked prosper. 5. The Iewes heretofore afflicted by weaker enimies, shal be more oppressed by the Babylonians. 10. Euil pastors shal be punished. 14. and forraine enimies destroyed.
1Thou indeed, O Lord, art just, if I plead with thee, but yet I will speak what is just to thee: Why doth the way of the wicked prosper: why is it well with all them that transgress, and do wickedly?Veramente checché io disputi teco, tu, o Signore, se' giusto: con tutto questo io parlerò giustizia con te: per qual motivo tutto va a seconda per gli empi; sono felici tutti i prevaricatori, e gli iniqui?THOV in deede ô Lord art iust, if I dispute with thee, but yet I wil speake iust thinges to thee: Why doth the way of the impious prosper: why is it wel with al that transgresse, and doe wickedly?Justus quidem tu es, Domine, si disputem tecum: / verumtamen justa loquar ad te: / Quare via impiorum prosperatur; / bene est omnibus qui prævaricantur et inique agunt ? 2Thou hast planted them, and they have taken root: they prosper and bring forth fruit: thou art near in their mouth, and far from their reins.Tu li piantasti, e gettarono radici; van crescendo, e fruttificano: tu se' vicino alla loro bocca, ma lontano da' loro affetti.Thou hast planted them, and they haue taken roote: they prosper and bring forth fruite: thou art nigh to their mouth, and farre from their reynes.Plantasti eos, et radicem miserunt: / proficiunt, et faciunt fructum: / prope es tu ori eorum, / et longe a renibus eorum. 3And thou, O Lord, hast known me, thou hast seen me, and proved my heart with thee: gather them together as sheep for a sacrifice, and prepare them for the day of slaughter.Ma tu, o Signore, mi hai conosciuto, mi hai veduto, ed hai sperimentato, che il mio cuore è con te. Radunali qual gregge al macello, e tienli a parte pel giorno della uccisione.And thou Lord hast knowen me, thou hast sene me, and proued my hart with thee: gather them together as a flocke to the victime, and sanctifie them in the day of slaughter.Et tu, Domine, nosti me, vidisti me, / et probasti cor meum tecum. / Congrega eos quasi gregem ad victimam, / et sanctifica eos in die occisionis. 4How long shall the land mourn, and the herb of every field wither for the wickedness of them that dwell therein? The beasts and the birds are consumed: because they have said: He shall not see our last end.Fino a quando la terra sarà in lutto, e seccherassi l'erba in ogni regione per la malvagità de' suoi abitatori? animali, ed uccelli sono stati consunti, perchè costoro hanno detto: ei non vedrà il nostro fine.How long shal the land mourne, and the herbe of euerie fielde be withered for malice of the inhabitants therein? Beast is consumed, and foule: because they haue saied: He shal not see our later endes.Usquequo lugebit terra, / et herba omnis regionis siccabitur, / propter malitiam habitantium in ea ? / Consumptum est animal, et volucre, / quoniam dixerunt: Non videbit novissima nostra.
5If thou hast been wearied with running with footmen, how canst thou contend with horses? and if thou hast been secure in a land of peace, what wilt thou do in the swelling of the Jordan?Se ti sei affannato correndo con gente a piedi, come potrai tu gareggiar co' cavalli? Che se in una terra di pace tu se' stato senza paure, che farai in mezzo alla superbia del Giordano?If running with footemen thou hast laboured: how canst thou contend with horses? And whereas in a land of peace thou hast bene secure, what wilt thou doe in the pride of Iordan?Si cum peditibus currens laborasti, / quomodo contendere poteris cum equis ? / cum autem in terra pacis securus fueris, / quid facies in superbia Jordanis ? 6For even thy brethren, and the house of thy father, even they have fought against thee, and have cried after thee with full voice: believe them not when they speak good things to thee.Imperocché i tuoi stessi fratelli, e la casa del padre tuo hanno a te fatto guerra, e hanno gridato contro di te con voce sonora. Non ti fidar di loro quando ti parleranno con amore.For euen thy bretheren, & the house of thy father, they also haue fought against thee, and haue cried after thee with ful voice: beleue them not when they shal speake good thinges vnto thee.Nam et fratres tui, et domus patris tui, / etiam ipsi pugnaverunt adversum te, / et clamaverunt post te plena voce: / ne credas eis, / cum locuti fuerint tibi bona. 7I have forsaken my house, I have left my inheritance: I have given my dear soul into the hand of her enemies.Io ho abbandonata la casa mia, ho rigettata la mia eredità: ho lasciato l'amor dell'anima mia nelle mani de' suoi nemici.I haue forsaken my house, I haue left mine inheritance: I haue geuen my beloued soule into the hand of her enemies.Reliqui domum meam; / dimisi hæreditatem meam: / dedi dilectam animam meam in manu inimicorum ejus. 8My inheritance is become to me as a lion in the wood: it hath cried out against me, therefore have I hated it.La mia eredità è divenuta per me qual lione nella boscaglia: ha alzata la voce contro di me, per questo io la ho odiata.Myne inheritance is become vnto me as a lion in the wood: it hath vttered a voice against me, therefore haue I hated it.Facta est mihi hæreditas mea quasi leo in silva: / dedit contra me vocem, ideo odivi eam. 9Is my inheritance to me as a speckled bird? is it as a bird dyed throughout? come ye, assemble yourselves, all ye beasts of the earth, make haste to devour.E ella forse per me la mia eredità come l'uccello a varj colori? È ella come l'uccello dipinto per ogni parte? Venite bestie della terra quante voi siete, raunatevi per divorare.Why, is myne inheritance vnto me as a bird of diuers coulors? is it as a birde died through out? come, assemble yourselues al ye beastes of the land, make haste to deuoure.Numquid avis discolor hæreditas mea mihi ? / numquid avis tincta per totum ? / Venite, congregamini, omnes bestiæ terræ: / properate ad devorandum.
10Many pastors have destroyed my vineyard, they have trodden my portion under foot: they have changed my delightful portion into a desolate wilderness.Molti pastori han devastata la mia vigna, hanno conculcata la mia eredità; han cangiata la mia amata porzione in un solitario deserto;Manie pastours haue destroyed my vineyard, they haue troden downe my portion: they haue made my portion that was worthie to be desired, into a desert of desolation.Pastores multi demoliti sunt vineam meam, / conculcaverunt partem meam, / dederunt portionem meam desiderabilem in desertum solitudinis. 11They have laid it waste, and it hath mourned for me. With desolation is all the land made desolate; because there is none that considereth in the heart.La hanno desolata, ed ella piange rivolta a me: una orribile desolazione ha invasa la terra; e chi in cuor suo rifletta, non è.They haue laied it into dissipation, and it hath mourned vpon me. With desolation is al the land made desolate: because there is none that considereth in the hart.Posuerunt eam in dissipationem, / luxitque super me: / desolatione desolata est omnis terra, / quia nullus est qui recogitet corde. 12The spoilers are come upon all the ways of the wilderness, for the sword of the Lord shall devour from one end of the land to the other end thereof: there is no peace for all flesh.Per tutte le vie del deserto son venuti gli sterminatori, perchè la spada del Signore divorerà la terra da una estremità fino all'altra estremità: per nissun uomo vi sarà pace.Vpon al the wayes of the desert the wasters are come, because the sword of our Lord shal deuoure from one end of the land to the other end thereof: there is no peace to al flesh.Super omnes vias deserti venerunt vastatores, / quia gladius Domini devorabit: / ab extremo terræ usque ad extremum ejus, / non est pax universæ carni. 13They have sown wheat, and reaped thorns: they have received an inheritance, and it shall not profit them: you shall be ashamed of your fruits, because of the fierce wrath of the Lord.Hanno seminato del grano, ed hanno mietute spine: hanno avuta un'eredità, e non sarà loro di giovamento: sarete confusi nella vana espettazione de' vostri frutti per la furibonda ira del Signore.They haue sowen wheate, and reaped thornes: they haue taken an inheritance, and it shal not profite them: you shal be ashamed of your fruites, for the wrath of the furie of our Lord.Seminaverunt triticum, / et spinas messuerunt: / hæreditatem acceperunt, / et non eis proderit. / Confundemini a fructibus vestris / propter iram furoris Domini.
14Thus saith the Lord against all my wicked neighbours, that touch the inheritance that I have shared out to my people Israel: Behold I will pluck them out of their land, and I will pluck the house of Juda out of the midst of them.Queste cose dice il Signore contro tutti i pessimi vicini miei, i quali toccano l'eredità distribuita da me al mio popolo d'Israele: Ecco che io gli sradicherò dalla loro terra, e la casa di Giuda tonò di mezzo ad essi.Thus saith the Lord against al my most wicked neighbours: which touche the inheritance that I haue distributed to my people of Israel: Behold I wil plucke them out of their land, & the house of Iuda I wil plucke out of the middes of them.Hæc dicit Dominus adversum omnes vicinos meos pessimos, / qui tangunt hæreditatem quam distribui populo meo Israël: / Ecce ego evellam eos de terra sua, / et domum Juda evellam de medio eorum. 15And when I shall have plucked them out, I will return, and have mercy on them: and will bring them back, every man to his inheritance, and every man into his land.E quando gli avrò sradicati mi rappacificherò, e avrò compassione di essi; e li ricondurrò ciascheduno alla sua eredità, ciascheduno alla sua terra.And when I shal haue plucked them out, I wil returne, and haue mercie on them: and wil bring them backe, euerie man to his inheritance, and euerie man into his land.Et cum evulsero eos, convertar, / et miserebor eorum, et reducam eos: / virum ad hæreditatem suam, / et virum in terram suam. 16And it shall come to pass, if they will be taught, and will learn the ways of my people, to swear by my name: The Lord liveth, as they have taught my people to swear by Baal: that they shall be built up in the midst of my people.E se eglino fatti saggi appareranno la legge del popol mio, talmente che nel nome mio facciano i lor giuramenti, dicendo: Vive il Signore, come insegnarono al popol mio a giurare per Baal, ei saranno felicitati in mezzo al mio popolo.And it shal be: if being taught they wil learne the waies of my people, that they sweare in my name: Our Lord liueth, as they haue taught my people to sweare by Baal: they shal be built in the middes of my people.Et erit: si eruditi didicerint vias populi mei, / ut jurent in nomine meo: Vivit Dominus ! / sicut docuerunt populum meum jurare in Baal, / ædificabuntur in medio populi mei. 17But if they will not hear, I will utterly pluck out and destroy that nation, saith the Lord.Che se eglino saranno indocili, sradicherò totalmente, e sterminerò quella nazione, dice il Signore.But if they wil not heare, I wil plucke out that nation with plucking vp and with destruction, saith our Lord.Quod si non audierint, / evellam gentem illam evulsione et perditione, ait Dominus.
12:1
Calmet
Is just. Hebrew, "judgment." Septuagint, "I will make my apology to thee." Jeremias had been grievously persecuted by his countrymen: he therefore mentions a subject which has been the source of much perplexity. The success of the wicked is a temptation for weak souls. See Job xxi., Psalm 72:3., and Habacuc 1:13. (Calmet)
Worthington
The prophets often speak in their names, not being ignorant or doubtful of the justice of divine providence. (Worthington)
12:2
12:3
Gather. God orders his prophet to announce the misery of the wicked.
12:4
Calmet
Mourn? Is not this a proof of my providence in chastising Juda? This famine is specified [in] Jeremias 8:13., and 14:4. (Calmet)
Kennicott
Last end. Two letters seem to be transposed in Hebrew, as the Septuagint read "ways." (Kennicott)
Calmet
The impious blaspheme as if all were ruled by chance. (Calmet)
12:5
Horses. If thou hast been terrified at the threats of thy fellow-citizens, how wilt thou withstand those of Jerusalem? (Menochius) or he speaks to Juda, who would not be able to resist the Chaldeans, since the Philistines, etc., had routed the Jews, though destitute of cavalry.
Calmet
Jordan, or the nations of Ammon, etc., on that side. (Calmet)
Haydock
Protestants, "if in the land of peace, wherein thou trustedst, they wearied thee, then how wilt," etc. (Haydock)
12:6
Calmet
To thee. Edom, etc., made a league with Sedecias, which they broke. They always bore a hatred to the Jews, though sprung from the same stock, Jeremias 27:1., and Lamentations 4:21. (Calmet)
12:7
Soul; people, (Haydock) whose punishment was decreed. Say not, therefore, that the wicked always prosper.
12:9
Haydock
As a. Septuagint, "a den of the hyena:" Alexandrian, "robbers." Grabe inserts, "or a den around it?" (Haydock)
Calmet
They have read áuss, "a den," instead of hait, "a bird." Bochart, (III. 11.) however, shews that the latter word denotes various wild beasts, and nearly follows the Septuagint. Though the inheritance be most charming, it shall not pass unpunished. (Calmet)
12:10
Pastors; princes of my people, as well (Haydock) as of the Chaldeans, Jeremias 6:3.
12:11
Heart, to seek God and the cause of their misfortunes.
12:13
Fruits. They shall not satisfy your expectations or wants.
12:14
Calmet
Land. Nabuchodonosor led the Ammonites, etc., into captivity, five years after the Jews. (Josephus, Antiquities 10:11.) (Calmet)
Worthington
After the children are chastised, the rod is burnt. (Worthington)
12:15
Land; the Jews, as well as their neighbours, Jeremias 49:6. (Menochius) (Isaias 23:15., and Ezechiel 16:55.)
12:16
Calmet
People. After the captivity, converts were more cherished. Yet the predictions concerning the call of the Gentiles were accomplished only by the preaching of the gospel. (Calmet)
12:1
Prophetes, & other holie men, not ignorant nor doubtful of Gods prouidence, speake sometimes in the person of the weake, as desirous to know why God suffereth the wicked to prosper in this world, and the godlie to be afflicted. Iob. 21. v. 7. Dauid Psal. 72. v. 2. 3. Abacuc. 1. v. 3.
Concordanza Iob. 21. Abac. 1.
12:3
Segregate.
12:14
After that the children are chasticed, the rodde is to be burned.
12:17
The 2. part. The peoples ingratitude s•ning against God, and persecuring the Prophet.
12:1
san Gregorio Taumaturgo † 270 d.C. A Metaphrase of the Book of Ecclesiastes 3
… and regarding the others which the unreasoning creatures possess, whether they shall fall downward. And it seemed to me, that there is no other good save pleasure, and the enjoyment of things present. For I did not think it possible for a man, when once he has tasted death, to return again to the enjoyment of these things.
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. Concerning Free-Will 1
… I appreciate your readiness, my friend, and applaud your zeal about the subject; and as for the opinion which you have expressed respecting existing things, to the effect that God made them out of some underlying substance, I do not altogether find fault with it. For, truly, the origin of evil is a subject that has called out opinions from many men.
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 42.3
3. To speak in a more feeling strain, trusting in Him Who then forsook me, as in a Father, “Abraham has been ignorant of us, Israel has acknowledged us not, but Thou art our Father, and unto Thee do we look; beside Thee we know none else, we make mention of Thy name.” Therefore, says Jeremiah, I will plead with Thee, I will reason the cause with Thee.
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 39.2
… Sometimes I say: “Let the day perish wherein I was born,” and again, “Woe is me, my mother, that thou hast borne me a man of strife and a man of contention to the whole earth.” I cry: “Righteous art thou, O Lord…yet let me talk with thee of thy judgments. Wherefore doth the way of the wicked prosper?”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 7.31
… “But yet I will speak what is just to Thee. Why doth the way of the wicked prosper? Why is it well with all them that transgress and do wickedly? Thou hast planted them and they have taken root: they prosper and bring forth fruit. Thou art near in their mouth and far from their reins.”
12:7
Tirannio Rufino † 411 d.C. A Commentary on the Apostles' Creed 22
… He hath uttered his voice against Me, wherefore I have hated it. And therefore (saith He) I have forsaken and left My house.”
12:8
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 13.15
… So that the Prophet in amazement speaks of this too, Against whom have ye opened your mouth, and against whom have ye let loose your tongue ? and the Lord Himself says in the Prophets, Mine heritage became unto Me as a lion in the forest; it gave its voice against Me; therefore have I hated it
12:10
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 2.68
… the pastors also transgressed against Me. Again He says to him: The pastors are become brutish, and have not sought the Lord, and therefore all their flock did not understand, and was scattered. Again, Many pastors have destroyed My vineyard, and have polluted My pleasant portion, till it was reduced to a trackless wilderness.
12:13
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 51.1
1. It surely becomes us, dearly beloved, not to abuse our rank as clergy, so as to make it an occasion of pride, but by diligently keeping and observing God’s commandments, to be in reality what in name we profess to be. For, if the Holy Scriptures say, “Their lots shall not profit them,”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 52.5
do not look to your military experience for a standard of clerical obligation. Under Christ’s banner seek for no worldly gain, lest having more than when you first became a clergyman, you hear men say, to your shame, “Their portion shall not profit them.”
Sulpicio Severo † 420 d.C. The Doubtful Letters of Sulpitius Severus 2.16
Take heed that ye love not human glory in any respect, lest your portion also be reckoned among those to whom it was said, “How can ye believe, who seek glory, one from another?” and of whom it is said through the prophet, “Increase evils to them; increase evils to the boastful of the earth”; and elsewhere, “Ye are confounded
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Our Lord’s Sermon on the Mount 2.24
… for, says He, “they sit in Moses’ seat.” It was, therefore, when engaged through divine providence in preaching the law of God, that they were able to be useful to their hearers, although they were not so to themselves. Respecting such it is said in another place by the prophet, “They have sown wheat, but shall reap thorns;”
12:15
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 1.6
7. Still suffer me to speak before Thy mercy—me, “dust and ashes.” Suffer me to speak, for, behold, it is Thy mercy I address, and not derisive man. Yet perhaps even Thou deridest me; but when Thou art turned to me Thou wilt have compassion on me.
12:1
1. JUSTUS QUIDEM TU ES, DOMINE, SI DISPUTEM TECUM, id est justior es, quam ut debeam tecum disputare, et scio quod post omnem disputationem vinces, et justus apparebis: tamen pace tua, liceat mihi afflicto affectui meo nonnihil indulgere, atque proponere justam meam, ut mihi videtur, expostulationem et querelam: cur scilicet impii prosperentur, pii affligantur. Eamdem quæstionem movent Job cap. XXI, vers. 7, David Psalm. LXXII, 3, Habacuc cap. I. Idem questi sunt gentiles, ut Claudianus scribens in Ruffinum; Ruffinus enim hic humili loco natus insinuans se in gratiam Theodosii Imperatoris ad summos honores evectus eos impotenter et tyrannice gessit, eoque pervenit arrogantiæ, ut generum habere conaretur Arcadium Imperatorem; imo hac via Imperium sibi assumere moliretur. Quare eadem die qua ab Arcadio se Imperii consortem declarandum putabat, ab exercitu, quasi proditor Imperii, circumdatus, discerptus, et in frusta dissectus est. Unde Claudianus ex Ruffini supplicio agnoscens superis esse providentiam, de qua antea dubitabat, ita canit: Abstulit hunc tandem Ruffini pœna tumultum, Absolvitque deos, jam non ad culmina rerum Injustos crevisse queror: tolluntur in altum Ut lapsu graviore ruant. Ita multi etiamnum victi adversis, divinæ Providentiæ spem, et mox fidem abjiciunt, dum vident et considerant eos acrius fortunæ acerbitate affligi, qui virtuti magis studuerunt. Quocirca illud Herculeum sæpe in ore habent: « O infelix virtus, itane, cum nihil quam nomen esses, ego te tanquam aliquam exercui, cum tu fortunæ servieris? » Ita nuper Anglus quidam concludebat Orthodoxos Romanæ fidei Deo nec caros, nec curæ esse, quod eos ita misere in Anglia vexari, incarcerari, bonis et vita privari permittat. Audivi et Hollandum calvinistam ita ratiocinantem: Calvinistis in Hollandia favet Deus; nam eos pace et opibus abundare facit: ergo habent ipsi veram Dei fidem et cultum; nec enim credibile videtur, quod hostibus suis et hæreticis ita faveat Deus. Pari modo conclusisset turcismum et ethnicismum esse veram Dei religionem, eo quod Turcæ et ethnicis Imperatoribus tot victorias et regna concesserit, et etiamnum concedat Deus. Prudentius et modestius Cato videns Pompeii res infeliciter succedere, et victoriam ad Cæsarem inclinare, dixit: in rebus divinis multum esse obscuritatis, eo quod Pompeio præter fas res suas promoventi omnia prospere; justam vero reipublicæ causam agenti sinistre omnia evenirent. Ex hac ergo proborum infelicitate et improborum felicitate ortus est triplex gentilium error: Primus deos negantium, uti illius qui canit: Marmoreo Licinus tumulo jacet, at Cato parvo, Pompeius nullo: credimus esse deos? Secundus esse quidem deos, sed terrena et humana non curare. Ita sensit Plinius, lib. II, cap. VII: « Irridendum, ait, est agere curam rerum humanarum illud, quidquid est, summum. » Et causam addit: « An tam tristi atque multiplici ministerio non pollui credamus, dubitemusve? » Cui respondet Clemens, lib. VII Strom., Deum non pollui hac cura nec distrahi; quia cum summa quiete et placidissime hæc omnia agitat; quia ipse « est totus mens, totus lux, totus oculus, omnia videns, omnia audiens, omnia sciens. » Tertius fuit Balbi Stoici apud Ciceronem, lib. II De Natura Deorum, « Deum singulos homines curare; sed magna, ait, dii curant, parva negligunt. » Illos refellit Plato in Epinomide, ubi toti suo de diis sermoni hoc fundamentum præstruit: « Quod curent omnia, magna sint ea aut parva. » Et Seneca, lib. I De Providentia, docet nihil esse a casu, sed occultum aliquid divini consilii esse, a quo omnia quæ fortuita videntur, diriguntur. Et Cicero, lib. II De Natura Deorum, docet materiae universae victricem ac moderatricem esse divinam Providentiam. Pulcherrime vero Epictetus, lib. I Dissertat. cap. XII: « Sunt, ait, qui negent ullum Numen esse. Sunt qui esse docent, sed ignavum, incurium et nulli rei providere. Sunt tertii, qui et esse, et providere, sed nonnisi magnis et cœlestibus, terrestrium autem nulli. Quarti, et cœlestibus et terrestribus, sed universis duntaxat, non autem singulis et unicuique seorsim. At quinti, in qua parte Ulysses et Socrates, asserunt statuuntque quod te, Deus, nec in minimo motu lateam aut fallam. » Ita et Cicero loco citato asserit « non universo generi hominum solum, sed etiam singulis a diis immortalibus consuli ac provideri; » additque: « Stoici Dei majestatem usque ad apium formicarumque perfectionem deducunt. » Causam dat Noster Damascenus: « Necesse est, ait, eumdem esse conditorem rerum et administratorem; neque possunt aut debent dividi. Sic enim imbecillitati alteruter esset obnoxius, quasi aut iste condere non posset, ille non administrare et conservare. » Aurea est gnome S. Augustini in Sententiis, num. 58: « Voluntas Dei est prima et summa causa omnium corporalium spiritualiumque motionum. Nihil enim fit visibiliter et sensibiliter, quod non de invisibili et intelligibili summi Imperatoris aula, aut jubeatur aut permittatur, secundum ineffabilem justitiam præmiorum atque pœnarum, gratiarum et retributionum, in ista totius creaturæ amplissima quadam universaque republica; » et num. 41: « Mutabilium omnium dispositionem immutabilis ratio continet, ubi sine tempore simul sunt, quæ in temporibus non simul fiunt; » et num. 140: « Nullum Deus vel Angelorum vel hominum crearet, quem malum futurum esse præscisset, nisi pariter nosset quibus eorum usibus bonorum commendaret, atque in ordinem sæculorum quasi pulcherrimum carmen, etiam ex quibusdam pulcherrimis antithetis honestaret; » et num. 239: « Interdum Deus per malos erudit bonos, et per temporalem potentiam damnandorum exercet disciplinam liberandorum. » VERUMTAMEN JUSTA LOQUAR. Hebr. judicia loquar; Chaldæus vertit, interrogationem judicii interrogo a facie tua, id est postulo a te causam et rationem judicii tui. Sic ait Job cap. X, vers. 2: « Indica mihi cur me ita judices. »
12:2
2. Plantasti eos, stabilivisti eos, sicut arbores quæ alte plantantur. PROFICIUNT, divitiis aucti, aiunt Chaldæus, S. Thomas, Vatablus, et prolibus, aiunt Septuaginta. Prope es, id est, ut Chaldæus, assidue te habent in ore; at in renibus, id est affectibus, mente et voluntate impura eorum non habes locum; secundo, a Castro sic explicat, q. d. « Prope es tu ori eorum, » scilicet tribuens illis ad satietatem, id est ad nutum pro votis, quidquid desiderant et petunt; et longe es a renibus eorum, quia nec modico flagello tangis terga eorum, Thren. III, 13.
12:3
3. Et tu, Domine, (q. d. You know, Lord), et PROBASTI (id est expertus es) COR MEUM esse purum, quodque te, non solum in ore ut impii jam dicti, sed et in corde habeam, cupiens tibi per omnia obsequi et placere: cur ego ergo angor et ab eis affligor, illi autem pace et bonis fruuntur? Congrega, collige et cumula eos bonis, iisque eos sagina quasi oves ad victimam. Solent enim oves, cum mactandæ sunt, in ovile congregari ibique saginari: ita S. Hieronymus, Rabanus, Hugo, S. Thomas; sed hebraice est copum hattikem, id est, ut Vatablus, extrahe eos ad lanienam. Sanctifica eos, q. d. Constitue diem excidii, justitiæ tuæ sanctum, in quo eos quasi victimas occidas, et tuæ justitiæ immoles. Sic enim ait Poeta: « Et me destinat aræ. » Sanctificare enim est consecrare et dedicare Deo. Vide dicta cap. VI, vers. 4. Secundo, « sanctifica, » id est separa, seponere « eos » quasi rem sacram (ne quis eam tangat aut ad alium usum applicet) ad diem occisionis, quasi ad diem sacrificii Deo pergrati.
12:5
5. SI CUM PEDITIBUS CURRENS LABORASTI (Syrus et Arabicus, et defatigarunt te), QUOMODO CONTENDERE POTERIS CUM EQUIS? Est adagium, quo utebantur in eos, qui cum minora præstare non possint, majora tentant; aut qui cum minora mala non ferunt, majora ferre debebunt, q. d. Si tui cives Anathothitæ tibi ita molesti sunt, ut vix feras, o Jeremia, quomodo feres insultus nequissimorum Hierosolymitanorum, cum suo rege et principibus? q. d. Animos cape, parva tulisti, majora feres. Ita Chaldæus, Lyranus, Vatablus, et patet ex sequenti; sequitur enim: « Cum autem in terra pacis securus fueris, » q. d. Videbaris tibi in terra et patria tua in pace securus versari, et tamen cupierunt te ibi occidere; quid ergo tibi exspectandum erit « in superbia (Syrus, in vi et fortitudine; Arabicus, in abysso, id est summa profunditate) Jordanis? » id est in Hierosolyma, ubi sunt homines superbi et tumidi instar intumescentis Jordanis. Ita Lyranus et Vatablus. Est paræmia, sive proverbium eodem spectans quo præcedens currentis cum equitibus. Proverbialiter enim « terram pacis, » vocat quietam et pacificam Jeremiæ patriam Anathoth; « superbiam » vero « Jordanis » vocat superbos Hierosolymitas. Jordanis enim, quia æstate intumescit, et quasi superbit; hinc apud Judæos proverbiali et vulgari sermone significabat superbos et inflatos. Secundo, S. Hieronymus, Theodoretus, Rabanus, Hugo, S. Thomas hæc accipiunt, quasi loquatur Deus aut Propheta plebi Judæorum, q. d. Si cognati tui, vicini Ammonitæ et Idumæi, qui pedites pugnant, tibi sæpe tantam cladem intulerunt; quomodo resistes Chaldæis equitibus, et quomodo curres cum eis, quando te trans Jordanis tumentes fluctus in Chaldæam abducent? Sic et Sanchez, qui tamen hæc refert ad finem capitis præcedentis, ac per superbiam Jordanis apposite accipit numerosos et gloriosos hostes Judæorum, puta Chaldæos, qui sibi sociarunt Ammonitas, Moabitas et Idumæos Jordane a Judæis divisos. Hi dicuntur « superbia Jordanis, » tum quia transeuntes Jordanem ut Judæam invaderent, eum tanta militum et equitum copia intumescere, et quasi superbire fecerunt; tum quia ipsi quasi superbia Jordanis, seu tanquam Jordanis intumescens, alveumque egressus et agros inundans, totam Judæam, omnesque ejus agros vastarunt et populati sunt. Sic cap. XLIX, vers. 19, de Nabuchodonosore a Judæa subacta pergente contra Ammonitas et Idumæos, ait: « Ecce quasi leo ascendet de superbia Jordanis ad pulchritudinem robustam. » Sic alibi sæpe hostiles copias vocat Scriptura flumen exundans, quod violenter segetes domosque sternit, ut Isaiæ VIII, 7, et LIX, 19; Jerem. cap. XLVI, vers. 7. Tertio, Isidorus exponit, q. d. Deus: Nesciebas consilia et secreta tuorum civium volentium te occidere, et quomodo vis scrutari et scire consilia mea de felicitate impiorum? Quarto, Chaldæus exponit, q. d. Si ego Deus Nabuchodonosori et impiis Chaldæis quasi peditibus meis tot bona contuli, quid faciam patribus tuis, qui quasi equi cucurrerunt in mea servitute et obsequio? nimirum, propter eos vobis eorum filiis largas impertiar benedictiones, instar aquarum exundantium in Jordanem. Sic moraliter, si Deus suis hostibus, ut Neroni, Decio, Diocletiano, in hac valle lacrymarum tantam dedit gloriam; quantam dabit suis filiis in die triumphi et nuptiarum? ait S. Augustinus. Primus sensus maxime est genuinus. Porro nonnullos ita esse agiles, ut cursu certent cum equis, certum est. Id enim faciunt Hiberni, qui se assidue cursu et lucta exercent. Sic de Camilla canit Virgilius, Æneid. XI: Hæc fatur virgo, et pernicibus ignea plantis Transit equum cursu. Tropologice, « si cum peditibus, » etc., id est, si visibilibus hostibus, scilicet mundo et carni, cum difficultate restitisti, quomodo equitibus, id est dæmonibus invisibilibus, fortissimis et velocissimis, resistes? Rursum, si inferiorum contradictiones ferre non vales, quomodo prælatorum et principum infestationes sustinebis; disce ergo superare minora, ut assuescas superare majora. Hinc apposite Capella et Delrio, adagio 836, hoc proverbium adaptant iis, qui cum se et familiam regere nequeant, ambiunt prælaturas, voluntque Ecclesias et respublicas gubernare. Hugo adaptat novitiis religiosis, qui cum multis in sæculo pietate et austeritate vitæ sint inferiores, certare volunt cum veteranis, parique passu cum eis incedere.
12:6
6. NAM ET FRATRES TUI, cives tui Anathothitæ pugnaverunt contra te. Hic versus confirmat primam expositionem vers. præced. datam. Aliter S. Hieronymus: Fratres, inquit, id est Moabitæ, Idumæi, et, ut Theodoretus, aliqui Judæi profugi in castris Chaldæorum: hi enim cum eis contra patriam suam Jerusalem pugnaverunt; ut to te respiciat Jerusalem. Verum obstat, quod sermo præcedens respiciat Jeremiam, non Jerusalem. « et sequentibus. Sequitur enim: « Nam et fratres tui, et domus patris tui, etiam ipsi pugnaverunt adversum te. » Simili schemate Ezechiel, cap. XVII, vers. 3, magnificam Judæam et Jerusalem vocat Libanum, superbum vero Nabuchodonosorem vocat aquilam grandem magnarum alarum. Possent quoque per superbiam Jordanis accipi Chaldæi, aliique hostes Judæorum, uti mox dicam, quasi dicat: Si in terra tua a tuis tanta pateris, quanta patieris cum superbi Chaldæi aliique hostes vestri te tuosque invadent integro totoque exercitu? Respondet enim hæc Deus querelæ Jeremiæ, ut habet Chaldæus, cur scilicet impii prosperentur, et dominentur piis, eosque affligant, uti ipse a suis civibus affligebatur; respondet autem increpando et erigendo illum ad majora certamina, et ut abysso providentiæ Dei et judiciorum ejus inscrutabili cæce se submittat. CLAMAVERUNT POST TE PLENA VOCE. Vatablus vertit: Convocarunt post te plenitudinem, id est turbam civium, ut te persequantur.
12:7
7. RELIQUI DOMUM MEAM (id est templum), DIMISI HÆREDITATEM MEAM (id est Judæam et populum Judaicum, qui erat quasi hæreditas Domini), DEDI DILECTAM ANIMAM MEAM. Id est templum et urbem Jerusalem, quam tanquam animam diligebam; hebraice est, dedi dilectionem animæ meæ, id est urbem quam toto animæ affectu diligebam, ob scelera ejus tradidi in manus hostium Chaldæorum. Ita S. Hieronymus, Theodoretus et Chaldæus. Patet enim hæc esse verba Dei. Est enim hic crebra enallage et commutatio personarum, uti est interlocutorum in scena. Allegorice, Christus dereliquit templum et Judæos, cum animam suam in passione eis crucigedam tradidit. Ita S. Hieronymus, Theodoretus, Rabanus et alii. Unde sequitur:
12:9
9. Numquid avis discolor? Nota: S. Hieronymus per avem discolorem et tinctam per totum, accipit pavonem, eoque significari putat pulchritudinem Israelis, quæ tanta erat, ut nihil esset bonorum, quod non cerneretur in eo. Sic et Rabanus, Hugo et S. Thomas, q. d. Hunc pavonem deplumata et devorate, o bestiæ, id est Chaldæi, quia superbus mihi est et rebellis. Huc accedit Sanchez, qui sic explicat: Numquid hæreditas mea, quam frementem audio, mihi eam voluptatem præbuit, quam præbere solet Domino suo discolor avis et variis maculis tincta (quam proinde Martialis, lib. V, epigram. 104, vocat guttatam, qualis est pavo, psittacus, etc.), atque vocalis et canora, ut eam non oderim? Nonne pro suavi cantu fremitum instar leonis edidit contra me? Unde sequitur: « Venite ergo, congregamini, omnes bestiæ terræ, properate ad devorandum. » In pavone notatur Israelis ostentatio pulchritudinis, ejusque inconstantia: pavo enim caudæ syrmate expanso ocellis pulcherrimis variegatur et intumescit; sed dum pedes fœdos intuetur, syrma demittit et detumescit. Unde Martialis, libro XIII: Miraris quoties gemmantes explicat alas. Rursum in motu pennas nunc contrahit, nunc expandit, idque crebro et varie; quocirca « est multicolor, et discolor, et versicolor, nunquam ipsa, semper alia, etsi semper ipsa quando alia, toties denique mutanda quoties movenda, » ait Tertullianus, lib. De Pallio, cap. III. Unde tropologice Hugo pavone hoc versicolori repræsentari censet mulieres gemmis, stibio et cerussa fucatas et tumidas. Item hypocritas, qui exterius speciosi videntur, cum interius turpes sint et fœdi: hi enim quasi pavo circumspectant et ostentant se. Secundo, valde apte « avis discolor et tincta, » est avis peregrina, variis coloribus distincta, et insolentibus plumis ornata, verbi gratia, noctua rubris maculis aspersa, quam proinde aliæ aves maxime feræ et rapaces, quæ hic « bestiæ » vocantur, invidentes persequentur, ut expilent et devorent, q. d. Pari modo aliæ gentes persecutæ sunt et persequentur Judæos, idque fiet Deo ulciscente, et eas advocante ac dicente: « Venite, congregamini, properate ad devorandum. » Nota: Vox discolor significat inconstantiam Israelis, quod modo Deum, modo idola coleret. Ita D. Thomas, Kimchi et Capella. Alludit ad indolem avium, quæ concolores amant, cum eisque volitant, discolores oderunt et persequuntur. Simile enim gaudet simili, et similitudo est conciliatrix amicitiæ, dissimilitudo inimicitiæ, ait Aristoteles. Hinc proverbia: Graculus assidet graculo, cicada cicadæ cara, formica formicæ, asinus asino, sus sui pulcher; fur furem cognoscit, ut lupus lupum. Tertio, a Castro per avem hanc accipit corniculam Æsopicam, quæ cum se aliarum avium plumis induisset, unaquaque suam plumam repetente, nuda remansit, de qua Horatius, libro I, epist. 3: Ne si forte suas repetitum venerit olim Grex avium plumas, moveat cornicula risum Furtivis nugata coloribus. q. d. Pari modo Judæi, sua bona gentibus, scilicet Chananæis, eripuerunt; sed Deo ob scelera Judæorum permittente, gentibus, scilicet Chaldæis et Chananæis, ea bello repetentibus, Judæi nudi uti ante fuerant manebunt. Quarto, Pagninus et Isidorus vertunt: Num avi tinctæ sanguine, id est Nabuchodonosori sanguinario, data est hæreditas mea, scilicet Israel? Quinto, Lyranus vertit: Numquid avis sanguinolenta, id est vulnerata, cruentata et occisa a Chaldæis, est Israel? Huc accedit R. Josephus. Numquid, inquit, Israel est avis sanguine tincta, quam cum vident aliæ bestiæ, cognoscunt aliquod esse cadaver, eoque accurrunt? Sexto, Forerius in Isaiæ XLVI, 11: « Comparat, ait, hic Jeremias Judæos avibus rapacibus, insinuans quod, sicut illi quasi agmen avium feralium involabant in Dominum; ita quoque hostes eorum, quasi agmen avium feralium tinctarum sanguine, involaturi erant in eos. Nam præcessit, quod quasi leo dedissent vocem contra Dominum. » Denique Septuaginta vertunt: Numquid spelunca hyænæ hæreditas mea est mihi? q. d. Sicut ad speluncam solent congregari hyænæ sævæ et immundæ, ut cadavera mortuorum devorent, sic Chaldæi ad Judæam convenient, ut sanguine civium et cadaveribus occisorum saturentur. Jerusalem recte comparatur speluncæ hyænæ sævæ et voracis, quia instar illius plena erat et putida cadaveribus Prophetarum et innocentium, quos occidebat. Porro Septuaginta vertunt hyæna, quia Hebræum tsabua per zain, arabice significat hyænam, idemque est quod Hebræum זאב zeeb, id est lupus; hyæna enim est lupo similis, et lupi quasi species, uti dixi Habacuc I, 8. Verum Hebræi hoc loco habent צבוע tsabua, per tsade (non per zain), id est avis tincta, uti melius vertit Noster et alii passim. Ex hisce sensibus secundus maxime genuinus est, deinde primus.
12:10
10. PASTORES MULTI (id est reges et principes; quos sibi junxit Nabuchodonosor) DEMOLITI SUNT VINEAM MEAM, id est Judæam. Sic enim hostes vocavit « pastores, » cap. VI, 3. Pastores enim non solent in suis vineis greges pascere, sed vineas si optent, alienas invadere. Ita Rabanus, Hugo, S. Thomas, Lyranus, Vatablus. Allegorice hi « pastores » fuerunt Titus et Romani evertentes Jerusalem. Ita Theodoretus. Aliter hæc ad litteram accipit idem Theodoretus, Rabanus et Hugo; scilicet de pastoribus Judæorum, q. d. Pastores, duces, principes ac sacerdotes populi, suis sceleribus et malis consiliis perdiderunt Jerusalem; hosce enim vocavit « pastores, » cap. II, 8, et cap. X, vers. 21; sed prior sensus est aptior. Unde nonnulli allegorice per pastores hos accipiunt hæreticos, qui Ecclesiam devastant, et signanter vocantur « multi, » quia dum ab uno pastore et doctore Christo abeunt, in varias et contrarias sectas dilabuntur; dum scilicet superbiunt, et unus alium sequi dedignatur, vultque ipse esse magister, et agmen discipulorum post se ducere. Ita Arius gradus quosdam in Deo constituens, minoremque asserens Patre Filium, Christum nobis sine vera divinitate reliquit. Sabellius cum unicam in Deo personam esse ex naturæ unitate colligeret, Patrem quoque natum passumque asseruit. Nestorius duas in Christo personas æque ac naturas constituens, B. Virginem Christotocon, id est Christiparam, non Theotocon, id est Deiparam, esse docuit. Apollinaris in Christo negavit animam aut mentem, quod ejus vicem abunde a divinitate ipsa suppleri diceret. Eutyches in Christo duas naturas ita unitas censuit, ut ex duabus una remaneret, nullo modo alterius existente substantia; quasi quæ sine alterius consumptione aut separatione fieri non posset. Pelagius gratiæ Christi in ejus morte præparatam respuit medicinam, dumque parvulorum nascentium negat peccatum, et sub diabolo captivitatem, Christum non credit eorum esse redemptorem. Valentinus statuit Christum corpus de cœlo attulisse, per virginem quasi per canalem transisse. Manes illud dixit esse phantasticum, Christumque vere esse passum et mortuum negavit. PORTIONEM MEAM (hæreditatem meam) DESIDERABILEM, speciosam, uberem, invidendam. Tropologice, talis est anima fidelis. Vide ergo quam ea sit Deo cara et pretiosa; vocat enim eam hic « portionem suam desiderabilem, vineam suam, animam suam, » quam unice diligit, tuetur et ornat. Qui ergo eam peccato polluit, Deoque eripit, et dæmoni mancipat, Deo summe injurius et exosus est: « Si quis templum Dei violaverit, disperdet illum Deus, » I Corinth. III, 17.
12:11
11. Luxitque super me. Id est contra me lugens conquesta est, quod eam dereliquerim et desolari permiserim. Ita Rabanus, Hugo, Lyranus et Vatablus; vel, ut Chaldæus, Hugo et Maldonatus: « Luxit terra super, » id est coram me, vel ad me, quasi in desolatione sua opem a me petens: sic enim terra, cum nimia siccitate dehiscit, quasi aperto ore pluviam a Deo postulat; vel, ut Sanchez, « luxit, » eo quod in excidio cum lacrymis licet me invocans, tamen non sit exaudita. Omnis terra, scilicet Judæorum; commode enim accipienda est vox terra. NULLUS EST QUI RECOGITET, q. d. Terra luget, et tamen non est qui recogitet, scilicet minas Prophetarum. Ita S. Hieronymus. Hebræus: Non est qui ponat super cor suum, scilicet Deum, Deique timorem ac legem, ejusque terribilem iram, minas et plagas, ut illius illarumque metu a malis resipiscant, illumque placent et sibi reconcilient.
12:12
12. Super omnes vias deserti, quia per omnes vias venturi erant hostes, ut obsiderent Jerusalem; hebraice est, super omnia excelsa loca venient vastatores, q. d. Ea erit hostium copia, vis et impetus, ut omnia, etiam excelsa loca et prærupta, occupent et vastent: « non est (non erit) pax universæ carni, » quia omnes Judæos hæc clades tanget; universa enim caro, æque ac terra, hic commode, Judæorum scilicet, de quibus tantum est sermo, accipienda est. Ita S. Hieronymus.
12:13
13. SEMINAVERUNT TRITICUM, ET SPINAS MESSUERUNT, metent: est adagium, q. d. Judæi prospere cœperunt, et prospera sperarunt; sed adversa patientur, felicitas in miseriam vertetur, copia in inopiam, et proprie, sementis quam fecerunt, vertetur in sterilitatem, ut pro tritico colligant spinas, utque fruges et fructus metant paucos, qui eis quoque non proderunt, quia eos vastabit hostis. Ita S. Hieronymus, S. Thomas et Lyranus. Alludit ad maledictionem Adæ, Genes. III, 17: « Maledicta terra in opere tuo. Spinas et tribulos germinabit tibi. » Quocirca Theodoretus putat hic significari, quod spes messis non sit collocanda in bonitate terræ, sed in congrua ejus cultura; nam qui dolo, inquit, vel nequiter procedunt, pro messe colligunt spinas, puta sollicitudines, et lancinationes tam conscientiæ quam mentis. Tropologice, Hugo putat hic notari eos qui decent, prædicant, aliaque spiritalia obeunt intuitu temporalis mercedis, puta opum; has enim Christus spinas vocavit, Matth. XIII, 22. Aliter vertit Vatablus: Seminaverunt (scilicet Prophetæ) triticum (suarum admonitionum), spinas messuerunt (persecutionum), ægrotarunt (Prophetæ pro dolore) quia non profecerant, pudefacti sunt propter fructus vestros (propter opera pessima vestra). Hebræum enim נחל nachala, a radice נחל nachal, significat hæreditare, ut vertit Noster; sed a radice חלה chala, significat ægrotare. Hoc sensu significatur veros verbi Dei præcones sæpe pro veritate pati persecutiones, exsilia, rapinas, tormenta et mortem. Rursum pro hæreditatem acceperunt, et non eis proderit, Septuaginta vertunt, sortes eorum non proderunt eis, quod mystice S. Hieronymus et Epiphanius malis clericis adaptant: « Dicitur, ait S. Hieronymus, hoc et Ecclesiasticis. Quid enim eos juvare poterit Episcopi nomen, et presbyteri, vel reliquus ordo Ecclesiasticus, cum magis graventur dignitatibus suis, et potentes potenter tormenta patiantur? » Et ad Nepotianum: « Ne plus habeas, quam quando clericus esse cœpisti, et dicatur tibi: Cleri non proderunt eis. » Et S. Epiphanius, epist. ad Joan. Hieros. Episcopum: « Oportebat, inquit, nos, dilectissime, clericatus honore non abuti in superbiam, sed custodia mandatorum Dei et observatione diligentissima hoc esse quod dicimur. Si enim Scriptura loquitur: Cleri eorum non proderunt eis; quæ arrogantia clericatus conducere nobis poterit, qui non sola cogitatione et sensu, sed etiam sermone peccamus? » CONFUNDEMINI A FRUCTIBUS VESTRIS, fallent fructus exspectationem vestram, itaque quasi pudore vos afficient.
12:14
14. HÆC DICIT DOMINUS. Minatur Deus hostibus Judæorum (ad eos enim transit), qui primi in exercitu Nabuchodonosoris venerunt contra Jerusalem, puta Philistinis, Idumæis, Ammonitis, Moabitis, et Judæis inter eos habitantibus (hoc enim est quod ait: « Et domum Juda evellam de medio eorum »), exitium per Chaldæos, ut vel sic Judæos ad sui amorem trahat. Vide Can. XLII. Ita S. Hieronymus, Theodoretus et Lyranus. Aliter Maldonatus explicat hæc de Chaldæis, q. d. Ego ipsos Chaldæos tandem puniam et evertam per Medos.
12:15
15. Et reducam eos, scilicet Judæos e Babylone per Cyrum. Ita Theodoretus, Lyranus, Dionysius et Vatablus. Secundo, melius S. Hieronymus et Rabanus sic exponunt, q. d. Ego gentes prædictas, scilicet Ammonitas et Moabitas cum Judæis, per Cyrum e Babylone reducam; eos enim inde reductos esse patet cap. XXIX, vers. 6, et I Esdr. IX, ubi cum Moabitis et Ammonitis Judæi post reditum contraxerunt connubia. Mystice, significatur hic vocatio gentium ad fidem Christi. Virum. Id est quemque.
12:16
16. SI ERUDITI DIDICERINT (Moabitæ et Ammonitæ) VIAS POPULI MEI, fidem et religionem Judæorum. UT JURENT, et consequenter ut colant Deum verum, non Baal; juramentum enim per synecdochen significat omnem Dei cultum. ÆDIFICABUNTUR IN MEDIO POPULI MEI. Id est pacifice et prospere agent, abundantes prole, familia et opibus, « in medio populi, » id est in, vel inter populum meum. Erunt enim de populo et Ecclesia mea, esto habitent in suis regionibus Judææ vicinis.
12:17
17. EVELLAM GENTEM ILLAM EVULSIONE ET PERDITIONE. Id est omnino evertam et perdam illos. Quando hæc contigerint, nec S. Scriptura, nec historiæ narrant. Sanchez censet hæc a Machabæis esse peracta; Judas enim et Jonathas Machabæi expugnarunt Philistinos, Ammonitas et Idumæos, I Machab. V, 3, 6. Verum hi gentes illas vastarunt quidem et subegerunt, at non deleverunt penitus.
12:1
Hic propheta disputat de punientis justitia: et primo ponitur prophetae disputatio; secundo domini responsio, ibi, reliqui domum meam. Circa primum tria. Primo captat benevolentiam ex persona judicis: justus quidem tu es, domine. Ps. 118: justus es, domine, et rectum judicium tuum. Et ex honestate causae: verumtamen juxta loquar ad te. Job 13: ad omnipotentem loquar, et disputare cum Deo cupio. Et sic uterque eorum tenet locum opponentis. Sed Habacuc tenet locum respondentis, cap. 2: super custodiam meam stabo, et figam gradum super munitionem. Secundo proponit causam quantum ad adversarios, proponens eorum prosperitatem quantum ad temporalium abundantiam: quare prosperatur via, processus, impiorum, per infidelitatem, qui praevaricantur, contra legem agendo, et inique agunt, contra proximum? Job 12: abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manus eorum. Ps. 72: zelavi super iniquos, pacem peccatorum videns. Et quantum ad prosperitatis augmentum, plantasti, in bonis temporalibus: et per similitudinem arboris, et radicem miserunt, confirmatis prosperitatibus, proficiunt, sicut arbor crescit, per augmentum prosperitatis, et faciunt fructum, implentes opere quod mente disponunt. Job 21: quare impii vivunt, sublimati sunt, confortatique divitiis?
12:2
Et proponit eorum iniquitatem; prope es tu ori eorum, et longe a renibus, affectibus, quae duo simul videntur adversari divinae justitiae. Isa. 29: populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me. In quo datur intelligi, quod imperfectis bonis, imperfectam retributionem recipiunt. Ex parte autem sua dat intelligere justitiam: et tu, domine, nosti, ab aeterno, vidisti, quomodo recte ambulo coram te: etsi enim haec loquar, non tamen in his scandalum patior. Supra 1: priusquam te formarem in utero, novi te. Et dat intelligere correctionem, probasti: a poenis probatus, inventus sum tecum ambulans. Ps. 16: probasti cor meum, et visitasti nocte, igne me examinasti, et non est inventa in me iniquitas. Tertio ostendit poenam per modum imprecationis: et primo imprecatur poenae inflictionem: congrega eos; quasi dicat: quia justus es, non potest esse quod impios non punias. Ideo ita eos in prosperitatibus exaltas, sicut qui impinguat gregem ad occisionem. Ergo ex quo impinguati sunt, et injusti sunt, congrega eos: in quo significatur quod paschali tempore, quando ad festum convenerant in urbe, obsessi sunt.
12:3
Sanctifica eos: loquitur per similitudinem animalium, quae occidebantur ad immolandum. Isa. 34: victima domini in Bosra, et interfectio magna in terra Edon. Et excludit poenae dilationem, quia tempus est ut puniantur in propriis personis, non in possessionibus, neque in terrae nascentibus: usquequo lugebit terra? Ps. 106: posui flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim; terram fructiferam in salsuginem a malitia inhabitantium in ea.
12:4
In animalibus: consumptum est animal. Ezech. 9: dixerunt: dereliquit dominus terram, et dominus non videt. Secundo quasi exauditus, contra puniendos ponit insultationem: et primo ex parte hostium quantum ad potentiam: si cum peditibus currens laborasti, quomodo contendere poteris cum equis? Quasi dicat: si vicinae gentes quae pedites pugnant, tibi multum laborem fecerunt, quomodo poteris resistere Chaldaeis, et Aegyptiis, qui equis potentes sunt? Job 6: qui timent pruinam, irruet super eos nix.
12:5
Et quantum ad captivitatis terram: cum autem in terra pacis secura fueris; idest, etsi etiam in terra tua semper pacem habuisses, quid facies, quando eris trans Jordanem, cujus gurgites sunt tumentes, quia scilicet superbi sunt? Eccli. 10: qui gloriatur in substantia, paupertatem vereatur. Secundo quantum ad sanguine junctos, commemorans pristinam injuriam: nam et fratres, scilicet Idumaei, et domus, scilicet Moabitae et Amonitae. Cant. 1: filii matris meae pugnaverunt contra me.
12:6
Et indicit cautelam: ne credas eis, cum locuti fuerint tibi bona, quasi volentes tibi foederari ad resistendum Chaldaeis. Infra 27: fac tibi vincula et catenas, et pones eas in collo tuo, et mittes eas ad regem Edon, et ad regem Moab et cetera. Supra 9: unusquisque a proximo suo se custodiat, et in omni fratre suo non habeat fiduciam: quia omnis frater supplantans supplantabit, et omnis amicus fraudulenter incedet, et vir fratrem suum deridebit, et veritatem non loquetur.
12:7
Hic ponitur domini responsio: et primo ponit poenae comminationem; secundo poenae consolationem, ibi. Haec dicit dominus et cetera. Circa primum duo. Primo comminatur poenam quantum ad divini auxilii destitutionem: reliqui domum, scilicet templum, ut non defendam, hereditatem, populum Israel. Isa. 19: hereditas autem mea Israel. Supra 9: derelinquam populum meum, et recedam ab eis, quia omnes adulteri sunt, coetus praevaricatorum, et cetera. Et quantum ad hostium oppressionem, dedi dilectam, idest Judaeos, quos quasi animam meam diligebam.
12:8
Secundo ponit culpam, primo significans culpae magnitudinem: facta est mihi hereditas, scilicet populus, quasi leo, ferox ad impugnandam me. Dedit vocem, blasphemiae. Psalm. 9: insidiatur in abscondito quasi leo in spelunca sua.
12:9
Secundo miratur animi instabilitatem: numquid avis discolor hereditas mea mihi? Quasi dicat, quandoque mihi, quandoque idolis adhaerens, tincta, sordibus peccatorum, per totum, quia omnes mali sunt. 3 Reg. 18: usquequo claudicatis in duas partes? Si dominus ipse est Deus, sequimini eum; si autem Baal, sequimini illum. Vel potest esse sensus. Numquid eam ita caram teneo sicut hujusmodi aves pulchras, ut tandem non abjiciam? Ut discoloritas ad decorem referatur. Ezech. 16: vestivi te discoloribus, et calceavi te hyacintho. Vel hoc quod dicit, reliqui domum, etc. possunt esse verba prophetae, qui ut annuntiaret verbum Dei, mortis periculo se exposuit, et domum, et patriam reliquit, et a compatriotibus suis quasi leonibus, et variis dolositate, et plenis malitia, insidias perpessus fuit. Mystice sunt verba Christi, qui domum, et patriam relinquere dicitur in mundum veniens, quia ad modum relinquentis se habuit, quando in infirmitate abscondit majestatem. Hereditatem, caelestem patriam. Prosperantur impii propter hereditatis amissionem. Genes. 25: dedit Abraham Isaac filio suo cuncta quae possederat, filiis autem concubinarum largitus est munera. Propter imperfectam remunerationem. Matth. 6: amen dico vobis, receperunt mercedem suam. Quia non sunt digni divina correctione. Ezech. 16: requiescet indignatio mea in te, et auferetur zelus meus a te. Oseae 4: non visitabo super filias vestras cum fuerint fornicatae, et super sponsas vestras cum adulteraverint. Hebr. 12: si extra disciplinam estis, cujus participes facti sunt omnes; ergo adulteri, et non filii estis. Propter morbi desperationem. Thren. 2: magna est velut mare contritio tua. Quis medebitur tibi? Infra 30: insanabilis fractura tua, pessima plaga tua. Propter eorum dejectionem. Psal. 72: verumtamen propter dolos posuisti eis; dejecisti eos dum allevarentur. Rom. 1: propter quod tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt, et cetera.
12:10
Hic comminatur poenam in speciali: et primo poenam captivitatis; secundo poenam sterilitatis terrae, ibi, seminaverunt triticum, et spinas messuerunt. Circa primum tria. Primo determinat poenam, designans occisionis magnitudinem, ad devorandum, cadaverum multitudinem. Ezech. 39: haec dicit dominus Deus: dic omni volucri, et universis avibus, cunctisque bestiis agri: convenite, et properate, concurrite undique ad victimam meam, quam ego immolo vobis, victimam grandem super montes Israel, ut comedatis carnes, et bibatis sanguinem. Carnes fortium comedetis, et sanguinem principum terrae bibetis, et cetera. Hostium afflictionem quantum ad interfectos, pastores multi, idest principes Chaldaeorum. Supra 6: ad eam venient pastores, et greges eorum. Vineam, domum Israel. Isa. 5: vinea enim domini, domus Israel est. Vel pastores, principes populi, demoliti sunt, per occisionem. Et quantum ad oppressos servitute, et captivitate, conculcaverunt. Isa. 5: auferam sepem ejus, et erit in direptionem. Et terrae desolationem: dederunt portionem (...) luxitque super me, quamvis tarde. Oseae 2: et dicet: vadam, et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc.
12:11
Secundo ponit poenae causam: desolatione desolata est omnis terra, quia nullus est qui recogitet, Dei mandata, et beneficia. Isa. 5: propter hoc captivus ductus est populus meus, quia non habuit scientiam. Tertio ponit poenae mensuram, primo ostendens multitudinem hostium: super omnes vias; quasi dicat, omnes vias implent, deserti, quod est inter Jerusalem et Babyloniam. Supra 4: ventus urens in viis quae sunt in deserto viae filiae populi mei, non ad ventilandum, et ad purgandum et cetera. Secundo multitudinem interfectorum, quia gladius vel pestilentiae, vel etiam Chaldaeorum. Deuteron. 32: gladius meus devorabit carnes. Tertio consolationis defectum: non est pax; quasi dicat nullus immunis erit. Isa. 57: non est pax impiis dicit dominus Deus.
12:13
Hic comminatur poenam sterilitatis: et primo seminis frustrationem, seminaverunt; quasi dicat, semina corrumpentur. Matth. 13: nonne bonum semen seminasti in agro tuo? Unde ergo habet zizania? Isa. 5: expectavi ut faceret uvas, et fecit labruscas. Secundo hereditatis amissionem: hereditatem acceperunt, et non proderit, quia ab hostibus surripietur. Thren. ult.: hereditas nostra versa est ad alienos. Tertio concludit confusionem, confundemini, scilicet propter defectum fructuum. Isa. 24: luxit vindemia, infirmata est vitis; ingemuerunt omnes qui laetabantur corde.
12:14
Hic ponit consolationem ex hostium poena: et circa hoc tria. Primo ponit eorum transmigrationem: qui tangunt hereditatem, laedendo eam. Zach. 2: qui tangit vos, quasi qui tangit pupillam oculi mei. Supra 1: ecce constitui te hodie super gentes, et super regna, ut evellas, et destruas, et disperdas, et dissipes, et aedifices, et plantes et cetera. Secundo eorum eductionem: et cum evulsero, tollam vos de gentibus, Ezech. 36.
12:16
Tertio ponit eorum instructionem ex promissione bonorum, si bene fecerint: et erit, si eruditi didicerint vias populi mei (...) aedificabuntur; quasi dicat: computabuntur inter populum meum: quod pertinet ad conversionem.
12:17
Et comminationem poenarum: quod si non audierint, evellam gentem illam evulsione, et perditione, perpetua. Isa. 1: si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis. Nota, quod praelati destruunt populum propter operis perversitatem. Supra 10: quia stulte egerunt pastores, et dominum non quaesierunt, propterea non intellexerunt, et omnis grex eorum dispersus est. Propter doctrinae falsitatem. Infra 50: grex perditus factus est populus meus, pastores eorum seduxerunt eos, feceruntque vagari in montibus et cetera. Propter timoris pusillanimitatem. Zach. 11: o pastor, et idolum derelinquens gregem: gladius super brachium ejus, et super oculum dexterum ejus. Propter dominii austeritatem. Ezech. 34: cum austeritate imperabatis, et cum potentia, et dispersae sunt oves meae et cetera. Propter curae remissionem. Zach. 11: suscitabo pastorem in terra qui derelictum non visitabit, dispersum non quaeret, et contritum non sanabit, id quod stat non enutriet, et carnes pinguium comedet, et ungulas eorum dissolvet.
12:7
… Abel [op. cit. in bibl.], p. 280). Dopo la ribellione di Ioakim (ca. 601 a. C.), schiere di Moabiti, Ammoniti ed Edomiti s'unirono alle forze caldee ed attaccarono Giuda (II Reg. 24, 2; cf. Ier. 12, 7-17). Nel 594 M., con Ammon, Edom, Tiro e Sidone, sollecitano Giuda alla ribellione contro Nabuchodonosor (Ier. 27, 1-11). Nel 588 si ribellò ai Caldei insieme a Giuda. …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.