By a girdle first vsed and after leaft of, 8. is prefigured the reiection of the Iewes: 12. til Gods mercie recalleth them. 17. The Prophet lamenting their obstinacie, 22. sheweth that their sinne is the cause of their miserie.
1Thus saith the Lord to me: Go, and get thee a linen girdle, and thou shalt put it about thy loins, and shalt not put it into water.Il Signore parlommi in tal guisa: Va, e comprati una cintura di lino, e mettitela a' tuoi fianchi, e non le farai toccar l'acqua.THVS saith our Lord to me: Goe, and get thee a girdle of linnen, and thou shalt put it about thy loynes, & shalt not put it into water.Hæc dicit Dominus ad me: Vade, et posside tibi lumbare lineum, et pones illud super lumbos tuos, et in aquam non inferes illud. 2And I got a girdle according to the word of the Lord, and put it about my loins.E comperai la cintura secondo la Parola del Signore, e me la cinsi a' miei fianchiAnd I got a girdle according to the word of our Lord, and put it about my loynes.Et possedi lumbare juxta verbum Domini, et posui circa lumbos meos. 3And the word of the Lord came to me the second time, saying:E il Signore parlommi di nuovo, dicendo:And the word of our Lord was made to me the second time, saying:Et factus est sermo Domini ad me secundo, dicens: 4Take the girdle which thou hast got, which is about thy loins, and arise, go to the Euphrates, and hide it there in a hole of the rock.Prendi la cintura, che hai comperata, e porti intorno a' tuoi fianchi, e sorgi, e va all'Eufrate, e nascondila nella buca di una pietra.Take the girdle, which thou hast gotten, which is about thy loynes, and rising goe to Euphrates, and hide it there in an hole of the rocke.Tolle lumbare quod possedisti, quod est circa lumbos tuos: et surgens vade ad Euphraten, et absconde ibi illud in foramine petræ. 5And I went, and hid it by the Euphrates, as the Lord had commanded me.E andai, e la nascosi vicino all'Eufrate, conforme mi avea ordinato il Signore.And I went, and hidde it in Euphrates, as our Lord had commanded me.Et abii, et abscondi illud in Euphrate, sicut præceperat mihi Dominus. 6And it came to pass after many days, that the Lord said to me: Arise, go to the Euphrates, and take from thence the girdle, which I commanded thee to hide there.E dopo un gran numero di giorni il Signore mi disse: Sorgi, va all'Eufrate, e prendi la cintura, ch'io ti ordinai di nasconder cola.And it came to passe after manie daies, our Lord said to me: Arise, goe to Euphrates: and take from thence the girdle, which I commanded thee that thou shouldst hide it there.Et factum est post dies plurimos, dixit Dominus ad me: Surge, vade ad Euphraten, et tolle inde lumbare quod præcepi tibi ut absconderes illud ibi. 7And I went to the Euphrates, and digged, and took the girdle out of the place where I had hid it and behold the girdle was rotten, so that it was fit for no use.E andai all'Eufrate, e scopersi la buca, e cavai la cintura dal luogo, dov' io l'avea nascosta: ed ecco, che la cintura era marcita in guisa, che non era più buona a nulla.And I went to Euphrates, and digged, and tooke the girdle out of the place, where I had hid it: and behold the girdle was rotten, so that it was fitte for noe vse.Et abii ad Euphraten, et fodi, et tuli lumbare de loco ubi absconderam illud: et ecce computruerat lumbare, ita ut nulli usui aptum esset.
8And the word of the Lord came to me, saying:E il Signore parlommi, e disse:And the word of our Lord was made to me, saying:Et factum est verbum Domini ad me, dicens: 9Thus saith the Lord: After this manner will I make the pride of Juda, and the great pride of Jerusalem to rot.Queste cose dice il Signore: Così farò io marcire la superbia di Giuda, e la superbia molta di Gerusalemme:Thus saith our Lord: so wil I make the pride of Iuda, & the great pride of Ierusalem.Hæc dicit Dominus: / Sic putrescere faciam superbiam Juda, / et superbiam Jerusalem multam: 10This wicked people, that will not hear my words, and that walk in the perverseness of their heart, and have gone after strange gods to serve them, and to adore them: and they shall be as this girdle, which is fit for no use.Questo cattivissimo popolo, che non vuol udire le mie parole, e segue il pravo suo cuore, ed è andato dietro a dei stranieri per onorargli, e adorarli, sarà come questa cintura, che non è buona a nissun uso;This most wicked people, which wil not heare my wordes, and walke in the peruersitie of their hart: and haue gone after strange goddes to serue them, and to adore them: & they shal be as this girdle, which is fitte for no vse.populum istum pessimum qui nolunt audire verba mea, / et ambulant in pravitate cordis sui, / abieruntque post deos alienos ut servirent eis et adorarent eos: / et erunt sicut lumbare istud, / quod nulli usui aptum est. 11For as the girdle sticketh close to the loins of a man, so have I brought close to me all the house of Israel, and all the house of Juda, saith the Lord: that they might be my people, and for a name, and for a praise, and for a glory: but they would not hear.Imperocché come una cintura combacia co' fianchi dell'uomo, così io congiunsi meco tutta la casa d'Israele, e tutta la casa di Giuda, dice il Signore, affinchè fosser mio popolo avente nome da me, mia lode, e mia gloria: ed ei non hanno ascoltato.For as the girdle cleaueth to the loynes of a man, so haue I fast ioyned to me al the house of Israel, and al the house of Iuda, saith our Lord: that they might be my people, and name, and prayse, and glorie: and they heard not.Sicut enim adhæret lumbare ad lumbos viri, / sic agglutinavi mihi omnem domum Israël, / et omnem domum Juda, dicit Dominus, / ut essent mihi in populum, / et in nomen, et in laudem, et in gloriam: / et non audierunt. 12Thou shalt speak therefore to them this word: Thus saith the Lord the God of Israel: Every bottle shall be filled with wine. And they shall say to thee: Do we not know that every bottle shall be filled with wine?Tu dirai dunque ad essi queste parole: Il Signore Dio d'Israele parla così: Tutti i vasi saran pieni di vino. Ed eglino diranno a te: E non sappiam noi, che tutti i vasi si empieranno di vino?Thou shalt say therefore vnto them this word: Thus saith our Lord the God of Israel: Euerie bottle shal be filled with wine. And they shal say to thee: Why, are we ignorant that euerie bottle shal be filled with wine?Dices ergo ad eos sermonem istum: Hæc dicit Dominus Deus Israël: / Omnis laguncula implebitur vino. Et dicent ad te: Numquid ignoramus quia omnis laguncula implebitur vino ?
13And thou shalt say to them: Thus saith the Lord: Behold I will fill all the inhabitants of this land, and the kings of the race of David that sit upon his throne, and the priests, and the prophets, and all the inhabitants of Jerusalem, with drunkenness.E tu dirai loro: Queste cose dice il Signore: Ecco che io riempirò d'ubbriachezza tutti gli abitatori di questo paese, e i regi della stirpe di David, che seggono sul trono di lui, e i sacerdoti, e i profeti, e tutti quelli, che abitano in Gerusalemme:And thou shalt say to them: Thus saith our Lord: Behold I wil fil al the inhabitants of this land, & the kinges that of the stocke of Dauid sitte vpon his throne, and the priests, and the prophets, and al the inhabitants of Ierusalem, with drunkennes.Et dices ad eos: Hæc dicit Dominus: / Ecce ego implebo omnes habitatores terræ hujus, / et reges qui sedent de stirpe David super thronum ejus, / et sacerdotes, et prophetas, / et omnes habitatores Jerusalem, ebrietate. 14And I will scatter them every man from his brother, and fathers and sons in like manner, saith the Lord: I will not spare, and I will not pardon: nor will I have mercy, but to destroy them.E li spergerò disgiunti il fratello dal fratello, e i padri similmente da' figli, dice il Signore: non perdonerò, e non mi placherò, né avrò misericordia per non ispergergli.And I wil disperse them euerie man from his brother, and the fathers and sonnes together, saith our Lord: I wil not spare, and I wil not yelde: neither wil I haue mercie not to destroy them.Et dispergam eos virum a fratre suo, / et patres et filios pariter, ait Dominus. / Non parcam, et non concedam: / neque miserebor, ut non disperdam eos. 15Hear ye, and give ear: Be not proud, for the Lord hath spoken.Udite, e prestate attente le orecchie: non vi levate in superbia perocchè il Signore ha parlato.Heare ye, and geue eare. Be not eleuated, because our Lord hath spoken.Audite, et auribus percipite: / nolite elevari, quia Dominus locutus est. 16Give ye glory to the Lord your God, before it be dark, and before your feet stumble upon the dark mountains: you shall look for light, and he will turn it into the shadow of death, and into darkness.Date gloria al Signore Dio vostro, prima che vengan le tenebre, e prima che i vostri piedi urtino nei monti pieni di densa nebbia: voi aspetterete la luce, ed ei la cangerà in ombra di morte, e in caligine.Geue ye glorie to our Lord your God, before it waxe darke, and before your feete stumble at the darke mountaines: you shal looke for light, and he wil turne it into the shadow of death, and into darkenes.Date Domino Deo vestro gloriam / antequam contenebrescat, / et antequam offendant pedes vestri ad montes caliginosos: / exspectabitis lucem, / et ponet eam in umbram mortis, et in caliginem.
17But if you will not hear this, my soul shall weep in secret for your pride: weeping it shall weep, and my eyes shall run down with tears, because the flock of the Lord is carried away captive.Che se voi non ascolterete queste cose, piangerà in segreto l'anima mia, veggendo la vostra superbia: dirottamente piangerà, e gli occhi miei spanderanno lagrime, perchè è stato preso il gregge del Signore.But if you wil not heare this, in secret my soule shal weepe because of the pride: weeping it shal weepe, and mine eie shal droppe teares, because the flocke of our Lord is taken.Quod si hoc non audieritis, / in abscondito plorabit anima mea a facie superbiæ: / plorans plorabit, / et deducet oculus meus lacrimam, / quia captus est grex Domini. 18Say to the king, and to the queen: Humble yourselves, sit down: for the crown of your glory is come down from your head.Dì al re, e alla padrona: Umiliatevi, sedete per terra; imperocché la corona di vostra gloria vi cade di testa.Say to the king, and to her that ruleth: Be humbled, sitte downe: because the crowne of your glorie is come downe from your head.Dic regi et dominatrici: / Humiliamini, sedete, / quoniam descendit de capite vestro corona gloriæ vestræ. 19The cities of the south are shut up, and there is none to open them: all Juda is carried away captive with an entire captivity.Le città di mezzodì sono chiuse, e non v'ha chi le apra: tutta la tribù di Giuda è stata condotta via nella generale trasmigrazione.The cities of the South are shut, and there is none that may open them: al Iuda is transported with a perfect transmigration.Civitates austri clausæ sunt, / et non est qui aperiat: / translata est omnis Juda transmigratione perfecta. 20Lift up your eyes, and see, you that come from the north: where is the flock that is given thee, thy beautiful cattle?Alzate gli occhi vostri, e mirate voi, che venite dalla parte di settentrione: Dov'è quel gregge, che a te fu dato, le insigni tue pecorelle?Lift vp your eies, and see you, that come from the North: where is the flocke that is geuen thee, thy noble cattel?Levate oculos vestros et videte, / qui venitis ab aquilone: / ubi est grex qui datus est tibi, / pecus inclytum tuum ? 21What wilt thou say when he shall visit thee? for thou hast taught them against thee, and instructed them against thy own head: shall not sorrows lay hold on thee, as a woman in labour?Che dirai tu quando Dio ti visiterà? Imperocché tu ad essi fosti maestro contro di te, e li istruisti per tua rovina. Non ti prenderann' eglino dolori simili a quegli d'una donna di parto?what wilt thou say when he shal visite thee? for thou hast taught them against thee, and instructed them against thyne owne head: shal not sorowes apprehend thee, as a woman in trauel?Quid dices cum visitaverit te ? / tu enim docuisti eos adversum te, / et erudisti in caput tuum. / Numquid non dolores apprehendent te, / quasi mulierem parturientem ?
22And if thou shalt say in thy heart: Why are these things come upon me? For the greatness of thy iniquity, thy nakedness is discovered, the soles of thy feet are defiled.Che se tu dirai in cuor tuo: Perchè mai sono avvenute a me tali cose? Per la moltitudine di tue iniquità sono state scoperte le parti tue più vergognose, e contaminati i tuoi piedi.And if thou shalt say in thy hart: Why are these thinges come vnto me? For the multitude of thine iniquitie, thy more shamelie partes are discouered, the soles of thy feete are polluted.Quod si dixeris in corde tuo: Quare venerunt mihi hæc ? / propter multitudinem iniquitatis tuæ / revelata sunt verecundiora tua, / pollutæ sunt plantæ tuæ. 23If the Ethiopian can change his skin, or the leopard his spots: you also may do well, when you have learned evil.Se può l'Etiope mutar sua pelle, o il pardo la varietà delle sue macchie; potrete voi pure far bene, essendo avvezzi al male.If the Aethiopian can change his skinne, or the leopard his spottes: you also can doe wel, when you haue learned euil.Si mutare potest Æthiops pellem suam, / aut pardus varietates suas, / et vos poteritis benefacere, / cum didiceritis malum. 24And I will scatter them as stubble, which is carried away by the wind in the desert.Io li dispergerò come paglia, cui il vento porta via nel deserto.And I wil scatter them as stubble, which is violently taken with the winde in the desert.Et disseminabo eos quasi stipulam / quæ vento raptatur in deserto. 25This is thy lot, and the portion of thy measure from me, saith the Lord, because thou hast forgotten me, and hast trusted in falsehood.Questa è la sorte tua, e la porzione, ch'io ti ho misurata, dice il Signore, perchè ti se' scordata di me, e ti se' affidata alla menzogna.This is thy lot, and portion of thy measure from me, saith our Lord, because thou hast forgotten me, and hast trusted in lying.Hæc sors tua, / parsque mensuræ tuæ a me, dicit Dominus, / quia oblita es mei, / et confisa es in mendacio. 26Wherefore I have also bared thy thighs against thy face, and thy shame hath appeared.Per la qual cosa io pure ho scoperti i tuoi fianchi sugli occhi tuoi, e si è veduta la tua ignominia,Wherefore I haue also made bare thy thighes against thy face, and thine ignominie hath appeared,Unde et ego nudavi femora tua contra faciem tuam, / et apparuit ignominia tua: 27I have seen thy adulteries, and thy neighing, the wickedness of thy fornication: and thy abominations, upon the hills in the field. Woe to thee, Jerusalem, wilt thou not be made clean after me: how long yet?I tuoi adulterj, la furiosa libidine, e l'empietà di tua fornicazione: sopra dei colli, nella campagna io vidi le tue abbominazioni: guai a te, o Gerusalemme! Non ti monderai tu venendo dietro a me? Fino a quando ancora?thine adulteries, and thy neying the wickednesse of thy fornication: vpon the litle hilles in the field I haue seene thine abominations. Woe to thee Ierusalem, thou wilt not be made cleane after me: how long yet?adulteria tua, et hinnitus tuus, / scelus fornicationis tuæ: / super colles in agro vidi abominationes tuas. / Væ tibi, Jerusalem ! / non mundaberis post me: usquequo adhuc ?
13:1
Calmet
It denoted the Jews, who became more corrupt during the captivity; (ver. 7, 11.) so that God delivered them out of his pure mercy. Thus He explains this prophetical action. (Calmet)
Menochius
Loins. God cherished his people. (Menochius)
St. Jerome
Water. He made choice of them when they were rough and deformed. (St. Jerome)
Haydock
Their sins cause their ruin. (Haydock)
13:4
Calmet
Euphrates, above 150 leagues distant. Some think this was only to be done in spirit: but it is generally supposed that the prophet made this long journey twice. Bochart suggests that Euphrates (Hebrew Peratha) may be put for Ephrata, or Bethlehem, as the first syllable is often cut off. (Calmet)
Haydock
Yet a journey to the Euphrates would represent more strikingly the destination of the people; and it would not be difficult for God to convey Jeremias thither in a short time, if requisite, as he sent Habacuc through the air to carry a dinner to Daniel; (xiv. 32.) though this supposition is not here necessary, as the labour to which Jeremias was repeatedly exposed, might shew the people their manifold transgressions and captivities. (Haydock)
Worthington
Such prophetic actions make a deeper impression than words, Hebrews 1:The ingratitude of the people is here described, to Jeremias 21. (Worthington)
13:9
Menochius
Rot. I will bring them low. (Menochius)
They shall see that all their dependance must be on the divine mercy.
13:11
Glory; that they might serve me for the edification of the world.
13:12
Calmet
Bottle, of earthen ware, Jeremias 25:27. (Calmet)
Haydock
Every man shall suffer, ver. 13. (Haydock)
Worthington
This is another prophetical similitude denoting extreme perplexity. (Worthington)
Menochius
Do. They deride the prophet, as if he said nothing worthy of notice. (Menochius)
13:16
Dark. John 12:35.
Mountains, beyond the Euphrates, resembling clouds.
13:17
Calmet
My soul. Jeremias can do no more. (Calmet)
Haydock
Septuagint, "your soul,...your eyes," etc. (Haydock)
13:18
Calmet
Queen; Nohesta, mother of Joachim, or to the consort of Sedecias. (Calmet)
Haydock
Septuagint, "to the princes." (Haydock)
13:19
South, belonging to Juda; (Calmet) or Egypt will afford no protection. (Tournemine) (Chap. 37:3, 10.)
13:20
Haydock
North: ye Chaldeans. (Haydock)
Hebrew and Septuagint, "see those who come."
Calmet
Cattle. O king, what account wilt thou give of the people to the Almighty? (Calmet)
13:21
Head. Achaz called the Assyrians into the country, and Ezechias had shewn his treasures to the Babylonians. Other kings excited God's indignation.
13:22
Defiled. Thou art exposed to the brutality of the soldiers.
13:23
Calmet
Evil. Bad habits are a sort of second nature. I speak in vain. (Calmet)
Worthington
Yet God sometimes converts inveterate sinners, who cannot rise of themselves. (Worthington)
13:26
Haydock
Appeared. Thou art treated as a wretched and vile captive. (Haydock)
13:27
Menochius
Me; to serve me. (Menochius)
13:1
Prophecies vttered in factes haue more force to perswade, then only wordes. And therfore the Prophetes by Gods commandment vse both these wayes. Heb. 1.
13:12
An other prophetical similitude to signifie that the Iewes shal be perplexe, not knowing what to do in extreme disstresse: as sensles men ouercome with much wine.
13:17
•am. 1.
13:23
Custome is as it were an other nature, hard to be altered: yet Gods grace raiseth some inueterate sinners to true repentance, but this is rare And of them selues without grace no sinners can rise nor repent.
13:1
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 3
… xlix. 15 .) and again, “Shall the clay say to him that fashioneth it, What makest thou?” ( Isa. xlv. 9 .) and in Hosea, He represents a husband set at nought by his wife. ( Hos. ii. 5 , f) This use of human examples frequently occurs in types also, as when the prophet takes the girdle, (
13:4
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 7.3
… whilst I, still lying in the sepulchre of my sins and bound with the chains of my iniquities, wait for the Lord’s command in the Gospel: “Jerome, come forth.” But Bonosus has done more than this. Like the prophet
13:6
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 40.1
… Yet such is the order of nature. While truth is always bitter, pleasantness waits upon evil-doing. Isaiah goes naked without blushing as a type of captivity to come. Jeremiah is sent from Jerusalem to the Euphrates (a river in Mesopotamia), and leaves his girdle to be marred in the Chaldæan camp, among the Assyrians hostile to his people.
13:10
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 30
Seest thou His illustrations, how like the Old Testament? the garment? the wine skins? For Jeremiah too calls the people “a girdle,” and makes mention again of “bottles” and of “wine.”
13:23
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. Concerning Free-Will 1
… For man did not receive such a nature as this. For if it were the case that his nature was such, this would not have come upon him by teaching. Now one says in Holy Writ, that “man has learnt (evil).”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. De Decretis. (Defence of the Nicene Definition.) 7
… but I know that the contentious among Christ’s foes will not be disposed to change even after hearing this, but will ever search about for other pretences, and for others again after those. For as the Prophet speaks, ‘If the Ethiopian change his skin, or the leopard his spots
sant'Efrem il Siro † 373 d.C. Ephraim Syrus: The Pearl. Seven Hymns on the Faith 3.2
He made disciples and taught, and out of black men he made men white.
san Basilio † 379 d.C. The Letters 130
… Afterwards he came to Cilicia, and, on meeting with a certain Gelasius, showed him the creed which only an Arian, or a thorough disciple of Arius, could subscribe. Then, indeed, I was yet more confirmed in my alienation from him. I felt that the Ethiopian will never change his skin, nor the leopard his spots,
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 28
… For to those who are like wild beasts true and sound discourses are stones. If he be a leopard let him die with his spots.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 68
… as when a man saith, “I cannot love this or that person,” calling the force of his will, power. And again, “this or that person cannot be a good man.” And what saith the Prophet? “If the Ethiopian shall change his skin, or the leopard his spots, this people also shall be able to do good, having learned evil.” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 53.8
… The first of them seems to compose not a prophecy but a gospel. The second speaks of a rod of an almond tree and of a seething pot with its face toward the north, and of a leopard which has changed its spots.
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 69.6
… By the reading of the prophet the eunuch of Candace the queen of Ethiopia is made ready for the baptism of Christ. Though it is against nature the Ethiopian does change his skin and the leopard his spots.
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 97.2
… And why do you rail at the lives of men whose faith you cannot resist? Do you cease to be heretics because according to you sundry persons believe us to be sinners? And does impiety cease to disfigure your lips because you can point to scars on our ears? So long as you have a leopard’s spots and an Ethiopian’s skin,
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 108.11
11. Then immediately quickening her pace she began to move along the old road which leads to Gaza, that is to the ‘power’ or ‘wealth’ of God, silently meditating on that type of the Gentiles, the Ethiopian eunuch, who in spite of the prophet changed his skin
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 2
xiii. 23 . Can the Ethiopian change his skin?
13:26
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 22.6
… Yes, she of whom the prophetic utterance once sang, “Upon thy right hand did stand the queen in a vesture of gold wrought about with divers colours,” shall be made naked, and her skirts shall be discovered upon her face.
13:1
1. POSSIDE. — Chaldæus, eme; utrumque enim significat Hebræum קנה kana; emptionis enim finis et terminus est possessio rei emptæ. LUMBARE LINEUM, — id est balteum, sive cingulum ex lino quo lumbi cinguntur. Ita Septuaginta et Vatablus. Lineum autem esse vult, non laneum, non coriaceum, ut indicet non esse super vestem, sed super carnem induendum: quod enim nobis conjunctissimum esse, ac diligentissime servare volumus, hoc ad lumbos cingimus: sicut viatores pecuniam lineo cingulo insutam, secus lumbos circumcingunt, ait Maldonatus. Unde Syrus et Arabicus vertunt, sudarium, velamen, linteum; et alliga illud in lumbis tuis, vel super dorsum tuum. Nota primo: Cingulum sive « lumbare » quod Dei renibus jungitur, aiunt S. Hieronymus et Jeremias, vers. 11, est Israel, qui in lini similitudinem assumptus de terra asper et illotus, nec mollitiem habuit nec candorem, id est nihil amabile, ob quod a Deo eligeretur in plebem Dei; sed sola Dei gratia Deo adhæsit, eique conjunctissimus fuit: cumque usu et pulvere sorduisset, id est cum peccasset, Deus eum ob peccata repudiavit, et ad ripam Euphratis in foramine defodit, id est duxit eum captivum in Babylonem, ibique eum Chaldæorum furori exposuit. Babylon enim Euphrati et Tigri adjacet, ibique lumbare absconditur a Jeremia, quia Israel ibi captivus, tot gentium magnitudine pene absorptus, et nihili reputatus est. Quinto, mystice omnis sanctus est « lumbare » Dei; sed cum peccat, in Babylonios ducitur, id est in regnum dæmonis, et si pergit in vitiis, ita putrescit, ut in usum et cinctorium Domini redire non possit. Ita S. Hieronymus. Unde Nota secundo: Cum Pierio, hieroglyph. 40 (ubi peculiari paragrapho explicat hoc cingulum Jeremiæ mire symbolice), zonam fuisse virginitatis symbolum, tam apud Græcos et Latinos, quam Hebræos. Hinc Pausanias docet Træzeniorum virgines zonam Palladi ante nuptias dedicasse: sic primæ puerperæ Athenis Dianæ Solvizoniæ zonam, quasi per matrimonium jam solutam dicabant: testis est Apollonius in Argonaut., et Ovidius cum canit: Castaque fallaci zona recincta manu. Hinc olim et etiamnum sacerdotes in sacris cingulo lineo utuntur, ut moneantur, ait Cyrillus, fluxæ libidinis luxuriam, et animi cupiditates, castitatis et temperantiæ cingulo coercere. Secundo, zona symbolum fuit fortitudinis: est enim habitus militis et gladiati. Hinc tertio, zona symbolum fuit gloriæ et superbiæ, maxime si zonæ bullis aureis gemmeisque distinctæ essent, quæ baltei dicuntur, quasi bullatei, ait Pierius. Unde vers. 9: « Sic putrescere faciam, dicit Dominus, superbiam Juda, » uti putruit balteus hic tuus. Quarto, zona, ait S. Hilario, est efficax in omne bonum apparatus, ut ad omne ministerium Christi promptæ voluntatis cingulo simus accincti: præcincti enim expeditiores sunt ad opus, firmiores et constantiores. Vide dicta Ephes. vi, 14. Hæc omnia conveniunt Israeli et cuivis fideli animæ, quæ omni hac zona cingi debet, ut Deo indivulse adhæreat. Nota tertio: Pari modo linum, hieroglyphicum fuit puritatis vitæ, Israelis et fidelis animæ: unde Ægyptii in sacris Isidis et Osiridis, tantum linea veste utebantur, et nefas erat uti lanea. Ita ex Tertulliano, Plutarcho, Herodiano, Martiali, Pierius. Audi Martialem: Linigeri fugiunt calvi, sistrataque turba, Inter adorantes cum stetit Hermogenes. Secundo, linum hoc carminandum, et mordaci pœnitentiæ et austeritatis vitæ lixivio, sæpe dealbandum est ne putrescat. Secundo, addit D. Thomas, « lumbare, » quod lumbis adhæret, in quibus prima origo est concupiscentiæ et seminis, significat populum in Dei amorem assumptum, Osee xi, 4, et hic vers. 1. Rursum, « lumbare » significat castitatem et amorem conjugalem: hinc ait vers. 11: « Sicut adhæret lumbare ad lumbos viri, sic agglutinavi, » id est conjugio copulavi, « mihi omnem domum Israel. » Ita Prado in cap. xvi Ezech. pag. 187. Tertio, post multum tempus Jeremias refert « lumbare, » sed putridum; sic Deus liberat populum de captivitate Babylonica, in qua sordibus æque ac peccatis quasi computruerat: post reditum rursum Deum offendit, et demum Christum occidit, atque æterna perditione contabuit. Ita S. Hieronymus. Quarto, videtur Jeremias hæc revera ita ut narrat fecisse, aiunt Theodoretus, Hugo, S. Thomas, Dionysius, Maldonatus, Castrius, Sanchez, et præcipui Hebræorum: hoc enim exigit simplex ejus narratio: dati enim sunt Prophetæ in portentum Israeli. Sic Isaias, cap. xx, nudus ambulavit. Sic Ezechiel, cap. iv, vers. 12 et 15, stercus humanum comedere jussus est: sed hoc deprecans, ejus vice fimum boum Dei permissu comedit, ut ita famem et ærumnas captivitatis Babylonicæ præsiguraret. Licet aliqui, ut Vatablus, Lyranus et S. Hieronymus, Proœm. in Osee, hæc tantum velint esse visionem, seu in spiritu hæc visa et gesta a Jeremia, non autem reipsa esse peracta. Tertio, linum symbolum est fati sive decreti et providentiæ Dei, quam poetæ vocant fila et stamina Parcarum; nam Clotho rotat fusum, Lachesis net, et Atropos occat: sic computrescunt vel succiduntur, cum vitæ felicitatis humanæ tela a Deo succiditur; uti a Deo succisa est Israeli. Tropologice, pulchre Origenes et S. Hieronymus: Sicut, inquit, linum de terra nascitur, pullulat, crescit, metitur, pectitur, lavatur, teritur, tunditur, carminatur et ingenti opera excutitur, filatur, texitur, ut ex eo linum et cingulum candidum et splendidum fiat: sic Deus Judæos et nos Christianos, præsertim Ecclesiasticos et Religiosos, a generatione et natura nostra corrupta æque ac ex prava institutione, aut peccandi consuetudine terrestres, nigros, rudes et asperos moribus et vitiis, sua opera, cura et gratia mollivit et polivit, et perfecit, ut quasi in cinctorium Dei plectamur, eique arctissime conjungamur, indeque nomen, laudem et gloriam consequamur: nam si ab eo separemur, ac in Euphrate deliciarum, humore voluptatis et libidinis perfundamur, putrescemus, ait Petrus Damianus, epist. 10 ad Petrum Cardin., et quasi putidi a Christo abjiciemur, ac quasi in nihilum redigemur, uti Salomoni, Davidi et Israeli contigit. Plura de hoc lini symbolo dixi Exodi xxviii, 38, in fine. Rursum, pie et apposite S. Hieronymus ad Chromacium, epist. 43: « Ego, ait, in scelerum meorum squalere jacens, et peccatorum vinculis colligatus, dominicum de Evangelio exspecto clamorem: Lazare, veni foras. Bonosus (quia secundum Prophetam omnis virtus diaboli in lumbis est) usque ad Euphratem tulit lumbare suum, ubi illud in foramine petræ abscondens, et postea scissum reperiens cecinit: Domine, tu possedisti renes meos. Dirupisti vincula mea; tibi sacrificabo hostiam laudis. Me vero Nabuchodonosor ad Babylonem, id est confusionem mentis meæ catenatum duxit, ibi mihi captivitatis jugum imposuit. Ergo dixi: Dominus solvit compeditos, Dominus illuminat cæcos. Et ut breviter cæptam dissimilitudinem finiam: Ego veniam deprecor, ille expectat coronam. » Allegorice, Christus quasi Pontifex lineam tunicam, in qua depictus erat omnis populus Israel, et Christianus; tunicam, inquam, carnis nostræ assumpsit, atque eam, et in ea nos omnes arctissime sibi et inseparabiliter copulavit balteo unionis hypostaticæ, sibi, inquam, id est renibus divinis suis, ubi sedes est amoris, puta ardentissimo suo amori et affectui nos adstrinxit. Hæc est zona aurea, qua sum ad mamillas præcinctum vidit Joannes, Apoc. i, 13. IN AQUAM NON INFERES ILLUD, — ne videatur macula et humore situm contraxisse et computruisse, sed alia ex causa, ait Lyranus. Melius Vatablus per aquam accipit lixivium, quo sordes e lino eluuntur, q. d. Lumbare sordidum non elues lixivio, ut significes sordes et peccata populi pœnitentia non esse eluta et expiata. Optime S. Hieronymus explicat: « In aquam non inferes, » id est recens textum aqua non macerabis, ut illud ea ratione candefacias et polias; sed ipsum rude, asperum et fuscum, uti natum et textum est, relinquas, ut significes populum Judaicum recens natum, tunc a Deo assumptum esse in Ecclesiam, cum rudis esset et impolitus, doctus et exercitatus magis in luto et lateribus Ægypti efformandis, quam in cultu Dei probisque moribus, uti paulo ante dixi.
13:9
9. SIC PUTRESCERE FACIAM SUPERBIAM JUDA. — « Superbiam, » id est gloriam, magnificentiam, et, ut Chaldæus vertit, fortitudinem. Secundo, « superbiam, » id est arrogantiam. Unde Septuaginta vertit, ὕβριν, id est injuriam. Comprimit ergo hic Deus præfidentiam et superbiam sui populi, dum instar lumbaris putridi, quod magis sterquilinio quam vestiario est dignum, facit eum tabescere et computrescere in Babylone, ut quasi stercus conculcetur a Chaldæis, juxta illud Thren. iv, 5: « Qui nutriebantur in croceis, amplexati sunt stercora. »
13:11
11. UT ESSENT MIHI IN POPULUM, ET IN NOMEN, ET IN LAUDEM, ET IN GLORIAM, — ut scilicet Israel esset populus nominatus, laudatus et gloriosus apud omnes gentes. Ita Hieronymus, Theodoretus et Rabanus. Sicut enim uxor gloria est viri, ita Israel Deo obediens et serviens, fuit gloria Dei, Deique nomen et laudem apud gentes celebrem fecit, inquiunt Hugo et Dionysius. Adde « in nomen, » quia in nomine Israel includitur et auditur nomen אל el, id est Dei: quoties ergo Israel, toties El, id est Deus, nominabatur et celebrabatur. El enim significat Deum, qua fortem et invictum.
13:12
12. OMNIS LAGUNCULA IMPLEBITUR VINO. — « Laguncula, » hebraice נכל nebel, id est, ut Chaldæus, uter; Symmachus, crater; Theodotion, vas, puta lagena terrea, hydria fictilis. Ita S. Hieronymus, Rabanus, Hugo, Lyranus, q. d. Sicut laguncula impletur vino, ita ego implebo vos ebrietate non honorum et voluptatum, ut vos putatis, o Judæi, sed malorum et dolorum. Secundo, laguncula vini, est mensura furoris et vindictæ, quam propinabit et qua inebriabit vos Deus; laguncula ergo sunt ipsi Judæi, qui excipiunt vinum furoris Dei. Rursum, proprie et apposite lagunculam vocat caput cujusque Judæi; caput enim est instar lagenæ: vinum autem vocat cæcitatem mentis, et inopiam consilii in rebus adversis. Significat ergo fore ut, cum Chaldæi venerint, tanto omnes terrore corripiantur, ut quasi ebrii et amentes huc illuc divagentur, imo in ipsos hostes, ignes et præcipitia incurrant. Ita Maldonatus. Tertio, quia, sicut laguncula collisa dispergitur, ita vos dispergimini. Patet vers. 13 et 14.
13:13
13. IMPLEBO OMNES, etc., EBRIETATE, — hoc est tribulatione maxima, et servitute Chaldæorum, ut sicut ebrius vires resistendi non habet, nec consilium, nec usum rationis, nec a mente, sed a vino regitur: ita et Judæi, quasi ebrii, nec vires nec consilium habituri sint resistendi Chaldæis; nec a sua mente, sed ad Chaldæorum imperium sint agitandi, impellendi et protrudendi in carceres et in Babylonem. Ita Chaldæus, Origenes et Theodoretus. Simile quiddam de Ægyptiis scribit Isaias, cap. xix, vers. 14, dicens: « Dominus miscuit in medio ejus spiritum vertiginis: et errare fecerunt Ægyptum in omni opere suo, sicut errat ebrius et vomens; » et de Jerusalem, cap. li, vers. 21: « Idcirco audi hoc paupercula, et ebria non a vino. » Vide ejusdem cap. xxix, vers. 9. PROPHETAS, — pseudoprophetas.
13:14
14. DISPERGAM EOS. — Hebræus, collidam eos, sicut lagena testacea collisa ad lapidem in fragmenta dissilit et dispergitur; ita plebs Judæorum ad Chaldæos collisa, et invicem compressa dolore et angustia, quasi in fragmenta dissiliat, ut uxor in unam, filius in aliam, frater in aliam urbem et regionem dispergatur. Ita Chaldæus et Vatablus. Causas, cur Deus impios sic ab invicem dispergat, dat Origenes hic, homil. 9, sc. ait eum id facere, primo, ad pœnæ incrementum, ne in pœna socios habeant, et sese invicem solentur. Secundo, ut dissolvatur nequam eorum cogitatio, cum non habuerit allocutionem alterius nequioris, itaque ipsi a pristinis sceleribus, ipsa solitudine et penuria consortii, revocentur. VIRUM A FRATRE, — id est quemque a proximo suo. Non concedam, — non indulgebo: Septuaginta pro אחכור echmol legentes אחכור echmod, vertunt, οὐκ ἐμποδισθήσομαι, non desiderabo, i. e. non impediar cujusquam amore ac desiderio, quo minus vos abire et dispergi sinam.
13:15
15. Nolite elevari — superbia, ut superbe in vestra fortitudine fidatis: sed
13:16
16. DATE DOMINO DEO VESTRO GLORIAM, — ut vestram infirmitatem æque ac iniquitatem agnoscatis, et a Deo solo humiliter opem contra Chaldæos petatis et speretis: humilitas enim summam gloriam dat Deo, Deus enim ab humilibus honoratur, Eccli. 20. Hinc secundo, « date gloriam Deo, » hoc est, pœniteat vos scelerum et violati numinis, facta pessima retractate, vitam commutate. Dum enim hoc facit pœnitens, sarcit injuriam Deo irrogatam, eique gloriam ablatam restituit. Sic I Reg. vi, 4, cum Philistini ob captam arcam plagis attriti, et facti pœnitentes, cogitarent de arcæ restitutione, et injuriæ Deo factæ expiatione, dicerentque: « Quid est quod pro delicto reddere debeamus ei? » Responderunt sacerdotes: « Quinque anos aureos facietis, et quinque mures aureos, etc., et dabitis Deo Israel gloriam, » q. d. Ita restituetis Deo gloriam suam. Tertio, Sanchez apposite censet respici hic vers. 11: « Ut essent mihi in nomen, et in laudem, et in gloriam, » q. d. Date gloriam Deo, et nomini ejus exornando studete: ad hoc enim vos vocavit, sibique selegit. Præstate ergo id Deo, ad quod vos Dei tam singularis et alta vocatio et electio cogit. Deum glorificate, eum credendo, sperando, amando, timendo, invocando, non idola. Aliter accipitur hæc phrasis, Josue vii, 19, et Joan. ix, 24; ibi enim dare gloriam Deo, est confiteri et dicere veritatem. Qui enim hoc facit, mire glorificat Deum, qui est prima et increata veritas, ac causa, tutor et vindex omnis veritatis. ANTEQUAM CONTENEBRESCAT. — Hebraice יחשיך iachasich, id est antequam faciat obtenebrescere, scilicet Deus; antequam tenebras, id est calamitates, vobis inducat. ANTEQUAM OFFENDANT PEDES VESTRI AD MONTES CALIGINOSOS, — scilicet Chaldææ, in quos captivi ducemini, qui tum ob vicinas paludes vapores nebulosos exhalantes, tum præ altitudine sua, et præ magnitudine calamitatis et turbationis vestræ, vobis videbuntur caliginosi, atque reipsa mystice sunt babel, id est sunt confusio peccatorum et idololatriæ, ideoque sunt tenebrosi. Ita S. Hieronymus, Rabanus, Hugo et S. Thomas. Sic Isaiæ xiii, 2, de Babylone dicitur: « Super montem caliginosum levate signum. » Vide ibi dicta. Addit Sanchez Babylonem vocari montem caliginosum, quia noctu et in publico convivio capta est a Cyro, cum non minor civitati a nocte, quam civium animis a perturbatione et crapula esset offusa caligo. Verum non agitur hic de excidio, sed de victoria et triumpho Babylonis, quem egit de abductis Judæis aliisque gentibus: tunc autem omnia lucida et læta erant Babyloni, non caliginosa et tristia. Secundo, Lyranus et Dionysius per hos montes accipiunt auxilium Ægyptiorum, quod frustra exspectarunt Judæi, a Chaldæis obsessi, ideoque spe sua ad illud quasi offenderunt, impegerunt, et corruerunt. Sed hoc obscurius est. Tertio, Maldonatus, « antequam offendant, » etc., hoc est, inquit, antequam fugitivi per montes, tanquam in tenebris oberretis, nescientes quo vos conferatis, aut quid capiatis consilii. Propterea dixit « ad montes, » ut significaret eorum fugam et exsilium. Hic sensus æque ut primus, appositus est et genuinus. Quarto, apte quoque Theodoretus, Chaldæus, Lyranus et Vatablus accipiunt hæc per hyperbolam, ut montes tenebrarum, id est maximæ tenebræ, significent gravissimas calamitates, ac si Judæis captivis montes obducti caligine tribulationum objecti essent. Unde sequitur: « Exspectabitis lucem, » id est consolationem, lætitiam, et Deus vertet eam in « umbram mortis, » id est in summam caliginem, puta in miseriam, in carcere et captivitate Babylonica. Similis phrasis est Eccles. xii, 2. Tropologice, ante diem mortis et judicii, ne offendant pedes nostri ad montes caliginosos, id est ad adversarias fortitudines, puta dæmones, qui tormentis et cruciatibus gehennalibus præpositi sunt, agamus hic pœnitentiam, ait S. Hieronymus; tunc enim nullus dabit precem, laudem et gloriam Deo, ait Origenes. Qui enim in tempus mortis procrastinant pœnitentiam, quasi tunc viam salutis inituri, perinde faciunt atque qui noctu in tenebris per loca obscura, dubia, prærupta, salebrosa, et latronibus circumsessa proficisci destinant. Vide Ecclesiastæ cap. xii. Vere S. Augustinus in Sententiis, num. 195: « Sicut terra de cœlo exspectat pluviam et lucem, sic homo ex Deo debet exspectare misericordiam et veritatem. » ET PONET EAM IN UMBRAM MORTIS. — Umbra mortis hic et alibi opponitur luci. Significat ergo densissimas tenebras: tales enim sunt tenebræ sepulcri et inferni, ad quas mors hominem deducit. Ubi nota primo: Proprie umbra mortis, sunt tenebræ et locus horridus, sive horror mortis et inferni: hæc enim mortem et infernum comitantur, ut umbra suum corpus. Unde Lucæ i, 79, dicitur Baptistæ Christi præcursori: « Illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent; » ut scilicet illuminaret peccatores, sedentes in tenebris peccati, et justos sedentes in tenebroso limbo Patrum. Quin et Virgilius, lib. xii Æneid., de eodem ita canit: Olli dura quies oculos et ferreus urget Somnus; in æternam clauduntur lumina noctem. Nota secundo: Per hanc umbram mortis, sive per has tenebras, significatur tristissima rerum facies, miseria extrema, tempusque captivitatis, carceris, infirmitatis, mortis et damnationis; nihil enim tristius est umbrosis mortuorum sepulcris: et e contrario lux, quia gratissima est, symbolum est felicitatis. Rursum, umbra mortis, significat proxima pericula, indeque angores mortis, quia umbra proxima est corpori: ita capitur Psalm. xxii, 4. Tertio, significat longam oblivionem; unde S. Gregorius, IV Moral. xx: « In umbra mortis sedere, inquit, est a divini amoris notitia, in oblivione latescere. » Deus enim est vita et lux, quæ longissime abest ab umbra mortis. Quarto, umbra mortis est Dei et salutis ignorantia. Tropologice, omnibus his modis peccatum est et dicitur umbra mortis. Primo, quia omnis miseriæ fons est et causa. Secundo, quia peccatum in animæ morte et in inferno quasi in regia sua principatur. Tertio, quia ut umbra corpori, ita peccatum morti, et damnationi, est proximum. Quarto, quia est maxime periculosum. Quinto, quia maxime conscientiæ angit et cruciat. Sexto, quia oblivionem Dei inducit, et vicissim facit ut peccator a Deo oblivioni tradatur. Ita S. Hieronymus in Isaiæ ix. Denique umbram mortis repræsentarunt veteres sancti per locum horridum et squalidum pœnitentiæ destinatum, qui carcer dicebatur, in quo sponte pœnitentes peccata expiabant: primo, horrore loci; secundo, membra sua catenis, ciliciis, aculeis aliisque modis affligendo. Alii enim jugiter jacebant prostrati in terra. Alii semper stabant incurvi. Alii semper genua flectebant, etc. Tertio, assidua inedia: non enim vescebantur nisi semel in die, idque tantum pane et aqua: alii biduo, alii triduo, alii quatriduo semel tantum comedebant. Quarto, continuis lacrymis et suspiriis, quæ vel ferreum pectus emollivissent. Refert ea Climachus, grad. 5 De Pœnitentia. Ubi jam iste ardor pœnitentium? ubi ista profunda cognitio et horror peccati? E mundo exsulat: migravit ad umbram mortis in inferno, ibi jam peccatores agunt pœnitentiam, sed seram et æternam.
13:17
17. SI HOC NON AUDIERITIS, IN ABSCONDITO PLORABIT ANIMA MEA. — Sunt verba Prophetæ, q. d. Si me monentem respuatis, in locum absconditum recedam, ubi libere nullo interpellatore plorem superbiam et pertinaciam vestram, vel potius superbum Chaldæorum adventum, a quibus, ut sequitur, abductus est populus Domini. Ita Chaldæus. Sed Septuaginta aliter vertunt, plorabit anima vestra in abscondito, quia scilicet coram Chaldæis non audebitis palam flere.
13:18
18. DIC REGI ET DOMINATRICI (dic Jechoniæ et matri ejus Nohestæ: his enim idem minatur, cap. xxii, vers. 26. Ita S. Hieronymus, Rabanus, Hugo, S. Thomas, Vatablus, vel potius, ut Lyranus, Dionysius et Castrius, dic Sedeciæ et matri; aut magis, ut Chaldæus, uxori ejus): HUMILIAMINI, — id est humiliabimini; nam sub Sedecia omnino et perfecte, ut ait vers. sequenti, humiliata et vastata est urbs et tota Judæa. DESCENDIT DE CAPITE VESTRO CORONA, — regia, quia regnum vobis adimetur a Chaldæis. Hic sensus planus est et genuinus. Alias duas explicationes subtiles et symbolicas affert Sanchez. Prior est: « Dic regi et Dominatrici, » hoc est, dic omnibus viris lautis et delicatis æque ac potentibus, quocumque illi in gradu sint (hi enim per catachresin subinde vocantur reges, insuper et reginæ: significatur enim per utrumque genus conjunctum, personarum multitudo et universalitas), lapsuram eorum potentiam et delicias, ac de capite coronas, quibus se in festis, ludis et conviviis coronare solent: indice ergo eis pro corona gloriæ servitutem et vincula, pro genialibus diebus famem, pro musica planctus et gemitus. Secundus, q. d. Dic eadem cuilibet sponso et sponsæ. Hi enim in nuptiis solent vocari reges et reginæ, et coronas gestare in capite.
13:19
19. CIVITATES AUSTRI (civitates Judææ, quæ Australis est respectu Chaldææ, vel potius urbes tribuum Juda et Jerusalem, quæ ad Austrum erant respectu aliarum tribuum) CLAUSÆ SUNT, — id est desertæ, inhabitatæ sunt, omnes cives abducti sunt a Chaldæis. Solent enim domus quæ non habitantur, semper esse clausæ. Ita S. Hieronymus. Eamdem ob causam Lycurgus Spartanis mandavit, ne cum iisdem hostibus sæpe diuque bellarent, ne scilicet bellando docerent eos arma tractare, itaque tandem Spartanos superarent. Unde Antalcidas dixit Agesilao regi per sarcasmum: « Pulchram a Thebanis mercedem reportas, quos invitos et nescientes lacessens assidue, pugnare docuisti; » nam nunquam fuerunt Thebani bellicosiores, quam dum Lacedæmonii eos exagitarunt. Idem principium etiamnum habet et observat Turca: hinc capta aliqua provincia quiescit, et post aliquot annos vicinas gentes securitate et otio torpentes ac imbelles invadit et subjugat. Mirum est christianos principes hoc non notare, nec obviare ut sibi consulant, cum brevi ab eo seorsim invadendi sint singuli et subjugandi, ni conjunctis viribus, contra eum conspirent, et bellum cum eo gerant. Idem servat dæmon: cum enim quem ad vitium, in quod natura vel consuetudine proclivis est, tentat; si is valide et constanter repugnet, tentationem omittit, et in aliud tempus differt; ut tunc incautum, et tempore jam segnescentem et mollescentem adoriatur et supplantet. Sic tropologice, improbi vitia sua iteratis eorum actibus quasi hostes suos fovent, et quasi duces assuefaciunt contra se, ut eos postea superare non possint.
13:20
20. VIDETE QUI VENITIS AB AQUILONE (scilicet vos, o Judæi, qui Aquilonares estis respectu Jerusalem, videte Judæ desolationem, et dicite Judæ et Jerusalem): UBI EST GREX (id est populus) QUI DATUS EST TIBI? — Quid actum est de illo innumerabili populo, quem Dominus in te multiplicaverat? Quo abiit? Quo evanuit? Secundo, aliqui legunt, qui veniunt, vel, ut hebraice est, venientes, scilicet hostes Chaldæos; vide, o Juda et Judæi, et quo abducendus sit grex, id est populus tuus. Ita Septuaginta, S. Hieronymus, Chaldæus, Theodoretus, Rabanus, Hugo, S. Thomas, Lyranus et Vatablus.
13:21
21. CUM VISITAVERIT (cum punierit) TE — Deus. TU ENIM DOCUISTI EOS ADVERSUM TE. — Quia provocasti eos in tuum excidium, primo ostendendo eis thesauros tuos, uti fecit Ezechias, aiunt Hugo, S. Thomas, Lyranus, Vatablus. Secundo, nimia familiaritate et mercimoniis, quæ habuisti cum Chaldæis, inquiunt S. Hieronymus et Rabanus. Hisce enim docuisti eos viam qua ad te venire possint. Tertio et proprie, cum sub Achaz et aliis regibus, Chaldæos et Assyrios in auxilium vocasti contra Syros et Ægyptios, tunc exercuisti eos in arte militari, ut fierent strenui duces contra te. Ita Theodoretus et a Castro.
13:22
22. REVELATA SUNT VERECUNDIORA TUA, — pudenda tua, q. d. Incidisti in summam ignominiam, cum te violarunt Chaldæi, publiceque vastarunt, instar matronæ honestæ, quæ summe pudefit, cum violatur aut nuda exponitur. Porro quam ignominiosum sit feminis nudari, patet tum ex Isaia cap. iii, 17, ubi nuditatem quasi pœnam gravissimam eis intentat, tum ex eo quod narrat Plutarchus, lib. De Virtut. feminar.: « Milesias, inquit ille, virgines quondam atrox animi incessit perturbatio, et furiosus impetus egit ad vitam suspendio finiendam: earumque multæ jam consecutæ sunt, quod volebant. Verba et lacrymæ parentum nihil efficiebant, sed sese interficiendis omnium custodum industriam et calliditatem vincebant. Donec quidam homo prudens legem promulgavit, quæ jubebat omnes, quæ se suspendissent, nudas per forum efferri. Hæc lex omnino abolevit illam mortis cupiditatem: metus enim ignominiæ profligavit cupidinem mortis. » Hoc tropologice fit, cum Deus hominem ob peccata in fœdas libidines sinit cadere, Rom. i, 24. POLLUTÆ SUNT PLANTÆ TUÆ. — Quia scilicet Chaldæi, vi detractis calceis et caligis tuis, nudarunt, ut habent Hebræa, calcaneos tuos, itaque violarunt et spoliarunt te, atque publica pœna et ignominia affecerunt, ac nudis plantis te in Babylonem ire compulerunt; ut scilicet pateat te impurissimam fuisse meretricem, teque scelera pudenda commisisse, ob quæ tam gravi et publica ignominia puniris. Ita S. Hieronymus, Rabanus, Hugo, S. Thomas. Hoc est quod ait Isaias, cap. xlvii, 2: « Tolle molam, et mole farinam: denuda turpitudinem tuam, discooperi humerum, revela crura, transi flumina. » Tropologice, Dionysius Carthusianus: cum congregationes et claustra olim devota et sancta, a pristina puritate labuntur, ita quod Spiritus Sanctus ad eas non intrat, nec supernis visitationibus patent, et non est qui aperiat eas, nisi Deus omnipotens. Nam, ut notat D. Thomas, Spiritus Sanctus dicitur Auster: « Primo ob calorem. Job xxxvii: Nonne vestimenta tua calida sunt, cum perflata fuerit terra Austro? Secundo, ob splendorem. Habacuc iii: Deus ab Austro veniet, et sanctus de monte Pharan: operuit cœlos gloria ejus. Tertio, ob volatus et mentis elevationem. Job xxxix: Numquid per sapientiam tuam plumescit accipiter, expandens alas suas ad Austrum? Quarto, propter pluviarum multiplicationem. Psal. cxxv: Converte, Domine captivitatem nostram, sicut torrens in Austro. Quinto, propter arborum fructificationem. Cantic. iv: Veni, Auster, perfla hortum meum, et fluant aromata illius. » TRANSLATA EST (jamjam transferetur) OMNIS (gens et tribus) JUDA.
13:23
23. SI MUTARE POTEST ÆTHIOPS PELLEM SUAM, AUT PARDUS VARIETATES (maculas) SUAS, — q. d. Sicut istud est impossibile per naturam; ita istud est valde difficile, quia tua, inquit S. Hieronymus, o Juda, peccandi consuetudo quasi versa est in naturam: non quod bene agere tibi sit omnino impossibile, sed quod sit difficile; in hoc enim tantum est similitudo, non in priori: quia nigredo in Æthiope et varietas in pardo, est naturalis, ideoque immutabilis; peccatum autem in homine non est naturale, sed voluntarium et liberum: semper enim manet in homine etiam sceleratissimo libertas arbitrii ad bonum et malum. Ita Theodoretus, Hugo et S. Thomas. Sic enim vulgo dicimus: Iste obduratus est ut lapis, iste hebes est ut truncus; est enim hyperbole. Utitur hoc adagio Nazianzenus, orat. 1 in Julian. Apostat., eoque demonstrat illum non diu potuisse simulare probitatem et clementiam: « Quia, inquit, natura non patiebatur, ut pardus distinctarum macularum notas, vel Æthiops atrum colorem, vel ignis ardorem, vel diabolus jam inde ab initio mundi homicida hominis odium, vel Julianus improbitatem, quæ stimulabat eum contra Christianos, deponeret. » Simile est Antisthenis dictum apud Antonium in Melissa, cap. xxxii: « Vetulam arborem transplantare difficile est. » Et Pindari, Olymp. ii: « Indolem nec rufa vulpes, nec rugientes leones morem commutant. » A pardali insuper maculis variegato notantur peccatorum varietas et mentis inconstantia, quæ nunc hoc, nunc illo se oblectat et commaculat. Sicut ergo nigredo Æthiopis designat pertinacem malitiam; ita varietas pardi constantem in ea inconstantiam. Addit S. Basilius, et ex eo Delrio, adag. 841, pilos pardi nec albos esse, nec nigros, sed mixti coloris, ideoque significare Religiosos, qui ad angelicam dignitatem transcuntes, humanis adhuc perturbationibus inquinantur: hi enim nec albi sunt, nec nigri; nec pii, nec impii. Similiter S. Hieronymus et Rabanus: Impossibile, inquiunt, est absolute, vitam mutare sine Dei gratia; sed hoc verum est de omni peccatore; hic autem Jeremias asserit tantum de obstinatis, quales erant Judæi, quia illis difficillimum est mores suos relinquere et corrigere. Sensus ergo est, q. d. Jerusalem obstinata est in scelere, non magis exuet impietatem, quam pellis nigredinem Æthiops; vel reipsa retinet turpitudinem nativam Æthiopia hæc infelix. Sic Diogenes Cynicus dixit: « Senem admonere et mortuo mederi idem est. » Rursum cum argueret improbum, rogatus quid faceret: « Æthiopem, inquit, abluo ut candidum reddam. » Ita refert Antonius in Melissa, cap. xxxii. Moraliter, disce hic quanta sit vis et efficacia consuetudinis. Dixit S. Chrysostomus, testibus Antonio et Maximo, serm. De Consuetudine: « Nihil tam firmum est in rebus humanis, quam veteris consuetudinis tyrannis. » Atque hæc est catena, hi funes, quibus vinctus tenetur et constringitur peccator, quos difficile est solvere, difficilius rumpere, ait S. Bernardus. Vere ergo dictum est a quodam Sanctorum: « Actus peccati crebro iteratus parit consuetudinem, consuetudo parit agendi quasi necessitatem, necessitas parit impossibilitatem (resistendi peccato, moralem intellige, hoc est, magnam difficultatem), impossibilitas parit desperationem, desperatio damnationem. » Recte enim de necessitate dixit Lucius Florus: « Antiquissimum omnium est Deus, maximum locus, velocissimum mens, fortissimum necessitas, prudentissimum tempus. » Audi et S. Augustinum, lib. VIII Confess. v, de se loquentem: « Suspirabam ligatus, non ferro alieno, sed mea ferrea voluntate. Velle meum tenebat inimicus, et inde mihi catenam fecerat, et constrinxerat me. Quippe ex voluntate perversa facta est libido, et dum servitur libidini, facta est consuetudo; et dum consuetudini non resistitur, facta est necessitas: quibus quasi ansulis quibusdam sibimet innexis (unde catenam appellavi) tenebat me obstrictum dura servitus. Voluntas autem nova, quæ mihi esse cœperat ut te gratis colerem, fruique te vellem, Deus sola certa jucunditas, nondum erat idonea ad superandam priorem vetustate roboratam. Ita duæ voluntates meæ: una vetus, alia nova; una carnalis, alia spiritalis confligebant inter se, atque discordando dissipabant animam meam. » Magni ergo interest, quibus a teneris assuescas. Lycurgus, teste Plutarcho, duos catulos ejusdem matris assuefecit, unum venationi, alterum gulositati; grandiores factos coram populo produxit; emissoque lepore, hic de more consedit, ille leporem insecutus cepit. Tum Lycurgus: Videtis, inquit, cives, quam dissimiles faciat dissimilis educatio et assuefactio? atque non natura, sed exercitatione nos ad virtutem formari. Ne quis tamen peccare assuetus desperet, sciat quamvis consuetudinem vinci posse, primo, per gratiam Dei, ejusque continuam et instantem implorationem. Ita S. Augustinus concubinatui assuetus, per Dei gratiam id evicit. Dicat ergo peccator assuetus, cum eo: « Domine, da quod jubes, et jube quod vis; » sentietque idem quod ipse de se ait, lib. IX Confess. i: « Quam suave mihi subito factum est, carere suavitatibus nugarum, quas amittere metus fuerat, jam dimittere gaudium erat! Ejiciebas enim eas a me, et intrabas pro eis omni voluptate dulcior. » Secundo, per fortem, constantem et crebro iteratam animi resolutionem, quod velit consuetudinem hanc tollere: per hanc enim animus sibi ipsi efficaciter imperat, et voluntas seipsam subjugat: voluntas enim in sua ipsius est manu et potestate. Huc juvat reflexio assidua et examen particulare. Vere Seneca, lib. II De Ira, cap. 12: « Nihil est, inquit, tam difficile et arduum, quod non humana mens vincat, et in familiaritatem perducat assidua meditatio, nullique sunt tam feri et sui juris affectus, ut non disciplina perdomentur. Quodcumque sibi imperavit animus, obtinuit. Quidam ne unquam riderent consecuti sunt. Vino quidam, alii venere, quidam omni humore interdixere corporibus. Didicerunt alii in funibus ambulare, immania onera portare, mergi in profundo nec respirare. » Tertio, per exercitium contrariæ virtutis: consuetudo enim consuetudine vincitur. Incidit S. Bernardus, ut habet ejus Vita, in quemdam Nobilem fornicationi ita assuetum, ut sine ea ne dies quidem unus præteriret, dicebatque se nullo modo posse abstinere. Cui S. Bernardus: « Quæso, inquit, in gratiam Dei ad triduum abstine, » annuit ille, et ecce triduo expleto: « Nunc, inquit, in honorem Deiparæ tantumdem præsta, » fecit; tum tertio S. Bernardus: « Semel adhuc has inducias posco in honorem omnium Sanctorum. » Ille rursus pactus est; donec sponte Bernardo se insinuans, diceret: « Nolim amplius diurnas, sed perennes cum Deo inire inducias. » Ita consuetudo sensim et suaviter eradicatur.
13:24
24. ET DISSEMINABO (id est dispergam) EOS (in exsilium et captivitatem, sicut ventus dispergit) STIPULAM — et paleas.
13:25
25. HÆC SORS (hæreditas) TUA, PARSQUE MENSURÆ TUÆ. — Sicut enim agrorum mensor cuique quod ei debitum est mensura sua distribuit, quæ ex mensura peccati et culpæ ei debetur: atque hac ratione tibi, o Juda, jam sortem et mensuram excidii et captivitatis tum admetietur. Dederat ille tibi olim sortem bonam inter alias tribus in Chanaan, ac meliorem in cœlo præparaverat, si in cultu, et lege pactisque ejus stetisses: at quia ea sprevisti, nunc sortem tuam commutabit, ac pro regno servitutem, pro gloria probrum, pro opibus egestatem, pro deliciis famem, pro gaudio mœrorem, pro libertate carcerem, pro patria exsilium, pro vita ærumnam, squalorem, tabem et mortem tibi irrogabit. Hæc est sors peccati et peccatoris. CONFISA ES IN MENDACIO, — in falsis pollicitationibus pseudoprophetarum et Ægyptiorum; vel, ut Lyranus et Hugo, in idolis, quæ sunt falsi et mendaces dii. Tertio, Chaldæus, in mendacio, id est in peccato. Secundus sensus est optimus, ut patet ex sequenti. Simili modo aiunt iidem impii, Isaiæ xxviii, 15: « Posuimus mendacium spem nostram et mendacio protecti sumus. »
13:26
26. UNDE ET EGO NUDAVI FEMORA TUA (unde et ego nudam te et captivam quasi meretricem, omnium ludibrio exponam. Vide dicta vers. 22, idque) CONTRA FACIEM TUAM, — id est, ita ut ipsa te nudam videns erubescas. Chaldæus vertit: Revelabo confusionem peccati tui. Nota: Deus, cum peccata punit, dicitur revelare turpitudinem tam peccatorum quam peccantium. ET APPARUIT IGNOMINIA TUA, ADULTERIA TUA, etc. — Est appositio, ignominiam enim vocat ipsa adulteria, eorumque pœnam, scilicet spoliationem et captivitatem Judæorum. Porro « adulteria, hinnitus, scelus fornicationis, » vocat idololatriam: ait ergo:
13:27
27. ET HINNITUS TUUS, — q. d. Sicut equus aut potius equa (hæc enim aptius significat plebem quasi meretricem) hinniens, gestit et furit ad coitum, maremque sollicitat; ita tu, o Juda, furis ad idololatriam, aliosque ad eamdem sollicitas et impellis. Ita S. Hieronymus, Rabanus et Hugo. ABOMINATIONES — idola. VÆ TIBI, JERUSALEM, NON MUNDABERIS (non curas ut te a peccatis et idolis emundes) POST ME, — id est, me et mei cultum sequendo. Legit Interpres cum Septuaginta אחרי acharai, id est post me; jam legunt אחרי achare, id est post, sed sensu valde obscuro et implexo. USQUEQUO ADHUC? — scilicet talis eris, vel, exspectabo ut emenderis? quousque te feram et continebo furorem? q. d. Frustra exspecto, non emendaberis, nisi gravissima pœna captivitatis et excidii; vel, ut S. Hieronymus, Theodoretus et Rabanus, q. d. Frustra exspecto, obduruisti in scelere, desperata est tua correctio: funditus ergo te evertam et abjiciam.
13:1
Hic ostendit populi dignitatem ex divina adhaesione. Et dividitur in duas partes. In prima ponit similitudinem; in secunda similitudinis adaptationem, ibi, et factum est verbum domini ad me. Circa primum tria. Primo significatur populi assumptio ad divinam familiaritatem, ubi ponitur domini jussio: vade, ad litteram ad locum ubi talia venduntur: quia ipse Deus prior ad populum venit. 1 Joan. 4: non quasi nos dilexerimus Deum; sed quoniam ipse prior dilexit nos. Posside, a me, scilicet ut proprio jure possideas sicut dominus hereditatem. Isa. 19: hereditas autem mea Israel. Tibi, in usum tuum, sicut populus in gloriam Dei. Isa. 43: populum istum formavi mihi, laudem meam narrabit. Lumbare, quod lumbis adhaeret, in quibus concupiscentia amoris: sic est populus in amorem divinum assumptus. Oseae 11: in funiculis Adam traham eos, in vinculis caritatis. Lineum, quod rude de terra tollitur, sed cultu humano decoratur: sic ille populus cultu divino. Ezech. 16: transiens autem per te, vidi te conculcari in sanguine tuo et cetera. Et in aquam non inferes illud. Job 38: accinge sicut vir lumbos tuos: interrogabo te, responde mihi. Ubi eras quando ponebam fundamenta terrae? et cetera. Et quia per facta prophetarum, et non solum per verba divina mystice exprimuntur: unde dicitur Oseae 12: in manibus prophetarum assimilatus sum: ponitur etiam praecepti impletio, possedi; in quo notatur prophetae obedientia. Gen. 6: Noe vir justus atque perfectus fuit in generationibus suis, cum Deo ambulavit, et cetera.
13:3
Secundo significatur populi repulsio: et factus est sermo domini ad me secundo dicens. Tolle, a te; sic abjiciam populum a me: vade ad Euphratem, per quem significatur potentia Assyriorum et Chaldaeorum, per quos captivatus est populus. Isa. 8: adducet super eos dominus aquas fluminis fortes et multas, regem Assyriorum, et omnem gloriam ejus. Et ascendet super omnes rivos ejus, et fluet super universas ripas ejus, et ibit per Judam inundans, et transiens usque ad collum veniet. Absconde: sic populus, quasi aquis absconsus, absorbebitur: infra 51: absorbuit me, quasi draco replevit ventrem suum teneritudine mea, et ejecit me, in foramine, ne cum aqua defluat; in quo significatur quod de populo reliquiae futurae essent, et non totus periret. Supra 4: consummationem autem non faciam.
13:6
Tertio significatur populi reductio: ubi primo significatur ipsa reductio: et factum est post dies plurimos, ad significandum quod multis annis in captivitate erunt. Infra 29: cum coeperint impleri in Babylone septuaginta anni, visitabo vos, et suscitabo super vos verbum meum bonum, ut reducam vos ad locum istum. Tolle inde: sic ego reducam populum. Ezech. 36: tollam quippe vos de gentibus, et congregabo vos de universis terris, et adducam vos in terram vestram.
13:7
Secundo significatur populi dispositio: et ecce computruerat: sic populi potentia, et pulchritudo consumpta erat. Ezech. 15: numquid utile erit ad opus? Etiam cum esset integrum non erat aptum ad opus, quanto magis cum illud ignis devoraverit, et combusserit, nihil ex eo fiet operis?
13:9
Hic ponitur similitudinis adaptatio: et circa hoc duo facit. Primo adaptat similitudinem quantum ad poenam: sic putrescere faciam, ut omnis vigor, et decor pertranseat. Joel. 1: computrescent jumenta in stercore suo. Et quantum ad poenae causam, scilicet inobedientiam, populum justum. Exod. 33: dixit dominus ad Moysen: loquere filiis Israel. Populus durae cervicis es et cetera.
13:10
Et erunt sicut lumbare. Isa. 30: comminuetur sicut conteritur lagena figuli contritione pervalida.
13:11
Et quantum ad divinae familiaritatis gratiam: sicut enim adhaeret lumbare ad lumbos viri, sic agglutinavi mihi omnem domum Israel. Deuter. 30: en domini Dei tui caelum est, et caelum caeli, terra, et omnia quae in ea sunt, tamen patribus tuis conglutinatus est dominus, et amavit eos, elegitque semen eorum post eos; idest vos de cunctis gentibus, sicut hodie comprobatur. Secundo prosequitur specialiter poenae ordinem: dices ergo: et circa hoc duo.
13:12
Primo ostendit imminens periculum, ponens exemplum: omnis laguncula, idest quilibet de populo, implebitur vino, tribulationis. Isa. 41: triturabis montes, et comminues, et quasi pulverem tolles. Exempli contemptum, et dicent. Job 12: quis enim haec quae nostis ignorat?
13:13
Et ipsius expositionem: et dices ad eos: quantum ad cordis caecitatem, ebrietate ut quid agant ignorent. Isa. 29: fluctuamini, et vacillate, inebriamini, et non a vino, et cetera. Et quantum ad captivitatem, et dispergam, ne se mutuo consolentur. Oseae 13: consolatio abscondita est ab oculis meis, quia ipse inter fratres dividet.
13:14
Quantum ad sententiae severitatem: non parcam et non concedam, quasi ad movendum eos, quia obstinati vel convincendum, quia aperte mali. Prov. 6: zelus, et furor viri non parcet in die vindictae, nec acquiescet cujusquam precibus, nec suscipiet pro redemptione dona plurima.
13:15
Secundo dat eis utile consilium ad evadendum, ut scilicet humilientur, audite; et primo ad totam plebem proponens consilium contra superbiae vitium: nolite elevari, per superbiam. Locutus est, hoc consilium, vel poenas quas praedixi. Psal. 74: nolite extollere in altum cornu vestrum, nolite loqui adversus Deum iniquitatem: et contra Dei praeceptum: quae sunt initia omnis peccati: date domino Deo vestro gloriam. Deuteronom. 32: date magnificentiam Deo nostro: Dei perfecta sunt opera et omnes viae ejus judicia.
13:16
Resumens imminens periculum caecitatis cordis, antequam contenebrescat, idest, antequam superveniant vobis tribulationes, in quibus nesciatis quid facere. Joan. 12: ambulate dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant. Captivitatis: antequam offendant, ducti in captivitatem, ad montes caliginosos, scilicet Babyloniae propter altitudinem, vel ex defectu visus, vel ex multitudine vaporum. Isa. 13: super montem caliginosum levate signum, exaltate vocem et cetera. Et sententiae severitatis: expectabitis lucem, idest divinam consolationem, et non habebitis. Supra 8: expectavimus pacem, et non erat bonum; tempus medelae, et ecce formido. Et designans poenam contra consilii contemptum, ponens prophetae compassionem: quia si non audieritis, in abscondito plorabit anima vestra; quasi, ne offendantur victores. Isa. 22: recedite a me, amare flebo. Nolite incumbere ut consolemini me super vastitate filiae populi mei. Ezech. 24: non plangetis neque flebitis; sed tabescetis in iniquitatibus vestris.
13:17
Et compassionis rationem: plorans plorabit, et deducet oculus meus lacrymas, quia captus est grex domini. Infra 50: grex perditus factus est populus meus, pastores eorum seduxerunt eos, feceruntque vagari in montibus. Secundo dat idem consilium ad regem, invitans ad humilitatem, hic regi, scilicet Jeconiae, et dominatrici, scilicet matri ejus, quia cum matre se tradidit Nabuchodonosor. 4 Reg. penul.: sedete in terra, in signum humilitatis. Isa. 47: descende, sede in pulvere virgo filia Babylon, sede in terra. Et assignat rationem ex regni amissione: quoniam de capite descendit corona. Thren. ult.: cecidit corona capitis nostri.
13:19
Ex urbium obsidione: civitates Austri, quia sors Judae ad Austrum erat. Josue 15: qui aperiat, obsidionem solvens, scilicet Aegyptius. Et ex populi captivitate, translata est. Thren. 1: migravit Judas propter afflictionem, et multitudinem servitutis, habitavit inter gentes, nec invenit requiem. Tertio ponit idem consilium ad regiam civitatem: et primo inducit ad humilitatem; secundo miratur obstinationem, ibi, vae tibi Jerusalem. Inducit autem ad humilitatem ex quatuor. Primo ex hostium potestate, proponens hostium potentiam, levate, per considerationem, qui venitis ab Aquilone, contra fortes. Supra 6: ecce populus venit de terra Aquilonis, gens magna consurget a finibus terrae.
13:20
Et excludens subditorum fiduciam: ubi est grex? Quasi multitudo populi quae tibi erat subjecta; quasi dicat: civitas regalis et sacerdotalis non poterit tibi prodesse. Ezech. 34: ecce ego ipse super pastores. Requiram gregem meum de manu eorum, et cessare faciam eos, ut ultra non pascant gregem meum, nec pascant amplius pastores semetipsos; et liberabo gregem meum de ore eorum, et non erit ultra ejs in escam. Et assignans causam quare in manus hostium tradatur, tollens excusationem, quid dices? Ad excusationem tui. Job 9: si voluerit contendere cum eo, non poterit respondere ei. Et assignans rationem, tu enim docuisti, dum eos in auxilium tuum vocans, conditiones tuas eos scire fecisti. Supra 2: insuper malitias tuas docuisti vias tuas. Vel tangit ostensionem thesauri ab Ezechia factam nuntiis regis Babylonis. Isa. 39.
13:21
Secundo ex dolorum afflictione, comminans dolorem: numquid non dolores apprehendent te? Supra 4: vocem quasi parturientis audivi, angustias ut puerperae.
13:22
Et assignans rationem ex peccatorum multitudine: quia si dixeris in corde tuo: quare venerunt mihi haec? In poenam. Verecundiora, turpissima peccata, plantae affectiones. Job 22: propter malitiam tuam plurimam, et infinitas iniquitates tuas. Vel tangit hic quod ducti sunt in captivitatem pedites, et etiam in transitu fluviorum oportebat eos membra turpia denudare, et nudi pedes; et ideo plantae eorum polluebantur luto et pulvere. Isa. 47: denuda turpitudinem tuam, discooperi humerum, revela crura, transi flumina, revelabitur ignominia tua, et videbitur opprobrium tuum. Et ex peccantium obstinatione: si immutare; quasi dicat, difficiliter potestis converti, Aethiops, propter naturalem infectionem peccati, pardus, propter dolositatem, vel diversitatem peccatorum, cum didiceritis, propter consuetudinem. Prov. 22: proverbium est: adolescens juxta viam suam, et cum senuerit non recedat ab ea. Tertio inducit ad humilitatem ex futura captivatione, comminans captivitatis dispersionem: et disseminabo. Psal. 82: Deus meus, pone illos ut rotam, et sicut stipulam ante faciem venti. Et Psal. 58: disperge illos in virtute tua.
13:25
Et assignat rationem: haec sors tua, tibi pro peccatis tuis debita, in mendacio. Isa. 27: in mensura contra mensuram, cum abjecta fuerit judicabit eam; et cetera. Quarto ex peccatorum revelatione.
13:26
Et primo ponit comminationem: et ego nudavi, turpitudinem peccatorum tuorum, contra faciem, ut temetipsam recognosceres. Et apparuit, etiam aliis. Ezech. 16: nudabo ignominiam tuam coram eis, et videbunt omnes turpitudinem tuam.
13:27
Et assignat rationem: super colles in agro vidi abominationes tuas; quasi dicat: quia publice peccasti, publice punieris. Supra 2: in omni colle sublimi, et sub omni ligno frondoso tu prosternebaris meretrix. Ultimo admiratur obstinationem: vae tibi. Usquequo post me, venis vel post me ambulare te jactas? Psal. 4: filii hominum usquequo gravi corde, ut quid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? Nota, quod vinum mystice aliud est bonum, aliud malum. Est enim bonum vinum sapientiae contemplationis. Prov. 9: bibite vinum quod miscui vobis. Divini amoris. Cant. 8: dabo tibi poculum ex vino condito et mustum malorum granatorum meorum. Compunctionis Psal. 59: potasti nos vino compunctionis. Est autem vinum malum fraudulentae deceptionis. Deut. 32: fel draconum vinum eorum, venenum aspidum insanabile. Carnalis delectationis. Apoc. 18: de vino irae fornicationis ejus biberunt omnes gentes, et reges terrae cum illa fornicati sunt. Divinae indignationis. Apoc. 14: si quis adoraverit bestiam, et imaginem ejus, et acceperit characterem in fronte sua, aut in manu sua; hic bibet de vino irae Dei, quod mixtum est mero in calice irae ipsius. Item notandum, quod spiritus sanctus dicitur Auster propter calorem. Job 37: nonne vestimenta tua calida sunt, cum perflata fuerit terra Austro? Propter splendorem. Habac. 3: Deus ab Austro veniet, et sanctus de monte Pharam. Operuit caelos gloria ejus. Propter volatus elevationem. Job 39: numquid per sapientiam tuam plumescit accipiter, expandens alas suas ad Austrum? Propter pluviarum multiplicationem. Psal. 125: converte domine, captivitatem nostram, sicut torrens in Austro. Propter arborum fructificationem. Cant. 4: veni Auster, perfla in hortum meum, et fluent aromata illius.
13:4
… Talvolta esso simboleggia la potenza babilonese (cf. Ier. 2, 18; 13, 4 agg.; Is. 8, 7; 27, 12). Sovente l'E. è ricordato nelle delimitazioni di confine. …
13:23
… In Ier. 13, 23 il cuscità è descritto come appartenente alla razza negra; mentre in Am. 9, 7 si ostenta un certo disprezzo verso quel popolo, in genere adibito come schiavo (cf. II Sam. 18, 21 sgg.; …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.