9. S. Iohn being banished in the ile Patmos is commaunded to vvrite to the seum Churches of Asia (signified by the seuen candlestickes) that vvhich he savv vpon a Sunday, round about the Sonne of man: 13 vvhose maner of appar• tion is described.
1The Revelation of Jesus Christ, which God gave unto him, to make known to his servants the things which must shortly come to pass: and signified, sending by his angel to his servant John,Rivelazione di Gesù Cristo, la quale diè a lui Dio per far conoscere a' suoi servi le cose, che debbon tosto accadere: ed ei mandò a significarla per mezzo del suo Angelo al suo servo Giovanni,THE Apocalypse of IESVS Christ vvhich God gaue him, to make manifest to his seruants the thinges vvhich must be done quickly: and signified, sending by his Angel to his seruant Iohn,Apocalypsis Jesu Christi, quam dedit illi Deus palam facere servis suis, quæ oportet fieri cito: et significavit, mittens per angelum suum servo suo Joanni, 2Who hath given testimony to the word of God and the testimony of Jesus Christ, what things soever he hath seen.Il quale rendette testimonianza alla parola di Dio, e testimonianza di tutto quello, che vide di Gesù Cristo.vvho hath giuen testimonie to the vvord of God, and the testimonie of IESVS Christ, vvhat things soeuer he hath seen.qui testimonium perhibuit verbo Dei, et testimonium Jesu Christi, quæcumque vidit. 3Blessed is he that readeth and heareth the words of this prophecy: and keepeth those things which are written in it. For the time is at hand.Beato chi legge, e chi ascolta le parole di questa profezia: e fa conservi delle cose, che sono in essa scritte imperocché il tempo è vicino.Blessed is he that readeth and heareth the wordes of this prophecie: and keepeth those thinges Which be vvritten in it for the time is nigh.Beatus qui legit, et audit verba prophetiæ hujus, et servat ea, quæ in ea scripta sunt: tempus enim prope est. 4John to the seven churches which are in Asia. Grace be unto you and peace, from him that is and that was and that is to come: and from the seven spirits which are before his throne:Giovanni alle sette Chiese, che sono in Asia. Grazia a voi, e pace da colui, il quale è, il quale era, e il quale è per venire: e dai sette spiriti, i quali sono dinanzi al trono di lui;Iohn to the seuen churches vvhich are in Asia. Grace to you and peace from him that is, and that vvas, and that shal come, and from the seuen spirites vvhich are in the sight of his throne,Joannes septem ecclesiis, quæ sunt in Asia. Gratia vobis, et pax ab eo, qui est, et qui erat, et qui venturus est: et a septem spiritibus qui in conspectu throni ejus sunt: 5And from Jesus Christ, who is the faithful witness, the first begotten of the dead and the prince of the kings of the earth, who hath loved us and washed us from our sins in his own blood,E da Gesù Cristo, che è il testimone fedele, primogenito di trai morti, e principe dei Re della terra, il quale ci ha amati, e ci ha lavati da' nostri peccati col proprio sangue,and from IESVS Christ vvho is the faithful vvitnes, the first borne of the dead, & the prince of the kings of the earth, vvho hath loued vs, and vvashed vs from our sinnes in his bloud,et a Jesu Christo, qui est testis fidelis, primogenitus mortuorum, et princeps regum terræ, qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, 6And hath made us a kingdom, and priests to God and his Father. To him be glory and empire for ever and ever. Amen.E ci ha fatti regno, e sacerdoti a Dio Padre suo: a lui gloria, e imperio pe' secoli de' secoli: così sia.and hath made vs a kingdom and priestes to God and his father, to him be glorie and empire for euer and euer. Amen.et fecit nos regnum, et sacerdotes Deo et Patri suo: ipsi gloria et imperium in sæcula sæculorum. Amen.
7Behold, he cometh with the clouds, and every eye shall see him: and they also that pierced him. And all the tribes of the earth shall bewail themselves because of him. Even so. Amen.Ecco, che egli viene colle nubi, e vedrallo ogni occhio, anche coloro, che lo trafissero. E batteransi il petto a causa di lui tutte le tribù della terra: così è: così è:Behold he commeth vvith the cloudes, and euery eie shal see him, and they that pricked him. And al the tribes of the earth shal, bevvaile them selues vpon him. yea, Amen.Ecce venit cum nubibus, et videbit eum omnis oculus, et qui eum pupugerunt. Et plangent se super eum omnes tribus terræ. Etiam: amen. 8I am Alpha and Omega, the beginning and the end, saith the Lord God, who is and who was and who is to come, the Almighty.Io sono l'alfa, e l'omega, principio, e fine, dice il Signore Iddio, il quale è, il quale era, il quale è per venire, l'onnipotente.I am Alpha and Omega, the beginning and end, saith our Lord God, vvhich is, and vvhich vvas, and vvhich shal come, the omnipotent.Ego sum alpha et omega, principium et finis, dicit Dominus Deus: qui est, et qui erat, et qui venturus est, omnipotens. 9I, John, your brother and your partner in tribulation and in the kingdom and patience in Christ Jesus, was in the island which is called Patmos, for the word of God and for the testimony of Jesus.Io Giovanni vostro fratello, e compagno nella tribolazione, e nel regno, e nella pazienza in Gesù Cristo, mi trovai nell'isola, che si chiama Patmos, a causa della parola di Dio, e della testimonianza (renduta) a Gesù:I Iohn your brother and partaker in tribulation, and the kingdom, and patience in Christ IESVS, vvas in the Iland, vvhich is called Patmos, for the vvord of God and the testimonie of IESVS.Ego Joannes frater vester, et particeps in tribulatione, et regno, et patientia in Christo Jesu: fui in insula, quæ appellatur Patmos, propter verbum Dei, et testimonium Jesu: 10I was in the spirit on the Lord’s day and heard behind me a great voice, as of a trumpet,Fui in Ispirito in giorno di domenica, e udii dietro a me una voce grande come di tromba,I vvas in spirit on the Dominical day, and heard behind me a great voice as it vvere of a trompetfui in spiritu in dominica die, et audivi post me vocem magnam tamquam tubæ, 11Saying: What thou seest, write in a book and send to the seven churches which are in Asia: to Ephesus and to Smyrna and to Pergamus and to Thyatira and to Sardis and to Philadelphia and to Laodicea.La qual diceva: scrivi quello, che vedi, in un libro: e mandalo alle sette Chiese, che sono in Asia, ad Efeso, ed a Smirne, ed a Pergamo, ed a Tiatira, e da Sardi, ed a Filadelfia, ed a Laodicea.saying, That vvhich thou feest, vvrite in a booke: and send to the seuen churches vvhich are in Asia, to Ephesus, and Smyrna, and Pergamus, and Thiatîra, and Sardis, and Philadelphia, and Laodicia.dicentis: Quod vides, scribe in libro: et mitte septem ecclesiis, quæ sunt in Asia, Epheso, et Smyrnæ, et Pergamo, et Thyatiræ, et Sardis, et Philadelphiæ, et Laodiciæ.
12And I turned to see the voice that spoke with me. And being turned, I saw seven golden candlesticks:E mi rivolsi per vedere chi parlava meco: e rivolto che fui, vidi sette candellieri d'oro:And I turned, to see the voice that spake vvith me. And being turned I savv seuen candlestickes of gold:Et conversus sum ut viderem vocem, quæ loquebatur mecum: et conversus vidi septem candelabra aurea: 13And in the midst of the seven golden candlesticks, one like to the Son of man, clothed with a garment down to the feet, and girt about the paps with a golden girdle.E in mezzo ai sette candellieri d'oro uno simile al Figliuolo dell'uomo, vestito di abito talare e cinto il petto con fascia d'oro:& in the middes of the seuen candlestickes of gold, one like to the Sonne of man, vested in a priestly garment to the foote, and girded about neere to the pappes vvith a girdle of gold.et in medio septem candelabrorum aureorum, similem Filio hominis vestitum podere, et præcinctum ad mamillas zona aurea: 14And his head and his hairs were white as white wool and as snow. And his eyes were as a flame of fire:E il capo di lui, ed i capelli eran candidi come la lana bianca, e come la neve, e i suoi occhi come fuoco fiammante,and his head and heares vvere vvhite, as vvhite vvoole, & as snovv, and his eies as the flame of fire.caput autem ejus, et capilli erant candidi tamquam lana alba, et tamquam nix, et oculi ejus tamquam flamma ignis: 15And his feet like unto fine brass, as in a burning furnace. And his voice as the sound of many waters.E i piedi di lui simili all'oricalco, qual egli è nella ardente fornace, e la voce di lui come voce di molte acque:and his feete like to latten, as in a burning fornace and his voice as the voice of many vvaters:et pedes ejus similes auricalco, sicut in camino ardenti, et vox illius tamquam vox aquarum multarum: 16And he had in his right hand seven stars. And from his mouth came out a sharp two-edged sword. And his face was as the sun shineth in his power.Ed aveva nella destra sette stelle: e dalla bocca di lui usciva una spada a due tagli: e la faccia di lui come il sole risplende nella sua forza.and he had in his right hand seuen starres and from his mouth proceded a sharpe tvvo edged svvord: and his face, as the sunne shineth în his vertue.et habebat in dextera sua stellas septem: et de ore ejus gladius utraque parte acutus exibat: et facies ejus sicut sol lucet in virtute sua. 17And when I had seen him, I fell at his feet as dead. And he laid his right hand upon me, saying: Fear not. I am the First and the Last,E veduto ch'io l'ebbi, caddi a' suoi piedi come morto. Ed ei pose la sua destra mano sopra di me, dicendo: non temere: io sono il primo, e l'ultimo.And vvhen I had seene him, I fel at his feete as dead. And he put his right hand vpon me, saying, Feare not, I am the first and the last,Et cum vidissem eum, cecidi ad pedes ejus tamquam mortuus. Et posuit dexteram suam super me, dicens: Noli timere: ego sum primus, et novissimus, 18And alive, and was dead. And behold I am living for ever and ever and have the keys of death and of hell.E vivo, ma fui morto; ed ecco, che sono vivente pei secoli de' secoli, ed ho le chiavi della morte, e dell'inferno.and aliue, and vvas dead, and behold I am liuing for euer and euer, and haue the keies of death and of hel.et vivus, et fui mortuus, et ecce sum vivens in sæcula sæculorum: et habeo claves mortis, et inferni.
19Write therefore the things which thou hast seen: and which are: and which must be done hereafter.Scrivi adunque le cose, che hai vedute, e quelle, che sono, e quelle, che debbono accadere dopo di queste.Vvrite therefore the thinges vvhich thou hast seene, and that are, and that must be done after these.Scribe ergo quæ vidisti, et quæ sunt, et quæ oportet fieri post hæc. 20The mystery of the seven stars, which thou sawest in my right hand and the seven golden candlesticks. The seven stars are the angels of the seven churches. And the seven candlesticks are the seven churches.Il mistero delle sette stelle, le quali hai vedute nella mia destra, e i sette candellieri d'oro: le sette stelle sono i sette Angeli delle Chiese: ed i sette candellieri sono le sette Chiese.The sacrament of the seuen starres, vvhich thou hast seene in my right hand, and the seuen candlestickes of Gold. the seuen starres, are the angels of the seuen churches and the seuen candlestickes, are the seuen churches.Sacramentum septem stellarum, quas vidisti in dextera mea, et septem candelabra aurea: septem stellæ, angeli sunt septem ecclesiarum: et candelabra septem, septem ecclesiæ sunt.
1:1
The Apocalypse, or Revelation. I rather prefer the word Apocalypse, which the Latin interpreter did not think fit to change.
Of Jesus Christ....by his Angel, sent to his servant John. So that these things were immediately revealed to St. John by an Angel, who represented and spoke in the person of Christ.
Witham
Which must shortly come; and as it is again said, (ver. 3.) the time is at hand. This cannot be meant of all things in the Apocalypse, where mention is also made of the day of judgment, and of the glory of heaven at the end of the world. It can only mean, that some things were to happen shortly, that is what is said of the seven churches. (Chap. 2.; Apocalypse 3.) Or the persecutions foretold should begin shortly. Or else these expressions are only to signify, that all time is short, and that from the coming of the Messias, we are now in the last age, or the last hour. See 1 John 2:18. (Witham)
St. John excites their attention by the most pressing motives, the approach of the events. Whatever explanation be given of this book, it is equally true in all, that the time is at hand, when it will begin to be accomplished. To find our consolation and happiness in this sacred book, according to the promise of the Holy Spirit, we must peruse it with faith and humility, receive the interpretation of the Church with submission and docility, and practise the truths contained with fidelity and promptitude. What is the life of man, since ages are but moments that escape us? Eternity is but a moment, but a moment that will never end.
1:4
John to the seven churches,[Ver. 4. Ab eo qui erat, et qui est, et qui venturus est, apo tou o on, kai o en, kai o erchomenos, as if it was said, apo tou os legetai o on, etc.] afterwards named; and by them, to be understood of all churches, bishops, and people in the like dispositions.
From him, who is, who was, and who is to come. As these words are only applied, and applicable to him, who is truly God and eternal, Alcazar (p. 176) applies them to God the Father. Others think them to be spoken of God, as the word God agrees to all the three divine persons, who are one and the same God. See Ribera.
Witham
And from the seven spirits. Alcazar understands them of seven of God's attributes, or perfections, but, by the common exposition, are meant seven of the chief created spirits, who in a special manner assist at the throne of God, employed to execute God's commands, as Raphael saith, (Tobit. 12:15.) I am one of the seven who stand before God. (Witham)
Calmet
Spirits, etc. Some understand this of the Holy Ghost, on account of his seven gifts; but the most literal interpretation is of the principal Angels, who always surround the throne of God, and are his ministering spirits. (Calmet)
And from Jesus Christ,[Ver. 5. Qui est testis fidelis, o martus o pistos. Martyr ille fidelis.] made man, and the Redeemer of mankind, whom St. John here names after the seven spirits, because he continues his discourse about Christ, who is the faithful witness; testified and approved of God by so many miracles, prophecies, etc. He is the chief of the martyrs or witnesses, as the Greek word signifies.
The first begotten of the dead, both first in dignity, and first that rose to an immortal life.
The prince of the kings of the earth, whose power is infinitely greater than all theirs; and this to put the suffering Christians in mind, that they needed not to fear the persecuting emperors, who have no power after this life.
And Christ hath made us a kingdom, inasmuch as by his grace he has made us members of his true Church, called the kingdom of God, and promised us to reign with him in his glorious kingdom in heaven.
And hath made us priests to God, and his Father, to offer up spiritual sacrifices. See 1 Peter 2:9.
Witham
To him be, or is due, glory and empire, for ever and ever. Amen. That is, to Jesus Christ. (Witham)
1:7
Witham
Behold he cometh, or is to come at the day of judgment. (Witham)
1:8
Witham
I am Alpha, and Omega. These, the first and last letters of the Greek alphabet, signify the same as what follows, the beginning, and the end, the first cause and last end of all intelligent beings, who is, and who was, and who is to come, the Almighty. These words agree only to him, who is the true God, and here are applied to our blessed Redeemer, who is to come and judge all. (Witham)
1:10
On the Lord's day.[Ver. 10. In Dominica die, en te kuriake emera.] Not on the Jewish sabbath, which is our Saturday, but on the Christian sabbath, our Sunday, called the Lord's day. The Church, in the apostle's time, changed the day of rest, on which the Jews were commanded to rest and sanctify that day, from Saturday to Sunday, from the last day of the week to the first. They judged this only to be an indispensable precept, that some day or some time should be appointed, in a special manner, for God's service and worship, on which Christians should also abstain from servile works, that were not of necessity: as to the determination of such a day of the week, they judged that the Church had power to change the day. The late pretended reformers have all agreed with us in this change. And if they would have all that is expressed in this commandment, to be of an indispensable and unchangeable obligation, according to the letter of the law, they ought certainly to observe, to sanctify, and to abstain from all servile works on Saturdays, or on the Jewish sabbath.
Witham
A great voice, as of a trumpet. To signify the importance of things to be revealed. (Witham)
Pastorini
Voice, etc. This was most likely St. John the Baptist, who calls himself the voice of one crying in the desert, and who in Malachias is called the Angel of the Lord, as he is also styled in the first verse of this chapter. (Pastorini)
1:12
Witham
I saw seven golden candlesticks, which, by the last verse of this chapter, represented the seven Churches of Asia. We may suppose these candlesticks to have been shewn to St. John, like what is described, Exodus 25:31. For in these visions of St. John are frequent allusions to the former tabernacle, and to things relating to the service and worship of God, which Moses was ordered to make. (Witham)
1:13
And in the midst of the seven golden candlesticks, that is walking among the candlesticks, like unto Christ, as he many times called himself the Son of man, and at other times told the Jews he was the Son, the only begotten Son of God. By this walking among the candlesticks is signified his providential care over all the particular Churches, which make up one Catholic Church.
Witham
With a long garment,[Ver. 13. Vestitum podere, endedumenon podere. See Exodus 28:51.; Daniel 10:5.] and a golden girdle, with a resemblance of the habit of the priests. (Witham)
Jesus Christ is in the midst of his Church to enlighten it, to defend and sanctify it, the true model of pastors, who should reside in the midst of their flock, be clothed with sanctity and justice, and girt with the golden girdle, that is with singular purity, always ready for combat and labour, by their charity and zeal.
1:15
His feet like unto fine brass, to signify the purity and steadfastness of his steps and actions.
Witham
His voice as the sound of many waters, the sound of his preaching by himself, and by his apostles, has been heard throughout all nations of the world. (Witham)
1:16
In his right hand seven stars, which, as it is said, (Apocalypse 1:20.) were the Angels, that is the bishops of the seven churches, by this comparison is expressed their dignity.
1:17
Witham
I am the first and the last. These are the words of the Son of man, or of him that represented our Saviour, Christ, to St. John. To be the first and the last, is another expression agreeing only to him who is the true God, as it is divers times applied by the prophet Isaias. (Witham)
Omnes passim
From the 12th verse to this place we have a description of the Son of man, that is Christ. The different emblematical descriptions of his countenance, his dress, etc. are similar to what are used by other prophets, and easily explained of his attributes, his eternity, vengeance, etc. etc. (Omnes passim.)
1:18
Witham
And alive, and was dead; always living as God, and as man was dead, died on the cross for the salvation of all men, rose again, triumphed over hell, death, and sin, and am living for ever and ever, and have the keys of death and of hell, power over all, all things being made subject to me, even as man, or as God and man. (Witham)
1:20
Calmet
Angels. These are the seven bishops of the churches. Christ's having them in his right hand, shews the care he takes of his Church. (Calmet)
1:1
The things which must shortly come; ... and again it is said, ver. 3, The time is at hand.... This can not be meant of all the things prophesied in the Apocalypse, where mention is made also of the day of judgment, and of the glory of heaven at the end of the world. That some things were to come to pass shortly, is evident, by what is said to the Seven Churches, chap. 2 and 3, Or that the persecutions foretold should begin shortly. Or that these words signified, that all time is short, and that from the coming of Christ, we are now in the last age or last hour. See 1 John 2.18.
1:8
I am Alpha and Omega.... These are the names of the first and last letters of the Greek alphabet, and signify the same as what follows: The beginning and the end: the first cause and last end of all beings: who is, and who was, and who is to come, the Almighty.... These words signify the true God only, and are here applied to our Lord and Saviour Jesus Christ, who is to come again to judge the living and the dead.
1:1
1. APOCALYPSE.] An admonition to the reader concerning the difficultie of this booke. Of the Apocalypse thus vvriteth the auncient father Denys. Bishop of Corinth. as Eusebius alleageth him li. 7 c. 20 hist. Eccl. Of this booke (saith he) this is my opinion, that the matter thereof is far more profound then my vvit can reache vnto, and I doubt not but almost in euery sentence of it, there lieth hidden a certaine sense exceding mystical and maruelous, vvhich though I vnderstand not, yet I conceiue that vnder the vvordes there is a deepe meaning, and I measure not the matter by reason, but attribute al to faith, taking it to be more high and diuine, then I can by cogitation comprise: not reprouing that vvhich I vnderstand not, but therfore I admire vvith reuerēce, because my vvit can not attaine to it. Againe S. Augustine saith, that in the Apocalypse many things are obscurely spoken, to exercise the minde of the reader: and yet some fevv things left euident, that through them a man may vvith labour searche out the rest, specially for that the author so repeateth the same things in diuers sortes, that seeming to speake of sundry, matters, in deede is found bus to vtter the same things diuers vvaies. li. 20 de Ciuit. Del c. 17.
Vvhich vve set dovvne here in the beginning, to vvarne the good Christian reader, to be humble and vvise in the reading both of al other holy Scriptures, and namely of this diuine and deepe prophecie: giuing him further to vnderstand, that vve vvil in our Annotations, according to our former trade and purpose, onely or cheefely note vnto the studious, such places as may be vsed by Catholikes, or abused by Heretikes, in the controuersies of this time, and some other also that haue special matter of edification, and that as breefely as may be, for that the volume grovveth great.
Liturgia The Epistle vpon Michelmas day Septemb. 29, & on the Apparition of S. Michael Mai. 8.
1:3
There be many (specially novv a daies) that be great readers, hearers and talkers of Scriptures. but that is not ynough to make them good or blessed before God, except they keepe the things prescribed and taught therein. according to our Sauiours saying (Luc. 11.) Blessed are they that heare the vvord of God, and keep it.
1:4
4. To the 7 Churches.] That certaine numbers may be obserued as significatiue and mystical, it is plaine by many places of holy Scripture, Numbers mystical. and by the auncient Doctors special noting of the same to many purposes. Vvhereby vve see the rashnes of our Aduersaries, in condemning generally al religious respect of certaine numbers in our praiers, fastes, or actions. Namely the number of Seuen, is mystical; and prophetical, perfect, and vvhich (as S. Augustine saith.) the Church knovveth by the Scriptures, to be specially dedicated to the Holy Ghost: and to appertaine to spiritual mundation, as in the Prophets appointing of Naam in to vvash seuen times in lordan, and the sprinkling of the bloud seuen times against the tabernacle. The number of Seuen mystical: specially in this booke. li. 4 quest. in numer. q. 33, See li. 5. c. 5 de Gen. ad lit. & li. 5 quest in Deuter. q. 42. Al these visions stand vpon Seuens. seuen Churches, seuen Angels, seuen starres, seuen spirites, seuen candlestickes, seuen lampes, seuen trumpets, seuen vials, seuen hornes of the Lambe, seuen hilles, seuen thunders, seuen heades of the Dragon, signifying the Diuel: seuen of the beast that is Antichrist: seuen of the beast that the harlot rid vpon: finally the number also of the visions is specially marked to be seuen, in this booke, and euery time that this number is vsed in this prophecie, it hath a mysterie & a more large meaning, then the nature of that number is precisely and vulgarly taken for. As vvhen he vvriteth to seuen Churches. it is to be vnderstood of al the Churches in the vvorld: as the seuen Angels, for al the Angels or gouernours of the vvhole Catholike Church: and so forth in the rest, because the number of Seuen, hath the perfection of vniuersalitie in it, as S. Augustine saith li. 5 quest. in Deuter. q. 42.
4. From the 7 spirites.] The Holy Ghost may be here meant, and so called for his seuen fold giftes and graces, as some expositours thinke. but it seemeth more probable that he speaketh of the holy Augels, by comparing this to the like in the 5 Chapter folovving: vvhere he seemeth to call these, Grace & peace from God & the holy Angels. the seuen spirites sent into al the vvorld, as S. Paul to the Hebrues (c. 1. 14) speaketh of Angels. and so the Protestants take it in their cōmentaries: vvhich vve note, because therevpon they must needes confesse that the Apostle here giueth or vvisheth grace and peace, not from God onely, but also from his Angels: though that benediction commeth one vvay of God, and an other vvay of his Angels or Sainctes, being but his creatures. And so they may learne, that the faithful often loyning in one speache, God and our Ladie saue vs, and the like. God and our Lady, our Lord and any of his Saincts, to helpe vs or blesse vs, is not superstitious, but an Apostolical speache. and so the Patriarch said (Gen. 48. v. 16.) The Angel that deliuereth me from al euils, blesse these children. See the Annot. Act. 25, 28.
Concordanza Exo. 3, 14.
Concordanza Col. 1.
1:5
Concordanza Heb. 9.
Concordanza 1 Pet. 1.
Concordanza 1 Pet. 2.
1:6
6. A kingdom and Priests.] As al that truely serue God, and haue the dominion and superioritie ouer their concupiscences and vvhatsoeuer vvould induce them to sinne, Hovv al Christians be both kings & Priests. be kings: so al that employ their vvorkes and them selues to serue God & offer al their actions as an acceptable sacrifice to him, be priests. Neuerthelesse, as if any man vvould therevpon affirme that there ought to be no other earthly povvers or kings to gouerne in vvorldly affaires ouer Christians, be vvere a seditious Heretike, euen so are they that vpon this or the like places vvhere al Christians, be called priests in a spiritual sort, vvould therfore inferre, that euery one is in proper signification a Priest, or that al be Priests alike, or that there ought to be none but such spiritual priests. for it is the seditious voice of Corè, saying to Moyses and Aaron, Let it suffi•• you, that al the multitude is of holy ones, and the Lord is in the••. Vvhy are you extolled ouer the people of the Lord! Num. 16.
1:7
Concordanza Zach. 12.
Concordanza Esa. 44.
1:8
Concordanza Apo. 21. 22, 13.
1:9
Banished thither for religion by Nero, or rather by Domitian, almost 60 yeres after Christes Ascensiō.
1:10
10. On the Dominical day.] Difference of holy daies and vvorkedaies. Many notable pointes may be marked here. first, that euen in the Apostles time there vvere daies deputed to the seruice of God, and so made holy and different, though not by nature, yet by vse and benediction, from other profane or (as vve call them) vvorke-daies.
Secondly, Sunday made holiday by the Apostles & the Churches authoritie. that the Apostles and faithful abrogated the Sabboth vvhich vvas the seuenth day, and made holy day for it, the next day folovving, being the eight day in count from the creation: and that vvithout al Scriptures, or cōmaundement of Christ that vve reade of, yea (vvhich is more) not onely othervvise then vvas by the Lavv obserued, but plainely othervvise then vvas prescribed by God him self in the second commaundement, yea and othervvise then he ordained in the first creatiō, Other feastes ordained by the Church. vvhen he sanctified precisely the Sabboth day, & not the day folovving. Such great povver did Christ leaue to his Church, and for such causes gaue he the holy Ghost to be resident in it, to guide it into al truthes, euen such as in the Scriptures are not expressed. And if the Church had authoritie & inspiration from God, As Saturday was in memorie of the creation, so Sunday of Christs resurrection. to make Sunday (being a vvorke-day before) an euerlasting holy day: and the Saturday, that before vvas holy day, novv a common vvorkeday: vvhy may not the same Church prescribe & appoint the other holy feasts of Easter, Vvhitsuntide. Christmas, and the rest? for the same vvarrant she hath for the one. that she hath for the other.
Thirdly, it is to be noted that the cause of this change vvas, for that novv vve Christians esteeming more our redemption, then our first creation, haue the holy day vvhich vvas before for the remembrance of Gods accomplishment of the creation of things, novv for the memorie of the accomplishment of our redemption. Vvhich therfore is kept vpon that day on vvhich our Lord rose from life to death, The Church vseth not the Heathenish names of daies: but Dies Dominicus, feriae, Sabbatum. vvhich vvas the day after the Sabboth, being called by the Ievves; vna or prima Sabbathi, the first of or after the Sabboth. Mat 28. Act. 10. 1 Cor. 16. Fourthly, it is to be marked, that this holy day by the Apostles tradition also, vvas named Domini••• died, our Lordes day, or, the Dominike, vvhich is also an old Ecclesiastical vvord in our language. for the name Sunday is a heathenish calling, as al other of the vveeke daies be in our lāguage: some imposed after the names of planets, as in the Romans time: some by the name of certaine Idols that the Saxons did vvorship, & to vvhich they dedicated their daies before they vvere Christians. Vvhich names the Church vseth not, but hath appointed to call the first day, the Dominike, after the Apostle here: the other by the name of Feries, vntil the last of the vveeke, vvhich she calleth by the old name, Sabboth, because that vvas of God, and not by imposition of the heathen. See the marginal Annotation Luc. 24, 1.
Lastly obserue, God giueth greater grace at holy times of praier & fasting. that God reuealeth such great things to Prophets, rather vpon holy daies, and in times of contemplation, sacrifice, and praier, then on other profaue daies. and therfore as S. Peter (Act. 10) had a reuelation at the six: houre of praier, and Zacharie (Luc. 1) at the houre of incense, and Cornelius (Act. 10) vvhen he vvas at his praiers the ninthe houre, so here S. Iohn noteth that he had al these maruelous visions vpon a Sunday.
I had a visiō, and not with my corporal eies, but in spirit I beheld the similitudes of the thinges folovving.
1:12
The I GENERAL VISION of the 7 according to S. Ambrose.
1:13
13. Vested in a Priestly garment.] Priestly garments. He appeared in a long garment or vestment proper vnto Priests (for so the vvord, poderes, doth signifie, as Sap. 18, 24) and that vvas most agreable for him that represented the person of Christ the high Priest, and appeared to Iohn being a most holy Priest, and vvho is specially noted in the Ecclesiastical historie for his Priestly garment called, pé•alon or lamina. Euseb. li. 3 hist. Eccl. c. 25. & li. 5 c. 23.
It seemeth not to be Christ him self, but an Angel bearing Christes person, & vsing diuers speaches proper to Christ.
podére Sap. 18, 24.
1:17
Concordanza Esa. 41, 4. 44, 6.
1:20
20. The seuen starres.] The true religiō manifest as the light on a candlesticke. The Bishops are the starres of the Church, as the Churches them selues are the golden candlestickes of the vvorld: no doubt to signfie, that Christ preserueth the truth onely in and by the lavvful Bishops and Catholike Church, and that Christs truth is not to be sought for, Mat. 5. 15. in corners or conuenticles of Heretikes, but at the Bishops handes, and vpon the candlesticke vvhich shineth to al in the house.
20. The Angels of the Churches.] Angels Protectors. The vvhole Church of Christ hath S. Michael for her keeper and Protector, and therfore keepeth his holy day onely by name, among al Angels. And as earthly kingdoms haue their special Angels Protectors, as vve see in the 10 Chapter of Daniel: so much more the particular Churches of Christēdom. Bishops & Priests are called Angels. See S. Hierom in 34 Ezech. But of those Angels it is not here meant, as is manifest. And therfore Angels here must needes signifie the Priests or Bishops specially of the Churches here, and in them, al the gouernours of the vvhole & of euery particular Church of Christendom. They are called Angels, for that they are Gods messengers to vs, interpreters of his vvil, our keepers and directors in religion, our intercessors, the cariers and offerers of our praiers to him, Malach. 2, 7. and mediators vnto him vnder Christ, and for these causes and for their great dignitie they are here and in other places of Scripture called Angels.
S. Irenaeus alluding to this saith, The Church euery vvhere preacheth the truth, and this is the seuenfold candlesticke, bearing the light of Christ &c. Li. 5. aduers•haer.
1:1
san Dionigi di Alessandria † 265 d.C. Containing Various Sections of the Works 1.4
… But the writer of the Revelation puts himself forward at once in the very beginning, for he says: “The Revelation of Jesus Christ, which He gave to him to show to His servants quickly; and He sent and signified it by His angel to His servant John, who bare record of the Word of God, and of his testimony, and of all things that he saw.”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 7.25
… But the author of the Apocalypse introduces himself at the very beginning: ‘The Revelation of Jesus Christ, which he gave him to show unto his servants quickly; and he sent and signified it by his angel unto his servant John, who bare witness of the word of God and of his testimony, even of all things that he saw.’
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 12.1
… Nurslings of purity and disciples of chastity, raise we our hymn to the Virgin-born God with lips full of purity. Deemed worthy to partake of the flesh of the Spiritual Lamb , let us take the head together with the feet , the Deity being understood as the head, and the Manhood taken as the feet. Hearers of the Holy Gospels, let us listen to John the Divine
1:4
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 7.25
10. Then he writes also an epistle: ‘John to the seven churches which are in Asia, grace be with you, and peace.’
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 1.4
… do ye, as ‘the heathen, rage, and imagine vain phrases against the Lord and against His Christ?’ for no holy Scripture has used such language of the Saviour, but rather ‘always’ and ‘eternal’ and ‘coexistent always with the Father.’ For, ‘In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God .’ And in the Apocalypse he thus speaks
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians the-argument
The blessed John the Evangelist spent the chief part of his time there: he was there when he was banished,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 17.4
… “for the barren,” she says, “hath born seven, and she that hath many children is waxed feeble.” Here all that had been prophesied hath shone forth to those who understood the number seven, which signifies the perfection of the universal Church. For which reason also the Apostle John writes to the seven churches,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 45.2
… Whence in this world there are continual revolutions of seven days. What then is “seven times in a day will I praise Thee,” but what is said in another place, “His praise shall always be in my mouth”? With reference to this perfection, John writes to seven Churches. The Apocalypse is a book of St. John the Evangelist; and he writes “to seven Churches.”
1:5
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 3.22.4
… For this reason did the Lord declare that the first should in truth be last, and the last first. And the prophet, too, indicates the same, saying, “instead of fathers, children have been born unto thee.” For the Lord, having been born “the First-begotten of the dead,”
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part III 2
… in the same way will be the resurrection of all men. But Moses and Elias arose and appeared with this form of which you speak, before Christ suffered and rose. How then could Christ be celebrated by prophets and apostles as “the first begotten of the dead?”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 5.2.3
3. For they conceded cheerfully the appellation of Witness to Christ ‘the faithful and true Witness,’ and ‘firstborn of the dead,’
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 2.21
… and henceforth we, becoming incorporate with It, are saved after Its pattern. For in It the Lord becomes our guide to the Kingdom of Heaven and to His own Father, saying, ‘I am the way’ and ‘the door ,’ and ‘through Me all must enter.’ Whence also is He said to be ‘First-born from the dead
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. Against Eunomius 2.8
… And that our view about this may be made clearer let us thus divide our argument. The inspired apostle on four occasions employs this term, once as here, calling Him, “first-born of all creation ,” another time, “the first-born among many brethren ,” again, “first-born from the dead
Tirannio Rufino † 411 d.C. The Apology of Rufinus. Addressed to Apronianus, in Reply to Jerome's Letter to Pammachius 1.6
… a thing which none of the saints knew till it was revealed to this man by the spirit of the flesh. He indeed cannot expound it without bringing in an indecency. Nevertheless, I will set it forth in his hearing both more worthily and more truly. Christ is the first fruits of those that sleep; he is also called
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.39
… but with His word He begat us, and with the word of truth, because some shadow, image, and likeness of truth went before in the law, that we might be the first-fruits of His creatures. And as He who was Himself the
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 164
… Certainly, if these did not fall asleep again, their bodies being a second time laid in the grave, it would be necessary to see in what sense Christ can be understood to be “the first begotten from the dead,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 1.12
… but according to the form of a servant, it is said, “The Lord created me in the beginning of His ways.” Because, according to the form of God, He said, “I am the truth;” and according to the form of a servant, “I am the way.” For, because He Himself, being the first-begotten of the dead,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 30.12
12. “Thou hast turned My mourning into joy to Me” ( ver. 11 ). Whom I, the Church, having received, the First-Begotten from the dead,
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. The Ecclesiastical History of Theodoret 5.11
If any one denies that the Word of God suffered in the flesh and tasted death in the flesh, and was the first-born of the dead,
Pseudo-Irenaeus Pseud-Irenæus 1
… but if any one of us on any occasion, either by letter or in conversation, called them Witnesses, they rebuked him sharply. For they willingly gave the title of Witness to Christ, ‘the faithful and true Witness,’
1:6
Tertulliano † 220 d.C. On Exhortation to Chastity 7
… But you will say, “Then all others may (marry more than once), whom he excepts.” Vain shall we be if we think that what is not lawful for priests is lawful for laics. Are not even we laics priests? It is written: “A kingdom also, and priests to His God and Father, hath He made us.”
Tertulliano † 220 d.C. On Monogamy 7
… in order that the son, too, may carry out the precept of God, “Honour father and mother.” Us, moreover, Jesus, the Father’s Highest and Great Priest, clothing us from His own store —inasmuch as they “who are baptized in Christ have put on Christ”—has made “priests to God His Father,”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 20.3
… Oh, happy are you, even sleeping on the ground, to obtain your wishes which you have always desired! You have desired to be sent into prison for His name’s sake, which now has come to pass; as it is written, “The Lord grant thee according to thine own heart;” and now made a priest of God over them, and the same their minister has acknowledged it.
san Girolamo † 420 d.C. The Dialogue Against the Luciferians 1
O. I will answer you in your own words. If a layman confesses his error, how is it he continues a layman? Let him lay aside his lay-priesthood, that is, his baptism, and I grant pardon to the penitent. For it is written
1:7
sant'Ignazio di Antiochia † 108 d.C. Epistle to the Smyrnæans: Shorter and Longer Versions 3
… For, say the [holy] oracles, “This same Jesus, who is taken up from you into heaven, shall so come, in like manner as ye have seen Him go unto heaven.” But if they say that He will come at the end of the world without a body, how shall those “see Him that pierced Him,”
Tertulliano † 220 d.C. An Answer to the Jews 14
… Gird Thee Thy sword around Thy thigh, most potent in Thy bloom and beauty!” while the Father withal afterwards, after making Him somewhat lower than angels, “crowned Him with glory and honour and subjected all things beneath His feet.” And then shall they “learn to know Him whom they pierced, and shall beat their breasts tribe by tribe;”
Tertulliano † 220 d.C. Appendix: Against All Heresies 5
After these there were not wanting a Marcus and a Colarbasus, composing a novel heresy out of the Greek alphabet. For they affirm that without those letters truth cannot be found; nay more, that in those letters the whole plenitude and perfection of truth is comprised; for this was why Christ said, “I am the Alpha and the Omega.”
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 40
… and that He rose again the third day, and ascended into heaven, that He might take you with Him who were lying low; and that He will come again with His glorious Presence to judge the quick and the dead; no longer flesh, nor yet without a body, according to the laws which He alone knows of a more godlike body, that He may be seen by those who pierced Him,
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 14.2
… Offended love does well to be angry. You have spurned my petition; perhaps you will listen to my remonstrance. What keeps you, effeminate soldier, in your father’s house? Where are your ramparts and trenches? When have you spent a winter in the field? Lo, the trumpet sounds from heaven! Lo, the Leader comes with clouds!
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 1.13
… He is “good,” according to that sight, according to which God appears to the pure in heart; for “truly God is good unto Israel even to such as are of a clean heart.” But when the wicked shall see the Judge, He will not seem good to them; because they will not rejoice in their heart to see Him, but all “kindreds of the earth shall then wail because of Him,”
1:8
Tertulliano † 220 d.C. Against Praxeas 17
… As to the point maintained by them, that the name of Christ belongs also to the Father, they shall hear (what I have to say) in the proper place. Meanwhile, let this be my immediate answer to the argument which they adduce from the Revelation of John: “I am the Lord which is, and which was, and which is to come, the Almighty;”
sant'Ippolito † 235 d.C. The Refutation of All Heresies 6.12
According to Simon, therefore, there exists that which is blessed and incorruptible in a latent condition in every one—(that is,) potentially, not actually; and that this is He who stood, stands, and is to stand.
sant'Ippolito † 235 d.C. Against the Heresy of One Noetus 6
… He who is over all is God; for thus He speaks boldly, “All things are delivered unto me of my Father.” He who is over all, God blessed, has been born; and having been made man, He is (yet) God for ever. For to this effect John also has said, “Which is, and which was, and which is to come, the Almighty.”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 1.2.10
… And that you may understand that the omnipotence of Father and Son is one and the same, as God and the Lord are one and the same with the Father, listen to the manner in which John speaks in the Apocalypse: “Thus saith the Lord God, which is, and which was, and which is to come, the Almighty.”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Oration of Eusebius 1.6
6. Lastly, he who is in all, before, and after all,
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 3.23.4
… and thus there is one God and none other but He. And so, since they are one, and the Godhead itself one, the same things are said of the Son, which are said of the Father, except His being said to be Father :—for instance , that He is God, ‘And the Word was God ;’ Almighty, ‘Thus saith He which was and is and is to come, the Almighty
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 29
… “Who being the Effulgence of His glory and the Impress of His Essence,” and “the Image of His Goodness,” and “Him hath God the Father sealed.” Lord, King, He That Is, The Almighty. “The Lord rained down fire from the Lord;” and “A sceptre of righteousness is the sceptre of Thy Kingdom;” and “Which is and was and is to come, the Almighty”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 2.4
35. But hear also such a passage as you can build no doubts upon: “Behold, He cometh,” saith the Scripture, “with the clouds, and every eye shall see Him, and they which pierced Him, and all the tribes of the earth shall mourn because of Him. Yea, amen. I am Alpha and Omega, saith the Lord God, Who is, and Who was, and Who is to come, the Almighty.”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 4.9
108. But neither had the Son of God any beginning, seeing that He already was at the beginning, nor shall He come to an end, Who is the Beginning and the End of the Universe;
sant'Ambrogio † 397 d.C. Selections from the Letters of St. Ambrose 63.24
… begotten before the ages of the Father alone, born in this age of the Virgin alone, and certainly could have no beginning of days seeing He “was in the beginning.” And how could He have any end of life, Who is the Author of life to all? He is “the Beginning and the Ending.”
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.18
… The Apostle writing to the Ephesians teaches that God had purposed in the fulness of time to sum up and renew in Christ Jesus all things which are in heaven and in earth. Whence also the Saviour himself in the Revelation of John says,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Faith and the Creed 8
… For He shall yet come, even so as He has ascended, according to the authority which is contained in the Acts of the Apostles. It is in accordance with this temporal dispensation, therefore, that He speaks in the Apocalypse, where it is written in this wise: “These things saith He, who is, and who was, and who is to come.”
1:9
san Dionigi di Alessandria † 265 d.C. Containing Various Sections of the Works 1.4
… but he takes up his name again, and says: “I John, who also am your brother and companion in tribulation, and in the kingdom and patience of Jesus Christ, was in the isle that is called Patmos for the Word of God, and for the testimony of Jesus Christ.”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 7.25
… but he takes it up again: ‘I, John, who also am your brother and companion in tribulation, and in the kingdom and in the patience of Jesus Christ, was in the isle that is called Patmos for the Word of God and the testimony of Jesus.’
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 3.4
… Precipitous cliffs surround his dreadful abode as if it were a prison. But he, careless, fearless, and armed from head to foot with the apostle’s armor, now listens to God by reading the Scriptures, now speaks to God as he prays to the Lord; and it may be that, while he lingers in the island, he sees some vision such as that once seen by John.
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Dialogues. The “Eranistes” or “Polymorphus” of the Blessed Theodoretus, Bishop of Cyrus 1
… John says, ‘I became,’ or ‘was in the island of Patmos on the Lord’s day.’
1:10
Tertulliano † 220 d.C. A Treatise on the Soul 8
… the object, however, which the eaglet at once admits the existence of, the owl denies, without any prejudice, nevertheless, to the testimony of the eagle. There is the selfsame difference in respect of the soul’s corporeality, which is (perhaps) invisible to the flesh, but perfectly visible to the spirit. Thus John, being “in the Spirit” of God,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 43
… “And upon the day of the week, when the disciples came together to break bread, Paul preached unto them, ready to depart on the morrow; and continued his speech until midnight.” ( v. 7 .) It was then the (season between Easter and) Pentecost. See how everything was subordinate to the preaching. It was also, it says, the Lord’s day.
1:11
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 4.14.3
3. “But Polycarp also was not only instructed by the apostles, and acquainted with many that had seen Christ, but was also appointed by apostles in Asia bishop of the church of Smyrna.
1:12
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.20.11
… and His eyes were as a flame of fire; and His feet like unto fine brass, as if He burned in a furnace. And His voice [was] as the voice of waters; and He had in His right hand seven stars; and out of His mouth went a sharp two-edged sword; and His countenance was as the sun shining in his strength.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 2.27
… and out of His mouth went a sharp two-edged sword; and His face shone as the sun in his might. And when I saw Him, I fell at His feet as dead. And He laid His right hand upon me, and said, Fear not; I am the first and the last, and He that liveth and was dead; and, lo, I am living for evermore and I have the keys of death and of hell.”
1:13
Tertulliano † 220 d.C. An Answer to the Jews 11
… and each one had vessels of extermination in his hand. And, behold, six men were coming toward the way of the high gate which was looking toward the north, and each one’s double-axe of dispersion was in his hand: and one man in the midst of them, clothed with a garment reaching to the feet,
Tertulliano † 220 d.C. An Answer to the Jews 14
… But the “Jesus” there alluded to is Christ , the Priest of God the most high Father; who at His first advent came in humility, in human form, and passible, even up to the period of His passion; being Himself likewise made, through all (stages of suffering) a victim for us all; who after His resurrection was “clad with a garment down to the foot,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 5
… which show the work of the Law, written in their hearts, their conscience also bearing witness.” For the conscience and reason doth suffice in the Law’s stead. By this he showed, first, that God made man independent,
1:14
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. On the Dress of Virgins 16
… With evil presage of the future, you make a beginning to yourself already of flame-coloured hair; and sin (oh, wickedness!) with your head—that is, with the nobler part of your body! And although it is written of the Lord, “His head and His hair were white like wool or snow,”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 10.2
Simply that I may describe in fitting terms your great age and hoary head as white as Christ’s.
1:15
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.14.2
… and He killed the fatted calf for those converted to the Father, and presented them with the finest robe. Thus, in a variety of ways, He adjusted the human race to an agreement with salvation. On this account also does John declare in the Apocalypse, “And His voice as the sound of many waters.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 15
… But if he fully learn the sense that lies beneath, he will be freed from all this unseemliness. (
1:16
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 3.14
… Let us see, therefore, whether that is not some other sword, which has so different an action. Now the Apostle John, in the Apocalypse, describes a sword which proceeded from the mouth of God as “a doubly sharp, two-edged one.”
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. On Virginity 24
… How can you obey Paul when he exhorts you “to present your body a living sacrifice, holy, acceptable unto God ,” when you are “conformed to this world,” and not transformed by the renewing of your mind, when you are not “walking” in this “newness of life,” but still pursuing the routine of “the old man”? How can you be a priest unto God
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 1.4
32. What, then, was the meaning of the mystic offerings in the lowly cattle-stalls, save that we should discern in Christ the difference between the Godhead and the flesh? He is seen as man, He is adored as Lord. He lies in swaddling-clothes, but shines amid the stars; the cradle shows His birth, the stars His dominion;
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 14.2
… perhaps you will listen to my remonstrance. What keeps you, effeminate soldier, in your father’s house? Where are your ramparts and trenches? When have you spent a winter in the field? Lo, the trumpet sounds from heaven! Lo, the Leader comes with clouds! He is armed to subdue the world, and out of His mouth proceeds a two-edged sword
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 57.10
… whence slew they? “Their teeth are arms and arrows, and their tongue a sharp sword.” Do not consider the unarmed hands, but the mouth armed: from thence the sword proceeded, wherewith Christ was to be slain: in like manner also as from the mouth of Christ, that wherewith the Jews were to be slain. For He hath a sword twice whetted:
1:17
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.20.11
… Something also alludes to the end [of all things], as [where He speaks of] the fine brass burning in the fire, which denotes the power of faith, and the continuing instant in prayer, because of the consuming fire which is to come at the end of time. But when John could not endure the sight (for he says, “I fell at his feet as dead;”
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 1.35
… Thus we have gained a distinction between the first and the beginning, and between the last and the end, and also the distinctive meaning of Α and Ω . It is not hard to see why he is called
1:18
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 1.23
… But in the Apocalypse of John, too, He says,
1:20
Tertulliano † 220 d.C. On Modesty 14
… (lust) on which he would sit in judgment though absent, for fear the culprit should “gain the time;” (lust) which he had condemned after calling to his aid even “the Lord’s power,” for fear the sentence should seem human. Therefore he has trifled both with his own “spirit,” and with “the angel of the Church,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 150.1
… And this Holy Spirit is in Scripture especially spoken of by the number seven, whether in Isaiah or in the Apocalypse, where the seven Spirits of God are most directly mentioned, on account of the sevenfold operation of one and the self-same Spirit.
1:1
1. Apocalypsis (id est revelatio: nam ἀποκαλύπτω graece idem est quod revelo, velata et arcana detego; καλύπτω enim idem est quod tego, occulto: unde κάλυμμα, id est velum; et καλύπτρα, id est flammeum sponsae, sive velamen capitis mulierum) Jesu Christi (quasi dicat: Haec est, vel hic incipit prophetia Jesu Christi a Deo Patre, non aenigmatice, sed palam et aperte revelata; Pater enim clare loquitur Christo Filio suo), quam dedit illi (puta Christo, in sua conceptione et incarnatione: ab ea enim Christus plenus fuit omni scientia, sapientia, gratia et virtute) Deus palam facere (id est, ut eam palam faceret et revelaret non aperte, sed per aenigmata et symbola) servis suis (Christianis: Apocalypsis, inquam, sive revelatio eorum), quae oportet fieri cito, — hoc est, quae cito incipient fieri, licet non cito finientur. Nam persecutiones Christianorum, quae hic revelantur, coeperunt sub Trajano, qui post Nervam successit Domitiano, et terminabuntur in fine mundi. Perperam ergo ex hoc loco suspicati sunt nonnulli, cito fore finem mundi et diem judicii; quam suspicionem abstergit Christus Matth. xxiv, 36, et S. Paulus II Thessal. II, 1, uti ibi annotavit S. Thomas et S. Augustinus, lib. XVIII De Civit., LIII. Minus etiam recte alii: Cito, inquiunt, quia mille anni apud Deum sunt sicut dies una. Haec enim explicatio non est sufficiens consolatio humanae infirmitati, quae tot annorum moras non patitur. Secus est in Prophetis virisque divinis, uti dicam vers. 7. Hinc ergo patet Apocalypsin primo revelatam esse animae Christi in ejus incarnatione, idque clare et perfecte; eique soli, non Prophetis, non etiam Angelis. Fuerunt enim haec secreta abscondita a saeculis in Deo, ut ait S. Paulus Ephes. III, 9. Ad Christi enim solius officium pertinebat praescire et praevidere ea, quae ejus fidelibus totique Ecclesiae erant post et per suam mortem eventura, praesertim in fine mundi: ibi enim incipiet gloriosum Christi regnum. Porro Christus per angelum hanc suam Apocalypsin revelavit S. Joanni, qui eam hic describit, omnibusque spectandam proponit; uti in comoedia vel tragoedia, res et colloquia Imperatoris alicujus olim facta, per eum qui ejus personam gerit, quasi propria et quasi jam fierent et ab eo gererentur, recensentur et exhibentur. Ita Alcazar in proemio notat. 3; qui et addit, notat. 4, Joannem hic tacite recusare ne libri appellatio praeferat ipsius scriptoris nomen: ait enim, Apocalypsis, non Joannis, sed Jesu Christi; sicut nostrae Societatis auctor eam Jesu Societatem, non Ignatii, modestiae causa voluit appellari. Ecclesia tamen merito Joanni eum honorem defert, quem ille rejecerat, vocatque Apocalypsin S. Joannis. Hic ergo Christus suam Apocalypsin, id est revelationem quam a Patre accepit, non totam, sed partem Ecclesiae magis profuturam revelat S. Joanni, et per eum fidelibus; tecte tamen et arcane, scilicet per aenigmata, quorum respectu potius est Epicalypsis, quam Apocalypsis. In re ergo est Apocalypsis, sed in modo et phrasi est Epicalypsis, id est occultatio et velamen: ipsi tamen Christo, cui primo clare revelata est, fuit, et quoad rem, et quoad modum, Apocalypsis, non Epicalypsis. Hoc responsum sit Luthero, qui sanctam Scripturam vult omnibus esse claram, ideoque Apocalypsin rejicit, quod obscura sit, et falso dicatur Apocalypsis, id est revelatio. Adde, licet prophetiae in ea sint obscurae, multa tamen in ea sunt praecepta vitae clarissima, et praesertim exhortationes ad perseverantiam et patientiam tempore persecutionum, uti recte Luthero respondet Bellarminus, lib. I De Verbo Dei, cap. xix. Alio sensu S. Paulus, I Corinth. cap. I, vers. 7, et S. Petrus epistola I, cap. I, vers. 7 et 13, Apocalypsin, sive revelationem Jesu Christi, vocant eam quae ab ipso Christo facienda est in die judicii. Tunc enim se, suamque gloriam, et potestatem judiciariam, atque ac omnium hominum facta, tam bona quam mala, toti mundo pandet et revelabit. Mittens (scilicet hanc Apocalypsin, sive prophetiam) per Angelum suum servo suo Joanni. — Deus enim, et Christus solet per angelos docere et illuminare homines. Hoc enim congruus divinae providentiae ordo poscit, ut imi per medios dirigantur; hocque est officium angelorum, id est legatorum Dei. Sunt enim ipsi administratorii spiritus in ministerium missi, Hebr. I. Pari modo Deus Isaiam, Jeremiam aliosque Prophetas ordinarie, non per se immediate, sed per angelos docuit, eisque suas Prophetias revelavit, uti dixi proemio in Prophetas, Quaest. I; revelavit ergo hanc Apocalypsin tota Trinitas Christo secundum humanitatem, Christus angelo, angelus Joanni, qui eam hic describit, omnibusque spectandam proponit. Nota: Tripliciter loqui solet Deus hominibus et Prophetis. Primo, per internam locutionem et inspirationem, sive in phantasia factam per angelum (uti communiter accidit), sive in mente factam a solo Deo. Solus enim Deus menti nostrae illabi potest, solus immediate intellectum illuminat, et voluntatem commovet et accendit. Secundo, per externam apparitionem et locutionem angeli. Tertio, si ipsemet Deus vel Christus appareat et loquatur, uti apparuit S. Paulo eum convertens, Actor. IX, 4, et alias aliisque saepius. Tertius modus nobilior est secundo, et secundus nobilior est primo. Quocirca S. Hieronymus, Matth. cap. II, Josephi dignitatem prae Magis colligit, ex eo quod Deus ad Josephum legaverit angelum, Magos vero docuerit per se in somnis. Verba ejus sunt: « Qui munera obtulerant Domino, consequenter responsum accipiunt, non per angelum, sed per ipsum Dominum; ut meritorum Joseph privilegium demonstraretur. » Rex enim majore honore afficit subditum, cum ad eum legat principem aliquem e sua aula, quam cum ad eum nudas mittit epistolas; inspirationes enim Dei sunt quasi ejus epistolae. Ita Alcazar. Atque ita in praesenti re de ipsa visione, quam hic in Apocalypsi accepit, loquitur: alias enim non esset sermo ad rem. Agitur enim de testimonio quod Joannes perhibuit Christo, non in Evangelio, sed hic in Apocalypsi, scribens de eo quodcumque vidit, et audivit a Deo. Ita Alcazar. Idem confirmant sequentia: « Beatus qui legit et audit verba prophetiae hujus, et servat ea. »
1:2
2. Qui testimonium perhibuit verbo Dei, et testimonium Jesu Christi, — id est de Jesu Christo, qui est Verbum Dei jam dictum: est enim hendiadys et appositio. Idem enim est « Verbo Dei, » quod « Jesu Christi. » Ita Ribera. Secundo et magis genuine, verbum Dei vocat doctrinam a Deo revelatam, qualis est Evangelium omnisque sancta Scriptura: haec enim passim vocatur verbum Dei. Porro hoc verbum, et haec doctrina Dei hoc loco non est aliud, quam « testimonium Jesu Christi, » id est Evangelium, sive doctrina evangelica, quam praedicamus, qua testimonium perhibemus Jesu Christo, quod scilicet ipse sit missus a Deo mediator, redemptor et salvator mundi. Hic ergo Joannes suam Apocalypsin et prophetiam vocat evangelium, id est optimum nuntium de instante ob Christi fidem persecutione, et per eam martyrio, ac felicitate et corona aeterna, quam suis hic Christus promittit et ostentat. Est enim Evangelium et fides, substantia rerum sperandarum, Hebr. XI, 1. Apocalypsis ergo continet Evangelicae doctrinae medullam et substantiam. Hunc esse sensum patet primo, ex Graeco: ἐμαρτύρησε τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ, καὶ τὴν μαρτυρίαν Ἰησοῦ Χριστοῦ, id est, qui testificatus est verbum Dei et testimonium Jesu Christi. Idem est ergo verbum Dei, quod testimonium Jesu Christi, sicut eadem doctrina Dei, et doctrina Christi. Utrumque enim graece ponitur in accusativo, licet Noster unum in dativo, alterum in accusativo verterit claritatis causa. Latine enim clarius dicitur testificari verbo Dei, quam testificari verbum Dei; ex adverso clarius dicitur testificari testimonium Christi, quam testificari testimonio Christi. Testificari enim est perhibere testimonium, ut vertit Noster. Secundo, id patet ex vers. 9, ubi ait: « Fui in insula quae appellatur Patmos, propter verbum Dei, et testimonium Jesu, » q. d. Fui relegatus in Patmos, quia praedicabam verbum Dei, eoque testimonium perhibebam Jesu Christo, quod ipse esset Messias: unde liquet idem esse verbum Dei, ac testimonium Jesu, puta Evangelium, sive doctrinam evangelicam, quam Joannes praedicabat. Quaecumque vidit. — Haec verba non sunt referenda ad opera et miracula Christi (sive conscripta in Evangelio, ut vult Ambrosiaster, Beda et Rupertus; sive a Joanne praedicata, ut volunt Ribera et Viegas), sed ad ipsius Apocalypseos visiones, in quarum singulis semper ait Joannes: « Et vidi, et vidi, » quod non ait in Evangelio.
1:3
3. Servat ea, quae in ea scripta sunt, — tum ea exequendo, qualia sunt monita, quae dantur cap. II et III, Episcopis et Ecclesiis Asiae; tum devote ea in memoria conservando, ut illis ad Dei obsequium, et sanctam vitam, ac patientiam, quin et ad martyrium pro Christo obeundum excitetur: quales sunt visiones quae cap. IV et deinceps recensentur. Sic de matre Christi dicitur Lucae cap. II, 19: « Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. » Tempus enim prope est. — Pro tempus graece non est χρόνος, sed καιρός, id est opportunitas, q. d. Beatus est qui hanc prophetiam legit et servat, quia prope est tempus et opportunitas uberrimum ex ea fructum capiendi. Instat enim occasio promerendi beatitudinem et coronas aeternas in coelis per persecutiones, quas jam fidelibus et athletis Christi imminere praevidi, et hic praedico, nimirum per brevem in iis constantiam et tolerantiam mortis et martyrii, ex quo mox in coelum beandi evolabunt. Ita Aretas. Hucusque titulus Apocalypseos, sequitur epistola dedicatoria.
1:4
4. Joannes septem Ecclesiis, — quas recenset cap. II et III. Quod his septem scribit, omnibus aliis scribit; sicut Paulus, quod ad Romanos, Corinthios et alios scripsit, hoc ad omnes fidelium gentes scripsit. Hinc mystice S. Chrysostomus, hom. 22 ex variis in Matthaeum: « Septem, ait, Ecclesiae sunt omnes, propter septem spiritus. Omnes ergo in quibus abundantior est spiritus sapientiae, est una Ecclesia; et omnes in quibus abundantior est spiritus consilii, est altera Ecclesia. » Sic et S. Augustinus lib. XVII De Civit., cap. IV; Gregorius, lib. XXIII Moral., cap. I; Isidorus, lib. VIII Etymol., cap. I, dicunt, « ideo septem scribi Ecclesias, ut una Catholica septiformi gratiae spiritu plena designetur. » Gratia vobis et pax. — Haec est Apostolica salutatio a Christo accepta, qua Dei favorem et omne bonum (hoc enim Hebraeis significat pax) suis imprecantur.
1:5
Notat Tertullianus, lib. V Contra Marcionem, cap. V, et ex eo Baronius, anno Christi 45, Judaeos, et ex eorum more Christum, pacis nomine salutare consuesse discipulos; quos, ut eodem modo cum in alienas domos introirent, in ea degentes salutarent, admonuit Lucae X, 5. Post Christi vero ascensionem Apostolos in salutatione paci gratiam addidisse, imo praemisisse: quod videlicet tam sublimis gratiae restitutae per Christum generationi humanae essent annuntiatores, et, ut Tertullianus ait, « Evangelizatores bonorum. » Hinc Paulus in suis Epistolis, et S. Petrus suos salutant, dicendo: « Gratia vobis et pax. » Eadem salutatione in suis epistolis usus est S. Ignatius, ceterique Antiocheni Episcopi. Unde S. Gregorius, epist. 37 ad Anastasium, Antiochenum Episcopum, in fine, sic ait: « Amen, gratia: quae videlicet verba de scriptis vestris accepta, idcirco in meis epistolis pono, ut de S. Ignatio Beatitudo Vestra cognoscat, quia non solum vester est, sed et noster. » In epistola enim S. Ignatii ad Ephesios eadem verba subscripta leguntur, ex ceteris vero excidisse putantur. Utique didicit hoc S. Ignatius a S. Joanne magistro suo. Ab eo qui est, et qui erat, et qui venturus est, — id est a Jehova, puta a Deo. Alludit enim S. Joannes ad illud Exodi cap. III, vers. 14: « Sum qui sum, » et: « Qui est, misit me ad vos. » Ideoque in Graeco non est hic soloecismus, ut vult Gagneius; neque sensus est nullus, ut vult Erasmus: sed est mimesis, sive imitatio nominis Hebraei, quod quasi indeclinabile et invariabile sibi indidit Deus, dicens Exodi III, אהיה שלחני eie schelachani, hoc est, erit (id est, qui est, fuit et erit: Hebraei enim per futurum significant rei constantiam et continuam durationem), misit me. Pari enim modo hic, cum ait S. Joannes: ἀπό, supple τοῦ λεγομένου, id est, qui vocatur, vel cui nomen est, ὁ ὤν, ὁ ἦν, ὁ ἐρχόμενος, id est qui est, qui erat, et qui veniet, sive venturus est. Verbum enim sum sive est, et erat, vel ut hebraice est, erit, significat stabilem aeternitatem, quae omnes temporum, praesentis, praeteriti et futuri differentias complectitur. Unde tradunt Hebraei, Hebr. eie tria tempora complecti, praesens, praeteritum et futurum. Id hic explicat Joannes, dicens: « Ab eo, qui est, et qui erat, et qui venturus est. » Haec ergo tria explicant τὸ eie, ac consequenter sunt quasi nomen Dei proprium, puta Jehova, ideoque Joannes in Graeco apposuit articulum, ac retinuit nominativum, vel verbum ipsum. Ait enim: Ἀπὸ ὁ ὤν (non ὄντος) καὶ ὁ ἦν, καὶ ὁ ἐρχόμενος, q. d. Gratia vobis et pax ab eo, cujus nomen est ens, et erat, et est venturus. Unde patet articulum ὁ ὤν, et ὁ ἐρχόμενος, non tanquam participiis, neque tanquam nominibus τεχνικῶς, sive materialiter acceptis, sed tanquam propriis nominibus esse adjunctum: hac etiam de causa ipsa inflexa relicta sunt. Sic S. Augustinus ait se litteras scribere ad Deogratias, alii ad Deusdedit, quia haec nomina virorum sunt propria, et indeclinabilia. Vide dicta Exodi cap. III et VI, ubi ostendi nomen Jehova esse idem cum eo quod dicitur, « qui est, » vel « sum qui sum. » Docte S. Augustinus in Sententiis, num. 367: « Quamvis, ait, natura incommutabilis non accipiat: Fuit et Erit, sed tantum Est (ipse enim veraciter est, quia aliter qui est, esse non potest), tamen propter mutabilitatem temporum in quibus versatur nostra mortalitas, non mendaciter dicimus: Fuit, Est, et Erit, fuit in praeterito; est, in praesenti; erit, in futuro. Fuit quippe, quia nunquam desinit; erit, quia nunquam deerit; est, quia semper est. Neque enim velut quia jam non sit, cum praeteritis occidit, aut cum futuris tanquam non fuerit, orietur. Proinde cum secundum temporum volumina locutio humana varietur, qui per nulla deesse potuit, aut potest, aut poterit tempora, vere dicuntur de illo cujuslibet temporis verba. » Porro per haec tria putant aliqui notari tres personas SS. Trinitatis. Alcazar haec de solo Deo Patre accipit, non de Filio; de eo enim mox subdit: « Et a Jesu Christo; » nec de Spiritu Sancto: de eo enim pariter subdit: « Et a septem spiritibus. » Melius Ribera accipit haec de Deo indistincte, prout scilicet Deus communis est tribus personis. Tam ergo de Filio et de Spiritu Sancto, quam de Patre haec omnia et singula accipias. Quod enim sequitur, « a Jesu Christo, » de Christo, non ut Deus, sed ut homo est, accipiendum est. Sequitur enim: « Qui dilexit nos, et lavit nos in sanguine suo. » Alcazar hic, notat. 1, decem rationibus contendit nomen Jehova idem prorsus esse cum eo « qui est, qui erat, et qui venturus est. » Nomen enim Jehova compositum esse ex quatuor hisce vocibus, יהיה הויה והיה ihie hoie vehaia, id est, qui erit, qui est, et qui fuit. Singulas enim litteras nominis Jehova unam ex hisce dictionibus per compendium et crasin significare, ideoque dici hoc nomen ineffabile et tetragrammaton. Sicuti Machabaei nomen conflatum est ex initialibus litteris vers. 11 Exodi cap. XV: Mi camocha baelim Jehova, id est, « quis similis tui in fortibus, Domine? » Sic Latini spurios dixere ex eo, quod iis litteris S. P. id est, sine patre notarentur, uti testatur Plutarchus in Quaest. Romanis. Sic in titulis crucis Christi saepe scriptum videmus I. N. R. I., id est, Jesus Nazarenus Rex Judaeorum. Sic veteres Romani scribebant S. P. Q. R., id est, Senatus populusque Romanus. Verum hoc symbolicum est et cabalisticum, non litterale. Litterale enim nominis Jehova significatum est, « qui est, » vel « qui erit. » Deducitur enim a radice היה haia, id est fuit, uti omnes consentiunt, estque idem cum היה ihie, id est erit, uti ostendi Exodi cap. III, 14. Praesertim quia litterae Jehova dictionibus alterius nominis non ex aequo respondent. Nam in Jehova sunt quatuor litterae — cum iihie, hoie, vehaia tantum sint tres dictiones, non quatuor. Vehaia enim una est dictio, non duae. Sic quoque haec tria non respondent ex ordine tribus epithetis S. Joannis. Nam primum est, « qui est; » ultimum, « qui venturus est. » In iihie vero, hoie, vehaia primum est, « qui erit, » ultimum, « qui fuit: » licet ad hoc respondeat Alcazar notat. 3, id studio esse factum a S. Joanne, ut significaret Deum, qui Mosi et Prophetis erat futurus, id est venturus, redemptor, jam in lege nova adesse, esseque praesentem. Unde Moses in Jehova incipit ab eo « qui erit, » Joannes vero ab eo « qui est. » Verum quaecumque fuerit mutationis causa, hinc saltem liquet hoc nomen non plane idem esse cum nomine Jehova. Itaque Jehova, id est, qui est, idem est cum eo, « qui est, et qui erat, et qui venturus est, » non litteris et etymo, sed significatione et sensu. Nam « qui est, » significat eum qui semper est, et qui habet constans, immutabile et aeternum esse, hoc est, eum « qui est, qui erat, et qui futurus est. » Favet Arabicus, qui sic vertit, ab illo qui est, et qui exstitit, et qui futurus est. Rursum Alcazar, notat. 2, docet nomine Jehova repraesentari mysterium SS. Trinitatis. Tres enim substantiae per triplicem verbi substantivi repetitionem denotantur; unitas vero essentiae per conjunctionem copulativam. Itaque τὸ erit refert ad Patrem, cui attribuitur potentia et gubernatio, quae futurum spectat; fuit refert ad Spiritum Sanctum, cui attribuitur bonitas, quae prima omnium fuit ratio, quae Deum induxit ut se creaturis communicaret; est refert ad Filium, cui attribuitur Dei sapientia, quae futuris et praeteritis praesens adest, et omnia in sua aeternitate intuetur praesentia. Insuper, sicut in hisce tribus non variatur essentialis significatio: haec enim tria, « erit, est, fuit, » sicut sunt derivata verbi substantivi sum: ita ejusdem essentialem significationem retinent, sed eam tantum per tempora inflectunt et modificant. Ita eadem essentia deitatis est in tribus personis. Haec pariter vera sunt, sed symbolica aeque ac priora, non litteralia. Tertio, idem, notat. 3, notat nomen Jehova, licet significet Dei essentiam et substantiam, posse tamen quoque ad providentiae ejus opera referri. Nam τὸ fuit significat quod Deus suis operibus initium dederit; est, quod iisdem det progressum; erit, quod iisdem daturus sit perfectionem. Per haec ergo tria significatur, Deum fuisse principium Ecclesiae, et ab eodem esse ejusdem progressum, ac similiter fore consummationem. Hoc est, quod subdit vers. 8: « Ego sum α et ω, principium et finis, dicit Dominus omnipotens, qui est, et qui erat, et qui venturus est. » Hinc moraliter, hoc nomine fideli cuilibet excitanda est spes. Nam, ut ait S. Augustinus, serm. 3 De Ascensione: « Fidelis quisque cum jam tanta perceperit, per ea quae cognoscit praestita, discat sperare promissa; ac Dei sui potentiam, praesentemque bonitatem; quasi futurorum teneat cautionem. » Et qui venturus est. — Dicit « venturus, » potius quam futurus, ut significet venturum Deum ad judicium, idque brevi (unde Syrus vertit, et qui venit), quo Domitianum et alios fidelium persecutores puniet et damnabit; fideles vero ipsos et Martyres liberabit, glorificabit et coronabit, ut hac ratione animet eos ad constantiam. Ad illam enim S. Joannes prudenter arbitratus est, hanc memoriam Christi judicaturi utiliorem, quam illam Christi regnaturi sine dubio futuram: cum ex illa saepe vana praesumptio, ex hac non nisi justa formido oriatur. Unde D. Ambrosius, lib. I Offic., cap. xxvi: « Nihil est, inquit, quod magis proficiat ad vitam honestam, quam ut credamus eum judicem futurum, quem et occulta non fallant, et indecora offendant, et honesta delectent. » Nota: Tὸ venturus est proprie competit Filio: Filius enim proprie venturus est, et judicaturus orbem (unde Patres ex hoc loco contra Arianos probant Filium vere et proprie esse Deum); hic tamen attribuitur Deo in communi, ac consequenter tam Patri et Spiritui Sancto, quam Filio, quia tota Trinitas veniet, ut judicium peragat, judicetque mundum non per se, sed per hominem Christum. Denique Deo proprie competit τὸ est. Ejus enim aeternitas semper est praesens, sibique constans; dicitur tamen etiam fuisse, et fore, quia omni tempori praeterito et futuro commensuratur, illudque ambit et complectitur. Ita S. Augustinus, lib. De Vera et falsa Religione, cap. XLIX, et Nazianzenus, orat. 42. Quin et Plato in Timaeo: « Qui erat, inquit, et erit, quia nati temporis species sunt, non recte aeternae substantiae assignamus. Dicimus enim de illa: Est, Erat et Erit; sed revera solum Esse competit. » Et a septem spiritibus, qui in conspectu throni ejus sunt. — Quaeres qui sint hi septem spiritus? Respondeo primo, Aretas, Primasius, Haymo, Beda, Rupertus, Ansbertus et Thomas Anglicus intelligunt septem dona Spiritus Sancti, id est ipsum Spiritum Sanctum, qui est auctor septem donorum. Non enim a septem donis, sed a Spiritu Sancto suis hic pacem et gratiam precatur Joannes. Sic et Eucherius in Quaest. novi Test., Quaest. ultima: « Hi septem spiritus, inquit, sunt, quos et propheta Isaias cap. XI, vers. 2, enumerat, spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et pietatis, spiritus scientiae et virtutis, spiritus timoris Dei. » Hic sensus placuit Marlorato et haereticis. Verum sic potius dixisset Joannes: « Et a Spiritu Sancto. » Adde hunc sensum esse mysticum, ut recte annotavit Petrus Galatinus hic: ut talis ergo admitti potest. Nam ad litteram hosce septem spiritus esse septem angelos, patet tum ex iis quae mox afferam, tum ex eo quod dicantur « stare ante conspectum Agni, » vel « Throni. » Hoc autem est angelorum, qui sunt administratorii Spiritus Dei, ut patet cap. V, vers. 6; cap. XV, vers. 1 et 6; cap. XVI, vers. 1; cap. XVII, vers. 1; cap. XXI, vers. 9; cap. III, vers. 1; cap. VIII, 2. Unde per spiritus hos intelligunt angelos, Clemens Alexandrinus, lib. VI Strom., in fine; Aretas, Lyranus, Pererius, Ribera, Emmanuel Sa, Serarius et alii mox citandi; et ex haereticis Beza, Tremellius et Junius hic, Franciscus David in defensione suarum thesium apud Faustum Socinum, pag. 45, et ipse Socinus, pag. 46. Secundo, alii passim per hos septem spiritus accipiunt angelos, sed varie. Nam aliqui, ut Lyranus, Hugo et Dionysius per septem spiritus intelligunt omnes angelos; septenarius enim est symbolum universitatis. Alii proprie accipiunt septem angelos praesides septem Ecclesiarum, ad quas scribit hic Joannes. Verum: Dico hosce septem spiritus esse septem primarios angelos, qui assistunt Deo, quasi stipatores ac primores regni ipsius, parati ad omne imperium Dei, vel per se, vel per alios inferiores angelos exequendum, praesertim in cura et administratione hominum. Hi enim vocantur et sunt spiritus administratorii, ad Hebraeos, cap. I, vers. 14. Id ita esse patet, primo, ex cap. V, vers. 6, ubi iidem septem spiritus vocantur septem Agni cornua, et septem oculi, id est, vigiles aeque ac robusti administri Dei: « Qui, ait, sunt septem spiritus Dei missi in omnem terram. » Ergo sunt angeli: horum enim est mitti; imo angelus idem est quod missus, puta nuntius et legatus. Unde Zachar. VI, 10, hi septem spiritus vocantur septem oculi Domini, qui discurrunt in universam terram. Secundo, ex cap. VIII, vers. 2, ubi expresse vocantur angeli. Ait enim: « Et vidi septem angelos stantes in conspectu Dei. » Et cap. XVI, vers. 15: « Exierunt septem angeli habentes septem plagas. » Tertio, quia Tobiae XII, 15, ait Raphael: « Ego sum unus ex septem, qui astamus ante Dominum, » scilicet proxime, quasi primi a rege et summo orbis gubernatore. Nam alioqui millia millium assistunt Deo, ut ait Daniel cap. VII, vers. 10. Quarto, quia similiter septem angelos praepositos esse septem planetis docent Rabbini Hebraeorum, et multi Christianorum Philosophi et Theologi. Audi Trithemium initio libri, quem scripsit de septem intelligentiis orbem moventibus et regentibus, ad Maximilianum I Imperatorem: « Veterum, ait, sententia est, mundum hunc inferiorem ordinatione primi intellectus, qui est Deus, per secundas intelligentias gubernari: quorum opinioni Conciliator medicorum assentiens, dicit septem planetis septem spiritus a principio coeli et terrae esse praefectos, quorum unusquisque mundum gubernat annis 354. Huic positioni complures viri doctissimi praebuere consensum. » Verum merito subdit Trithemius: « Confiteor quod in his omnibus nihil credo, nihilque admitto, nisi quod credit Ecclesia catholica; cetera ut vana, conficta et superstitiosa refuto. » Multi enim multa addunt, eaque vana et superstitiosa, imo haeretica, quales sunt nugae Saturnini, apud Epiphanium, haeresi 23, qui somniavit mundum et quae eo continentur, a septem angelis esse producta. Insuper, an septem planetarum angeli cum hisce septem spiritibus iidem sint, valde dubium est. Nam hi missi sunt in omnem terram, illi planetis suis assident, eosque rotant. Sed sicuti ibi sunt septem, ita et in terra quae planetis hisce subjacet, congruit esse septem angelos praesides. Confirmatur primo, quia Christus stipatus hisce septem angelis clarissimis, subinde corporaliter apparuit Sanctis, uti S. Sebastiano, dum eum animavit ad instans martyrium, ideoque miro splendore eum circumfudit, et pallio candidissimo per septem hosce eum amicivit, uti habent acta S. Sebastiani, fideliter graviterque a notariis Romanis conscripta, quae citant probantque Ado, Usuardus, Baronius et alii. Confirmatur secundo, quia pariter diabolus, hostis Dei, hisce septem angelis ex adverso opposuit septem daemones, quos cum septem capitalibus vitiis praefecisse tradit S. Antonius apud Athanasium, et Serenus apud Cassianum, Collat. VII, cap. XVII, et ex his Serarius, Tobiae III, 8, Quaest. VI. Licet id alii negent, putentque quosvis daemones ad quaelibet vitia homines tentare. Quinto, quia reges Persarum totidem habebant principes: nam Assuerus, ut dicitur Esther. I, 14, habebat « septem duces Persarum atque Medorum, qui videbant faciem regis, et primi post eum residere soliti erant. » Hi autem reges in hoc imitati sunt Deum, Deique providentiam. Nam, ut ait Aristoteles (vel quisquis est auctor), lib. De Mundo ad Alexandrum, post medium, et ex eo Apuleius, majestas et gubernatio regum Persarum fuit imago divinae majestatis et providentiae. Idem docet libellus De Regio Persarum principatu, ex adversariis Barnabae Brissonii, fol. 64 et 65. Atque haec est causa, cur in S. Scripturis horum septem angelorum non fiat mentio, nisi postquam Hebraei in captivitate fuerunt, ibique in aula regum Persarum et Medorum hosce septem primos regni principes conspexerunt. Tunc enim eis revelatum fuit, instar illorum esse totidem Dei principes in aula coelesti. Excipe Tobiam, qui diu fuit ante Cyrum et reges Persarum, ac a Raphaele cap. XII didicit hosce septem esse in coelo. Tobias enim a Salmanasar fuit abductus in Assyrios. Non constat autem an Assyrii principes septem viros habuerint in sua regia, uti habuerunt Persae. Ab his ergo septem angelis, quasi ab administris Dei, non autem quasi ab auctoribus, gratiam suis postulat S. Joannes: qui enim in aula regis habet gratiam et favorem principum intimorum regi, habet et gratiam ipsius regis. Hinc dicimus: « Maria mater gratiae, mater misericordiae; » et: « Nos culpis solutos, mites fac et castos, » non donando, sed impetrando mansuetudinem et castitatem, aeque ac culparum solutionem. Pari modo cum Joannes ait: « Gratia vobis a septem spiritibus, » hoc ipso rogat hosce septem angelos, ut gratiam illis a Deo impetrent. Ergo eos invocat. Sancit ergo hic invocationem Sanctorum contra haereticos. Quocirca non tantum significat hic hosce septem spiritus assistere Deo, ut vult Beza; sed etiam nobis praeesse et succurrere, ac, ut magis ope sua succurrant, eam a nobis esse implorandam. Insuper, eos esse primarios aulae coelestis: Deo enim assistunt, uti principes suo regi. Sexto, quia horum septem Archangelorum celebris est memoria in Sicilia, Neapoli, Venetiis, Romae aliisque Italiae urbibus, ubi et imagines eorum affabre, quin et opere mosaico expressae cernuntur. Neapoli de iisdem editus est libellus anno Domini 1594. Panormi, quae urbs est primaria Siciliae, extat templum septem principibus angelorum dicatum, in quo anno Domini 1516, vetustae eorumdem effigies repertae sunt. Hujus templi rector, Antonius Duca, sacerdos piae et innocentis vitae, Dei instinctu crebrius admonitus, Romam venit anno 1527, ut eorumdem cultum ibidem promoveret, iisdemque ecclesiam vel inveniret, vel appararet. Quocirca post multas orationes et jejunia, coelesti lumine illustratus cognovit Thermas Diocletiani locum esse septem spirituum ante Deum astantium, utpote in quibus fabricandis laborassent tot corporei angeli, puta quadraginta Christianorum, et dena Martyrum millia, ad id damnata: in quibus excelluerunt septem Martyres illustres, nimirum SS. Cyriacus, Largus, Smaragdus, Sisinnius, Saturninus, item S. Marcellus Papa, et S. Thrason, qui Christianos in iis laborantes animabant, suisque opibus alebant. Hujus revelationis, quam biennio post Venetiis primum, postea Romae anno 1555 typis evulgavit Antonius, mentio fit in ejus sepulcro, quod in hisce Thermis ante summum altare exstat. Purgatis ergo Thermis, locus anno 1554 a Philippo Archinto, Vicario Generali Julii III Pontificis dedicatus est B. Virgini angelorum, sive septem angelis stipatae et circumdatae. Cumque per bella rursum locus hic neglectus et profanatus esset, iterum anno 1555, alia visione significatum est divino decreto, Thermas hasce ad honorem septem angelorum, in templum consecrandas esse. Quare Pius IV Pontifex, auditis ejus rationibus et revelationibus, negotium dedit Michaeli Angelo Bonarotae, nobili architecto, ut formam templi in Thermis hisce delinearet et appararet. Quo facto, Pontifex ipse, indicto Cardinalium coetu, die 5 augusti, anno 1561, coram Cardinalibus, tota curia et populo romano, pontificalibus indutus, Thermas in honorem S. Mariae Angelorum solemni prece et ritu dedicavit, illamque ecclesiam titulo cardinalitio ornavit, eoque ex ecclesia S. Crucis in Jerusalem transtulit monasterium Patrum Carthusianorum. Eamdem postea novis privilegiis et ornamentis illustrarunt Pius V et Gregorius XIII. Ita habent chronica illius ecclesiae, quae a Patribus Carthusianis accepi et perlegi. Ita pariter rem totam narrat noster P. Antonius Spinellus, tract. De Festis et templis Deiparae, pag. 690, et Octavius Pancirolus in Thesauris Romae absconditis, cap. 8 S. Maria Angelorum, et D. Andreas Victorellus, lib. De Ministeriis angel., cap. XXI, ubi fuse, seque ac docte et pie horum septem angelorum officia persequitur. In iisdem chronicis legi multos energumenos per invocationem horum septem angelorum ibidem a daemonibus fuisse liberatos. Eorumdem effigies tum alii alibi, tum Antverpiae Hieronymus Wierix, nobilis sculptor, incidit et excudit, adeoque una imagine totum hunc Apocalypsis locum repraesentavit. Unde et imagini subscriptum est: « Gratia vobis et pax ab eo qui est, et qui erat, et qui venturus est. » Quocirca plane congruit, ut Pastores Ecclesiarum et fideles quique, horum, imo S. Joannis, qui a septem hisce spiritibus gratiam et pacem septem Ecclesiis Asiae efflagitat, exemplum imitantes, hosce septem Archangelos velut principes aulae coelestis Ecclesiarum omnium praesides, Dei administros, hominum mediatores et praepositos, peculiari cultu crebro venerentur, colant et invocent. Denique ita de septem hisce spiritibus, scilicet eos esse septem principes angelorum, censent S. Cyprianus De Exhort. Martyr., et contra Judaeos; Petrus Galatinus in Apocal., qui manuscriptus exstat Romae in Bibliotheca Vaticana; Salmeron, tom. III, cap. III; Jacobus Suarez, lib. III in Apocal., vers. 8; Joannes Fontana, Episcopus Ferrariensis, discipulus et Vicarius S. Caroli Borromaei, part. 3, auctor. 64. Insuper diserte Clemens Alexandrinus, lib. VI Strom.: « Septem, ait, sunt quorum maxima est potentia, primogeniti angelorum principes. » Irenaeus, et ex eo Aretas, Stephanus Weberus, De Offic. angel., cap. II, num. 8; Fidelis Danielius, lib. I De Divina provid., cap. XX, pag. 195; Laurentius Massellius, lib. III De B. Virgine, cap. V; Pineda, lib. V Salom. praevii, cap. XIII, num. 17; Ribera, Viegas, Pererius, Maldonatus hic, Gabriel Vasquez, I part., disp. CLXXX, num. 3; Franciscus Mayronis, Doctor Illuminatus, serm. De creat. animae B. Virgin.: « Mater Domini, ait, dicitur habere septem angelos notabiles, qui assistunt ejus throno, de quorum numero dicitur B. Raphael; » et Serarius in Tobiae cap. XII, ubi et officia horum septem angelorum recenset. Dices: Si septem spiritus sunt septem angeli, cur praeponuntur Christo? De eo enim sequitur: « Et a Jesu Christo. » Hoc enim rusticum et indignum videtur. Respondeo: Praeponit eos Joannes Christo, quia de Christo homine deinceps continuandus erat sermo. Sic Matthaeus Davidem praeponit Abrahae, dicens: « Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham, » quia Abraham mox repetendus erat, dicendo: « Abraham genuit Isaac, » etc. Porro angeli, cum sint S. Petrus, ibique monasterium sui Ordinis exstruxit, de cujus sanctitate et revelationibus multa habent Chronica Ordinis S. Francisci, part. III, lib. VI, cap. XXX. Ubi tamen addunt monentque eas non extare puras, sed iis varia a variis esse addita. Ego eas Romae diligenter quaesivi, inveni, perlegi, itaque esse comperi. Reperi nomina septem angelorum eadem, quae paulo ante recitavi, sed et ibidem legi nonnulla paradoxa et de falsitate plane suspecta, ut angelos cum coelo empyreo diu ante coelum et terram creatos esse; terram initio mundi creatam fuisse materiam primam; lucem initio mundi creatam fuisse solem, ac proinde solem non quarto, ut ait Scriptura Genes. 1, sed primo mundi die creatum esse; initio creatum esse primum mobile et coelos planetarum, ac proinde ingens fuisse vacuum intermedium, quod secundo die quo creatum est coelum crystallinum, impletum sit; corpus Adae formatum esse a tribus angelis, etc. Adde, opiniones Scoti (qui fuit Minorita, uti et Amadaeus) in iis passim inseri quasi oracula, ut non sine causa vir gravis dixerit: « Angelus B. Amadaei fuit Scotista. » Verum de nominibus hisce parva est difficultas et quaestio, cum de re et personis constet. Angeli enim inter se non habent nomina, cum se invicem videant facie ad faciem, itaque colloquantur; sed ea assumunt pro ratione ministerii quod apud homines obeunt. Sic dicitur Michael, id est quis ut Deus? quia pro hominibus pugnat contra superbum Luciferum, Apocal. XII, 1; Gabriel, id est fortitudo Dei, quia fortia Dei gesta et bella annuntiavit Danieli, B. Virgini, etc.; Raphael, id est medicina Dei, quia Tobiae caecitatem curavit. Pari modo dicitur Uriel, id est lux, vel ignis, is qui homines Dei cognitione illuminat et amore inflammat: Sealtiel, id est oratio Dei, qui pro hominibus orat, illosque ad orandum excitat; Jehudiel, id est confessio, vel laus Dei, qui homines ad confessionem et laudem Dei exhortatur; Barachiel, id est benedictio Dei, qui beneficia Dei nobis procurat, nosque ad Dei benedictionem et gratiarum actionem impellit. Scripsit de septem hisce angelorum Principibus, eorumque muniis et beneficiis, librum noster P. Antonius Spinellus, Provincialis Neapolitanus. Verum morte praeventus eum absolvere et edere non potuit: servatur is manuscriptus Neapoli. Porro Salmeron, tom. III, cap. III, haec eadem septem angelorum nomina recenset et probat, uti et Laurentius Masellius, lib. III De Beata Virgine, cap. V; Spinellus, Victorellus et plures alii jam citati. Eadem eorum imaginibus adscripta inventa sunt in templo eorum Panormi, anno Domini 1516, cum proprio cujusque epitheto, hoc modo: « Michael victoriosus, Gabriel nuntius, Raphael medicus, Uriel fortis socius, Jehudiel remunerator, Barachiel adjutor, Sealtiel orator. » Quin et emblemata cuique propria appicta visebantur. Michael enim pedibus calcans Luciferum, laeva virentem palmam gestabat, dextera lanceam, in cujus summo vexillum candidum, rubra cruce intertexta, se hastae convolvebat. Gabriel faculam laternae inclusam dextera gerebat, sinistra speculum ex viridi jaspide, rubris maculis immixtis. Raphael sublata sinistra pyxidem sustinebat, puerum Tobiam dextera manu ducens, piscem ex ore prehensum gestantem. Barachiel in sinu pallii albentes ferebat rosas. Jehudiel dextera coronam ex auro praeferebat, sinistra flagellum tribus nigris funiculis distinctum. Uriel dextra eductum gladium stringebat ante pectus transversum, a laeva prope pedes flamma collucebat. Sealtiel, vultu oculisque demissis, et palmis ad pectus nexis, precantis speciem exhibebat. Eadem septem horum angelorum symbola, hinc ut videtur expressa, exhibet imago Antverpiae ab Hieronymo Wierix incisa. Quocirca hisce tam priscis septem angelorum piisque schematibus excitatus, Hector Pignatellus, Comes Montisleonis, Siciliae nomine Caroli V Imperatoris prorex, templum hoc instaurans ornansque, in eo e Senatu Panormitano, ac plerisque e prima nobilitate civibus, Sodalitium, quod Imperatorium dictum est, septem hisce angelorum Principibus instituit, cujus ipse patrocinium pro Carolo V volens lubensque suscepit, ut eorum ope ac patrocinio fultus Imperator, tum pace, tum bello, Panormitanam urbem, adeoque Siciliam universam bene feliciterque moderaretur. Haec exacte ex Actis publicis perscrutati nostri Patres Panormitani, fuse ad me perscripserunt. Nota, typum et symbolum horum septem Angelorum fuisse septiceps candelabrum Mosis Exodi cap. XXV (septem enim habebat calamos), quod symbolice, ait S. Hieronymus, significabat mundum cum septem planetis. Rursum et potius significabat Ecclesiam, tum militantem, tum triumphantem, cui praesunt septem hi spiritus angelici. Deus enim pleraque in mundo distribuit per numerum septenarium: sic in mundo septem sunt planetae, in hebdomada septem dies; sic et septem dona Spiritus Sancti distribuit, et septem virtutes, puta tres Theologicas, et quatuor Cardinales, quibus praesunt septem hi spiritus, ut per eas homines dirigant ad vitam aeternam. Ita Nicolaus Serarius in Tobiae XII, 13, ubi addit aliquos horum septem nomina ita recensere, scilicet Michael, Gabriel, Raphael, Uriel (qui nominatur lib. III et IV Esdrae), Sealtiel (quem colligunt ex Genes. XVI), Jehudiel (quem colligunt ex Exodi cap. XXIII), Barachiel (quem colligunt ex Genes. cap. XVIII). Sed ultima quatuor nomina incerta sunt: sola enim tria prima agnoscit et colit Ecclesia, uti asserit Concilium Romanum, cui praefuit Zacharias Pontifex, quod citatur in Vita S. Bonifacii apud Surium, mense junio, fol. 598, et a Baronio, anno Christi 745, fol. 179. Hoc intellige, quod Ecclesia plura angelorum nomina non agnoscat, scilicet quae ex Scriptura canonica, aut Ecclesiastica traditione certa sint. Nam alioqui Urielis nomen admittit S. Ambrosius, lib. III De Fide ad Gratianum, cap. II, Isidorus, lib. VII, cap. V, illudque habetur in Missa Mosarabum, quae extat tom. IV Biblioth. SS. Patrum; Andreas Caesariensis in cap. XXII Apoc.; Albertus Magnus, Bonaventura, Prado, Sixtus Senensis, et alii quos citat Alcazar, notat. 4 hic, in fine. Zacharias ergo tantum damnat magica et conficta Angelorum nomina, quae ab Adelberto haeretico, et, ut videtur, mago in concilio illo producebantur. Unde S. Bonifacius in eo exclamavit, illa daemonum, non angelorum esse nomina. Porro nomina septem angelorum jam recensita divinitus fuisse revelata B. Amadaeo, viro sanctitate, miraculis et prophetiis illustri, legi in chronicis ecclesiae S. Mariae Angelorum paulo ante citatis, idque contigisse sub annum Domini 1460. Idem testatur Petrus Galatinus, lib. II in Apocalyps., cap. VIII. Fuit hic Amadaeus illustris familiae Lusitanae, qui Dei amore incensus, spretis omnibus opibus et statibus, monitu S. Francisci ejus ordinem amplexus est, illiusque reformationem quae Amadaeorum vocatur, instituit. Unde a Lusitanis B. Amator, ab Italis B. Amadaeus vocatus est. Hinc a Sixto IV Pontifice in Confessarium electus et ascitus, ab eo obtinuit montem aureum, vulgo dictum Montorium ubi crucifixus dicitur Jam vero, an hi septem sint ex summo ordine Seraphim, an ex ordine Principatuum, an alio, non constat. Nam Seraphim raro mittuntur: hi autem septem angeli, sive spiritus, dicuntur missi in omnem terram. Seraphim assistendo jugiter laudant Deum: hi septem assistunt Deo, ut excipiant jussa Dei circa Ecclesiam, eaque per se, vel alios inferiores exequantur. Adde: Raphaelem, qui unus fuit e septem, S. Thomas in II sentent., distinct. 10, et alii censent non esse e summis angelis, quia Tobiae affuit per omnia quasi angelus custos: quanquam de magnis Sanctis nonnullis legamus, quod habuerint Seraphinum aliquem instar angeli custodis a Deo sibi deputatum. Quocirca hosce septem angelos esse Seraphinos, alii affirmant, alii negant. Affirmant jam citati Galatinus, Fontana, Salmeron, Viegas, Pererius et Clemens Alexandrinus, dum eos vocat primogenitos angelorum principes. Sane Michael et Gabriel, qui in hisce septem primi numerantur, Seraphini esse videntur. Negant Gabriel Vasquez, Serarius et alii, quorum aliqui volunt eos esse Archangelos, alii Principatus, alii Cherubinos, praesertim quia quatuor illi primores aulae et throni Dei, Ezechiel. I, Cherubini vocantur, non Seraphini. Vide ibi dicta, et Daniel. VII, 10, ubi docui eosdem esse angelos Deo assistentes et ministrantes, omnesque mitti, etiam Seraphinos. Porro ab hisce septem angelis Deo astantibus, Deique quasi diaconis, Ecclesia militans, quae imitari solet triumphantem, septem Diaconos instituit Actor. V. Deinde totidem Diaconos Cardinales posterioribus annis auctoravit. Totidem enim Pontifici olim assistere solitos, patet ex lib. De Roman. Pontificum, in Vita S. Evaristi, qui quartus a S. Petro sanxit, ut septem Diaconi Pontifici, imo et Episcopo, praedicanti ac celebranti assisterent. Superior horum, et quasi Praepositus, vocabatur Archidiaconus, qualis S. Sixto fuit S. Laurentius. Hic numerus duravit usque ad S. Gregorium Magnum, quando, crescente Ecclesia, alii septem prioribus additi sunt, ac tandem Gregorius III quatuor alios adjunxit, ita ut universim Cardinales Diaconi essent octodecim. Symbolice, Rupertus, et ex eo Alcazar (licet ipse velit hunc sensum esse litteralem, nec septem angelos cum dictis admittat), per hosce septem spiritus accipit septem Dei virtutes, sive attributa, in quibus consistit integra providentiae perfectio (spiritus enim significat id quod occultum et intimum est in movendi et gubernandi ratione), nimirum sapientia, fortitudo, beneficentia, justitia, patientia, comminatio et severitas. Haec enim septem ad exactum et perfectum regimen requiruntur et sufficiunt. Nam ad illud requiruntur quoque minae et severitas; haec enim dum unum terret, coercet a malo, vel ipsum, vel alium. Hisce ergo septem dotibus homines regit et stabilit Deus. Porro hae dotes sunt in Deo, suntque re ipsa ipse Deus: unde ab iis pacem et gratiam suis precatur Joannes. Hae ergo virtutes in Deo sunt immensae, nec ullum habent finem aut limitem, ideoque vocantur spiritus: cum angelos Joannes in Apocalypsi passim angelos vocet, non spiritus. Atque de his septem divinae providentiae virtutibus, censet Alcazar agi per ordinem in septem sigillis a cap. V usque ad XI, ideoque illas hic initio, in dedicatoria quasi epistola universim notari et tangi. Primas quatuor ex hisce virtutibus significant quatuor animalia, quae stipant currum regis Dei Ezech. I. Aquila enim est symbolum sapientiae divinae, leo fortitudinis, bos beneficentiae, homo justitiae. Sic et Pierius in Hieroglyph. lib. XXXII, antiquissimam affert providentiae Dei picturam, cui in quatuor angulis quatuor haec nomina inscripta erant: « Virtus, auctoritas, scientia, felicitas. » Ubi enim est virtus, ibi est fortitudo, auctoritas pertinet ad justitiam, scientia est sapientia, felicitas indicat beneficentiam. « Nam beatius est magis dare, quam accipere, » Actor. cap. XX, vers. 35. De hisce septem fuse agit Alcazar, notat. 5, ubi ostendit eas esse non tantum in Deo, sed et in Christo homine, quibus Ecclesiam regit, ut patet vers. 8, atque omnes emicuisse in cruce Christi. Ibi enim apparuit summa Christi sapientia, fortitudo, beneficentia, patientia, etc. Addit Alcazar eas appellari septem lampades, quia illustres sunt, orbemque aeque ac Deum illustrant: ideoque eas apte comparari septem planetis. Per solem enim significari Dei virtutem et fortitudinem, per Jovem aequitatem, per Venerem beneficentiam, per Mercurium sapientiam, per Saturnum patientiam, per Lunam comminationem, per Martem severitatem. Rursum, hisce septem divinae providentiae virtutibus diabolum opposuisse septem vitia capitalia, scilicet Dei sapientiae opposuisse superbiam, fortitudini acediam, beneficentiae invidiam, aequitati avaritiam, patientiae iram, comminationi gulam, severitati luxuriam: quae ingeniosa ejus est speculatio. Porro hasce septem providentiae suae dotes Deus communicat et exercet per angelos, de quibus jam dixi. Itaque haec expositio priori subservit, eamque complet. Septem enim angeli, septem providentiae dotes habent, exhibent et repraesentant: et vicissim Deus septem hasce suas virtutes non immediate per se, sed per angelos exercet et ostendit. 5. Et a Jesu Christo, qui est testis fidelis. — Alludit ad illud Psal. LXXXVIII, vers. 38: « Testis in coelo fidelis, » quia Christus verum testimonium apud homines reddidit de Patre, ejusque consilio et voluntate circa hominum salutem per fidem in Christum. Graece enim est ὁ μάρτυς ὁ πιστός, id est testis ille fidelis, puta ille egregius et eximius, nimirum Martyrum dux et princeps, qui pro veritate, quam constanter praedicabat, scilicet quod ipse esset Messias a Deo missus, orbis redemptor, atrocissimam in cruce mortem fortissime oppetiit. Unde Syrus ter articulum demonstrativum repetens, emphatice ita vertit: Et a Jesu Christo, illo teste, illo fideli, illo primogenito mortuorum. Joannes Alba Electorum cap. C: Testis fidelis, inquit, idem est quod princeps aeternus. Unde explicans subdit: « Primogenitus mortuorum, » id est, rex mortalium (primogeniti enim olim erant familiae et gentis principes regesque), « et princeps regum terrae. » Quod enim testis per catachresin vocetur judex et princeps, ostendi Isaiae cap. LV, vers. 4. Verum testem hic proprie sumi patet ex testimonio quod perhibuit verbo Dei vers. 2. Hinc Christus a S. Gregorio Nazianzeno, orat. 18, quae est de S. Cypriano, vocatur « primus Martyr, » et a S. Augustino, serm. 2 De S. Stephano, « caput Martyrum. » Primogenitus mortuorum, — id est primo resurgens a mortuis ad vitam beatam et immortalem, quique fuit causa et exemplar beatae resurrectionis omnium aliorum. Talis enim est solus Christus: nam qui ante Christum ab Elia, Eliseo et aliis a morte suscitati sunt, resurrexerunt ad vitam mortalem, sive iterum morituri. Ita Ribera et Gagneius. Addit Christo hunc titulum Joannes, ut Christianos suos animet per hanc resurrectionis cum Christo spem ad persecutiones et tribulationes omnes fortiter cum eo perferendas. Christus enim patiens et resurgens est dux et exemplar Ecclesiae, et fidelis cujusque patientis, et e passione gloriose emergentis ac resurgentis. Unde ut talem seipsum suis fidelibus proponit vers. 18, dicens: « Fui mortuus, et ecce sum vivens in saecula saeculorum, » quasi dicat: Sic et vobis, o fideles, sub Domitiano, Trajano, etc., moriendum est; sed sperate et durate, nam vivetis mecum in saecula. Sic etiam Christi exemplo suos roborat Paulus, Rom. VIII, 29, dicens: « Nam quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus. » Vide ibi dicta. Et princeps regum terrae, — q. d. Nolite timere Domitianum aliosque reges terrae: Christus enim omnium horum est rex et dominus. Ipse omnes compescere, arctare, imo annihilare potest, ac consequenter faciet vos his omnibus per patientiam et fortitudinem superiores, ut regum sitis reges, hic per gratiam et robur invictum, in judicio extremo vero per gloriam, judicantes duodecim tribus Israel omnesque mundi principes. Qui dilexit nos. — En deliciae amoris Joannis in Jesum, qui ejus erat cor et amor. Graecus textus hic, uti et alibi, videtur corruptus. Habet enim in dativo: τῷ ἀγαπήσαντι ἡμᾶς, id est diligenti nos; dativus ergo videtur irrepsisse pro nominativo. Ita Ribera. Conatur tamen eum excusare Erasmus, dicens hunc dativum referri ad « fidelis, » supple « ei, » Patri scilicet, qui dilexit nos et lavit per sanguinem αὐτοῦ, id est ejus, puta Christi. Verum Noster aptius et planius vertit, in sanguine suo, quod ad Patrem referri nequit, sed ad Filium spectat. Sanguis enim Christi est sapo efficacissimus, qui eluit omnia omnium hominum peccata. Alcazar vero excusat, dicens haec verba referenda esse ad ea quae sequuntur: « Ipsi gloria, » q. d. Christo diligenti nos sit gloria.
1:6
6. Et fecit nos regnum, — in quo scilicet ipse regnet per gratiam, et in futuro per gloriam. Secundo, consequenter « fecit nos regnum, » id est reges, qui hic vitiis per virtutes, in futuro morti et miseriis dominemur per beatam immortalitatem. Unde pro regnum multi Graeci codices legunt βασιλεῖς, id est reges, et ita legit Tertullianus. Quocirca Joannes, cap. V, vers. 10, repetens hanc sententiam, ait: « Fecisti nos Deo nostro regnum et sacerdotes, et regnabimus super terram. » Alludit ad I Petri II, 9: « Vos genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis. » Quare inepte Lutherus ex hoc loco contendit probare omnes Christianos esse proprie dictos sacerdotes, non mysticos. Sic enim pariter deberent omnes esse reges proprie dicti. Omnes ergo Dei cultores vocantur hic sacerdotes, sed mystici. Praeclare S. Gregorius, XXVI Moral., XXI, explicans illud Jobi XXXVI, 7, Non aufert a justo oculos suos, et reges in solio collocat in perpetuum: « Bene, inquit, viri sancti divinae Scripturae testimonio reges vocantur, quia praelati cunctis motibus carnis, modo luxuriae appetitum frenant, modo aestum avaritiae temperant, modo gloriam elationis inclinant, modo suggestionem livoris obruunt, modo ignem furoris extinguunt. Reges ergo sunt, quia tentationum suarum motibus non consentiendo succumbere, sed regendo praeesse noverunt. » Et sacerdotes Deo, — offerentes scilicet Deo spiritales hostias, ut ait S. Petrus, epist. I, cap. II, vers. 5, puta orationes, eleemosynas, jejunia aliaque pia opera. Secundo, Christus, ait Cajetanus, fecit nos sacerdotes, quia in Christiano populo instituit ordinem sacerdotalem, et sacerdotes, per quos quisque fidelis offert Deo sacram hostiam et sacrificium Eucharistiae. Deo et Patri suo. — Loquitur de Christo homine, ut dixi. Christus enim, ut homo, Deum agnoscit ut Deum et creatorem suum (humanitas enim ejus creata est a Deo). Eumdem agnoscit ut Patrem suum, quia ratione unionis humanitatis suae cum Verbo, non tantum qua Deus, sed et qua homo, est Filius Dei Patris naturalis, uti docent S. Thomas et Theologi. Ipsi gloria et imperium. — Supple sit: est enim optantis haec vox. Alcazar tamen intelligit est; censet enim hanc vocem esse affirmantis, quasi dicat: Ex Apocalypseos revelatione constat, gloriam et imperium tradita esse Christo; quia gloria et imperium aeternum Ecclesiae Christianae, quod in ea ipse describi putat, ad Christi gloriam et imperium spectat; atque ex Christi gloria et imperio privatur, quod Ecclesia Christi de suis hostibus triumpharit, et in coelo sit in aeternum triumphatura.
1:7
7. Ecce venit cum nubibus. — q. d. Cito veniet Christus ad judicium, et jam spiritu prophetico eminus video illum venientem: quia mihi in spiritu ad Deum elevato omne hoc tempus quod sub eo fluit usque ad diem judicii, breve videtur, breveque est respectu aeternitatis beatae et miserae, quam in judicio pro meritis cuique afferet et infliget. Vide II Petri III, 8, cur Christus venturus sit in nubibus; et quod nubes sint symbolum aeque ac velum gloriae Dei, explicui Ezech. I, 4. Et videbit eum omnis oculus, et qui eum pupugerunt, — in crucifixione, puta qui eum crucifixerunt, uti et illi qui mystice jam eum crucifigunt in suis membris, Christianos ejus discipulos occidendo et crucifigendo. Pro pupugerunt, Zachar. XII, 10, hebr. est דקרו dakeru, quod non tantum pungere, compungere, sed et perfodere ac transfigere significat, uti noster ibidem vertit. Hinc videtur quod in Christo judice veniente ad extremum judicium videbuntur crucifixionis insignia et vulnera, id est aperturae manuum, pedum, lateris, sed gloriosa et splendentia, uti notant S. Ignatius, epist. ad Smyrnens.; Cyprianus, serm. De Ascension.; Chrysostomus, homil. De Cruce et Latrone; S. Hieronymus ad Heliodorum, et Suarez, III part., Quaest. LIX, art. 6, disp. LVII, sect. 9. Et plangent se super eum omnes tribus terrae. — Quia scilicet Christo non obedierunt, ideoque damnabuntur plurimi ex qualibet tribu: hinc plangent. Non enim de planctu poenitentiae, quo sua peccata planxerunt Judaei et Gentes conversae ad Christum, hic agi, ut vult Alcazar, sed potius de planctu reproborum et damnatorum, patet, tum quia agit de die judicii, tum quia alludit ad illud Matth. XXIV, 30: « Tunc plangent omnes tribus terrae, et videbunt Filium hominis venientem in nubibus coeli, » ubi clarum est agi de planctu qui erit in die judicii: ille autem erit impiorum, non electorum; tum quia alludit ad illud Zachar. XII, 10: « Aspicient ad me quem confixerunt; et plangent eum planctu, quasi super unigenitum. » Quem locum licet de planctu poenitentium explicet Alcazar, tamen S. Augustinus, lib. XX De Civitate Dei, cap. XXX; Theodoretus, S. Hieronymus, Rupertus, Ribera et alii explicant de planctu impiorum in die judicii. Etiam, Amen, — q. d. Omnino ita erit, vel Amen, Amen. Graece enim est, ναὶ ἀμήν; ναὶ autem, quod Noster vertit etiam, Graecis idem est quod Hebraeis amen. Quaeres: Cur Joannes hic idem exprimit per ναὶ Graecum et per amen Hebraeum, cum scribat Graecis Graece? Respondeo, ut significet tum Graecos, tum Judaeos huic judicio fore obnoxios, ac in die judicii confirmaturos id quod ipse hic dicit, cum reipsa videbunt ita fieri uti hic praedicitur, scilicet quod omnes videbunt Christum judicem, et plangent. Per Judaeos enim et Graecos, omnes Gentes intelligit. Judaei enim, utpote Deum colentes, reliquas gentes idololatras vocabant Graecos; olim enim Graeci erant rerum domini, ut postea Romani. Hinc Paulus ait Rom. cap. I: « Judaeo primum et Graeco, » q. d. Fides Christi a nobis annuntianda est primum Judaeis, deinde Gentibus. Vide ibi dicta.
1:8
8. Ego sum A et Ω. — Quaeres primo quis hic loquatur. Alcazar censet loqui Christum, quia S. Nazianzenus, orat. 35; S. Athanasius, tract. in illud Matth. XI, 27: « Omnia mihi tradita sunt a Patre meo; » Ruffinus in Exposit. Symboli; Idacius Clarus, lib. III Contra Varimundum; Phaebadius, sive Sebadius, Agennensis in Gallia Episcopus, lib. III Contra Arianos, haec de Christo accipiunt. Secundo, quia verbum dicit, designat eum qui Joanni Apocalypsin misit: hic autem fuit Christus, ut patet vers. 1. Verum dico loqui Deum, prout communis est tribus personis, scilicet Patri, Filio et Spiritui Sancto. Patet hoc conferenti hunc versum cum vers. 4, ubi de Deo in communi est sermo: hic enim idem Dei epithetum repetit, additque eumdem esse α et ω. Ad Patres respondeo, eos hunc locum tribuere Filio, non soli, sed quia Filius est Deus, aeque ac Pater et Spiritus Sanctus. Adde Patres respicere ad Apoc. XXII, 2, ubi de Christo idem expresse dicitur. Ait enim: « Ecce venio cito, ego sum α et ω, principium et finis; » ac mox subjungit: « Ego Iesus, ego radix David. » Rursus ad cap. II, vers. 8, ubi Christus ait: « Ego sum primus et novissimus. » Quocirca Christiani olim vigente Arianismo, ut se orthodoxos, non Arianos profiterentur, in suis sepulcris incidi curabant α et ω, quasi dicerent: Ego credo de Christo, quod ipse de se per Joannem dicit, scilicet ipsum esse α et ω, id est esse vere Deum, uti est Pater. Id notarunt vetustatis scrutatores, uti Ambrosius Morales, lib. XI Histor., cap. XLI. Nota: Christus si hebraice, vel syriace (ut nonnulli volunt) locutus est S. Joanni, utpote Hebraeus Hebraeo, dixit: « Ego sum Aleph et Tau. » Aleph enim est prima, Tau ultima littera Hebraeorum. Unde Syrus vertit: Ego sum Olaph, etiam Tau. S. Joannes tamen, quia Graecis Graece scribebat, pro Hebraeis substituit Graecas litteras α et ω, eaque de causa forte Christus pariter Joanni Graece locutus est, dixitque: « Ego sum α et ω, » quod italice melius dicitur: Io sono lo Alpha et lo Omega. Quaeres secundo: Quis est sensus: « Ego sum α et ω? » Primo, S. Hieronymus, lib. I Contra Jovinianum, putat idem hic dici cum eo, quod ait Apostolus, Ephes. I, 10: « Instaurare omnia in Christo. » Accedit Tertullianus, lib. De Monogam., qui putat hic sanciri: « Ut Joannis disputatio desinat in Christum, et per Christum omnia ad initium revocentur, et homo revertatur ad paradisum, ubi prius erat. » Secundo, Petrus Damianus putat per α et ω significari summam sapientiam Christi, qua prima et novissima cognoscit. Tertio, Arias Montanus in cap. IV Zachariae exponit, q. d. Christus in Ecclesia est α et ω, id est consummatio, decus et perfectio rerum omnium. Quarto, Prado in Ezech., in Isagog., sect. 2: ego sum α et ω, id est ego sum principium et finis sermonum et oraculorum Dei, q. d. Ego sum quem spectant omnes Prophetae, omnes Apostoli, omnis Scriptura sacra; ego sum scopus et summa legis et Prophetarum, aeque ac Evangelii et Apostolorum; in me adimplentur et consummantur omnes Patriarcharum historiae, omnes Hebraeorum ritus, sacrificia, lustrationes, miracula et oracula; omnes Virginum, Martyrum, Anachoretarum virtutes, certamina et triumphi. Quinto, magis genuine Aretas et alii sic exponunt, « ego sum α et ω, » id est, ut sequitur, « ego sum principium et finis. » Nam, cap. XXII, vers. 13, haec tria, quasi idem sint, junguntur: « Ego sum α et ω, primus et novissimus, principium et finis. » Sic Martialis, lib. II, Codrum vocat « alpha penulatorum, » id est inter plebeios et pauperes primum et quasi principem. Jam sensus est: « Ego sum principium et finis. » Primo, q. d. Ego sum sine principio et fine, id est sum aeternus, inquit Aretas: significatur enim hac phrasi Dei aeternitas. Itaque sum α et ω, hoc est, ego sum is, ante quem nihil est, imo per quem factum est quidquid factum est, quique, ut omnia intereant, superstes illis omnibus maneo; sicut ergo alpha sese vocat, quod omnium rerum principio sit antiquior: sic omega, quod sit omni fine posterior, ut utrimque illi vere sua constet aeternitas. Sic a Graecis Jupiter vocabatur τερμιεύς, id est terminalis, παρὰ τὸ πάντων ἀρχὴ καὶ τέρμα εἶναι, eo quod ipse omnium rerum esset principium et terminus. Sicut ergo Apostolus, I Timoth. VI, 16, de Deo ait: « Qui solus habet immortalitatem, » ita ejusdem divinitatem, aeternitatem et imperium S. Joannes describit hac periphrasi: « Ego sum α et ω, principium et finis, » q. d. Ego sum qui omnes numeros saeculorum comprehendo; ego sum qui omnia tempora aeternitate mea ambio, amplector et praetergredior. Nimirum regnum illius, est « regnum omnium saeculorum, et dominatio illius in generatione et generationem, » Psalm. CXLIV, 13. Rursum et potius active, sum α et ω, id est principium et finis, hoc est, sum causa efficiens et finalis universorum: universa enim a Deo ad Dei gloriam creata sunt. Sic Plato: « Deus, ait, est, qui principium, medium et finem rerum omnium complectitur; » et Virgilius: « Ab Jove principium; » et: « A te principium, tibi desinet. » Recte notat Alcazar abstracta hic poni pro concretis, idemque dicere Joannem, quod dicit Paulus ad Hebr. XII, 2, ubi Christum vocat auctorem et consummatorem; ἀρχή enim, id est principium, apud Joannem idem est quod ἀρχηγός, id est auctor, apud Paulum; et τέλος, id est finis, apud Joannem idem est quod τελειωτής, id est finitor et consummator, apud Paulum, q. d. Deus est auctor et consummator omnium, Deus est qui incepit et qui perficiet. Alludit ad Zachar. IV, 9: « Manus Zorobabel fundaverunt domum istam, et manus ejus perficient eam. » Denique hoc sensu et fine Psalm. IV, V, VI, multosque alios inscribi, « in finem, » id est Deo et Christo, qui aeque finis est ac principium Ecclesiae rerumque omnium, fuse docet Alcazar, Notat. 8. Ex dictis patet minus recte Theologos aliquos ex hoc loco probare Filium cum Patre esse principium spirans Spiritum Sanctum. Agitur enim hic de principio creaturarum, non Spiritus Sancti. Quaeres tertio: Quorsum haec dicit Joannes? Respondeo, primo, ut doceat Deum quasi principium et finem, orbi, Ecclesiae, omnibusque quae in ea geruntur, principium et finem dare. Rursum, Deum sicut Ecclesiam Christi oriri fecit eique dedit principium, ita pariter eam provecturum et promoturum, ac finem, id est perfectionem ultimam, ei daturum. Ac proinde fideles non debere timere Domitianos et Decios, quia Deus et ipsis, et ipsorum persecutioni tam principium, quam finem definiet et describet; eamque ita moderabitur, ut non patiatur suos tentari supra vires, sed dabit cum tentatione proventum. Hoc est enim quod dicitur vers. 17: « Noli timere, ego sum primus et novissimus. » Et cap. II, vers. 8: « Haec dicit primus et novissimus: Nihil horum timeas. » Mystice Pererius: Per α, inquit, quod est principium alphabeti, significatur Christi divinitas; per ω, Christi humanitas. Primo, quia ω est o magnum: o enim rotundum, mundum significat, et homo est parvus mundus; Christus vero est ω, id est magnus mundus, propter unionem humanitatis et deitatis. Atque etiam hoc forte spectarunt Christiani, cum suis sepulcris inscriberent α et ω, scilicet ut Christi incarnationem et humanitatem, aeque ac deitatem contra haereses tunc grassantes profiterentur. Huc spectat illud S. Ambrosius, lib. De Institut. Virgin., cap. XI: « Vide, inquit, clementiam Christi: ipse est primus et novissimus. Qui primus erat, propter nos se novissimum fecit. Primus, quia per ipsum omnia; novissimus, quia per ipsum resurrectio. Descendit enim et projecit se ut caderet, infra omnes se faciens, ut omnes jacentes levaret. » Idem: Christus, inquit, est « α et ω, » primus et ultimus: primus aeternitate, ultimus humilitate. Secundo, α significat unum, ω octingenta; quia Christus homo factus octingentos, id est innumerabiles, sanctos et electos sibi adoptavit in fine seculorum, eosque octo beatitudinibus, per diversas mansiones in coelo dispertiendo, remuneratus est, et remunerando dispertitus, inquit Rupertus. Extat memorabile pentalpha, id est quintuplex alpha, ex quinque angulis pentagoni prosiliens apud Lucianum et Pierium, Hieroglyph. 47, pag. 599, cujus haec est figura. Ferunt enim Antiochum cognomento Soterem, a quo reliqui Syriae reges Antiochi sunt dicti, cum adversus Galatas dimicaturus esset, noctu per visionem videre visum astare sibi Alexandrum, qui mandaret ut militibus tesseram daret hygieias, cujus dicti hieroglyphicum olim jam adinventum erat, triplex triangulus inter se complicitus ex quinque paribus lineis sese invicem in puncto contingentibus, ita ut quinque illorum anguli faciant quinque alpha: quo non cunctanter a se facto, pentagrammoque hujusmodi tum in vexillis imposito, tum et singulis militibus in militaribus indumentis superaddito assutoque, admirabilem mox a Galatis consecutus est victoriam. Exstat Antiochi nummus argenteus, cui hoc pentalpha in pentagono, litteris hygieia, id est sanitas vel salus, inscriptum. In militia vero Imperatorum, qui praecipue Byzantii eluxerunt, ordo eorum qui sub illustri viro magistro peditum merebant, et Propugnatores vocabantur, caeruleam parmam praeferebant, cujus margo purpureus erat, viridis autem umbilicus intra pentalpha hujusmodi contentus. Merito autem Propugnatorum nomen eis datum, quorum opera ὑγιεία, id est salus, exercitui comparabatur. Hoc pentalpha est Deus, qui est α et ω, et Christus Salvator; unde hoc pentalpha certe quinque Christi vulneribus, in ipsis eorum locis et membris rite adaptat Pierius Hieroglyph. 47, pag. 599, in effigie hominis Christum repraesentantis, quam ibidem exhibet.
1:9
9. Ego Joannes frater vester, et particeps in tribulatione et regno (q. d. Ego Joannes spero uti tribulationis, ita et regni coelestis vobiscum particeps fieri), et (repete, particeps in) patientia in Christo Jesu, — q. d. Et particeps patientiae Christi Jesu, vel patientiae Christianae, quae omnia suffert, affligentibus non indignatur, nec in Deum obmurmurat, sed quidquid ab eo immittitur per quemcumque aequo animo sustinet. Secundo, « in Christo, » id est propter Christum, Christique fidem quam praedico. Ita Ribera. Aliqui sic exponunt: « in tribulatione et regno, » quia tribulatio et crux est regnum Christi et Christianorum. Nam regnavit a ligno Deus: itidem regnat in tribulatione patiens. Hoc mysticum est, sed verum et appositum, aeque ac pium. Ita Sophronius, vel potius Joannes Moschus, in Prato Spirit., cap. CXII, refert, quod Abbas Leo dixerit et praedixerit: « Habeo regnare. » Ridebant eum sui. Contigit postmodum monachos quosdam a praedonibus et barbaris capi; ut eos redimeret Leo, semetipsum pro eis captivum tradidit. Pergens ergo cum eis, tandem cum viribus deficeret, nec ulterius progredi posset, ab eis occisus est. Cognoverunt tunc sui hoc ejus regnum, de quo dixerat: « Habeo regnare, » fuisse martyrium. Dicit hoc Joannes, quia, ut ait Aretas, solemus fidem facilius illis adhibere, qui nobiscum in iisdem laboribus eadem de causa susceptis communicant, cum aliqua ad eorumdem laborum perpessionem, et speratam mercedem spectantia commemorant. Fui in insula quae appellatur Patmos. — Quae sita est in mari Asiatico et Icario, estque una ex Sporadibus non longe distans a Candia, sive Creta. Ibi, inquit Ansbertus, Joannes a Domitiano relegatus et damnatus ad metalla, quasi vinctus in terra, libere penetravit coelos et coelestia. Tradit ex Metaphraste Baronius, omnes insulanos in Patmos a S. Joanne conversos fuisse ad Christum. Ita nunquam otiosa fuit Apostolorum charitas et zelus. Nota hic providentiam et consilium Dei, qui suaviter et efficaciter ita cuncta disposuit, ut Joannes ab urbe Roma (in qua longe aberat a suis in Asia Ecclesiis) in Patmon relegaretur, quae Asiae contermina, atque ipsis septem urbibus ad quas hic scribit, vicina erat, quo facilius inde per litteras cum suis Ecclesiis agere, easque instruere et dirigere posset. Ita diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum. Rursum disce hic, quam Deus suis in exilio et in tribulatione adsit, detque lucem et consolationem: ecce Joannes non alibi, quam in Patmo accipit a Deo suam Apocalypsin. Ita Jacob, cum eum persequeretur Esau, vidit Deum in Bethel, Genes. XXVIII et XXXII. Moses fugiens Pharaonem, conspexit Deum in rubo ardente, Exodi III. Ezechiel captus in Babylone vidit eumdem in curru Cherubico, cap. I. Stephanus in lapidatione vidit Jesum stantem a dextris virtutis Dei, quasi suum hyperaspisten, Actor. VII.
1:10
10. Fui in spiritu, — fui raptus mente, fui in spirituali visione, vel in exstasi, significat sanctum illum enthusiasmum, quo Prophetae correpti extra mundum quasi rapiebantur, et peregrinabantur cum Domino. In Dominica die. — Ergo a tempore Joannis et Apostolorum cultus sabbati fuit translatus in Dominicam, ob honorem resurrectionis Christi, quae in Dominica contigit. Et audivi post me vocem magnam. — Quaeres: Cur a tergo haec vox exhibita est Joanni? Respondet primo Alcazar, ut Joannes intelligeret se vocari ad bellum, quod jam praeterierat, considerandum. Putat enim ipse priori Apocalypsis parte describi bellum, victoriam et excidium Judaeorum per Titum, quod jam 25 annis praeterierat. Quae enim praeterita sunt, retro et post tergum sunt. Unde ait Apostolus, Philip. III, 13: « Quae retro sunt obliviscens, ad ea vero quae sunt priora extendens meipsum. » Sed hoc fundamentum ejus superius subverti ex eo quod Apocalypsis sit prophetia futurorum, non historia praeteritorum. Secundo ergo et melius respondet Ambrosius, Thomas Anglicus et Ribera, Joannem hic a tergo audisse vocem, quia auditurus erat ea quae erant ignota Ecclesiae. Quod enim post nos est, quia videri nequit, nobis ignotum censetur. Tertio, Anselmus, Richardus et Rupertus censent hoc situ vocis Joannem, qui contemplationi rerum divinarum vacabat, ad humana, puta ad aliorum correctionem et instructionem revocari. Quarto, Glossa et Albertus putant hac voce a tergo significari symbolice, quod haec mysteria, quae Joanni hic revelantur, in lege et Prophetis contineantur quasi in typo et figura. Quinto et optime, vox haec a tergo audita est, ut significaretur primo, revelationem hanc esse Spiritus Sancti, quia Spiritus Sanctus non videtur ab hominibus, ideoque dum se iis doctorem et monitorem exhibet, videtur facere, « ut aures audiant verba post tergum monentis, » ut ait Isaias, cap. XXX, vers. 21. Secundo, quod Deus hic loquens Joanni, clare per faciem in hac vita videre nequit. Unde Moysi dixit, Exodi XXXIII: « Posteriora mea videbis, faciem autem meam videre non poteris. » Tertio, quod persecutiones hic a Joanne auditae et prophetatae, proxime S. Joannem secuturae erant sub Trajano, Adriano, Antonio, etc. Porro vox haec a Deo per angelos de more efformata videtur. Mystice, significatur hic singulare praesidium Dei, Joannem et fideles suos inter tot persecutiones et pericula protegentis et dirigentis. Recte enim Christi providentia post nos esse describitur, quia cum ipsam non cernamus, ipsa tamen nos cernit, semperque ante oculos habet, tuetur et protegit. Ita Origenes et S. Hieronymus in Ezech. III, 12. Tropologice monentur hic fideles, ut a terrenis avertantur, et convertantur ad Deum et coelestia. Servi enim fugitivi sumus, atque ut nos revocet, a tergo clamat Christus. Ita Ambrosius et Lyranus. Tanquam tubae. — Ergo haec vox fuit non tantum ingens et contenta, sed et tubalis, sive sonitum tubae referens et exprimens: vox enim tanquam, non tam comparationem hic notat, quam rei veritatem. Unde videtur haec vox Dei fuisse diversa a voce Christi hominis, de qua dicit vers. 15: « Et vox illius tanquam vox aquarum multarum. » Voce enim divina et tubali excitus Joannes respexit, viditque Christum inter septem candelabra, voce grandi instar aquarum multarum resonantem, ac dicentem: « Noli timere, ego sum primus et novissimus. » Aliter Alcazar: censet enim utramque vocem, scilicet tubae et aquarum multarum, fuisse Christi, qui prius vocem tubalem edidit, deinde vocem aquarum multarum: utramque bellicam, ut priore significaret bellum illatum Ecclesiae a Judaeis; posteriore, bellum eidem illatum ab omnibus Gentibus; sed in utroque patientia et virtute sua de utrisque triumphavit Christus, scilicet Judaeorum tubae bellicae opposuit, non arma, sed septem tubas, uti olim contra Jericho, de quibus cap. VI. Judaeorum enim plagae per has tubas significantur. Aquis vero multis, id est tumultui Gentium contra Ecclesiam conspirantium, opposuit septem phialas cap. XV, vers. 7. quasi ad gentium impetum retundendum satis sit, ut coelum septem phialas aquae effundat: quasi aquae tantum guttis contra maris furorem pugnetur. « Nam qui habitat in coelis irridebit eos, » Psalm. II, 4. Hac ergo tuba et voce bellica significari, quod, sicut olim bellicis tubis jubilei sive redemptionis annus promulgabatur: ita ex tubis Judaeorum et Gentium contra Ecclesiam insurgentibus fideles jubileum consequerentur, id est, egregium redemptionis fructum, atque eam libertatem, quae in pacis mundanae, divitiarum ac vitae despicientia consistit. Haec ingeniose et pie dicuntur; at non satis germane et genuine, uti superius ostendi, et inferius ostendam.
1:11
11. Philadelphiae. — Urbs est sita in Mysia juxta Lydiam, ita dicta ab Attalo Philadelpho conditore. Alia est Philadelphia Syriae, quae in Scriptura vocatur Rabbat filiorum Ammon. De caeteris urbibus dicam suis quibusque locis.
1:12
12. Et conversus sum, ut viderem vocem, — puta auctorem vocis, sive ipsum vocantem et loquentem; vel « viderem, » id est, cognoscerem et perspicerem. Sic Exodi XX, 18, dicitur: « Cunctus populus videbat, » id est audiebat, « voces: » visus enim, quia certissimus, pro quolibet sensu, sensatione et cognitione sumitur: praesertim, quia intellectualis erat haec vox, ideoque erat ipsa visio. Unde Prophetae suas prophetias jam « verbum, » jam « visionem » vocant, quia in mente et spiritu idem sunt videre et audire. Ita Aretas et Haymo. Vide Can. I in Prophetas. Et conversus vidi septem candelabra aurea. — Candelabra haec erant similia illi, quod fecit Moses in tabernaculo; et illis decem, quae fecit Salomon in templo. Ad haec enim alludit: unde et vidit Christum vestitum podere, quasi sacerdotem: sacerdotum enim legis veteris vestis erat poderis. Sic et Zacharias cap. III, vers. 4, vidit sacerdotem Jesum mutatoriis vestitum, id est podere, ut vertunt Septuaginta; et mox cap. IV, vers. 2, vidit « candelabrum aureum, et septem lucernas super illud. » Erant ergo haec candelabra instar illorum veterum heptalychna, id est septem lucernas habentia: quodque enim candelabrum erat septiceps, scilicet habens septem scapos sive calamos, qui singuli in culmine habebant lucernam, uti dixi Exodi XXV, 31. Porro per candelabrum tam Joannes, quam Moses, significat et repraesentavit Ecclesiam: ita enim ait S. Joannes vers. 20: « Candelabra septem, septem Ecclesiae sunt. » Idque apposite. Nam primo, Ecclesia est visibilis et conspicua instar candelabri. Secundo, quia lucem mundi, puta Christum Christique doctrinam mundo praefert. Tertio, quia erecta est ad res divinas et coelestia. Quarto, est aurea propter charitatem, et quia quasi aurum igne et malleis persecutionum probatur, extenditur, formatur. « Est ergo Ecclesia quasi candelabrum (inquit Pererius) per doctrinam Scripturarum lucida, per fulgorem virtutum splendida, per gravitatem morum ponderosa, per obedientiam ductilis, per praedicationem sonora, per perseverantiam extensa, per spem erecta, per fidem in Deo fundata, per charitatem Deo astricta, » imo in eum quasi transformata. Plura de candelabro hoc, ejusque figura et significatione dixi Exodi XXV, 31.
1:13
13. Et in medio septem candelabrorum aureorum similem Filio hominis, — hoc est hominem, Christum scilicet. Homo enim homini est similis, et Christus in similitudinem hominum factus est, dum habitu inventus est ut homo. Phrasi enim Hebraica similitudo veritatem rei significat: ita Gagneius, et patet ex sequentibus. Ribera tamen putat non fuisse ipsum Christum, sed angelum qui personam Christi gerebat. Adde dici similem, quia per omnia non erat hominis similitudo: habebat enim pedes ex aurichalco. Quaeres an Joannes revera viderit hic Christum Dominum in seipso? Respondeo: Probabile est vidisse, sed in alio habitu, quam sit in coelo. Corpus enim gloriosum potest apparere tali forma et habitu, quali vult beatus. Probabilius est tamen contrarium, scilicet Joannem revera non vidisse Christum ipsum. Primo, quia erat in spiritu; unde haec omnia coram eo symbolice gerebantur, ut patet ex sequent. Deinde, quia similiter cap. V, ait se vidisse sedentem in throno: certum est autem ibi eum non vidisse Deum, sed symbolum aliquod, aut speciem quae Deum repraesentaret. Pari ergo modo et hic eidem contigit, scilicet species Christi phantasiae ejus impressa et objecta fuit, non ipse Christus, idque ex more Dei factum est per angelum, atque hoc sensu vera est sententia Riberae. Porro quod ait: « In medio septem candelabrorum, » intellige non consistentem, sed ambulantem; sic enim ait cap. II, vers. 1: « Qui ambulat in medio candelabrorum. » Ambulat autem in medio illorum, ut ea foveat oleo, accendat et emungat. Alludit enim ad officium candelabra curandi, quo sacerdos hebdomadarius in templo Salomonis fungebatur. Hac de causa persona quam vidit Joannes, vestita erat podere, id est tunica linea, quam induebant sacerdotes sacras has functiones obituri. Ita Alcazar. Moraliter: Notat S. Thomas « in medio » significare Christum singulis Ecclesiis exhibere se communem, a nemine recedere longius, ad neminem accedere propius; sed omnibus aequaliter adesse ac prodesse, ut doceat Episcopos in Ecclesia, rectores in collegio, patres in familia, se exhibere omnibus indifferentes, aequos et aequabiles, ad arcendam invidiam et promovendam omnium unionem et charitatem. Vulgo quaeritur cur ad Pontificatum electus sit, non Joannes Christo charissimus, sed Petrus? Hanc quaestionem S. Hieronymus, lib. I Adversus Jovinianum, duplici responsione decidit. Una: « Ne adhuc adolescens, inquit, ac pene puer, progressae aetatis hominibus praeferretur; » altera: « Ne magister, inquit, bonus, qui occasionem jurgii debuerat auferre discipulis, in adolescente, quem dilexerat, causam praebere videretur invidiae. » Huc alludit et hoc repraesentat Pontifex Romanus, dum ipse solus solemniter celebrans circum se in altari habet septem candelabra (quod nulli episcoporum concessum est): ipse enim est Vicarius Christi, qui hic visus est Joanni inter septem candelabra quasi summus Pontifex, et moderator septem, id est omnium, Episcoporum et Ecclesiarum tam Graeciae, quam totius orbis. Christus ergo est qui Ecclesiae suum communicat splendorem, vim ac virtutem, juxta illud Matth. XVIII, 20: « Ibi sum in medio eorum. » Quocirca Isaias, cap. XII, vers. 6, Ecclesiam ad gratias agendas et ad jubilum excitat, dicens: « Quia magnus in medio tui Sanctus Israel. » Hac de causa Christus alia forma et specie apparuit quam habeat in coelo, nimirum vestitus podere, canus, cinctus zona aurea, habens pedes ardentes; ut per haec repraesentarentur res admirandae (de quibus mox dicam), quas Christus in Ecclesia et suis fidelibus (quorum speciem et quasi personam hic induit) operatur, juxta illud Psalm. LXVII, 36: « Mirabilis Deus in sanctis suis; » hoc est, quod ait Paulus Galat. II, 20: « Vivo ego, jam non ego, vivit vero in me Christus: » vide ibi dicta. Sic Cant. V, a vers. 10 ad finem capitis, describitur Christi species et figura, non solum prout ipse in se est, sed etiam prout in suis praeclara et illustria operatur, uti docent ibidem Gregorius Nyssenus, Paulinus, Ambrosius, Gregorius, Philo Carpathius et Honorius. Vestitum podere. — Quaeres cur hoc habitu vestitus apparuerit Joanni Christus? Primo, Irenaeus, lib. IV, cap. XXXVII, censet hanc figuram ad sacerdotalem dignitatem et gloriosum Christi adventum pertinere. Sic et Stunica in Zachariae cap. IV, putat hic describi Christi habitum, quatenus judex est, et ut judex judicabit orbem in fine mundi. Secundo, Luisius Legionensis, lib. De Nominibus Christi, opinatur totum hoc aenigma ad Christi ardentem charitatem referri debere. Tertio, Pannonius asserit hanc imaginem cuilibet justo convenire, quia Christus et Ecclesia sunt unum; Christusque hic suorum habitu se vestit, ut indicet se in illis vivere, operari et loqui, uti paulo ante dixi. Quarto, alii putant hic depingi Christum, qua ratione est perfectissimus legislator. Unde Ribera censet hoc aenigma ad justorum consolationem et errorem impiorum spectare. Quinto, Pererius censet in hoc Christi schemate depingi providentiam, qua Christus regit, curat et gubernat suam Ecclesiam; et in hoc ipso proponi ideam gubernationis Ecclesiasticae, quam Episcopi et Pastores imitari debeant. Sic et multi alii putant hic singulariter exprimi Christi providentiam erga septem Asiae Ecclesias, quibus praeerat, quibusque haec scribebat Joannes. Sexto, Alcazar censet hanc primam Apocalypseos personam prologum agere, et summam totius spectaculi (puta totius Apocalypseos) perstringere. Unde et vestitus poderis respondet vestibus albis, quibus seniores sunt amicti, cap. IV, et byssino quo se induit Agni sponsa, cap. XIX. Sic et poderis byssina et zona aurea respiciunt angelorum vestitum, qui phialas effundunt, cap. XVI; canities respicit canitiem seniorum, cap. IV; oculorum flammae eaedem sunt cum illis, de quibus dicitur cap. XIX: « Oculi ejus sunt flamma ignis. » Pedes ex aurichalco ardenti, iidem sunt cum illis qui dantur angelo, cap. X, vers. 1: « Pedes ejus tanquam columna ignis. » Ignis ipse idem est cum eo qui postea Babylonem comburit; septem stellae respondent stellis quibus amicta est mulier, cap. XII. De morte, inferno et clavibus saepe inferius agetur. Ita ipse. Quae omnia apposite et vere dicuntur. Proprie tamen haec spectant septem candelabra: Christus enim hic eam speciem assumit, quae repraesentet nobis ejus officium pontificale circa hasce Ecclesias, et alias quasvis, quas corripit, docet, monet, perficit, ut patebit cap. II et III. Haec enim omnia usque ad cap. IV, pertinent ad primam Apocalypseos partem, quae est de correptione et instructione septem Ecclesiarum et Episcoporum Asiae. Unde cap. V, ubi incipit altera, scilicet prophetica Apocalypseos pars alia visio et alia species Christi, scilicet quasi Agni occisi, proponitur. Secundario tamen haec quoque ad caput quintum, totamque Apocalypsin pertinent. Christus enim hic eam speciem gerit, qua repraesentat suam in fideles curam, protectionem et glorificationem; in impios vero, praesertim in Antichristum ejusque asseclas, terrorem et vindictam, quod est argumentum et scopus totius Apocalypseos. Porro quod Alcazar, pag. 94, haec omnia trahit ad suam de argumento Apocalypseos opinionem, scilicet hoc schemate Christi repraesentari victoriam et triumphum tam de Judaeis et judaismo quam de Gentibus et gentilismo, superius minus probabile esse ostendi. Jam quod ad verba textus attinet, nota, « vestitum podere, » hoc est, veste sive tunica talari. Dicta est poderis ἀπὸ τοῦ ποδὸς καὶ ἄρω, quod ad pedes usque adaptetur et descendat; vel, ut Erasmus, ἀπὸ τοῦ ποδός, id est pes, καὶ ἤρης, quod in compositione remum significat. Deducitur enim ab ἐρέσσω, id est remigo; inde dicitur trieris, dieris: quasi poderis sit vestis quae pedibus remigatur et ventilatur. Nota: Pontifex duplicem habebat tunicam, unam lineam, quae heb. בתונות ketonet, graece χιτών vocabatur, qua semper in sacris utebantur omnes sacerdotes; secundam hyacinthinam, quae hebraice מעיל meil dicebatur, eratque propria pontifici, ab eaque dependebant mala punica et tintinnabula, de qua dicitur Sap. XVIII, 24: « In veste poderis totus erat orbis terrarum, » ut scilicet significaretur pontificem podere indutum, esse mediatorem caeli et terrae, Dei et hominum, ac pro toto mundo supplicare. Quaeres utram tunicam hic intelligat Joannes per poderem? Alcazar, Ribera et Pererius intelligunt lineam. Hanc enim Josephus, lib. III Antiq., cap. viii, et S. Hieronymus, epist. 128, vocant poderem. Quin et Septuaginta Ezech. ix, 2, ubi nos legimus: « Vir vestitus lineis, » vertunt vestitus podere. Accedit quod persona haec apparuit inter candelabra, et quasi de illis curam gerens, quod non erat summi pontificis munus; atque ita non satis apte cohaeret, ut sacerdos hyacinthina vestitus inter candelabra apparuerit. Porro per hanc lineam tunicam censent significari, primo, Christi sacerdotium; secundo, mundissimam et pulcherrimam ejus carnem; tertio, inaestimabilem ejus innocentiam et puritatem; quarto, patientiam: linum enim varie carminatur, tunditur, maceratur, etc., et « semper injuria fit melius, » ait Plinius. Verum verius videtur poderem esse tunicam hyacinthinam, primo, quia ita vertunt et explicant Septuaginta, Exod. xxviii, 31, ubi distincte de utraque pontificis tunica agitur, et quaeque suo nomine ab alia discriminatur. Secundo, quia sola hyacinthina, propria pontifici, significat pontificatum proprium Christo. Christus enim hic non quasi sacerdos minor, sed quasi pontifex inducitur, qui septem angelos, id est Episcopos, septem Ecclesiarum docet et corrigit. Unde et cingitur zona aurea; haec enim pontificem designat, non sacerdotem. Sacerdos enim zona byssina tantum cingebatur; pontifex vero praeter byssinam habebat zonam polymitam, quia hyacinthinam, quin et Ephod cum Rationali succingebat, cui respondet hic zona aurea, quam Joannes dat Christo. Tertio, quia tunica linea « tantum usque ad crura descendebat, » ait S. Hieronymus, epist. 128 ad Fabiolam, de vestibus sacerdotum; hyacinthina vero usque ad talos. Haec ergo proprie est poderis, id est talaris, non illa, licet a S. Hieronymo et Josepho illa quoque subinde vocetur poderis, quod ad pedes, id est ad tibias et crura, descenderet. Quarto, quia per poderem intelligit tunicam hyacinthinam, Sapiens xviii, 24, verbis jam citatis, et Eccli. cap. xlv, 10; ubi enim nos legimus « circum pedes, » graece est poderis, et manifeste loquitur de hyacinthina. Podere ergo, sive tunica hyacinthina significatur summus Christi pontificatus, quo Christus praeest septem, id est omnibus Ecclesiis et Episcopis; ac consequenter Christi in nos amor commendatur, ut eum redamemus, nec in persecutionibus et in morte proposita ab ejus amore recedamus. Sic enim Christus Pontifex noster seipsum pro nobis in victimam mortemque crucis obtulit. Hinc hyacinthina haec tunica symbolum est, primo, verae religionis, sanctitatis, et cultus divini, in quibus excelluit Christus. Secundo, conversationis caelestis: hyacinthus enim est coloris violacei, id est aerei et caelestis. Hinc ab hac tunica pontificis dependebant aurea tintinnabula et mala punica: illa significabant ardentem praedicationem, haec miracula Christi. Vide dicta Exodi xxviii, 35, et Exodi xxv, 4. Et praecinctum ad mamillas zona aurea. — Alludit primo, ad cingulum veterum sacerdotum et pontificum: hoc enim adeo alte succingebant se, ut Josephus, lib. III Antiq., cap. x, asserat lineam vestem accingi solitam circa pectus paulo axillis inferius. Et S. Hieronymus, epist. 128: « Balteo, ait, cingebatur tunica linea inter umbilicum et pectus. » Unde Turnebus, lib. XV Adversariorum, cap. ult., et Sigonius, lib. III De Judiciis, cap. xix, notant morem alte se cingendi proprium fuisse sacerdotum, ut per hoc significaretur eos prae caeteris promptos et paratos esse ad omne Dei obsequium. Rursum, zona aurea erat pontificum veterum; nam sacerdotes minores cingebant se zona ex bysso polymita, id est cocco, purpura et hyacintho intertexta, absque auro; pontificis vero zona erat ex bysso polymita auro intertexta. Quaeres quidnam significet zona haec aurea Christi? Respondent primo aliqui, significare ejus clementiam, qua cohibet iram. Ita Andreas et Aretas. Secundo, ejus dignitatem regiam. Ita Rupertus et Pererius. Tertio, ejus sapientiam. Ita Albertus. Addunt aliqui justitiam, juxta illud Isai. cap. xi, vers. 5: « Justitia cingulum lumborum ejus. » Quarto, ejus pietatem et reverentiam. Ita Abbas Joachim et Dionysius. Quinto, ejus castitatem. Ita S. Chrysostomus, Gregorius, Haymo, Anselmus et multi alii. Sexto, ejus charitatem. Ita Ribera et Thomas Anglicus. Septimo, ejus praeparationem et promptitudinem ad Dei obsequium, ad quod eum excitat Dei amor; hunc enim significat aurum; unde alte accingitur, ut prae aliis promptior et paratior significetur. Ita Alcazar. Octavo, proprie zona constringens vestes et corpus, illudque firmans et roborans, significat disciplinam sanctam, quae Christi et Christianorum mentem, phantasiam, corpus motusque omnes componit, a vitiis restringit, Deo Deique legi astringit. Est aurea, quia id facit non per timorem, sed per amorem Dei. Hinc charitas ab Apostolo Coloss. III, vers. 14, vocatur vinculum perfectionis. Rursum II Corinth. v, vers. 14: « Charitas, ait, Christi urget nos. » Christus enim ad auream charitatis legem, sive zonam, suas omnes leges revocavit. Plura moralia de zona hac Christi et fidelium dixi Ephes. vi, 4; Jerem. xiii, 4; Exodi xxviii, 39. Porro multi haec adaptant Ecclesiae et fidelibus: horum enim personam et speciem sustinere hic Christum, ideoque visum a Joanne inter candelabra, quae Ecclesias significant; hanc ergo zonam Christi esse eam qua Sancti praecincti sunt. Ita Alcazar et alii. Imo multi volunt hanc zonam Christi esse ipsam Ecclesiam. Ita Victorinus, Ticonius, Primasius, Beda; vel aliquam Ecclesiae partem, verbi gratia, chorum Patriarcharum, ut vult Ambrosius. Censent enim per hanc zonam auream innui ingens incrementum charitatis, quod Ecclesia accepit in persecutionibus, nempe in sigillo secundo, cap. vi, et in thuribulo, cap. viii. Quaeres, cur ad mamillas cingitur Christus? Respondet primo S. Chrysostomus, per zonam in lumbis significari legem veterem, per zonam ad mamillas Evangelium. Nam, ut ait S. Gregorius, loco mox citando, aurea zona ad mamillas refrenatur non tantum operis, sed et cordis luxuria, hanc enim Christus damnat Matth. cap. v, vers. 28. Secundo, quia Christus, aeque ac Christiani alacriores, paratiores et ardentiores sunt, aut esse debent, ad Dei obsequium, quam Moses et Judaei. Tertio, quia cor Christi, quod est inter mamillas, plenum est charitate. Quarto, symbolice Viegas per duas mamillas duo universalia Dei attributa, puta misericordiam in pios, et justitiam in impios accipit. Ex dextra sugitur lac indulgentiae, ex sinistra lac correptionis. Hoc durius, illud suavius, utrumque infantibus salutare. Unde et Rupertus per zonam auream accipit auctoritatem Christi regiam, ab omni miseria et mortalitate liberam. Melius Pererius: Duae mamillae, ait, sunt mens et voluntas; haec cincta est auro sapientiae, illa charitatis; utraque lac praebent tum doctrinae per praedicationem, tum gratiae per Sacramentorum administrationem. Unde S. Gregorius, lib. XXXIV Moral., cap. viii: « Zonam, inquit, auream circa mamillas habere, est cunctos mutabilium cogitationum motus, per solius amoris vincula restringere. » Addit ibidem S. Gregorius, aurum quinque res in Scriptura significare: primo, claritatem divinitatis; secundo, splendorem caelestis civitatis; tertio, charitatem, uti hic; quarto, nitorem gloriae saecularis; quinto, pulchritudinem sanctitatis. Denique Alcazar hic, notat. 12, pag. 225, notat auro significari charitatis perfectionem. Nam, ut lib. XXXIII, cap. 1 et seq., docet Plinius in auro novem sunt consideranda, mira « generatio, splendor, pondus, facilitas materiae, constantia, munditia, medicina, miracula, pretium: » quae singula ipse ordine fuse et docte prosequitur, et charitati adaptat.
1:14
14. Caput autem ejus et capilli erant candidi, tanquam lana alba et tanquam nix, — (« Caput autem » id est divinitas, quae est caput Christi; et « capilli » significat id est, quasi diceret, Caput, id est capilli capitis; Alcazar tamen per capillos capitis accipit pilos, tam barbae quam capitis; sed pili barbae proprie non vocantur capilli) quae nix non tantum candorem habet, sed et pulchritudinem et splendorem. « Candidi, » nimirum canitie: qua significatur Christi aeternitas, et, ut Augustinus ait, « antiquitas veritatis. » Sic de Patre aeterno dicitur Daniel. vii: « Antiquus dierum sedit, vestimentum ejus candidum quasi nix, et capilli capitis ejus quasi lana munda, » id est candidi, splendidi, juxta illud: Et facies multo splendeat alba pilo. Nota: Aretas per capillos candidos accipit candidam et puram humanitatem Christi; et Viegas, puritatem vitae Christi. Secundo, Rupertus accipit SS. Prophetas; hi enim quasi multi capilli unius capitis Christi sunt. Pari modo S. Augustinus, lib. De Essentia divinitatis, initio, accipit quoslibet Sanctos. Tertio, S. Augustinus, tract. 57 in Joannem, accipit Christi Sacramenta, quae multa et varia unius Christi sunt. Quarto, Joachim Abbas judicia Christi mundissima et justissima. Quinto et optime, uti dixi, capilli sive candidi, sive cani significant Christi aeternitatem, ac consequenter omniscientiam, omniprudentiam, omniprovidentiam: cani enim, sive senes, quia calor in iis subsidit, hinc non habent fervores et impetus turbidos, qui rationem perturbant, sed plane sedati liberum et sincerum habent judicium, maximeque in eis viget prudentia et sapientia. Unde notat Alcazar per poderem significari sanctitatem et religionem Christi, ejusque fidelium; per zonam auream charitatem, per canos sapientiam, quae mire increvit in persecutionibus iis, de quibus agitur hoc libro: per illas enim Christus docuit suam Ecclesiam Christianae philosophiae fastigium. Porro inter haec tria congruus servatur ordo; quia prius est mundari a peccato, et sanctificari; mox virtutum perfectionem in fervore charitatis amplecti; et demum alios docere et instruere per sapientiam. Unde in Ecclesia Christiana sapientia fuit matura et cana, quae in Synagoga Judaeorum erat germinans et infans. Hinc comparatur nivi, non tantum nitenti, sed et splendenti. Nix ergo significat splendorem et gloriam sapientiae Christi et Christianorum. Addunt aliqui canos significare antiquitatem religionis Christianae, tum quia fuit prior judaismo in mente et intentione Dei (unde voluit Deus illam per ritus et sacrificia Judaica significari et repraesentari); tum quia prisci Patriarchae et Prophetae, quoad fidem, spiritum, mores et vitam Christiani potius erant, quam Judaei et Mosaici, uti docet S. Augustinus lib. III Contra duas epist. Pelag., cap. IV, et D. Thomas I II, Quaest. CVII, art. 1. Et oculi ejus tanquam flamma ignis. — His oculis significatur omniscia mens Christi, justis lucens, reprobos incendens, ait Gagneius. Secundo et melius Ribera: Oculi, inquit, Christi flammantes significant Christi iram et vindictam in persecutores Christianorum aliosque impios. Id ita esse patet ex cap. xix, vers. 12, et cap. ii, vers. 13, et cap. xi, vers. 19, ubi horribiles bestiae depinguntur: « Ira plenae, vaporem igneum spirantes, horrendas ab oculis scintillas emittentes. » Cur in ira flammescant oculi, causam dat Aristoteles, Problem. III, sect. 31, quod calor a natura in eam partem tanquam violatam transmittatur, quae et sensu et motu facilior est. Oculi enim violati censentur hoc ipso, quod quis coram ipsis indignum et injurium quid patrarit, nec faciem et oculos ejus sit reveritus. Adde phantasiam, quae in capite est supra oculos, ira concitatam, advocare ad se spiritus vitales, eosque accendere, ut fumos naribus, ignem oculis efflare videatur. Sic de Achille irato ait Homerus, Iliade XIX: « Dentes ejus stridebant, oculi vero splendebant ut flamma ignis. » Et Virgilius, lib. VII, de Alecto: « Flammea torquens lumina. » Et Cicero in Verrem: « Ardebant oculi, toto ex ore crudelitas emicabat. » Addit Alcazar flammas oculorum Christi significare, ab ejus ira neminem se posse abscondere. Quae enim tenebrae impediant perspicientiam ei, cui oculi jaculantur claram lucem? juxta illud Jeremiae xxxii, vers. 19: « Oculi ejus aperti sunt, ut reddat filiis Adam secundum fructum adinventionum eorum. »
1:15
15. Et pedes ejus similes aurichalco sicut in camino ardenti. — Hinc patet Joannem non vidisse verum hominem, sed hominis imaginem, sive spectrum: habebat enim pedes ex aurichalco. Licet enim dicat: « Similes aurichalco, » tamen to similes potius spectat hominem, sive spectrum hominis, quam aurichalcum, q. d. Hoc hominis spectrum pedes videbatur habere similes statuae factae ex aurichalco, quoad cetera vero simile erat homini. Alludit ad Ezech. i, 27, ubi Ezechiel ait se vidisse speciem Dei sedentis in curru Cherubim: « Quasi speciem electri, velut aspectum ignis, intrinsecus ejus per circuitum; a lumbis ejus et desuper, et a lumbis ejus usque deorsum, quasi speciem ignis splendentis in circuitu. » Vide ibi dicta. Pro aurichalcum graece est χαλκολίβανον, quod Suidas putat esse genus electri auro pretiosius. Antonius Nebrissensis in Quinquagena, cap. IV, vertit thus aeneum, id est forte, masculum, puta potentissimum et fragrantissimum; לבונה lebona enim hebraice, unde idem sumpserunt Graeci, significat thus, eo quod sit album (לבן laban enim significat album), et ita sumitur hoc nomen apud Orpheum, cum ait: « Chalcolibanus in Apollinem, in Latonam, » id est masculum thus, vel masculini thuris sacrificium in Apollinem, in Latonam. Pedes ergo Christi similes sunt thuri masculo, quia quasi thus incensum et fragrantissimum, jucundissimum odorem spargunt. Verum noster Interpres, et alii passim, χαλκολίβανον vertunt aurichalcum. Unde et Plinius, lib. XXXIV, cap. II, ait chalcolibanum esse genus aeris, olim habitum in pretio. Porro vocatur aurichalcum aes, quod colorem habet aureum, inquit Sextus Pompeius. Idem dicitur aurichalcum, ab ὄρος, id est mons, et χαλκός, id est aes, quod e montibus eruatur; unde et dicitur zahash-Libanon, quasi aes Libani, eo quod e Libano eruatur, ait Aretas et Thesaurus linguae Graecae. Unde Syrus vertit, pedes ejus similes aeri Libanitico, quod inflammatum est tanquam in fornace; Arabicus, pedes ejus sicut aes conflatum in igne. Porro fulgidum fuisse aurichalcum docet Hesiodus, dum illud panis vocat in Herculis scuto. Aurichalcum ergo, sive chalcolibanum, erat aes laudatissimum. Sensus ergo est: Pedes Christi similes erant aurichalco, non frigido, non etiam liquefacto, sed calenti, candenti et coruscanti « in camino ardenti » (legit noster Interpres in Graeco πεπυρωμένῳ id est ardenti; jam legunt πεπυρωμένα, id est ardentes, scilicet pedes), hoc est, pedes Christi erant splendidissimi, puta humanitas Christi (quae per pedes significatur, uti deitas per caput) per caminum passionis et crucis facta est splendidissima et fortissima ad conculcandum Domitianum suosque hostes, et ad eos comburendum. Ita Nazianzenus apud Andream, et Damascenus apud Riberam, Rupertus, Pannonius aliique, qui omnes per pedes intelligunt humanam naturam in Christo. Paulo aliter Dionysius Carthusianus per pedes accipit extremos annos vitae Christi, quibus passus est et crucifixus. Pedes Christi, ait Rupertus, dicuntur similes aurichalco: « Quia sicut aurichalcum multis ignium impendiis ex aere perducitur ad colorem auri, ita et illa humanitas per multas tribulationes passionis et mortis perducta est ad gloriam majestatis. » Quocirca pie S. Bernardus, serm. 17 in Psalm. Qui habitat: « Bonum, ait, mihi, Domine, tribulari, dummodo ipse sis mecum, quam regnare sine te, epulari sine te, sine te gloriari: bonum in tribulatione magis amplecti te, in camino habitare te mecum, quam esse sine te, vel in caelo. Quid enim mihi est in caelo, et a te quid volui super terram? Aurum probat fornax, et viros justos tentatio tribulationis. Ibi, ibi cum eis es, Domine, ibi in tuo nomine congregatis adstas medius, sicut olim cum tribus pueris es dignatus etiam Ethnico apparere, ut diceret: Quia species quarti est similis Filio Dei. Quid trepidamus, quid cunctamur, quid refugimus hunc et minum? Saevit ignis, sed Dominus nobiscum est in tribulatione: si Deus nobiscum, quis contra nos? » Mystice Haymo, Beda, Ambrosius, Anselmus: Pedes, inquiunt, Christi sunt fideles, qui vivent in fine mundi tempore Antichristi, durabuntque in igne persecutionis, quasi in camino, fortes et constantes. Secundo, Victorinus, Ticonius, Andreas, Aretas, Pererius et Alcazar: Pedes, inquiunt, Christi sunt Apostoli, qui nomen Christi quasi per totum orbem deportarunt. Hi similes sunt aurichalco, quia sua sapientia splenduerunt ut aurum, suaque constantia expresserunt firmitudinem aeris. Unde de his dicitur Isaiae LII, 7, et Roman. x, 15: « Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona! » Et Cant. vii, 1: « Quam pulchri sunt gressus tui in calceamentis, filia principis! » Visi sunt ardentes, quia orbem accenderunt igne illo, de quo ait Christus Lucae xii, 49: « Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? » Denique in chalcolibano, sive aere Libani, alluditur ad altare holocaustorum, quod ex hoc aere factum erat. Respicit enim Joannes ad ignem holocaustorum, quo significat pedes illos, qui adeo Deo placent intendere et contendere, ut verae religionis ignem Deique cultum toto orbe accendant, quod et fecerunt. Hic enim est ignis iste, quo exusta est Babylon, ait Alcazar. Unde et Irenaeus, lib. IV, cap. 37, chalcolibanum refert ad fortitudinem fidei, et ad perseverantiam in tot adversis, aerumnis et persecutionibus, quas praecones Dei, amore Dei tolerarunt usque ad mortem et martyrium, itaque orbem Dei fide et amore succenderunt. De hoc igne vide dicta Levit. IX, in fine. Tertio Ribera: Pedes Christi, ait, sunt hostes Christi a Christo calcandi, et igne gehennae cruciandi, aut, ut Alcazar, Christo subigendi et ad eum convertendi, juxta illud Josue i, 3: « Omnem locum, quem calcaverit vestigium pedis vestri, vobis tradam; » et Psalm. lix, 19: « In Idumaeam extendam calceamentum meum. » Et vox illius tanquam vox aquarum multarum. — Primo, aliqui haec exponunt de aquis baptismi. Ita Victorinus. Secundo, alii de concordia Scripturarum, quae sunt quasi aquae et fluvii multi. Ita Rupertus et Pererius. Tertio, alii de caelestis virtutis cursu, quae variis modis in omnes influit. Ita Arias Montanus. Quarto, Alcazar putat hanc vocem significare persecutionem Romani imperii, quasi aquae multae sint multae gentes frementes et furentes in Christianos: sed haec vox est Christi, non gentium frementium. Nota: Alludit Joannes ad Ezech. XLIII, initio; sicut enim ibi dicitur: « Ecce gloria Dei Israel ingrediebatur per viam Orientalem; et vox erat ei quasi vox aquarum multarum, et terra splendebat a majestate ejus; » sic hic ait Joannes: « Vox illius tanquam vox aquarum multarum; facies ejus sicut sol lucet in virtute sua. » Sensus ergo est, q. d. Vox Christi erat valde fortis, sonora, penetrans et efficax, qualis esse solet aquarum multarum cum impetu defluentium; ad hoc enim significandum hac aquarum similitudine saepe utitur Scriptura. Haec vox, ait S. Gregorius, Ticonius, Haymo, Seraphinus et Pererius, est praedicatio Evangelii, ita sonora et potens, ut in omnem terram exiverit sonus ejus. Quis maris fremitus cautibus illisi, quae fluminum rapidissimorum confluges, quae Nili catadupa tam longe personarunt? Fuit ergo haec vox « quasi aquarum multarum, » primo, quia instar aquae restinxit sitim rerum temporalium, et refrigeravit aestum concupiscentiae. Secundo, quia abluit maculas peccatorum. Tertio, quia fecundavit terram cordium humanorum, ut fructus virtutum proferant. Quarto, quia multas, imo omnes gentes ad Christum convertit, fecitque ut quique sua voce communiter invocent et laudent Deum: haec enim est musica non octo, sed centum millium vocum, in auribus Dei uti sonora, ita gratissima. Hinc cap. xvii, vers. 15, dicitur: « Aquae multae populi sunt, et gentes, et linguae. » Ita Primasius, Ambrosius, Beda, Anselmus, Richardus, Rupertus, Dionysius et Pannonius. Potest quoque per hanc vocem, cum Ribera, intelligi condemnatio impiorum, puta vox Christi condemnantis impios in die judicii. Sed quia haec significatur per gladium, qui sequitur, hinc melius per hanc vocem accipitur ipsa praedicatio Evangelii. Unde et sequitur narratio de septem Ecclesiis hac voce conversis.
1:16
16. Et habebat in dextera sua stellas septem. — Primo, multi putant idem esse septem stellas, quod septem candelabra, puta septem angelos, vers. 20, per quos putant septem Ecclesias ipsis commissas significari. Ita Victorinus, Ticonius, Ambrosius, Haymo, Beda. Secundo, per septem stellas, non septem Episcopos, sed proprie septem angelos, sive spiritus coelestes accipiunt Origenes, homil. 20 in Num.; Hilarius, in Psalm. CXXIV; Nazianzenus, orat. 32; Hieronymus in Matth. xviii, Andreas et alii; quin et Maldonatus in Matth. xviii. Tertio, per septem stellas et angelos accipient septem dona Spiritus Sancti, sive Spiritum Sanctum septiformem, Victorinus, Seraphinus et Arias Montanus, qui ait has septem stellas esse septem spiritus in divina essentia constantes. Quarto, Andreas per septem stellas accipit septem rerum gradus, sive res omnes quae in mundo sunt, totamque mundi gubernationem, quae in manu et dextera Christi est. Quinto, Abbas Joachim per septem stellas accipit, non fixas, sed septem planetas, et singulis accommodat virum aliquem virtute praestantem, qui quolibet seculo orbi praeluxit, v. g. ut prima stella sit Adam; secunda, Noe; tertia, Abraham; quarta, Moses; quinta, David; sexta, Joannes Baptista; septima, Elias, in fine mundi: ita ipse hic ad vers. 20; sed haec omnia vel parerga, vel accommodatitia sunt. Itaque dico: Certum est has septem stellas esse septem angelos, uti ait S. Joannes, vers. ult. Porro angeli hi sunt Episcopi, ut ibidem patebit. Ubi nota: Angeli, id est Episcopi, in Ecclesia debent esse quasi stellae. Primo, ut quasi stellae, non errantes et planetae, sed fixae, perpetuum et ordinatum habeant motum, morumque omnium debitam compositionem. Secundo, ut sua claritate alios illuminent; hoc est quod ait Paulus Philipp. cap. ii, vers. 15: « In medio nationis pravae et perversae lucetis sicut luminaria in mundo. » Tertio, ut suo calore alios foveant et vivificent. Quarto, ut suis influentiis conservent et vegetent mundum. Quinto, stellae fixae parvae videntur et humiles, sed tamen majores sunt tota terra: talis sit Episcopus et Pastor. Sexto, stellae lucent noctu in medio tenebrarum, sic luceat et Episcopus, praesertim noctu, id est tempore persecutionum et haeresum, uti lucebant hi septem constanter tempore persecutionis Domitiani. Hoc est, quod ait S. Augustinus, lib. I De Sermone Domini in monte, cap. vi: « Calcari non potest nisi inferior; sed inferior non est qui quamvis corpore multa in terra sustineat, corde tamen fixus in caelo est. » Vide dicta Gen. cap. xv, vers. 15, et Daniel. cap. xii, vers. 3 et 4. Hac ratione illud bravium a Daniele xii, 3, sanctis doctoribus promissum accipient: « Qui docti fuerint, fulgebunt ut splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. » Denique stella vigilantiae et providentiae, quae prima Episcoporum est dos, typum gerit. Hinc in veteri numismate Pertinacis Imperatoris simulacrum cernitur, manibus versus ingentem stellam in caelum sublatis, hoc lemmate, « Providentia Deorum. » Porro Alcazar hasce septem stellas concipit ut septem gemmas instar stellarum annulis totidem infixas, vel insculptas. Hoc enim congruentius et elegantius videtur; gemmae enim stellarum splendorem referent, et insuper magnas habent virtutes et energias. Sic ait Virgilius, Aeneid. IV: Stellatus jaspide fulvo ensis erat. Et Rhodiginus, lib. VI, cap. xii: « Scribit, ait, Damis, sapientum Indorum principem Jarcham tam scite, tamque docte annulos septem compegisse, qui et stellarum septem nominibus essent praesignes, ut Apollonium Tyaneum dono acceptos singulis diebus singulos juxta dierum nomina eis distinguentem, gestasse proditum sit. » Idem refert Philostratus, lib. II, cap. xli. Pari modo, ait, hae septem stellae erant septem annuli cum totidem gemmis sive stellis: singulae autem gemmae habebant stemma aliquod, sive insigne insculptum, verbi gratia, crucem (quae signum est Dei vivi, ut dicitur cap. vii, vers. 2; aut quatuor animalia, quae sunt divinae providentiae sigillum). Veteres enim annulorum gemmis pro sigillis utebantur: neque ulla erat gemma, quae figura aliqua, seu charactere non esset insignata. Christus enim Episcopos hic maximo honore afficit, dum eos vocat dexterae suae annulos, vel annulorum gemmas. Hinc de Joachim rege, ait Jeremias, cap. xxii, vers. 24: « Si fuerit Jechonias annulus in dextera mea. » Et Eccli. cap. xlix, vers. 13: « Zorobabel quasi signum in dextera manu: sic et Jesus, filius Josedec. » Et Aggaei ii, 24: « Ponam te quasi signaculum. » Sunt in dextera Christi, quia sunt Christi instrumenta in regimine animarum, aeque ac ornamenta, praesertim si suo munere egregie perfungantur. Addit Alcazar Christum habere in manu stellas fixas; sed tamen alludi hic ad septem planetas, ut per eas significetur discrimen, quod erat inter ipsos Episcopos Asiae. Smyrnensis enim se habebat ut Sol, qui omnia sua virtute superat; Philadelphensis ut Jupiter, ob prosperam fortunam; Sardensis ut Mars, propter audaciam; Laodicensis ut Saturnus, ob ignaviam et pigritiam; Ephesinus ut Mercurius, quia, licet prudens esset, erat tamen remissi ardoris; Pergamenus ut Luna, propter morum inaequalitatem; Thyatirensis ut Venus, propter imprudentem fervorem. Licet Christi intentio sit, ut omnes instar solis effulgeant. Haec sunt commenta ejus ingeniosa, et erudita magis, quam solida et genuina. Transformant enim stellas in gemmas, imo in annulos, quorum hic nulla est mentio. In his ergo, et magis in aliis ingenium ejus laudo, sed solidius et planius subinde de littera sacrae Scripturae judicium multi requirunt. Itaque simplicius et significantius septem stellas hic proprie accipiemus. Stellarum enim lux fulgentior est, quam gemmarum; eaque apte respondet septem lucernis candelabri, quibus praesunt hae septem stellae. Rursum, stellas proprie, id est fixas, non planetas accipio, uti et alii Interpretes passim. Moraliter, non soli Episcopi, ait Haymo, sed quivis insignes Evangelii praecones sunt stellae, uti fuit S. Dominicus, cui proinde in fronte visa est stella. Hinc Apocalyps. xii, 1, mulier, id est Ecclesia, dicitur in capite habere coronam stellarum duodecim, puta duodecim Apostolorum, qui Evangelium toto orbe praedicarunt. Hi ergo fuerunt quasi stellae primae magnitudinis, de quibus mystice dicitur Psalm. xviii, 1: « Caeli enarrant gloriam Dei; » et illud Poetae: « Solemque novus nova sidera portant. » Et de ore ejus gladius utraque parte acutus exibat. — Primo, Ambrosius per gladium accipit fideles validos et electos, qui in fine mundi contra Antichristum pugnabunt. Secundo, Ticonius, Primasius, Aretas, Haymo, Anselmus, Richardus Victorinus et Alcazar per gladium accipiunt verbum Dei, quod Christus per suos praedicatores loquitur, eoque ferit et sauciat corda audientium, de quo Apostolus ait, Ephes. vi, 17: « Assumite gladium spiritus, quod est verbum Dei. » Et Hebr. iv, 12: « Vivus est sermo Dei et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus, compagum quoque et medullarum. » Et Psalm. cxlix, 6: « Gladii ancipites in manibus eorum, ad faciendam vindictam in nationibus, increpationes in populis, etc. — gloria haec est omnibus sanctis ejus. » Concionatores ergo sunt gladii Christi, per quos Christus pugnat et trucidat vitia. Agunt enim ipsi virtute et efficacia non sua, sed Christi, qui vim dat verbis eorum, ut animas convertant. Verum, quia Joannes hoc verbum Dei intellexit per vocem aquarum multarum jam dictam, hinc amplius per gladium hunc Christi accipiemus sententiam condemnationis, ipsamque condemnationem et punitionem aeternam, qua Christus impios in die judicii efficacissime et dirissime feriet, adigetque in gehennam, sive in mortem secundam. Ita Andreas, Aretas, Rupertus, Beda, Lyranus, Seraphinus et Ribera: ac probatur ex cap. ii, vers. 12: « Haec dicit qui habet rhomphaeam utraque parte acutam. » Et vers. 16: « Pugnabo cum illis (Nicolaitis) in gladio oris mei. » Minatur enim impuris haereticis poenam et gehennam. Et cap. xix, vers. 15: « Et de ore ejus procedit gladius ex utraque parte acutus, ut in ipso percutiat gentes; et ipse reget eas in virga ferrea. » Agit enim de strage gentium infidelium et hostilium, quam Christus faciet in fine mundi; unde ad earum carnes devorandas invitat aves, dicens vers. 17: « Venite ad coenam magnam Dei, ut manducetis carnes regum, tribunorum et fortium, » etc. Sic Joannes Bohemus, De Gentili ritu in Asia, scribit principem, cum primum accepto diademate rex inauguratur, dicere solitum: « Oris mei sermo, de cetero gladius meus erit. » Sic etiamnum rex Hungariae, cum inauguratur, insidens equo gladium fulgentem vibrat, ac circumducit per quatuor mundi plagas, quasi protestans se eo contra quoslibet regni hostes quaquaversum depugnaturum. Gladius enim a clade dicitur, quasi cladius, quod cladem inferat hostibus, ait Varro. Hinc gladius symbolum est principis, judicis (« non enim sine causa gladium portat; Dei enim minister est, vindex in iram ei qui malum agit, » ait S. Paulus, Rom. xiii, 4) et vindicis. Hinc consequenter priscis gladius erat symbolum et omen mortis. Ita Helvidio Pertinaci accidit, qui ante triduum quam occideretur, visus est sibi videre hominem a quo gladio infestabatur. Eodem significato formidabilis minitabundusque Galba, cognita Neronis nece, susceptaque Caesaris appellatione, iter ingressus est paludatus, pugione ante pectus e cervicibus dependente, usu togae non prius recuperato, quam omnes qui res novas moliebantur, oppressisset. Testis est Suetonius in Galba, cap. xi. Quid vero libelli duo, qui reperti sunt in secretis Caii Caligulae post ejus necem, in quibus notae nominaque continebantur morti destinatorum? Praescripti enim erant diverso titulo, alterique gladius, alteri pugio nomen erat: per hunc eos, qui clam opprimendi erant, intelligebat; per gladium, quos palam caedere destinasset; moliebatur enim princeps carnificinae deditus electissimum quemque utriusque ordinis interimere, mox Antium, inde Alexandriam commigrare. Ita Suetonius in Caligula, cap. xlix. Hinc et priscis maximum omnium fuit juramentum, « Ventum et acinacem attestari » (acinaces enim Medorum gladii sunt): per hunc quidem interitum aut salutem (in eo enim salutis suae praesidia statuebant); per ventum autem animam, hoc est vitam, interpretantes, quod scilicet tamdiu vivamus, quamdiu halitum et auram vitalem haurimus. Ita Lucianus in Toxari, et ex eo Pierius, hierogl. 42. Et facies ejus sicut sol lucet in virtute sua, — cum scilicet omnem suam virtutem, id est vim et efficaciam (hanc enim significat Hebraice כוח coach, et Graecum δύναμις, scilicet virtutem, non moralem, sed naturalem, id est vim, robur et energiam) exerit, q. d. Cum sol maxime viget et lucet. Alludit ad Ezech. xliii, 2: « Et terra splendebat a majestate ejus. » Jam primo, Primasius et Ticonius censent Christum hic assimilari soli, quia natus est, et passus, et resurrexit, sicut sol oritur, occidit, et rursum oritur. Secundo, Andreas, Aretas et Lyranus: Christus, aiunt, est sol, id est spiritualis lux mundi. Tertio, Anselmus et Thomas Anglicus censent Christum hic sustinere personam fidelium; hos enim comparari soli, ob claritatem gratiae, qua a Deo dotati sunt. Quarto, Joachim quasi Propheta haec exponit de magna claritate Ecclesiae, qua ait fruituram Ecclesiam in sexta aetate. Hinc contendit ipse, etiam faciem Mosis, quae cornuta apparuit, similem fuisse lunae, Christi vero faciem similem esse soli. Quinto, Seraphinus censet hoc fulgore Christi repraesentari mirum splendorem Apocalypseos, quae humanae menti videtur esse obscura quasi nox et caligo. Huc accedit Antoninus, qui hunc fulgorem accipit de fulgore Evangelii et mysteriorum fidei. Sexto, Alcazar censet hunc fulgorem vultus Christi non aliud significare, quam gloriam Romanae Ecclesiae, scilicet religionis ejus decus, imperii majestatem, Doctorum sapientiae claritatem, Religionum regularium institutionem, et quidquid denique ad Ecclesiae Romanae magnitudinem atque praestantiam attinet: qualia sunt tot Martyrum, tot Virginum, tot Apostolorum et Sanctorum triumphi ac trophaea, quae Romae visuntur, idque ut hac gloria recompenset Deus eorum tormenta et probra, quae Romae a Gentilibus Imperatoribus subierunt. Septimo et genuine, significatur hic gloria corporis Christi gloriosi, qua instar solis splendet nunc Christus in coelo, et qua redimitus apparebit in die judicii: unde in transfiguratione resplenduit facies ejus sicut sol. Ita Ribera. Rursum, significatur hic gloria Sanctorum Christianorum, qua in resurrectione « justi fulgebunt ut sol, in regno Patris, » Matth. xiii, 43. Christus enim hic in prologo quasi praefert schema et argumentum libri. Nam in Apocalypsi, cap. vii et cap. xxi et cap. xxii, et alibi saepe, describitur gloria Beatorum; eam enim certantibus quasi bravium ostentat hic Deus. Ita Ticonius, Ambrosius, Haymo, Rupertus, Pererius et alii. Quocirca Joannes, Apocal. xviii, 1, de Christi angelo, parta jam de impiis victoria plena, per eorum stragem in fine mundi, ait: « Vidi angelum descendentem de coelo, habentem potestatem magnam; et terra illuminata est a gloria ejus, et exclamavit in fortitudine dicens: Cecidit, cecidit Babylon magna. » Ubi angelus hanc eamdem gloriam habitu suo praefert. Denique notat Ambrosius per haec octo Christi symbola significari octo status justorum: primo, per poderem significari sanctos et electos ab Adamo usque ad diluvium; secundo, per zonam significari sanctos post diluvium; tertio, per canitiem sanctos veteris Testamenti; quarto, oculos esse Prophetas; quinto, pedes esse Apostolos; sexto, vox aquarum, inquit, est multitudo Gentium conversarum ad Christum; septimo, gladius erunt electi in fine mundi; octavo, sol erunt Sancti et Beati in coelo. Verum hoc non litterale est, sed mysticum, aut potius symbolicum. Symbolice, sol est hieroglyphicum Dei et Christi gloriosi. Primo, quia nullum est eorum quae aspectu sentiuntur, praeclarius, admirabilius et illustrius divinae virtutis, gloriae et magnificentiae speculum, quam sol. Secundo, Deus est immensus, uti sol est maximus; terrae enim marisque globum in sua magnitudine continet centies et sexagies: longe ergo et stellas omnes quantitate superat. Haec autem magnitudo ei congruit propter ingentem lucem, quam toti terrae, aquae, aeri coelisque omnibus communicat. Ejus enim est ubique tenebras fugare, omniaque suis radiis collustrare; quocirca omnia sidera simul juncta tantam lucem non efficiunt, quantam unus sol; quin et omnia luce solis perstringuntur et occultantur. Talis est natura Dei, ac gratia Christi, scilicet maxima et immensa, ideoque obscurans omnem gratiam omnium angelorum et hominum. Tertio, quia sol cum luce simul et calorem producit, quo omnia calefacit, fecundat, vivificat. Quocirca ab Eccli., cap. xliii, vers. 2, sol vocatur « vas admirabile Excelsi; » causam subdit: « In meridiano exurit terram, et in conspectu ardoris ejus quis poterit sustinere? Fornacem custodiens in operibus ardoris; tripliciter sol exurens montes, » q.d. Est qui insufflat fornacem et accendit, ad urenda opera et vasa conflatoria: at sol triplo magis montes calefacit et adurit, « radios igneos exsufflans, » emittens, ejaculans, « et refulgens radiis suis obcaecat oculos. Magnus Dominus qui fecit illum. » Quarto, sol dicitur, quod unus et solus sit in mundo, vel quod solus cum est exortus, obscuratis omnibus aliis astris, appareat, ait Cicero, lib. II De Natura Deorum. Ita unus est Deus in mundo, unus Christus in Ecclesia. Quinto, sicut sol lunam aliasque stellas illuminat: ita et Christus Ecclesiam omnesque fideles, praesertim Episcopos: unde hic dicitur in dextera habere septem stellas, id est septem Episcopos, quos docet et regit. Sexto, sol est pulcherrimus, sive jubar, sive rotunditatem, sive molem, sive motum, sive alia spectes, ac videtur esse oculus mundi, qui sine eo esset plane caecus et tenebrosus. Sic et Deus, ait Poeta, est ἥλιος ὃς πάντ' ἐφορᾷ, καὶ πάντ' ἐπακούει, est sol qui omnia videt, et omnia audit. Septimo, sol velocissime, puta 24 horis, totum coeli circulum conficit et circumcurrit; et qualibet hora tantum spatii obit, ac si avis septies totam terram circumvolaret. Hic quotidie omnes mundi plagas lustrat, illustrat, calefacit et vegetat. Unde a Poetis vocatur almus, aureus, auricomus, candidus, flammeus: ita et velocissimus est Deus et Christus, qui celerrime per Apostolos totum orbem lustravit et convertit. Quocirca de eo canit Psaltes, Psalm. xviii: « In sole posuit tabernaculum suum (unde Manichaei solem adorarunt, putantes eum esse tabernaculum, imo corpus Christi); et ipse tanquam sponsus (sol enim mane exoriens, roseus procedit et pulcher, quasi sponsus) procedens de thalamo suo, exultavit ut gigas ad currendam viam; a summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus: nec est qui se abscondat a calore ejus. » Christus enim quasi sol oriens ex alto, mundum celerrime illuminavit, et Dei amore calefecit; unde quasi gigas de coelo descendit et cucurrit, quia natus est, crevit, docuit: mox passus est, resurrexit, ascendit, ait S. Augustinus ibidem, misit Spiritum Sanctum, convertit orbem. Thalamus ejus fuit uterus B. Virginis, ait S. Chrysostomus, tabernaculum est Ecclesia. Octavo, sol in medio est planetarum et mundi; unde « medius operum sol » vocatur a Statio, lib. V Thebaid.: Sol medius operum summo librabat Olympo Lucentes, ceu staret, equos. Ita et Christus ait se esse in medio fidelium et Ecclesiae. Nono, sol facit diem, menses et annos, eosque suo motu describit. Unde Virgilius, III Aeneidos: Magnum sol circumvolvitur annum, Hinc sol decedens crescentes duplicat umbras, ait idem Eclog. 2. Hinc rursum, sol laetitiae et felicitatis est symbolum et causa, unde ait Poeta: Dulces et candidi soles fulsere mihi, id est fortunatus fui, ideoque laetus. Et Martialis, lib. X: Felices, quibus una dedit spectare coruscum Solibus Arctois sideribusque ducem. Ita Christus sua gratia parit menti diem, laetitiam, felicitatem et beatitudinem aeternam. Decimo, sol, solisque radii purissimi sunt, de quibus Martialis, lib. VIII: Hybernis objecta Notis specularia puros Admittunt soles, et sine faece diem. Ita Deus est ipsa per essentiam puritas, et Christus qua homo purissimus est, utpote natus ex Virgine, et conceptus de Spiritu Sancto. Undecimo, apud Veteres celebris fuit solis mensa. Erat is locus in Aethiopia, apparatis epulis semper refertus; et quia ut libet (inquit Pomponius) vesci volentibus licet, solis mensam appellant: et quae passim apposita sunt, affirmant nasci subinde divinitus. Ad quem locum Severus Imperator cum venisset Alexandriam, rei fama permotus, profectus est. Verum haec mensa vel fabulosa est, vel symbolica. Quocirca Rhodiginus, lib. XXIX, cap. IV, ait solis mensam adagio dici divitum hominum domos, omni rerum copia affluentes, quae inopum necessitatibus et alimentis patent, et exponuntur. Talem mensam vere proponit nobis Christus in Eucharistia, ac Deus in tot beneficiis, quibus singulis momentis nos afficit, pascit, vegetat, tutatur, omniaque sua dona elargitur. Quocirca S. Dionysius Areopagita, lib. De Divin. Nomin., cap. ii, solem facit evidentem et expressam divinae bonitatis imaginem, tum quia sol non cogitatione aut electione, sed eo ipso quod est, illuminat omnia, quae pro modo suo participationem lucis admittunt: ita divinum bonum ipsa sua substantia, omnibus quae sunt, pro captu cujusque, suae bonitatis injicit radios. Et cap. v, tradit causam: Quia sicut sol unus cum sit, sensibilium tamen rerum substantias et qualitates, uniformem infundendo lucem, renovat, nutrit, servat, perficit, discriminat, conjungit, refovet, fecundat, cum aliis plurimis admirabilibus operationibus, quas ibi commemorat: sic Deus operatur omnia in omnibus. Porro solis magnitudinem ac perfectionem admirantes homines, divino honore ac cultu eum adoraverunt, quales fuerunt Aegyptii ac Phoenices, qui lapidem nigrum concavum habebant, superius angustum, inferius vero amplum, ut dicit Herodotus, quem e coelo se accepisse jactabant, ac veram solis imaginem esse affirmabant. Megarenses autem, ut de eis scripsit Alexander Neapolitanus, quamdam rotundam petram, sed planam, in alto baculo figebant, quam tanquam solis imaginem adorabant. Apud Persas etiam sol pro magno Deo habebatur, cujus statua caput leonis habebat, ut significaret majorem vim habere in signo leonis, quam in aliis totius Zodiaci. Talibus enim caeci, et a veritate alieni, homines honoribus creaturam illam admirabilem afficiebant. Quod dum populo suo praecavendum desiderat ipse Deus, ne in errorem similem incidant, advertendum per Moysen curavit: « Ne forte, inquit, elevatis oculis ad coelum, videas solem, lunam et omnia astra coeli, et errore deceptus adores ea et colas, quae creavit Dominus Deus tuus in ministerium cunctis gentibus, quae sub coelo sunt. »
1:17
17. Cecidi ad pedes ejus tanquam mortuus, — non tam ex reverentia, ut volunt Ambrosius, Joachim et Pannonius, quam ex ingenti pavore, quasi exanimatus, ob tam augustam et terribilem visionem Christi gladium ore vibrantis, et voce horribili detonantis. Idem contigit Danieli, cap. x, vers. 9, et Apostolis in transfiguratione Christi, Matth. xvii, 6. Unde occurrens et erigens eum Christus, ait: « Noli timere: » ita Andreas, Aretas, Rupertus et alii. Mystice, significabatur hoc Joannis casu acerbitas persecutionum, quas in Apocalypsi Christus Joanni revelavit, quae tantae fuerunt, ut fideles viribus et animo in iis defecissent, nisi Christus eos corroborasset. Et posuit dexteram suam super me, — q.d. Erexit me prae timore et stupore collabentem, roboravit et confirmavit. Sic Daniel, cap. viii, vers. 18: « Collapsus sum, inquit, et tetigit me, et statuit me in gradu meo. » Dicens: Noli timere, ego sum primus et novissimus, — q.d. Ego sum Deus et homo; qua homo enim, fuit Christus novissimus virorum, ut ait Isaias, cap. 53. Ita Aretas, Rupertus et Pannonius. Secundo, Richardus, Thomas et Ribera, to novissimus exponunt, q.d. Ego sum judex futurus in novissimo mundi die. Verum dico haec duo esse epithetum Dei, q.d. Ego sum α et ω, sum principium et finis. Id ita esse patet, tum ex dictis vers. 8, tum ex Isaiae cap. xliv, vers. 6, et cap. xlviii, vers. 12, unde haec verba sumpsit Joannes. Deus enim apud Isaiam probat et asseverat suam deitatem, eamque idolis adimit dicendo: « Ego primus, et ego novissimus, et absque me non est Deus. » Quocirca recte ex hoc loco Christi divinitatem probat S. Athanasius et alii scribentes contra Arianos. Unde Ambrosius exponit: Propterea dicitur primus, quia est auctor omnium, et propterea novissimus, quod omnia concludat. Rursum, Christus dum ait: « Ego sum primus et novissimus, » significat se opus Ecclesiae a se inchoatum, per quascumque tribulationes et persecutiones, quales jam erant Domitiani, promoturum et perfecturum; ut fideles in iis non animo cadere, sed magnanimi et constantes esse debeant, utpote securi quod Christus, qui est primus et novissimus, eis tam finem, quam initium definiet et dabit; Ecclesia vero, quasi templo suo, sicuti dedit initium, ita et daturus sit culmen et consummationem. Ad hunc enim sensum verba haec usurpat Isaias, cap. xlviii, dicens: « Ecce ego excoxi te, sed non quasi argentum, elegi te in camino paupertatis; propter me faciam ut non blasphemer, et gloriam meam alteri non dabo; ego ipse primus, et ego novissimus. » Unde Ambrosius exponit: « Primus, quia per ipsum omnia; novissimus, quia per ipsum resurrectio. »
1:18
18. Fui mortuus, et ecce sum vivens, — q.d. Sicut ego ex morte gloriosus surrexi, ita faciam ut Ecclesia ex tribulationibus, quibus videtur obrui et sepeliri, gloriosa resurgat, triumphet, crescat, et longe lateque dominetur. Hoc enim mea morte merui, ideoque hujus rei typum et specimen in mea morte et resurrectione orbi exhibui. Hujus rei pulchram figuram exhibuit Deus Moysi, dum ei apparuit in rubo, qui ardebat, sed non comburebatur. Sic enim persecutionibus ardet Ecclesia, sed non comburitur, quia Deus in ea latens, eam servat et protegit. Vide ibi dicta. Et habeo claves mortis et inferni. — Primo, aliqui sic exponunt, q.d. Habeo potestatem dimittendi peccata, sicque hominem liberandi a morte et inferno, eaque obstruendi, atque hanc potestatem communicavi Ecclesiae. Ita Ticonius, Primasius, Beda et Rupertus. Secundo, alii, q.d. Habeo potestatem hostes meos et Ecclesiae, morte et gehenna puniendi, eosque, aeque ac diabolum in morte et inferno concludendi, uti eos concludam in fine mundi. Ita Andreas et Richardus Victorinus. Tertio, alii, q.d. Habeo potestatem a morte excitandi, et ex inferno liberandi. Ita Lyranus et Ribera. Rursum, habeo potestatem vitae et mortis, vivificandi et occidendi. Ita Aretas et Pererius. Quarto, alii, q.d. Habeo potestatem diabolum, qui est auctor et praeses mortis et inferni, judicandi et condemnandi. Ita Primasius. Quinto, alii, q.d. Possum vitam gratiae conferre, mortem peccatis inferendo. Vice versa, possum homines sempiternae morti et inferno addicere. Ita Viegas. Sexto, alii, q.d. Possum morti, id est daemoni ad tentandum homines habenas laxare, vel contrahere; possum cohibere eum ejusque ministros, ut tentatio non sit major, quam ut fideles possint sustinere; imo possum facere, et reipsa faciam ut ipsa vestra tentatio et tribulatio sit medium ad majorem Ecclesiae et cujusque vestrum gloriam et sublimitatem. Ita Haymo, Anselmus et Alcazar. Septimo et aptissime, Christo, non ut Deus, sed ut homo est, dantur claves mortis et inferni. Haec enim duo quasi valla Christianis objiciebant Judaei et Gentiles, ut eorum fidem in Christum expugnarent, nimirum minabantur quod traderent eos morti, et per mortem mitterent eos in infernum, nisi fidem Christi abnegarent. Hisce ergo occurrit et succurrit Christus, dicens se non tantum posse illa dejicere, indeque liberare, sed utriusque esse herum et dominum; se enim habere plenum imperium et dominatum in mortem et infernum, illaque Christo quasi domino suo per omnia obsequi, nec quemquam invadere, nisi ex Christi nutu et imperio: ac vicissim reddere eos, quos captos tenent, ac vitae restituere mox ut Christus jusserit. Hoc est enim quod dicitur cap. xx, vers. 13: « Mors et infernus dederunt mortuos suos. » Ubi nota secundo, mortem et infernum in Apocalypsi per prosopopoeiam, quasi duas personas in comoediam induci, quae Ecclesiae et Christianis necem et excidium minabantur, Mors enim inducitur quasi praevia, et occidens; infernus vero subsequens, et devorans eos quos mors occidit: unde mors inducitur quasi sagittas vibrans, infernus quasi fauces hiantes pandens, et occisos deglutiens. Nam eorum corpora in sepulcris, animas vero in imis terrae visceribus constrictas detinet. Hinc ait Sapiens, Proverb. i, 12: « Deglutiamus eum, sicut infernus. » Et Isaias, cap. v, vers. 14: « Dilatavit infernus animam suam, » quasi Cerberus triceps tres fauces et tria guttura pandens. Hic est enim Gentilium Pluto, mortuorum devorator. Sensus ergo est, quasi dicat: Domitianus et Gentiles tyranni, aeque ac judaei, minantur vobis, o Christiani, ob fidem in me, necem, quodque per eam e vita vos exturbabunt, et ad inferos mittent: minantur, quin et reipsa faciunt; at nec ipsos, nec ipsa metuite: ego enim habeo claves mortis et inferni, ego sum plenus eorum Dominus; ac proinde sicut ego a morte et inferno triumphans resurrexi, ita quoque possum, cui volo, vitam dare et reddere, vel eripere; ac praesertim mortuos et occisos pro me meaque fide possum resuscitare, et de facto resuscitabo ad gloriam et vitam beatam. Quinimo faciam ut mors et infernus, quae obiter ad horam vos perstringunt, quasi ministri mei convertantur et grassentur in vestros persecutores, eisque veram et aeternam mortem ac gehennam inferant. Christianorum enim, praesertim Martyrum, mors, potius est transitus ad vitam: impiorum vero mors est transitus ad mortem aeternam, ejusque exordium et inchoatio. Ita Pannonius, Alcazar et alii.
1:19
19. Scribe ergo quae vidisti (hoc cap. i), et quae sunt (quae scilicet nunc fiunt in Ecclesia, puta (20) sacramentum, graece μυστήριον, id est arcanam significationem: est metonymia) septem stellarum. — Ita Ambrosius, Rupertus, Anselmus, Ribera et Pererius, q.d. Scribe visionem hujus capitis et ejus explicationem. In hac enim quasi in prologo summatim continetur et repraesentatur tota Apocalypsis, puta « quae sunt, » id est praesens status Ecclesiae, « et quae oportet fieri post haec, » tum statim sub Trajano aliisque Imperatoribus persecuturis Ecclesiam, tum maxime sub finem mundi. Nota: Alia ratione visiones aenigmaticae et symbolicae, alia Sacramenta novae legis vocantur mysteria, sive sacramenta. Illa enim vocantur mysteria et Sacramenta, quia res sacras supernaturales et mysticas arcane significant: sunt enim ipsa quasi imagines, quarum totum esse est significare et repraesentare res ipsas, sicut imago Caesaris non est aliud, quam pictura vel similitudo repraesentans Caesarem. Haec vero ita vocantur, quia res sacras et significant, et simul exhibent; non enim sunt inania, uti vetera, sed efficacia, utpote Christi. Cum enim in baptismo dicit sacerdos: « Ego te baptizo, » non tantum dicit, quod baptizando corpus significet se baptizare, id est abluere, animam; sed quod, sicut hoc significat, ita et reipsa efficiat. Sic in Eucharistia cum in persona Christi ait: « Hoc est corpus meum, » significat sub speciebus panis et vini non tantum repraesentari, sed et vere adesse ac latere corpus Christi, sicut per fumum significatur latens ignis sub fumo.
1:20
20. Septem stellae, angeli sunt septem Ecclesiarum. — « Angeli, » id est Episcopi, ut patet cap. seq., vers. 1, 8, 12, 18. Ibi enim scribit Angelo, id est Episcopo, Ephesi, Smyrnae, Pergami, Thyatirae, etc., eosque muneris Episcopalis neglecti arguit, monet et instruit. Perperam ergo Origenes, homil. 20 in Numer., et homil. 35 in Lucam, ac ex eo S. Hieronymus in cap. vi Michaeae, sub initium, proprie hic angelos accipiunt. Angeli enim, inquiunt, versantur in periculo, et nisi nos bene custodiant, non videbunt faciem Patris. Sed haec est haeresis Origenis, cujus verba transcribere solet S. Hieronymus, etiam si ipse ea improbet, uti ipse se purgat Apolog. 1 Contra Rufinum. Praemittit ergo Joannes Apocalypsi suae, septem epistolas ad septem Episcopos et Ecclesias Asiae suae, ut ex iis discant quem fructum ex Apocalypsi capere, quid in moribus suis corrigere, quid perficere debeant; ac vicissim epistolis subjungit suam Apocalypsin, ut ex ea ipsos incitet ad mores suos corrigendum et perficiendum. Ita Alcazar. Nota: ex Apocalypsi Ecclesia Romana accepit multos ritus et caeremonias. Ita ex hoc loco accepisse videtur olim septem Cardinales Episcopos in basilica Lateranensi, cujus Episcopus proprius et germanus est Pontifex Romanus. Docet id diserte B. Petrus Damianus, cujus verba recitavi Zachar. iii, vers. 9. Quisque horum septem Episcoporum, suo die per septimanam, jugiter Missam celebrabat in altari majori basilicae Lateranensis, uti habent Annales Romani. Porro Episcopi dicuntur Angeli, primo, quia sunt internuntii Dei ad populum. Unde Malachiae ii, 7, dicitur: « Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore ejus; quia angelus Domini exercituum est. » Secundo, quia ut angeli debent homines purgare, illuminare et perficere: hoc enim est eorum officium. S. Dionysius, cap. iv Caelestis Hierarch., docet coelestes illos spiritus appellari angelos, « eo quod eis primo insit divina illustratio, ac per eos ad nos veniat. » Quod mirifice quadrat in sacerdotes et Episcopos; nam, ut ait S. Hieronymus in illud Malach., cap. ii: Angelus Domini exercituum est, « Angelus, id est nuntius, sacerdos Dei verissime dicitur, quia Dei et hominum sequester est, ejusque ad populum nuntiat voluntatem. » Talis erat ille angelus, qui dicebat II Cor. cap. v, 19: « Posuit in nobis verbum reconciliationis: pro Christo ergo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos. » Sunt ergo sacerdotes quasi annuli Dei signatorii, qui quam in se figuram suis moribus expressam continent, eamdem quasi in mollissima cera populo imprimunt, juxta illud Jerem. xxii, 24: « Annulus in manu dextera mea. » Quocirca castissimi et purissimi debent esse instar angelorum, ut eamdem puritatem in fideles transfundant. Idem censuerunt Gentiles. Quaerit Plutarchus in Problem. Rom. cap. cxi, cur sacerdotes non modo caprea abstinere, sed ne eam quidem contingere juberentur: causamque affert, ut horrorem in libidinem, cujus symbolum est caprea, indicarent. Magis mirum est quod scribit Gellius, lib. X, cap. xv, nefas fuisse sacerdoti tangere imo nominare hederam, quia scilicet hedera arcto illo complexu, nescio quid lasciviae prae se fert. Vide Tiraquellum, leg. xv Connubiali, num. 118. Hinc Exodi xxviii, 17, smaragdo qui erat in Rationali Pontificis, fuisse inscriptum nomen et tribum Levi, quae sacerdotalis erat, ad repraesentandum ejus pudicitiam, cujus symbolum est smaragdus, censet ibidem Abulensis; licet verius sit smaragdo inscriptum fuisse nomen Judae, ut ibidem dixi. Tertio, quia caste, sancte et angelice vivere, et quasi angeli inter homines, imo inter bruta versari debent, uti ait S. Chrysostomus. Vide S. Dionysium, Eccles. Hierar., cap. xii, et Alcazar, Apoc. cap. iv, ubi per Seraphim, quos vidit Isaias VI, ad litteram intelligit Apostolos et Episcopos; licet verius sit eos tropologice tantum intelligi, uti ostendi Isaiae, cap. vi. Talis angelus fuit S. Wilibaldus, primus Episcopus Eystettensis, qui « neglector exstitit suae quietis, refuga propriae voluntatis, appetitor laboris; patiens objectionis, impatiens honoris; pauper in pecunia, dives in conscientia; humilis ad merita, superbus ad vitia. » Ita habet ejus Vita scripta a Philippo, Episcopo Eystettensi, quam edidit noster Gretserus, cap. xxxvi, ubi et de eodem subdit: « Nulla sibi ex omnibus propensior cura, quam ut Deo in lectione atque sermone, aut cum Deo in oratione loqueretur: qui maceratum corpus continuis jejuniis habens, studebat de persecutore generis humani inimico longo triumphare martyrio; ut de eo dici possit illud S. Ambrosii: Plus currit in certamine confessor iste sustinens, quam martyr ictum sufferens, mucrone fundens sanguinem. » Sancte mortuus est anno Domini 781, cum 36 annis quasi Episcopus rexisset Ecclesiam Eystettensem, quam ipse fundavit. Nota: Hi angeli sunt in dextera Christi. Primo, quia in digniore gradu in Christi Ecclesia ab eo sunt constituti. Ita Anselmus et Aretas. Secundo, quia a Deo prae caeteris proteguntur, conservantur et foventur. Vide dicta vers. 16; ideoque habent angelum altioris ordinis, a Deo sibi ad Ecclesiae regimen destinatum. Vere et prudenter nuper Episcopus Atrebatensis in Belgio, cuidam petenti quamdam dispensationem, allegantique se consuluisse Doctores, illosque asserere Episcopum posse in hoc casu cum eo dispensare, respondit: « Doctores habent angelum Doctoralem, ego habeo angelum Episcopalem. Hic mihi dictat, esto possim dispensare, non tamen debere, nec decere. Ergo non dispensabo. » Nimirum « divinatio in ore regis (Episcopi), in judicio non errabit os ejus. » Moraliter, disce hic quanta sit dignitas et sublimitas status Episcopalis. Episcopi enim hic vocantur « Stellae, et angeli dexterae Christi. » Rursum, vocantur « Principes Dei, et principes sanctuarii. » Ita enim vocantur 24 pontifices, sacerdotibus Aaronicis praepositi, qui erant typi et forma Episcoporum, I Paral. xxiv, 5 et 18. Tertio, Episcopis proprie dicitur illud I Petri ii, 9: « Vos estis genus electum, regale sacerdotium, gens sancta. » Et illud Psalm. lxxxi, 6: « Ego dixi: Dii estis, et filii excelsi omnes. » Quarto, Concilium Tridentinum ait, Episcopatum esse « munus angelicis humeris formidabile. » Rursum, sicut S. Petro succedit Summus Pontifex, ita aliis Apostolis succedunt Episcopi. Ipsi ergo nunc in Ecclesia sunt Apostoli Christi; Apostolicam ergo Apostolorum vitam, doctrinam et zelum imitentur. Quinto, S. Ignatius ad Philadelph., hac gradatione hierarchiam in Ecclesia docet: « Principes obediant Caesari, milites Principibus, Diaconi Presbyteris sacrorum praefectis; Presbyteri, Diaconi et reliquus Clerus una cum populo universo, militibus, Principibus et Caesare, ipsi Episcopo pareant, Episcopus Christo, et Christus Patri. » Idem ad Smyrnenses: « Omnes Episcopum sequimini, ut Christus Patrem. » Et inferius: « Laici Diaconis subjiciantur, Diaconi Presbyteris, Presbyteri Episcopo, Episcopus Christo, ut ipse Patri. » Et rursum: « Quomodo ultionem evadere poterit, qui praeter Episcopum (contra Episcopi voluntatem et jussa, invito Episcopo) aliquid egerit? Sacerdotium enim est summa omnium bonorum, quae in hominibus consistunt, quod si quis inhonoraverit, Deum inhonorat, et Dominum Jesum Christum primogenitum totius creaturae, et solum naturae principem, ac sacerdotem Dei. » Hinc secundo, discant Episcopi quanta sit eorum obligatio, tum ut sanctitate Ecclesiae praeluceant, tum ut sua vigilantia et prudentia mores improborum corrigant, et probos in virtute promoveant. Audiant S. Chrysostomum, hom. 38 in Matth.: « Si stomachus sanus est, totum corpus validum est: ita si sacerdotium integrum fuerit, tota Ecclesia floret; si autem corruptum fuerit, tota Ecclesia marcida est. Cum ergo videris populum indisciplinatum et irreligiosum, sine dubio cognosce, quia sacerdotium ejus non est sanum. » Hinc Chromatius in cap. vi Matth.: « Episcopus, ait, est quasi oculus Ecclesiae corpus illuminans: si ergo lumen, quod in te est, o Ecclesia, tenebrae sint, tenebrae corporis quantae erunt? » Et S. Hieronymus, Contra Lucifer.: « Ut sal, inquit, omnem cibum condit, ita mundi et Ecclesiae totius condimentum est Episcopus; qui si infirmatus fuerit per haeresim, libidinem, etc., a quo alio poterit condiri, cum ipse fuerit omnium condimentum? » Idem epist. 43: « Tanta, ait, debet esse conversatio et eruditio Pontificis, ut omnes motus, gressus, et universa ejus opera notabilia sint, veritatem mente concipiat, et eam toto habitu resonet et ornatu, ut quidquid agit, quidquid loquitur, doctrina sit populorum. » Idem ad Heliodorum Episcopum, monens eum ne nimis lugeat mortem Nepotiani nepotis sui: « In te, ait, omnium oculi diriguntur; domus tua et conversatio quasi in specula constituta, magistra est publicae disciplinae; quidquid feceris, id sibi omnes faciendum putant. Cave ne committas, quod aut qui reprehendere volunt, digne lacerasse videantur; aut qui imitari, cogantur delinquere. » Idem ad eumdem: « Non est facile stare loco Pauli, tenere gradum Petri, jam cum Christo regnantium; ne forte veniat angelus, qui scindat velum templi tui, qui candelabrum tuum de loco moveat. » S. Gregorius in Pastorali: « Ab imperitis, inquit, pastorale magisterium quanta temeritate suscipitur, cum sit ars artium regimen animarum! et tantum debet populi actionem actio transcendere Praesulis, quantum distat a grege vita pastoris. » Rursum: « Lux gregis est flamma pastoris. » Legant Episcopi et Pastores vitam S. Martini, Nicolai, Ambrosii, Augustini, Basilii, Chrysostomi, Borromaei et aliorum Ecclesiae Praesulum. Nihil enim ita spiritum illuminat, delectat, movet et excitat ad vitam sanctam, et in suo gradu perfectam, atque similium Sanctorum vitae et exempla, uti reipsa multa, et multorum experientia didici, et in dies disco.
1:1
… Il nome composto Ἰησοῦς Χριστός ricorre solo 4 volte nei Vangeli (Mt. 1, 1; Mc. 1, 1; Io. 1, 17; 17, 3), è raro altrove (Act. 3, 6; 4, 10; 9, 34; Apoc. 1, 1, 2, 3), mentre è frequentissimo nelle epistole di Paolo e di Pietro.
1:3
… Nel Nuovo Testamento ricorrono analoghe b.: Mt. 11, 6; 13, 16; 16, 17; 24, 46; Lc. 11, 28; 12, 37 sg. 43; 14, 15; Io. 20, 29; Iac. 1, 12; I Ps. 3, 14; 4, 14; Apoc. 1, 3; 14, 13; 16, 15; 19, 9; 20, 6; 22, 7, 14. Tuttora i cristiani di Oriente chiamano le b. « macarismi ». Il Diatessaron arabo interpreta l'aggettivo iniziale « beati » in senso avverbiale: …
… uniscono fin d'ora, vivendo con Cristo, alla sua p. che sarà anche la p. dei suoi fedeli (Col. 5, 4; Hebr. 9, 28; I Pt. 5, 4; I Io. 2, 28; 3, 2). La « vicinanza del Signore » è motivo di timore, come l'irruzione d'un ladro (I Thess. 5, 2-4; II Pt. 3, 10; Apoc. 1, 3; 16, 15), di austerità (Rom. 13, 11 sg.; I Cor. 7, 29-32; II Cor. 6, 2), ma anche di gaudio (Phil. 4, 4-6). Perché connessa con la morte e il giudizio, la p. deve essere attesa con …
… dell'uomo mediante l'accettazione della fede in Cristo Messia. c) Infine il futuro il quale, garantito dalla struttura profetica della storia, salva insieme passato e presente e costituisce perciò l'ultimo καιρός che darà l'assetto definitivo all'umanità (Apoc. 1, 3; 22, 10; ὁ καιρὸς ἐγγύς ἐστιν. …
1:4
Nei testi più antichi vi sono poche tracce di una gerarchia di a. In Daniele si parla di « principi » angelici, tra cui si nominano Michele e Gabriele (8, 10; 9, 21; 10, 13). In Tob. 12, 15 se ne menotiva un terzo, Raffaele, come « uno dei sette che stanno dinanzi al Signore » (cf. Apoc. 1, 4; 4, 5). Nella versione greca di Dan. 12, 1, Michele è detto ἀρχάγγελος; l'« arcangelo » (v.) ricorre in I Thess. 4, 14 e in Iud. 9, Oltre i cherubini e i serifini noti dal …
… Ma categorie ben distinte sono i Serafim (v.), i Cherubim (v.) e gli Ophāmim (Enoch 61, 10) o «Ruote» (Ez. 1, 15-21; 10, 9-17) che circondano il trono di Dio (cf. Apoc. 4, 6-8). S. Vittorino di Pettau (sec. iv) identifica gli a. coi «sette spiriti che assistono al trono di Dio» e cita Tob. 12, 15; Apoc. 1, 4 (In Apoc., 8, ed. Haussleiter). …
… In Apoc. 1, 4, 11 Giovanni si rivolge alle «7 chiese che sono in A.», e le enumera: Efeso, Smirne, Pergamo, Tiatira, Sardi, Filadelfia, Laodicea; ma omette Colossi, Gerapoli, Magnesia, Tralles, …
1:5
… Alla stessa maniera vanno interpretati i passi analoghi alla lettera di s. Pietro, che si trovano in It. 61, 6; 62, 12; Apoc. 1, 5-6; 20, 6 (P. De Ambroggi, Il s. dei fedeli secondo la prima di Pietro, in La scuola catt., 75 [1947], pp. 52-57; cf. L. Cerfaux, Regale sacerdotium, in Revue des sciences philos. …
1:7
… straordinariamente il numero delle raffigurazioni di C. E dalla fine del sec. IV, la C. — che dapprima si trova rappresentata come mero segno della Passione, quindi come Crux invicta — messa in rapporto con la venuta finale del Figliuolo dell'uomo (Mt. 24, 30; Apoc. 1, 7), ne diviene il segno glorioso e trionfante (sovente sostituto del Cristo stesso): e perciò raffigurata gemmata e in color oro, o tra i simboli degli Evangelisti e gli Apostoli, o …
Saranno giudicati tutti gli angeli (I Cor. 6, 3; II Pt. 2, 4; Iud. 6) e tutti gli uomini (Mt. 25, 32; Rom. 14, 10; II Cor. 5, 10; Apoc. 1, 7) circa i pensieri (I Cor. 4, 5), le parole (Mt. 12, 36), le opere (Rom. 2, 6) e le omissioni (Iac. 4, 17; Eccle. 12, 14).
… Tutti coloro che andranno incontro a Gesù saranno passati per la morte e la risurrezione (ibid. 14, 13; 20, 6,12-13). La « fine » è considerata in senso larghissimo, e la p. finale universale vi si coniuga con la p. attuale personale attesa e invocata (ibid. 1,7; 3,20; 22,7,11,12,20; v. MARANATHA).
PRIMATO DI SAN PIETRO E DEL ROMANO PONTEFICE
… Chiave infatti nella S. Scrittura è sinonimo d'autorità (cf. Is. 22, 22: «et dabo clavem domus David super humerum eius»; Apoc. 1, 7 sgg.; 3, 7; 9, 1; 20, 1; la eccezione solo Lc. 11, 52: «clavis scientiae»). …
1:8
… Legge dall'alef al tau (fol. 48, 4); quando Dio benedice Israele lo fa dall'alef al tau (lettere iniziale e finale di Lev. 26, 3-13), ma quando lo maledice lo fa solo dal wave al mem (Lev. 26, 14-43) » (in J. C. Schoettgen, Horae hebraicae et talm., in Apoc. 1, 8). Rabbi Chanina e Reš Lakiš (sec. …
… Dio è insieme il principio e il fine (Apoc. 1, 8); s. Paolo vuole che tutto facciamo per la gloria di Dio (I Cor., 10, 31) e scrive: « da lui e per lui e a lui sono tutte le cose: a lui gloria per i secoli » (Rom., 11, 36).
1:9
L'Isola è ricordata incidentalmente da autori antichi (cf. Plinio, Hist. nat., IV, 23; Strabone, X, 5, 13), ma la sua fama è dovuta al fatto che accolse per alcuni anni s. Giovanni Evangelista (v.), che ivi (Apoc. 1, 9) ebbe le rivelazioni descritte nell'Apocalisse. …
1:10
… lettera ai Corinti (56) e al tempo della redazione degli Atti degli Apostoli (ca. 63), le riunioni liturgiche cristiane si tenevano la domenica (I Cor. 16, 2; Act. 20, 7) e che quest'uso fu costante ed universale alla fine del 1 e durante il 11 sec. (Apoc. 1, 10; Doctrina duodecim Apostolorum, cap. 14; Barnabae Epist., cap. 15; s. Ignazio d'Antiocchia, Ad Magn., cap. 9; s. Giustino, Apol., I, 67; PG 6, 429; s. Dionigi di Corinto [m. nel 180], …
1:11
… (Mt. 26, 53; Lc. 22, 43), nel suo trionfo della risurrezione e dell'ascensione (Mc. 16, 5; Lc. 24, 23; Io. 20, 12; Act. 1, 10), nel giudizio futuro (Mt. 13, 39, 41, 49; 16, 27; 24, 31; 25, 31; Mc. 8, 38), nel trionfo definitivo della gloria celeste (Apoc. 1, 11; 8, 2 sgg.). - 2) Gli a. sottostanno al Figlio. …
S. Giovanni spesso dichiara di dovere scrivere l'Apocalisse per ordine di Dio (Apoc. 1, 11. 19; 2, 1. 8. 12. 18; 3, 1. 7. 14; 19, 9) e chiama il suo libro «profezia», a cui nulla si deve aggiungere o togliere, per divina disposizione (ibid. 22, 9. 10. 18-19). In I Tim. 5, 18 …
… Forse per questo Efeso è nominata al primo posto tra le sette Chiese (Apoc. 1, 11), mentre P. viene terza, dopo Smirne.
PERGAMO. - Nel Nuovo Testamento, P. è ricordata in Apoc. 1, 11 e 2, 12 (Πέργαμος) quale sede di una fiorente comunità cristiana, che aveva dato da tempo (ibid. 2, 13) a Cristo la testimonianza del martirio. …
1:12
… quindi presentato dagli gnostici, poi da Origene, come a. (J. Barbel, pp. 236-40); cf. Epistola Apostolorum capp. 13-14. Nell'Apoc. d'Abrana, 11, Jaoel, l'angelo «della manifestazione» (= della Presenza) è descritto in modo simile al «Figlio d'uomo» di Apoc. 1, 12-16; ha potere perfino sui «quattro animali» del trono divino (cf. Ez. 1, 5-26). Unico è ancora, e con riflessi messianici, il Metatron, tema principale del I, III di Enoch (ed. da H. …
1:18
« scende » o vi si « precipita » (Is. 14, 9-15; 57, 9; Ez. 31, 15-17; 32, 21; Am. 9, 2; Ps. 85, 13; 138, 8; Prov. 15, 24). La f. profonda e sinonimo della « morte » che travolge (Job 24, 19; Eccli. 14, 12; 51, 2-9; cf. Apoc. 1, 18 e 20, 13-14) e « scendervi » equivale a « morire » (Job 14, 13; 17, 13, 16); e sinonimo di « sepolcro », « fossa », « tenebre », « polvere » del sepolcro. …
1:19
GIOVANNI, APOSTOLO, EVANGELISTA, SANTO
La tradizione storicamente sicura, attesta cinque dati relativi a G.: fu il più giovane degli Apostoli; ebbe la prerogativa della verginità; più tardi dimorò a Efeso dove, finito l'esilio che soffrì nell'isola di Patmos (Apoc. 1, 19), sotto Traiano in estrema vecchiezza mori di morte naturale. …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.