The Iewes persecuting Christ and his Church, shal be sore afflicted. 6. The Church stil prospering: 11. the incredulous shal be condemned.
1The burden of the word of the Lord upon Israel. Thus saith the Lord, who stretcheth forth the heavens, and layeth the foundations of the earth, and formeth the spirit of man in him:Annunzio pesante del Signore contro Israele. Dice il Signore, che stende i cieli, e dà i suoi fondamenti alla terra, e forma nell'uomo il suo spirito:THE burden of the word of our Lord vpon Israel. Sayth our Lord extending the heauen, & founding the earth, & forming the spirit of man in him:Onus verbi Domini super Israël. Dicit Dominus extendens cælum, et fundans terram, / et fingens spiritum hominis in eo: 2Behold I will make Jerusalem a lintel of surfeiting to all the people round about: and Juda also shall be in the siege against Jerusalem.Ecco che io farò di Gerusalemme un luogo di gozzoviglia per tutti i popoli circonvicini; e lo stesso Giuda si troverà a mettere assedio a Gerusalemme.Behold I wil make Ierusalem a lintel of surfet to al peoples round about: yea & Iuda shal be in the siege against Ierusalem.Ecce ego ponam Jerusalem superliminare crapulæ / omnibus populis in circuitu: / sed et Juda erit in obsidione contra Jerusalem. 3And it shall come to pass in that day, that I will make Jerusalem a burdensome stone to all people: all that shall lift it up shall be rent and torn, and all the kingdoms of the earth shall be gathered together against her.E io in quel giorno farò, che Gerusalemme sia una pietra di peso grande per tutti i popoli: tutti quelli, che cercheranno di alzarla, rimarranno alla stiaccia: contro di lei si raguneranno tutte le nazioni della terra.And it shal be: In that day I wil make Ierusalem a stone of burden to al peoples: al that shal lift it, shal be torne with tearing: and al the kingdoms of the earth shal de gathered agaynst her.Et erit: in die illa ponam Jerusalem lapidem oneris cunctis populis: / omnes qui levabunt eam concisione lacerabuntur, / et colligentur adversus eam omnia regna terræ. 4In that day, saith the Lord, I will strike every horse with astonishment, and his rider with madness: and I will open my eyes upon the house of Juda, and will strike every horse of the nations with blindness.In quel giorno, dice il Signore, renderò di sasso i cavalli, e senza spinto i cavalieri; e aprirò i miei occhi sopra la casa di Giuda, e torrò l'uso degli occhi a tutti i cavalli delle nazioni.In that day, sayth our Lord, I wil strike euerie horse into astonishment, and his rider into madnes: and vpon the house of Iuda I wil open mine eyes, and euerie horse of the peoples I wil strike with blindnes.In die illa, dicit Dominus, / percutiam omnem equum in stuporem, / et ascensorem ejus in amentiam: / et super domum Juda aperiam oculos meos, / et omnem equum populorum percutiam cæcitate.
5And the governors of Juda shall say in their heart: Let the inhabitants of Jerusalem be strengthened for me in the Lord of hosts, their God.E i capi di Giuda diranno in cuor loro: Si confidino gli abitatori di Gerusalemme nel Signore degli eserciti, nel Dio loro.And the dukes of Iuda shal say in their hart: Let the inhabitants of Ierusalem be strengthened for me in the Lord of hosts their God.Et dicent duces Juda in corde suo: / Confortentur mihi habitatores Jerusalem / in Domino exercituum, Deo eorum ! 6In that day I will make the governors of Juda like a furnace of fire amongst wood, and as a firebrand amongst hay: and they shall devour all the people round about, to the right hand, and to the left: and Jerusalem shall be inhabited again in her own place in Jerusalem.In quel giorno farò, che i capi di Giuda siano come carboni di fuoco sotto le legna, e come fiaccola accesa nel fieno: ei divoreranno a destra, e a sinistra tutti i popoli circonvicini, e Gerusalemme sarà di nuovo abitata nel luogo stesso, dove fu Gerusalemme.In that day I wil make the dukes of Iuda as a furnace of fyre amongst stickes, and as a brand of fire in hay: and they shal deuoure to the right hand, & to the left al people round about: and Ierusalem shal be inhabited agayne in her place in Ierusalem.In die illa ponam duces Juda / sicut caminum ignis in lignis, / et sicut facem ignis in fœno: / et devorabunt ad dexteram et ad sinistram omnes populos in circuitu, / et habitabitur Jerusalem rursus in loco suo in Jerusalem. 7And the Lord shall save the tabernacles of Juda, as in the beginning: that the house of David, and the glory of the inhabitants of Jerusalem, may not boast and magnify themselves against Juda.E il Signore proteggerà i tabernacoli di Giuda come al principio, affinchè non si glorifichi magnificamente la casa di David, né i gloriosi abitanti di i Gerusalemme contro di Giuda,And our Lord shal saue the tabernacles of Iuda, as in the begynning: that the house of Dauid glorie not magnifically, and the glorie of them that inhabite Ierusalem agaynst Iuda.Et salvabit Dominus tabernacula Juda, sicut in principio, / ut non magnifice glorietur domus David, / et gloria habitantium Jerusalem contra Judam. 8In that day shall the Lord protect the inhabitants of Jerusalem, and he that hath offended among them in that day shall be as David: and the house of David, as that of God, as an angel of the Lord in their sight.In quel giorno il Signore proteggerà gli abitatori di Gerusalemme, e quelli tra loro, che staran male in piedi, saranno in quel dì tanti David; e la casa di David sarà nel loro cospetto come casa di Dio, come un Angelo del Signore.In that day shal our Lord protect the inhabitants of Ierusalem, and he that offended of them in that day shal be as Dauid: and the house of Dauid, as of God, as an Angel of our Lord in their sight.In die illa proteget Dominus habitatores Jerusalem: / et erit qui offenderit ex eis in die illa quasi David, / et domus David quasi Dei, / sicut angelus Domini in conspectu eorum.
9And it shall come to pass in that day, that I will seek to destroy all the nations that come against Jerusalem.Ed io in quel giorno mi studierò di abbattere tutte le genti, che si muovono contro Gerusalemme.And it shal be in that day: I wil seeke to destroy al Nations, that come against Ierusalem.Et erit in die illa: / quæram conterere omnes gentes quæ veniunt contra Jerusalem. 10And I will pour out upon the house of David, and upon the inhabitants of Jerusalem, the spirit of grace, and of prayers: and they shall look upon me, whom they have pierced: and they shall mourn for him as one mourneth for an only son, and they shall grieve over him, as the manner is to grieve for the death of the firstborn.E spanderò sopra la casa di Davidde, e sopra gli abitatori di Gerusalemme, lo spirito di grazia, e di orazione: e volgeranno lo sguardo a me che han tratto: e lui piangeranno, come suol piangersi un unico figlio, e meneran duolo per lui, come si fa duolo alla morte di un primogenito.And I wil powre out vpon the house of Dauid, & vpon the inhabitants of Ierusalem the spirit of grace, and of prayers: and they shal looke toward me, whom they pearced: and they shal lament him with lamentation as it were vpon an only begotten, and they shal sorow vpon him, as the maner is to be sorowful in the death of the first begotten.Et effundam super domum David / et super habitatores Jerusalem / spiritum gratiæ et precum: / et aspicient ad me quem confixerunt, / et plangent eum planctu quasi super unigenitum, / et dolebunt super eum, / ut doleri solet in morte primogeniti. 11In that day there shall be a great lamentation in Jerusalem like the lamentation of Adadremmon in the plain of Mageddon.In quel giorno sarà gran duolo in Gerusalemme, come il duolo di Adadremmon nella pianura di Mageddon.In that day shal be great lamentation in Ierusalem, as the lamentation of Adadremmon in the filde of Mageddon.In die illa, magnus erit planctus in Jerusalem, / sicut planctus Adadremmon in campo Mageddon. 12And the land shall mourn: families and families apart: the families of the house of David apart, and their women apart:Sarà in duolo la terra: una famiglia a parte, e a parte un'altra famiglia; a parte le famiglie della casa di David, e a parte le donne loro.And the land shal lament: families and families apart: the families of the house of Dauid apart, and their wemen apart:Et planget terra: familiæ et familiæ seorsum: / familiæ domus David seorsum, et mulieres eorum seorsum:
13The families of the house of Nathan apart, and their women apart: the families of the house of Levi apart, and their women apart: the families of Semei apart, and their women apart.Le famiglie della casa di Nathan a parte, e a parte le donne loro; a parte le famiglie della casa di Levi, e a parte le donne loro: a parte le famiglie di Semei e a parte le donne loro.the families of the house of Nathan apart, and their wemen apart: the families of the house of Leui apart, and their wemen apart: the families of Semei apart, and their wemen apart.familiæ domus Nathan seorsum, et mulieres eorum seorsum: / familiæ domus Levi seorsum, et mulieres eorum seorsum: / familiæ Semei seorsum, et mulieres eorum seorsum: 14All the rest of the families, families and families apart, and their women apart.E tutte le altre famiglie, ciascheduna di esse a parte, e a parte le donne loro.Al the rest of the families, families and families apart, and their wemen apart.omnes familiæ reliquæ, / familiæ et familiæ seorsum, et mulieres eorum seorsum.
12:2
Challoner
A lintel of surfeiting. That is, a door into which they shall seek to enter, to glut themselves with blood: but they shall stumble, and fall like men stupified with wine. It seems to allude to the times of Antiochus, and to the victories of the Machabees. (Challoner)
Calmet
Yet it indirectly relates to the last siege of Jerusalem, and to Jesus Christ establishing his Church. Hebrew, "a cup of drowsiness," or trembling. (Calmet)
Haydock
Septuagint, "as courts (or thresholds; prothura) shaken." (Haydock)
Jerusalem first drank the cup herself; and then under the Machabees, made others suffer.
Calmet
Juda. Never before Epiphanes had the Jews fought against their brethren. Then the apostates became most terrible, 1 Machabees 1:55., and 2:7, 19. (Calmet)
Haydock
Thus none persecute the Catholic faith more than those who have perfidiously abandoned it. (Haydock)
Worthington
When the gospel began to be preached, the obstinate Jews opposed it, Acts iv., etc. (Worthington)
12:3
St. Jerome
Stone. It was customary to have such huge stones for people to try their strength. (St. Jerome)
Calmet
Ruptures and wounds were frequently the consequence, Ecclesiasticus 6:22. The nations which attacked God's people, paid dear for their victory. (Calmet)
Haydock
All fight against the Church; (Menochius) yet she prevails. (Haydock)
12:4
Haydock
Blindness. The cavalry of the Syrians proved useless against a few (Calmet) champions under God's protection. (Haydock)
12:5
Haydock
Let. Septuagint, "We shall find for us the inhabitants of Jerusalem, in the Lord Almighty, their God." (Haydock)
Calmet
Judas always exhorted his men to trust in the Lord, 1 Machabees 3:18. (Calmet)
Haydock
Mocbai, the initials of "who is like thee among the strong, (Alim) O Lord," (Exodus 15:11.; Haydock) is supposed to have been his motto, (Calmet) written on his banners; and some assert, that it occasioned the appellation of Machabees. (Haydock)
Aquila
"Strengthen for me." (Aquila)
12:6
Haydock
Furnace. Septuagint, "firebrand among wood, and as a burning lamp amid straw." (Haydock)
Left. The Samaritans shall fall as well as the Idumeans.
Place. The temple and city had been deserted, while the troops of Epiphanes occupied the citadel, 1 Machabees 3:45., and 4:38.
12:7
12:8
Hath. Septuagint, "is weak."
Haydock
Offended. Such shall repent and be pardoned, like David. (Haydock)
They shall imitate his valour. The posterity of David shall no more cause the people to go stray.
12:10
Haydock
Prayers. Septuagint and Chaldean, "pity." (Haydock)
Calmet
After the Machabees more synagogues were erected, and the people were more faithful; yet this chiefly regards the new law, in which the spirit prays with us ineffably, Romans 8:26. (Calmet)
Menochius
Me. So far the prophet speaks in Christ's name. He afterwards relates how the people will grieve for him, beating their breasts, Luke 23:48. This was clearly verified in Christ, John 19:31. (Menochius)
Haydock
But in the gospel we read, him whom they have pierced, as the context seems here to require. (Haydock)
Kennicott
Some Hebrew copies read in like manner, (Calmet) the Erfurth Manuscript 2 having aliu, "on him," though Michaelis remarks not this important variation. The Jewish transcriber would not alter his text to make it conformable to the New Testament. (Kennicott)
Calmet
Septuagint, "they shall look upon me for having insulted," or skipped. (Calmet)
Haydock
Yet "St. John did not much regard what the Greek contained, but interpreted word for word as he had read in Hebrew," as the other sacred writers did when there was any material difference. St. Jerome, quoted by Kennicott. (Dis. ii. p. 347, etc.) (Haydock)
Adopting this reading, we may explain this of Judas, whom the people greatly bewailed, 1 Machabees 9:20. He was a figure of Christ, whom the prophet had chiefly in view. All the Jews who embraced the faith verify this prediction, (Calmet) as those particularly did who had been instrumental to the death of our Saviour, and afterwards entered into themselves, Acts 2:37. Both Jews and Gentiles have all contributed by their sins to crucifying their Lord; and, at the last day, all shall look on him as their judge or as their deliverer.
Haydock
Pierced. Hebrew dakaru. (Haydock)
St. Jerome
Septuagint have transposed d and r, which are very similar, and read rokdu, "have danced," or derided. (St. Jerome)
Calmet
The original implies, have outraged or blasphemed, as well as pierced. They shall henceforward cease to despise God and his law. (Calmet)
12:11
Challoner
Adadremmon. A place near Mageddon, where the good king Josias was slain, and much lamented by his people. (Challoner)
Worthington
It was not far from Jezrahel, 2 Paralipomenon xxxv. The lamentation for Josias, represents that of impenitent sinners at the day of judgment. (St. Jerome) (Worthington)
Haydock
Septuagint translate the proper names, "of the pomegranate which is cut down in the field." (Haydock)
All from ver. 8 may be explained of Judas.
12:12
Calmet
Apart. Bands of men and of women mourning, went with musical instruments separately through the streets, and into the country; as they still do in the East. (Calmet)
St. Jerome
On such occasions, as well as in times of prayer, continence is observed. (St. Jerome)
12:13
Nathan. Zorobabel was his descendant.
Calmet
Semei, the son of Gershom, 1 Paralipomenon 6:16. (Calmet)
St. Jerome
"From this tribe the doctors are chosen." (St. Jerome)
Haydock
The pious of all ranks bewail the death of Christ, and the share which they had in it. (Haydock)
Menochius
He had done good to many; and therefore we may presume that many would grieve in every tribe. (Menochius)
12:2
A lintel of surfeiting.... That is, a door into which they shall seek to enter, to glut themselves with blood; but they shall stumble, and fall like men stupefied with wine. It seems to allude to the times of Antiochus, and to the victories of the Machabees.
12:11
Adadremmon.... A place near Mageddon, where the good king Josias was slain, and much lamented by his people.
12:1
VVhen the Church of Christ beganne in Ierusalem, proceeding to al Iurie, and Samaria, and to other nations, the other Ievves most earnestly persecuted Christians. Act. 4. 5. &c.
12:2
Iuda besieged Ierusalem when Ievves remayning in Iudaisme persecuted other Ievves beleuing in Christ, for then brother deliuered brother to death, the father the sonne &c. Mat. 10. v 21.
12:10
Concordanza Ioan. 19. v. 3.
12:11
A towne nere to Iezrahel in the countrie of Mageddon, vvhere Iosas vvas slaine. 2. Baral. 35. and great lamentation vvas made for him, vvhich vvas a figure of the miserable calamitie of the obstinate in the day of iudgement, S. Ierom.
Concordanza 2. Par. 35.
12:1
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 16.13
… and a devil our adversary is called spirit. Beware therefore when thou hearest these things, lest from their having a common name thou mistake one for another. For concerning our soul the Scripture says, His spirit shall go forth, and he shall return to his earth : and of the same soul it says again, Which formeth the spirit of man within him
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Holy Spirit 2.6
56. Therefore he referred the thunders to the words of the Lord, the sound of which went out into all the earth, and we understand the word “spirit” in this place of the soul, which He took endowed with reason and perfect; for Scripture often designates the soul of man by the word spirit, as you read: “Who creates the spirit of man within him.”
san Girolamo † 420 d.C. To Pammachius against John of Jerusalem 22
… So that, as body springs from body, so soul from soul. Or is it the case that rational creatures, longing for bodily existence, sink by degrees to earth, and at last are tied even to human bodies? Surely (as the Church teaches in accordance with the Saviour’s words, “My Father worketh hitherto and I work”; and the passage in Isaiah,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 166.26
26. Let it not be said to me that we ought to receive as supporting this opinion the words of Scripture in Zechariah, “He formeth the spirit of man within him,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Soul and its Origin 1.22
He proceeds to favour us with a third passage, in which it is written: “Who forms the spirit of man within him.”
12:3
san Giustino † 165 d.C. The First Apology 52
… and they shall rend not their garments, but their hearts. Tribe by tribe they shall mourn, and then they shall look on Him whom they have pierced; and they shall say, Why, O Lord, hast Thou made us to err from Thy way? The glory which our fathers blessed, has for us been turned into shame.”
12:8
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 7.5
… “For when I am weak, then am I strong,” and again, “for strength is made perfect in weakness.” Of which weakness one of the prophets says: “And he that is weak among them shall be as the house of David.”
12:9
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 20.30
… And I will pour upon the house of David, and upon the inhabitants of Jerusalem, the spirit of grace and mercy; and they shall look upon me because they have insulted me, and they shall mourn for Him as for one very dear, and shall be in bitterness as for an only-begotten.”
12:10
sant'Ignazio di Antiochia † 108 d.C. Epistle to the Trallians: Shorter and Longer Versions 10
… In such a case, I die in vain, and am guilty of falsehood against the cross of the Lord. Then also does the prophet in vain declare, “They shall look on Him whom they have pierced, and mourn over themselves as over one beloved.”
sant'Ignazio di Antiochia † 108 d.C. Epistle to the Smyrnæans: Shorter and Longer Versions 3
… For, say the [holy] oracles, “This same Jesus, who is taken up from you into heaven, shall so come, in like manner as ye have seen Him go unto heaven.” But if they say that He will come at the end of the world without a body, how shall those “see Him that pierced Him,” and when they recognise Him, “mourn for themselves?”
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.33.11
11. For some of them, beholding Him in glory, saw His glorious life ( conversationem ) at the Father’s right hand; others beheld Him coming on the clouds as the Son of man; and those who declared regarding Him, “They shall look on Him whom they have pierced,”
Tertulliano † 220 d.C. An Answer to the Jews 14
… Gird Thee Thy sword around Thy thigh, most potent in Thy bloom and beauty!” while the Father withal afterwards, after making Him somewhat lower than angels, “crowned Him with glory and honour and subjected all things beneath His feet.” And then shall they “learn to know Him whom they pierced, and shall beat their breasts tribe by tribe;”
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 3.7
… Gird Thy sword upon Thy thigh, O most mighty, with Thy glory and Thy majesty.” For the Father, after making Him a little lower than the angels, “will crown Him with glory and honour, and put all things under His feet.” “Then shall they look on Him whom they have pierced, and they shall mourn for Him, tribe after tribe;”
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 22
… Up to the present moment they have not, tribe by tribe, smitten their breasts, looking on Him whom they pierced.
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 26
… Then he afterwards says: “The earth saw and trembled; the mountains melted like wax at the presence of the Lord,”—meaning, no doubt the flesh of the wicked; and (in a similar sense) it is written: “For they shall look on Him whom they pierced.”
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 51
… since Jesus is still sitting there at the right hand of the Father, man, yet God—the last Adam, yet the primary Word—flesh and blood, yet purer than ours—who “shall descend in like manner as He ascended into heaven ” the same both in substance and form, as the angels affirmed, so as even to be recognised by those who pierced Him.
sant'Ippolito † 235 d.C. A discourse by the most blessed Hippolytus, bishop and martyr, on the end of the world, and on Antichrist, and on the second coming of our lord Jesus Christ 40
… And He will show them the prints of the nails in His hands and feet, and His side pierced with the spear, and His head crowned with thorns, and His honourable cross. And once for all shall the people of the Hebrews see all these things, and they shall mourn and weep, as the prophet exclaims, “They shall look on Him whom they have pierced;”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 2.21
… “The lifting up of my hands is an evening sacrifice.” Of which sacrifice Sophonias said: “Fear from the presence of the Lord God, since His day is near, because the Lord hath prepared His sacrifice, He hath sanctified His elect.” Also in Zechariah: “And they shall look upon me, whom they have pierced.”
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 13.41
41. This shall appear again with Jesus from heaven ; for the trophy shall precede the king: that seeing Him whom they pierced
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Holy Spirit 1.12
127. As to peace we have proved the point; but as to grace the prophet Zechariah says, that God promised to pour upon Jerusalem the spirit of grace and mercy,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Against Marcionists and Manichæans 1
… For he says “they gave me gall for my food, and for my thirst they gave me vinegar to drink.” And again another one says that they smote him with a spear, for “they shall look on Him whom they pierced.”
san Girolamo † 420 d.C. Jerome's Apology for Himself Against the Books of Rufinus 2.25
… ii. 9 ), and many other passages which lack their proper context. Let us ask our opponents then where these things are written, and when they are unable to tell, let us produce them from the Hebrew. The first passage is in Hosea, ( xi. 1 ), the second in Isaiah ( xi. 1 ), the third in Zechariah (
san Girolamo † 420 d.C. Preface to Genesis 1
… iii. of this series, pp. 515–516. Jerome in it complains that he is accused of forging a new version. He justifies his undertaking by showing that in the versions then current many passages were left out (though they exist in our copies of the LXX.), such as “Out of Egypt” ( Hos. xi. 1 ); “They shall look on him whom they pierced” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 1.13
… And the Jews, inasmuch as they will be punished in that judgment for persisting in their wickedness, as it is elsewhere written, “shall look upon Him whom they have pierced.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 77.10
… The Form of Man is to come to judgment; therefore He said, “He hath given Him power to execute judgment also, because He is the Son of Man.” The Judge here shall be the Son of Man; here shall That Form judge which was judged. Hear and understand: the Prophet had said this already, “They shall look on Him whom they pierced.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 36.12
… moment, indeed, as they were beholding Him ascending, the angelic voice sounded in the ears of His disciples, “So shall He come in like manner as ye have seen Him going into heaven;” that is, in the form of man in which He was judged, will He judge, in order that also that prophetic utterance may be fulfilled, “They shall look upon Him whom they pierced.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 102.17
… “And He will appear in His glory.” That He might build up Sion, that He might be a foundation in Sion, He was seen by Sion, but not in His glory: “we have seen Him, and He had no form nor comeliness.” But truly when He shall have come with His angels to judge, shall they not look then upon Him whom they have pierced?
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Dialogues. The “Eranistes” or “Polymorphus” of the Blessed Theodoretus, Bishop of Cyrus 2
Orth. —I have learnt these things from the divine Scripture. I have heard the words of the prophet Zechariah “They shall look on Him whom they pierced,”
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Letters of the Blessed Theodoret, Bishop of Cyprus 152
… handle me and see; for a spirit hath not flesh and bones as ye see me have.” While He was thus beheld He went up into heaven; thus has He promised to come again, thus shall He be seen both by them that have believed and them that have crucified, for it is written “They shall look on Him whom they pierced.”
12:12
san Giustino † 165 d.C. Dialogue with Trypho 121
… For the word of His truth and wisdom is more ardent and more light-giving than the rays of the sun, and sinks down into the depths of heart and mind. Hence also the Scripture said, ‘His name shall rise up above the sun.’ And again, Zechariah says, ‘His name is the East.’ And speaking of the same, he says that ‘each tribe shall mourn.’
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 21.17
… Josiah cast out uncleanness from the Holy Temple; and Jesus cast out the unclean traders from His Father’s house. For Josiah the daughters of Israel mourned and wailed, as Jeremiah said:— O daughters of Israel, weep for Josiah ; and over Jesus did the daughters of Israel weep and mourn, as Zechariah said:— The land shall mourn, families over families.
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 13.41
41. This shall appear again with Jesus from heaven ; for the trophy shall precede the king: that seeing Him whom they pierced , and knowing by the Cross Him who was dishonoured, the Jews may repent and mourn; (but they shall mourn tribe by tribe
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 15.22
… And then shall appear , He says, the sign of the Son of Man in heaven . Now Christ’s own true sign is the Cross; a sign of a luminous Cross shall go before the King , plainly declaring Him who was formerly crucified: that the Jews who before pierced Him and plotted against Him, when they see it, may mourn tribe by tribe
12:13
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John chapter21.13
… He remains as He ascended, to come to those to whom He willed His word to be preached before He comes. Thus will He come in human form, and this form the wicked will see; both they on the right shall see it, and they that are separated to the left shall see it: as it is written, “They shall look on Him whom they pierced.”
12:1
1. Onus verbi Domini super Israel. — «Onus» est onerosa, tristis et funesta prophetia, ut dixi Isaiae cap. xiii, 1. Israel hic vocatur populus Judaicus, descendens a Jacob. Hic enim ab angelo cognominatus est Israel, ideoque omnis ejus progenies, puta duodecim patriarchae, et duodecim tribus ab eis proseminatae, vocatae sunt Israel. Jam quia decem tribus olim abductae in Assyriam, toto orbe dispersae erant, ita ut tempore Zachariae Israelis nomen in eis evanuisse videretur, hinc stirps et familia, ac consequenter haereditas et nomen Israelis, redacta sunt ad duas tribus reliquas, puta ad Judaeos. Hi enim fuerunt stirps Jacob, et populus Dei, cui exhibitus fuit Messias, Abrahae et Jacobo promissus. Ita Cyrillus. Praedicit ergo hic Zacharias onus, id est clades Israeli, id est Judaeis, ab Antiocho ejusque ducibus et posteris intentandas, sed Dei dextera et scuto avertendas per Machabaeos. Unde Dei potentiam exaggerando, praemittit dicens: DICIT DOMINUS EXTENDENS COELUM, ET FUNDANS TERRAM, ET FINGENS SPIRITUM HOMINIS IN EO, — q. d. Ego sum Deus omnipotens, omniscius et optimus; nam meam omnipotentiam ostendi, dum vastissimos coelos ex nihilo creavi et expandi; sapientiam meam patefeci, dum terram in medio mundi pendulam mira arte fundavi et fulcivi: bonitatem demonstro, dum quotidie animas creo, et in corpora hominum nascentium immitto et conservo. Ergo multo magis eadem omnipotentia, sapientia et bonitate fulciam et defendam Jerusalem, hostesque ejus coram ea collidam et confringam. Hinc mystice, coelum est symbolum Ecclesiae christianae, quam Deus per totum orbem extendit; terra autem, populi Judaici, quem Deus in medio Ecclesiae quasi suspendit.
12:2
2. Ecce ego ponam Jerusalem superliminare crapulae. — Hebraeum saph significat duo: primo, limen et superliminare; secundo, calicem vel poculum, uti vertunt hic Chaldaeus, Vatablus, Pagninus, Arias et alii. Rursum raal significat primo, tremorem; secundo, crapulam; tertio, soporem; quarto, venenum; quinto, stuporem; sexto, concussionem. Unde alii vertunt, vas ebrietatis; alii, vas tremoris; aut, ut Syrus, portam tremoris; vel ut Arabicus, portam commotionis; alii, calicem veneni soporiferi; alii, craterem stuporis. baei ceciderunt, ut corruerent quasi temulenti. Allegorice, loquitur de Ecclesia primitiva, quam persecuti sunt Nero, Decius, Diocletianus; sed Deus eos quasi ebrios percussit et oppressit. Quocirca Alcazar in Apocal. cap. xi, 13, notat. 12, ex Theodoreto sic exponit, «quasi superliminare crapulae,» id est sicut in crapula ebrio, ob vertiginem capitis moveri videntur superliminaria; sic revera commovebitur Jerusalem, id est Ecclesia, itaque persecutionibus concutietur, ut ruitura videatur, et vicini populi se invicem cohortentur, ut ab ea sibi caveant, ne ejus ruina involvantur. Aut, q. d. Vicini populi Ecclesiae limina respicient tanquam crapulam, ebrietatem et insaniam; ac christianis insultabunt quasi ebriis et insanis; sicut pueri ebrium insectantur, illudunt, ac vacillantem et labantem impellunt ut corruat. «Sed et Judas pugnabit contra Jerusalem,» q. d. Non soli Gentiles persequentur Ecclesiam, sed et Judaei; qui tamen a Deo illuminati, pro Ecclesia contra Gentiles arma sument, magnamque in ipsis stragem edent, uti ait Zacharias vers. 6. Paulo aliter Ribera, q. d. Sicut ebriis superliminare domus quam ingredi volunt, moveri videtur, et ideo ipsi quasi insani, putantes se commoveri, corruunt; sic accidet hostibus Ecclesiae, qui ad eam oppugnandam venient; corripientur enim insania quasi crapula, itaque corruent. Addit Delrio adagio 1020, forte idcirco Septuaginta vertisse superliminaria, in plurali, eo quod ebriis omnia videntur gemina, sicut et entheis. Minus recte Rupertus crapulam in bonum pro satietate accipit, q. d. Ecclesia erit domus crapulae, id est satietatis et ebrietatis spiritualis, de qua in Pentecoste dicitur Actor. II, quod Judaei Apostolos musto plenos et ebrios judicarent. Superliminare crapulae, vel tremoris, stuporis et concussionis, dupliciter accipi potest: primo, passive, q. d. Redigam Jerusalem in tantas obsidionis angustias, ut ipsa iis quasi ebria tremere et insanire videatur: est enim hoc onus Jerusalem. Unde et sequitur: «Sed et Juda erit in obsidionem contra Jerusalem.» Ita Theodoretus et Eusebius lib. VIII Demonstr. cap. IV. Secundo, active, q. d. Gentes obsidebunt Jerusalem ut ejus vino et spoliis se satient et inebrient; sed ego eas in tantas clades et strages impellam, ut illis quasi veneno lethifero ebrii, in tremorem, stuporem et amentiam adigantur: angustiabunt Jerusalem, sed ibidem angustiabuntur ipsimet; et laqueus quem aliis posuerunt, in eorum caput recidet: sicut Aman in cruce quam fixerat Mardochaeo, suspensus est. Sic enim vers. seq. lapidem oneris Jerusalem explicat active, non passive, scilicet qui oneret et collidat, non Jerusalem, sed hostes eam divexantes. Est metaphora a calice aureo, optimo vino pleno, sed venenato, ad quem certatim accurrunt sitibundi, sed mox ut eum gustarint, tremere, stupere, animam agere incipiunt. Simili modo, Babylon dicitur propinare gentibus calicem aureum maledictionis, eoque inebriare, soporare et dementare omnes gentes, Jerem. cap. LI, 7. Jam eodem redit sensus, sive saph vertas calicem, sive limen vel superliminare, q. d. Quicumque hostis attigerit limen Jerusalemn, mox quasi ebrius et mente captus, tremere et furere incipiet: sicut de Sibylla Cumana narrat Virgilius VI Aeneid., quod mox ut limen antri sui fatidici ingrediebatur, extra se rapi, furere et vaticinari incipiebat. Talis est et lacus juxta Neapolim, in quem si injicias canem, illico emori et exanimari videtur; quem si in lacum adversum inferas, statim ad se redit, et reviviscit. Ita S. Hieronymus, Remigius et Hugo. Rursum a Castro sic exponit, q. d. Ponam Jerusalem velut superliminare minans ruinam omnibus ingredi volentibus, quos tremere faciet quasi ebrios, ac venefico potu infectos: nam mox ut limen attingent, contremiscent et corruent. Palacius vero et Mariana sic, q. d. Ponam Jerusalem superliminare crapulae, in quod scilicet hostes furore ebrii impingent, caputque collident, q. d. Qui impugnant Jerusalem, quasi ebrii et insani cadent et corruent. Alii, q. d. Jerusalem erit hostibus obsidentibus quasi calix veneni mortiferi, quod bibentem morte aeterna consopit. Ad litteram loquitur de Jerusalem arctata et afflicta ab Antiocho Epiphane, ejusque asseciis, quos Judas et Machabaei ceciderunt. Porro videtur alludere Zacharias ad illud Jerem. cap. xxv, 15: «Sume calicem vini furoris hujus de manu mea: et propinabis de illo cunctis gentibus, ad quas ego mittam te. Et bibent, et turbabuntur, et insanient a facie gladii, quem ego mittam inter eos. Et accepi calicem de manu Domini, et propinavi cunctis gentibus, ad quas misit me Dominus: Jerusalem,» etc. Et magis ad Isaiae xxix, 9: «Sic erit, ait, multitudo omnium Gentium, quae dimicaverunt contra montem Sion: obstupescite et admiramini, fluctuate et vacillate: inebriamini, et non a vino: movemini, et non ab ebrietate. Quoniam miscuit vobis Dominus spiritum soporis, claudet oculos vestros,» etc. Et clarius Jerem. cap. xxv, 27: «Haec dicit Dominus: Bibite, et inebriamini, et vomite: et cadite, neque surgatis a facie gladii, quem ego mittam inter vos.» Ecce haec est crapula, non vini, sed vindictae Dei, de qua Zacharias hic. Vide ibi dicta. Voluerunt enim Graeci calice furoris sui, caedis et sanguinis inebriare Jerusalem; sed eodem per Machabaeos inebriati sunt a Deo, qui, ut ait Psaltes Psalm. LXXVII, 65, «excitatus est tanquam dormiens Dominus, tanquam potens crapulatus a vino. Et percussit inimicos suos in posteriora: opprobrium sempiternum dedit illis.» Idem multo magis, et saepius fecit infidelibus persequentibus Ecclesiam. Nulla enim natio est, quae Christum et Ecclesiam immaniter aliquando non sit persecuta, cum eminus tantum ejus superliminaria, id est Christum crucifixum vidit, ejusque doctrinam paradoxam audivit, scilicet: «Beati pauperes: Beati qui lugent: Beati qui esuriunt,» etc. Haec enim omnia mundus abhorrebat et odiebat, donec internam ejus pulchritudinem, gratiam, consolationem et spiritum vidit et gustavit. Hac de causa, Cant. I, Ecclesia dicitur esse sicut pelles Salomonis, et sicut tabernacula Cedar, exterius scilicet horrida, nigra, et aestu persecutionum adusta. Quare qui ejus admirabiles divitias videre vult, domum ejus intret oportet, et non in limine maneat. Hinc ab initio mundi inter probos et improbos acre et perenne fuit bellum: semper enim inter se contraria pugnant, ut calidum et frigidum, album et nigrum, virtus et vitium, Deus et diabolus. Hujus rei symbolo censet Stunica, primum miraculum a Christo factum esse in vino ex aqua producto, quia scilicet Ecclesia ab ipso stabilienda erat vas crapulae. excitare crapulam proprie dictam: haec enim est peccatum ebrietatis. Respondeo: Jerusalem posuerat se superliminare crapulae proprie dictae; sic Deus idcirco posuit eam superliminare crapulae metaphorice, ut scilicet, quae crapulata erat ebrietate et culpa, crapularetur poena, ac inebriaretur suo sanguine Deique vindicta, q. d. Puniam eam plagisque inebriabo, ut iis ostendam toti mundo eam se fecisse ganeam et tabernam crapulae. Est ergo in hac tropologia metonymia vel metalepsis, qua ex consequente antecedens, ex effectu causa, ex poena culpa intelligitur: alioqui enim incommoda est et incongrua, utpote a sensu litterali dissidens eique repugnans. Hoc recte adaptes bacchantibus in Bacchanalibus, quando multis in locis cum magna christiani nominis ignominia, magnaque infidelium offensione, irrisione et probro omnes pene domus, totaque civitas fit superliminare crapulae, ita ut ei jure hic titulus dari et inscribi possit: Haec est domus crapulae: Haec est civitas, non Christi, sed Bacchi: Hi dies sunt bacchantium, stultorum et insanorum, non christianorum, uti in nonnullis Calendariis impressum legi. Sed et Juda, — q. d. Non solum Gentes, sed et Judaei perfidi, vel transfugae obsidebunt Jerusalem, eamque affligent, ut ipsa aerumnis videatur ebria; sed has aerumnas Deus devolvet in ipsos Judaeos perfidos et transfugas, eosque plagis et caesorum sanguine inebriabit. Tales transfugae fuerunt Jason et Menelaus, qui profugi ad Antiochum, Jerusalem obsederunt, ceperunt et vastaverunt, uti dixi cap. praeced. vers. 15. Idem alii plurimi, qui minarum et tormentorum Antiochi metu, a judaismo ad gentilismum apostatarunt, de quibus I Machab. cap. I, 44 et 55, et II Machab. cap. iv et v, ac Josephus lib. XII Antiq. cap. VI. Allegorice, prima persecutio Apostolorum et Ecclesiae fuit a Judaeis, ut patet ex Actis Apostolorum. Ita Arias et Vatablus.
12:3
3. PONAM JERUSALEM LAPIDEM ONERIS CUNCTIS POPULIS. — Syrus, lapidem conculcationis; Septuaginta, lapidem qui conculcatur; Chaldaeus, lapidem offensionis; Arabicus, lapidem subjectionis. Quaeris, quis lapis oneris? Respondet optime S. Hieronymus (quem proinde Remigius, Rupertus, Glossa, Ribera et alii passim sequuntur) dicens: «Mos est in urbibus Palaestinae, et usque hodie per omnem Judaeam vetus consuetudo servatur, ut in viculis, oppidis et castellis rotundi ponantur lapides gravissimi ponderis, ad quos juvenes exercere se soleant, et eos pro varietate virium sublevare, alii ad genua, alii ad umbilicum, alii ad humeros et caput, nonnulli super verticem rectis junctisque manibus, magnitudinem virium demonstrantes, pondus extollant. In arce Atheniensium juxta simulacrum Minervae, vidi sphaeram aeneam gravissimi ponderis, quem ego pro imbecillitate corpusculi movere vix potui. Tropologice, Messana per superliminare crapulae intelligit cantharum, vel ramum hederae aut vitis, quem oenopolae ad limen tabernae suspendunt, ut transeuntes invitent ad introcundum, ibique potandum et inebriandum se. Hac accedit Albertus, qui sic exponit, q. d. Ponam Jerusalem patentem introitum advenientibus ad eam, sicut ad crapulam, qua insatiabilis eorum pascatur cupiditas. Sic ergo superliminaria crapulae significant tabernam, ganeam, popinam, etc., in quibus vigent ebrietas et crapula, quibus proinde onus Dei hic Propheta intentat. Propter crapulam enim, aeque ac alia scelera, videtur Deus hoc onus imposuisse Hierosolymae. Unde Sanchez «superliminare crapulae» accipit prostibulum gulae et libidinis, puta Ephebiam in Jerusalem ab impio Jasone constitutam, in qua optimi quique juvenum publice cuilibet ad infandam libidinem prostituebantur. Hoc enim prostibulum vocari crapulae, quia symbolo crapulae, id est scypho, in superliminari exstante, quasi indice et titulo erat insignitum. Scyphus enim Herculi et Baccho sacer erat, insigne crapulae, indeque sequentis libidinis. Porro idipsum sacrilegus constituerat juxta templum, imo in ipso templo. Nam, ut dicitur II Machab. vi: «Templum luxuria et comessationibus Gentium erat plenum, et scortantium cum meretricibus.» Gentiles enim in templis publica agitasse convivia docet Aristoteles lib. VII Politic. cap. XII. Unde et Sichimitae, epulantes in fano dei sui Berith, maledicebant Abimelech, uti dicitur Judic. cap. IX, 27. Dices: Deus dicitur hic positurus Jerusalem in superliminare crapulae. Deus autem non potest Cum quaererem quidnam sibi vellet, responsum est ab urbis ejus cultoribus, athletarum in illa massa fortitudinem comprobari, nec prius ad agonem quemquam descendere, quam ex levatione ponderis sciatur, quis cui debeat comparari. Sensus ergo iste est: Ponam Jerusalem cunctis gentibus quasi gravissimum lapidem sublevandum. Levabunt quidem eam, et pro virium varietate vastabunt; sed necesse est ut dum levatur, in ipso nixu et elevatione ponderis, gravissimus lapis scissuram aliquam vel rasuram in levantium corporibus derelinquat.» Hic est lapis oneris, oneratum et portantem concidens et opprimens, cujus meminit Ecclesiasticus cap. VI, 22, dicens: «Quasi lapidis virtus probatio erit in illis, et non demorabuntur projicere illam,» q. d. Sapientia est lapis oneris, quem quisque levando probat suas vires et robur. Unde stulti et improbi eum aliquousque levant, sed mox ut sentiunt ejus pondus, illico abjiciunt. Hinc Graeca habent: Quasi lapis probationis fortis erit in illo. Hujus lapidis aeque ac plumbi athletici meminit Hieronymus Mercurialis lib. II Gymnasticae, cap. XI. Jam Theodoretus, Remigius et Hugo censent Jerusalem fuisse «lapidem oneris,» cum expugnata est a Tito et Romanis. Verum hic de tempore Antiochi et Machabaeorum agitur, non Titi et Romanorum. Hisce enim Jerusalem non fuit lapis oneris, sed pila praedae et gaudii. Dico ergo ad litteram significari hic, quod Antiochus et Graeci suis copiis ex omnibus gentibus collectis oppugnaturi sint Jerusalem, ut eam quasi lapidem oneris ex Judaea exportent in Graeciam, sed ab ea quasi a lapide oneris, per Machabaeos concidendi sint et conterendi: id enim ita factum esse non semel, sed saepius per intervalla temporum recto ordine demonstrat a Castro. Nam in primis Ptolemaeus Philopator, dum templum ingressus vellet in Sancta sanctorum penetrare, sacerdotibus opem divinam implorantibus, pene mortuus cecidit et enectus divina vi, nisi citissime e templo a suis eductus fuisset, uti in lib. II Machabaeorum refertur. Heliodorus, missus a rege Seleuco ad spoliandum aerarium templi, flagellatus discessit, II Machab. cap. III. Jason vi ingressus civitatem, per diversa loca profugus interiit honore sepulturae privatus. Antiochus Epiphanes urbem templumque spoliavit per seipsum, I Machab. cap. I, et II Machab. cap. V; deinde per Apollonium et Lysiam: sed male periit iniquus, ut dicitur I Machab. cap. VI, et II Machab. cap. IX, postulans misericordiam ab eo, a quo non erat adepturus. Alcimus deinde missus a rege Demetrio obsedit Jerusalem, I Machab. cap. IX, et praecipiens destrui atrium interius et opera Prophetarum, percussus paralysi, et graviter tortus interiit. Antiochus Sidetes Judaeam devastavit, et Hierosolymam obsedit; sed divinitus tactus sacrificium obtulit, et foedere inito recessit, ut refert Josephus lib. XIII Antiq. XV. Post hos Romanorum Pompeius primus Judaeam subjugavit, Hierosolymam templique adyta ingressus, nunquam deinceps prospere rem gessit in bellis, donec in acie Pharsalica universus ejus exercitus verso ad Hierosolymam cecidit vultu, ipseque fugiens in Aegyptum caesus est. Denique M. Crassus, contra Parthos profectus, templum Hierosolymitanum spoliavit: ideo a Parthis cum filio et universo exercitu trucidatus, liquato in os ejus auro injecto, sui sacrilegii poenas exsolvit, ut referunt Josephus lib. XIV Antiq. cap. XIII, et Plutarchus in Pompeio et Crasso. Ex quibus constat per multos annos urbem Hierosolymam a multis regibus ac ducibus obsessam, et Dei munere liberatam, non sine eorum concisione. Verum quoque deducitur collecta fuisse adversus Jerusalem omnia regna terrae. Porro solerter conjicit Sanchez Prophetam in hoc lapide oneris respicere ad palaestram, quam aeque ac ephebiam, ritu gentilitio in Jerusalem instituit impius Jason, in qua gestando onere et disco certabant tanta frequentia et concursu, «ut sacerdotes festinarent participes fieri palaestrae, et praebitionis ejus injustae, et disci,» II Machab. cap. IV. Ubi nota: Discus erat massa rotunda, seu globus ex ferro, plumbo, saxo, quo adolescentes vires explorabant, illum vel elevando, vel jactando, ut qui altius eum elevaret, vel longius jaceret, ille vinceret. Unde eos discobolos vocat Plinius lib. II, cap. XXXIV, de quibus Martialis lib. XIV: Splendida cum volitent Spartani pondera disci: Este procul pueri, sit semel ille nocens. Allegorice, Ecclesia est lapis oneris, quem levare, tollere et abjicere voluerunt Judaei et Gentiles; sed omnes ab eo concisi et oppressi sunt, ut patet in Nerone, Decio, Valeriano, Juliano, etc., sed maxime in Diocletiano et Maximiano, qui jurarant se exstirpaturos Christi Ecclesiam et fidem, vel certe imperium deposituros. Secundum praestiterunt, quia prius praestare non potuerunt. Unde uterque a Constantino, primo imperatore christiano, ad necem et restim adactus est. Anagogice, Ecclesia et Christus erunt lapis oneris, qui opprimet impios in die judicii, deprimatque in tartara, de quo Christus Matth. cap. XXI, 44: «Qui ceciderit super lapidem istum, confringetur: super quem vero ceciderit, conteret eum,» q. d. Qui restiterit Christo, quem Deus in Ecclesia posuit lapidem angularem, puta lapidem oneris, et petram scandali, eumque persecutus fuerit, frustra id faciet. Nam sibi in corpore et animo perniciem accerset, ita tamen ut non penitus conteratur, sed per poenitentiam reparari possit: super quem vero ceciderit hic lapis, id est ille cui Christus gravi sua ultione incubuerit, quales erunt damnati in die judicii, huic nulla spes reliqua erit redintegrationis; perinde ac si lapis grandis in vas testaceum decidat, illud in minutissima frusta confringit, ut nullo modo reparari queat. Ita S. Augustinus lib. I Quaest. Evang. Quaest. XXX, tom. IV.
12:4
4. PERCUTIAM OMNEM EQUUM (scilicet hostilem, puta Antiochi et Graecorum per Machabaeos) IN STUPOREM, — id est ad stuporem, ut scilicet omnes videntes stupeant ad plagam tantam tamque subitam, et ipsi equites prae stupore et pavore quasi versi in amentiam, nesciant quo fugere, vel quid agere debeant. Ita S. Hieronymus, Theodoretus et alii. ET SUPER DOMUM JUDA APERIAM OCULOS MEOS, — ut scilicet protegam Judaeam et Judaeos, imo ut ii qui metu Antiochi prolapsi sunt in gentilismum, ejusque copiis mixti pugnarunt contra patriam, resipiscant, sumptisque animis jungant se Machabaeis, et patriam propugnent. Ita factum legimus I Machab. cap. II, 29. Allegorice, q. d. Faciam ut Judaei qui Ecclesiam persequebantur, videant suum errorem, et ad eam convertantur, eamque propagent, uti contigit S. Paulo Actor. IX. Ita S. Hieronymus. ET OMNEM EQUUM POPULORUM PERCUTIAM CAECITATE. — Est catachresis et synecdoche; per caecitatem enim accipit stuporem et metum, quo correpti equi quasi caeci, nesciebant quo fugere deberent: proprie etiam multi equi hostium a Machabaeis in capite percussi et excaecati sunt. Nam II Machab. cap. X, 29, dicitur: «Apparuerunt adversariis de coelo viri quinque in equis, frenis aureis decori, ducatum Judaeis praestantes: ex quibus duo Machabaeum medium habentes, armis suis circumseptum incolumem conservabant: in adversarios autem tela et fulmina jaciebant, ex quo et caecitate confusi, et repleti perturbatione cadebant.»
12:5
5. ET DICENT DUCES JUDA IN CORDE SUO. — S. Hieronymus sic exponit, q. d. Judaei ex metu transfugae, et cum copiis Antiochi obsidentes Jerusalem, non ore, ne audiantur, sed corde suo dicent et precabuntur: Domine, conforta cives Jerusalem, ut hisce Antiochi copiis resistere queant; ut sic victi cum hostibus, quibus coacte servimus, vincamus cum civibus, quos intime amamus. Secundo et planius, q. d. Machabaei in corde suo precabuntur Deum, ut confortet cives Jerusalem, ne Antiocho succumbant. Ita Judam Machabaeum legimus pene semper ante aciem orasse, et Dei opem implorasse, eaque victoriam obtinuisse. Allegorice, duces Juda sunt Apostoli, qui orarunt Deum ut Jerusalem, id est Ecclesia, omnibus tyrannis fortiter ad mortem usque et martyrium resisteret. Ita Albertus et Arias.
12:6
6. PONAM DUCES JUDA SICUT CAMINUM IGNIS, — q. d. Faciam ut Machabaei, et mystice Apostoli quasi ignis omnia circumcirca populentur, superent, subjiciant et ad se convertant. Vide gesta Judae, Jonathae et Simonis in lib. Machab. Id in Apostolis patuit in Pentecoste, quando Spiritus Sanctus eis insedit specie linguarum ignearum: unde mox eloquiis suis ignitis multa hominum millia, ac sensim totum mundum ad Christum converterunt. Ita S. Hieronymus, Remigius, Albertus et alii. ET SICUT FACEM IGNIS IN FOENO. — Ita Romana. Alii pro facem legunt fascem; alii, facem, et ita vertunt Septuaginta, Chaldaeus, Pagninus, Vatablus et alii. Hoc enim significat hebraeum lappid, scilicet lampadem et facem. Eodem omnia redeunt: facies enim ignis est fax, celerrime comburens et consumens foenum, cui injicitur. Et habitabitur Jerusalem, — q. d. Jerusalem prius vacuata civibus, profugis ob metum Antiochi, virtute Machabaeorum, iis rursum implebitur, ut in ea sicut ante, habitent pacifice, frequentes et opulenti, ut patet I Machab. cap. XIV, 4; idque pene usque ad tempus Christi, qui eam aliis incolis coelestibus et divinis, puta Apostolis et primaaevis christianis ditabit et decorabit. Nota pleonasmum hebraicum, cum dicit Propheta: «Habitabitur Jerusalem rursus in loco suo in Jerusalem;» redundat enim to in Jerusalem. Nil enim aliud vult dicere, quam Jerusalem non alio, sed eodem in loco quo prius aedificandam et habitandam: quod ut plane, plene et certo futurum significet, addit to in Jerusalem. Multae enim civitates dirutae, postea non eodem, sed alio vicino in loco aedificatae sunt, uti Tyrus nova: nam vetus Tyrus dicitur Palaetyrus, et a Tyro nova longiuscule distat. Sic Roma moderna alia est a veteri. Sic et Tusculum: quin et Jerusalem moderna alio est in loco, quam fuerit vetus; nam mons Calvariae, qui olim erat extra urbem, jam est in urbis quasi meditullio. Praedicit ergo Zacharias Jerusalem sub Machabaeis eodem prorsus quo prius restaurandam, frequentandam et magnificandam. Allegorice, Jerusalem est Ecclesia Christi, quae licet gravissimis persecutionibus agitata sit, et sedibus suis quasi pulsa, suo tamen loco semper constitit, imo firmius se et copiosius in eodem locavit, v. g. Jerusalem nostra est Roma, ex qua licet imperatores pene omnes, per trecentos annos exstirpare conati sint pontifices et christianos, ideoque centena martyrum millia exquisitissimis tormentis enecarint, illi tamen semper in ea perstiterunt, imo numero et robore creverunt, donec tandem toti non tantum urbi, sed et orbi sunt dominati. Unde S. Ambrosius in cap. IX epist. ad Romanos, legit: Ponam Jerusalem in omnibus gentibus; «quia, ait, ubique futuri erant (per Christum) filii Dei, et domus Dei in omnibus locis, quae est Ecclesia.»
12:7
7. SALVABIT DOMINUS TABERNACULA JUDA. — Est prolepsis, sive occupatio. Occurrit enim tacitae objectioni: Quomodo Jerusalem et Juda salva consistent inter tot hostes? ac respondet id non ejus, sed Dei viribus futurum. Deus enim salvabit ea, eorumque domos, etiam rusticanas, quas proinde vocat tabernacula, praesertim quia primitus Hebraei in deserto non in aliis domibus quam tabernaculis habitarunt. Allegorice, «tabernacula» sunt particulares Ecclesiae, ad quas licet olim christiani metu persecutionum, vix, et non nisi noctu, paucique convenire auderent, Deus tamen servavit eas, imo auxit et dilatavit; sicut olim «in principio» Synagogae, puta in deserto, antitypa Hebraeorum tabernacula ab hostibus, aeque ac ab aestu, imbribus et procellis illaesa servavit. UT NON MAGNIFICE GLORIETUR DOMUS DAVID, — q. d. Ne Hierosolymitae, et praesertim posteri Davidis glorientur, quod ipsi suis viribus tam se quam Judaeos in vicinis oppidis et pagis habitantes, contra Antiochum caeterosque hostes propugnarint; ecce ego dico et edico me tam Hierosolymitas quam Judaeos caeteros salvaturum. Mihi ergo omnes se submittant, mihique suam salutem acceptam referant; ego enim Machabaeis fortitudinem animosque dabo, quibus pauci contra maximos exercitus dimicantes, eos sternant et profligent. Id professus est Judas Machabaeus, II Machab. cap. VIII, 18, et alibi; itaque a Deo victorias miraculosas obtinuit. Nota: «Domus David» vocantur posteri Davidis, eorumque familiae, quae plurimae erunt et nobilissimae in Jerusalem. Rursum «gloria habitantium Jerusalem,» per hypallagen vocantur cives habitantes in Jerusalem gloriose: «Gloriosa enim dicta sunt de te, civitas Dei,» Psalm. LXXXVI, 2. Juda vero vocantur caeteri Judaei, qui circum Jerusalem in villis et urbibus habitabant. Similis hypallage est apud Poetam, cum ait: «Trade ratem ventis,» pro trade ventos rati. Et: «Perflavit fistula buccas,» pro buccae perflarunt fistulam. Allegorice, «domus David» sunt Apostoli, similesque Ecclesiae principes: «gloria habitantium Jerusalem,» sunt doctores, virique religiosi et sanctitate illustres: hi enim sunt gloria Ecclesiae. Hi quoque non possunt gloriari contra Judam, id est populum et plebem fidelem, quasi ipsi suis viribus eam protexerint, cum hoc Dei ejusque gratiae sit opus. Ita Albertus, Hugo et Vatablus. Tropologice Clarius: Domus, ait, David et gloria Jerusalem sunt reges, principes, nobiles et divites. Hi non possunt gloriari contra Judam, id est plebem fidelium, quasi ipsi sua nobilitate, potentia, opibus, fidem et locum in Ecclesia digniorem obtineant, cum hoc sit merae gratiae Christi, quae in christianismo aequat ignobiles nobilibus, pauperes divitibus. Nam, ut docet Apostolus, in Christo Jesu non est Judaeus, neque Graecus: non servus, neque liber: non dives, neque pauper; sed omnes unum sunt, puta nova Dei creatura, imo in christianismo primas et potiores partes tenent pauperes, tum quia Christus praedicavit pauperibus, Lucae cap. IV, 18, et pauperes praedicavit beatos: tum quia regni sui proceres constituit pauperes Apostolos, per quos reges et principes convertit, juxta illud I Corinth. I, 26 et 27: «Videte vocationem vestram, fratres, quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles: sed quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes: et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia,» etc. Et Jacob. cap. II, 5: «Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide, et haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se?» Denique divites et nobiles majora habent impedimenta humilitatis et virtutis christianae, quam pauperes: honores enim inflant, opes et deliciae mentem enervant; quare majori egent gratia Christi, qua haec vincula dirumpant, quam pauperes. Quocirca ob majorem gratiam sibi factam, majores tenentur agere gratias Christo.
12:8
8. Qui offenderit ex eis. — Tigurina: Qui impegerit. Hebraeum enim cashal significat impingere, vel offendere in rem aliquam, v. g. lapidem, indeque corruere et infirmari. Unde Septuaginta, Chaldaeus et Pagninus vertunt: Qui infirmus fuerit ex eis; Vatablus: Qui debilis fuerit, erit quasi David; Arabicus: Quasi qui ad David, scilicet pertinet. Jam sensus est, quasi dicat: Machabaei eorumque socii, qui pauci et invalidi videbantur, Dei ope fient validi bellatores instar Davidis, qui, licet juvenis et pene puer esset, tamen leonem, ursum et Goliath gigantem interfecit: imo qui ex eis offenderint, dum metu Antiochi apostatabunt a judaismo ad gentilismum, hi videntes animos et victorias Judae et fratrum ejus, cum Davide in homicidium et adulterium lapso poenitentiam agent, fidem resument, ac cum fide novos animos et vires instar Davidis capessent. Id ita factum esse narrant libri Machabaeorum. Ita S. Hieronymus, Theodoretus et alii initio cap. citati. Allegorice, id verius in Ecclesia, ubi infirmi, imo feminae, pueri et puellae Christi gratia ita fortes evadunt, ut mundum, carnem, diabolum, carnifices, ignes, bestias, et tormenta omnia superent, uti patuit in S. Agnete, Caecilia, Dorothea, Lucia, Pancratio, Vito, Celso, et in dies patet. Rursum, qui in peccatum aliquod lapsi sunt, a Deo tacti fortiores resurgent, instar Davidis poenitentis, uti patuit in SS. Petro, Paulo, Matthaeo, Magdalena, Pelagia et plurimis aliis. Ita S. Gregorius homil. 20 in Ezech., Albertus, Hugo et Lyranus hic. Aliter Arias, q. d. Infiniti sancti novae legis poterunt conferri cum maximis sanctis legis veteris, qualis fuit David. Haec ergo est ingens consolatio sanctorum Christi, quod ipse eligat infirma mundi, eaque ita validet, ut confundat fortia; nam virtus ejus in infirmitate nostra perficitur, II Corinth. cap. XII, 9. Qui ergo infirmus est, vel aetate, vel sexu, vel valetudine, vel animo, dicat cum S. Paulo: «Omnia possum in eo qui me confortat.» fratribus, licet oriundus ex Levi, non ex Juda et David, vocatur domus David; quia domus David totaque respublica Judaeorum, eum sibi in caput et ducem elegit. Successit ergo Davidi in principatu, et regimine suae domus, tribus et populi Juda. Alludit ad domum fortium Davidis: David enim quia bellicosus erat, et in assiduis bellis versabatur; hinc pariter milites et duces habebat, vel exercendo faciebat bellicosissimos, inter quos eminebant triginta septem qui lib. II Reg. cap. XXIII, 8 et sequent., recensentur, et vocantur «fortes David,» quorum tres primi et fortissimi erant, Jesbaam, id est sedens in cathedra, Eleazar et Semma, de quibus dicitur: «Usque ad tres primos non pervenit.» Unde Adrichomius in Descriptione Jerusalem, depingit domum fortium Davidis, in qua illi heroes Davidis habitabant: ubi etiam ceu in palaestra athletae et pugiles exercitii causa digladiationibus certabant, citatque pro hac re Nehem. cap. III, 16, et ibidem Lyranum. Sensus ergo est, q. d. Domus David, id est posteri et asseclae Davidis, puta Machabaei, adeo erunt bellicosi et fortes, ut domum coetumque fortium Davidis, adeoque tres ejus primos et fortissimos robore aequent, imo superent. Allegorice, David est Christus: hic est fortis ut magni consilii angelus, imo ut Deus; quia vere Deus fuit, aeque ac homo. Domus et familia Christi fuerunt Apostoli et viri apostolici, quos ipse constituit principes suae Ecclesiae, quae est domus Dei, eosque tam validos, ut angeli, vel dii viderentur potius quam homines, praesertim quia angelorum vitam in terris agebant, ac quasi angeli mediatores erant inter Deum et homines. Ita Vatablus, Ribera et alii paulo ante citati. ET DOMUS DAVID QUASI DEI. — Hebraeum quasi Elohim, quod vel in nominativo, vel in genitivo accipias. In nominativo accipiunt Vatablus, Pagninus, Syrus et Arabicus Antiochenus, dum vertunt: Domus David erit quasi Deus, quod explicat Propheta dum subdit: Sicut angelus Domini, q. d. Domus David erit fortis instar angeli Dei. Hebraeum enim Elohim, non tantum Deum, sed et angelos, heroes, duces ac principes significat. Unde Chaldaeus vertit: Domus David instar heroum feliciter aget, ac si angelus Domini in conspectu eorum esset; Septuaginta vero, Arabicus, Alexandrinus et Noster to Elohim accipiunt in genitivo: Domus David erit quasi domus Dei, quia scilicet erit fortis sicut angelus, qui est de domo Dei. Et sic uterque sensus, et utraque versio eodem redit. Significat principes Juda (hi enim erant ex domo et posteritate Davidis) validissimos fore, ut vires non humanas, sed divinas habeant, ac instar angelorum facile Antiochi hominumque omnium acies profligent. Totius ergo versus hic est sensus: Sub Machabaeis plebs timida et infirma, ita Dei ope valida fiet, ut Davidi valido bellatori comparari queat: principes vero non tantum cum Davide, sed et cum angelis in fortitudine, ducatu, providentia et regimine comparari poterunt. Ita factum est: nam Judas, Jonathas, Simon viribus et victoriis superarunt Davidem, adeoque angelorum ope et ductu dimicarunt et vicerunt. Nam angeli in hostes eorum jaculati sunt tela et fulmina, uti narratur II Machab. cap. X, 30. Et cap. XV, 16 dicitur Jeremias apparuisse et dedisse Judae aureum gladium, dicens: «Accipe sanctum gladium munus a Deo, in quo dejicies adversarios populi mei Israel.» Exinde ipse et asseclae ejus facti sunt quasi domus Dei, id est quasi divinum asylum, ad quod omnes Judaei ab hostibus afflicti, quasi ad certam salutis anchoram confugerent, iisque quasi angelis ad salutem missis confiderent; quin et Gentiles, ut Spartani et Romani, eorum amicitiam ambirent, ut patet I Machab. cap. XII, 1, et cap. XIV, 17. Ita Theodoretus. Porro Judas cum Tropologice, domus David est religio, in qua instar Davidis omnes psallunt laudantque Deum, ideoque fortes in spiritu evadunt ad ardua quaeque superanda, ut David. Hinc eadem est domus Dei, in qua religiosi vivunt quasi angeli; utrique enim sunt de domo Dei, quia Deo astant et Dei nuntii sunt, et praeeunt castra populi, quasi strenui milites et duces. Adde eos angelis esse familiares, et ab illis regi, juxta illud Exod. cap. XXIII: «Praecedet te angelus meus, et introducet te ad Amorrhaeum.» Denique S. Gregorius hom. 20 in Ezech., per domum David accipit domum poenitentium: «Haec, ait, dies misericordiae, quae nobis de adventu redemptoris nostri promissa est. Qui itaque offenderit, erit quasi David: quia peccator ad poenitentiam redit. Domus autem David quasi domus Dei: quia reversus quisque ad justitiam, habitatio efficitur Creatoris sui, ut sit sicut angelus in conspectu ejus: quia misericordiae viscera quae in se expertus est, annuntiando aliis propinat.»
12:9
9. QUAERAM CONTERERE. — Hebraice lehasmid, id est disperdere, q. d. Satagam ut Graeci aliaeque gentes, quae oppugnabunt Jerusalem, a Machabaeis eorumque posteris conterantur et disperdantur, utque Jerusalem continua quasi pace fruatur usque ad Christum, qui quasi novus Salomon pacis filius, imo pater, pacem plenam et divinam orbi afferet. Ita Theodoretus. Nota, cum ait omnes gentes, intelligi Graecis vicinas et subditas, vel confoederatas. Nam, ut ait S. Hieronymus in Isaiae cap. XIII, idioma S. Scripturae est ut omnes gentes, vel omnem terram intelligat ejus provinciae, de qua est sermo. Allegorice, q. d. Deus conteret omnes imperatores et gentes, quae persequentur Ecclesiam, imo eas Ecclesiae subjiciet facietque fideles, uti reipsa fecisse Deum, patet ex Historiis Eusebii, Socratis, Sozomeni, Baronii et aliorum. Ita S. Hieronymus, Albertus, Remigius et Vatablus. Aliter Arias, qui per gentes accipit turmas daemonum Christum Christique Ecclesiam oppugnantium, quas omnes Christus contrivit.
12:10
10. ET EFFUNDAM SUPER DOMUM DAVID. — Assurgit hic de more Propheta ad Christum, et promittit quod ipse in Jerusalem, puta in Judaeos qui sibi credent, hoc est in Ecclesiam primitivam, quae coepit in Jerusalem et Judaea, atque ex Judaeis coaluit, effundet spiritum gratiae et precum. Pro gratiae hebraice est chen, quod significat gratiam qua aliqui gratiosi et amabiles sumus. Unde in Scriptura toties dicitur: Inveni, vel inveniam gratiam in oculis tuis, hoc est, sim tibi gratus, placens, amabilis. Deus ergo hic pollicetur quod per Christum effundet in fideles spiritum gratiae, id est spiritum qui eos per gratiam infusam gratificet Deo, ipsique et angelis faciat gratiosos et amabiles, juxta illud Ephes. I, 5: «Praedestinavit nos in adoptionem filiorum per Jesum Christum, etc., in laudem gloriae gratiae suae, in qua gratificavit nos in dilecto Filio suo.» Ita S. Hieronymus, Theodoretus, Remigius et alii passim. Secundo, Chaldaeus et Arias pro chen non male vertunt commiserationem, qua misero, praesertim innocenti, ut Christo transfixo, de quo vers. 10, compatimur. Unde sic cum Chaldaeo vertas: Effundam super domum David, etc., spiritum misericordiae et miserationum; vel cum Aria, spiritum compassionis et deprecationis, quae ex compassionis cogitatione et sensu plerumque proficiscitur. Est enim deprecatio, miserantis animi voce, fletu atque lamentatione indicatio. ET PRECUM. — Hebraice tachanunim, quod Septuaginta vertunt, misericordiae; Chaldaeus, miserationum; Clarius, propitiationis. Radix enim chanan significat misereri, indeque precari: miseria enim excitat ad preces, quibus eam levemus. Unde Noster vertit, precum. Jam S. Hieronymus, Remigius, Albertus, Vatablus et alii passim censent hic generatim praedici missionem Spiritus Sancti in Apostolos et fideles in Pentecoste et deinceps. Ubi nota duos effectus principales Spiritus Sancti: prior, quod det nobis gratiam, qua grati sumus Deo; posterior, quod nobis spiritum orationis et precum, per quas omnes infirmitates et miserias nostras sanemus, omniaque bona quibus egemus, a Deo impetremus; juxta illud Rom. cap. VIII, 26: «Spiritus adjuvat infirmitatem nostram; nam quid oremus sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus.» Ingens ergo donum Dei et Spiritus Sancti est donum orationis. Secundo et pressius, magisque apposite et connexe ad sequentia, Arias et a Castro censent spiritum gratiae et precum hic vocari eum quem Deus injecit Hierosolymitis, cum Christum viderunt in cruce crucifixum, ut scilicet eum aspicerent oculis, non torvis et crudelibus, sed benignis, gratiosis et commiserantibus, indeque erumperent in lacrymas et preces, optantes ut Deus Christi innocentis, et tam dira patientis misercretur. Spiritus enim in Scriptura significat mentis impetum et vehementiam, v. g. ad amandum et commiserandum, si sit spiritus miserationis, uti hic est. Hunc esse sensum patet ex hebraeo, ubi haec verba pendent ex sequentibus: «Et aspicient ad me quem confixerunt, et plangent eum planctu quasi super unigenito.» Haec enim eorum commiseratio fuit initium fidei et conversionis ad Christum, ac propagationis Ecclesiae. Deus enim ob hanc eorum compassionem in Christum, dedit eis fidem, gratiam et salutem per Christum. Simili modo ex aspectu Christi crucifixi compuncta, et ad vitam perfectam conversa est S. Elisabetha, regis Hungariae filia, aliique permulti, uti mox ostendam. Quare minus recte ad litteram aliqui censent hunc spiritum gratiae et precum promitti hic Machabaeis, uti eum Judae Machabaeo datum scimus. Rursum Mariana hunc spiritum gratiae et miserationis passive accipit, quasi dicat: Faciam ut fideles mei omnibus sint grati, ut omnes eorum misereantur, eisque opem ferant. Moraliter, disce hic magnum Dei donum esse donum orationis et precum: oratio enim est fistula coelestis, per quam a Deo per merita Christi sugimus omnem gratiam, quasi manna. Eo excelluerunt S. Bernardus, S. Dominicus, S. Franciscus, S. Thomas Aquinas (qui suam sapientiam et doctrinam orando, potius quam studendo se adeptum esse professus est), S. Franciscus Xaverius et alii, qui eo nixi ardua quaeque susceperunt et perfecerunt, adeoque nihil a Deo postularunt, quod non impetrarint. Ad hoc disponit et ducit ingens in Deum fiducia, quam parit profunda consideratio tum bonitatis Dei, tum meritorum Christi. Quid enim Deus benignissimus neget suis amicis, qui vitam suaque omnia pro eo prodigunt? Quid iisdem obtendentibus Christi sanguinem, dolores et mortem acerbissimam, perque eam supplicantibus, abnuat? Hinc fides thaumaturga, miraculorum operatrix, et suscitatrix mortuorum, imo damnatorum, aut certo damnandorum. Vis exempla? Accipe pauca e multis. S. Elisabetha precibus adolescentem vanum convertit, et ad religionem impulit, ita ut ea orante adolescens clamaret: «Cessa, o domina, cessa, quia vastissimo supplicationis tuae incendio praecordia mea, et ipsae medullae depascuntur, ita ut fatiscam et emoriar.» Ita habet ejus Vita. Anno Domini 959, perfectam pacem obtinuit Ecclesia Anglicana, defuncto Eduino rege, et succedente in monarchiam regni totius Edgaro. Porro precibus S. Dunstani, quem afflixerat, ne penitus ad inferos damnaretur, animam ejus ereptam, ita narrat Osbertus monachus: «Interea Eduinus e vita praesenti subtractus, et anima ipsius, Dunstano in orationibus occupato, a quibusdam teterrimis hominibus cursim e vestigio est praesentata. Cujus miseriam miseratus, suarum injuriarum immemor, pro liberatione ejus immensos omnipotenti Deo lacrymarum imbres effudit, nec ab eis destitit, donec se pro eo exauditum agnovit. Facto igitur non grandi intervallo, Mauri illi ad Dunstanum sua praeda vacui redeunt. Et quia suas injurias ulcisci supervacue venerant, calumniosas voces depromunt; quorum ille furores nihil pensans, Deo super ineffabili misericordia gratias egit.» Ita habet Osbertus in Vita S. Dunstani, et ex eo Baronius anno Christi 959. Sophronius in Prato Spirituali, cap. XLIV, narrat de sene quodam, cujus discipulus negligens mortuus est. Contristatus ergo oravit et dixit: Domine Jesu Christe, verax Deus noster, revela mihi quid sit circa fratris animam. Aspexit autem in excessu mentis effectus, fluvium ignis, ingentemque in ipso igne multitudinem, ac medium fratrem illum ad medium usque demersum. Tunc ait illi senior: «Nonne te propter hanc poenam orabam, ut curam animae ageres, fili?» Respondit frater, et ait seni: «Gratias ago Deo, Pater, quod vel caput meum requiem habet. Per orationes enim tuas supra caput episcopi sto.» Anno 920, fato concessit Sisinandus quartus Compostellanus episcopus, cujus tanta fuit fama sanctitatis, ut Joannes Papa (opinor decimus) per litteras et tabellarium proprium se precibus ipsius commendaverit. Mortuus est autem senio confectus. In cujus obitu voces auditae sunt angelorum canentium: «Veni, electe Dei, intra in gaudium Domini tui.» Successit illi Gundesindus V Compostellanus praesul, et comitis cujusdam filius: sed hic cum mundo, quam Deo magis deditus esset, vitam non satis pio fine clausisse dicitur. De qua re mater ejus, matrona pia gravi confecta dolore, et de anima filii vehementer sollicita, ante aram beatissimi Jacobi apostoli divinam misericordiam dies noctesque non destitit implorare, et fletibus, precationibus, jejuniis, eleemosynis sibi demereri, interposito S. Jacobi patrocinio, donec quadam nocte in templo ejusdem apostoli vocem hanc audivit: «Scias filium tuum hac nocte ad electorum societatem admissum fuisse.» Ita habet Joannes Vasaeus in Chronico Hispaniae, ad annum 920. ET ASPICIENT AD ME QUEM CONFIXERUNT. — Stolide Judaei ex chaldaeo hoc intelligunt de Christo quodam filio Joseph, quem in bello occubuisse fabulantur, aut de Juda Machabaeo ab hostibus occiso. Vox enim me significat hic loqui Deum: hebraice est transfoderunt, id est transfoderunt, transpunxerunt, transfixerunt, scilicet Judaei infideles et impii Christi caput spinis, manus et pedes clavis, latus lancea in cruce. De Christo enim in cruce transfixo hic esse prophetiam et sermonem docet et interpretatur S. Joannes cap. XIX, 37, ubi cum narrasset milites non fregisse Christi crura, eo quod viderant eum jam mortuum: «sed unus militum, inquit, lancea latus ejus aperuit. Facta sunt enim haec, ut Scriptura impleretur: Os non comminuetis ex eo. Et iterum alia Scriptura dicit: Videbunt in quem transfixerunt.» Ita S. Hieronymus, Theodoretus, Cyrillus omnesque alii interpretes, Graeci et Latini; quin et Hebraei prisci apud Galatinum, lib. VIII, cap. XVII. Loquitur de Judaeis qui Christum in cruce aspexerunt, praesertim iis qui ei compassi et commiserati sunt, uti paulo ante dixi, et fuse recteque probat Alcazar Apocal. I, 7, notat. 6, qualis fuit Centurio ejusque socii, qui «viso terrae motu et his quae fiebant, timuerunt valde, dicentes: Vere Filius Dei erat iste,» Matth. XXVII, 54. Porro tales multos, imo plerosque fuisse significat Lucas cap. XXIII, 48, dicens: «Et omnis turba eorum, qui simul aderant ad spectaculum istud, et videbant quae fiebant, percutientes pectora sua revertebantur.» Ita Arias, a Castro, Salmeron tom. X, tract. 48, in fine, et Alcazar loco jam citato. Pro confixerunt Septuaginta vertunt, insultaverunt, quia pro dakaru per metathesin legerunt rakadu, id est saltarunt, insultarunt. Ita S. Hieronymus. Symbolice, Cyrillus et Eusebius lib. VIII Demonstr. cap. IV, haec adaptant Judaeis in excidio Titi, iis, inquam, qui agnoverunt causam excidii esse, quod patres eorum Christum crucifixissent, ideoque conversi sunt ad Christum. Caeteri enim causam excidii non in Christi caedem, utpote quem non agnoverunt, imo negarunt esse Messiam, sed in seditiones caedesque mutuas, et alia Judaeorum peccata retulerunt, ut patet ex Josepho lib. VI Belli, cap. XVI. Anagogice, id implebitur in die judicii, quando Judaei aliique impii, qui hic noluerunt Christum agnoscere, inviti eum agnoscent: nam damnabuntur eo quod ipsum transfixerint, aut transfixionis et passionis ejus fuerint immemores et ingrati suis sceleribus, ideoque plangent. Ita explicat S. Joannes Apocal. I, 7: «Ecce, ait, venit cum nubibus, et videbit eum omnis oculus, et qui eum pupugerunt. Et plangent se super eum omnes tribus terrae.» Vide ibi dicta. Imo multi putant hunc esse sensum litteralem, ut Theodoretus, Remigius, Lyranus hic, et S. Augustinus lib. XX De Civit. XXX, Suarez, III part. tom. II, disp. LVII, sect. IX, Jansenius in Concord. Evangel. cap. I, 44, Toletus Joan. XXIX, 37, qui ex hoc loco probant stigmata crucifixionis et passionis in Christi corpore post resurrectionem mansisse, eaque videnda fore ab impiis in die judicii. Sed ex dictis patet hunc sensum potius esse anagogicum. Huc quoque allusit Christus Matth. XXIV, 30, dicens: «Et tunc parebit signum Filii hominis (puta crux, cum clavis, lancea, etc.) in coelo, et tunc plangent omnes tribus terrae,» etc. Denique nonnulli id ipsum extendunt ad particulare cujusque hominis judicium. Ita Innocentius Pontifex lib. De Miseria conditionis humanae, et ex eo Ludolphus, vol. III De Vita Christi, cap. XLVI, censent quemque hominem in morte videre Christum in cruce positum: malum, ad suam confusionem, ut erubescat se non esse redemptum sanguine Christi, sua culpa id exigente; et hoc esse id quod hic dicitur a Zacharia: «Aspicient ad me, quem confixerunt;» bonum vero Christum videre ad suam exsultationem. Idque probant ex I Thess. III, 13: «In adventu Domini nostri Jesu Christi,» id est, inquiunt, in die mortis, quando apparet tam bonis quam malis, Christus in cruce positus. Et ex Apocal. III, 3: «Veniam ad te tanquam fur.» Verum haec infirma et incerta sunt, ac proinde temerarium videtur illa asseverare, uti recte ait Dionysius Carthusianus, dialogo De Particulari judicio, art. 2 et 11. In judicio tamen universali apparebit Christus, non crucifixus, sed cum cruce et cicatricibus quinque vulnerum, uti jam dixi. Quare judicium particulare cujusque peragit Christus, vel per se, vel per angelos. Per se, non descendendo de coelis (sic enim qualibet hora, utpote qua multi per orbem moriuntur, deberet de coelo descendere, seque replicare multoties, ut judicet eos qui eodem instanti in variis locis et provinciis moriuntur), sed per mentalem locutionem, qua manens in coelo empyreo loquitur animae in terra morienti, revelans ei sua facta, dictansque sententiam vitae, vel mortis aeternae. Sic enim angeli loquuntur invicem, etiamsi a se mutuo longissime distent. Vel certe judicium particulare exercet per angelos: illi enim sunt ejus administratorii spiritus, ut ait Apostolus Hebr. I. Unde Bartholomaeus Sibylla, S. Theologiae doctor, Ordinis S. Dominici, in Speculo peregrinarum Quaest. decade I, cap. II, Quaest. IX, censet Christum hoc judicium exercere per angelum custodem cujusque, ut is deinde eum pro meritis vel ad purgatorium, vel ad coelum deducat, vel tradat daemoni, ut eum rapiat in gehennam. Hoc enim ad angeli custodiam pertinere videtur, ejusque esse ultimus actus. ET PLANGENT — non tam suos dolores, uti facient impii in die judicii, quam Christi indignam necem. Ait enim: «Plangent eum,» scilicet indigne crucifixum et occisum, «planctu quasi super unigenitum, ut doleri solet in morte primogeniti.» Est enim Christus «primogenitus omnis creaturae,» Coloss. I, 15, «sicut planctus Adadremmon in campo Mageddon,» id est sicut planxerunt olim Judaei Josiam regem optimum a Pharaone caesum in campo Mageddo, cujus filius et antitypus fuit Christus in Jerusalem occisus a Judaeis. Ita S. Hieronymus. «Crucifixo, ait, Domino salvatore renovabitur planctus in Jerusalem, separatis viris a feminis, eo quod tempore luctus non debeamus servire conjugiis et operi nuptiarum.» Id probat ex Joelis II, 16: «Egrediatur sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo.» Et subdit: «Hoc non solum tempore angustiae fieri, sed etiam in tempore orationis, quando volumus Deum deprecari. Igitur et nunc domus David, et tribus domus Nathan, et tribus domus Semei a suis uxoribus separantur, ut plangant Dominum.» Loquitur ad litteram de planctu fidelium in morte Christi, uti paulo ante ostendi. Symbolice, hunc planctum recte accipias, tum cum quo planxerunt fideles, partim ex poenitentia et laetitia conversionis suae, qua receperant Christi Spiritum Sanctum; partim ob persecutiones varias, quas propter Christum primitus passi sunt a Judaeis et Gentilibus; imo hunc ad litteram hic intelligit censet S. Hieronymus, Remigius, Albertus et Alcazar loco jam citato; tum eum quo quotannis fideles, praesertim in hebdomada sancta (in qua Deus in fideles et pios effundit hunc spiritum gratiae et precum sive commiserationis) recolunt, et plangunt passionem Christi, dum cogitant se suis peccatis crucifixisse Christum, ideoque poenitentiam agunt, et austeram vitam capessunt, appetitus suos edomant, studentque mortificationi, ut faciunt religiosi. Hi enim reipsa compatiuntur Christo, dum ob Christi recordationem, venerationem, amorem et imitationem, mortificationem Jesu in carne sua circumferunt, uti ait Apostolus, itaque quasi justa Christo pro se crucifixo persolvunt, eique parentant. Reipsa enim dicunt, planguntque illud Thren. IV, 20, et cap. V, 16: «Spiritus oris nostri Christus Dominus, captus est in peccatis nostris. Cecidit corona capitis nostri: vae nobis, quia peccavimus.» Porro planctus hic est in Adadremmon, id est in hortis malogranatorum: tales enim sunt religiones et monasteria, in quibus vigent disciplina et charitas, quorum cura ad sponsam Christi pertinet, juxta illud Cant. VI, 10: «Descendi in hortum meum, ut viderem poma convallium, et inspicerem si floruisset vinea et germinassent mala punica.» Et cap. VII, 12: «Mane surgamus ad vineas, et videamus, etc., si floruerunt mala punica.» Hinc seorsim plangunt viri in monasteriis virorum, seorsim feminae in monasteriis feminarum, agentes poenitentiam vitae religiosae. Porro maxime plangunt domus David, Nathan, Levi et Semei, quae Christo erant cognatae, id est quae pietate et charitate ad Christum proxime accedunt. Unde David exponitur dilectus, Nathan donatus, Levi copulatus, Semei obediens. Haec Alcazar, cui consentiunt Isidorus, Clarius, Vatablus et Dionysius. Ita abbas Stephanus in Prato Spirituali, cap. LXIV, tribus senibus de animae salute disserentibus: «Ego, inquit, die noctuque nihil aliud aspicio, nisi Dominum nostrum Jesum Christum in ligno pendentem.» Ita S. Elzearius comes Ariani crucifixum semper intuens, nulla injuria, nulla afflictione, nulla molestia movebatur ad iram vel impatientiam, sed omnia placide immoto vultu et invicta patientia tolerabat. Cumque uxor ejus Delphina miraretur istam apathiam, et causam quaereret, respondit: «Explicabo tibi arcanum pectoris mei. Noveris me interdum sentire aliquam indignationem in animo adversus infestantes me, sed illico me converto ad cogitandas injurias Christo illatas, eumque imitari cupiens dico mihi ipsi: Etiamsi famuli mi barbam tuam convellerent, et colaphos tibi infringerent, nihil esset ad Dominum tuum, qui majora perpessus est; certumque habeas, Delphina, me nunquam cessare a commemorandis injuriis Salvatoris mei, donec animus meus plene sit tranquillatus.» Hac ratione nulla ei perturbatio, vel commotio potuit dominari. Thomas Cantipratensis lib. II Apum, cap. XXV, part. V, narrat martyrem quemdam captum a gentili tyranno, semper gemebundum incessisse; cumque tyrannus causam tristitiae quaereret, respondisse: «Semper tristis incedo, quia mortis Dei mei memor, continue in corde meo passionis ejus stigmata porto.» Unde indignatus tyrannus jussit ei cor evelli et dissecari, in quo reperit Christi crucifixi imaginem; qua re commotus, ad Christum conversus et baptizatus est. Eadem Christi crucifixi imago inventa est in corde S. Clarae de Montefalco, uti narrat oculatus testis Thomas Bosius lib. XV De Signis Eccles. cap. III, tom. II. Nota sunt sacra stigmata S. Francisco a Christo crucifixo, quem jugiter intuebatur, impressa. S. Lydwina jugiter in plagis Christi, quasi in foraminibus petrae, instar columbae nidificantis commorabatur, ut habet ejus Vita apud Surium, cap. VII, die 14 aprilis. Idem fecit S. Clara, discipula S. Francisci, ut habet ejus Vita, cap. XX, apud Surium, die 12 augusti, atque ejus assecla S. Coleta, uti in ejus Vita refert illi coaevus Stephanus Juliacus. Idem fecit S. Hedwigis ducissa Poloniae, ut habet ejus Vita, cap. V, apud Surium, die 15 octobris. Et S. Brigitta, ut habet ejus Vita, cap. V, ac Gertrudis, Mechtildis, et Catharina apud Blosium abbatem in Monili spirit. cap. II. Denique S. Elisabetha, Hungariae regis filia, cum quadam die ornatu et comitatu regio ecclesiam ingressa esset, statim ubi crucem vidit, Christumque in ea pendentem, coepit in lacrymas solvi, et dolore acerrimo torqueri, cogitans dicensque sibi: «Deus et Salvator meus in patibulo moritur; ego gemmis, auro purpuraque fulgeo: ille spineam coronam gestat; ego auream: ille inter latrones, hostes et derisores; ego turba famulorum me colentium cingor.» Quare cum se propterea infelicem, miseram, ac pene damnatam appellaret, quod tam male suum imitaretur creatorem, ex animis in terram corruit, aegreque ad se reversa, statuit vitam mutare, Christique humilitatem et crucem imitari, ut reipsa praestitit. Ita habet ejus Vita, et Hieronymus Platus lib. De Dignit. Card., cap. XVII. Porro docet hic Zacharias inter varios affectus, quos ex meditatione passionis Christi elicere possumus, ut admirationis, amoris, gratitudinis, compunctionis, timoris, poenitentiae, imitationis, patientiae, gaudii, spei, etc., eminere affectum compassionis, eumque proprie nos Christo pro nobis patienti debere. Quis enim non intimis sensibus condoleat Christo innocenti et sancto, imo Dei Filio unigenito, cum eum in cruce confixum intuetur, tot tantaque pro se tam amanter pati? Quis non ex commiseratione gemat, et lacrymis diffluat? Vere S. Bonaventura in Stimulo divini amoris: Quid, ait, fructuosius esse possit, quid suavius, quam ex toto corde compati amarissimae passioni Jesu Christi Domini nostri? Vide eumdem, et nostrum Franciscum Arias lib. De Oratione mentali, cap. XII. Quocirca S. Clara, discipula S. Francisci, jussit monialibus sui Ordinis, crebro plangere mortem Christi, uti habet ejus Vita. Plangent eum, — Transit a prima persona ad tertiam, puta a me ad eum. Hinc Sanchez putat Prophetam post raptum ad Christum, ejusque plagas, quibus confixus est, illico redire et revolare ad Machabaeos, de quibus egit toto capite, q. d. In persecutione quam ab Antiocho dirissimam sustinebit populus Judaicus, pii omnes plangent super eum, scilicet populum jam dictum: omnes enim tunc planxisse patet II Machab. I. Verum in praecedentibus nulla vastationis, sed roboris et victoriarum Machabaeorum facta est mentio. Adde hunc raptum videri nimis subitum et insolentem. Ad eum tamen alludi non nego. Secundo, Alcazar loco citato censet to me ad Patrem aeternum referri: illum enim in sua, id est in prima persona loqui solere in Scriptura; sed to eum referri ad Filium, q. d. Aspicient me Patrem aeternum, quem confixerunt; quia mihi inflictum fuit vulnus, quod Christo filio meo dilectissimo inflixerunt juxta illud Malach. cap. III, 8: «Si affiget homo Deum, quia vos configitis me?» Quare efficiam ut plangant eum. Tertio, alii passim simplicius censent esse enallagen hebraeam: Hebraei enim saepe mutant personas, et de seipsis nunc in prima, nunc in tertia persona loquuntur. Aut facilius dicas hucusque locutum esse Christum de se in prima persona, nunc vero loqui Prophetam de Christo, ideoque loqui de eo in tertia persona. Propheta enim id quod Christus paucis dixerat, exaggerat et ostendit quantus de ejus confixione in cruce futurus sit omnium planctus. Septuaginta vertunt: Plangent super se, quos sequens S. Joannes Apoc. I, 7: «Plangent, ait, se super eum omnes tribus terrae;» quia in die judicii plangent impii super se, eo quod Christi necem vel procurarint, vel illi ingrati fuerint: de quo plura in fine capitis.
12:11
Primo, «Adadremmon» urbs erat juxta Jezrahel, quae postea dicta est Maximianopolis, sita in campo Mageddo, ubi occisus est Josias rex Juda a Pharaone Nechao, cujus mortem luxit Jeremias et totus Israel, II Paral. XXXV, q. d. In crucifixione et morte Christi maximus erit fidelium planctus, qualis fuit in caede Josiae optimi regis, qui fuit proavus et typus Christi. Ita S. Hieronymus, Remigius, Albertus et alii. Videtur haec urbs ita dicta a copia malogranatorum. Remmon enim hebraice idem est quod malogranatum, hadad, vel ut Chaldaeus legit, habar, id est quod decor. Dicta est ergo urbs haec amoenissima Adadremmon, id est decor malogranatorum. Unde Arabicus et Syrus vertunt: Sicut planctus super filium Amon (id est super Josiam: Josias enim fuit filius Amon, Matth. I, 10) in campo Mageddo. Secundo, Septuaginta more suo nomina propria ex etymo interpretantes, pro Remmon vertunt, malum punicum, sive granatum; pro Mageddo, vertunt, succisus. Sic enim habent: Sicut planctus mali punici, aut potius, puniceti, quod in campo succiditur. Ubi recte notat S. Hieronymus, graecum rhoonos (sic enim legendum in Septuaginta non rhoon, id est malorum punicorum, uti legunt Complutensia) non malum punicum, sed punicetum, id est locum malis punicis consitum significare. Jam S. Cyrillus versionem Septuaginta sic explicat, q. d. In Christi morte «similem planctum fore, qualis est planctus agricolae, cum arbor malogranati cum suis pomis exscinditur. Arbor est suavons (id est pulchre florens), et frequentes a radice mittens ramos, rectos et proceros, quae cum malis suis punicis decoratur, tunc admirationem movet,» q. d. Sicut exciso puniceto maxime dolet herus, utpote qui in eo suas habebat delicias, praesertim dum floribus purpureis instar calyculorum, aut malis punicis vermiculantibus ornantur (uti Romanorum delicias esse videmus in punicetis); sic summe dolebunt omnes pii in morte Christi. Utitur similitudine granatorum potius quam aliorum fructuum, quia granata dum comprimuntur sanguineum fundunt succum, eumque sapidum et salutarem, qui repraesentat sanguinem Josiae et Christi, quo salvatus est mundus. Unde sponsa Cantic. VIII, 2: «Dabo tibi poculum ex vino condito, et mustum malorum granatorum meorum.» Addit Cyrillus malogranato significari optimates reipublicae; Theodoretus vero Septuaginta sic explicat: Sicut, inquit, lignatores secantes maximam arborem malogranatorum, ingentem strepitum faciunt; sic horum planctibus omnium aures circumsonabunt. Insuper charitatis typus est malogranatum: habet enim grana densissima et conjunctissima, instar uvae, adeoque videtur uva pomi, sicut botrus est uva vitis: cortice enim est pomum, sed granis uva et botrus. Adde, puniceus vel purpureus punici mali, florisque ejus color, amoris est symbolum. Haec de versione Septuaginta, ex qua censent nonnulli, in morte Josiae succisum esse punicetum, juxta quod ipse occisus est, dictum Adadremmon, ideoque hic ejus fieri mentionem, quod duplicem luctus causam et similitudinem ingerat, unam ex morte Josiae, alteram ex succisione puniceti. Tertio, Chaldaeus putat duas luctuosas caedes, scilicet Achab et Josiae hic significari, et ab utraque peti similitudinem. Sic enim vertit: Sicut planctus Achab filii Amri, quem occidit Hader Remmon (Benadad) filius Tabremon (rex Syriae, ut patet III Reg. XV, 18, et cap. XXII, 34) in Ramoth Galaad: et sicut planctus Josiae filii Amon, quem occidit Pharan claudus in campo Mageddo. Verum Achab impius fuit rex: unde in ejus morte non fuit magnus planctus, et si fuisset, eo non uteretur Scriptura, nec ei compararet planctum de morte Christi. Quocirca a Castro suspicatur Adad hunc fuisse virum quempiam celebrem, civem Remmon, occisum in Mageddo, cujus mors communi omnium planctu celebrata sit, ejusque historiam tempore Zachariae fuisse vulgatissimam, licet ea nobis sit incognita. Est ergo Hebraeis proverbium: Planctus Adadremmon vel Planctus Josiae, significans ingentem planctum, qualis est planctus unigeniti defuncti. Simile Gentilibus fuit Planctus Adonidis. Venus enim Adonidem mortuum amare planxit, cujus lamenta annuo planctu et solemni refricabant et celebrabant. Unde Venus apud Ovidium, lib. X Metamorph.: Luctus, ait, monumenta manebunt / Semper Adoni mei, repetitaque mortis imago, / Annua plangoris peraget simulamina nostri. Et Ezechiel cap. VIII, 14, vidit in templo mulieres plangentes Adonidem. Vide ibi dicta.
12:12
12. Seorsum. — Quia apud Hebraeos, imo et Graecos feminae separabantur a viris in conviviis, in oratione, aliisque actibus publicis et solemnibus, adeo ut apud honestiores pars una domus viris deputata esset, quae andronitis: pars altera feminis, quae gynaeconitis dicebatur. Ita ex Plutarcho, Athenaeo et aliis Sanchez. FAMILIA DOMUS DAVID. — Omnes hae familiae, sed quatuor prae caeteris plancturae in caede, non Judaeorum tempore Antiochi, sed Christi, asseruntur, scilicet David, Nathan, Levi et Semei, pro quo Septuaginta habent Simeon. Verum Semei, vel Simeon hic, non est ille filius Jacob secundo genitus, frater Judae, et patriarcha; sed alius, ait Lyranus, eo longe posterior, qui vita et sapientia illustris scholam, sive sectam instituit, de quo S. Hieronymus in Isaiae VIII, et ad Algasiam Quaest. X: Duas domus, inquit, nazaraei duas familias interpretantur, Sammai et Hillel, ex quibus orti sunt scribae et pharisaei, non multo priusquam Christus nasceretur, quorum scholam Akibas postea rexit; et has esse duas domus quae Salvatorem non receperunt, qui illis fuit in ruinam et in scandalum. Jam quaenam fuerint hae quatuor familiae non constat: constat tempore Zachariae et Christi fuisse Judaeis notas et celebres. Duae tamen de iis probabiles sunt opiniones: Prior, hosce quatuor fuisse proavos Christi; unde eorum familias maxime luxisse in morte Christi, tanquam cognati sui, praesertim eos qui Christi fidem erant amplexi. Nam Lucas cap. III, in genealogia Christi, ejus proavum nominat Levi, vers. 24, et alium, vers. 29, deinde Semei, vers. 26, rursum Nathan et David, vers. 31. Favent S. Matthaeus, Marcus et Lucas, qui dicunt in Christi nece non tantum planxisse mulieres, et omnes notos ejus stetisse a longe, sed et totam turbam, visis tot prodigiis, quae tunc contigerunt, percussisse pectora sua. Ita Arias et a Castro. Posterior est S. Hieronymi, Theodoreti, Remigii, Alberti, Riberae et aliorum plurium, per familiam David significari proceres; hi enim prognati sunt ex David: per posteros Levi significari sacerdotes et pontifices; hi enim ex Levi descenderunt: per Semei, vel Sammai, significari doctores et scribas, qui Sammai habuerunt ducem et magistrum: per posteros Nathan prophetae significari Prophetas, id est viros religiosos, qui orationi, meditationi Deique laudibus vacabant, qui in libris Regum vocantur filii Prophetarum. Haec enim erant officia Prophetarum, indeque spiritum proprie prophetandi, id est futura praedicendi, nonnulli ex illis magis in spiritu elevati concipiebant. Dices: Multi ex his, ut sacerdotes et scribae, non planxerunt mortem Christi; sed eam procurarent. Respondeo in Scriptura saepe ea facta, vel futura dicuntur, quae fieri decet, aut debent, sive quae ut fiant honestas et rerum natura postulat, vel quibus ut fiant justa gravisque causa datur, ut dixi in Prooemio, Canone XV. Quatuor ergo hae familiae plancturae dicuntur in morte Christi: quia decebat eas plangere, quia quaelibet planctus propriam gravemque habebat causam, etsi multi ex iis perversi reipsa non planxerint. Familia enim David propriam plangendi causam habebat, eo quod Christus ex ea prognatus quasi rex et Messias occideretur. Rursum quod propter Christum occisum destrueretur regnum Davidis et Judae. Familiae Levi plangendum erat, quod Christus sacerdos et pontifex, omnibus Leviticis sacrificiis et sacerdotibus adumbratus, necaretur, quodque ipsa necis ejus esset causa, ideoque ab ea auferretur sacerdotium, templumque a Romanis pollueretur et combureretur. Familiae Semei plorandum erat, quod Christus doctor orbis interimeretur, ideoque doctorum et scribarum ordo contaminandus et abolendus esset. Familiae Nathan lugendum erat, eo quod Christus Prophetarum dux iniquissime et crudelissime necaretur, ideoque ab eis auferenda esset omnis prophetia, religio et sanctitas. Adde multos ex his familiis fuisse pios et conversos ad Christum, qui sane reipsa ejus mortem acerbe planxerunt. Insuper Arias, Mariana et Sanchez censent has quatuor familias prae caeteris planxisse mortem Josiae, eique suo planctu parentasse, idemque multos ex iis fecisse Christo Josiae antitypo. Denique hae omnesque aliae familiae plangent in die judicii, quando videbunt se, vel suos ob Christi necem vel procuratam, vel vilipensam, ab eodem jam glorioso judicante et regnante, ut ingratos, infideles, rebelles et impios damnari ad aeterna incendia. Unde Septuaginta, vers. 10, pro eo quod Hebraeus et Noster habent, plangent eum, vertunt, plangent super se. Et ex iis S. Joannes loquens de Christo judice, Apocal. cap. I, 7: «Plangent se super (propter) eum omnes tribus terrae.» Ex quo liquet hunc sensum de planctu impiorum in die judicii, non tam esse anagogicum quam litteralem. Combinat enim Propheta omnem de Christi nece planctum, tam piorum in ejus funere, quam impiorum in die judicii. Ita S. Augustinus, Theodoretus, Remigius, Suarez et alii, quos citavi vers. 10, quibus adde Tertullianum, lib. Contra Judaeos, cap. XI, et Irenaeum, lib. IV Contra Haeres, cap. LXVI. Plangent ergo tunc impii, quia videbunt stigmata vulnerum Christi, aeque ac sua peccata, quae illorum fuere causa, v. g. videbit Judas se sua proditione Christum adegisse in crucem: videbit dives epulo se suis deliciis confixisse Christum: videbit superbus se suis honoris punctis; avarus, se suis fraudibus et usuris; adulter, se suis libidinibus; pugnax, se suis pugionibus transpunxisse Christum: videbit quisque impius quot plagas suis sceleribus Christo inflixerit, quot spinas ejus capiti, quot verbera et dolores ipsi infixerit, quot poenas ei addiderit. Insuper videbit Christum sua peccata omnia in se luenda, ex immenso amore suscepisse, eaque quantum in se est expiasse; ac proinde videbit suam ingratitudinem et dementiam, quod poenitere et vitam corrigere, ac Christo obedire noluerit, ideoque sibi frustraneam fecerit Christi passionem et crucem; ac consequenter quod sola sua culpa, negligentia et malitia pereat, et idcirco justissime damnetur ad horrenda et aeterna tormenta. Merito ergo planget. Denique plangunt quotannis Christi caedem omnes familiae fideles in hebdomada sancta. Prophetia enim haec coepit impleri moriente Christo, et post ejus mortem pergit impleri per singula saecula, donec plene compleatur in fine mundi et die judicii. Ita Vatablus et Dionysius. Haec explicatio generalis est et plena, caeterasque omnes complectitur: nam Propheta, vers. 12, hunc planctum dilatare et ad omnes familias omniaque tempora extendere videtur. Tropologice, plangunt Christum crucifixum religiosi et fideles, qui sua vitia mortificant, passiones et membra crucifigunt amore Christi, ut ejus crucem tam activam quam passivam, pro ejus honore jugiter, tam in corpore quam in mente circumferant, ut dicant cum S. Paulo, Galat. cap. VI, vers. 17: «Ego stigmata Domini Jesu in corpore meo porto,» uti ex Alcazare dixi vers. 10.
12:2
v. 2 «ecce, ego ponam lerusalem superliminare crapulae omnibus populis in circuitu, sed et Iuda erit in obsidione contra lerusalem » ; — uti Israel h. 1l. generatim populum Dei novamque theocratiam dicit, ita ex analogia lerusalem metropolis pro ipso centro theocratiae eiusque quasi parte praecipua ponitur; est enim regni eius urbs primaria, civitas capitalis et sedes regia, qua capta et deleta regnum ipsum deletum videri poterat. Metaphoram declarat S. Hier., « ut qui limen eius attigerit inebrietur et corruat, sive ipsum superliminarein eum corruat, a quo contingitur » ; i. e. quicumque hostis, utexplicat Tér., vel limen attigerit urbis, mox quasi ebrius et mente captus retroagetur, trepidusactremulus ... exitiosum ac letiferum erit vel limen urbis hostiliter attigisse. Experti id sunt non modo Antiochus Epiphanes ete., verum quicumque bellum theocreiee intulerunt, omnes Ecclesiae Dei persecutores, uti h. 1. S. Cyr. advertit. — Hebr. non tam de limine vertiginis, quam potius de phiala, patera, de pelvi vertiginis ! interpretaberis (cum Mar. Lap. Clario, Gord. Calm. et recentioribus) ; est scil. Ierusalem pro populis quasi vas repletum potu inebriante, ut Chald. habet; «est metaphora a calice aureo, optimo vino pleno sed venenato, ad quem certatim accurrunt sitibundi, sed mox ut eum gustarint, tremere, stupere, animam agere incipiunt » (Lap.). Unde simul innuitur, sicuti bibulus fatali quadam voluptate, ne dicam necessitate, ad vinum stimulatur et avide potum arripit, ita populos stimulis quasi agitari et excitari et voluptate quadam perfundi, ut bellum inferant theocratiae. Verum potus ex eo calice haustus iis est fatalis ; est pro iis vinum calicis furoris Domini, quo vertigine et ebrietate correpti stupefiunt ac concidunt. Est enim ebrietas in s. literis tropus usitatus, quo calamitatum pondus et inde sequens stupefactio exitialis depingitur (cf. Is. 19, 14. Ier. 25, 16). Alterum membrum verte ex hebr. et etiam supra (contra) Iuda erit in obsidione contra lerusalem i. e. quando Ierusalem oppugnatur et obsidetur, impetus hostilis et belli pondus etiam erit contra Iudam, etiam Iudae incumbet (cf. Calm. Reinke, Schegg, Keil, Trochon) ; non tantum metropolis, sed etiam cum ea tota regio petulantiae hostium erit exposita, ergo tota theocratia furorem hostium experietur. Tribulatio et angustiae, quae in patera vertiginis solum indirecte et ex consequente exprimebantur, iam mentione obsidionis clare designantur. Veteres hoc membrum de Iudaeis accipiunt, qui ipsi quoque simul cum hostibus iuncti obsidionem et inimicitias moveant contra lerusalem ; « sed et [udas obsessa ferusalem est captus a gentibus et in illarum transiens societatem cogetur obsidere metropolim suam » ; ita S. Hier. quem fere sequuntur; et eadem ratione Chald. quoque. Secundum variam capitis huius acceptionem (de qua postea) id explicant vel de Iudaeis apostatis tempore Machabaeorum, qui ad hostes desciscentes acerrime omnium in fratres suos saeviebant (cf. 4 Mach. 1,55 ; 7, 20 seq. 2 Mach. 5, 6 etc.), vel de iis, qui Iudaei nomine et genere Ecclesiam Dei statim ab exordio acriter sunt persecuti, vel demum de degeneribus Ecclesiae filiis, qui in adversariorum castra transfugae Ecclesiam hostiliter impugnant. Tales utique internos Ecclesiae hostes:nullo fere tempore defuisse atque odia sua cum externis hostibus miscuisse, res est aeque vera ac luctu plena. Sed hoc loco id a propheta innui negandum esse videtar. Nam v. 4 et 5. 6. "1 Iuda certe it& 1. Hac enim significatione F|D quoque pollere, certum est ox. £x. 12, 92. 2 Sam. 1", $8 describitur, ut ab omni animo hostili alienissimus intime cum lerusalem iunctus appareat et insignis gratiae divinae et protectionis particeps eundem cum metropoli triumphum agat de oppugnatoribus ; dum enim Deus v. 4 oppugnatores prosternit, domum Iuda gratia et misericordia praevenire dicilur et in subseq. Iudaei insignes describuntur heroes qui proelia Domini cum gloria proeliantur. Ergo perdurum esset, Iudam v. 2 alio prorsus et contrario sensu accipere quam v. 4. 5. 6. 7. Neque iure dixeris, illos Iudaeos, antea hostes theocratiae, per Dei gratiam ad meliorem frugem rediisse et impia belli societate derelicta pro civitate Dei arma arripuisse. Hoc quidem valde pulchrum est ac laudabile; at in verbis prophetae de tali conversione non est sermo, et si rerum eventum ipsum in auxilium vocare velles, talis interpretatio fundamento fere destitueretur ; neque enim [udaei apostatae tempore Machabaeorum, neque ludaei illi in exordiis rei christianae, neque filii Ecclesiae apostatae degeneresque ullo unquam tempore heroes evaserunt et defensores theocratiae eo numero, ut simpliciter posset asseri id quod in hac explanatione oraculum prophetae affirmaret, eos qui oppugnatores olim fuerint, defensores factos esse. Dein perpende, v. 4-7 ludaeos exhiberi oppugnatos ab hostibus ; ergo concludendum, nisi ratio evidens contraria appareat, eosdem Iudaeos etiam v. 2 designari. Adde quod verba prophetae et etiam supra luda per se societatem dicunt sortis et rerum cum [erusalem ; dein potes iure merito etiam prius DY vertere contra, uti vox versa est ultimo loeo : in obsidione contra lerusalem ; sensu enim hostili adversus, contra vocem eam usurpari saepius, et notum est (cf. Iud. 46, 49. Ez. 59, 8. Iob 46, A. 9. 10; 19, 12; 91, 21 etc. vide Ges. Thes. p. 1028) et ipso hoc loco ostenditur. Syrus verba hebr, eodem sensu accepit : et etiam contra Iudam erit obsidio cum lerusalem. ' Oppugnationem theocratiae, quae tamen ipsis aggressoribus male cedet, alia imagine vates proponit v. 2 populos in circuitu intelligi vel posse vel debere putaveris de vicinis solum tribubus, quae Machabaeorum tempore bella movebant, mox tamen vy. 93 latior aperitur campus, cum iam omnes populi, immo omnes nationes terrae y?wn "13 5» in scenam prodeant. Deinde attende ad ea quae in subseq. promittuntur; adeo enim magnifica sunt, ut res Machabaeorum longissimo intervallo relinquant. Demum a v. 10 apertissimum est, vatem agere de tempore messianico, neque tamen ullo modo transitum in aliam epocham indicat, sed eodem cursu pergens et effundam simpliciter subdit; unde pronum est concludere, eum in instituta oratione et serie rerum versari; insuper adverte, a v. 10 eum adesse nexum et rerum coliigationem, ut ratio afferatur et explicetur, cur Deus praeclaros triumphos et tam sublimem animorum fortitudinem ac virtutem largiatur. De quo nexu vide infra ad v. 10 et seq. Quibus perpensis non dubito asserere sacrum vatem haec oracula de reguo messianico fudisse. Restat tertia sententia, cui Reinke et Schegg potissimum patrocinantur, fleri vaticinium de futura Israelis conversione, in temporum fere fine ex S. Pauli doctrina exspectanda (Rom. 14, 25) atque de illis oppugnationibus, quas in ultima temporis messianici periodo hostis valentissimus, Gog et Magog (cf. Ez. 38, 39, Apoc. 90, 7) Ecclesiae Christi est illaturus. Verum non perspicio, cur vaticinium ad id unum restringatur, neque cur de Iudaeorum conversione sit explicandum. Unum quod id suaderi potest, in nominibus Iuda et lerusalem continetur. Ad nomina haec theocratiam significare, quia et vetus theocratia in Iuda et Ierusalem erat constituta et nova ex eadem vetere enascitur et in illa tamquam in typo est pracparata et adumbrata, res est apud prophetas saepe obvia (vide quae notavi ad Is. cap. 40, Erklaerung p. 461 et seq.) et a sacris N. T. auctoribus prorsus comprobata ; cf. Rom. 4,12; 14,417. Gal. 3,299; 4,97. Eph. 2,19 etc. Novum Israel, novam theocratiam ex omnibus gentibus coalescere debere, et nihilominus sacris nominibus theocraticis antiquis iri nominatnm, non obscure quoque innuitur Os. 4,10. Am. 9,41. 19. Mich. 7,11. 12. Quare haec nomina etiam hoc loco non ad ludaeos genere et natione sunt restringenda. Sententia vero a Pressel proposita, describi h. 1. invasionem a Sennacherih factam clademque exercitui eius divinitus immissam (4 Reg. 18,13 seq. 2. Par. 32, 4 seq. Is. 30, 4 seq.), refutatione nou indiget, cum tota pendeat ab eius de tempore Zachariae opinione. Quicumque enim hanc quoque vaticinii partem post exsilium esse compositam censet, eo ipso illam explanationem explosit, sicuti etiam opinionem a fleuss propositam, describi hic tempus Manassis regis et tangi ea quae 4 Reg. 91, 2 seq. 16. 2 Par. 33, 11 narrentur. — Ceterum ipse Hits. cp. 12 tempus describi messianicum agnoscit.
12:3
v. 8 « et erit, in die illa ponam lerusalem lapidem oneris cunctis populis ; omnes qui levabunt eum concisione lacerabuntur, et colligentur adversus eam omnia regna terrae » ; — hebr. omnes gentes terrae ; « sensus iste est : ponam Ierusalem cunctis gentibus quasi gravissimum lapidem sublevandum. Levabunt quidem eam et pro virium varietate vastabunt ; sed necesse est ut dum levatur, in ipso nixu et elevatione ponderis gravissimus lapis scissuram aliquam vel rasuram in levantium corporibus derelinquat » (S. Hier.). Certatim theocratiam aggredientur; uno oppugnatore cessante alter succedet; omnes sese exercebunt et vires exserent ad lapidem istum sublevandum ; conanturtollere i. e. vastare et delere urbem ; verum nulli res bene cedet ; sibi ipsis vulnera et concisiones inferunt ; nihilominus alii se for- Uores et prudentiores existimantes idem conamen aggredientur reliquorum sorte et poena minime edocti. Pulcherrime et brevissime hac comraratione sacer vates bellum illud continuum delineat, quod theocratiae in fertur aemulatione quadam nationum, quae omnes vires suas ostentare et exercere certatim volunt in hac oppugnatione neque tamen aliorum cladibus eruditae ab incepto desistunt. Qualiter Deus sui regni partes sit acturus ac tuiturus, declaratur
12:4
v. 4 « in die illa, dicit Dominus, percutiam omnem equum in stuporem et ascensorem eius in amentiam ; et super domum [uda aperiam oculos meos, et omnem equum populorum percutiam caecitate » ; — in expeditione bellica equites celeritate, impetu maxime terribiles sunt ; unde in eorum clade insigni omnium clades et conatus irriti bene delineantur. Quam fortiter suorum causam Deus sit suscepturus, collige ex locutione emphatica : omnem equum stupore, eiusque sessorem amentia esse percutiendum ; omnes ergo praecipites in certam ruinam et exitium ruent. Erga suos vero qui opprimuntur tenerrimam pandit curam ; oculos aperire providentiam dicit dirigeresummo amore impensam ; « aperiri oculos illud sibi velle existimo, quod amplissime et toto velut aspectu respiciet; quod suae erga illum benevolentiae ac praeterea indulgentiae et caritatis indubitatum erit indicium » (S. Cyr.) ; vel ut Rup. ait : oculorum apertio gratiae est effusio. Illis lumen divinum affulget ; hostibus ipsum naturale lumen subtrahitur, ut tenebris obvoluti cum ignominia ab oppugnatione repellantur ; cf. 4 Reg. 6, 18. 2 Mach. 10, 30. ter vel allegorice vel mystice de Ecclesiae triumphis, eo tempore iam typice demonstratis, interpretentur (cf. S. Ephr. Sanct. Lap.). Alii ea directe atque immediate dici existimant de nova Messiae theocratia, de Ecclesia Christi et variis persecutionibus quibus per temporum decursus impetitur et quas Dei ope omnes superat; ita fere S. Hier. Cyr. Rup. Su, Rib. Vat. Clarius, Loch, Trochon. Atque hanc sententiam implectendam esse censeo. Primo enim postquam cap. 14 iam tempora Messiae delineata sunt (11, 19-177), vix mihi persuadebo, vatem regredi ad praeviam epocham. Dein post opus vindictae ac destructionis quod Messias in grege contra contemptores est completurus (11, 14-17) quam aptissime altera subiungitur pars positiva qua regnum Messiae et bona in eo conclusa proponuntur; id vero fit cap. 12. Tertio ea quae hic promittuntur, et ampliora sunt et sublimiora, quam ut Machabaeorum conditionibus conveniant. Etiamsi enim
12:5
v. 8 « Et dicent duces luda in corde $uo : confortentur mihi habitatores lerusalem in Domino ezercituum, Deo eorum »1— efflagitabunt primores a Domino, ut populo suo vires subministret et animorum fortitudinem, quibus roborati afflictione et persecutionibus evadant superiores. Spem unice reponendam esse docent in Domino exercituum, cui omnes exercitus coelestes ac terrestres praesto sunt et subiecti et qui est Deus eorum, singulari foedere et eximiis promissionibus eorum protector, vindex, omnium bonorum sponsor. Textum mas. i'1Y'ON recentiores fere vertunt : robur (praesidium) mihi incolae lerusalem, explicantes nomen forma femin. ab V2N derivatum. At veteres formam verbalem ibi deprehenderunt. Scribit enim S. Hier. : pro eo quod nos diximus confortentur mihi et LXX transtulerunt sop5cogpsv &xuxot; inveniemus nobis, in hebr. scriptum est emsa lí, quod Aq. transtulit x«otípneóv pot i. e. conforta mihi, ut sit sensus : vota facient in abscondito mentis arcano, ut Deus confortet.. ». Forma imperativi optime sensui congruit ; unde illa erit legenda punctatione mas. parumper mutata "YN i. e. uno dagesch adiecto, ut sit imperat. piel cum he paragogico. LXX verbum NY32 legerunt ; sim. Chald. inventa est salus. Syrws verbum agnoscit hebr. sed alia forma effert : praevaluerunt prae nobis. Houbig. et Ges. (Thes. p. 119) offensi vocula mihi illam expungi volunt ac rescribi Y3g1*) (uti praebent pauci codd. apud de Rossi pro *2un *5): praesidium est habitatoribus Ferusalem apud Dominum. Verum est, illud mihi etiam omitti apud Chald., sed reliqui testes ei suffragantur et insuper sensus adest optimus, quia illud tihi intimum uniuscuiusque ducis votum et desiderium eleganter aeque ac breviter exprimit. Tempore igitur afflictionis et persecutionis primores Ecclesiae pro fidelium populo opem Dei implorabunt. Talem vero opem Deus plebi Suae feret virtute et constantia donans Ecclesiae principes eosque victores constituens ;
Meque in hac theocratiae oppugnatione licebit otiosos esse, qui 1n ea principes vel duces sint constituti; sed pia precatione et divinae opis fiducia freti periculis sese obiicient
12:6
v. 6 « in die illa ponam duces Iuda. sicut. caminum gnis in lignis et sicut facem ignis in. feno, et devorabunt ad dexteram et ad. sinistram omnes populos in. circuitu; et. habitabitur lerusalem rursus 1n loco suo in. lerusalem » ; — victoria describitur facilis, insignis; quid enim igni resistet et quam apta materia ignis sunt ligna et manipuli (hebr.) segetis demessae "idi? « Quod autem ait ad. dexteram et ad. sinistram fortitudinem ac successum indicat quibus nemo resistere aut impedimento esse poterit » (Rib.). Verum, ut bene monet S. Cyr.,. «non perdunt gentes, sed potius falsae in ipsis scientiae detestanda et impura dogmata incenderunt veterisque fallaciae sordes absumpserunt et animos eorum qui semel crediderant, ad insipientiam et temeritatem frigefieri amplius passi non sunt». Illis enim persecutionibus Ecclesia non erit minuenda, sed augenda novis incrementis (Rib.). Habes praeformatum illud : non praevalebunt adversus eam portae inferi. Post oppugnationem Ecclesia erit ditior, pacatior, in sua sede firmissime constituta; id dicit et habitabitur rursus in loco suo i. e. in eo statu in quo tunc erat quando vere potuit dici Ierusalem, civitas pacis et civitas sancta (Sanct.) *. In hebr. lerusalem habitabit in loco suo sensu eodem; in lerusalem additum videtur emphasis gratia; hostes enim urbem delere student, lapidem illum removere et auferre (v. 3); at manet urbs inconcussa, manet ubi a Deo fundata est; quare non sine sarcasmo inimicis dicitur : habitabit Ierusalem in loco suo i. e. in Ierusalem ; manebit theocratia et centrum eius ibi, ubia Deo ponitur, ne latum quidem "Triumphus vero bonique incrementum ita a Deo conceditur, ut auxilium divinum non possit non perspicuo cognosci; v. "1 «etsalvabit Dominus tabernacula Iuda sicut in principio, ut non magnifice glorietur domus David et gloria habitantium lerusalem contra Iudam» ; —tabernacula, quae bellico apparatu destituta minime sustinere posse videntur impetum hostilem, a Domino salvabuntur s?cut in. principio i. e. sicut antea populum suum magnifice ab hoste salvavit et vindicavit ita, ut salus et victoria ipsi soli adscribi potuerit v. g. tempore Gedeonis, tempore invasionis a Sennacherib factae; eodem modo populum suum ita periculis eripiet, ut gloria nulli alii attribui possit, ut appareat non humana principum (domus David) sapientia et prudentia neque humanis Bubsidiis (quae in arce munita et in urbe munita lerusalem cernere licet in oppositione ad tabernacula), sed sola Dei ope victoriam esse partam. Duces scil. non poterunt gloriari, quod ipsi attulerint salutem populo, nec metropolis munita, quod ipsa auxilium vel refugium praestiterit ruricolis (cf. S. Hier. Theod. Alb. Rib. Sanct.). Uti explicatione ipsa ostenditur, illud sicut in principio, vel uti S. Hier. Deut. 9. 48 vertit, sicut prius apte ponitur, cum iam in Iudaeorum rebus bellisque gestis similes adfuerint eventus, quorum gloriae ad unius Dei opem mirabilem referri debuerunt. Legit igitur S. Hier. n39N?5 cum particula comparationis, quae etiam a LXX et Syro effertur ac etiam ab aliquibus codd. praebetur (cf. de Rossi). Aptior sane est haec lectio 2$ facilior quam mas. '3 in principio, quam Chald. sequitur ; nam quid sibi vult hoc loco : prius Iudam salvabit, dein Ierusalem? Est enim una eademque theocratia, quae oppugnatur et salvatur. Neque si Iudam populum intellexeris et domum David principes theocratiae qui eius gubernacula tenent a Messia ut altero Davide in consortium regiminis quasi assumpti, apparet, quo sensu dici possit prius servatum iri et ad victoriam perductum populum, dein duces ac principes. Atque quo maior cernatur gloria Dei et theocratia nova illustriorappareat, Deus praeter victoriam de hostibus populum suum insigni virtute et excellentia antea inaudita donabit ; v. 8« $n dieilla proteget Dominus habitatores lerusalem, et erit qui offenderit ex eis & die illa, quasi David, et domus David quasi Dei, sicut angelus Domini $n conspectu eorum » ; — i.e. debilis vel infirmus ! erit quasi David ; fiet, a Domino roboratus, heros uti David qui ursum et leonem superavit et Goliath prostravit; et domus David, ii scil. quos Messias, alter David, inlaborum suorum ac regiminis sui consortium tamquam socios et adiutores accersit (cf. Ps. 44, 8 prae consortibustuis) et qui eotitulo ad eius domumac familiam peculiari ratione accensentur, isti erunt ut Elohim (hebr.), i. e. uti explicationis gratia adiungitur (Sanct. Lap.), ut angelus Domini ante eos (hebr.) i. e. ille angelus qui Dei nominecastra Israelitarum ex Aegypto egredientium et per desertum migrantium praecedebat, et saepius insignem protectionem populo Dei exhibuit, cum v. g. una nocte in castris Assyriorum centum octoginta quinque millia percuteret (Is. 36,36). Hisce comparationibus egregie effertur, in quantum nova theocratia gratiarum abundantia et favoribus divinis excedat veterem illam, in quantum scil. umlira et figura superetur a veritate et impletione. Is enim qui in infimo gradu novae theocratiae constitutus est, erit virtute et fortitudine sicut David; ii vero qui proxime Deo adhaerent et ab ipso quasi in suam familiam atque intimam admittuntur familiaritatem, iam ipsi Deo et angelo Domini comparantur ; adeo enim excellunt, ut in V. T. nihil adsit, quod cum ipsis aliqua ratione conferri possit. Ita clare descrihjtupsexcel- lentia novi foederis, quam Christus ipse effert qui postquam Ioannem praecursorem dixerat maximum omnium, continuo subiecit minimum in regno coelorum esse illo maiorem, ratione scil. habita dignitatis theocraticae, qua in novo foedere filii sumus et heredes, dum vetus illud omnes tamquam parvulos sub'tutoribus et actoribus et paedagogis continuit (Gal. 4, 2). Haec autem dignitas theocratica maior maiorem etiam ac pleniorem sibi vindicat gratiarum fontem, virtutis excellentiam, divinorum mysteriorum cognitionem. Cum sacer vates de oppugnatione agit, illud praecipue comparatione Davidis, Dei, angeli Dei indicare velle censendus est, quod ad vincendas persecutiones necessarium est : animi robur acpectus magnanimum, cui accedat auxilium Dei potentissimum, uti in angelo Dei cernebatur. Hic locus certe insignis est ad N. T. excellentiam commendandam et simul consolatione plenus. Utinam vitaquoque omnium tam gublimi dignitati congrueret ! Hanc excellentiam N. T. hoc loco indicari innuit S. Cyr. Vaticinium istud etiam eo modo impleri docet Arias Montanus, quia infiniti sancti N. T. poterunt conferri cum maximis sanctis V. T. qualis fuit David. Hoc igitur loco meo quidem iudicio apertissime patet, vatem non de tempore praeparationis (de tempore suo vel Machabaeorum), verum de nova theocratia messianica verba facere. Quo enim pacto Machabaeorum faci- Dora, utut praeclare gesta erant, tanto intervallo superarunt res Davidicas? quomodo duces Machabaeorum tam sublimes erant ac divini, et talem populo praestiterunt ducatum, talem protectionem, salutem talem, ut iam nihil inveniretur in annalibus populi Dei, tot miraculis plenis, cui possent conferri, sed ut ad ipsum Dei angelum esset ascendendum ? Haec sane maiora sunt quae h. l. dicuntur et nisi ad indolem spiritualem et gratiae abundantiam et virtutum eminentiam transferantur, con- Stare nullo modo possunt. Theod. quidem de tempore Machabaeorum ita explicat : « tantam ex victoria gloriam collegerunt Iudas et Ionathan, ut accolae et vicini ac finitimi avidissime hos sibi socios adiunxerint » ; Lap. vero rem ideo esse confectam putat, quia duces Machabaeorum angelorum ope et ductu dimicarunt et vicerunt. Sed tum Ezechias rex quoque iure dici potuit heros sicut angelus Dei, quia pro ipso angelus Dei Assyrios prostravit; at non puto talem comparationem hoc sensu ab ullo interprete iri approbatum.
12:9
V. O « Et erit, in die illa quaeram conterere emnes gentes, quae vetiunt contra ferusalem » ; — i. e. « ne semel tantum aut iterum id facturus putaretur, dicit quaeram conterere, id est, semper mihi curae erit conterere omnes hostes Ecclesiae, ut nullo modo in eam praevaleant ; omni tempore haec praestabo » (Rib.). At quid suis sit largiturus, eodem modo exponit, quo v. 4 dixerat se oculos aperturum super domum Tuda. Quod supra belli analogia est explicatum, nunc supernis subsidiis spiritualibus effectum iri docetur; hostes scil. conterentur et ipsa Ecclesia interne victoriis et triumphis decorabitur, quia spiritus Dei large effunditur isque spiritus ad orationem et Christi passionis devotionem potenter excitat ; unde
Uti v. 4, ita v. 9. 10 Deus declarat, quid hostibus, quid suis sit. exhibiturus. Hoc parallelismo iam innuitur, ea quaea v. 4 et deinceps tractata sunt, denuo assumi et sub alia quadam ratione proponi. Ad hoc etiam confert, quod altera haec pars eadem formula in d:e illa vestitur. Sicut enim in antecedentibus imagine bellica Ecclesiae victo^ia est declarata eiusque excelsior dignitas comvoaratione cum David instituta est annuntiata, ita in subsequentibus exponitur, quibus auxiliis ad victoriam illam et dignitatem tuendam Ecclesia sit perventura ; fortitudinem scil. ac virtutem Ecclesiae unice reponi in Det gratia et hauriri augerioue ex devota Christi passionis contemplatione. Ita pars antecedens pulcherrime absolvitur et indoles spiritualis novae theocratiae egregie effertur. Primo promissio in priore parte v. & data repetitur modo eenerali
12:10
v. 140 « et effundam super domum David et super habitatores lerusalem spiritum gratiae et precum, et aspicient ad me quem confixzerunt et plangent eum planctu quasi super unigenitum, et. dolebunt super eum, ut doleri solet in morte primogeniti » ; — « verbum effusionis sensum largitatis ostendit » (S. Hrer.) ; domus David et habitatores lerusalem i. e. theocratia secundum ordinem hierarchicum vel regiminis et secundum ordinem civium (laicorum, populi) designatur (vide v. "1. 8). Ut igitur id fiat quod Deus pollicetur (Rib.), copiose conceditur spiritus gratiae, quo gratum sibi habeat et efficiat populum illique liberaliter largiatur, quae usui futura sunt et gloriae (Sanct.), ille scil. spiritus, qui eos per gratiam infusam gratificet Deo ipsique et angelis faciat gratiosos et amabiles (Lap.) ; gratia haec iis infusa praeclarum continet titulum, quo ius habent ad auxilia peculiaria et ad opem divinam, ita ut ea gratia muniti egregie iam instructi sint ad praeclara certamina subeunda. Huic intime conseritur spiritus precum, « quia quos Spiritus s. repleverit, eos statim ad adorandum accendit» (IJaimo). «Spiritus autem precum ille est, qui pro nobis postulat gemitibus inenarrabilibus, qui nos facit postulare. Magnum sane donum est et velle Deum grato sibi populo concedere quae illi ad salutem expediant, et eidem eam mentem et spiritum dare, ut semper petat, ut gnarus infirmitatis suae ad Deum confugiat » (Sanct.). Haec igitur arma sunt, quibus et moderatores Ecclesiae qui in corisortium regiminis et partem potestatis a Messia sunt assumpti assumptique domum ac familiam Davidis alterius constituunt, de hostibus triumphant et subditi, qui cives sunt Ierusalem (cf. Gal. 4, 26. Hebr. 42, 22) in suo quisque ordine tamquam heroes consistunt et victoriam reportant (v. 8). Gratia Dei ornati et adiuti nunquam sibi suisque viribus confidunt, sed ad Dei opem confugiunt et per supplices preces obtinent ab €o duci et recte cuncta perficere (Rib.). Orationis igitur studium quam maxime in Ecclesia florebit. In oratione eius robur, certitudo triumphi, hostium conversio vel prostratio reponitur ; oratione conteret hostes « non in perditionem, sed in emendationem, ut adversum Ierusalem militare desistant et esse incipiant de Ierusalem » (S. Hier.). Iuvat h. l. advertere, quam continuo in Ecclesia spiritus precum vigeat : cogita tot sacerdotes, tot ordines religiosorum per singulos dies in orbe universo preces statutas persolventes et opem divinam continuo efflagitantes, ita ut nullum diei noctisque momentum sit quo non ex aliqua orbis parte preces liturgicae ad thronum gratiae ascendant, quibus adde plurimas tot piorum supplicationes. Iste autem spiritus et impulsus a Deo copiose effusus ad id praecipue tendit, ut piis oculis aspiciant ad me quem confixerunt; quis iste sit, ex serie oraculorum dubium esse nequit. lam enim apud Isaiam Messias describitur vulneratus, attritus, sublatus, abscissus propter iniquitates nostras et propter scelera nostra et percussus propter pacem nostram, cuius livore sanati sumus (Is. $3, 3-12; cf. 49, 1-9; $0, 6. 1) et apud Zachariam Messiam pastorem male habitum et despectum a suis didicimus (11, 12. 13) et infra 13, '1 eundem pastorem framea impetitum atque percussum legimus. Unde qui h. l. se confixum dicit, alius esse non potest nisi ipse Messias. Cur autem ipsi theocratiae cives eum configere dicantur, ratio est manifesta, quia ipse grex pastorem male tractat (14, 19. 13) et quia propter hominum scelera mortem subit et quia ab hominibus humano iudicio morti adiudicatur, uti apud Isaiam innuitur (53, 8. 9. 19). — Ad eum aspicient ; verbum v'33 cum 5N iunctum dicit aspicere cum spe, fiducia, admiratione, reverentia, aspicere cum attentione, cura, amore, uti patet Num. 91, 9. 4 Sam. 10, "7. 9 Reg. 39, 14. Ps. 34, 6; Ps. 119, 6. Is. 8, 92 ; 992, 11; 51, 92. 65; 66, 9 etc. Unde ex usu verbi aspectus indicatur reverentia, fiducia, admiratione plenus ; cf. Num. 21, 9 : «fecit Moyses serpentem aeneum et posuit eum pro signo; quem cum percussi aspicerent, sanabantur ». Quanto autem doloris et devotionis affectu hanc Messiae vulnerum contemplationem peracturi sint spiritu gratiae et precum imbuti atque impulsi, comparatione effertur duplicidoloris && gemituum parentum de morte unici filii, doloris ac lamentationis de obitu primogeniti. Quae vis ut percipiatur, perpende quantopere apud Hebraeos nominis ac familiae conservatio ac propagatio valuerit, quanta in ea credita sit divina benedictio, quanta in eius exstinctione maledictio (cf. Gen. 30, 23. Deut. "1, 14; 25, 6. 1 Reg. 4, 6. Ps. 112, 9; 126, 3. Prov. 1'1, 6. Is. 4T, 9 etc.). Unde bene notat S. Cyr.: «profusissimis lacrimis parentes primogeniti et dilecti mortem semper prosequuntur nec plangendi et lamentandi invenire modum sustinent, estque dolor longinquus plane et quasi perennis acriter et intolerabiliter vellicando animos macerans». In primogenito enim, ut ait Alb., quia praeclarior natio est et floret in eo vigor patris et matris, maior dolor esse solet; est insuper plerumque columen familiae (Rib.). Atque solet luctus magnus in Scriptura assimilari luctui unigeniti ; cf. Ier. 6, 26. Am.8, 10. Quod autem Messias ea de se dicit, quae Iahvedicere solet: quaeram conterere, effundam spiritum gratiae, ne tempore quidem Zachariae mirum videri poterat iis, qui recordarentur, iam ab Isaia Messiam vocatum fuisse iis nominibus, quae divinam eius naturam designarent (Is. 9, 6; praesertim Deus fortis), in psalmis eandemdivinam naturam et appellationem praedicari (Ps. 44, 1; 2, "1; 109, 3), a Michaea divinam et aeternam eius originem indicari (Mich. 5, 2). Hos locos praesens vaticinium praeclare illustrat, quia Iahve se dicit confixum, ergo divina Messiae natura clare asseritur. Cum vero nihilominus Messias a Iahve iterum distinguatur, tamquam missus a mittente (cf. Is. 61, 1. Ps. 44, 8. Zach. infra 13, '] etc.), plures esse in una Dei natura personas pro indole V. T. iam satis distincte docetur. Nam quod aliqui interpretes volunt, Dominum se dicere confixum, non quia ipse sit confixus aut configendus, sed quia propheta Dei et legatus a populo morti tradatur, admitti commode nequit. Aliud est enim dicere: qui vos spernit, me spernit, et dicere : qui vos occidit, me occidit; prius verum est et recte dicitur ; alterum non ita. Iniuria quae legato fit, morali aestimatione tamquam contumelia eius honori illata transit in mittentem ; sed verbera, vulnera, mors non wt talia, non ut iniuria realis, sed priori solum modo tamquam honorem mittentis laedentia in mittentem referuntur; quare locutio prior recte usurpatur, altera usurpari nequit, nisi asserere velis transfigere, occidere solum honoris laesionem vel talem designare persecutionem, quam utique Christus in membris affirmavit suis se perpeti (cf. Act. 9, 5). Inde quoque patet, nostrum locum etiam insignius divinam Messiae naturam probare, quam 11, 13 appretiatus sum. Neque admitti potest, quod aliqui volunt (cf. Ros. Ges. Thes. p. 348; Fürst L.), verbum ^p7 significare maledicere, conviciari. Nam 1*aliis omnibus locis solum significat neque aliud significare potest nisi transfodere, confodere hasta, gladio ; ita Num. 25, 8 perfodit ambos simul ; Iud. 9, 54 evagina gladium tuum... et percussit eum et mortuus est ; eodem modo de gladii percussione 4 Sam. 31, 4 et 1 Chron. 10, 4; Is. 13, $ membrum parallelum ad cadere in gladio exhibet ; ler. 37, 10 adhibetur de vulneratis; 594, 4 eodem modo; Thren. Á, 9 de occisis ; ergo non licet aliam statuere significationem pro hoc Zachariae loco; adde 2» quod ex ipsa comparatione luctus de morte unigeniti et primogeniti et ex planctu funebri instituto apertissime patet, de morie esse sermonem ; ille enim qui conviciis lacessitur, non tamquam mortuus plangitur ; demum 3? hane significationem praeter S. Hier. rite secuti sunt Aq. Sym. Theod. itexivrmoay (cf. M. 16, 3008 *; cod. syr. hexapl. p. 244. 563) et Syrus ; legunt praeterea &exeveneoy transfizerunt Theod. Theod. M. et S. Cyr. quoque explicite asserit, hebraicam editionem non cum LXX consentire verum efferre éexevtrcav, Átque hanc vocem etiam praebet evangelium Ioan. 19, 37 et Apoc. 1, 7. LXX praebent &v0? àv xaxopcyavco pro eo quod insultarunt (S. Hier., quam versionem iam S. Hier. ex similium literarum permutatione explicat : « si enim legitur dacaru &£exévracav id est compunzerunt sive confixerunt accipitur, sin autem contrario ordine literis commutatis racadu «pyrsavro id est saltaverunt intelligitur, et ob similitudinem literarum error est natus ». ln uno cod. hebr. (Kenn. 333) haec lectio *Tp^ servata est. Mutatio erat facilis et error scribendi obvius ; nam « hebraicae literae daleth et res similes sunt et parvo tantum apice distinguuntur » (S. Hier.) ; atque eam similitudinem non tantum adesse in scriptura quam vocant quadrata, sed etiam in antiquiore, literarum specimina ostendunt, quae v. g. proponuntur in Schenkel, Bibell. V p. 241 et de W. Schrader, Einl. post p. 620, Cornely, Introd. I post p. 742. Eandem lectionem forte etiam Chald. secutus est ; habet enim : rogabunt a me, eo quod translati fuerunt. Certissime quoque retinenda est lectio '5N ad me; hanc enim commendant res omnes interpretes ; ita LXX non in vaticano solum, sed et in reliquis omnibus codicibus; ita syriaca versio hexaplaris, ita Theodotio habet et ipse «poc ut teste scholio codicis barberini et eadem versione syro-hexaplari ; ita Chald. Vulg. Syrus, Arabs » (de Rossi 3 p. 919 ; cf. M. 16, 3008). Cum igitur tot testimoniis lectio constet ad me (etiam Aq. et Sym. ita legisse non spernendis indiciis colligit de Rossi l. c.), non laudandus est hoc in loco optimus ceteroquin vir Reinke, qui * eam mutari vult in "ON et vertere : áspicient versus eum quem transflxerunt. Sed quamvis forma ea in statu constr. quater in libro lob inveniatur (lob 8, 22; 5, 20; 15, 96; 15, 92; 99, 19), nullibi tamen talis iunctio invenitur UN DN "oe scil. ut nN nota accus, cum praepos. copuletur. Sensit id incommodi Reinke ; unde ad aliud effugium se recipit, TN scil. h. 1. vim habere vult pronominis demonstrativi «bró;, Aic ; at id in lingua hebr. est inauditum et si in rabbinismo et syriasmo ita adhibetur, sane non continuo sequitur eandem vim ac potestatem in sermone hebr. ei competere. Ergo inutile et arbitrarium est, pro lectione plana, ab omnibus veteribus rite eodem modo explicata, lectionem et versionem nobis obtrudi duplici soloecismo et altero quidem vix non inaudito oneratam. Immerito quoque Rieinke in subsidium suae lectionis provocat ad Ioan. 19, 371 ójovcas elc 6v dexzvroav. Est enim notissimum, Apostolos raro ad literam locum afferre sed sensu esse contentos, nisi ipse sensus idem omnino verbum postularet, id quod hoc loco in éZexévczoav obtinet, minime vero in priore membro; adde quod in contextum evangelii aptius congruit dicere : videbunt in quem transfizerunt, quam aspicient ad me; nam illud omnis qui legit statim intelligit, in hoc autem quotusquisque non haereret mirans ac dubitans, quis ille sit qui subito in evangelio dicat ad me? Atque quantopere patientis Messiae contemplatio ac devotio animos sit occupatura, altera comparatione effertur, qua insignis totius nationis dolor ac fletus ob oculos ponitur;
12:11
v. 14 « in die illa magnus erit planctus in. lerusalem, sicut planctus Adadremmon in campo Mageddon » ; —i. e. sicut planctus qui instituebatur ob rem luctuosissimam, quae olim accidit in Adadremmon in campo Mageddon; ibi scil. Iosias rex pius qui labantem rerum conditionem sua pietate diu fulserat, vulnus accepit letale, quo mox vitam exhalavit. Eum autem « universus Iuda et lerusalem luxerunt, Ieremias maxime, cuius omnes cantores atque cantatrices usque ín praesentem diem lamentationes super losiam replicant et quasi lex obtinuit in Israel » (2 Par. 33, 24. 25). Luctus igitur erat universalis, totius populi, luctus perenni memoria institutus et celebratus. Talis erit dolorum Messiae recordatio. Id impletum cernimus in Ecclesia, in cuius liturgia perennis exstat mortis Christi commemoratio. 3. Duces in ea re secutus est Calusium, 1. D. Michaelis, Bleek (cl. de Rossi, Presscl). dem ; verum de ea re dubitat R. Riess |. c. p. 62, qui potius vicum hodiernum Medscheidel cum Mageddo esse componendum arbitratur. Quod LXX h. 1. de planctu malogranati, quod in campo succiditur, habent, facile explicatur ex lectione 112*, de qua arbore cf. Num. 20, 5. Deut. 8, 8etc. ; et ipsi masorethae ex hac etymologia vocem eam sibi ignotam legisse et punctis &dnotasse videntur. Melius LXX legunt 4 Reg. 5, 18 'Psuuav (3 Reg. 15, 18 T«6psi.ov), quae lectio proxime ad nomen assyriacum accedit. Nam de malo punica (rimmon) hie nulla mentio ingeritur. Syrus interpretationem de [osiae morte ipsi textui inserit vertens : eo die multus erit planctus in Ierusalem, sicut planctus filii Amon in valle Mageddon. Insigni amplificatione planctum hunc universalem, perennem, totam theocratiam pervadentem et animos omnium intimo affectu commoventem sacer vates describit et vivo modo omnium oculis mentibusque proponit ;
12:12
v. 12 «etplanget terra, (amiliae et familiae seorsum : familiae domus David seorsum et mulieres eorum seorsum ; familiae domus Nathan seorsum et mulieres eorum seorsum ;
12:13
v. 13 familiae domus Levi seorsum et mulieres eorum seorsum ; familiae Semei seorsum et mulieres eorum seorsum ; v. A& omnes familiae reliquae, familiae et familiae seorsum et mulieres eorum seorsum » ; — peculiari mentione domus David et domus Levi efferuntur, et utrique, tribui regiae et sacerdotali, alia familia ex eadem stirpe subiungitur ; Nathan filius est David, a quo Zorobabel descendit ( Luc. 3, 21. 31) ; de Gerson filio Levi orta est familio semeitica (Num. 3, 21). Cum familiae regiae et sacerdotalis planctus speciatim commemoretur, per seinnuitur, quod aequissimum est atque in Ecclesia ipsa liturgia perficitur, ordines illos quibus Ecclesiae regimen et munus incumbit sacerdotale, singulari ratione passionem Christi continuo celebrare. Et si audimus mulieres quoque pia illa repleri tristitia, quis non cogitet mulieres in Christi morte lugentes et de eius sepultura sollicitas atque tot virgines sacras, quae per saeculorum decursum in varia vitae conditione sed praecipue in monasteriis adunatae vitam degunt meditationi et amori Sponsi patientis sacratam et devotam? — Rationem aliam, cur illae tribus nominentur, affert S. Hier.: «in David regia tribus accipitur ; in Nathan prophetalis ordo accipitur ; Levi refertur ad sacerdotes; in Semei doctores accipiuntur, ex hac enim tribu magistrorum agmina pullularunt. Reliquas tribus tacuit, quae non habent aliquod privilegium dignitatis ». Quam rationem multi adoptarunt (cf. Alb. Lap. Men.). Sed doctores ad Semei referri, a Iudaeis est excogitatum ; et cum Semei ad Levi tribum adnumeretur, omnino suaderi videtur, ut etiam in membro antecedenti Nathan intelligatur stirps ad tribum et domum David pertinens. Sanct. vero probabilius censet, eas afferri familias quae praecipue etiam Iosiae regi parentaverint et subaydiendem esse similitudinis gotam. citium animaverit (cf. Lap. Men. Tir. Calm Trochon). Neque huic acceptioni generali obstat Apoc. 1, 7: « ecce venit cum nubibus et videbit eum omnis oculus et qui eum pupugerunt et plangent se super eum omnes tribus terrae ». Cum enim apud Zachariam amoris aspectus ille et luctus ez effusione spiritus gratiae et precum oriatur et uti cp. 13 docetur effectus habeat quam maxime salutares, in Apocalypsi autem illis verbis proponatur Christum esse iudicem venturum terribilem et Iudaeis infidelibus et gentibus incredulis, verba ea in Apoc. non sunt dicta eodem sensu, quo apud Zachariam occurrunt ; licet igitur sint verba materialiter fere eadem, non sunt eadem formaliter ; vel aliis verbis non exhibent explicationem sensus, sed eorundern applicationem et translationem ad rem similem et alium aspectum. Ad quam rem nota, Apostolos si ex s. Scriptura argumentum proferre vel verba s. Scripturae explicare volunt, explicite's. Scripturam nominare. Tale discrimen v. g. advertis Ioan. 19, 37 ; ibi conceptis verbis dicitur : « et iterum alia . Scriptura dicit » ; Apoc. 4, 7 nihil tale habes ; vel sedulo confer Rom. 10, 11-94 ; ex quibus locis S. Paulus arguere vult, hos formula affert : dicit Scriptura, scriptum est, Isaias dicit, Moyses dicit : unum solum locum sine tali formula profert : « numquid non audierunt? et quidem in omnem terram exivit sonus eorum et in fines orbis terrae verba eorum ». Ratio est obvia; nam Ps.18, ex quo verba materialiter deprompta sunt, non agitur de Apostolis neque sensu literali (uti patet) neque sensu typico, cum sol et stellae et coeli non sint typi. Eodem modo verba Zachariae per accommodationem usurpata sunt Apoc. 1, 1 et cum Scripturae non fiat mentio, Scriptura quoque non explicatur. Sed quod verba a contextu avulsa ad alia quoque, immo ad contraria designanda usurpari possunt et usurpantur, veram loci alicuius ex contextu explanationem ninime poterit in dubium vocare. Saepius quoque eam quam hermeneutae accommodationem dicunt, in s. literis a sacris scriptoribus adhiberi, vide Ubaldi (Introd. in s. Ser. HI p. 114 seq), Cornely (Introd. in s. Script. I p. 5406) aliosque. : Ceterum de historia explanationis huius vaticinii apud Iudaeos et Christianos fuse agit Reinke, die mess. Weissag. IV. 9 p. 911-931. Eodem tempore, quo mors Messiae pio luctu recolitur, Deus omnibus aperit fontem ad omnem immunditiem eluendam ; v. 1« 7n die illa erit fons patens domui David et habitantibus lerusalem in ablutionem peccatoris et mensiruatae » ; — hebr. ad. peccatum et immunditiem ; allusio fit ad rituslustrales, quibus immunditiaeleviticae abluebantur ; cf. Num. 8, "l etNum. 19,9aqua aspersionis commemoratur, cuius usu maculae immunditiae legalis abluuntur ; sed etiam vera peccati ablatioet mundities animi eadem metaphora declaratur; cf. Ps. 50,9 : « asperges me hyssopo et mundabor ; lavabis me et super nivem dealbabor». De tali aqua mundante et eluente peccatorum sordes iam vaticimatus est Ezechiel : « eteffundam super vos aquam mundam et mundoabsmini ab omnibus inquinamentis vestris » (36, 95; cf. 41, 1. Ioel 3, 48). Immundities ^72 illa praecipue dicebatur mulierum in menstruis, quae maxima censebatur et omnia inficiens, quaecumque ab iis attingebantur (Lev. 15, 20seq.). Utisupra 12, 40 promissio dabatur deeffusione spiritus gratiae et precum i. e. deanimis interno afflatu gratiae imbuendis, ita h. 1. innuiturapertum iri in Ecclesia sacrum quoddam lavacrum et remedia perenniter oblata, quibus peccata omnia et vel maximae sordes (cf. Is. 64, 6) eluantur. Notatu dignum est, talem aquam salutarem intimo nexu coniunctam proponi cum Messia confixo. Utique ex Christi sanguine sacramenta baptismi et poenitentiae vim suam habent salutarem, atque in eius sanguine spes veniae reposita est. Verba oraculi adeo sunt generalia, utin impletione ad baptisma (S. Hier. Cyr.) restringi nequeant, sed potius lavacrum indicent continuo paratum et ad omnia peccata quoties opus fuerit eluenda factum et apertum. Quare alteram post naufragium tabulam, baptisma laboriosum i. e. poenitentiae sacramentum necessario simul comprehendunt et totum illud, quod in Ecclesia Christi adest, ad delenda peccata, apto symbolo fontis aperti, aquae nunquam deficientis omnibusque oblatae, exprimunt. Cum igitur talia adsint uberrima gratiae subsidia et interna et externa, in nova hac theocratia status vigebit sanctitatis et virtutis, et ea sunt illa arma, quibus hostes theocratiae debellabuntur atque in iis reposita est et declarata illa oculorum Dei apertio, qua Iuda ab hostium insidiis eripietur (cf. 12, 4). Ita haec pars quemadmodum arcte cohaeret cum : effusione spiritus gratiae et precum, non minus arcte simul cum illa effusione refertur ad victoriam spiritualem quae de hostibus theocratiae reportanda erit (cf. 12, 4. 9. 40). Tali igitur modo imago bellica antea 12, 5-8 nobis proposita ad victoriam spiritualem declarandam transfertur. Eam autem novae theocratiae sanctitatem vates ita describit, ut duo illa damna et vitia capitalia quibus vetus theocratia corrupta et demum eversa fuit, a nova longissime abesse demonstret, idololatriam scil. et pseudoprophetiam. Haec duo enim veteri theocratiae ruinam attulisse, libri historici et prophetici abunde testantur. Causis igitur ruinae amotis novam theocratiam perennem fore semperque Dei favore illustrem atque gratiosam simul innuitur. Sic patet nexus
12:1
2. Quando si parla nel Vecchio Testamento della rūah, si pensa alla vita partecipata all'uomo da un soffio divino (Zach. 12, 1; Iob. 12, 10; cf. Ez. 37, 6 ove si descrive la vivificazione del popolo coi termini presi dalla vita degli individui), residente in esso come principio delle attività vitali, in primo …
12:2
… Mt. 24, 30a è solo riferimento a campimento della profezia di Zach. 12, 2: non visione fisica (cf. Mt. 26, 64; Mc. 9, 1), ma riconoscimento della rivincita della Croce; allo stesso modo che in 16, 19, 37 per Zach. 12, 10. Sarà un lutto generale della gente …
12:8
… 53, 1), il sacrificio del «Servo di Jahweh», la sua espiazione vicaria e le mirabili conseguenze seguitene; accorreranno all'eletto che Jahweh esalterà (ibid. 49, 7; 52, 13-53, 12). Il popolo giudaico espierà con un lutto nazionale la uccisione del M.: Zach. 12, 8-13, 1 (= Mt. 24, 30; Io. 19, 37). V. ADADREMON.
12:10
Per l'esegesi di Zach. 12, 10-11, cf. A. Skrinjar, in Verbum Domini, 11 (1931), pp. 233-42. Gaetano M. Perrella
… Molte profezie del Vecchio Testamento annunziano che dal Messia devono sgorgare torrenti di grazie, fiumi di acqua viva (Is. 12, 3; 55, 1; 48, 21; Zach. 12, 10). S. Paolo presenta il Messia come la rupe miracolosa, che dona l'acqua ristoratrice agli Ebrei nel deserto (I Cor. 10, 4). S. Giovanni fa risaltare che i fiumi di acqua viva devono …
… Mt. 24, 30a è solo riferimento a campimento della profezia di Zach. 12, 2: non visione fisica (cf. Mt. 26, 64; Mc. 9, 1), ma riconoscimento della rivincita della Croce; allo stesso modo che in 16, 19, 37 per Zach. 12, 10. Sarà un lutto generale della gente giudaica che dovrà riconoscere d'essere stata punita per la crocefisione del Cristo.
… I p. erano oggetto del più grande affetto (cf. Gen. 22, 2. 12. 16; Ios. 6, 26; II Reg. 3, 27; Zach. 12, 10). Dio pertanto chiama Israele «suo p.» (Ex. 4, 22 sg.; Eccli. 36, 14; cf. Ier. 31, 9). E «figlio prediletto» (Lc. 20, 13: ἀγαπητός) equivale a figlio unico (Mc. 12, 6: cf. M.-J. …
… seg.), in Palestine exploration quarterly, 82 (1950), pp. 102-22; 83 (1951), pp. 139-55; M. Delcee, Les allusions à Alexandre le Grand dans Zach. 9, 18, in Vetus Testamentum, 1 (1951), pp. 110-24; id., Un problème de critique textuelle et d'exégèse: Zach. 12, 10, in Revue biblique, 58 (1951), pp. 189-99; id., Les sources du Deutéro-Zacharie et ses procédés d'emprunt, ibid., 59 (1952), pp. 385-411; H. J. Fugman, The messianic teachings of …
12:11
ADADREMMON (ebr. Hadadrimmön). - Voce che ricorre solo in Zach. 12, 11, dove il profeta, preannunziando la morte del Messia (vers. 10), paragona il lutto che vi sarà allora al «lutto di Hadad-Rimmön nella valle di Mëghiddön».
Il Baal siro di Biblos, Adôn-Elmun, non è nominato nella Bibbia, ma allusioni al suo culto, che doveva attrarre gli Israeliti, si hanno forse in Dan. 11, 36, quasi certamente in Is. 17, 10. Per Zach. 12, 11, v. ADADREMOM.
… Ochozia furono uccisi il presso (II Reg. 9, 23-27); soprattutto memoranda la rotta del re Giosia (609 a. C.), ucciso nella « pianura di Mageddo » dalle truppe del faraone Nechao II (II Reg. 23, 29-30; II Par. 35, 22-25), e tale lutto rimase proverbiale (Zach. 12, 11; v. ADADREMMON).
… Per l'accidentale del terreno - l'altezza varia da 25 a 100 m. s. m. - vi si distinguono zone particolari come il « campo di Mageddo » (II Por. 35, 32; Zach. 12, 11) e la valle di Iezrael (Iud. 6, 33; 7, 1).
12:12
NATHAN (EBR. NĀTHĀN « [DIO] HA DATO »)
Altri nella Bibbia portano lo stesso nome: un giudeo in I Par. 2, 36; un figlio di David (II Sam. 5, 15; Zach. 12, 12), attraverso il quale Cristo fa capo a David nella genealogia di Luca (Lc. 3, 31); il padre (o fratello?) di un guerriero di David (II Sam. 23, 36; I Par. 11, 38); un messo di …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.