The law concerning leprosie in men, 47. and in garments.
1And the Lord spoke to Moses and Aaron, saying:E il Signore parlò a Mosè, e ad Aronne, e disse:AND our Lord spake to Moyses, and Aaron, saying:Locutusque est Dominus ad Moysen, et Aaron, dicens: 2The man in whose skin or flesh shall arise a different colour or a blister, or as it were something shining, that is the stroke of the leprosy, shall be brought to Aaron the priest, or any one of his sons.L'uomo che avrà sulla sua pelle, e sulla carne varietà di colori, o una pustola, o qualche cosa di lucido, che sia indizio di lebbra, sarà condotto ad Aronne sacerdote, o ad uno de' suoi figliuoli.The man, in whose skinne and flesh shal arise a diuers colour or a blister, or any thing as it were shyning, that is to say the plague of the leprosie, shal be brought to Aaron the priest, or any one of his sonnes.Homo, in cujus cute et carne ortus fuerit diversus color, sive pustula, aut quasi lucens quippiam, id est, plaga lepræ, adducetur ad Aaron sacerdotem, vel ad unum quemlibet filiorum ejus. 3And if he see the leprosy in his skin, and the hair turned white and the place where the leprosy appears lower than the skin and the rest of the flesh: it is the stroke of the leprosy, and upon his judgment he shall be separated.Se questi vede la lebbra sulla cute, e che i peli sien diventati di color bianco, e che dove apparisce la lebbra, la parte è più affondata, che non è il resto della cute, e della carne; la malattia è di lebbra, è colui sarà separato ad arbitrio del sacerdote.Who seing the leprosie in his skinne, & the heare turned into a white colour, and the forme it self of the leprosie lower then the skinne, and the other flesh: it is the plague of the leprosie, and at his arbitrement he shal be seperated.Qui cum viderit lepram in cute, et pilos in album mutatos colorem, ipsamque speciem lepræ humiliorem cute et carne reliqua: plaga lepræ est, et ad arbitrium ejus separabitur. 4But if there be a shining whiteness in the skin, and not lower than the other flesh, and the hair be of the former colour, the priest shall shut him up seven days.Se poi vi sarà sulla cute un candor luccicante, e non più affondato del resto della carne, e i peli son del color primiero, il sacerdote lo rinchiuderà per sette giorni:But if there be a shining whitenesse in the skinne, and not lower then the other flesh, and the heare of the old colour, the priest shal shut him vp seuen daies,Sin autem lucens candor fuerit in cute, nec humilior carne reliqua, et pili coloris pristini, recludet eum sacerdos septem diebus: 5And the seventh day he shall look on him: and if the leprosy be grown no farther, and hath not spread itself in the skin, he shall shut him up again other seven days.E il settimo giorno lo esaminerà; e se la lebbra non si sarà dilatata, e non sarà penetrata più oltre dentro la cute, lo rinchiuderà nuovamente per sette altri giorni.and the seuenth day he shal vew him: and if the leprosie be growne no farder, nor hath passed the former limites in the skinne, againe he shal shut him vp other seuen daies.et considerabit die septimo: et si quidem lepra ultra non creverit, nec transierit in cute priores terminos, rursum recludet eum septem diebus aliis.
6And on the seventh day, he shall look on him. If the leprosy be somewhat obscure, and not spread in the skin, he shall declare him clean, because it is but a scab: and the man shall wash his clothes, and shall be clean.E il settimo giorno lo visiterà; e se la lebbra sarà più fosca, e non si sarà dilatata sulla cute, lo monderà perocché questa è scabbia: e quegli laverà le sue vesti, e sarà mondo.And the seuenth day he shal behold: if the leprosie be somewhat obscure, and not growne in the skinne, he shal cleanse him, because it is a scabbe: and the man shal wash his clothes, and shal be cleane.Et die septimo contemplabitur: si obscurior fuerit lepra, et non creverit in cute, mundabit eum, quia scabies est: lavabitque homo vestimenta sua, et mundus erit. 7But, if the leprosy grow again, after he was seen by the priest and restored to cleanness, he shall be brought to him:Che se dopo che ei fu visitato dal sacerdote, e renduto mondo, la lebbra va ancora crescendo, ei sarà ricondotto a lui,And if the leprosie grow againe, after that he was sene of the priest and restored to cleannesse; he shal he brought vnto him,Quod si postquam a sacerdote visus est, et redditus munditiæ, iterum lepra creverit: adducetur ad eum, 8And shall be condemned of uncleanness.E sarà condannato d'immondezza.and shal be condemned of vncleannesse.et immunditiæ condemnabitur. 9If the stroke of the leprosy be in a man, he shall be brought to the priest:Un uomo, che ha il male della lebbra, sarà menato al sacerdote,If the plague of the leprosie be in a man, he shal be brought to the priest,Plaga lepræ si fuerit in homine, adducetur ad sacerdotem, 10And he shall view him. And when there shall be a white colour in the skin, and it shall have changed the look of the hair, and the living flesh itself shall appear:E questo lo visiterà. E se la cute sarà di color bianco e il colore de' peli sarà cangiato, e apparisca anche la viva carne,and he shal view him. And when there is a white colour in the skinne, and hath changed the looke of the heare, and the flesh also it selfe appeare quicke:et videbit eum. Cumque color albus in cute fuerit, et capillorum mutaverit aspectum, ipsa quoque caro viva apparuerit: 11It shall be judged an inveterate leprosy, and grown into the skin. The priest therefore shall declare him unclean: and shall not shut him up, because he is evidently unclean.La lebbra sarà giudicata inveteratissima, e radicata nella cute. Il sacerdote adunque lo dichiarerà impuro, e non lo rinchiuderà; perché evidente è la sua immondezza.it shal be iudged a verie old leprosie, and growne into the skinne. The priest therfore shal contaminate him, and shal not shut him vp, because he is vncleane euidently.lepra vetustissima judicabitur, atque inolita cuti. Contaminabit itaque eum sacerdos, et non recludet, quia perspicuæ immunditiæ est.
12But if the leprosy spring out running about in the skin, and cover all the skin from the head to the feet, whatsoever falleth under the sight of the eyes:Che se la lebbra fiorisce serpeggiando sulla cute, e tutta la cuopre dal capo insino a' piedi, quanto cade sotto degli occhi,But if the leprosie spring forth running about in the skinne, and couer al the flesh from the head to the feete, whatsoeuer falleth vnder the sight of the eies,Sin autem effloruerit discurrens lepra in cute, et operuerit omnem cutem a capite usque ad pedes, quidquid sub aspectum oculorum cadit, 13The priest shall view him, and shall judge that the leprosy which he has is very clean: because it is all turned into whiteness, and therefore the man shall be clean.Il sacerdote lo esaminerà, e pronunzierà, che egli ha una lebbra mondissima; perché è tutta bianca; e perciò colui sarà mondo.the priest shal vew him, and shal iudge that he is taken with a most cleane leprosie: for that it is al turned into whitnesse, and therfore the man shal be cleane.considerabit eum sacerdos, et teneri lepra mundissima judicabit: eo quod omnis in candorem versa sit, et idcirco homo mundus erit. 14But when the live flesh shall appear in him:Ma quando si vedrà in lui la viva carne,But when there shal appeare in him quicke flesh,Quando vero caro vivens in eo apparuerit, 15Then by the judgment of the priest he shall be defiled, and shall be reckoned among the unclean. For live flesh, if it be spotted with leprosy, is unclean.Allora sarà egli giudicato impuro dal sacerdote, e contato tra gl'immondi: perocché la viva carne macchiata di lebbra è immonda.then by the iudgement of the priest he shal be polluted, and shal be reputed among the vncleane. for quick flesh if it be spotted with leprosie, is vncleane.tunc sacerdotis judicio polluetur, et inter immundos reputabitur: caro enim viva, si lepra aspergitur, immunda est. 16And if again it be turned into whiteness, and cover all the man:Ma se la pelle riprende il bianco, e questo per tutto l'uomo si estende,And if againe it be turned into whitenesse, and couer al the man,Quod si rursum versa fuerit in alborem, et totum hominem operuerit, 17The priest shall view him, and shall judge him to be clean.Il sacerdote lo esaminerà, e dichiarerà, ch'egli è mondo.the priest shal vew him, and shal iudge him to be cleane.considerabit eum sacerdos, et mundum esse decernet. 18When also there has been an ulcer in the flesh and the skin, and it has been healed:Ma se nella carne, e nella cute è spuntata un'ulcera, ed è guarita,And the flesh and the skinne wherin a boile is risen, and healed,Caro autem et cutis in qua ulcus natum est, et sanatum,
19And in the place of the ulcer, there appeareth a white scar, or somewhat red, the man shall be brought to the priest.E se nel sito dell'ulcera viene a coprire una cicatrice bianca, e che tira sul rosso, questi sarà menato al sacerdote:and in the place of the boile, there appeare a white scarre, or somewhat redde, the man shal be brought to the priest:et in loco ulceris cicatrix alba apparuerit, sive subrufa, adducetur homo ad sacerdotem. 20And when he shall see the place of the leprosy lower than the other flesh, and the hair turned white: he shall declare him unclean, for the plague of leprosy is broken out in the ulcer.E se questi vede il luogo della lebbra più profondo del rimanente della carne, e che i peli son diventati bianchi, lo dichiarerà impuro: perocché il male della lebbra è nato sull'ulcera.and when he shal see the place of the leprosie lower then the other flesh, and the heare turned into whitenes, he shal contaminate him: for the plague of leprosie is risen in the boile.Qui cum viderit locum lepræ humiliorem carne reliqua, et pilos versos in candorem, contaminabit eum: plaga enim lepræ orta est in ulcere. 21But if the hair be of the former colour, and the scar somewhat obscure, and be not lower than the flesh that is near it: he shall shut him up seven days.Ma se il pelo è del color primiero, e la cicatrice scuretta, e non più bassa dell'altra carne, lo rinchiuderà per sette giorni:But if the heare be of the old colour, and the scarre somewhat obscure, & be not lower then the next flesh, he shal shut him vp seuē dayes.Quod si pilus coloris est pristini, et cicatrix subobscura, et vicina carne non est humilior, recludet eum septem diebus: 22And if it spread, he shall judge him to have the leprosy:E se il male cresce, lo giudicherà lebbroso:And if it be growne farder, he shal iudge him to haue the leprosie.et si quidem creverit, adjudicabit eum lepræ; 23But if it stay in its place, it is but the scar of an ulcer: and the man shall be clean.Se poi resterà com'era, ella è la cicatrice dell'ulcera, e l'uomo sarà mondo.but if it stay in his place, it is the scarre of a boile, and the man shal be cleane.sin autem steterit in loco suo, ulceris est cicatrix, et homo mundus erit. 24The flesh also and skin that hath been burnt, and after it is healed hath a white or a red scar:Se un uomo si è abbruciato la carne, o la cute, e guarita la scottatura formisi una cicatrice bianca, o rossa,And the flesh and skinne, that fire hath burnt, and being healed hath a white or a reade scarre,Caro autem et cutis, quam ignis exusserit, et sanata albam sive rufam habuerit cicatricem,
25The priest shall view it, and if he see it turned white, and the place thereof is lower than the other skin: he shall declare him unclean, because the evil of leprosy is broken out in the scar.Il sacerdote lo esaminerà: e s'ella è divenuta bianca, e il sito di essa è più profondo del rimanente della cute, lo dichiarerà impuro: perocché è nato sulla cicatrice il mal della lebbra.the priest shal consider it, and loe it is turned into whitenesse, and the place therof is lower then the other skinne: he shal contaminate him, because the plague of leprosie is risen in the scarre.considerabit eam sacerdos: et ecce versa est in alborem, et locus ejus reliqua cute est humilior, contaminabit eum, quia plaga lepræ in cicatrice orta est. 26But if the colour of the hair be not changed, nor the blemish lower than the other flesh, and the appearance of the leprosy be somewhat obscure: he shall shut him up seven days,Ma se il colore de' peli non è cangiato, e la parte piagata non è più bassa del rimanente della carne, e la lebbra, che apparisce è scuretta, lo rinchiuderà per sette giorni,But if the colour of the heare be not changed, nor the blemish lower then the other flesh, and the forme it self of the leprosie be somewhat obscure, he shal shut him vp seuen dais,Quod si pilorum color non fuerit immutatus, nec humilior plaga carne reliqua, et ipsa lepræ species fuerit subobscura, recludet eum septem diebus, 27And on the seventh day he shall view him. If the leprosy be grown farther in the skin, he shall declare him unclean.E il settimo giorno lo esaminerà: se sulla cute sarà cresciuta la lebbra, lo dichiarerà immondo:and the seuente day he shal behold him: if the leptosie be growne farder in the skinne, he shal contaminate him,et die septimo contemplabitur: si creverit in cute lepra, contaminabit eum. 28But if the whiteness stay in its place, and be not very clear, it is the sore of a burning: and therefore he shall be cleansed, because it is only the scar of a burning.Se il color bianco non si sarà inoltrato, e non sarà così chiaro, ella è la piaga di scottatura; e perciò quegli sarà dichiarato mondo, perché ella è cicatrice d'abbruciamento.but if the whitnes stay in his place, not very cleare, it is the plague of a burning, and therfore he shal be cleansed, because it is the scarre of a burning.Sin autem in loco suo candor steterit non satis clarus, plaga combustionis est, et idcirco mundabitur, quia cicatrix est combusturæ.
29If the leprosy break out in the head or the beard of a man or woman, the priest shall see them,L'uomo, o la donna, nel capo di cui, ovvero nella barba spunti la lebbra, li visiterà il sacerdote:Man, or woman, in whose head or beard the leprosie riseth, the priest shal see them.Vir, sive mulier, in cujus capite vel barba germinaverit lepra, videbit eos sacerdos. 30And if the place be lower than the other flesh, and the hair yellow, and thinner than usual: he shall declare them unclean, because it is the leprosy of the head and the beard;E se il sito sarà più basso del resto della carne, e il capello gialliccio, e più fino del solito, li dirà impuri; perché questa è la lebbra della testa, ovvero della barba.and if the place be lower then the other flesh, and the heare yelow, and thinner then it was wont; he shal contaminate them, because it is the leprosie of the heade and the beard.Et si quidem humilior fuerit locus carne reliqua, et capillus flavus, solitoque subtilior, contaminabit eos, quia lepra capitis ac barbæ est. 31But if he perceive the place of the spot is equal with the flesh that is near it, and the hair black: he shall shut him up seven days,Che se vedrà essere il luogo della macchia pari alla carne vicina, e nero il capello, lo rinchiuderà per sette giorni,But if he perceiue the place of the spotte equal with the flesh neere vnto it, and the heare blacke: he shal shut him vp seuen daies,Sin autem viderit locum maculæ æqualem vicinæ carni, et capillum nigrum: recludet eum septem diebus, 32And on the seventh day he shall look upon it. If the spot be not grown, and the hair keep its colour, and the place of the blemish be even with the other flesh:E il settimo giorno lo visiterà. Se non sarà dilatata la sua macchia, e il capello avrà il suo color naturale, e il sito del male è pari al rimanente della carne,and in the seuenth day he shal looke vpon it. If the spotte be nor growne, and the heare be of his owne colour, and the place of the plague euen with the other flesh:et die septimo intuebitur. Si non creverit macula, et capillus sui coloris est, et locus plagæ carni reliquæ æqualis: 33The man shall be shaven all but the place of the spot: and he shall be shut up other seven days.Colui si raderà per tutto fuori del luogo della macchia, e sarà rinchiuso per sette altri giorni.the man shal be shauen sauing the place of the spotte, and shal be shut vp orther seuen daies.radetur homo absque loco maculæ, et includetur septem diebus aliis.
34If on the seventh day the evil seem to have stayed in its place, and not lower than the other flesh, he shall cleanse him: and his clothes being washed he shall be clean.Se il settimo giorno vedrassi, che la piaga non è uscita dal suo sito, e non è più bassa del rimanente della carne, (il sacerdote) lo dirà mondo; ed egli laverà le sue vesti, e sarà mondo.If the seuenth day the plague seeme to haue staid in his place, & not lower then the other flesh, he shal cleanse him, and his clothes being washed he shal be cleane.Si die septimo visa fuerit stetisse plaga in loco suo, nec humilior carne reliqua, mundabit eum: lotisque vestibus suis, mundus erit. 35But if after his cleansing the spot spread again in the skin:Ma se dopo ch'ei fu giudicato puro, la macchia si dilata ancora per la cute,But if after his clensing the spotte be growne againe in the skinne,Sin autem post emundationem rursus creverit macula in cute, 36He shall seek no more whether the hair be turned yellow, because he is evidently unclean.Non baderà più, se il pelo sia diventato gialliccio; perocché quegli è evidentemente immondo.he shal no more seeke whether the heare be changed into a yelow colour, because he is euidently vncleane.non quæret amplius utrum capillus in flavum colorem sit immutatus, quia aperte immundus est. 37But if the spot be stayed, and the hair be black, let him know that the man is healed: and let him confidently pronounce him clean.Ma se la macchia resta ferma, e i peli son neri, sappia, che l'uomo è guarito, e francamente dichiarilo mondo.Moreouer if the spotte be staid, & the heare be blacke, let him know that the man is healed, and let him boldly pronounce him cleane.Porro si steterit macula, et capilli nigri fuerint, noverit hominem sanatum esse, et confidenter eum pronuntiet mundum. 38If a whiteness appear in the skin of a man or a woman,L'uomo, e la donna, sulla pelle di cui comparisce del candore,Man, or woman, in whose skinne appeareth whitenesse,Vir, sive mulier, in cujus cute candor apparuerit, 39The priest shall view them. If he find that a darkish whiteness shineth in the skin, let him know that it is not the leprosy, but a white blemish, and that the man is clean.Li visiterà il sacerdote: e se ritroverà che un bianco scuro riluca sulla cute, sappia, che non è lebbra, ma sì macchia di bianco colore, e che la persona è monda.the priest shal vew them. If he find that whitnesse somewhat obscure shineth in the skinne, let him know that it is not the leprosie, but a spotte of white colour, and that the man is cleane.intuebitur eos sacerdos. Si deprehenderit subobscurum alborem lucere in cute, sciat non esse lepram, sed maculam coloris candidi, et hominem mundum.
40The man whose hair falleth off from his head, he is bald and clean:L'uomo a cui cascano i capelli del capo, sarà calvo, ma mondo:The man whose heare falleth of from his head, is bald and cleane:Vir, de cujus capite capilli fluunt, calvus et mundus est: 41And if the hair fall from his forehead, he is bald before and clean.E se i capelli gli cascano dalla fronte, egli è calvo in parte, ma mondo:and if the heare fal from his forehead, he is bald before and cleane.et si a fronte ceciderint pili, recalvaster et mundus est. 42But if in the bald head or in the bald forehead there be risen a white or reddish colour:Ma se a costui, che è calvo in tutto, o in parte, comparisce un color bianco, o rosso,But if in the baldnesse or in the baldnesse before there be risen a white or reddish colour,Sin autem in calvitio sive in recalvatione albus vel rufus color fuerit exortus, 43And the priest perceive this, he shall condemn him undoubtedly of leprosy which is risen in the bald part.Il sacerdote, che lo avrà veduto, lo condannerà di non dubbia lebbra nata nella calvizie.and the priest perceiue this, he shal condemne him vndoubtedly of leprosie, which is risen in the baldnesse.et hoc sacerdos viderit, condemnabit eum haud dubiæ lepræ, quæ orta est in calvitio. 44Now whosoever shall be defiled with the leprosy, and is separated by the judgment of the priest:Chiunque pertanto sarà infetto di lebbra, e separato per giudizio del sacerdote,Whosoeuer therfote shal be defiled with leprosie & is separated at the arbitrement of the priest,Quicumque ergo maculatus fuerit lepra, et separatus est ad arbitrium sacerdotis, 45Shall have his clothes hanging loose, his head bare, his mouth covered with a cloth: and he shall cry out that he is defiled and unclean.Avrà scucite le vesti, il capo ignudo, il volto coperto colla veste, e griderà se essere contaminato, e impuro.shal haue his clothes hanging loose, his head bare, his mouth couered with a cloth, he shal crie him self polluted and vncleane.habebit vestimenta dissuta, caput nudum, os veste contectum, contaminatum ac sordidum se clamabit. 46All the time that he is a leper and unclean he shall dwell alone without the camp.Per tutto il tempo, che sarà lebbroso, e immondo, starà solo fuori degli alloggiamenti.Al the time that he is a lepre & vncleane, he shal dwel alone without the campe.Omni tempore quo leprosus est et immundus, solus habitabit extra castra. 47A woollen or linen garment that shall have the leprosySe una veste di lana, o di lino sarà infetta di lebbraA wollen or linnen garment, that shal haue the leprosieVestis lanea sive linea, quæ lepram habuerit, 48In the warp, and the woof: or skin, or whatsoever is made of a skin:Nell'ordito, o nel ripieno, ovvero una pelliccia, o qualunque altra cosa fatta di pelle,in the warpe, and the woufc, or els a skinne, or whatsoeuer is made of a skinne,in stamine atque subtegmine, aut certe pellis, vel quidquid ex pelle confectum est,
49If it be infected with a white or red spot, it shall be accounted the leprosy, and shall be shewn to the priest.Se vi sarà una macchia bianca, o rossiccia, si crederà infezione di lebbra, e farassi vedere al sacerdote,if it be a white or reddish spott, it shal be reputed infected with leprosie, and shal be shewed to the priest.si alba vel rufa macula fuerit infecta, lepra reputabitur, ostendeturque sacerdoti: 50And he shall look upon it and shall shut it up seven days.E questi esaminatala la rinchiuderà per sette giorni:Who hauing considered it shal shut it vp seuen daies:qui consideratam recludet septem diebus: 51And on the seventh day when he looketh on it again, if he find that it is grown, it is a fixed leprosy. He shall judge the garment unclean, and every thing wherein it shall be found.E il settimo giorno visitandola di bel nuovo, se troverà, che sia cresciuta la macchia, ella è lebbra pertinace: giudicherà immonda la veste, e qualunque cosa, sopra di cui si trovi tal macchia:and the seuenth day againe beholding it, if he find that it is growne, it is a leprosie that continueth: he shal iudge the garment polluted, and euerie thing wherin it shal be found,et die septimo rursus aspiciens, si deprehenderit crevisse, lepra perseverans est: pollutum judicabit vestimentum, et omne in quo fuerit inventa: 52And therefore it shall be burnt with fire.E perciò si darà alle fiamme.and therfore it shal be burnt with fire.et idcirco comburetur flammis. 53But if he see that it is not grown,Ma se vedrà che non sia cresciuta la macchia,But if he see that it is not growne,Quod si eam viderit non crevisse, 54He shall give orders, and they shall wash that part wherein the leprosy is: and he shall shut it up other seven days.Darà ordine, che si lavi la cosa, in cui apparisce lebbra, e la rinchiuderà per sette altri giorni.he shal command, and they shal wash that, wherin the leprosie is, and he shal shut it vp other seuen daies.præcipiet, et lavabunt id in quo lepra est, recludetque illud septem diebus aliis. 55And when he shall see that the former colour is not returned, nor yet the leprosy spread, he shall judge it unclean: and shall burn it with fire, for the leprosy has taken hold of the outside of the garment, or through the whole.E quando vedrà non essere ritornata alla vista, quale era prima, benché la lebbra non sia cresciuta, la giudicherà immonda, e la darà alle fiamme; perocché si è sparsa sulla superficie, o per tutto il corpo della veste la lebbra.And when he shal see that the old shape is not returned, neither yet that the leprosie is growen furder, he shal iudge it vncleane, and burne it with fire, for that the leprosie is spred in the outside of the garment or through the whole.Et cum viderit faciem quidem pristinam non reversam, nec tamen crevisse lepram, immundum judicabit, et igne comburet, eo quod infusa sit in superficie vestimenti, vel per totum, lepra.
56But if the place of the leprosy be somewhat dark, after the garment is washed, he shall tear it off, and divide it from that which is sound.Ma se dopo che la veste è stata lavata, il luogo, dov'era la lebbra, è più scuro, lo straccerà, e lo separerà dal suo tutto.But if the place of the leprosie be somewhat obscure, after that the garment is washed, he shal breake it of, and diuide it from that which is sounde.Sin autem obscurior fuerit locus lepræ, postquam vestis est lota, abrumpet eum, et a solido dividet. 57And if after this there appear in those places that before were without spot, a flying and wandering leprosy: it must be burnt with fire.Che se dopo questo nelle parti, che prima erano senza macchia, comparirà una lebbra vaga e volante, dee darsi alle fiamme:And if besides in those places, that before were without spotte there appeare a flying and wandring leprosie: it must be burnt with fire:Quod si ultra apparuerit in his locis, quæ prius immaculata erant, lepra volatilis et vaga, debet igne comburi. 58If it cease, he shall wash with water the parts that are pure, the second time: and they shall be clean.Se (la macchia) sen va, laverà per la seconda volta con acqua quello che è puro, e sarà mondato.if it be ceassed, he shal wash with water the partes, that be pure, the second time, & they shal be cleane.Si cessaverit, lavabit aqua ea, quæ pura sunt, secundo, et munda erunt. 59This is the law touching the leprosy of any woollen or linen garment, either in the warp or woof, or any thing of skins: how it ought to be cleaned, or pronounced unclean.Questa è la legge sopra la lebbra della veste di lana, e di lino, dell'ordito, e del ripieno, e di tutte le suppellettili fatte di pelle, e sopra il modo di giudicarle monde, ovvero contaminate.This is the law of the leprosie of a wollen and linnen garment, of the warpe and the woufe, and of al stuffe of skinnes, how it ought to be clensed, or contaminated.Ista est lex lepræ vestimenti lanei et linei, staminis, atque subtegminis, omnisque supellectilis pelliceæ, quomodo mundari debeat, vel contaminari.
13:1
Year of the World 2514.
13:2
Calmet
Colour, etc. Hebrew, "a tumour, abscess, or white spot," which are three marks of leprosy. (Calmet)
Challoner
Leprosy. The leprosy was a figure of sin: and the observances prescribed in this and the following chapter, intimate what ought spiritually to be done, in order to be delivered from so great an evil, or preserved from it. (Challoner)
Worthington
The authority of the priests in the new law to bind or loose sins, was hereby prefigured. (St. Chrysostom, de Sacerd. 3.) (Worthington)
13:3
Vales
Flesh. These two signs indicated the species of leprosy called volatile, or impetigo, (Menochius) resembling a scab, which did not penetrate the flesh or bones, as our leprosy or elephantiasis does. (Vales.; chp. XIX.)
Haydock
Separated from society. Hebrew, "he shall contaminate him." See ver. 11. (Haydock)
Some assert, that the physician was first to be consulted. But none but the priests could declare them unclean, or set them at liberty. After they had pronounced sentence, the lepers might apply for medicines to others.
13:6
Obscure. Some translate the Hebrew "retired," with the Syriac and Arabic versions.
Clothes, and himself. See Leviticus 11:40.
13:8
Uncleanness, or permanent leprosy.
13:10
Haydock
Living flesh. The leprosy is caused by immense numbers of worms, which crawl between the skin and the flesh, and sometimes infect the latter, and the very bones, garments, etc. Hence the flesh seems all in motion, and living. (Haydock)
Worthington
The different spots in the skin represent heretical opinions obscuring the true faith, of which priests are the judges, Deuteronomy 17. (St. Augustine, q. Evang. 2:40.) (Worthington)
13:11
Inveterate. Celsus says, this sort of leprosy is hardly ever cured.
Up. But, as the Roman Septuagint reads, "shall separate him," from the people.
13:13
Calmet
Clean. The white leprosy causeth no itching. (Gorrheus.; Celsus, 5:28.) Theodoret (q. 16,) says, it is incurable; and therefore, the person infected is not shut up, out of pity. So St. Paul (1 Corinthians 5:11,) forbids us to eat with a dissolute Christian, while he allows us to have commerce with infidels, though they be wholly corrupt. But others assert, it is not so difficult to cure as that which is partial, ver. 14. The hand of Moses was stricken with this white leprosy, Exodus 4:6. (Calmet)
Menochius
This species is not so contagious. (Menochius)
13:14
Live flesh, raw, the skin being consumed in various parts.
13:16
Whiteness, after the red flesh is covered with skin as usual.
13:20
Ulcer, as before, ver. 3.
13:23
Place, which is contrary to the nature of leprosy.
13:24
Menochius
Scar. If it had proceeded from burning it would have been black. (Menochius)
13:26
Obscure. Hebrew may be, "stopped," as it is opposed to ver. 22, if it spread. See ver. 55-56.
13:27
Unclean. Hebrew adds, "it is the stroke of leprosy," and the Septuagint, "it has spread in the ulcer."
13:30
Calmet
Leprosy, or scurf. (Calmet)
Menochius
This species causes the hair to be yellow, and not white. (Menochius)
13:31
Calmet
Black. The Hebrew, Samaritan, etc., prefix "not," which ought probably to be away, as the natural colour of the hair, in that country, is black; while yellow, or white hair, give reason to suspect leprosy; and (ver. 32,) the Hebrew says, "if there be no yellow hair in it," which insinuates that it was black before. The Septuagint have explained both verses in the same sense, as they found the negation also. If we admit it, we may distinguish black hair from that which approaches to brown, or light-coloured hair. When therefore a person, who had before black hair, has experienced some change, he must be shut up seven days; after which, if his hair be not become yellow or reddish, he must be shaved, etc. (Calmet)
13:39
Blemish, or scab, of which Celsus speaks, B. 5.
13:42
Colour, indicating some bad humours, which had caused the hair to fall off.
13:45
Menochius
Loose, both for the benefit of the leper, and that others may beware of him. (Menochius)
Calmet
Bare, letting the hair grow, (chap. 21:5, 10,) in testimony of mourning. The leper behaved like one in mourning, tearing his garments, neglecting his hair and beard, or cutting them, and, through shame, covering his face, Ezechiel 24:22. The Persians would not allow any lepers to enter their cities. (Herodotus 2:138.) (Calmet)
13:46
Camp, or city, unless some great man, like king Ozias, might be permitted to dwell there in a house, secluded from all society, 4 Kings 15:5.
2 Paralipomenon 26:21.
13:47
Garment that shall have the leprosy. These prescriptions, with relation to garments and houses infected with the leprosy, are to teach us to fly all such company and places as are apt to be the occasion of sin.
13:49
White. Hebrew and Septuagint, "greenish."
13:51
Grown. Hebrew adds here, (and ver. 53, 56, 57, 59,) "in the garment, either in the warp, or in the woof, or in a skin, or in any work that is made of a skin."
13:55
Haydock
Returned, which it had before it was infected, and, consequently, as the Hebrew reads, "behold the plague has not changed its colour." (Haydock)
13:56
Dark, or "at a stand." See ver. 6. Hebrew keha, means to sink, like the eyes of an old man, etc.
13:57
Flying, as that in man, ver. 12. Hebrew, "it is a leprosy, which returns and is rooted." Chaldean, "it spreads." (Calmet) See Calmet's Diss. on the Leprosy.
13:59
Haydock
Pronounced. This word should refer to both; mundari vel contaminari, how it ought to be pronounced clean or unclean; as the law regards the declaration of the priests, and not the medicines to be used for the leprosy. (Haydock)
13:2
It pertained to the Priests to discerne of leprosie, in figure of Priestes authoritie to bind and loose sinnes in the new Testament. S. Chrysost. li. 3. de Sacerdotio.
13:10
Leprosie making spottes in the skinne of an other colour, signifieth heresie, that mixeth falshood with truth. • Aug. li. 2. quest. Euangel. c. 4•.
13:13
Sometimes that semeth leprosie, or herelie, which is not: wherof the priest is to iudge. Deut. 17.
13:2
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 5.5
… What is more foolish and more weak than God’s requirement of bloody sacrifices and of savoury holocausts? What is weaker than the cleansing of vessels and of beds? What more dishonourable than the discoloration of the reddening skin?
13:12
Tertulliano † 220 d.C. On Modesty 20
… since he hath wholly turned into white he is clean. But on the day that there shall have been seen in such an one quick colour, he is defiled.”
13:25
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 74.10
… For in like manner as above from the rod was a sign, so also from the right hand now. For when that thing had been done concerning the rod, God gave a second sign: “thrust,” He saith, “thine hand into thy bosom, and he thrust it: draw it forth, and he drew it forth: and it was found white,” that is, unclean. For whiteness on the skin is leprosy,
13:1
Quaeritur, quaenam et qualis fuerit haec lepra Judaeorum? Dico primo, lepram hanc fuisse morbum, sive vitium saepe naturale, saepe etiam ex speciali Dei providentia Judais immissum, maxime ad punienda graviora eorum peccata; vel simoniae: ob hanc enim Giezi ab Eliseo percussus est lepra, IV Reg. v, 27; vel sacrilegii: ob hoc enim Ozias rex usurpans sacerdotium, et volens adolere incensum, lepra tactus est a Deo, II Paral. xxvi, 21; vel homicidii: ob hoc enim David imprecatur Joab occidenti Abner lepram, II Reg. III, 29; vel murmuris et rebellionis, praesertim contra sacerdotes: ita enim Maria soror Mosis, murmurans contra Mosen, correpta est lepra, Num. XII, 10. Qua de re illustris est locus Deuter. xxiv, 8, ubi Deus diserte comminatur lepram iis, qui sacerdotibus obedire nolunt. «Observa, inquit, diligenter ne incurras plagam leprae, sed (ut eam evites) facies quaecumque docuerint te sacerdotes Levitici generis, juxta id quod praecepi iis, et imple sollicite. Mementote quae fecerit Dominus Deus vester Mariae.» Lepra ergo haec saepe non tam fuit naturalis morbus, quam plaga divina, uti fusius ostendam vers. 47. Atque haec fuit causa, cur Deus leprae judicium et expiationem detulerit sacerdotibus, curque voluerit leprosos se sacerdotibus sistere et ostendere, ut ab eis lepra vel mundati vel adhuc inquinati pronuntiarentur. Nimirum, ut cogerentur sacerdotibus se humiliare, contra quos superbe se erexerant, itaque superbiae suae culpam et poenam hac humiliatione expiarent. Ita Maria erigens se contra Mosen percussa est lepra, a qua non nisi Mosis ope et precibus sanata est, Numer. XII, 11. Fuit et alia causa, nimirum quod leprosi in lege veteri erant quasi irregulares: erant enim immundi non tantum naturaliter, sed et legaliter, ita ut arcerentur non tantum convictu hominum, sed et templo ac sacris. Hanc autem irregularitatem tollere non poterat medicus, sed sacerdos. Ergo ut ea tolleretur, sacerdoti se sistere et supplicare debebant, qui eos expiabat, ac sacris restituebat juxta ritum quem Deus praescripsit cap. xiv.
13:2
Dico secundo: Lepra haec Judaeorum dissimilis et alia fuit a lepra nostra, quae magis est elephantia, quam lepra. Negat hoc Abulensis censetque eamdem esse lepram nostram cum lepra Judaeorum, sed nunc esse magis arrosivam, quam fuerit tunc. Verum non fuisse eamdem patet primo, quia, ut mox dicam, lepra Judaeorum erat fere tantum in cute; nostra vero carnes et ossa depascitur. Secundo, lepra Judaeorum etiam vestes et muros ac domos invadebat, ut patet vers. 29; nulla autem jam est lepra, quae vestes aut domos corripiat. Tertio, lepra nostra est incurabilis; lepra autem Judaeorum erat curabilis, saepeque curabatur, ut patet hoc cap. et seq. Neque id mirum videri debet: sic enim videmus saepe quamque regionem, et quodque clima proprias habere, uti qualitates et affectiones, ita et morbos, imo unum eumdemque morbum in alio climate alium esse, aliaque habere symptomata. Atque haec fuit causa, cur tempore belli sacri tot Belgae, Franci, Germani ex Judaea domum redeuntes, leprosi inde redierint, ideoque tot ubique erecta fuerint leprosoria, quae etiamnum extant, sed sine leprosis. Dico tertio: Lepra Judaeorum similis fuit veteri leprae Graecorum, de qua Hippocrates, lib. De Affectionibus, ita ait: «Lepra, et pruritus, et scabies, et impetigines, et vitiligo, et alopecia, a pituita fiunt; sunt autem turpitudo magis quam morbi.» Ratio est: nam vetus Judaeorum lepra, ut ait S. Augustinus, lib. II Quaest. Evang. Quaest. XL, saepe coloris vitium fuit magis, quam valetudinis, aut integritatis sensuum atque membrorum, eaque de causa leprosi a Christo non sanati, sed mundati dicuntur. Talis autem fuit lepra Graecorum, sive communis: nam, ut recte Joannes Mainardus medicus insignis, lib. VI Epist., ex Galeno probat, lepra est vitium cutis leviculum, adeo scabiei simile, ut vix ab eo discernatur. Pari modo, ait Cajetanus, lepra haec Judaeorum fuit morbus, aut potius vitium in cute magis quam carne residens, idque multiplex et varium, adeoque ipsa scabies hic vocatur lepra, si gravior sit, et communem simplicemque superet. Quare hanc lepram accurate discutiens Franciscus Valesius medicus illustris, lib. De Sacra Philosoph. xix, censet per lepram hanc varia vitia cutis, et turpitudines externi corporis accipienda esse, quorum unum nascitur ex alio, idque ex redundantia pituitae vel melancholiae, per variam alterutrius intentionem aut remissionem. Unde putat ipse hoc cap. vers. 6 et 39, describi vitiliginem; vers. 3 et 7, scabiem cum squamis, quae lychen, seu impetigo dicitur; vers. 9, elephantiam vel ejus initium; vers. 29, achorem, vers. 38, alopeciam vel ophyasin, uti singulis versiculis fusius ex ipso dicam. Dico quarto, lepram hic non unum esse morbum, sed varium et multiplicem, non tantum specie, sed et genere differentem, adeoque analogice extendi ad vitia vestium et domorum. Hae enim leprae quae hoc capite describuntur, non tam morbi sunt, quam deformitates seu putrescentiae quaedam cutis, eaeque variae et multiplices. Unde non mirum est, si non tantum animatis, sed et inanimatis conveniant, praecipue ubi a causa aliqua communi gignuntur, et populariter grassantur: aer enim, qui solus communis popularium morborum potest esse causa, tangit undique atque circumstat inanima, aeque ut animata; licet diversimode afficiat, non tantum inanimata, sed et ipsa animata. Differentia enim est inter lepram hominis, bovis, ovis et suis. Est tamen omnium lepra eadem analogice: haeque omnes leprae sibi invicem affines sunt et propinquae, adeo ut mutuum sit contagium, et animata lepram inanimis affricare possint. Lepra enim haec, ut dixi, non tam morbus, quam corrosio, corruptio, et putrescentia quaedam est; nam putrescere omnia possunt, praeter ignem, aegrotare autem sola viventia: hucusque Valesius, cap. xix et xx. Cui tamen addendum puto, lepram hanc Judaeorum non per omnia similem fuisse leprae Graecorum, quae vulgo a medicis lepra vocatur, et in cute residet; sed potius eam medium quid fuisse inter lepram et elephantiam, atque non tantum cutem, sed et halitum, ac consequenter interiora vitiasse; ideo enim vers. 45, jubentur leprosi os tegere, ne halitu suo pravo alios inficiant. Licet enim haec lex caeremonialis sit, tamen ipsa, uti et aliae, in natura et naturali hac causa fundata est. Rursum, eam saepe non tam naturalem fuisse, aut ex naturalibus causis ortam, quam a Deo specialiter Judaeis instar plagae fuisse inflictam, ac proinde hujus leprae physicas et medicas causas, ac symptomata per omnia a medicis jam assignari non posse, paulo ante ostendi, et fusius ostendam vers. 47.
13:3
2. HOMO IN CUJUS CUTE ET CARNE ORTUS FUERIT DIVERSUS COLOR, SIVE PUSTULA, AUT QUASI LUCENS QUIPPIAM, ID EST PLAGA LEPRAE; — sic et Chaldaeus. Verum in Hebraeis alius est ordo; sic enim habent, cum fuerit tumor sive pustula, aut macula carni adhaerens (quod Noster vertit, diversus color), aut candicans quippiam, ut sit in carne ejus in plagam leprae, id est, ut videatur esse lepra, vel leprae suspicionem ingerat. Septuaginta vertunt, oule semasias e telauges, cicatrix significationis, vel lucens. Significationis, id est significans esse lepram. Ita Hesychius. Nota to lucens, scilicet, ut videantur esse quasi fulgentes furfures, aut squamae; nam haec possunt esse initia vitii abeuntis in malignum, et in aliquod leprae genus, inquit Valesius. ADDUCETUR AD AARON SACERDOTEM. — Quia sacerdotis est judicare an quis aptus, id est mundus sit, ut ei liceat ingredi sanctuarium, an immundus et ineptus, ut ab eo arcendus sit: ac consequenter ejus est judicare de lepra, an et qualis sit. Secundo, quia sacerdotes veteres judicantes inter lepram et lepram, typus erant sacerdotum legis novae, quibus communicata est a Christo potestas ligandi et solvendi peccatores. Ita S. Hieronymus in cap. xvi Matth., et Chrysostomus, lib. III De Sacerd. 3. QUI CUM VIDERIT LEPRAM IN CUTE, ET PILOS IN ALBUM MUTATOS COLOREM. — Albor enim pilorum carnis, ex qua nascuntur, corruptionem et vitium arguit. Nam lepra, ait S. Cyrillus, lib. XV De Adorat. fol. 309, fit ex eo, quod caro emoriatur: excavatur enim ulcus illico absumpta cute, et in profundum semper serpens; quo fit ut pilus, qui in illis partibus exoritur, languescens exalbescat, ac velut stirps una cum subjecta terra corrumpatur. Est haec prima leprae species illa, quae a medicis, inquit Valesius supra, vocatur lychen, vel impetigo, vel lepra volatilis, quia serpit et quasi volat per partes; ab Arabibus vocatur barras, vel albarras, album, gigniturque ex pituita salsa vel melancholia. Ejus duo hic dantur signa: primum, pilos qui ex leprosa cute nascuntur, in album colorem mutari; secundum, ipsam lepram humiliorem esse reliqua cute, quorum causam hanc dat Valesius: «Cum enim, ait, lychenes illi maligni a salsa pituita nascantur, vel sola, vel mixta cum atra bile, necesse est, ubi partis temperies admodum labefactata est, et in ipsius excrementi naturam velut mutata, salitam admodum esse cutem, ac proinde siccam et contractam, ac reliqua cute, quae sana est, humiliorem.» «Cum orta consentiant iis ex quibus oriuntur, ubi cutis ob pituitam ita erit facta candida, ut ipsum substantiae modum mutaverit in candidiorem, pilos quoque ex sese nascentes candidos reddet.» IPSAMQUE SPECIEM LEPRAE — Hebraice aspectum plagae, id est, apparentem speciem leprae. Vide Can. 30. HUMILIOREM. — Lepra enim et cutem et carnem exedit. ET AD ARBITRIUM EJUS SEPARABITUR. — Hebraice, et inspiciet eum sacerdos, et pollutum judicabit eum; ac consequenter separandum et emittendum extra castra. Describuntur hoc cap. notae quibus discerni possit, qui lepra gravi, qui levi infecti sint; qui facile curari possint, qui sint incurabiles: ut qui simplici tantum scabie deprehenderentur laborare, mundi judicati dimitterentur; quos spes esset fore ut mundarentur, recluderentur; qui vero viderentur desperatae emundationis, omnino separarentur, et extra castra rejicerentur.
13:4
4. SIN AUTEM LUCENS CANDOR FUERIT IN CUTE. — «Albor, ait S. Cyrillus, lib. XV, infirmitas est carnis (vel potius cutis) leprae persimilis, nisi quod malum illud non in profundum agit, sed pullulat in summo corpore, neque mutat pilum in album colorem; neque tam late funditur, ut reprimi nequeat, sed levibus remediis curatur.»
13:5
5. RECLUDET EUM SEPTEM DIEBUS ALIIS. — Jubet hic Deus leprosum per hebdomadam secundo recludi; qua exacta, si obscurior fuerit lepra, neque creverit in cute profundius vel latius serpendo, hoc est, si non se dilataverint maculae, et signa leprae facta sint obscuriora, ita ut albor qui movebat suspicionem leprae, jam immutatus sit in nigredinem, vel obscuratus esse desierit: scire jubet lepram veram non esse, sed psoram seu scabiem, ac dimitti hominem lotis vestimentis. Mundus enim est, hoc est, non est leprosus, sed scabiosus solum; quod est leve, et solo vestium mundissimarum, linearum et lanearum usu, et probo victu liberabitur, praemissa, si opus sit, aliqua corporis evacuatione. Ita Valesius. Nota, hic et inferius passim vocari lepram, illam quae esse videbatur, vel de qua erat suspicio quod esset lepra, etiamsi postea deprehenderetur non esse lepra.
13:6
6. MUNDABIT EUM, — id est mundum declarabit et pronuntiabit: simile est vers. 34, et Gen. XLI, 13, ubi dicit pincerna: «Ego redditus officio, ille (pistor) suspensus;» pro quo hebraice est, me reddidit officio, illum suspendit, scilicet Joseph vaticinio suo.
13:7
7 et 8. QUOD SI POSTQUAM A SACERDOTE VISUS EST, ET REDDITUS MUNDITIAE, ITERUM LEPRA CREVERIT, ADDUCETUR AD EUM, ET IMMUNDITIAE CONDEMNABITUR. — Est haec secunda species leprae repetitae, sive recurrentis. Talis enim leprae condemnabitur, quia apparuerunt in eo signa permanentis et radicatae leprae; nam iteratus morbus magnum corporis apparatum, et in eum propensionem significat, subesseque in vitiosa corporis natura morbi velut radicem: morbus vero in quem corpus valde propensum est, facile abit in habitum; itaque ut incrementum macularum, ita et repetitio suspectum et malum signum est, censeturque merito quae semel repetiit, saepe repetitura lepra, neque unquam futurus homo tutus ab immunditia: quare immunditiae condemnabitur. Ita Valesius. Tropologice, lepra est quodlibet peccatum, ait Theodoretus, et praesertim haeresis, inquit Rupertus et Beda (quanquam haeresis proprie est lepra capitis, ut dicam vers. 29); cutis colorque ejus est conversationis humanae visibilis species; caro est conscientia interna; pili sunt cogitationes se prodentes, cum in his apparuerit lepra, puta delectus pristini situs et coloris; aut pustula, id est conscientiae corruptio; aut lucens quippiam, id est reatus evidenter elucescens; sacerdos separet eum a coetu fidelium ad septem dies, usque ad plenam leprae vel cognitionem, vel emendationem: si obscurior appareat, et non creverit, scabies est, id est levior culpa; sin iterum creverit, lepra est, id est vivens et perseverans deliberatio peccandi. Ita Radulphus. Quaesivit aliquando S. Ludovicus Franciae rex ex Senechalco Campaniae, malletne lepra infici an peccato? cumque is respondisset: Peccato; acriter eum perstringens: «Toto, inquit, coelo erras; ecquae lepra peccato faedior, quod etiam post mortem affligit? Tu itaque si me amas, eam mentem mutato.» Ita refert Jonvillus in ejus Vita, cap. xciv. Ejusdem sensus et sententiae fuit alter S. Ludovicus, regio stemmate natus, qui ex Franciscano factus est Episcopus Tolosanus; aiebat enim: «Prius mihi pereat, non dico regnum hoc caducum, sed orbis totus, quam in Deum meum semel peccem, cujus honorem omnibus anteponendum novi.» Ita habet ejus Vita, cap. x.
13:10
10 et 11. IPSA QUOQUE CARO VIVA APPARUERIT, LEPRA VETUSTISSIMA JUDICABITUR. — Est haec tertia species leprae, scilicet lepra inolita, quae in viva est carne, cum prior fuerit in cute et capillis: minus enim est grave mutari colorem solius cutis, quam capillorum etiam; gravius vero quam utrumque est, ipsam jam vivam sub cute carnem lepra respersam esse, ita scilicet ut ipsa sit alba, et modum substantiae carneae amiserit: id enim leprae vetustissimae, et cuti inolitae esse constat, quia oritur ex pituita salsa, quae excreta a vi expultrice non solum cutem, sed et subjectam carnem pervasit, eamque in vitiosi succi naturam mutavit. Hoc autem an ita sit, an scilicet subjecta caro sit leprosa, medici explorant fricatione et acu: si enim caro fricata non rubeat, et si puncta acu non sanguinem, sed lacteam aut aquosam humiditatem reddat, signum est eam esse lepra infectam: haec lepra est elephantia, praesertim si carnem depascatur et exedat. Ita ex Galeno, Avicenna et Paulo Aegineta Valesius. Tropologice Radulphus: lepra carnis non vivae est mala deliberatio quae licet vivat, cito tamen mortificatur; sed lepra carnis vivae est illa, quae pertinax vehementius radicatur, et sacerdotalis admonitionis clausuram non recipit: quare antequam radicetur et serpat, confessione et poenitentia deleatur. Nam, ut ait S. Chrysostomus, homil. 36 ad Populum, acer instat diabolus, ingressum aliquem capere volens: qui, si vel brevem arripuerit vacationem et dilationem, magnum inducit torporem. Et Theodoricus rex apud Cassiodorum, epist. 14, lib. III Variarum: «Malum, inquit, cum perseverat, augetur; et remediabile bonum in peccatum, est accelerata correctio.» 11. CONTAMINABIT ITAQUE EUM SACERDOS. — «Contaminabit,» id est contaminatum judicabit: ita passim accipitur hoc capite to contaminabit, vers. 11, 20, 23, 27, 30. Vide Can. 11.
13:12
12 et 13. SIN AUTEM EFFLORUERIT DISCURRENS LEPRA IN CUTE, ET OPERUERIT OMNEM CARNEM A CAPITE USQUE AD PEDES, QUIDQUID SUB ASPECTUM OCULORUM CADIT, CONSIDERABIT EUM SACERDOS, ET TENERI LEPRA MUNDISSIMA JUDICABIT. — Est haec quarta species leprae, quae dicitur mundissima, id est minime contagiosa scabies. Unde Hebraea, Chaldaea et Graeca habent (quod et paulo post in Latinis sequitur), judicabit eum mundum a lepra, quia videlicet haec scabies discurrens per totum corpus, tantum est purgatio naturae, valide se undequaque purgantis, et vitiosos humores ejicientis: secus est cum in una parte considens, vitium illius partis interius arguit, aut certe debilem vim expultricem. In vitiosis enim corporum dispositionibus, et cacochymiis optimum censent medici, si illa per variolos, scabiem aliaque excrementa abundanter foras erumpant: quod enim non erumpit, interius manet, et cor aliaque vitalia afficit et inficit. Ita ex Hippocrate Valesius. Tropologice, lepra discurrens in cute, est infamia falsa criminum, qualibus Christus et Sancti, maxime in primitiva Ecclesia aspersi, ideoque afflicti sunt: haec discurrit, quia nusquam locum invenit ubi vere stabiliatur; in candorem vertitur, id est in laudem cognita rei veritate; ideoque lepra mundissima censetur, quippe per eam homo potius in patientia, meritis et gloria accrescit, cum sine criminis perpetratione criminis laborat suspicione. Ita Radulphus. Hinc dicitur de Christo, Isaiae LIII, 4: «Et nos putavimus eum quasi leprosum, et percussum a Deo, et humiliatum.» Vides quomodo haec lepra, puta infamia, realiter cutem Christi tetigerit et afflixerit.
13:14
14 et 15. QUANDO VERO CARO VIVENS (lepra aspersa) IN EO APPARUERIT (consumpta cute), TUNC SACERDOTIS JUDICIO POLLUETUR, — pollutus declarabitur. Vide vers. 6 et 11.
13:16
16 et 17. QUOD SI RURSUM VERSA FUERIT IN ALBOREM, ET TOTUM HOMINEM OPERUERIT, CONSIDERABIT EUM SACERDOS, ET MUNDUM ESSE DECERNET, — quia hoc signum est carnem sanari, et pelle rursum undequaque obduci.
13:18
18 et 19. CARO AUTEM ET CUTIS, IN QUA ULCUS NATUM EST ET SANATUM, ET IN LOCO ULCERIS CICATRIX ALBA APPARUERIT, SIVE SUBRUFA. — Nihil hic aliud dicitur, quam lepram jam dictam vers. 3 et seq. posse innasci ulceribus (sive ea sponte nata sint, sive inusta), sanatis puta cicatricibus; neque id mirum, quia ulcera sponte nascuntur in partibus debilibus, ob pravos succos in eas missos, et quae semel ulceratae sunt, licet cicatrice obducantur, manent tamen debiliores; quapropter et ipsa ulcera solent saepe in ipsis partibus novari, et materia leprae in eamdem partem emergere. Orta vero lepra hic easdem notas habet, quas in reliquis partibus: nimirum prima ejus nota est, macula serpens; secunda, locus profundior reliqua cute; tertia, pili mutati in candidum: hae enim verae ac malignae leprae notae sunt: contraria, mundae scabiei signa sunt. Nota, «subrufa,» id est subrubra; quia licet macula leprae in reliqua cute candida sit, in cicatrice tamen relicta ex ulceribus fit aliquando subrubra, eo quod sanguis quo pars nutritur, male ob ejus debilitatem mutetur, quae causa macularum est. Ita Valesius.
13:23
23. SIN AUTEM STETERIT IN LOCO SUO, ULCERIS EST CICATRIX, ET HOMO MUNDUS ERIT, — quia si lepra esset, non sisteret, sed serperet; ergo id quod videtur in tali cicatrice album vel subrufum, est ex ulcere praecedente, non autem est lepra.
13:24
24. ALBAM SIVE RUFAM, — quia si esset ex combustione, esset nigra; ergo cum sit alba vel subrufa, suspicio est esse lepram.
13:28
28. SIN AUTEM IN LOCO SUO CANDOR STETERIT NON SATIS CLARUS (obscurus, uti paulo ante dixit), PLAGA COMBUSTIONIS EST, — combustione inflicta et relicta. Tropologice, ulcus significat flagitiorum saniem, per quam honestatis humanae species violatur; plaga combustionis significat iram et invidiam: haec si sanata rursum recruduerint, et maculam albam, id est voluptatum blandimenta, aut rufam, id est cruentam speciem discordiarum, ostenderint, considerabit sacerdos ut supra, etc.: utraque enim macula ab alterutro vitio oriri potest. Ita Radulphus.
13:29
29. VIR SIVE MULIER, IN CUJUS CAPITE AUT BARBA GERMINAVERIT LEPRA, — ita ut lepra cutis et carnis in barba vel capillis se prodat: nam in cute esse hanc lepram, patet ex eo quod sequitur, eam humiliorem esse carne reliqua. Est haec quinta species, non formalis, sed materialis leprae: scilicet lepra barbae et capitis, quae ejusdem formae et rationis est cum lepra aliarum partium. Unde hujus signa sunt eadem, quae aliarum jam dictarum, nimirum lepra quae humilior est cute reliqua, et capillorum mutat colorem, et sese effundit ac serpit, maligna est; aut etiam quae cum videretur esse mundata et curata, rursum emergit, redit et proserpit; quae vero hisce contraria habet, non est maligna. Illud tantum interest, quod in reliquis partibus lepra pilos in albos commutat, in barba vero et capite mutat eos in flavos et tenues; cujus rei causa est, quod capitis leprae innasci solent achores (quae vulgo vocatur tinea), puta ulcuscula quaedam, quae manant et stillant succum quemdam liquidiori melli similem: quod aperte indicat tali etiam sanie imbutam esse illis capitis cutem. Merito ergo tales inde capilli nascuntur, tenues, inquam, et flavi, uti et reliquis partibus, quae salsa pituita imbutae sunt, nascuntur albi. Causa illius saniei est bilis flavae tenuis cum salsa pituita permixtio. Unde iis mulieribus, quae tinea laborant, auro similes capilli oriuntur. Ita Valesius. Tropologice, superiores leprae hucusque morum vitia fuerunt: haec vero est fidei, estque haeresis, quae ut lepra et ut cancer serpit, sicut unius pecudis scabies totum commaculat gregem; statim ergo haec tollenda et separanda est, ut ait S. Hieronymus in cap. v ad Galat.: «Scintilla statim ut apparuerit extinguenda est, et fermentum a massae vicinia semovendum, secandae putridae carnes, et scabiosum animal a caulis ovium repellendum: ne tota domus, massa, corpus et pecora ardeant, corrumpantur, putrescant, intereant. Arius in Alexandria una scintilla fuit, sed quia statim non oppressa est, totum orbem ejus flamma populata est.» Refert Gregorius Turonensis, lib. I Miraculorum S. Martini, cap. XI, et ex eo Baronius, anno Christi 560, quod rex Galliciae cum subditis Ariana haeresi infectus a Deo punitus sit; nam regio illa lepra percussa est, et filius ejus Charraricus graviter aegrotare coepit, ut solo spiritu palpitaret. Quare pater misit vota et dona ad S. Martinum, ejusque fidem orthodoxam amplexus est: inde filius ejus sanatus est, et plaga leprae cessavit: «Nec unquam usque nunc, inquit Gregorius, leprae morbus super aliquem apparuit.» Lepra ergo in capite, est error circa divinitatem Christi; lepra in barba, est blasphemia in humanitatem Christi, ejusque Apostolos aut Prophetas: per barbam enim homines perfecti significantur, qui Christo capiti cohaerent quasi barba, ejusque influxum proxime suscipiunt; de quo dicitur: «Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam, barbam Aaron.» Capillus flavus et solito subtilior, est superba cogitatio et sui fiducia: sicut niger, est humilitas et obedientia; humilior carne locus, est erroneus articulus, qui veritate Ecclesiae longe est inferior. Si cutis et locus aequalis sit, radendus est, id est, ei subtrahenda est facultas disputandi, ne infirmo adhuc ingenio tanta mysteria discutere praesumat, agnita jam veritate Ecclesiae, in qua conquiescere, et cui suum judicium subdere debet. Locus autem maculae radi prohibetur, ut erroris sui memoria homini relinquatur. Ita Radulphus et Isychius. Rursum: Lepra in capite est arrogantia in mente; haec enim est origo haeresis. «Septempliciter, inquit S. Bernardus, serm. 3 De Resurrect. Domini, occupavit nos lepra superbiae: primo, in proprietate possessionum; secundo, in gloria vestium; tertio, in voluptate corporum: in ore quoque dupliciter, similiter et in corde: in ore, quarto, cum in adversis murmuramus; et quinto, cum in prosperis arroganter commendamus: in corde, sexto, propria voluntas; et septimo, proprium consilium» et judicium, quod est pater haeresis. Porro haec lepra maxime viles et abjectos invadit, cum ad dignitates et fastigia evehuntur, uti experientia docet. «Compertum habeo humillimos quosque, maxime ubi alta accesserunt, superbia atque ambitione immodicos esse. Hinc C. Marius patrum memoria, hinc Diocletianus nostra, communem habitum supergressi sunt, dum animus potentiae expers, tanquam inedia refecti, insatiabilis est,» inquit Aurelius Victor, De Caesaribus. Praeclare S. Augustinus, De Catechiz. rudib.: «Magna, inquit, miseria est, superbus homo: sed major misericordia est humilis Deus.» Et lib. XIV De Civit.: «Audeo, ait, dicere, superbis utile esse cadere in aliquod apertum et manifestum peccatum, unde sibi displiceant, qui jam sibi placendo ceciderant. Salubrius enim Petrus sibi displicuit, quando flevit, quam sibi placuit, quando praesumpsit. Hinc ait Psaltes: Imple facies eorum ignominia, et quaerent nomen tuum, Domine.» Et S. Bernardus in epist.: «Humilitas, ait, homines similes angelis facit, et superbia ex angelis daemones facit: et, ut evidenter ostendam, ipsa omnium peccatorum initium, finis et causa; quia non solum peccatum est ipsa superbia, sed etiam nullum peccatum potuit, aut potest, aut poterit esse sine superbia.»
13:33
33. RADETUR, — ut clarius appareat post septem dies, an serpserit lepra.
13:39
39. VIR SIVE MULIER, IN CUJUS CUTE CANDOR APPARUERIT. — Describitur hic vitiligo, id est macula simplex coloris candidi lucentis in cute, quae non est lepra. Unde hebraice vocatur bohac, id est lentigo, vel vitiligo in cute germinans.
13:40
40 et 41. VIR DE CUJUS CAPITE CAPILLI FLUUNT, CALVUS ET MUNDUS EST: ET SI A FRONTE CECIDERINT PILI, RECALVASTER ET MUNDUS EST. — «Recalvaster» hic dicitur is, cui versus frontem capilli fluunt; «calvus,» cui toto capite, ita ut superne totus depilis fiat. Ita Isychius et Radulphus, et patet vers. 55. Ita etiam haec distinguunt et vocant Chaldaea et Septuaginta.
13:42
42 et 43. SI AUTEM IN CALVITIO SIVE IN RECALVATIONE, ALBUS VEL RUFUS COLOR FUERIT EXORTUS, ET HOC SACERDOS VIDERIT, CONDEMNABIT EUM HAUD DUBIE LEPRAE. — Hae enim maculae albae vel rufae, significant malignos succos, qui corrumpunt radices capillorum, et tales subinde sunt in maligna alopecia, sive ophiasi, id est profluvio capillorum, ex abundantia pituitae, vel melancholiae. Unde maligna haec alopecia inter species leprae numeratur. Ita Valesius. Est haec sexta species leprae, quae scilicet est in calvitio. Tropologice, capilli terrenam substantiam significant. Calvus ergo est, qui eam omnino dat pauperibus; recalvaster, qui eam retinet non ad voluptatem, sed ad necessitatem: in his color albus, id est cupido gloriae; vel rubeus, id est crudelitas rapinarum, oriri possunt: haec enim lepra oritur ex ipsis virtutibus, sicuti praecedentes ex vitiis. Ita Radulphus.
13:44
44. QUICUMQUE ERGO MACULATUS FUERIT LEPRA. — Quinque res hic praecipiuntur leproso, ut iis quasi signis dignoscatur, aliique eum cavere possint, ne ab eo inficiantur: primo, habebit vestimenta dissuta; secundo, caput nudum; tertio, os veste contectum; quarto, contaminatum ac sordidum se clamabit; quinto, solus habitabit extra castra. Nota: Quaedam horum praecipiuntur propter leprosum, quaedam propter alios, quaedam propter utrosque. Propter leprosum, ut habeat vestes dissutas, nudum rasumque caput; ut scilicet hac ratione exspirent putidi corporis et capitis vapores. Propter alios, ut habeat os tectum, et clamet se leprosum: nulla enim re magis inficere potest homo immundus, quam anhelitu et exspiratione quae per os agitur. Propter utrosque, ut habitet extra castra, solus scilicet, ne aliis noceat; atque in libero aere, ut eo recreetur, et sensim curetur.
13:45
45. HABEBIT VESTIMENTA DISSUTA. — Hinc Abulensis censet Judaeorum vestes olim fuisse undique consutas, ita ut eas induerent injecto desuper per caput capitio; eo modo quo hyacinthinam tunicam induebat pontifex, Exodi XXVIII, 32; ideo enim leproso assignatur hic vestis dissuta, quia sani habebant consutas. Sed haec ratio non concludit: poterant enim sani habere vestes consutas a lateribus, sed in pectore apertas, et nodis, uncinis, vel ligulis adstrictas; leprosi vero variis in locis et lateribus eas dissuere debebant.
CAPUT NUDUM. — Hinc censet Abulensis Judaeos tecto capite incessisse etiam in templo, itaque orasse (unde et pontifex in templo caput cidari tegebat), ut capite tecto significarent suum timorem et subjectionem legis, legique quasi pileo se caput subjicere et involvere debere. E contrario in lege nova nudamus capita, in signum libertatis Christianae. Unde Paulus, I Corinth. XI, 4: «Omnis vir, ait, orans velato capite, deturpat caput suum.» OS VESTE CONTECTUM. — Chaldaeus vertit, os ejus involvetur panno sicut lugens, non quando est solus, sed quando appropinquat aliis, quos halitu inficere possit, tuncque, non alias, faciet id quod sequitur. SORDIDUM SE CLAMABIT. — Abulensis putat non juberi, ut clamet voce, sed signis quatuor jam datis. Verum hoc non est proprie clamare. Unde Chaldaeus diserte vertit, clamabit: non contaminemini, neque immundi sitis.
13:46
46. SOLUS HABITABIT EXTRA CASTRA — in deserto, et extra urbes in Judaea; intellige nisi sit persona valde eminens. Nam Ozias lepra percussus, permissus est, utpote rex, habitare in domo libera seorsim, IV Reg. XV, 5: erat enim haec domus ejus plane separata a populo, ut dicitur II Paral. XXVI, 21. Unde perinde erat ac si extra urbem habitasset. Quanquam S. Chrysostomus, homil. 4 et 5 in VI Isaia, docet Judaeos peccasse, quod reveriti regalem dignitatem, regem Oziam procul extra urbem non expulerint: ideoque Deum illis subtraxisse prophetiam et prophetas usque ad mortem Oziae; tum enim coepit prophetare Isaias: nam in anno quo mortuus est Ozias, vidit Isaias illam illustrem visionem quam describit cap. VI, ut patet ibidem vers. 1. Sed de hac re in Isaia dicendum. Hinc patet falsum esse quod scribit Manethon, et alii Gentium historici, teste Josepho, lib. III Antiq. et lib. VII Belli, Hebraeos fuisse colluviem scabiosorum ac leprosorum, quos proinde Egypto pulsos Moses duxerit in Chanaan, praecipiens eis ut peregrinis non communicarent, ne videlicet eadem de causa Chananaeis invisi fierent. Si enim ipsi fuissent tantum colluvies leprosorum, quomodo Deus jussisset eis leprosos a convictu suo separare? Voluit Deus leprosos extra castra degere, tum ne alios inficerent, tum ut in hac solitudine ab omnibus destituti discerent ad Deum recurrere, eique dicerent: «Tibi derelictus est pauper, orphano tu eris adjutor.» Didicit hoc sanctus ille Abbas in eremo, qui, ut legimus in Vitis Patrum, cum sexaginta annos fuisset leprosus, atque afferretur ei a quodam pecunia, qua se sustentaret, eam rejecit dicens: «Tu post sexaginta annos venis auferre nutritorem meum? Ecce tantum temporis habens in infirmitate mea nihil indigui, Deo tribuente et pascente me.» Atque hinc forte factum est ut leprosi, etiamsi divites sint, pane non proprio, sed mendicato vivant, tumque minus lepra sua crucientur (si verum est quod ipsimet asserunt). Est enim panis emendicatus, panis Dei et angelorum (ut ait S. Franciscus), instigantium eleemosynarios ad eum dandum, et pauperes ad petendum. Tropologice Radulphus: Corpus leprosorum discooperitur, cum eorum iniquitas revelatur; caput nudatur, cum perversitatis illorum origo et radix exponitur; contaminatos se clamant, etsi non sua confessione, utpote pertinaces, certe operum suorum confessione; ora eis clauduntur, dum omnibus confabulationem eorum execrantibus propinandi veneni facultas subtrahitur. Haec omnibus peccatis, sed maxime haeresi conveniunt. Unus enim Lutherus, unus Calvinus, quia non fuit separatus, nonne multa regna sua lepra et haeresi infecit? Sic fornicator, sic ebriosus, suam lepram et vitium iis quibuscum versatur, affricat. «Qui tetigerit picem, inquinabitur ab ea; et qui communicaverit superbo, induet superbiam,» inquit Ecclesiasticus, cap. XIII; et: «Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit; amicus stultorum similis efficietur.» Audi insigne Senecae consilium, epist. 104: «Si vis, inquit, vitiis exui, longe a vitiorum exemplis recedendum est.» Item: «Haerebit tibi tumor, quandiu cum superbo conversaberis; haerebit avaritia, quandiu avaro convixeris; incendent libidines tuas adulterorum sodalitia. Cum Catonibus vive, cum Socrate, cum Zenone versare.»
13:47
47. VESTIS LANEA SIVE LINEA, QUAE LEPRAM HABUERIT. — Est haec septima leprae species, sed analoga, scilicet lepra vestis vel domus, de qua cap. seq., vers. 35. Quaeres, quaenam haec fuerit lepra, et unde orta? Respondet Valesius, lepram morbum contagiosum esse, non minus quam pestem; sicuti ergo videmus pestis semina solere adhaerere vestibus, cubiculis, domibus, poculis, lancibus (per haec enim omnia accidit fieri infectionem): ita constat et lepram posse adhaerere vesti et domui, esseque posse domum et vestem uti pestilentem, ita et leprosam. Rursum, sicut domus aut vestis fit pestilens, ita et fit leprosa altero duorum modorum. Primo, ex aeris infectione et corruptione; sicut enim vestes contrahunt tineam ex aere, ubi situ sunt obsitae et non ventilantur, ita et pestem et lepram. Pari modo videmus vestes, ligna, parietes, flante Austro putrescere, flante vero Aquilone a putredine liberari; eaque de causa mulieres solent ad flantem Aquilonem vestes suspensas distendere, ut incorruptae serventur. Secundo, ex contactu vel contagio leprosi; omnis autem contagio vel fit anhelitu, vel exhalatione et evaporatione vaporum putridorum, quae fit per poros totius corporis, maxime per sudorem. Sic videmus speculum a muliere menstruata infici sanguineo colore, eo quod ab oculis ejus exeant spiritus quidam, et cum iis humiditates tenues sanguineae, quae in speculo condensantur, ut appareat in eo sanguineus color. Hisce ergo modis leprosi inficere possunt vestes et domos, eisque lepram afflare. Unde expediet eis et vestes et domos mutare, versarique in aere puro et libero; licet enim res animatae diversae sint natura et temperiei ab inanimis, tamen ob communem naturam, qua utraque putredini sunt obnoxia, possunt sibi invicem communicare et affricare putrescentias non omnino similes, sed analogas, puta qualitates aliquas corrosivas aut putrefactivas, quae sicut hominem, ita et vestem ac domum exedant et corrumpant. Quare ad omnia cutis vitia sananda optimum remedium est, ait Valesius, uti vestibus novis, mundissimis aut lotis crebro, usque adeo ut sola mundities satis esse soleat ad curationem: hinc capite sequenti iterata lotio praescribitur in purificatione leprosi, vers. 8 et 9. Sicut e contrario qui sordidis et putrescentibus jam vestibus utuntur, raro sunt liberi a scabie, prurigine, pediculis; nimirum potest uti vestis a cute, ita cutis a veste infectionem recipere, et utrumque seorsim putrescere, et ambo sordida cum sunt, computrefaciunt se mutuo. Denique in vestibus laneis aut pelliceis peculiaris quaedam est causa, ob morbos animalium, ex quibus lana aut pelles detractae sunt; nam scitum est illud, vestes ex lana morticinorum pediculos facere: pari modo et alias morborum infectiones efficiunt. Secundo, melius alii cum Theodoreto, Quaest. XVII, aliter de hac lepra sentiunt, scilicet Deum olim dum peccarent Judaei, lepram hanc infligere solitum vestibus aut domibus eorum, ut per eam possessores ad sanitatem mentis revocaret; itaque lepram hanc non tam naturalem fuisse quam plagam a Deo immissam. Videtur ergo lepra haec fuisse tinea, vel qualitas quaedam corrosiva (qualis est in sale, nitro, vitriolo, quae et vestes, et stannum, et ferrum exedunt et perforant), vel corruptiva, eaque proserpens, vestibus et domibus Judaeorum a Deo vel per se, vel per causas secundas inflicta, ideoque videtur Judaeae et Judaeis fuisse pene propria; aliisque gentibus fere incognita. Id ita esse probatur, primo, quia jam nullam novimus lepram in domibus aut vestibus; nec enim domus et vestes naturaliter lepra infici solent, adeoque leprae non sunt capaces. Secundo, quia experimur jam lepram quae est in leproso, non diffundere se in ejus vestes et domum; alioquin enim omnes leprosorum vestes essent lepra infectae, arrosae et putrefactae, cujus contrarium videmus. Tertio, pestis non inhaeret, nec inficit vestem aut domum, ita ut eam interimat, consumat, uti interimit hominem; sed vesti et domui tantum adhaeret, eamque reddit homini pestilentem, ita ut homo ex ea vapores pestilentes, qui ei adhaerent, contrahat, pesteque inficiatur et consumatur; ergo pariter lepra non inhaeret; sed adhaeret tantum vesti aut domui, nec eam facit leprosam, sed homini tantum lepram afflare potest; olim autem lepra inhaerebat domui et vesti, eamque vere leprosam faciebat: alia ergo ratione domus dicebatur tunc pestilens, alia leprosa; pestilens enim dicebatur causaliter, leprosa vero formaliter. Quarto, quia cap. seq., vers. 34, haec lepra domorum vocatur plaga, scilicet a Deo immissa: hoc enim expresse significant ibi Hebraea, quae sic habent, si dedero (scilicet ego Deus) plagam leprae. Denique, licet jam cariem in lignis, calce et lapidibus experiamur, nullam tamen jam in iis lepram agnoscimus talem, quae etiam novos solidosque lapides invadat, erodat et absumat, uti faciebat haec lepra Judaeorum, ut patet cap. seq. vers. 44, ubi jubentur omnes lapides lepra infecti ex domo eximi, et novi substitui, qui si postea lepra infecti inveniantur, jubetur domus dirui. Unde haec novorum lapidum infectio? Utique non affricatione veterum, qui jam circumcirca sublati sunt; ergo a Deo et a vindicta divina, ergo lepra haec non tam naturalis fuit, quam opus et plaga Dei: fateor tamen Deum in hac plaga infligenda uti potuisse (more suo) causis secundis, puta aere corrupto, leprosi contactu et similibus, uti explicuit paulo ante Valesius; sed ita ut haec omnia vim propriam et adaequatam gignendi lepram in vestibus et domibus non habuerint, nisi singulariter concurrente et inoperante Deo. Loquor de lepra propria et perfecta; nam si lepram tantum intelligas tineam aliquam vestium vel cariem lignorum et lapidum, scimus haec ex solis naturalibus causis provenire posse; atque haec ipsa lepra hic quoque intelligitur, eratque secundum notas et signa hic praescripta dijudicanda. Magis tamen de lepra perfecta, et a Deo immissa hic loquitur Scriptura, uti dixi. Tropologice, leprosa vestis, id est liber et scriptura haeretica, est comburenda et exterminanda. Ita Radulphus. Secundo, generalius ac pulchrius ait idem Radulphus: Vestis nostra sunt opera justitiae; de quibus dicitur Psalm. CXXXI, 9: «Sacerdotes tui induantur justitiam,» quibus anima et honestam foris comparat famam, et intus coram Deo fovet conscientiam; estque duplex, linea, id est spiritualis, uti sunt meditatio, oratio, lectio; et lanea, id est corporalis, uti sunt opera misericordiae. Vestis nostrae stamen (de quo vers. ult. et vers. 55, juxta Septuaginta), est intentio, quae stat cum ad Deum et coelestia dirigitur. Subtegmen est operum instantia, quibus sub hac intentione diversis temporibus insudatur: haec quippe more subtegminis diversa subinde petit latera, nunc in dextram contemplationis, nunc vero in actionis sinistram se transferens. Pellis est carnis mortificatio. In his omnibus potest oriri lepra alba, id est inanis gloria; vel rufa, id est malitiosa invidia. Denique lepra carnis est libido et gula: hujus remedium est meditatio mortis et inferni, ut cogitet homo illud S. Augustini, tract. De honestate mulieris, cap. III: «Cito praeterit quod delectat, et permanet sine fine quod cruciat.» Lepra vestis est vestium splendor et luxus; nam in vestibus quaerendus est calor, non color; necessitas, non pretium; utilitas, non subtilitas: remedium est cogitare ornatum hominis esse mores bonos et modestiam vestitus. Unde Clemens Alexandrinus ex Cebetis Tabula, lib. II, cap. X, hasce virtutis et vitii pingit imagines: virtutem facit simpliciter stantem, candida veste indutam et pura, sola verecundia ornatam. Improbitatem contra pingit superflua et varia veste indutam, atque alieno colore exultantem. Laudo, ait Clemens, Spartanos, qui solis meretricibus floridas vestes, et aureum mundum gestare permisere, a probis mulieribus ornatus studium auferentes, quod solis meretricibus concederent se ornare. Lepra domus sunt filiorum et famulorum pravi mores: hi a patrefamilias disciplina coercendi sunt, et bona institutione virtus in domum inducenda est; nam, ut ait S. Cyprianus, lib. De Habitu virginum: «Disciplina est custos spei, retinaculum fidei, dux itineris salutaris, fomes ac nutrimentum bonae indolis, magistra virtutis; haec facit in Christo manere semper, ac jugiter Deo vivere.» E contrario, «repressa disciplina saevit impunita nequitia,» inquit S. Augustinus, serm. 15 De Verbis Domini. LEPRA REPUTABITUR, — si manserit, postquam ostensa fuit sacerdoti.
13:55
55. FACIEM PRISTINAM NON REVERSAM. — «Pristinam,» quam scilicet habebat vestis, antequam esset infecta lepra; permanens enim in ea nota, indicat esse lepram, alias enim aliquo modo mutasset colorem. Unde sequitur: EO QUOD INFUSA SIT IN SUPERFICIE VESTIMENTI VEL PER TOTUM LEPRA. — Lyranus putat hic corruptam esse nostram versionem: nam pro in superficie, vel per totum, hebraice est, in calvitio vel recalvatione. Verum dico esse metaphoram Hebraeam. Hebraei enim domui tribuunt ea quae sunt hominis, puta manus, pedes, caput, calvitium; sicut ergo calvitium vocant, cum tota superficies capitis est depilis; recalvationem vero, cum tantum anterior pars circa frontem est calva, ut patet vers. 41: ita et in vestibus recalvatio significat superficiem ejus extimam, haec enim nobis est quasi anterior; calvitium vero significat superficiem ejus intimam, quae nobis est quasi posterior. Unde Septuaginta vertunt, in stamine vel subtegmine, uti et habent Hebraea, Latina et Chaldaea, vers. ult. in anacephalaesi leprae vestium: hinc et Vatablus vertit, in parte anteriore vel posteriore vestis; et Chaldaeus, in vetustate vel novitate sua: anterior enim pars vestis, quia teritur et tractatur, fit vetustior; interior vero, quia non tangitur nec teritur, manet quasi nova.
13:56
56. SIN AUTEM OBSCURIOR FUERIT LOCUS LEPRAE (si lepra in domo videatur obscurari), ABRUMPET EUM. — Sic tropologice expedit homini, ut eo munere privetur, ob quod lepra superbiae obscuratur. Unde S. Benedictus in Regula jubet ut, si monachus arte aliqua aut officio extollitur, inde avellatur, et alteri mancipetur, inquit Radulphus.
13:57
57. QUOD SI ULTRA APPARUERIT, etc., LEPRA VOLATILIS ET VAGA (similis illi in homine, de qua vers. 12) DEBET IGNE COMBURI. — Ex hujus loci sensu mystico Tertullianus, libro De Pudicitia, cap. XXI, conatur probare moechos, qui relapsi sunt, non esse recipiendos ad poenitentiam; hoc enim mystice esse quod hic dicitur, vestem, si rursum in ea apparuerit lepra, esse comburendam, quia indicium est perseverantis leprae, id est perseverantiae in peccato moechiae: haec enim est lepra. Verum hinc tantum colligi potest moechum non esse recipiendum quamdiu apparet in eo lepra, id est moechia. Si enim haec per resipiscentiam tollatur, jam amplius in eo non erit lepra comburenda, sed poenitentiae puritas ab Ecclesia amplectenda.
13:59
59. QUOMODO MUNDARI DEBEAT VEL CONTAMINARI, — id est, quomodo censeri et judicari debeat munda, vel contaminata; sic enim haec duo verba toto capite accipiuntur.
Symbolice: Lepra ut Typus Passionis Christi Symbolice, lepra hoc capite descripta, fuit typus carnis Christi, flagellis et plagis dilaniatae et defiguratae. Christus enim lepram nostram, id est peccatum, in se luendum suscepit, unde in cruce factus est quasi leprosus. Sic enim ait Isaias, cap. LIII, vers. 4: «Nos putavimus eum quasi leprosum, et percussum a Deo, et humiliatum,» idque primo, quia sicut leprosus toto corpore lepra maculatus, sui horrorem intuentibus incutit: ita Christus toto corpore flagellis et vulneribus lividus, horrorem simul et commiserationem aspicientibus commovebat, ut merito Pilatus eum Judaeis proponens, dixerit: «Ecce homo.» Secundo, leprosus habebat vestes dissutas: ita milites sciderunt vestes, quin et carnem Christi. Tertio, leprosus habebat caput nudum: ita Christus nudo fuit capite, sed spinea corona coronato. Quarto, leprosus habebat os veste contectum; de Christo ait Isaias: «Quasi absconditus vultus ejus;» rursum: «Quasi agnus coram tondente se obmutescet, et non aperiet os suum.» Quinto, leprosus se leprosum et sordidum clamare debebat; Christus totus cruentus quid clamat? nisi: «O vos omnes, qui transitis per viam, attendite, et videte si est dolor sicut dolor meus!» Sexto, leprosi caro erat vilissima et abjectissima; Christus ait: «Ego sum vermis, et non homo; opprobrium hominum, et abjectio plebis.» Similis fuit Christus S. Job qui, sedens in sterquilinio, non fuit agnitus ab amicis, quia «non erat ei aspectus,» eratque despectus, et novissimus virorum. Septimo, lepra solebant puniri superbi; et Christus nostrae superbiae, quasi leprae speciem gessit, eamque curavit sua hac abjectione: ejus enim livore curata est plaga superbiae nostrae. Octavo, leprosi urbe pellebantur, nemo eos aditu, congressu, sermone dignabatur, omnes illos aspernabantur, et quasi pestem fugiebant: ita Christus, quasi leprosus, extra portam ejectus et crucifixus est, Hebr. XIII, 12, et Psalm. XXXVII, 12: «Amici mei et proximi mei adversum me appropinquaverunt» (hebraice est, ex adverso plagae meae; S. Hieronymus vertit, quasi contra lepram meam steterunt), «et qui juxta me erant, de longe steterunt.»
13:1
v. 4 « Locutusque est Dominus ad Moysen et Aaron dicens » :v.
Arg. — Eius tria traduntur indubia symptomata : ut efflorescat scabies, ut teneri pili albescant, ut scabies non supra cutem elevetur sed infra illam demittatur. Si primum tantummodo symptoma appareat, observetur an scabies extendatur. Cap. XIII
13:2
9. « Homo, in cutus cute [et] carne ortus fuerit diversus color, sive pustula,, aut quasi lucens quippiam , i. e. plaga leprae , adducetur ad Aaron sacerdotem vel ad unum [quemlibet| filiorum eius ». Cutis carnis (cf. Ex. 22,27 [26]) opponitur cuti capillatae v. 29 sqq., quae comam et barbam producit; habet tamen et ipsa tenues quos - dam v. 3 crines.
13:3
v. 3 « Qui cum viderit lepram » — Hebr. plagam — « 2n. cute » carnis, « et pilos in album mutatos colorem », qui apud orientales vix non semper sunt nigri (Kn.), « zpsamque speciem leprae », i. e. plagae, « humiliorem cute [et] carne [reliqua] : plaga leprae est, et ad arbitrium eius separabitur ». Hebr. : videbit sacer - dos, et immundum declarabit ipsum. Tria igitur statuuntur indicia : plaga seu scabies in cute apparens, pili ea in cutis parte albescentes, scabies non in cute intumescens, sed in illam demissa. sint, restitui » (Est.). Adumbrant potestatem sacerdotibus N. T. collatam remittendorum peccatorum. Ubi trita occurrit Novatorum obiectio, sacerdotes V. T. lepram non sustulisse, sed tantum sublatam declarasse : ergo similiter N. T. ministros peccatum non remittere, sed remissum declarare. Et respondent aliqui haud esse mirandum V. T. sacerdotum potestatem, quae umbra tantummodo esset futurorum, fuisse arctioribus limitibus cireumscriptam. At efficacior praesto est responsio. Etenim non illud erat V. T. sacerdotum officium. lepram tollere, neque eae eorum potissimae partes lepram ablatam declarare : sed hac declaratione facta tollebant ipsi legalem immunditiem aeque, ac N. T. sacerdotes moralem immunditiam tollunt, restituebant legalem sanctitatem aeque, atque hi moralem restituunt. Post casum leprae indubiae « proponitur casus leprae dubiae, ubi tatio » (ans.).
13:4
v. & « Stn autem lucens candor » (cf. 9) « fuerit in cute, nec humalior carne reliqua], et pili coloris pristini » , &um utique suspicioni est locus (Ca/m.); « talis homonon est penitus extra castra sepane interim alios inficiat » (Sylv.) : « recludet eum sacerdos septem diebus » ,
13:5
v. 5 « et considerabit die septimo : et siquidem lepra ultra non creverit, nec transtverit in. cute priores terminos , rursum. recludet eum septem diebus aliis ».
13:6
v. 6 « Et die septumo » sequenti « contemplabitur : si obscurtor fuerit lepra, et non creverit in cute, mundabit eum » , 1. e. mundum declarabit, « quia scabies est» , nonlepra. Obscurior dicitur (v. 21. 26.28. 56) lepra, quae non iam /ucet, sed cuius color pallescit et evanescit. « Lavabitque homo vestimenta sua , et. mundus erit ».
13:7
v. 1 « Quodsi, postquam a sacerdote visus est et redditus munditiae, iterum lepra » — Hebr. scabies — « creverit, adducetur ad. eum » rursum, v. 8 et videbit sacerdos, et ecce crevit scabies in cute, « et immunditiae condemnabitur » : haec est enum lepra.
13:9
v. 9 « Plaga leprae si fuerit in homine, adducetur ad. sacerdotem ». Vocatur hic non scabies (v. 3. 5. 6. 7 sec. Hebr.), sed /epra, quia evidenter lepra esse intelligitur : tamen homo sisti debet sacerdoti, a quo et leprosus debit eum ; cumque color albus », seu potius squama alba, « n cute fuerit, et capillorum mutaverit aspectum, ipsa quoque caro viva, apillam earo cruda proruperit,
Arg. — Haec lepra habetur, quando praeter squamam albam et. pilos albescentes apparet cruda caro. Sed, ubi albedo supra totum corpus extenditur, id sanitatis redintegratae indicium est. v. 9-17 agitur « de lepra carnis aut cutis integrae » (lans.), ubi sponte nascatur lepra, nullo praevio ulcere aut vulnere.
13:11
v. 11 « Jepra vetustissima » seu inveterata «: Zudicabitur, [atque inolita| cuti » carnis eius. « Cuius iudicii ratio est, quod lepra nova non potuisset tantum carnis et cutis corrodere » (Sylv.). Eiusmodi homines habent ulcera carnem erudam exhibentia, sanie manantia; vocatur elephantiasis. « Contaminabit itaque eum sacerdos » , contaminatum, immundum declarabit, « e£ non mento est locus (Ca/m.). v. 12« Sin autem effloruerit [discurrens] lepra usque ad pedes, quidquid sub aspectum oculorum .» sacerdotis « cadit »,
13:13
v. 13 « considerabit. eum sacerdos » , et ecce operuit lepra omnem carnem etus, « et teneri lepra mundissima iudicabit », — ex his Vulgatae verbis derivavere aliqui novam leprae speciem, /eprazm plaga percussus est; pro quo Vulg. intelligebat, eum mundaturum seu mundam declaraturum esse lepram illam. LXX 233 interpretata lepram supplevit suffixum : e? mundabit eum quoad plagam — « eo quod omnis in candorem, versa sit, et idcirco homo mundus erit ». Reapse, quando lepra illa alba totum operuit corpus, brevi tempore homo sanatur. v. 14-17 repetitur principium, quod v. 9-13 inculcabatur, quodque sic resumit Ma/v. : « varietas colorum indicium est leprae, ut contra unus color sanitatis ». v. 1&* « Quando [vero] » — sensus non est, eum qui modo mundus sit declaratus, brevi post lepra rursum affici, sed alius aegroti morbus describitur. Subiectum est yan, ille qui percussus est; sed non intelligitur idem continuo individuum —- « caro vivens $n eo apparuerit », pollutus erit;
13:15
v. 45 « tunc sacerdotis iudicio polluetur, [et inter immundos reputabitur|; versa. Hebr. : caro enim viva immunda est, lepra est.
13:16
v. 16 « Quodsi rursum versa fuerit in alborem, et totum homtnem operuerit » , ibit ad sacerdotem , et v. A1 « considerabit eum sacerdos », et ecce conversa est plaga in alborem, « et mundum esse decernet » sacerdos eum , qui percussus fuerat : mundus est. ipse.
13:18
v. 48 « Caro autem et cutis, in qua ulcus [natum est| et sanatum »,
Arg. — In ulcere sanato nascitur squama alba vel subrufa, demis- Auctor iam « incipit applicare signa leprae v. 3 descriptae ad cica- - trices et ulcera; hoc tamen discrimen est, quod cum color leprae sit albedo maculae , hie in eicatricibus possit esse subrufus » (lans.). Licet. vnv (ef. Ex. 9,9) non seribatur in V. T. nisi de ulceribus sponte et e causa intrinseca natis (Sy/v.), non tamen constat ad illa restringi, neque video, cur lepra non potuerit etiam oriri in vulnere extrinsecus inflicto.
13:19
v. 19 « et in loco ulceris cicatrix » — seu potius squama — « alba apparuerit sive subrufa, adducetur homo ad sacerdotem ».
13:20
v. 90 « Qui cum viderit [locum leprae] humiliorem carne [reliqua], et pilos persos in candorem, contaminabit eum », immundum declarabit : « plaga enim. leprae |orta| est «n ulcere » sanato. S1 mon omnia tria obtinent indicia, casus est dubius ideoque penitius examinandus (Sylv.) :
13:21
v. 91 « Quodsi pilus coloris est pristini, et [cicatrix] » seu squama « subobscura, et |vicina| carne non est humilior, recludet eum » sacerdos « septem diebus »,
13:22
v. 99 « et si quidem creverit » in cute, « adaudicabit eum leprae ». Hebr. : immundum declarabit eum sacerdos : lepra est. v:
13:23
93 « Sin autem steterit in loco suo » lucens illud (cf. v. 9), neque increverit, « ulceris est cicatrix, et homo mundus eret». Arg. — Symptomata et modus procedendi, uti supra.
13:24
v. 2& « Caro autem et cutis, quam ignis ezusserit, el [sanata] albam sive rufam habuerit cicatricem », — nihil de sanata ustione Hebr. habet : et erit nota adustionis lucens quippiam album , subrufum vel album —
13:25
v. 95 « considerabit eam sacerdos , et ecce versa est » — Hebr. versus est pilus, nam ea est una e tribus conditionibus semper observandis — « 2n alborem » in (loco) lucenti, « et locus etus [relzqua) cute est humilior » , lepra est in adustione sanata. « Contaminabit eum », seu immundum declarabit sacerdos, « [quia| plaga leprae [in cicatrice orta] est ». v. 96 Et, st aspezerit sacerdos , et ecce in (loco) lucenti non est pilus albus; seu. Vulg. : « Quodsi pilorum color non fuerit immutatus, nec humaliór plaga carne [reliqua], et 2psa |leprae species] fuerit subobscura, recludet eum septem diebus »,
13:27
v. 9 « et die septimo contemplabitur : si creverit in cute |lepra], contaminabit eum »;
13:28
v. 98 « sin autem in loco suo [candor] steterit » , et non extensus est in cute, et stt « mon satis clarus », 1. e. subobscurus, « plaga combustionis est, et idcirco mundabitur, quia cicatrix est combusturae ». Arg. — Indieia eadem sunt atque antea : macula reliqua cute demissior est, crinium color mutatur, macula diffunditur. Tamen crinium color non in album mutatur, sed in //gowm (Men.). "Anat Aevóusvov 353 (cf. | Esdr. 8,27) aliqui revocant ad 355, ergo fere color auri similis. Consonant reliquae versiones; LXX £xv0(tousa, Chald. pae ruber, Syr. NQ'AOZ color solem imitans. Lepra partium capillatarum vocatur etiam pm. evulsio (cf. LXX 0paUcp.«, fragmentum ; Aq. &xósz«cux, pars decerpta), sane quod, qui ea lepra essent affecti, barbam saepe vellerent, imo cutis fragmenta cum crinibus evellerent.
13:29
v. 99 « Vir sive mulier, in. cuius capite vel barba germinaverit [epra » — Hebr. plaga * Hebr. quippe vocem nz^s h. l. nunquam adhibet, nisi ubi delepra a sacerdote agnita agatur; at in sqq. pn: pluries scribit, ubi ante v. 29 scripsisset y31 — « videbit [eos] sacerdos »,
13:30
v. 30 « et siquidem. humilior fuerit locus carne |reliqua], et capillus flavus [solitoque| subtilior : contaminabit eos », 1mmundos declarabit, quia n2, evulsio est, et hoc nomen statim declaratur : « quia lepra capitis ac barbae est ».
13:31
v. 34 « Sin autem viderit locum maculae aequalem vicinae] carni, et capillum. migrum , recludet eum septem diebus ». Omisit Vulg. negationem : sed capillus niger non est in eo. Ubi ista duo obtinebant, locus maculae aequalis et capillus niger, non erat recludendus, sed mundus declarandus (D/Im.). Male LXX corrigunt 3n pro "nv, £ay0ttousz.. Hebr. Sam. Chald. Syr. loquuntur de casu, ubi macula quidem non erat infra cutem depressa, sed neque aderant capilli nigri; unum leprae indicium deerat, alterum aderat; is casus reapse erat dubius.
13:32
v. 329 « Et die septimo intuebitur. St non creverit macula, et capillus su? coloris est, et locus plagae carni [reliquae] aequalis »,
13:33
v. 33 « radetur homo », ut clarius post septem dies observari possit, an creverit scabies (Men.), « absque loco maculae », qui radi sine vulnere haud posset, « e/ includetur septem diebus aliis ».
13:34
v. 8& « Si die septimo visa fuerit stetisse plaga tn loco suo, nec humilior carne [reliqua], mundabit eum, lotisque vestibus suis mundus erit ».
13:35
v. 35 « Sin autem post emundationem rursus creverit macula in cute »,
13:36
v. 36 «non quaeret amplius » sacerdos, « utrum capillus in. flavum [colorem sit immutatus| , quia [aperte] immundus est », idque abunde colligitur e maculae incremento. v. 31 « Porro sz. steterit macula, et capilli nigri fuerint, noverit [homtinem| sanatum esse, et [confidenter] eum. pronuntiet mundum. ». Hebr. nervosius : sanata. est plaga, mundus est ?pse, et mundum declaret eum sacer- Arg. — Est illa eruptio innocua,, cuius squama non lucet, non infra cutem deprimitur, non habet pilos albescentes. Bohoq non raro squamam habet subrufam, de qua h. 1. nihil habetur ; sed ea species subintelligitur a fortiori tamquam innocua esse dimittenda, cum nullum ex indiciis obtineat, ne color quidem squamae. v..38 « Var sive mulier, àn cutus cute candor apparuerit », aliquid lucens album (cf. v. 2),
13:39
v. 39 « intuebitur [eos] sacerdos : st depsehenderit. subobscurum alborem lucere in cute, sciat non esse lepram, sed maculam coloris candidi , et homtnem mundum ». Hebr. : iste est paa erumpens in cute, mundus est ille homo. Arg. — Quoad calvitium duplex error potuit occurrere : unus, ut ipsum calvitium pro lepra haberetur; alter, ut lepra in calvitio exorta, eique primum specie tenus haud absimilis, negligeretur. Utrumque errorem gravibus verbis textus confodit.
13:40
v. 40 « Vir, de cutus capite capilli fluunt, calvus et mundus est »; Hebr. : mp est, mundus est; et, uti sequentia ostendunt, np t tium Gipihió To V. d « et st a. fronte ceciderint pili » , Hebr. a latere faciei,i. e. à fronte et temporibus, « recalvaster et mundus est » ; Hebr. n33 est, mundus est. v. 49 « Stn autem tn calvitio sive in recalvatione albus vel rufus color » — sed Hebr. plaga — « fuerit exortus », lepra prorumpens est £n occtpite vel in sincipite. Vulg. rem compendio vertens e v. 43 sq. unum facit
13:43
v. &3: « et hoc sacerdos viderit, condemnabit eum haud dubie leprae, quae orta est in calvitio ». Hebr. : Et videbit sacerdos , et ecce squama plagae alba (vel) subrufa est in occipite vel sincipite , sicut aspectus leprae est cutis Carnis infectus est ille homo, impurus est, ampurum declarabit eum sacerdos , n capite ezus est ATTE eius. 2. Regulae a leprosis observandae Lev. 13,&h-^6. Arg. — lubentur, qui lepra infecti sunt, seorsim habitare aliosque externo habitu a se arcere. - v. Al. « Quicumque ergo maculatus fuerit lepra, [et separatus est ad. arbitrium sacerdotis] », v. A5 « habebit vestimenta dissuta », 1. e. scissa (Chald. Suyr.), TALL LXX xapakskopévya, « caput "iso », — « 03 veste contectum », quod etiam esse luctus signum docent Ez. 24,17. 29 et Mich. 3,7, « contamtnatum ac sordidum se clamabit ». Hebr. : clamabit : Immundus, immundus. Quibus occurrentes sibi arcebit.
13:46
v. 46 « Omni tempore , quo leprosus est [et| immundus », — sed Heb». Sam. LXX immundus erit, immundus ipse; quod sie explicat Syr. : immundus erit et, quia immundus est, « solus habitabtt extra. castra » (cf. Num. 5,2 sqq. ; 12,14 sq. ete.), ad praecavendam contagionem. Arg. — Factae v. &3 vestimentorum mentioni assuitur haec lex, quae tres leprae vestium species distinguit : v. 51 n?w12:2, v. 55 nnnz, v. 5f nnm. j Stilus idem est atque legis v. 1-43 : cf. v. &7 *5 7323, nostrumque schema. Miretur quis, in unum documentum confundi lepram et hominum et vestium, quae sint res plurimum diversae inter se : non ita erant scientificae rationis studiosi Hebraei. Consentiunt fere iam interquippe in vestibus et domibus utique non crescit, sed ad summum qualis primum erat perseverat. Ipsae leprosorum hominum vestes non cremantur (v. 52), sed lavantur tantum (15,8). « Lepra ergo vestium et domorum non fuit aliud, nisi maculae quaedam ortae ex vestium aut Friedreich 1 93& vestium lepram originem duxisse a lana animalium aegrotorum. Proscribebatur ea sicut alia immunditiae genera, quae erant imagines moralis immunditiae, et facile ipsam lepram fovebant.
13:47
v. Ví « Vestis lanea sive linea, quae lepram habuerit » v. 48 « in statum est », v. A9 « si alba » — sed php est sane subviridzs color, fortasse in flavum vergens : LXX yXogltouca, Chald. pvv — « vel rufa macula fuerit infecta, lepra reputabitur, ostendeturque sacerdoti ». Vestes tum erant e lana et lino; alia (cf. Deut. 22,11) pretiosiora erant, quam quae communi usui applicarentur. Hebr. incipit absolute : E: vestis, in qua fuerit plaga leprae. Dein anacoluthice pergit : 7n veste lanea. aut in veste linea; et in utraque hac classe duo sequentia distin- omni opere corii; kandem v. 49 prodosin incipit : sz fuerit plaga subviridis etc.; et concludit apodosi plaga leprae est. *mz et 3? Vulg. post LXX verlit stamen et subtegmen. « Stamina sunt filamenta recta ; quaeque illa secant ope radii ultro citroque ducti, subtegmina appellantur » (Calm.). Sed cur haec duo h. 1. efferantur, nullo modo perspicitur. Teste v. 56 poterat aliqua panni pars au! de stamine aw de subtegmine abseiudi, quod fieri non poterat, si definitio a Calmeto data supponatur genuina.
13:50
v. 50 « Qui consideratam recludet septem diebus »,
13:51
v. 54 « et die septimo rursus aspiciens , si deprehenderit crevisse, lepra perseverans est » plaga : « pollutum tudicabit |vestimentum et omne, in quo fuerit inventa] »,
13:52
v. 52. « et idctrco comburetur flaminis ». Hebr. v. 54 sq. bis enumerat omnia uti v. Vf sq. vestium genera, tandemque in fine addit in quibus fuerit inventa plaga : qui sensus facilis est. Sed Vu/g. neglecta enumeratione hoc solum incisum servat extremo v. 52, ubi fere sensu caret. Hebr. D?NY233 pungens (? cf. Ez. 28,24), unde videntur derivari Chald. N*DTv2 consumens (?), Syr. NYYY2 amara, Graeca Veneta &Xysew5,, alia lectio LXX onavltovsa. Sam. TNW232 obstinax (? cf. Soph. 3,1), unde Vulg. et LXX recepta perseverans.
13:53
v. 53 « Quodsi eam viderit non crevisse », v. 5h « praeciptiet et [avabunt 1d, in quo lepra» — seu plaga — « est, recludetque illud sep- Lem diebus aliis ».
13:55
v. 55 « Et cum viderit », postquam lota est plaga et, supple, postquam elapsum est septiduum —- fortasse commode verteretur /icet lota sit plaga : macula 1nnoxia septiduo post lotionem non compareret — « factem quidem pristinam non » esse « reversam, nec tamen crevisse lepram » seu plagam, « immundum iudicabit et igne comburet, eo quod infusa sit àn. superficie [vestimenti] vel per totum Leprae colore pallescente (cf. v. 6), partes vestium infectae excidendae sunt, reliquis servatis.
13:56
v. 56 « Sin autem obscurior fuerit |locus| leprae » seu plagae, « postquam |vestis] est lota, abrumpet eum let a solido dividet| ». v. 5'1 « Quodsi ultra », rursum « apparuerit |in his locis, quae prius immaculata erant] », i. e. in veste vel in stamine vel in subtegmine vel in omni supellectili e corio: si lepra, postquam palluit vel etiam omnino evanuit, reviviscit, « lepra volattlis [et vaga] » est, n5, eruptio est, Xéxoa &&ay0cUca, et « debet igne comburi ». Hebr. comburi debet illud, in quo est plaga, non totum. Nomen nn^5 refer tam ad v. 56 quam ad v. 57 : secus lepra v. 56 nomine careret, cum tamen hae immunditiae singulae sua nomina habeant.
13:58
v. 58 « Si cessaverit, lavabit [aqua ea, quae pura sunt], secundo, et munda erunt ». Hebr. : vestis etc., quae lota sunt recessitque de illis plaga, laventur secundo , et munda erunt.
13:59
v. 59 « Ista est lex », khora plagae « leprae vestimenti lanei et linei », aut staminis « atque subtegminis, omnisque supellectilis pelliceae, quomodo mundari debeat vel contaminari », Hebr. quoad munditiam et immunditiam. Arg. — Qui fuerat leprosus, a sacerdote examinatus et lustratus extra castra, rasus et lotus in castra admittitur v. 1-8. Die septimo rursum rasus et lotus sacrificia offert v. 8-20. À pauperibus victimae Cap. XIV
13:1
In Lev. 13, 1-14, 37 si ha quasi un breve trattato su questa malattia terribile. …
13:3
… Una persona può divenire impura per ragioni fisiche (lebbra: Lev. 13, 3; Num. 5, 2), per necessità naturali (parto: Lev. 12, 2-5), indipendenti dalla sua volontà (ibid. 15, 25) o attraverso contatti necessari e non desiderati (p. es., con un morto: Num. …
13:47
… Per analogia, basata sui segni esterni, nella Bibbia si parla anche di una l. dei panni (Lev. 13, 47-59) e delle case o dei muri (ibid. 14, 33-57). Nel primo caso si tratta evidentemente di muffe o di altri germi che corrodono i tessuti di lana e di lino, nel secondo innanzi tutto si …
… Nelle cose l'i. può essere partecipata attraverso contatto (la sella dell'uomo malato di gonorrea, il suo giaciglio, quello della donna mestruante: ibid. 15, 9.21.24.26); si parla pure della lebbra delle case e delle vesti (ibid. 14, 34; 13, 47).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.