He thanketh G•• for them, • and gathereth that they are elect, because his preaching at their first conuersion vvas vvith diuine povver, and they on the other side receiued it vvith al ioy, notvvithstanding the great persecution that vvas raised against them.
1Paul and Sylvanus and Timothy to the church of the Thessalonians: in God the Father and in the Lord Jesus Christ.Paolo, e Silvano, e Timoteo, alla Chiesa de' Tessalonicesi, in Dio Padre, e nel Signor Gesù Cristo.PAVL and Siluanus and Timothee to the Church of the Thessalonians in God the Father, & our Lord IESVS Christ. Grace to you and peace.Paulus, et Silvanus, et Timotheus ecclesiæ Thessalonicensium in Deo Patre, et Domino Jesu Christo. 2Grace be to you and peace. We give thanks to God always for you all: making a remembrance of you in our prayers without ceasing,Grazia a voi, e pace. Noi rendiam sempre grazie a Dio per tutti voi, facendo continuamente di voi memoria nelle nostre orazioni,Vve giue thankes to God alvvaies for al you: making a memorie of you in our praiers without intermissiō,Gratia vobis, et pax. Gratias agimus Deo semper pro omnibus vobis, memoriam vestri facientes in orationibus nostris sine intermissione, 3Being mindful of the work of your faith and labour and charity: and of the enduring of the hope of our Lord Jesus Christ before God and our Father.Ricordevoli della operante fede vostra, e della laboriosa carità, e della costante speranza in Gesù Cristo Signor nostro, nel cospetto di Dio, e padre nostro:mindeful of the vvorke of your faith and labour, and of the charitie, & of the enduring of the hope of our Lord IESVS Christ, before God and our father:memores operis fidei vestræ, et laboris, et caritatis, et sustinentiæ spei Domini nostri Jesu Christi, ante Deum et Patrem nostrum: 4Knowing, brethren, beloved of God, your election:Come quegli, che conosciamo, fratelli amati da Dio, la vostra elezione:knovving brethren beloued of God, your election:scientes, fratres dilecti a Deo, electionem vestram: 5For our gospel hath not been unto you in word only, but in power also: and in the Holy Ghost and in much fulness, as you know what manner of men we have been among you for your sakes.Conciossiachè il nostro vangelo presso di voi, fu non nella sola parola, ma anche nella virtù, e nello Spirito santo, e in gran pienezza, come sapete, quali noi fossimo tra di voi per vostro bene.that our Gospel hath not been to you in word only, but in povver and the holy Ghost, and in much fulnesse, as you knovv vvhat maner of men vve haue been among you for your sakes.quia Evangelium nostrum non fuit ad vos in sermone tantum, sed et in virtute, et in Spiritu Sancto, et in plenitudine multa, sicut scitis quales fuerimus in vobis propter vos. 6And you became followers of us and of the Lord: receiving the word in much tribulation, with joy of the Holy Ghost:E voi vi faceste imitatori di noi, e il Signore, ricevuta avendo la parola in gran tribolazione col gaudio dello Spirito santo:And you became folovvers of vs, & of our Lord: receiuing the vvord in much tribulation, vvith ioy of the holy Ghost:Et vos imitatores nostri facti estis, et Domini, excipientes verbum in tribulatione multa, cum gaudio Spiritus Sancti:
7So that you were made a pattern to all that believe in Macedonia and in Achaia.Di modo che siete stati esempio a tutti i credenti nella Macedonia, e nell'Acaia.so that you were made a paterne to al that beleeue in Macedonia & in Achaia.ita ut facti sitis forma omnibus credentibus in Macedonia, et in Achaia. 8For from you was spread abroad the word of the Lord not only in Macedonia and in Achaia but also in every place: your faith which is towards God, is gone forth, so that we need not to speak any thing.Imperocché da voi si divulgò la parola di Dio non solamente per la Macedonia, e per l'Acaia, ma di più per ogni luogo si propagò la fede, che voi avete in Dio talmente che non fa di mestieri, che noi ne parliamo.For from you vvas bruited the vvord of our Lord: not only in Macedonia and in Achaia, but in euery place, your faith vvhich is to God vvard, is proceded, so that it is not necessarie for vs to speake any thing.A vobis enim diffamatus est sermo Domini, non solum in Macedonia, et in Achaia, sed et in omni loco fides vestra, quæ est ad Deum, profecta est ita ut non sit nobis necesse quidquam loqui. 9For they themselves relate of us, what manner of entering in we had unto you: and how you turned to God from idols to serve the living and true God.Imperocché eglino di noi raccontano, qual fosse la nostra entrata tra di voi, e come dagl'idoli vi convertiste a Dio, per servire a Dio vivo, e vero,For they them selues report of vs vvhat maner of entring vve had to you: and how you are turned to God from Idols, to serue the liuing and true God,Ipsi enim de nobis annuntiant qualem introitum habuerimus ad vos: et quomodo conversi estis ad Deum a simulacris, servire Deo vivo, et vero, 10And to wait for his Son from heaven (whom he raised up from the dead), Jesus, who hath delivered us from the wrath to come.E per aspettare il Figliuolo di lui dal cielo (cui egli risuscitò da morte) Gesù, il quale ci sottrasse all'ira, che è per venire.and to expect his Sonne from heauen (vvhom he raised vp from the dead) IESVS, vvho hath deliuered vs from the vvrath to come.et exspectare Filium ejus de cælis (quem suscitavit a mortuis) Jesum, qui eripuit nos ab ira ventura.
1:1
Estius
Paul. It is observed that St. Paul never calls himself an apostle in either of the epistles to the Thessalonians. The reason why he deviates from his ordinary custom on this occasion, probably is, that joining his name with the other two, he did not like to assume a title, though his due, which the others did not possess. (Estius)
Haydock
Such condescension to your neighbours' feelings, even in trifles, is highly delicate and praiseworthy. (Haydock)
1:3
Estius
The apostle praises the Thessalonians for the progress they had made in the theological virtues [of faith, hope, and charity], and enumerates the profit they had derived from each. Their faith had produced works; their charity rendered their labour light and easy, and their patience was the fruit of their future hopes, in confidence of which they bore what they had to suffer from their unconverted countrymen. (Estius)
1:5
Haydock
In power. The sense is, I have preached the gospel to you, not only in words of persuasion, but have proved it by the power of miracles, in much fulness, or in great abundance. I have also taught you the gospel not by my words only, but by my actions; for you know what kind of a life I led among you. I had no interest but in gaining your souls. And I rejoice to hear you have received it in much power, by the Holy Ghost working within you. (Haydock)
Witham
And in much fulness.[Ver. 5. In plenitudine multa, en plerophria polle. See Luke i.] Some would have the Greek word to signify in a full assurance; but in the style of the New Testament, it may as well signify a fulness, or plenitude. (Witham)
1:8
From you was spread abroad the word.[Ver. 8. Diffamatus est, exechetai. Insonuit, St. Chrysostom says, (log. b. p. 166.) delon oti osper salpiggos, instar Tubae.] The Greek, was sounded about.
Witham
In every place. In very many places. (Witham)
1:2
Liturgia The Epistle vpon the 6 Sunday after the Epiphanie.
1:6
6. Folovvere of vs.] Religious persons imitation of diuers holy men is the imitatiō of Christ him self. S. Paul is hold to commend them for imitation of him, yea and to ioyne him self in that point vvith Christ, to be their paterne to vvalke after. Vvhere without curiositie he nameth him self first, and our Lord aftervvard, because he vvas a more neere and ready obiect then Christ, vvho vvas not nor could not be folovved but through the preaching and conuersation of the Apostle, vvho vvas in their sight or hearing. And this imitation of some holy man or other, hath made so many Religious men of diuers orders and rules, al tending to the better imitation of Christ our Lord. See the like vvordes of the Apostle, 1 Cor. 11. •. and Philip. 3, 17.
1:9
In this and the like places the Heretikes malitiously & most falsely translate, construe, & apply al things meāt of the Heathē idols, to the memories and images of Christ and his saincts, namely the English Bibles of the yere 1562. 1577. See the Annotatiō 1 Io. 5, 21.
1:1
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 14.1
… But two made a symphony, Paul and Sosthenes, when writing the first Epistle to the Corinthians; and after this Paul and Timothy when sending the second Epistle to the same. And even three made a symphony when Paul and Silvanus and Timothy gave instruction by letter to the Thessalonians.
san Basilio † 379 d.C. De Spiritu Sancto 25
… The mouths, however, of revilers of the truth may best be stopped by the preposition which, while it has the same meaning as that of the Scriptures, is not so wieldy a weapon for our opponents, (indeed it is now an object of their attack) and is used instead of the conjunction and . For to say “Paul and Silvanus and Timothy”
1:4
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Thessalonians 1
Ver. 4, 5 . “Knowing, brethren beloved of God, your election, how that our Gospel came not unto you in word only, but also in power, and in the Holy Ghost, and in much assurance; even as ye know what manner of men we showed ourselves among you for your sake.”
1:6
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 16
… much proof of affliction.” This was what he said in his Epistle to the Macedonians themselves, “Ye became imitators of the Lord, having received the word in much affliction, with joy of the Holy Ghost;” and again, “From you sounded forth the word of the Lord, not only in Macedonia and Achaia, but also in every place, your faith to God-ward is gone forth.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Thessalonians 1
Ver. 6 . “And ye became imitators of us, and of the Lord, having received the word in much affliction, with joy of the Holy Ghost.”
1:7
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Thessalonians 1
Ver. 7 . “So that ye became ensamples to all that believe in Macedonia and Achaia.”
1:8
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 2
… “For it is spoken of,” he says, “in all the world.” He says not, it is manifested, but, is spoken of, as if all men had them in their mouths. And indeed when he bears witness of this in the Thessalonians, he adds another thing also. For after saying, “from you sounded out the word of God,” he adds, “so that we need not to speak anything.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 37
But he turns it also at another time to the encouragement of his hearers; as when he saith that theirs were the first fruits, and were manifest unto all. Thus, writing to the Thessalonians he said, “For from you hath sounded forth the word of God,” and, “in every place your faith to God-ward is gone forth.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 2 Thessalonians 2
Indeed in the first Epistle he says, that all the Churches of Macedonia and Achaia resounded, having heard of their faith. “So that we need not,” he says, “to speak anything. For they themselves report concerning us what manner of entering in we had unto you.” (
1:9
Tertulliano † 220 d.C. An Answer to the Jews 1
… Whence is proved that they have ever been depicted, out of the volume of the divine Scriptures, as guilty of the crime of idolatry; whereas our “less”—that is, posterior— people , quitting the idols which formerly it used slavishly to serve, has been converted to the same God from whom Israel, as we have above related, had departed.
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 24
The character of these times learn, along with the Thessalonians. For we read: “How ye turned from idols to serve the living and true God, and to wait for His Son from heaven, whom He raised from the dead, even Jesus.”
san Basilio † 379 d.C. De Spiritu Sancto 10
… And whoever does not always and everywhere keep to and hold fast as a sure protection the confession which we recorded at our first admission, when, being delivered “from the idols,” we came “to the living God,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 13
… And indeed testifying to this in them, he says, Titus came and “told us your longing, your mourning, your zeal.” ( 2 Cor. vii. 7 .) And to the Galatians, “If possible, ye would have plucked out your eyes and given them to me,” ( Gal. iv. 15 .) And to the Thessalonians, “What manner of entering in we had unto you.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 4
… partly, being made a gazing-stock both by reproaches and afflictions.” ( Heb. x. 32, 33 .) And writing again to Macedonians, that is, to the Thessalonians, he said, “For they themselves report concerning us, what manner of entering in we had unto you.” (
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Letters of the Blessed Theodoret, Bishop of Cyprus 147
… and to wait for His Son from heaven, whom He raised from the dead, even Jesus, which delivered us from the wrath to come.”
1:10
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. Against Eunomius 2.4
… but if it be true that he who is not by nature God is not God at all, let them learn from the great Paul that they who serve those who are not Gods do not serve God .” But we “serve the living and true God,” as the Apostle says
1:1
Vers. 1. PAULUS, ET SILVANUS, ET TIMOTHEUS ECCLESIAE THESSALONICENSIUM IN DEO PATRE, ET DOMINO JESU CHRISTO, — id est in fide et religione Dei Patris et Jesu Christi, supple congregatae, scribunt et salutem dicunt. Ubi recte advertit Theophylactus praepositionem in hic Filio tribui aeque ac Patri, ut significetur aequalitas Filii cum Patre. Eodem modo, quo hic praepositionem in, etiam praepositionem a, tam Filio, quam Patri tribuit epist. II, cap. I, vers. 2: «Gratia vobis et pax a Deo Patre et Domino Jesu Christo.» Nota secundo: Silvanus est Silas; ex Hebraeo enim nomine Silas Graeci et Latini formarunt nomen sibi notius Silvanus; hoc enim Latinum et Romanum est nomen. Perperam ergo Dorotheus, in Synopsi, Silvanum a Sila distinguit, quasi Silas Corinthiorum, Silvanus Thessalonicensium fuerit Episcopus. Audi Manichaeum resuscitantem hunc Silvanum, audi fanaticum. Constantinus quidam Manichaeorum haeresim suscitari volens in Armenia, sub Constante Imperatore, nepote Heraclii, anno Christi 653, jactavit se esse Silvanum, qui tanquam fidus discipulus a Paulo missus est in Macedoniam, ostendensque discipulis suis Apostoli codicem, quem a Diacono acceperat: «a Macedones, aiebat, estis: ego Silvanus, ad vos a Paulo missus.» Quare justo Dei judicio a Justo quodam, quem manichaeismo imbuerat, mercedem congruam recepit. Palatini enim jussis obsequens Justus, sumpto in manus saxo, Silvanum quasi alterum Goliath vi magna percussit et occidit, uti ex Theophane fuse narrat Baronius anno Christi 653. Ubi et addit asseclam Constantini Simeonem pari modo se appellasse Titum (cum coetus animas devorans potius vocandus esset), qui proinde a Justiniano juniore Imperatore cum aliis Manichaeis flammis exustus est anno Christi 685. Nota tertio, Pauli modestiam, qui Timotheum et Silam discipulos suos sibi aequat et adnumerat in scribenda hac epistola. Nota quarto: Non se vocat hic Apostolum, quia pauco tempore Thessalonicae evangelizaverat, ita ut apostolatus ejus ibi per experientiam vix esset cognitus: necdum enim ullas ibi fundaverat Ecclesias, quod proprium erat Apostolorum munus.
1:3
Vers. 3. MEMORES OPERIS FIDEI VESTRAE, ET LABORIS, ET CHARITATIS, ET SUSTINENTIAE SPEI DOMINI NOSTRI JESU CHRISTI ANTE DEUM ET PATREM NOSTRUM. — Nota primo: To operis, vel, ut Syrus, operum fidei, significat fidem non nudam et otiosam, sed operatricem, ipsaque opera fidei ab Apostolo commendari. Ita Chrysostomus, Anselmus et alii. Nota secundo: Pro laboris et charitatis, Graeca et Syrus legunt, laboris charitatis: sicut enim fidei tribuit opus, ita charitati tribuit laborem et spei sustinentiam. Ubi adverte, Apostolum per haec tria, unum et idem significare, nimirum Thessalonicenses propter fidem, spem et charitatem in Christum multa a Judaeis et Gentibus passos esse, adeo ut a Judaeis Jason pro Paulo elabente protractus fuerit ad tribunal, Act. XVII, 6. Persecutiones ergo pro fide pati constanter, est opus fidei. Idem est «labor charitatis,» id est labor et molestia, quam sustinuerunt propter amorem Christi dilecti sui. Idem est «sustinentia» et patientia «spei,» ut mox dicam. Possunt tamen haec ita commode secerni, ut «opus fidei» sit labor pro fide susceptus; multum enim eis laborandum erat, ut infirmi in fide Christiani tempore persecutionis in fide corroborarentur. «Labor charitatis» esse potest labor, quem suscipiebant, ut eos, qui ob fidem erant spoliati bonis, aut in exilium missi, solarentur et sustentarent. «Sustinentia spei» esse potest omnium aerumnarum in persecutione tolerantia ob spem gloriae coelestis. Ita Chrysostomus. Nota tertio: «Sustinentiam spei» vocat constantiam spei, quam constanter in adversis sustinuerunt, id est sustentarunt et retinuerunt; unde Erasmus vertit, quod permansistis in spe; Ambrosius legit, exspectationis spei, id est spei exspectantis, de qua mox dicam. Secundo et aptius, «sustinentiae spei,» id est patientiae, et, ut Syrus, tolerantiae, quam in persecutionibus habetis ex spe, vel propter spem praemii coelestis. Ita Chrysostomus, Theophylactus, Anselmus. Unde posset cum Vatablo per hypallagen «sustinentia spei» accipi pro spe sustinentiae, id est spe sustinente, tolerante, patiente; sicque clare hic locus verti potest. «Memores operatricis et efficacis fidei vestrae et laboriosae charitatis et tolerantis spei.» Ubi adverte tria apta epitheta et quasi proprietates trium virtutum Theologicarum, fidei, spei, charitatis: fides enim debet esse operatrix, charitas laboriosa, spes patiens. Unde recte notavit Chrysostomus et alii, ab Apostolo nec fidem sine operibus, nec charitatem sine labore, nec spem sine patientia hic commendari. Nota quarto: Addit Apostolus, «Domini nostri Jesu Christi,» qui genitivi a genitivis fidei, spei et charitatis, qui praecesserunt, reguntur. Vocat ergo fidem, spem, charitatem Jesu Christi, sive quia hae virtutes dantur a Christo et per Christi merita; sive potius, quia feruntur in Christum qua Deus est et homo, quasi in objectum suum, et labor earum suscipitur propter Christum et Christi amore, spe ac desiderio. Unde vers. ultimo id explicans ait: «Exspectare Filium ejus de coelis,» q. d. Hac spe sustinetis persecutiones, aerumnas et labores pro fide, quia creditis et amatis Christum, eumque exspectatis judicem, ut vos praemiet et glorificet. Hac enim spe vir justus ad omnem fortunae motum immotus firmusque quasi cubus, imo quasi rupes consistit in sua fide et probitate. Ita Anselmus. Unde et Ambrosius, ut dixi, legit hic, memores, etc., exspectationis spei Domini nostri Jesu Christi, id est spei exspectantis Dominum nostrum Jesum Christum. Nota quinto: Quod subdit Apostolus, «ante Deum et Patrem nostrum» vel refertur ad memores, vel potius ad fidei, spei et charitatis, q. d. Memor sum vestrae patientiae et laboris, quem sustinetis pro fide, spe et charitate Christi, non ficte et simulate, sed «ante Deum,» id est sine fuco, vere, sincere, coram Deo. Est hic ingens stimulus ad fortiter agendum et patiendum, si cogitemus nos ante Deum, in Dei oculis et pro Deo ipso laborare, pati, certare. «Magna,» inquit Boetius, «nobis injecta est necessitas bene agendi, quod in conspectu Judicis cuncta cernentis omnia agimus.» Hinc Deus, Gen. XVII, 1, medium et excitamentum ad omnem perfectionem Abrahamo suggessit, dicens: «Ambula coram me, et esto perfectus,» q. d. Cogita praesentiam meam, me facta tua omnia coram intueri: ita studebis et anniteris, ut opera tua quam optime et perfectissime facias.
1:4
Vers. 4. SCIENTES, FRATRES DILECTI A DEO, ELECTIONEM VESTRAM, — q. d. Scio, non fide, non certa demonstratione, aut physica evidentia, sed ex signis et conjecturis: quia scilicet vestrae fidei, constantiae, patientiae, charitatis opera video, inde scio, id est probabiliter colligo, «vestram electionem,» id est vos esse electos ad gratiam et amicitiam Dei, et, si in ea perseveretis, ad gloriam et fruitionem ejusdem. Ita Theophylactus. Vide Can. 43. Nam Apostolum proprie et immediate loqui de electione ad gratiam, non autem ad gloriam, patet ex sequentibus; sequitur enim:
1:5
5. QUIA EVANGELIUM NOSTRUM NON FUIT AD VOS IN SERMONE TANTUM, SED ET IN VIRTUTE, — id est, potentia et efficacia miraculorum confirmatum fuit. ET SPIRITU SANCTO. — Syrus vertit, in spiritu sanctitatis: sanctitas enim doctrinae et vitae praedicantium, valde eorumdem doctrinam credibilem facit et persuadet. Secundo, «in Spiritu Sancto,» id est in largitione Spiritus Sancti et donorum ejus, quae Apostoli in primitiva Ecclesia, in baptismo etiam visibiliter largiebantur, faciendo, ut credentes linguis peregrinis loquerentur, prophetarent, daemones et morbos depellerent, etc., ut patet Actor. X, 44, et alibi. Ita Theodoretus, Anselmus et alii. ET IN PLENITUDINE MULTA. — D. Thomas bifariam accipit: Primo, «in plenitudine,» supple, donorum Spiritus Sancti, ne se minus donorum accepisse putarent Gentiles, quam acceperant Judaei. Secundo, «in plenitudine,» supple, illustrationis, q. d. Nihil vobis defuit plenae instructionis earum rerum, quae ad fidem pertinent. Verum haec non conveniunt cum Graeco πληροφορία, quae vox significat plenam certitudinem et certam persuasionem, ut dixi Rom. XIV, 5. Unde Ambrosius legit, «non in phantasia, sed in veritate plenitudinis,» id est plena pleneque probata et certa veritate, q. d. Nihil defuit Evangelio meo apud vos ad plenam illi fidem faciendam. Quod Theophylactus refert ad toleratas pro Evangelio afflictiones, eo quod non sit probabile quemquam pro vana doctrina tantum velle pati malorum, quantum Paulus et Apostoli patiebantur pro Evangelio. Sed hoc arctius est: Apostolus enim «plenitudinem multam» vocat omnia argumenta, quibus plenam Evangelio suo fidem faciebat, puta miracula, linguas, prophetias, sanctitatem, patientiam aliaque quaelibet: nemo enim prudenter potest credere, nisi haec, vel his similia signa fieri, vel facta esse pro Evangelio sciat, quae plane persuadeant viro prudenti rem, ad quam confirmandam adhibentur, esse credendam.
1:6
6. ET VOS IMITATORES NOSTRI FACTI ESTIS ET DOMINI. — Pathetice S. Bernardus, serm. 1 in Quadrag.: «Quidni,» ait, «caput suum membra sequantur? Si bona suscepimus ab hoc capite, mala autem quare non sustineamus? An respuere tristia volumus, et communicare jucundis? Si ita est, indignos nos capitis hujus participatione probamus: omne enim quod ille patitur, pro nobis est. Felix membrum quod huic adhaeserit per omnia capiti, et sequetur illud quocumque ierit.» Et mox: «Mihi omnino adhaerere tibi bonum est, o Caput gloriosum et benedictum in saecula, in quod et angeli prospicere concupiscunt. Sequar te quocumque ieris: si transieris per ignem, non avellar a te. Tu dolores meos portas, et pro me doles. Tu prius transis per angustum passionis foramen, ut latum praebeas sequentibus membris ingressum (metaphora a corpore et a capite sumpta; quo enim caput perruperit, facile est subingredi corpus).» EXCIPIENTES VERBUM IN TRIBULATIONE MULTA, CUM GAUDIO SPIRITUS SANCTI. — Nihil magis admirabile, quia nihil magis naturae contrarium est, quam in tribulatione gaudere. Solent enim afflicti plorare, murmurare, queri, desperare: sed Spiritus Sanctus, qui natura superior est et per tribulationes bona coelestia et divina repromittit, efficit, ut homo haec bona sibi proponens in tribulatione, quo magis affligitur, eo magis gaudeat. «Hoc vero eorum est,» ait S. Chrysostomus, «qui jam humanam naturam transcenderunt, corpusque habent quasi nullis passionibus obnoxium. Sic et Christus, quamvis multas afflictiones pertulerit, gavisus tamen est. Ad hoc enim sponte sua venit et nostri gratia seipsum exinanivit, conspuendus, alapis percutiendus et crucifigendus; atque ita gavisus est ista patiens, ut Patri dixerit: Glorifica me, Joan. XVII, 1. Afflictio in corporalibus, gaudium in spiritualibus.» Causam subdit: «Non enim natura afflictionum hoc habet, ut gaudium pariant; sed istud ex ea afflictione est, quae propter Christum toleratur et ex spiritu irrorante, et per caminum tentationum in requiem ac recreationem constituente. Cum gaudio, inquit, non simpliciter, sed multo; hoc enim est Spiritus Sanctus.»
1:7
7. ITA UT FACTI SITIS FORMA (graece τύποι, id est, exemplaria, typi, et, ut Syrus atque Ambrosius, in exemplum) OMNIBUS CREDENTIBUS IN MACEDONIA ET IN ACHAIA.
1:8
8. A VOBIS ENIM (a vestra fide, patientia, constantia, zelo, ait Theodoretus) DIFFAMATUS (divulgatus) EST SERMO DOMINI. — Graece ἐξήχηται, id est resonuit quasi echo et exsonuit quasi tuba, ait Theophylactus. Vatablus vertit, a vobis chuccinatus est sermo Domini; Syrus, a vobis manavit fama sermonis Domini, id est praedicationis Evangelicae: ut scilicet omnes hanc novam fidem Christianam admirentur et ament propter vestram Christianam, piam et sanctam vitam, quam sciunt vos ex fide hausisse et imbibisse. IN OMNI LOCO — fidelium scilicet, vel ubi fidei et fidelium est notitia: commode enim to omni ad praesentem materiam limitandum et accipiendum est. FIDES VESTRA (rumor et fama fidei et sanctitatis vestrae) QUAE EST AD DEUM (in Deum, erga Deum) PROFECTA EST, — hoc est, dimanavit: loquitur enim, inquit Theophylactus, de fide eorum, quasi de re animata, quae egressa et profecta, omnia loca perambularit. Sic enim vulgus et poetae famam pingunt quasi juvenem alatum, qui omnia celerrime pervolat. Hinc Virgilius: Fama malum, quo non aliud velocius ullum, Mobilitate viget, viresque acquirit eundo. ITA UT NON SIT NOBIS NECESSE QUIDQUAM LOQUI, — q. d. inquit Theophylactus: Adeo vehemens et efficax est fidei vestrae fama, ut neque exspectent nos homines quidquam de vobis dicere; sed narrare incipientes, praeveniant ipsi nos, vestra nobis bona annuntiantes et depraedicantes.
1:9
9. IPSI ENIM DE NOBIS ANNUNTIANT, QUALEM INTROITUM HABUERIMUS AD VOS, — id est, quam mirabilis efficaxque fuerit meus ad vos introitus; nimirum, ut medios licet inter hostes et persecutiones constitutus, intrepide tamen evangelizarim, plurimosque ex vobis a simulacris ad Deum verum converterim, ut sequitur. Hunc introitum suum fusius describit Paulus, cap. seq. vers. 1 et seq. Rursum Theophylactus: «Ipsi, ait, homines annuntiant, quod noster ad vos adventus refertus fuerit innumeris mortibus, vos tamen non estis offensi in nobis. Quin etiam vos in pericula propter nos incidentes, non aversi estis a nobis, sed sic nobis adhaerebatis, ceu innumeris bonis a nobis aucti essetis. Secundus autem ille accessus ejus erat. Etenim profectus in Berrhaeam, persecutionem passus est; ac inde veniens, sic est susceptus, ut et animas suas, adeoque vitam pro eo impenderent.» Hactenus Theophylactus. QUOMODO CONVERSI ESTIS AD DEUM A SIMULACRIS, SERVIRE (ut serviretis) DEO VIVO ET VERO. — Monet eos ut recordentur a quibus ad quem transierint, ut dignam sua conversatione, christianismo et Deo vivo et vero, vitam agant. «Simulacris,» id est diis falsis et inanimis, puta aureis et saxeis, opponit Deum vivum et verum, q. d. Vivit vigetque Deus, sentitque honorem et servitium sibi a vobis impensum, ac consequenter uti suos hostes ulciscetur, ita vos servos suos copiose praemiabit et remunerabitur.
1:10
10. ET EXSPECTARE (ut exspectetis) FILIUM EJUS DE COELIS (qui in judicio vos hisce persecutionibus liberabit, et gloriae corona donabit. Ipse enim per suam gratiam) ERIPUIT NOS (a peccati miseria quam incurreramus, ac consequenter) AB IRA VENTURA, — id est a damnatione aeterna nobis ob peccata infligenda ab irato Deo.
1:1
Apostolus vult munire hic Ecclesiam contra tribulationes et primo contra tribulationes praesentes, et hoc in prima epistola. Secundo contra futuras, tempore Antichristi, et hoc in secunda. Prima dividitur in salutationem et epistolarem narrationem, ibi gratias agimus. Item primo tangit personas salutantes; secundo Ecclesiam salutatam; tertio bona optata. Notandum est autem, quod quia ubi non delinquimus, omnes pares sumus, ideo quia istis bonis scribit, non facit mentionem de officio suo, sed solum de nomine humilitatis, quod est Paulus. Sap. VII, 11: et innumerabilis honestas per manus illius. Et adiungit duos, qui eis praedicaverunt cum eo, scilicet Silvanum, qui est Sylas, et Timotheum, quem circumcidit, ut dicitur Act. XVI, 3. Salutat autem Ecclesiam, quae est congregatio fidelium. Et hoc in Deo patre et domino nostro Iesu Christo, id est, in fide Trinitatis, et divinitatis et humanitatis Christi, quia in horum cognitione erit nostra beatitudo. Tangit autem personam patris et filii incarnati, in quibus intelligitur spiritus sanctus, qui est nexus amborum. Bona optata sunt gratia, quae est principium omnium bonorum. I Cor. XV, 10: gratia Dei sum id quod sum. Et pax quae est finis, quia tunc est pax, quando appetitus totaliter pacatur. Deinde cum dicit gratias agimus, incipit epistolaris narratio, et primo commendat eos de praeterita perseverantia; secundo monet eos ad bene agendum in futurum, cap. IV, ibi de caetero. Item primo agit gratias universaliter de bonis eorum; secundo ea commemorat in speciali, ibi scientes, fratres, et cetera. Circa primum duo facit, quia primo ponit gratiarum actionem; secundo eius materiam, ibi memores. Item primo pro eis gratias agit; secundo pro eis orat, ibi memoriam vestri. Quantum ergo ad primum dicit tria, quae debent esse in gratiarum actione. Primo quod sit ordinata, scilicet ad Deum.
1:2
Ideo dicit gratias agimus Deo. Ps. LXXXIII, 12: gratiam et gloriam dabit dominus. Iac. I, 17: omne datum optimum et omne donum perfectum de sursum est descendens a patre luminum. Item assidua, quia semper. Item universalis, ibi pro omnibus vobis. Infra V, 18: in omnibus gratias agite. Deinde orat pro eis, dicens memoriam vestri faciens, etc., quasi dicat: quandocumque oro, habeo vos in memoria. Rom. c. I, 9: sine intermissione memoriam vestri facio semper in orationibus meis. Deinde cum dicit memores operis, ponit bona de quibus agit gratias, scilicet fidem, spem et charitatem. I Cor. XIII, 13: nunc autem manent fides, spes, charitas: tria haec, et cetera. Fidem praemittit, quia est substantia sperandarum rerum, et cetera. Accedentem enim ad Deum oportet credere, et cetera. Hebr. c. XI, 1 et 6. Haec autem non est sufficiens, nisi habeat operationem et laborem.
1:3
Et ideo dicit operis fidei vestrae et laboris. Iac. II, 26: fides sine operibus mortua est. Item quia qui laborando propter Christum deficit, nihil valet. Lc. VIII, 13: ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt. Ideo dicit operis et laboris. Quasi dicat: memores fidei vestrae operantis et laborantis. Item, charitatis, in cuius operibus abundabant. Infra IV, 9: charitatem fraternitatis, et cetera. Item spei, quae facit patienter sustinere adversa. Rom. XII, 12: spe gaudentes, in tribulatione patientes. Et sustinentiae, quam spes facit. Iac. V, 11: patientiam Iob audistis, et cetera. Spei, inquam, domini nostri, id est, quam habemus de Christo, vel quam Christus dedit nobis. I Petr. I, 3: regeneravit nos in spem vivam, et cetera. Haec spes est ante Deum, non ante oculos hominum. Matth. VI, 1: attendite ne iustitiam vestram faciatis coram hominibus, et cetera. Hebr. VI, 19: quam sicut anchoram habemus animae tutam, et cetera. Spes enim in veteri testamento non induxit ad Deum. Deinde cum dicit scientes, fratres, in speciali commemorat eorum bona, quos primo commendat, quod devote et prompte susceperunt praedicationem, non obstante tribulatione; secundo quod propter tribulationem ab ea non recesserunt, in II capite, ibi nam ipsi scitis. Iterum prima pars dividitur in duas, quia primo ostendit qualis fuit ista praedicatio; secundo qualiter ab eis recepta, ibi et vos imitatores. Circa primum tria facit, quia primo ostendit quid circa eos sciebat; secundo modum praedicationis suae, ibi quia Evangelium. Tertio quid ipsi sciebant de apostolo, ibi sicut scitis.
1:4
Dicit ergo o fratres dilecti a Deo. Non solum communiter, inquantum dat esse naturae, sed inquantum specialiter ad bona aeterna estis vocati. Mal. I, 2: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, et cetera. Deut. XXXIII, 3: dilexit populos, et cetera. Electionem vestram. Quasi dicat: certitudinaliter cognosco vos esse electos, quia hanc electionem non meruistis, sed a Deo estis gratuite electi. Et hoc scio, quia Deus dedit mihi magnum argumentum in praedicatione, scilicet quod illi, quibus loquor, sunt a Deo electi, scilicet quando Deus dat eis gratiam fructuose audiendi verbum eis praedicatum, vel mihi gratiam copiose praedicandi eis. Contra videtur esse quod dicitur Ezech. III, 26: et linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et cetera. Ideo primo commemorat quam virtuose eis praedicavit, secundo inducit eorum testimonium, ibi sicut scitis. Virtuose quidem, quia non fuit in sublimitate sermonis, sed in virtute. I Cor. II, v. 4: sermo meus et praedicatio mea non in persuasibilibus humanae sapientiae verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis. I Cor. IV, v. 20: non enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute. Vel potest referri ad confirmationem praedicationis, vel ad modum praedicandi. Si ad primum, sic confirmata fuit praedicatio mea vobis, non argumentis, sed virtute miraculorum. Unde dicitur Mc. ult.: domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus signis.
1:5
Item in datione spiritus sancti; unde dicit: et in spiritu sancto. Act. c. X, 44: adhuc loquente Petro verba haec, cecidit spiritus sanctus super omnes, qui audiebant verbum, et cetera. Hebr. II, 4: contestante Deo signis et portentis et variis virtutibus et spiritus sancti distributionibus. Et in plenitudine, et cetera. Et hoc addit, ne crederent se minus recepisse quam Iudaei; quasi dicat: spiritus sanctus non est personarum acceptor, sed in ea plenitudine fuit apud vos sicut apud Iudaeos. Act. II, 4: repleti sunt omnes spiritu sancto, et cetera. Sed si ad secundum, sic in virtute, id est virtuosam vitam vobis ostendens. Act. I, 1: coepit dominus facere et docere. Et in spiritu sancto, scilicet suggerente. Matth. X, v. 20: non estis vos qui loquimini, et cetera. In plenitudine multa, scilicet quia instruxi vos de omnibus ad fidem necessariis. Inducit autem eorum testimonium ad hoc, cum dicit sicut vos scitis, etc., id est, qualia dona et virtutes ostendimus in vobis. II Cor. V, 11: spero autem in conscientiis vestris manifestos nos esse. Deinde cum dicit et vos imitatores, etc., ostendit quomodo praedicationem suam virtuose receperunt, nec propter tribulationes recesserunt. Et primo ostendit eorum virtutem in hoc, quod alios imitati sunt; secundo quod aliis se imitabiles praestiterunt, ibi ita ut facti sitis. Circa primum duo facit, quia primo ostendit quos sunt imitati; secundo in quibus sunt imitati, ibi: excipientes. Circa primum dicit, quod imitati sunt eos quos debuerunt, scilicet praelatos. Et ideo dicit imitatores nostri facti, et cetera. Phil. III, v. 17: imitatores mei estote, fratres. Sed imitati sunt non eo in quo delinquimus sicut homines, sed in quo imitamur Christum. Unde et dicitur I Cor. IV, 16: imitatores mei estote, sicut et ego Christi, id est, in quo imitatus sum Christum, scilicet in patientia tribulationis. Matth. XVI, 24: si quis vult post me venire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me. I Petr. c. II, 21: Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini vestigia eius.
1:6
Et ideo dicit in tribulatione multa cum gaudio, id est, quamvis multa tribulatio immineret propter verbum, tamen illud accepistis cum gaudio. Iac. I, 2: omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes varias incideritis, et cetera. Act. V, 41: ibant apostoli gaudentes a conspectu Concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Iesu contumeliam pati. Cum gaudio, inquam, spiritus sancti, non alio quocumque, qui est amor Dei, qui facit gaudium patientibus propter Christum, quia amant eum. Cant. VIII, 7: si dederit homo omnem substantiam domus suae pro dilectione, quasi nihil despiciet eam. Et sic estis imitatores nostri, quod scilicet aliis estis imitabiles.
1:7
Unde dicit ita ut facti sitis, et cetera. Circa quod tria facit, quia primo ostendit eos esse imitabiles; secundo quomodo eorum fama divulgata est, ibi a vobis enim diffamatus; tertio quomodo ab omnibus laudabantur populis, ibi ipsi enim annuntiant. Dicit ergo: ita perfecte nos imitati estis, ut sitis facti forma, id est, exemplum vitae, non solum in terra vestra, sed in aliis. Matth. V, 16: sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra, et cetera. Sed credentibus forma facti estis quibus fides vestra innotuit. Ad quod bonitas vestra accessit.
1:8
A vobis enim diffamatus est sermo domini, id est, praedicandi dominum, id est, vestra fama diffusa est, non tantum in Macedonia et Achaia, quae sunt vobis vicinae, sed fides vestra ad Deum perfecta, id est, quam Deus acceptat, et quae coniungit vos Deo, quae etiam est in omni loco divulgata. Rom. I, 8: fides vestra annuntiatur in universo mundo, et cetera. Et signum huius est, quia non est necesse, et cetera. Boni enim praedicatoris est bona aliorum in exemplum adducere. II Cor. IX, 2: vestra enim aemulatio provocavit plurimos. Deinde cum dicit ipsi enim, etc., ponit eorum laudem qua ab aliis laudabantur, quia de nobis annuntiant, et cetera. Prov. ult.: laudent illam in portis opera eius. Laudant autem in vobis meam praedicationem et vestram conversionem. Annuntiant ergo qualem introitum habuerimus ad vos, quia cum magna difficultate et in tribulationibus. Laudant etiam vestram conversionem. Et ostendit quomodo, a quo, et ad quid conversi sunt.
1:9
Quo ad primum dicit et quomodo conversi estis ad Deum, id est, quam faciliter, et perfecte. Ioel. II, 12: convertimini ad me in toto corde vestro, et cetera. Eccli. V, 8: ne tardes converti ad dominum, et ne differas de die in diem. Quo ad secundum dicit a simulacris. I Cor. XII, 2: scitis quoniam cum gentes essetis, ad simulacra muta prout ducebamini euntes. Quo ad tertium dicit servire Deo, scilicet servitute latriae, non creaturae, sed Deo. Contra quod dicitur Rom. I, 25: servierunt creaturae potius quam creatori, et cetera. Et dicit vivo, ut excludat idololatriae cultum, quia idololatrae colebant quosdam mortuos, quorum animas dixerunt deificatas, sicut Romulum et Herculem. Et ideo dicit vivo. Deut. XXXII, 40: vivo ego in aeternum. Item quia Platonici putabant quasdam substantias separatas deos esse participatione, dicitur vero, non participatione divinae naturae, sed quia servientes ei sunt remunerandi. Ideo, quia sic estis, restat ut remunerationem expectetis. Unde dicit et expectare filium eius, scilicet Dei, de caelis descendentem. Lc. XII, 36: et vos similes hominibus expectantibus dominum suum quando revertatur a nuptiis. Is. XXX, 18: beati omnes qui expectant eum. Illi autem sunt, qui sunt lumbis praecincti. Duo autem expectamus, scilicet resurrectionem, ut scilicet ei conformemur.
1:10
Unde dicit quem suscitavit ex mortuis Iesum. Rom. c. VIII, 11: qui suscitavit Iesum Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra, et cetera. Phil. III, 21: reformabit corpus humilitatis nostrae configuratum corpori claritatis suae. Item liberari a poena futura, quae imminet reis. A causa autem poenae, scilicet a peccato, liberamur per Christum. Unde dicit qui eripuit nos, et cetera. Apoc. VI, 16: abscondite vos a facie sedentis super thronum et ab ira agni, et cetera. Ab hac ira nullus potest nos liberare nisi Christus. Matth. III, 7: quis demonstrabit vobis fugere a ventura ira?
1:1
1. Paulus et Silvanus et Timotheus Ecclesiae Thessalonicensium. Subaudi, scribunt aut mittunt hanc Epistolam. Cur Paulus in utraque ad Thessalooicenses Epistola non se Apostolum noraiuet, ut fere in aliis omnibus, alii aliam adferunt rationem. Sed ea verior apparet, quam Cajetanus tradit, Paulum in his duabus Epistolis nudum absque epitheto nomen suum posuisse propter reverentiam Silvam, ne supra eum se extol^ere videretur, si peculiarem prae illo titulum usurpar^t. Est enim hic Sihanus idem cum Sila, qui post discessum Bainabao, assumptus a Paulo, ut socius evargelicae praedica tionis ac veluti Coapostolus, etiam apud Thessalonicenses una cum ipso Christum annuntiaverat, et commune periculum expertus fuerat: quod quidem Acta Apostolorum legenti dubium esse non potest. Ejusdem Silae sub romine Silvam meminit Apostolus 2 Cor. 1. Adjungitur autem Paulo et Silvano Timotheus, tum quia, sicut ex Actis colligi potest, comes illis fuerat profectionis ad Thessalonicenses, et laborum particeps; tum maxime, quod postea a Paulo missus in fide eos confirmasset.
In Deo Patre et Domino Jesu Christo. Cohaeret cum praecedentibus,juxtaGraecorum commentarios, hoc modo: Quae Ecclesia est in Deo Patre etc. Dicitur autem esse in Deo Patre, tanquam efficiente et gubernante principio. In Christo, ut salutis ejus per meritum suae passionis auctore. Alii supplent hoc modo: Ecclesiae Thessalonicensium congregatae in Deo Patre etc. Caeterum Ainbrosianus haec verba videtur jungere cum sequenti parte, dum ita scribit: Dei Patris et Domini Jesu Christi gratiam et pacem his exoptat; sed id facit praeter mentem Apostoli, quemadmodum liquet ex 2. Epist. principio.
1:2
Gratia vobis et pax, videlicet multiplicetur. Gratia sermone Apostolico significat beneficium Dei gratuitum ad salutem pertinens, utestfides, justitia, ejusque partes et incrementa. Pax autem est ejusmodi bonorum quieta possessio. Graecus textus annectit haec verba: a Deo patre nostro et Domino Jesu Christo, quae tamen a nullo Graacorum interpretum exposita reperio, ut verisimile sit, additionem hanc a scribis factam ex aliis Epistolis, in quibus ferme omnibus ea verba exprimuntur.
2. Gratias agimus Deo semper pro omnibus vobis. Id est, pio beneficiis in vos omnes collatis, qualia nimirum postea enumerat, ut fidem, charitatem, sustinentiam. Unde patet, haec omnia esse Dei dona, hujus enim rei testificatio est gratiarum actio. Memoriam vestri facientes in orationibus nostris. Id est, quoties oramus, etiam pro vobis orantes. Non enim a gratiaruiu actione separanda est oratio, cum in hac vita semper restet adhuc quod petatur, ut tirmitas etaugmentum fidei caeter^rumque virtutum, atque in iis perseverantia.
1:3
3. Sine intermissione memores operis fidei vestrae. Illud: sine intermissione, in Graeco adverbium est: a6\aXsi7tTa)(;, indesinenter, quod etsi cum parte superiori conjunxent is, qui capita in numeros distinxit, atque eam distinctionem multi Latinorum interpretum suo commentario comprobarint; aptius tamen Graeci verbis sequentibus adjungunt, quod manifeste facit etiam codex Laudensis MSS. Nam quod dixerat: semper, etiam ad orationem referri voluit. Neque vero satis commode adverbium indesinenter in fine sententiae collocatur. Itaque sensus est: Semper Deo gratias agimus pro vobis, semperque pro vobis oramus; utpote qui semper et indesinenter simus memores operis fidei vestrae etc. Dicitur autem more Sciipturae: semper et indesinenter id fieri, quod assidue et frequentissime fit. Ita rursus loquitur ultimo capite hujus Epistolae: Semper gaudete, sine intermissione orate. Porro Erasmus hunc locum ita vertit: Jndesinenter memores vestri propter opus fidei; sed coacta et affectata videtur haec versio, quamvis et Rentenius eam secutus sit. Rectius alii ir. Imnc modum: Indesinenter memoriarecolentes vestrum opus fidei. Nam pronomen Graecum tjuujv, etsi tam ad opus, quam ad fidem referri possit, orJo tamen verborum in Graeco magis exigit. nt ad opus referatur. hoc sensu: Memores vestri operis ex fide profecti. Id opus Graeci interpretantur firmitatem et constantiam in periculis, quam suscepto Evangelio Thessalonicenses osfenderant, uti docet Act. hist. cap. 17. Exponit autem Apostolus his et seqaentibus verbis materiam gratiarum actionis, de qua prius fuerat locutus: sunt enim hac bona Thessalonicensium, de quibus gratias agebat Deo.
Et laboris et charitatis. Graece sine media conjunctione: et laboris charitatis. Verisimile est imperitia sciibarum Paulum non intcliigentium, alterum et irrepsisse in nostros codices, quasi duo diversa commendaverit laborem et charitatem, cum ita dicat laborem charitatis, quomodo dixerat opus fidei, et quomodo^ consequenter dicit sustinentiam spei. Laborem charitatis intellige laborem ex charitate susceptum. Legitur enim in Actis, laborasse Thessalonicerses, ut tumultum a Judaeis adversus Paulum suscitatum sedarent, ipsumque periculo eriperent.
Et sustinentiae spei Domini nostri Jesu Christi. Tres virtutes mysticas ThessaJunicensibus attribuit; fidem, charitatem et spem; quibus singulis propria quaedam adaptat: fidei opus; charitati laborem: et spei sustinentiam seu patientiam. Nam fides ex operibus ostenditur; charitas laborem reddit levem ac facilem; et spes patientiam gignit. Quod enim speramus, per patientiam exsptctamus Rom. 8. Hujus igitur partis sensus est: Item memoria repetentes patientiam Vestram, qua propter spem adventus Christi Domini multa adversa toleratis.
Ante Deum et patrem nostrum. Id est, coram Deo, qui idem est pater noster per spritum adoptionis. Refertur autem haec pars ad vocabulum, memores. Significat enim se eorum, quae recensuit, meminisse coram Deo, scilicet cum gratiarum actione.
1:4
4. Scientes fratres dilecti a Deo electionem vestram. ScienUs, id est, cum cognoverimus: vel, ut habet editio Syriaca, siquidem novimus. Falluntur enim, qui hoc referunt ad Thessalonicenses, quasi dicere voluerit Apostolus, cum sciatis fratres etc, et proinde rationem grammatices in transitu ad secundam personam, ut putant, neglexerit. Pendet enim adhuc pars icta a verbo, gratias agimus; ac totum dicitur in persona Pauli et collegarum, quos in exordio Epistolae nominavit. Porro illud, aDeo, tripliciter ordinari potest: aut cum participio scientes, hoc modo: scientes a Deo, id est, ex Dei revelatione, vestram electionem; aut cum vocabulo dilecti, quae constructio sensum habet liquidum; aut cum accusatho electionem, ut sit sensu3: scientes vos a Deo electos esse. Prima constructio coactior est: tertia, quam cum Giaecis plorique sequuntur, sensum facit bonum et obvium; sed ei nonnihil resistit Graecus articulus tt^, collocatus post illud a Deo, cum juxtahuncsensumpraeponi lebuissct. Quare media constructio, quae nihil incommodi habet, quamque secutus est B. Thomas, nobis quoque probatur prae aliis, vel ob id, quod dilecti in Graeco non est nomen verbale, ut passim alibi, sed participium; cui aptissivne cohaeret determinatio a Dio: et idem plane fit 2 Thess. 2; 12. continetque e? pars, dilecti a Deo, causam sequentis, electionem vestram, quasi dicat: Scientes vos esse electos ad vitam aeter.nam, non propter opera vestra bona, quae jam commemoravi, sed ex mera et gratuita Dei erga vos dilectione: a qua, velut fonte, etiam ipsa bona merita vestra profluunt. Sciebat autem Paulus electionem Thess&lonicensium: quia apud eos talia viderat initia fidei, spei et charitatis, tantamque in adversis constantiam: ut omnino confideret, nec dubitaret, quin multi eorum essent electi, Deo nimirum opus suum iu eis perficiente; erat enim haec Apostoli scientia non absolutae, certitudinis, sed magnae probabilitatis et fiduciae, ex optimis initiis conceptae. Sic enim loquitur ad Phil. 1. Confidens hoc ipsum, quia qui coepit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Christi Jzsu.
1:5
5. Quia Evangelium nostrum non fuit ad vos in sermone tantum, sed et in virtute et in Spiritu sancto. Et priori loco multi Latini codices omittunt: sed exhibent alii non minus pro,bati, inter quos Clementinus, suffragantibus Graecis: item textus commentatoris Ambrosiani, Primasii, Aquinatis, Rickelii, Cajetani. Confirmat Apostolus, quod dixerat: Scientes electionem vestram: quod enim hic commemorat, magnum erat argumentum electionis eorum. Per Evangelium, iutclligit Evangelii praedicationem. Potest autem illa pars, in virtute et in Spiritu sancio, dupliciter intelligi. Uno modo, de signis ac miraculis, quibus sermo praedicantis confirmabatur: quomodo dicit Rom. 15. In virtute signorum et prodigiorum, in virtute Spiritus sancti, et 1 Cor. 2. In ostensione spiritus et virtutis, et Gal. 2. Qui tribuit vobis spiritum, operatur virtutes in vobis. Miracula enim sunt opeia virtutis eeu potentiae Dei: Spiritus sanctus autem pecvliariter intelligitur in iis dcnis, quae charismata vocantur: ut sunt dona linguarum, prophetiae, curationum etc. Atque huc referri potest quod sub finem Epistolae dicitur: Spiritum nolite extinguere, prophttias nolite spernere. Alter intellectus est de efficacia verbi in ccrdibus audientium, per fidem virtute Spiritus sancti iis infusam. Priori modo, sensus est: Quia non tantum verbotenus Evangelium vobis praedicavimus: verum etiam miracula et Spiritus sancti charismata illud consecuta sunt, juxta illud, quod de x\postolis dicitar Marci ultimo: Praediccverunt ubique, Domino cooperante, el sermonem confirmante sequentibus signis, et Heb. 2. Ab iis, qui audierunt, in nos conf.rmata est salus, contestante Deo signis et portentis et variis virtutibus et Spiritus sancti distributionibus. Posteriori modo: Non tantum ego praedicavi vobis, sed et vos credidistis operante in vobis Spirita sancto. Et quidem, juxta priorem sensum, EvangeUum dicitur esse in sermone tantum, ratione praedicantis: quando sermonem miraculis non confirmat. Juxta posteriorem, ratione audientis: quando sermonem auditum fide non suscipit. Verum prior sensus, quem et Graeci tradunt, huic loco iuagis germanus est. Id enim probant aliae Scripturae similes, quas jam citavimus. Est autem et alius modus, quo Evangelium est iu sermone tantum ex parte praedicantis, dum videlicet id, quod sermone praedicat, opere non praestat. In virtute autem erit ejas sermo, si opere et conversatione demonstrst ac rata faciat ea, quae verbo docet; no audiat illud: Qui alium doces, teipsum non doces: qui praedicas non furandum, furaris etc. Rom. 2.
Et in plenitudine multa. Pro plenitudine, Graece est rcAirjpocpopta. De qua voce pluribus egimus, quum explicaremus illa loca Rom. 14. Unusquisque in suo sensu abundet, et Col. 2. In omnes divitias plenitudinis intellectus. Recte igitur vertit noster interpres, inplenitudine: ac minus recte Lonicerus, Erasmus, et alii nonnulli, in certitudine, vel, per certitudinem, id est, certam persuasionem: quod proprie vox illa non significat: licet illa plerAtudo possit hoc loco ad persuasionem r^ferri. Nam quod quidam plenitudinem hic interpretatur multitudinem eorum, qui crediderant, non admodum probabile glossema mihi videtur. Magis placet, hunc essesensura: Thessalonicensibus, Paulo praedicante, abunde suppeditata fuisse adminicula doctrinao Evangelicae suadendae, utpote non solum miraculis ac manifestis Spiritus sancti donis verbo fidem astruentibus: verum 3tiam ipso Apostolo ex sua parte nihil omittente eorum. quae ad persu idendum Evangelium facere viderentur: ut plene apud eos officio satisfecisse non dtkhitaretur. Ad hunc sensum plane invitat. quod sequitur:
Sicut scitis quales fuerimus fel vobis propter vos. Ac si dicat: Nam et ipsi mihi testes estis, quomodo fuerimus inter vos conversati vestrae salutis causa. Quibus verbis tacite innuit id, qued postea clare exponit cap. 2. et seq. epist. cf.p. 3., nempe manibus suis se laborasse apud Thessalonicenses, ne eos 6umptu gravaret; nam et hoc non parum valebat ad pleniorem Evangelii persuasionem. Unde 1 Cor. 9., cum de potestate vivendi ex Evangelio loqueretur, subjungit: Sed non usi sumus hac potestate, sed omnia sustinemus, ne quod offendiculum demus Evangelio Christi; et Act. 20. ad Presbyteros Asianae Ecclesiae: Ipsi scitis, inquit, quoniam ad ea, quae mihi opus erant, et his, qui mecum sunt, ministraverunt manus istae; omnia ostendi vobis, quoniam sic laborantes oportet suscipere infirmos. Cum ergo dicit, quales fuerimus etc., significare vult humilitatem conversationis suae tantam, ut, immemor juris ac potestatis suae, cum labore et fatigatione manibus operaretur; scilicet, v.t a gratuito doctoie commendahilius redderetur Evangelium.
1:6
6. Et vos imitatores nostri facti estis et Domini. Redif ad laudem Thessalonicensium, id rgens, ut laudata virtus crescat. Et vos, inquit, non solum credidistis Evangelio, quod vobis praedicavi: verum etiam facti estis imitatores mei, Apostoli vestri; imo, quod amplius est, etiam Christi Domini. Hoc addit, ne arrogantius dixisse videretur, nostri. Sic 1 Cor. 11. Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Sed qua in re Thessalonicenses dicat sui et Christi imitatores factos, declarat parte sequenti:
Excipientes verbum in tribulatione multa, cum gaudio Spiritus sancti, In eo, inquit, imitatores, quod sicut Christus Dominus et nos ejus Apostoli, propter Evangelium a nobis praedicatam, multa mala ab infidelibus Judaeis passi sumus; ita et vos, propter Evangelii verbum a vobis rldc susceptum, multam a vestris civibus arflictioncm passi estis: qua tamen non obstante suscepistis Evangelium, non quomodocumque, sed cum gaudio Spiritus sancti, id est, cum gaudio spirituali; quod in vobis excitavit amor Christi et spes gloriae promissae: juxta illud: Spe gaudentes. Rom. 12. Quid et a quibus Evangelii causa passi fuerint Thessalonicenses, docet Actorum historia cap. 17., quod et infra cap. 2. hujus epist. clarioribus verbis Apostolus repetit, inquiens, quia eadem passi estis et vos a contribulibus vestris. sicut et ipsi a Jadaeis, qui et Dominum occiderunt, et nos persequuntur. Ecce, quomodo 1 hessalonicenses imitatores Dorr.ini et Apostolorum.
1:7
7. Ita ut facti sitis forma omnibus credentibus in Macedonia et in Achaia. Forma, id est, exemplum, quomodo legit Ambrosianus. Sensus est: Adeo, ut fueritis exemplo omnibus, qui per Macedoniam et Achaiam crediderunt in Christum. Qunmvis enim quidam illorum ante eos credidissent, \.t PhilippenGes: poterant tamen omnes ab iw accipere ex^mpla constantis et alacris fidei, promptique animi ad pericula pro fide subeunda. Cum Macedonia Achaiam nominat, ut regionem vicinam, in qua erant Athenae et Corinthus, ex qua hanc scribit Epistolam.
1:8
8. A vobis enim diffamatus est sertno Dnmini. Diffamatus, id est, divnlgatus; cum alioqui d;ffamare apud Latinos fere in sinistram partem accipiatur. Caeterum Graeca vox significantior est, et ad amplificandam sententiam aptior: significat enim personare, id est, longe lateque sonare; ut sensus sit: Nam a vobis, velut signo dato, quaquaversum personuit sermo Christi Domini, id est, verbum Evangelicum; ut mirnra non sit, quod dico, vos factos esse fcrmam omnibus credentibus. Kon solum in Macedonia et Achaia, quas modo nominavi, in Macedonia, inquam, in qua vos estis; et in Achaia, in qua ego sum. Sed in omni loco fides vestra, quae est ad Deum, profecta est. Graece et Syriace: Sed et in omni loco fides vestra, quae ad Deum est 3 exivit. Conjunctionem addunt etiam nonnulla Latina, quibus accedit editio Clement, nec non Ambrosianus, qui sic legit: Sed et in omnem locum etc. Nec tamen Apostolus scripsit, in omnemlocum, quod Grammatica lex videbatur exigere, sed in omni loco; propter id quod praeees serat, in Macedonia et Achaia. Sensus: Verum etiam in omnem locum fides vestra, qua ad Deum conversi estis, id enim pauio post exprimit, emanavit, procer sit, pervenit; id est, rumore perlafa est. Quod dicit, in omni loco, vel, in omnem locum, hyperbole est, quasi diceret, latissime innotuit, ad plurima loca divulgata ost.
Ita ut non sit nobis necesse quicquam loqui. Id est, ut nobis non sit opus apud alios exponere ac r^ferre, qaantum apud vos fructum fecerit semen verbi Dei; jam enim fama sermonem nostrum praecurrit. Unde sequitur:
1:9
9. Ipsi enim de nobis annuntiant, qualem introitum habuerimus ad vos. Nam, inquit, illi, quibus eramus locuturi de vobis. id enim subauditur, priores de vobis loquuntur, nosque nraeveniunt; annuntiantes, qualem ingressum ad vos iiabuerimus, videlicethaudquaquam inanem, ut dicitur initio sequentis capitis, sed cum multo fructu fidei vestrae conjunctuui juxta id, quod exponendo seqv.itur:
Et quomodo conversi estis ad Deum a simulacris. Id est, quanto studio et promptitudin», per nostram praedicationem, conversi sitis a cultu simulacrorum ad Deum colendum. Docet hic locus, aeque atque innumera alia Scripturae testimonia, gentiles vere simulacra, quae Graece vocantur idola, pro Diis coluisse, quod in odium sacrarum iroaginum, quas Christiani veneramur, impudenter negant haeretici.
Servire Deo vivo et vero. Graecismus hoc modo reddendus: Ita ut serviretis Deo viventi, sic enim Graece est, et vero, quod Erasmus et alii quidam minus recte vertunt, veraci. Dixit enim Apostolus vivo seu viventi ad difierentiam simulacrorum, quae non vivunt, cum sint lignea, lapidea etc. Dixit autem vero, ad dirlerentiam eorum, qui vivunt quidem aut vixerunt aliquando, sed falso nomine dii vocantur, utpote divinitatis nihil habentes, quales erant daemones, et qui ex hominibus in Deos relati. Porro servitus hic ea intelligitur, quae soli debetur Deo. 1C. Et exspectare filium ejus de coelis, quem suscitavit ex mortuis, Jesum. Id est, et ut filium ejus Jesum, quem a morte suscitavit, spe certa exspectaretis de coelo venturum, scilicet fidei vestrae remuneiatorem. qui vos ad eandem secum gloriam assumet; veluti plenius explicatur infra cap. 4. Videri potest Apostolus hoc dicere sub eorum persona, qui vivi reperientur in terris, quando illius Dei ad judicium veniet. Nam Sancti cum Christo regnantes non eum de coelis exspectabunt, ved venientem comitabuntur juxta illud: Ecce Dominus veniet, et omnes Sancti ejus cum eo. Sed quia necesse est, animas beatas corpora sua, quae in terris sunt, prius resumere, quam ipsum judicium fiat; hac ratione potest intelligi, quod dicuntur Thessalonicenses et omnes Sancti exspectare filium Dei de coelis: omnes enim de terra resurgent, Christo judici obviam ituri.
1:10
Qui eripuit nos ab ira ventura. Graece participium praesentis temporis, eripientem, id est, qui eripit, uti textus habet Ambrosianus. Et sensus est: Qui nos liberat a poena damnationis aeternae, quae superventura est impiis e*; infidelibus; de qua clarius ac terribilius loquitur iu 2. ad Thess. cap. 1. Ea poena vocatur ira, per metonymiam, qua vel causa pro effectu, vel signum pro re significata ponitur: cum alioqui proprie ira in Deum non cadat. Eripit autem nos, id est, electos suos, Christus ab aeterna damnatione etiam nunc in praesenti, quatenus eos per beneficium redemptionis suae, durante hoc saeculo, eripit e potestate praesertim si participium ita exponas: Eripientem, id est, qui eripiat. Quamliberationem non male refert ad ipsum participium praesentis temporis £pX°~
1:1
… dall'Apostolo costretto a fuggire, il quale da Atene gli fa sapere di raggiungerlo quanto prima; ciò avvenne a Corinto (ibid. 17, 14; 18, 5). S. non compare più nella vita successiva di Paolo, che se lo associa nello scrivere le due lettere ai Tessalonicesi (I Thess. 1, 1; II Thess. 1, 1), composte precisamente a Corinto. …
1:6
… libera, governata da sei πολιτάρχαι, titolo usato in Act. 17, 6.8. Per la sua posizione geografica, fra la Tracia, la Macedonia e l'Acaia, T. attirò s. Paolo, che dovette considerarla un centro di diffusione della fede, quale effettivamente essa divenne (I Thess. 1, 6 sgg.).
1:7
Il distacco dal mondo, la s. riguardo alle cure necessarie della vita temporale (ἀπλότης: Mt. 6, 25-34; I Cor. 29-35; Phil. 4,6), trova il suo esempio (I Thess. 1,7) nella generosità dei neo-convertiti di Macedonia, la cui «estrema penuria sovrabbondò colle ricchezze della loro s.» a favore dei poveri (II Cor. 8, 1-4); la s. spiega quell'abbondanza …
fratelli: « in verbo veritatis evangelii quod pervenit ad vos sicut in universo mundo » (Col. 1, 4-7; I Thess. 1, 7-8). Libero com'era di scegliersi il campo di apostolato, si proibisce di predicare il Vangelo là, dove altri l'hanno già predicato (Rom. 15, 20-21; 16, 13-18). Quest'uomo appassionato, …
1:10
Nello stesso Nuovo Testamento suppongono od attestano la realtà dell'A. o della presenza dell'umanità glorificata di Cristo in cielo gli apostoli Paolo, Pietro e Giovanni (I Thess. 1, 10; Eph. 1, 20-22; 4, 10; 6, 9; specialmente Hebr. 9, 24 [e 7, 27; 8, 1, 10, 12; ecc.]; I Pt. 3, 22; I Io. 2, 1). Le testimonianze sono più che sufficienti per compensare il silenzio …
TESSALONICESI, EPISTOLE I-II AI
Gerusalemme sarebbe avvenuta prima che perisse la generazione contemporanea del Redentore (Mt. 24, 34 e paralleli), ma ne ignorava la data precisa taciuta dal Signore (Mt. 24, 36; Mc. 13, 32). Eran passati ca. 20 anni (dal 30 d. C. al 51 ca.) e Paolo la riteneva già prossima (I Thess. 1, 10; 2, 16; cf. 5, 1-11). Nessuna meraviglia e nessun errore (nessuna dottrina nuova), se ancor più i fedeli, sotto la sferza delle persecuzioni, l'avessero creduta imminente. …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.