The Babylonians spoyling Ierusalem wil cast the bones of Kinges, Priestes, Prophetes, and others out of their sepulchres, and most cruelly afflict the liuing: 5. God so permitting, because they would not repent, when the true Prophetes admonished them so to do. 18. Al which the prophet forseing lamenteth.
1At that time, saith the Lord, they shall cast out the bones of the kings of Juda, and the bones of the princes thereof, and the bones of the priests, and the bones of the prophets, and the bones of the inhabitants of Jerusalem, out of their graves.In quel tempo, dice il Signore, saran gettate fuora de' lor sepolcri le ossa dei re di Giuda, e le ossa de' suoi principi, e le ossa de' sacerdoti, e le ossa de' profeti, e le ossa di quegli, che abitaron Gerusalemme:AT THAT time, saith our Lord, they wil cast out the bones of the kinges of Iuda, and the bones of the princes thereof; and the bones of priests, and the bones of the Prophets, and the bones of them that inhabite Ierusalem; out of their sepulchers.In illo tempore, ait Dominus, / ejicient ossa regum Juda, et ossa principum ejus, / et ossa sacerdotum, et ossa prophetarum, / et ossa eorum qui habitaverunt Jerusalem, / de sepulchris suis: 2And they shall spread them abroad to the sun, and the moon, and all the host of heaven, whom they have loved, and whom they have served, and after whom they have walked, and whom they have sought, and adored: they shall not be gathered, and they shall not be buried: they shall be as dung upon the face of the earth.E le esporranno al sole, e alla luna, e a tutta la milizia del cielo, che son le cose, ch'essi hanno amato, e alle quali hanno servito, e dietro alle quali andavano, e le quali cercavano, e adoravano. Le ossa non saranno raccolte, né seppellite: saran come sterco sulla faccia della terra.And they shal spread them abrode in the sunne, and the moone, and al the host of heauen, which they haue loued, and which they haue serued, and after which they haue walked, and which they haue sought, and adored: they shal not be gathered, and they shal not be buried: they shal be as a dunghil vpon the face of the earth.et expandent ea ad solem, et lunam, / et omnem militiam cæli, / quæ dilexerunt, et quibus servierunt, / et post quæ ambulaverunt, / et quæ quæsierunt, et adoraverunt. / Non colligentur, et non sepelientur: / in sterquilinium super faciem terræ erunt. 3And death shall be chosen rather than life by all that shall remain of this wicked kindred in all places, which are left, to which I have cast them out, saith the Lord of hosts.E ameranno la morte più che la vita tutti quelli, che di questa stirpe pessima resteranno in tutti i luoghi abbandonati, dov' io gli ho cacciati, dice il Signore degli eserciti.And they shal choose rather death then life, al that shal be remaining of this wicked kinred in al places, which are leaft, to the which I haue cast them out, saith the Lord of hostes.Et eligent magis mortem quam vitam, / omnes qui residui fuerint de cognatione hac pessima, / in universis locis quæ derelicta sunt, / ad quæ ejeci eos, dicit Dominus exercituum. 4And thou shalt say to them: Thus saith the Lord: Shall not he that falleth, rise again? and he that is turned away, shall he not turn again?Ma tu dirai loro: Queste cose dice il Signore: Forse colui, che cade, non si rialza? E chi è uscito di strada non la ripiglia?And thou shalt say to them: Thus saith our Lord: Shal not he that falleth rise againe? and he that is turned away, shal he not turne againe?Et dices ad eos: Hæc dicit Dominus: / Numquid qui cadit non resurget ? / et qui aversus est non revertetur ?
5Why then is this people in Jerusalem turned away with a stubborn revolting? they have laid hold on lying, and have refused to return.E perchè adunque questo popolo di Gerusalemme si è ribellato con ribellione pertinace? Hanno stretta la menzogna, e non han voluto ricredersi.Why then is this people in Ierusalem turned away with a contentious reuolting? they haue apprehended lying, and would not returne.Quare ergo aversus est populus iste in Jerusalem / aversione contentiosa ? / Apprehenderunt mendacium, / et noluerunt reverti. 6I attended, and hearkened; no man speaketh what is good, there is none that doth penance for his sin, saying: What have I done? They are all turned to their own course, as a horse rushing to the battle.Io li considerai, e gli ascoltai: nissuno parla di quel, che è bene, nissuno è, che faccia penitenza del suo peccato, e dica: Che ho fatt'io? Si sono tutti rivolti alla loro carriera come cavallo, che impetuosamente va alla battaglia.I attended, and harkned: no man speaketh that which is good, there is none that doth penance for his sinne, saying: What haue I done? They are al turned to their owne course, as an horse going with violence to battel.Attendi, et auscultavi: / nemo quod bonum est loquitur; / nullus est qui agat pœnitentiam super peccato suo, / dicens: Quid feci ? / Omnes conversi sunt ad cursum suum, / quasi equus impetu vadens ad prælium. 7The kite in the air hath known her time: the turtle, and the swallow, and the stork have observed the time of their coming: but my people have not known the judgment of the Lord.Il nibbio nell'aria conosce il suo tempo; la tortorella, e la rondine, e la cicogna osservan costantemente il tempo del lor passaggio; ma il mio popolo non ha conosciuto il giudizio del Signore.The kite in the heauen hath knowen her time: the turtle, and the swalow, and the storke haue obserued the time of their coming: but my people haue not knowen the iudgement of the Lord.Milvus in cælo cognovit tempus suum: / turtur, et hirundo, et ciconia custodierunt tempus adventus sui: / populus autem meus non cognovit judicium Domini. 8How do you say: We are wise, and the law of the Lord is with us? Indeed the lying pen of the scribes hath wrought falsehood.Come mai dite: Noi siamo saggi, la legge del Signore è nelle nostre mani? veramente lo stile bugiardo degli scribi ha vergato menzogne.How say you: We are wise, and the law of our Lord is with vs? In very deede the lying penne of the Scribes hath wrought lying.Quomodo dicitis: Sapientes nos sumus, / et lex Domini nobiscum est ? / vere mendacium operatus est stylus mendax scribarum ! 9The wise men are confounded, they are dismayed, and taken: for they have cast away the word of the Lord, and there is no wisdom in them.I saggi sono confusi, atterriti, e presi; perocché rigettarono la Parola del Signore, e non è in essi nissuna saggezza.The wise are confounded, they are terrified & taken: for they haue cast away the word of our Lord, and there is no wisedom in them.Confusi sunt sapientes; / perterriti et capti sunt: / verbum enim Domini projecerunt, / et sapientia nulla est in eis.
10Therefore will I give their women to strangers, their fields to others for an inheritance: because from the least even to the greatest all follow covetousness: from the prophet even to the priest all deal deceitfully.Per questo io darò a' forestieri le mogli loro, e i loro poderi ad altri eredi: perchè dal più piccolo fino al più grande tutti van dietro all'avarizia: dal profeta fino al sacerdote tutti sono bugiardi.Therefore wil I geue their wemen to strangers, their fildes to inheritours: because from the least euen to the greatest al folow auarice: from the prophet euen to the priest al make lies.Propterea dabo mulieres eorum exteris, / agros eorum hæredibus, / quia a minimo usque ad maximum / omnes avaritiam sequuntur: / a propheta usque ad sacerdotem / cuncti faciunt mendacium. 11And they healed the breach of the daughter of my people disgracefully, saying: Peace, peace: when there was no peace.E sanavano la piaga della figlia del popol mio con burlarsi di lei, dicendo: Pace, pace, quando non era pace,And they healed the destruction of the daughter of my people to ignominie, saying: Peace, peace, when there was not peace.Et sanabant contritionem filiæ populi mei ad ignominiam, / dicentes: Pax, pax ! / cum non esset pax. 12They are confounded, because they have committed abomination: yea rather they are not confounded with confusion, and they have not known how to blush: therefore shall they fall among them that fall; in the time of their visitation they shall fall, saith the Lord.Sono confusi, perchè hanno fatto cose abbominevoli: anzi non son veramente confusi, e non han saputo arrossire; per questo cadranno tra que', che periscono, nel tempo, in cui saran visitati, periranno, dice il Signore.They are confounded, because they haue done abomination: yea rather they are not confounded with confusion, and they haue not knowen how to blush: therefore shal they fal among them that fal, in the time of their visitation they shal fal, saith our Lord.Confusi sunt, quia abominationem fecerunt: / quinimmo confusione non sunt confusi, / et erubescere nescierunt. / Idcirco cadent inter corruentes: / in tempore visitationis suæ corruent, dicit Dominus. 13Gathering I will gather them together, saith the Lord, there is no grape on the vines, and there are no figs on the fig tree, the leaf is fallen: and I have given them the things that are passed away.Io li raunerò tutti, dice il Signore: Le viti son senza uve, e la ficaia è senza fichi, le foglie stesse sono cadute, e le cose, ch'io diedi loro, se ne son' ite.Gathering I wil gather them together, saith our Lord, there is no grape in the vines, and there are no figges on the figtree, the leafe is fallen downe: and I haue geuen them the thinges that are passed.Congregans congregabo eos, ait Dominus. / Non est uva in vitibus, et non sunt ficus in ficulnea: / folium defluxit, / et dedi eis quæ prætergressa sunt.
14Why do we sit still? assemble yourselves, and let us enter into the fenced city, and let us be silent there: for the Lord our God hath put us to silence, and hath given us water of gall to drink: for we have sinned against the Lord.Perchè stiamo a sedere? Raunatevi, e andiamo nella città forte, ed ivi stiam in silenzio; perocché il Signore Dio nostro ci ha condannati al silenzio, e ci ha dato a bere acqua di fiele: perchè contro il Signore abbiam peccato.Why doe we sitte? come together and let vs enter into the fenced citie, and let vs be silent there: because the Lord our God hath made vs to be silent, and hath geuen vs water of gaule for drinke: for we haue sinned to our Lord.Quare sedemus ? / convenite, et ingrediamur civitatem munitam, / et sileamus ibi: / quia Dominus Deus noster silere nos fecit, / et potum dedit nobis aquam fellis: / peccavimus enim Domino. 15We looked for peace and no good came: for a time of healing, and behold fear.Aspettavamo la pace, e questo bene non venne: il tempo di guarigione, ed ecco terrori.We expected peace and there was no good: a time of medicine and behold feare.Exspectavimus pacem, et non erat bonum: / tempus medelæ, et ecce formido. 16The snorting of his horses was heard from Dan, all the land was moved at the sound of the neighing of his warriors: and they came and devoured the land, and all that was in it: the city and its inhabitants.Da Dan si è udito il nitrire de' suoi cavalli, al romore strepitoso de' suoi combattenti è stata scommossa tutta la terra. E son venuti, e han divorata la terra, e le sue ricchezze; le città, e i loro abitatori.From Dan was the snoring noyse of his horses heard, with the voice of the neyinges of his fighting horses al the land was moued: and they came and deuoured the land, and the fulnes thereof: the citie and the inhabitants thereof.A Dan auditus est fremitus equorum ejus; / a voce hinnituum pugnatorum ejus commota est omnis terra: / et venerunt, et devoraverunt terram et plenitudinem ejus; / urbem et habitatores ejus. 17For behold I will send among you serpents, basilisks, against which there is no charm: and they shall bite you, saith the Lord.Imperocché ecco che io manderò contro di voi de' serpenti, e de' basilischi, che non s'incantano; e vi morderanno, dice il Signore:For behold I wil send you serpents basaliskes, for which there is no inchantment: and they shal bite you, saith our Lord.Quia ecce ego mittam vobis serpentes regulos, / quibus non est incantatio: / et mordebunt vos, ait Dominus. 18My sorrow is above sorrow, my heart mourneth within me.Il mio dolore passa ogni dolore: io porto un cuore angustiato.My sorow is aboue sorow, my hart mourning within me.Dolor meus super dolorem, / in me cor meum mœrens.
19Behold the voice of the daughter of my people from a far country: Is not the Lord in Sion, or is not her king in her? why then have they provoked me to wrath with their idols, and strange vanities?Odo la voce della figlia del popol mio: Non è egli più il Signore in Sionne? O il suo Re non è egli più dentro di lei? E perchè adunque mi provocarono a sdegno co' loro simolacri, e con vanità forestiere?Behold the voice of the daughter of my people from a farre countrie: Is not our Lord in Sion: or is not her king in her? Why then haue they prouoked me to wrath in their sculptils, and in strange vanities?Ecce vox clamoris filiæ populi mei de terra longinqua: / Numquid Dominus non est in Sion ? / aut rex ejus non est in ea ? / Quare ergo me ad iracundiam concitaverunt in sculptilibus suis, / et in vanitatibus alienis ? 20The harvest is past, the summer is ended, and we are not saved.La mietitura è passata, l'estate è finita, e noi non siam liberati.The haruest is past, sommer is ended: and we are not saued.Transiit messis, finita est æstas, / et nos salvati non sumus. 21For the affliction of the daughter of my people I am afflicted, and made sorrowful, astonishment hath taken hold on me.L'afflizione della figlia del popol mio mi affligge, e mi contrista; l'orrore si è impossessato di me.For the affliction of the daughter of my people I am afflicted, and made sorowful, astonishment hath taken me.Super contritione filiæ populi mei contritus sum, et contristatus: / stupor obtinuit me. 22Is there no balm in Galaad? or is there no physician there? Why then is not the wound of the daughter of my people closed?Non vi è egli resina in Galaad? O non hai tu verun medico? Perché adunque non è ella rammarginata la ferita della figliuola del popol mio?Is there noe rosen in Galaad? or is there no phisition there? Why then is not the wound of the daughter of my people closed?Numquid resina non est in Galaad ? / aut medicus non est ibi ? / quare igitur non est obducta cicatrix filiæ populi mei ?
8:1
Graves. They might suppose that they would find treasures in them, as the tombs of Semiramis, Cyrus, etc., were thus enriched. This inhumanity seems to have taken place before the last siege, Baruch 2:24. (Calmet) Quaeque carent ventis et solibus ossa Quirini Nefas videre dissipabit insoleas.--
Horace
(Horace, epod. 16.)
Worthington
Cruelty and avarice cause persecutors to act thus. (Worthington)
8:4
Again. Why then do not the people strive to repent?
8:7
Stork. These birds retire at the approach of winter to warmer climates. In Poland swallows plunge into marshes, like frogs. If instinct teach them to do so, for their preservation, is it not strange that men should be so inconsiderate?
8:8
Calmet
Falsehood. The impostors have deceived you, and they are themselves taken prisoners. (Calmet)
8:9
Worthington
Them. Those who understand, and do not observe the law, are not wise. (Worthington)
8:10
Calmet
Others. Idumeans, etc. Yet most part of the land remained uncultivated. (Calmet)
Haydock
The rest, to ver. 13., "they will collect their fruits, says," etc., is supplied by Grabe. (Haydock)
8:12
St. Jerome
They are. Or, "are they?" etc. (St. Jerome)
No, they are too hardened, Jeremias 6:14.
8:13
Calmet
Gather into Jerusalem, to be butchered. (Calmet)
Haydock
Away. They are now in the greatest distress. (Haydock)
This probably happened a little before the last siege, Jeremias 14.
8:14
Silent, in utter destruction, 1 Kings 2:9. We cannot be in a worse condition.
8:16
Calmet
Dan, by which the Chaldeans must pass, Jeremias 4:15. Many have hence inferred that antichrist will be the serpent (ver. 17.) of the tribe of Dan, Genesis 49:17. (Calmet)
8:17
Worthington
Charm. The Chaldeans will not be moved to pity (Menochius) by any words. (Worthington)
8:18
Calmet
Me. God, Jeremias, the people, or rather Jerusalem bewails her children. (Calmet)
8:19
Calmet
Sion. Thus the people complain, (Menochius) or God answers them that they had no reason to have recourse to idols for protection. (Calmet)
8:20
Haydock
Saved. Our hopes of redress are vanished. We must still pine away for want of food. (Haydock)
Calmet
The siege continues, though we had been assured it would shortly be terminated. (Calmet)
Haydock
It commenced January 30, the year of the world 3414. Soon after Nabuchodonosor went to meet Pharao, and having defeated him, returned about June, the year of the world 3415, and after 390 days took the city, 27th of July, the year of the world 3416. (Usher) (Chap. 39:2.) (Calmet) (Ezechiel 4:5.) (Haydock)
8:21
Menochius
1:Jeremias. (Menochius)
The prophet continues to speak in the next chapter.
8:22
Balm, (resina) "turpentine," (Calmet) which was much used. (Dioscor. 1:66.)
Galaad was famous for the best, Jeremias 46:11., and Genesis 37:25.
Calmet
Closed? Have I not sent prophets? But they will not be healed. (Calmet)
8:1
Persecuters spoile the shrines of kinges and other principal persons of crueltie; & also of auarice if they be richly adorned.
8:9
Those that professe knowlege of the law, & obserue it not in workes, haue not true wisdom.
8:17
As serpents can not be hindered by inchantments from hurting men, no more can the furious Chaldees be disswaded by anie speach from killing, spoyling, and ransaking the Israelites.
8:1
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 2.17
17. What thinkest thou of Nabuchodonosor? Hast thou not heard out of the Scriptures that he was bloodthirsty, fierce , lion-like in disposition? Hast thou not heard that he brought out the bones of the kings from their graves into the light
8:4
sant'Ignazio di Antiochia † 108 d.C. Epistle to the Ephesians: Shorter and Longer Versions 10
And pray ye without ceasing in behalf of other men; for there is hope of the repentance, that they may attain to God. For “cannot he that falls arise again, and he that goes astray return?”
Tertulliano † 220 d.C. On Repentance 8
… upbraids the Laodiceans for trusting to their riches; and yet gives them all general monitions to repentance—under comminations, it is true; but He would not utter comminations to one un repentant if He did not forgive the repentant. The matter were doubtful if He had not withal elsewhere demonstrated this profusion of His clemency. Saith He not,
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.115
… “But in the grave who will confess unto Thee?” Also in the twenty-ninth Psalm: “Shall the dust make confession to Thee?” Also elsewhere that confession is to be made: “I would rather have the repentance of the sinner than his death.” Also in Jeremiah: “Thus saith the Lord, Shall not he that falleth arise? or shall not he that is turned away be converted?”
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. From the Discourse on the Resurrection, Part I 1
… because it is not that which remains standing, but that which has fallen and been laid down, that is set up; according to that which is written, “Does not he who falls rise again, and he who turns aside return?”
san Basilio † 379 d.C. The Letters 44
… Though it be but two legs or a lobe of an ear, spring back from the beast that has wounded you. Remember the mercies of God and how He cures with oil and wine. Do not despair of salvation. Recall your recollection of how it is written in the Scriptures that he who is falling rises and he who turns away returns;
san Basilio † 379 d.C. The Letters 46.5
5. In such a state of things as this, “Shall they fall and not arise? Shall he turn away and not return?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. An Exhortation to Theodore After His Fall 1
… For to have fallen is not a grievous thing, but to remain prostrate after falling, and not to get up again; and, playing the coward and the sluggard, to conceal feebleness of moral purpose under the reasoning of despair. To whom also the prophet spoke in perplexity saying “Doth he who falleth not rise up, or he who turneth away not turn back?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. An Exhortation to Theodore After His Fall 2.4
… “Slay me, smite me, spare not?” “Does he who falls not rise up again?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 26
7. Let us not then be confident, who stand, but let us say to ourselves, “Let him that thinketh he standeth take heed lest he fall;” neither let us who are fallen despair, but let us say to ourselves, “He that falleth, doth he not arise?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 64
How many other such changes wouldest thou see, both to have taken place of old, and now taking place every day? For this reason then I say, Neither let him on the stave despair, nor let him in the church be confident. For to this last it is said, “Let him that thinketh he standeth, take heed lest he fall;” and to the other, “Shall not he that falleth arise?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 82
But about not despairing, it is said, “Doth he fall, and not arise? Doth he turn away, and not return?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 23
… To him that committeth extortion every day? Nay, he lies prostrate with a mighty fall. To the fornicator? He too is cast down to the ground. To the drunkard? He also is fallen, and knoweth not even that he is fallen. So that it is not the season for this word, but for that saying of the prophet which he spake even to the Jews, (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 9
… And this is evident from many places. “For,” says one, “doth not he that falleth rise again? or he that turneth away, doth not he turn back to [God]?” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 41.3
… No doubt their object is to make their religion more pretentious by putting that last which we put first. Again they close the doors of the Church to almost every fault, whilst we read daily, “I desire the repentance of a sinner rather than his death,” and “Shall they fall and not arise, saith the Lord,”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 122.1
… One who despairs of salvation can have no expectation of a judgment to come. For if he dreaded such, he would by doing good works prepare to meet his Judge. Let us hear what God says through Jeremiah, “withhold thy foot from a rough way and thy throat from thirst” and again “shall they fall, and not arise? Shall he turn away, and not return?”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 13.3
… “Shall he that falleth, not rise again? and he that is turned away, shall he not turn again? Why then is this people in Jerusalem turned away with a stubborn revolting? They have stiffened their necks and refused to return.”
Early Popes (Pseudo-Isidorian Decretals) The Epistles of Pope Callistus 2.6
… But be that as it may , we believe without hesitation, that both the priests of the Lord and other believers may return to their honours after a proper satisfaction for their error, as the Lord Himself testifies by His prophet: “Shall he who falls not also rise again? and shall he who turns away not return?”
Pseudo-Cyprian Exhortation to Repentance 1
Also in the same: “Thus saith the Lord, Does not he that falleth arise? or he that turns away, shall he not be turned back? Because this people hath turned itself away by a shameless vision, and they have persisted in their presumption, and would not be converted.”
8:5
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 16.15
… One of the prophets, speaking of Israel, whose heart was hard and uncircumcised, says, Lord, Thou hast stricken them, but they have not grieved, Thou hast consumed them but they have refused to receive correction; and again, The people turned not to Him that smiteth them; and Why is my people slidden back by a perpetual backsliding,
8:6
Pseudo-Cyprian Exhortation to Repentance 1
Also in the same: “There is no man that repenteth of his iniquity, saying, What have I done? The runner has failed from his course, as the sweating horse in his neighing.”
8:7
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 1.4
… the sparrows of the field keep the time of their coming in; but my people doth not know the judgment of the Lord. How say ye, We are wise, and the law of the Lord is with us? The false measurement has been made vain; the scribes are confounded; the wise men have trembled, and been taken, because they have rejected the word of the Lord.”
sant'Efrem il Siro † 373 d.C. Ephraim Syrus: The Pearl. Seven Hymns on the Faith 4.2
With the swallow and the crow did He put men to shame; with the ox, yea with the ass, did He put them to shame; let the pearl reprove now, O ye birds and things on earth and things below.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 12.6
… yet your heavenly Father feedeth them.” The prophet also, to shame the ungrateful Jews, thus speaks; “The ox knoweth his owner, and the ass his master’s crib; but Israel doth not know me.” And again; “The turtle and the swallow and the crane observe the time of their coming, but my people knoweth not the judgment of the Lord his God.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 21
… Yea, for the old covenant likewise sends to the bee, and to the ant, and to the turtle, and to the swallow.
8:11
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 51.11
… they pour out that of which they are full; they preach peace, and they have peace. They are not as those of whom it was said, “Peace, Peace, and there is no peace.”
8:13
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. The Banquet of the Ten Virgins; or Concerning Chastity 10.2
… For the fig-tree, on account of its sweetness and richness, represents the delights of man, which he had in paradise before the fall. Indeed, not rarely, as we shall afterwards show, the Holy Spirit
8:16
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 5.30.2
… the whole earth shall be moved by the voice of the neighing of his galloping horses: he shall also come and devour the earth, and the fulness thereof, the city also, and they that dwell therein.”
sant'Ippolito † 235 d.C. Treatise on Christ and Antichrist 15
… Well, the prophecy had its partial fulfilment in Samson, but its complete fulfilment is reserved for Antichrist. For Jeremiah also speaks to this effect: “From Dan we are to hear the sound of the swiftness of his horses: the whole land trembled at the sound of the neighing, of the driving of his horses .”
sant'Ippolito † 235 d.C. A discourse by the most blessed Hippolytus, bishop and martyr, on the end of the world, and on Antichrist, and on the second coming of our lord Jesus Christ 19
… That, however, was only partially made good in the case of Samson; but this shall be fulfilled completely in the case of Antichrist. For Jeremiah, too, speaks in this manner: “From Dan we shall hear the sound of the sharpness of his horses; at the sound of the neighing of his horses the whole land trembled.”
8:17
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 18.16
… For it is the plague of which it is figuratively said by the prophet: “Behold I will send among you serpents, basilisks, against which there is no charm: and they shall bite you.”
8:22
san Basilio † 379 d.C. The Letters 46.5
… is there no physician there? Why then is not the health of the daughter of my people recovered?”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 79.3
… In Isaiah we read of camels, the dromedaries of Midian and Ephah and Sheba, which carry gold and incense to the city of the Lord. On like typical camels the Ishmaelitish merchantmen bring down to the Egyptians perfume and incense and balm (of the kind that grows in Gilead good for the healing of wounds
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 3.8
… it so glorious, that it may well hear from the prophet “And the king shall have pleasure in thy beauty,” or so black, and foul, and ugly, that it must surely acknowledge the stench of its shame, and say “My wounds stink and are corrupt because of my foolishness,” and the Lord Himself says to it “Why is not the wound of the daughter of my people closed?”
8:1
1. IN ILLO TEMPORE, — quo Jerusalem a Chaldæis capietur, et Judæi in Topheth occidentur. EJICIENT OSSA REGUM JUDA. — Nota: Judæi cadavera principum suorum mortuorum comburebant, ut patet Jeremiæ cap. XXXIV, vers. 5; et ossa sepeliebant cum auro, argento, vestibus, armis, coronis et sceptro, si reges essent, inquit S. Hieronymus; sin Prophetæ essent aut viri primarii, cum vestibus et vasis pretiosis, sicut et nostro tempore in sepulcris Judæorum vidimus. Ita scribit Josephus, lib. XIII Antiq. XV, Hyrcanum extruxisse e sepulcro Davidis tria talentorum millia, et Sozomenus, lib. IX, in fine, narrat in sepulcro Zachariæ prophetæ inventum fuisse puerum e regia stirpe aurea corona redimitum, et vestibus regalibus indutum. Sic et Gentes fecerunt, ut patet ex funere Miseni apud Virgilium, lib. VI Æneid: At pius Æneas ingenti mole sepulcrum / Imposuit, suaque arma viro, remumque tubamque. Et lib. XI, in funere Pallantis: in rogum enim injecerunt ejus vestes, galeam et arma. Idem etiamnum faciunt Livones, qui dura Germanorum servitute pressi, monumentis mortuorum cibum, potum, securim, et nonnihil pecuniæ apponunt dicentes: «Transi, o miser, ab hoc durorum statu in mundum meliorem; ubi non tibi Germani amplius, sed tu illis imperabis, habes arma, cibum, viaticum.» Testis est Joannes Lasicius in Samogit. Alexander Magnus, audiens Cyri sepulcrum auro argentoque refertum, jussit illud aperiri: «Sed præter ejus clypeum putrem, et arcus duos Scythicos et acinacem, nihil reperit. Cæterum corona aurea imposita amiculo, cui eam assuerat ipse, pulvillum, in quo corpus jacebat, velavit, miratus tanti nominis regem, tantis præditum opibus, nihilo pretiosius sepultum esse quam si fuisset e plebe,» inquit Q. Curtius, lib. X De Gestis Alexandri. Paulo aliter rem narrat Plutarchus, uti mox dicam. Alexander Magnus, inquit Plutarchus in ejus Vita, cum Cyri monumentum apertum comperisset, facti auctorem, Polymachum nomine, interfecit. Titulus monumenti erat: «Quisquis homo es et undecumque venisti (nam venturum novi) ego Cyrus sum, qui Persis quæsivi imperium. Ne invideas mihi, oro te, exiguam hanc humum, quæ corpus meum tegit.» Hæc Alexandrum valde permoverunt, reputantem rerum incertitudinem et vicissitudinem. Hinc et illa Horatii querela de Romanorum excidio libro Epodon, ode XVI: Prædicit ergo Jeremias, quod sepulcra hæc effringet Chaldæorum avaritia, primo, ad prædam. Ita S. Hieronymus, Hugo, Lyranus, Isidorus. Secundo, ut Theodoretus, ad contemptum et punitionem, ut scilicet ossa Manassis et regum impiorum luci prodantur, et cæli ac stellarum, quibus servierunt Deo derelicto, pateant aspectibus. Denique ut aeri exposita eorum ossa, ab eoque consumpta, in sterquilinium et cineres solvantur. Hinc ait: «Expandent ea;» id est spargent, non colligent sub tectum; nam et hic aliquis honos est; quare nos mortuorum crania et ossa in cœmeterio honesto loco in polyandro sive ossario reponere solemus. Verum hoc Judæis a Chaldæis non fuit concessum, uti hic minatur Deus. Quam vero hæc sepulcrorum violatio sit inhumana et barbara, facto indicavit Nitocris (licet Plutarchus id tribuat Semiramidi) regina Babylonis. Hæc enim sepulcrum sibi exstruxit supra portas urbis excelso loco, atque his litteris inscripsit: «Si cui regum Babylonis post me futurorum fuerit pecuniæ penuria, aperto sepulcro, sumat quantumcumque libuerit pecuniæ, duntaxat indigens; aliter ne aperiat, non enim satius fuerit.» Hoc sepulcrum mansit immotum usque ad Darium Hystaspis, qui frustra ibi pecunias recondi arbitratus, aperuit monumentum, in quo pecunias non invenit, sed litteras ita dicentes: «Nisi pecuniæ esses inexplebilis, et turpis lucri cupidus, haud aperuisses urnas defunctorum.» Ita Herodotus, lib. I. Barbarus heu! cineres insistet victor, et urbem / Eques sonante verberabit ungula: / Quæque carent ventis et solibus ossa Quirini, / Nefas videre, dissipabit insolens.
8:2
2. ET OMNEM MILITIAM CÆLI, — et omnes stellas, quæ Dei, quasi armati et instructi sunt milites, præsertim quia galearum coni tanquam stellæ micare solent, inquit Maldonatus. QUIBUS SERVIERUNT — latria, ea adorando. Nota: Gentiles adorarunt solem et stellas, tum ob splendorem et pulchritudinem, tum quia primi philosophi pene omnes putarunt eas esse animatas. Unde S. Augustinus, lib. XVIII De Civit. IV, refert Anaxagoram capitis accersitum, quod dixerat «solem esse saxum candens,» tum quia censebant in stellis eventus et fatum cujusque esse descriptum. De quo plura cap. X, vers. 2.
8:3
3. ELIGENT MAGIS MORTEM QUAM VITAM. — Hoc allegorice verius erit in die judicii, et excidii orbis, cum impii dicent montibus: «Cadite super nos,» et collibus: «Operite nos.» IN UNIVERSIS LOCIS QUÆ DERELICTA SUNT, AD QUÆ EJECI EOS, — in Babylone, inquit Lyranus. Secundo et melius, in Judææ montanis et abditis, inquit Vatablus. Aut tertio, in desertis Moab et Idumææ, ad quæ fugerunt metu Chaldæorum Judæi. Ita a Castro. Aliter Sanchez: «Quæ derelicta sunt,» hoc est, inquit, in universis locis in quibus Judæi derelicti sunt, ut sit hypallage.
8:4
4. NUMQUID QUI CADIT, NON RESURGET? — q. d. Omnes qui cadunt resurgere cupiunt, et ad id toto corporis animique nisu conantur: pari modo qui aversi sunt a recta via et itinere, ea cognita in eam reverti festinant, quæ est ergo Judæorum insania, velle in lapsu et errore perdurare? Ita Lyranus, Dionysius, Isidorus et S. Hieronymus: «Humanum enim est cadere, diabolicum nolle resurgere.»
8:5
5. AVERSIONE CONTENTIOSA, — id est forti, jugi, pertinaci, ita ut nolit reverti. Unde hebraice est, aversione perpetua. APPREHENDERUNT MENDACIUM. — Hebraice תרמית hormit, id est dolos, et fraudes pseudoprophetarum Jeremiæ minas irridentium, iis enim crediderunt. Ita Vatablus, Pagninus, Lyranus, Dionysius. Secundo, S. Hieronymus, Rabanus, Hugo, S. Thomas vertunt, «mendacium,» id est iniquitatem, pravitatem. Sic alibi e contrario sæpe veritas vocatur omne habitum vel officium virtutis; et sic diabolus dicitur non stetisse in veritate, id est non perseverasse in officio angelico, seu in eo quod decebat angelum facere, Joan. VIII, 44.
8:6
6. OMNES CONVERSI SUNT AD CURSUM SUUM, — ut sequantur naturæ et voluntatis pravæ pronitatem in malum, sicut equus effræni impetu currit, quo eum stimulus vel phantasia agit, v. g. in prælium, etiam cum certo vitæ periculo. Paulo aliter, sed efficacius vertunt Septuaginta: Currens deficit a cursu suo, et equus defessus in hinnitu suo, q. d. Currens diu, tandem defatigatur, et currere desinit: equus pariter hinniens ad cursum in prælium, eo defatigatus, hinnire et currere desinit; at hi in continuo peccandi labore, et cursu ad scelera non fatigantur, sed quasi infatigabiles et insatiabiles ad alia et alia assidue procurrunt. Ita Theodoretus. Hic peccatoris vitiis immersi est stupor, hic furor.
8:7
7. MILVUS IN CÆLO (ex cælo, ex cæli temperatione et qualitate) COGNOVIT TEMPUS SUUM. — «Milvus» scilicet albus, id est ciconia, hæc enim a pietate in parentes hebraice dicitur חסידה chasida, id est pia, et a candore vocatur candida. Unde Virgilius, Georg. II: Cum vere rubenti / Candida venit avis. Ciconia enim in vere ex frigidioribus locis in nidum suum redit; quod non facit milvus, indeque ciconia hospitis qui nusquam habitat, est hieroglyphicon. Ita a Castro, Maldonatus et Hebræi. Verum, quia milvus nusquam vocatur ciconia, et quia de ciconia sequitur; hinc melius proprie hic milvum accipias, qui hebraice dicitur chasida per antiphrasin, quia minime pia, sed rapacissima est avis. Nomina enim animalium apud Hebræos multis sunt communia. Unde chasida milvum interpretantur primo, S. Hieronymus, Zachar. cap. V, vers. 9, ubi in Comment. sic ait: «Chasidam Hebræi milvum putant, avem rapacissimam, et semper domesticis avibus insidiantem.» Secundo, Symmachus, et sexta editio, Psalm. CIII, 18, chasida vertunt, milvum, ubi Septuaginta vertunt, herodium. Tertio, Thalmudistæ, ait Pagninus, dicunt quod chasida sit דיה לבנה daia lehana, id est milvus albus; sic appellatus, quod faciat misericordias aut beneficia cum sociis suis, quibus de escis quas rapuit, distribuit. Pulchre Baptista Mantuanus, lib. V Alphonsi de avium ingenio ita canit: Astra etiam pluviasque docent, et certa dierum / Tempora et annorum, sic ver cognoscit hirundo, / Alciones hiemem, ventos et fulgura sentunt, / Et tempestivos campis sitientibus imbres. TEMPUS SUUM, — tempus vernum, blandum et commodum ad redeundum, nidificandum, ova et pullos generandum, q. d. Et vos, o Judæi, o mortales, non cognoscitis tempus, id est opportunitatem pænitendi, Deum conciliandi, serendi bona opera quibus æternam gloriam metatis. Rursum, non cognoscitis tempus, puta hiemem severam iræ et vindictæ Dei vobis imminentis, ut eam instar milvi et ciconiæ fugiatis. Tempus sive occasionem pulchro hoc modo depingit Ausonius: Sum dea, quæ rara et paucis Occasio nota, / Quid rotulæ insistis? stare loco nequeo. / Quid talaria habes? volucris sum: Mercurius quæ / Fortunare solet, trado ego, cum volui. / Crine tegis faciem? cognosci nolo, sed heus tu, / Occipiti calva es? ne tenear fugiens. Unde comitem Occasionis Metanœam, sive seram pænitentiam ita describit: Sum dea, quæ facti non factique exigo pœnas, / Nempe ut pæniteat, sic Metanœa vocor. «Apes, inquit Plinius, lib. XI, cap. VI et X, peragunt opus suum non statis diebus, sed quoties cæli commoditas invitat; ita suo quæque tempore arripienda est occasio.» Idem, lib. XV, cap. XXIV: «Laurus, ait, novissima omnium germinat, et tamen parit inter primas; ita qui tempus idoneum periuntur rei conficiendæ, etiamsi serius cœperint, tamen maturius conficiunt.» Et Hesiodus: «Æstas non semper fuerit, componite nidos.» Hoc est quod ait Paulus: «Dum tempus habemus, operemur bonum,» seminemus bona opera ex quibus in æternitate vivamus. TURTUR. — Mystice S. Chrysostomus, hom. De Turture, cap. X, vers. 5: «Turturem, ait, dicit omnem castam Ecclesiam, hirundinem vero Joannem hominum amatorem, cicadam autem (sic enim ipse legit pro ciconia) eloquentissimum Paulum, Ecclesiæ organum.» Vide eum de turture. Addit S. Ambrosius, lib. VI Hexam. cap. IV: «Vides, inquit, quantam Dominus etiam minusculis animalculis infundit prudentiam? Turtur nido suo, ne pullos suos incurset lupus, squillæ folia superponit: novit enim quod hujusmodi folia lupi inferre consueverint, novit avicula, quomodo posteritatem foveat suam; et tu ignoras, et tu negligis, quomodo adversus lupum nequitiæ spiritalis possessionem vitæ hujus habeas tutiorem!» Sed de turture alii dubitant. Nam quid turtur a lupo sibique metuat, in arboribus nidulans? Gladiolum, vel, ut alii legunt, iridem nidis imponere addit Ælianus; Philes vero comedere eamdem, tanquam fascinationis amuletum, et ad pullorum custodiam. Sed audi similia, eaque mira de provida avium sagacitate, eaque imitare: «Morbum imminentem hieracio herba accipiter propulsat, chelidoniam visui saluberrimam hirundines monstravere, vexatis pullorum oculis illa medentes; origano sibi medetur ciconia; actite lapide aquila; lepus eiehorio; milvus rhamno; upupa adianto; indi ramo myrti; pavo radice lini; ardea cancro; palumbes, graculi, merulæ, perdices lauri ramo annuum fastidium purgant; columbæ, turtures et gallinacei, herbæ, quæ vocatur helxine; anates, anseres cæteræque aquaticæ herba siderite; grues et similes junco palustri, corvus occiso chamæleonte, qui etiam victori nocet, lauro infestum virus exstinguit,» ait Aldrovandus Prolegom. in Ornithol. Ubi et addit lusciniam, cum solstitio æstivo colorem æque ac vocem mutare. HIRUNDO. — Hebraice סוס sus, quod Vatablus, Pagninus et alii vertunt, gruem, quæ proceritate et voce similis est equo, qui hebraice sus dicitur. Verum Septuaginta, Chaldæus, Noster et alii, Isaiæ cap. XXXVIII, vers. 14, sus vertunt, hirundo; prima enim avium in vere redit hirundo, unde adagium: «Una hirundo non facit ver.» Audi mira de hirundine, ejusque solertia et veris præsensu. Hirundines sub hiemem et frigora glomerant se, alisque et pedibus sese invicem implicantes, mergunt se in stagnum, ibique quasi soporatæ et exanimes quiescunt, dum vernus calor appetat, quem ut sentiunt, ad se redeunt et reviviscunt. Ita oculati testes Poloni testantur. Hirundo ergo ex aquis rediviva, primo vere ad nos redit, pristinos nidos investigat, inventisque applaudit, sibique congratulatur mirifice, cantu vario et quasi articulato. Thebarum tecta, teste Plinio, lib. X, cap. XXIII, subire negatur hirundo, quod urbs illa sæpius capta et vastata sit. Id ex Plinio repetens Solinus cap. XV Polyhist. causam hanc dat: «Nam inter cætera, inquit, habere hirundines quiddam præscium inde noscitur, quod lapsura non petunt culmina, et aspernantur peritura quoquo modo tecta.» Mirum vero est quod scribit Plinius, lib. X, cap. XXXIII, hirundines in Heracleotico Nili ostio, exundationi Nili molem inexpugnabilem continuatione nidorum ita opponere stadii unius spatio, ut id humano opere perfici vix posse credatur. Et in Ægypto juxta oppidum Copton, insulam esse aiunt sacram Isidi, quam ne Nilus inundet, hirundines, incipiente vere, palea et strumento firmant continuatis per triduum noctibus, tanto labore, ut multas in opere emori constet, eamque militiam illis cum anno redire semper. Aliæ quoque aves vere redeunt, sed præ iis nominat hirundines. Illæ enim certo primo vere redeunt, verque quasi annuntiant. Rursum, quia id magis mirum est in hirundine, quæ vix disciplinam admittit, vix cicurari se patitur. Unde Plinius, lib. X, cap. XV: «E volucribus, inquit, hirundines sunt indociles, e terrestribus mures, cum elephanti jussa faciant, leones jugum subeant, in mari vituli, totque piscium genera mitescant.» Et Plutarchus, VIII Sympos. Quæst. VII: «De his, inquit, quæ nobiscum habitant, sola hirundo et musca non cicurantur homini, nec tangi se patientur, neque consuetudinem aut societatem ullius operis ludive admittunt, quod musca facit metu incommodi, et quæ subinde abigitur; hirundo autem quia natura odit homines, et ob infidelitatem semper suspiciosa manet, et cicurationis fugax.» Ludovicus Ariostus in satyris scribit mori hirundinem, si vel unica tantum die in cavea inclusa teneatur; unde et hebraice vocatur דרור deror, id est libera, ait R. David. Albertus Magnus tamen scribit se vidisse hirundines mansuefactas, et ad manum advolantes. Sed hæ raræ sunt. Porro hirundo pietatis parentum (et maxime Dei) in filios symbolum est. Nam, ut ait Horus Apollo, lib. II Hieroglyph. cap. XXIX: «Omnes parentum opes filiis relictas volentes innuere Ægyptii, hirundinem pingunt. Illa enim jam morti proxima, luto seipsum volutat, et pullis latebras comparat.» Et S. Ambrosius, lib. V Hexam. cap. XVII: «Hirundo, ait, minuscula corpora, sed egregie pio sublimis affectu, indiga rerum omnium, pretiosiores auro nidos struit.» Hirundo ergo hic notat Deum in Hebræos quasi in filios pium, omnia sua bona eis elargitum, cum ipsi in eum essent ingrati et impii. Ex hoc suo in vere reditu, hirundo vocatur «prænuntia veris.» Ovidius, Fastor. I: Tunc blandi soles, ignotaque prodit hirundo, / Et luteum celsa sub trabe fingit opus. Et: Fallimur, an veris prænuntia venit hirundo, / An metuit, ne quæ versa recurrat hiems? Hinc Rhodii, teste Athenæo, in fine hiemis invitare solent hirundines, ut ver afferant quod χελιδονίζειν nuncupabant, hoc est, τῇ χελιδόνι ἀγείρειν, id est hirundini stipem colligere, circumeundo oppidanorum ædes, et canendo cantilenam hanc (χελιδόνισμα quasi hirundinariam vocabant): «Venit, venit hirundo, pulchras ducens horas, et annos pulchros.» Idem testatur Theognis, lib. III Sacrificat., et ex eo Aldrovandus. Mystice, totam hirundinis naturam explicat Jacobus de Vitriaco Cardinalis, Dominic. II Adventus: Hirundo, inquit, quæ in collo et pectore rubicunda est, Sanctos significat, quibus Christi passionis fides in corde est et in ore, dum corde credunt ad justitiam, ore autem confitentur ad salutem. Secundo, stercoribus ejus cum Tobia homines mundani excæcantur, id est bonis temporalibus, quæ Sancti tanquam stercora reputant, sicut ait Apostolus. Tertio, fugit hirundo hiemem, et ad calidas regiones transit, ita sanctus gelicidium peccatorum, et torporem ignaviæ fugiens, ad Austrum Spiritus Sancti tendit, ut habitet in fervore charitatis. Quarto, in nidis construendis, et pullis educandis sollicita est hirundo; ita in Christi ope et gratia spem suam vir sanctus ponit, et ibi pullos bonorum operum recondit, et proximis educandis et nutriendis intendit. Quinto, hirundo lapsura culmina deserit, et Sancti præsentis sæculi ruinam fugiunt, ne cum ruente opprimantur et ruant. Sexto, mare transvolat hirundo, et Sancti mundi hujus amaritudinem transeundo, extra mundum Deo serviunt. Septimo, revertitur hirundo post frigus hiemis, ut annuntiet initium veris; ita justus post tentationes ad temperiem, Domino ducente, pervenit, et seipsum bonæ conversationis exemplum, et virorem virtutum aliis ostendit. Octavo, hirundo quærit ver, quod est medium inter hiemem et æstatem, et sanctus in se tenet discretionis et temperantiæ modum. Nono, hirundo cibum residens non sumit, sed in aere quas capit escas edit, et vir justus in terris cælestia quærit. Decimo, hirundo nec alias infestat aves, nec ipsa ab aliis rapitur, et viri justi nec alios lædunt, nec unquam dæmonibus præda fiunt. Undecimo, hirundines sunt verbi Dei præcones, ad hos enim hæc D. Chrysostomi similitudo refertur: «Hirundines, inquit, alimenta suis pullis ab ore in os trahunt, nostra autem non, sed ab ore ad aurem: illa quippe in corruptionem, nostra vero in incorruptionem procedunt; illa corpus, animam autem nostra impinguant.» Duodecimo, hirundo sedulo nidificans, et pullis visum per herbam chelidoniam reparans, designat justum in nulla indigentia desperare, neque ab opere cessare, sed parere filios Christo, eosque per veritatis pharmacam illuminare. ET CICONIA CUSTODIERUNT TEMPUS ADVENTUS SUI, — scilicet tempus migrationis suæ in alium locum, ut hiemis rigorem fugiant, et ver placidum quærant. Secundo, hæ aves sciunt ubi et quando nidificent et pullos alant. POPULUS AUTEM MEUS NON COGNOVIT JUDICIUM DOMINI, — id est tempus ultionis, a lege in genere, et a me in particulari definitum et promulgatum, quasi instans, ut hiemem desolationis Jerusalem per pænitentiam effugiat. Porro «non cognovit,» id est noluit æstimare, non curavit, non credidit minis Domini. Alii «non cognovit,» scilicet practice, id est noluit facere judicium Domini, id est præcepta, ut fructum legis decerperet. Ita Theodoretus. Comparat Deus Judæos avibus, peccata hiemi, misericordiam suam veri, docetque eos imprudentiores esse quam aves illæ sint, quæ quamvis discedant, tamen statis temporibus redeunt, quasi nos doceant agere pænitentiam. Nam, ut Plinius ait lib. VIII, cap. XXVI, homines a bestiis medicinam, sic Tertullianus, lib. De Pænitentia, ait pænitentiam ab iisdem discere debere. Audi Tertullianum, lib. De Pænitentia, in fine: «Cur cessas aggredi, quod scias mederi tibi? mutæ quidem animæ et irrationales medicinas sibi divinitus attributas in tempore agnoscunt. Cervus sagitta transfixus, ut ferrum et irrevocabiles moras ejus de vulnere expellat, scit sibi dictamno medendum. Hirundo si excæcaverit pullos, novit illos rursus oculare de sua chelidonia. Peccator restituendo sibi institutam a Domino exomologesin sciens, illam præteribit?» Idem habet S. Pacianus, Exhort. ad pænit. S. Barlaam apud Damascenum in Hist. cap. I, idolorum cultores comparans aucupi, lepidum de avium ingenio habet apologum. Cum enim illa capta ab aucupe se jugulandam videret, dixit ei: Quidnam modi ex mea nece consequeris? nec enim ventrem tuum explere poteris: si me liberaveris, dabo tibi tria præcepta, quæ si servaveris per omnem vitam, magna tibi afferent commoda. Promisit illa libertatem, si quid novi et utile ab ea disceret. Tum illa: «Nunquam, ait, rem quam consequi nequeas, aggredere, nunquam rei præteritæ te pæniteat, rei incredibili nunquam fidem adhibe.» Ille prudentiam ejus admiratus, eam dimisit. Dimissa ergo tentavit aucupem, ut videret an hæc præcepta servaret, dixitque: O homo, qualem hodie thesaurum amisisti! habeo enim in visceribus meis unionem, struthionis ovum magnitudine excedentem. Audiens hoc auceps pænitentiæ vehementi ad se pellicere conatus est. Cui illa: Jam te stolidum esse video. Docui enim te, ne rem præteritam pænitentia ducereris, et ecce pænituisti quod me dimiseris. Præcepi tibi, ne ea quæ assequi non posses, aggredereris, et tamen capere me conaris, cum iter meum assequi nequeas. Edixi tibi ne incredibili sermoni fidem haberes, et ecce in visceribus meis unionem, struthionis magnitudinem excedentem incesse credidisti. Sic, inquit, stulti sunt idololatræ, quia colunt idola quorum ipsi opifices sunt.
8:8
8. MENDACIUM OPERATUS EST STYLUS MENDAX SCRIBARUM. — Chaldæus, frustra fecit scriba calamum suum, ut ad falsandas scripturas, quia cum lex transgressoribus pænas et excidium intentet, Scribæ dicunt: «Pax, pax,» redemptionem pænarum et salutem promittendo Judæis per solas externas oblationes; sicque falsa interpretatione legem corrumpunt, et sic «sanant,» id est sanare volunt, «contritionem populi ad» ejus «ignominiam» et confusionem. Verum «confusi sunt, perterriti et capti sunt,» id est confundentur et percelleutur metu cum capientur a Chaldæis. Dominus vertit: Vere etiam mendacium fecit stylus frustra scribæ, quasi dicat: Frustra sunt scribæ qui scribarum officium in Jerusalem exercent, quia ipsi legem verbis et factis pervertunt; aut, ut Maldonatus, q. d. Frustra scribæ in lege transcribenda laborant, cum vos, o Judæi, minime eam servetis.
8:10
10. AGROS EORUM (dabo) HÆREDIBUS. — Hebraice יורשים ioreschim, id est possessoribus, scilicet alienis, puta Chaldæis, qui agros Judæorum invadent et occupabunt. CUNCTI FACIUNT MENDACIUM, — id est dolos et fraudes, ut mendacii legis interpretatione, lucra sibi aucupentur. Secundo, «mendacium,» id est quamvis pravitatem; hæc enim est mendacium non vocale, sed practicum: unde sæpe in Scriptura vocatur «mendacium.»
8:13
13. CONGREGANS CONGREGABO EOS, — scilicet ad interitum et captivitatem, id est omnino perdam et destruam eos, aiunt a Castro et Sanchez. Aut simplicius, congregabo eos in Jerusalem aliasque Judææ urbes, ut ibi obsidionem arctissimam patiantur a Chaldæis, a quibus non relinquetur in vitibus uva, nec in ficulnea ficus; quin et folium ex arboribus defluet. Ita S. Hieronymus, Rabanus, Lyranus et Maldonatus. Notat S. Hieronymus hisce verbis significari longam fore obsidionem, ita ut ab autumno cum est tempus ficuum, protrahatur in hiemem cum folia defluunt. Aliter Chaldæus vertit: Finientur Judæi, sicut finiuntur uvæ de vite, et sicut ficus defluens de ficulnea, et sicut folium ab arbore. Symbolice, per ficus et uvas proverbialiter significantur opes Judæorum, quæ universæ ab ipsis transibunt ad Chaldæos, ita ut etiam «quæ prætergressa sunt,» id est res viles et neglectæ, quales sunt racemi pauci in vinea relicti post vindemiam, ab iis denuo vestigentur et diripiantur. Hoc est quod dixit cap. VI, 9: «Usque ad racemum colligent quasi in vinea reliquias Israel.» Ita Sanchez. DEDI EIS QUÆ PRÆTERGRESSA SUNT. — Id est dabo Judæis uvas et ficus, quæ prætergredientur eos, id est ab eis transibunt ad Chaldæos, ab eisque carpentur. Ita S. Hieronymus, Vatablus, Hugo et Lyranus. Alii explicant, q. d. Dabo Judæis tantum illos fructus, quos Chaldæi vastando prætermiserint, ut eos ipsi furtim colligant. Verum priorem sensum exigit pronomen affixum in יעברום iaabrum, quod Judæos respicit, non Chaldæos, utpote quorum nulla hic facta est mentio.
8:14
14. INGREDIAMUR CIVITATEM MUNITAM. — Jerusalem; Septuaginta, ingrediamur civitates munitas. Est mimesis, sunt enim hæ Judæorum, ob imminentes Chaldæos pavidorum, verba. ET SILEAMUS IBI. — Id est exspectemus anxii et mæsti rei hujus et belli exitum; vel, ut Lyranus et Hugo, sileamus ibi, auscultantes tubas hostiles, an veniant Chaldæi: nihil moliamur, non provocemus hostem, tantum defendamur muris, siquidem Dominus in has angustias nos adduxit, et, ut Septuaginta, abjecit nos; Chaldæus, pudefecit nos. Silentium ergo hoc significat ingentem pavorem et consternationem; sic enim silent pavidi mures coram fele: sic siluit terra coram Alexandro Magno, I Machab. cap. 1, 3. Aliter Vatablus, Pagninus et a Castro: «Sileamus,» id est moriamur et pereamus; est catachresis: mortui enim silent. Sic cap. XXV, 37, ait: «Conticuerunt,» id est perierunt, «arva pacis;» et cap. XLIX, 26: «Omnes viri prælii conticescent,» id est peribunt, et sic infernus et sepulcrum hebraice dicitur דומה duma, id est silentium. Tertio, S. Hieronymus: Deus, inquit, inexorabilis silentium nobis imposuit, ut non audeamus eum deprecari: consuetudo enim peccandi parit desperationem veniæ. Quarto, alii: «Sileamus,» id est quiescamus a tantis malis, in quibus hic versamur; sed quomodo Deus silere eos fecit, quos tantis malis afflixit? Moraliter, multiplex est silentium, ait Divus Thomas. Primum, stuporis: Amos cap. VIII: «In omni loco projicietur silentium.» Secundum, securitatis: Isaiæ cap. XXXII: «Et erit opus justitiæ pax, et cultus justitiæ silentium, et securitas usque in sempiternum.» Tertium, longanimitatis: Thren. cap. III: «Bonum est præstolari cum silentio salutare Dei.» Quartum, quietis cordis: Eccle. XII: «Verba sapientium sicut stimuli, et quasi clavi in altum defixi.» Hucusque D. Thomas vel potius Thomas Anglicus. ET POTUM DEDIT NOBIS AQUAM FELLIS. — Vatablus, aquam fellitam, sive felle mixtam, ideoque amaram: Chaldæus, aquam maledictionis; hoc est amaritudine nos replevit, ut discamus per experientiam malum et amarum esse reliquisse, et ad amaritudinem provocasse dulcem Dominum. Ita S. Hieronymus. Sic dicitur Psalm. LIX, 5: «Ostendisti populo tuo dura: potasti nos vino compunctionis;» et Psalm. LXXIX, 6: «Cibabis nos pane lacrymarum, et potum dabis nobis in lacrymis in mensura.» Potest secundo, verti: Potum dedit nobis aquam veneni lethiferi, id est, deduxit nos Dominus in angores et pericula mortis, ac si aconitum nobis propinasset. Moraliter, disce hic quid sit peccatum, ejusque illecebræ; scilicet est gutta mellis, quæ vertitur in mare fellis: modica enim voluptas punitur æterno dolore et igne. EXSPECTAVIMUS PACEM, — credentes falsis prophetis, qui dicebant: «Pax, pax.» ET NON ERAT BONUM, — pacis scilicet, quod exspectabamus. Ita Vatablus, S. Thomas, Lyranus. Aliter S. Hieronymus, non erat bonum, id est meritum quo pacem mereremur. TEMPUS MEDELÆ, — id est liberationis; Chaldæus, propitiationis: repete exspectavimus.
8:16
16. A DAN AUDITUS EST FREMITUS EQUORUM EJUS, — q. d. Ex Dan, sive ex Cæsarea Philippi veniet Nabuchodonosor cum suo equitatu contra Jerusalem. Vide dicta cap. IV, vers. 15. Hæc allegorice multi cum Irenæo, lib. V, cap. XXX, accipiunt de Antichristo nascituro ex tribu Dan, et sic exponunt illud Genes. XLIX: «Fiat Dan coluber in via,» ideoque Apoc. VII, inter tribus signatas, solam omitti Dan. Ita S. Augustinus, Gregorius, Theodoretus, Ambrosius, Damascenus, Anselmus, Rupertus, Beda et alii, quos refert Lipomanus, Genes. XLIX, 16. Unde Ribera, Apoc. cap. VII, num. 13: «Quare, inquit, a Dan veniet Antichristus? quoniam ex tribu Dan in urbe Dan habitante, et fortasse in eadem urbe nascetur.» DEVORAVERUNT TERRAM ET PLENITUDINEM EJUS, — id est ubertatem ejus, puta omnes fructus, quibus plena erat.
8:17
17. ECCE EGO MITTAM VOBIS SERPENTES REGULOS. — Septuaginta, serpentes mortiferos. Nota regulus, teste Plinio, lib. VIII, XXI, Solino, cap. XXX, Æliano, lib. IX, cap. XVIII, latine idem est, qui græce basiliscus, nimirum serpens est digiti aut palmi magnitudine, alba quasi corona lineatum habens caput; media parte corporis serpit, media erectus incedit, ita noxius ut auras inficiat, adeo «ut in aera nulla alitum impune transvolet infectum spiritu pestilenti,» ait Solinus cap. XXX, herbas exurat, afflatu imo spiritu homines interimat, sibilo fuget omnes serpentes; unde regulus, id est rex serpentum dicitur. Tales fuere Chaldæi Judæis, ut eos solo pene aspectu, hinnitu et voce exanimarent. Unde Chaldæus vertit: Populos occidentes, sicut serpentes regulos, quibus non est incantatio, et occident vos. QUIBUS NON EST INCANTATIO. — Id est qui ita barbari sunt et crudeles, ut nullis precibus ad misericordiam flecti possint. Ita S. Hieronymus et Chaldæus, sed Septuaginta vertunt, quibus non est evellere, scilicet aculeum veneni mortiferi, et mordebunt vos insanabiliter cum dolore cordis vestri deficientes. Tropologice, tales reguli impiis et damnatis sunt dæmones. Ita S. Gregorius, lib. XXXIV Moral. V: «Immittam, inquit, vobis serpentes regulos, quibus non est incantatio, ac si diceret: Justo judicio talibus vos immundis spiritibus tradam, qui a vobis excuti exhortatione prædicantium quasi incantantium sermone non valeant.» Rursum tales reguli sunt detractores, ait Hugo.
8:18
18. DOLOR MEUS SUPER DOLOREM. — Nota esse vocem Jeremiæ, ut docent Chaldæus, Hugo, S. Thomas, Lyranus, vel, ut S. Hieronymus et Rabanus, Dei, dolentis et plangentis eversionem Jerusalem, ut præ dolore quasi os rictu distendat. Hebræum enim מבליגיתי mabligiti, quod Græcis non dicitur ἀλγεῖν, sed πληγεῖσα, est rictus oris, dolore partim contracti, partim distenti, et habentis risus similitudinem. Ita S. Hieronymus. Sed Maldonatus et Sanchez censent hæc esse verba populi dolentis, quæ a Propheta per mimesim recitentur. Unde tropologice addit Sanchez peccatores in suis peccatis lætari et ridere; sed risum hunc esse sardonicum, qui mortis est signum aut causa. Verum vers. seq. exponitur vox populi. Verior ergo est expositio S. Hieronymi. Aliter vertit Vatablus: Roboratio vel respiratio mea super dolorem, in me mæstum est cor meum, q. d. Cum in dolore vellem me solari, et contra eum roborare, non potui, quia cor mœrore oppressum est.
8:19
19. ECCE VOX CLAMORIS FILIÆ POPULI MEI. — Synagogam populi sui vocat Jeremias filiam, quia eam amabat, educabat et admonebat ut filiam. Unde Chaldæus vertit, vox extus populi mei, q. d. Doleo ego Jeremias, quia videor audire vocem populi mei abducti in captivitatem longinquam, in Chaldæam; aut potius populi timentis adventum et obsidionem Chaldæorum. Unde pro de terra longinqua, hebraice est מארץ meerets, propter terram, מרחקים marchakkim, id est distantiarum. Ita Pagninus. Sic sæpe de pro propter capitur, ut dicimus, Ploro, ejulo, lugeo de morte filii, id est propter. Est hebraismus et enallage, q. d. Doleo et percellor propter eos qui veniunt de terra longinqua, id est Chaldæorum. Nam de obsidione Hierosolymæ hic agi, non de captivitate, ut volunt Theodoretus, Lyranus, Thomas et Castrius, patet ex seqq. Ita S. Hieronymus, Rabanus, Hugo, Vatablus et Maldonatus. NUMQUID DOMINUS NON EST IN SION? — Verba sunt populi a Chaldæis obsessi, q. d. Numquid non Deus est quasi rex in Sion; quare ergo eam obsideri permisit? cur eam Chaldæis vastandam tradidisse videtur? Respondet Dominus: Cur et vos provocastis me vestris idolis? cur, me relicto, opem quæsistis ab exteris diis et gentibus, quasi in Jerusalem non esset Deus, neque rex? uti dixit cap. II, 18. Notat cultum Moloch, id est regis homini cuique deumque. Hunc enim exterum regem et deum suo patrio veroque prætulerant Judæi. Aliter Chaldæus; censet enim ipse, «numquid Dominus,» etc., esse verba Dei, q. d. Cum habeatis me Dominum, dominum et regem in Sion, cur fugitis ad idola?
8:20
20. TRANSIIT MESSIS. — Est vox populi Judaici deplorantis diuturnam calamitatem, scilicet obsidionem tota æstate et anno toleratam, quodque socii opem quam promiserant ut eam solverent non tulerint: putabant enim eos post messem venturos in maio vel junio, cum homines minus sunt occupati, et non veniebant. Deinde putabant post æstatem venturos facta jam vindemia, et non veniebant. Ridet ergo hic eos Deus, recitans eorum verba. Ita S. Hieronymus, Vatablus, Lyranus et Maldonatus. Aliter S. Thomas, q. d. Transiit messis, et tamen nos adhuc fame perimus. Aliter quoque Theodoretus, q. d. Transierunt jam septuaginta messes et æstates, id est anni captivitatis, et tamen nos adhuc in Babylone manemus captivi. Verum hoc remotius et alienius est: unde prior sensus non de captivitate, sed de obsidione agi.
8:21
21. SUPER CONTRITIONE FILIÆ POPULI MEI CONTRITUS SUM, — q. d. Ego Deus, ait S. Hieronymus, vel potius, ut Chaldæus, Theodoretus, Lyranus, S. Thomas et Vatablus, ego Jeremias, hæreo et stupeo, quod populus tantis suis malis mederi non valeat. NUMQUID RESINA NON EST IN GALAAD? — «Resina» lacryma est sive gutta, stillans vel sponte, vel ex incisione arborum, ut ex pino, cupresso, cedro, terebintho, quæ dicitur terebinthina. Celebris in Scriptura est illa, quæ in «Galaad» colligitur: «Galaad» enim Arabiæ, quæ aromatibus est feracissima, pars est. Porro resina mitigat dolorem, astringit vulnera, et cicatricem obducit. Græci ῥητίνην, vocant: ῥέτσος enim dicitur, quidquid destillat vel stillat. Vatablus et Pagninus theriacam vertunt; Chaldæus, balsamum. MEDICUS NON EST IBI? — Vatablus et Pagninus vertunt, chirurgus non est ibi? Nota: In arte medica et chirurgia excelluerunt Galaaditæ et Arabes ob sua aromata et simplicia, puta herbas, ligna et fructus, quos habent præstantissimos. Rursum nominat Galaad, quod ibi Elias et alii Prophetæ habitassent, III Reg. XVII, 1, q. d. Desuntne Jerusalem et Judææ medicinæ? id est sana consilia, doctrina, institutio; vel, ut Vatablus et Chaldæus, preces et orationes piorum virorum, atque medici, scilicet spirituales, puta Prophetæ et sacerdotes, quorum medicamine et consilio curentur ejus vulnera, id est peccata, et tanta clades et vastatio? q. d. Non desunt, sed non vult eos audire. Ita Theodoretus. Aliter Vatablus: Miror, ait, in hac regione, quæ dicit se Deum colere, non inveniri pium aliquem, qui precibus suis populi mei malis medeatur. Ex hoc loco Bachiarius, epist. ad Januarium, probat omne peccatum esse remissibile in hac vita. Aliter quoque a Castro, ut sit sarcasmus, q. d. Ubi sunt vestræ medicinæ, id est arma, consilia, auxilia; et medici, id est principes et sacerdotes, quos jactabatis vulnus obsidionis vestræ et excidii curaturos? Videte, quia sine Deo, imo contra Deum, non est consilium, non est sapientia, non est medicamen, nulla sanitas. Tropologice resina et medicina animæ, est pænitentia, ait S. Hieronymus, et, ut Chaldæus, est oratio. Unde ipse ita vertit: «Dixit Jeremias propheta: Forte non sunt mihi bona opera ad deprecandum pro domo Israel: desiderabam utique doctrinam Eliæ prophetæ, qui fuit de Galaad, cujus verba erant medicina, quia pro eo quod non sunt conversi, ideo non crevit medicina plagæ cœtus populi mei,» q. d. Deus Judæis medicinam subtraxit, quia noluerunt ea uti. Rursum, resina sunt Sacramenta, quæ Christi sanguinem, ad vulnera animæ sananda efficacissimum, in eam distillant: Galaad est Ecclesia: medici sunt sacerdotes, qui Sacramenta hæc quasi pharmaca administrant: terebinthus, ex qua hæc resina stillat, est corpus Christi crucifixum, de quo Eccli. cap. XXIV: «Ego quasi terebinthus extendi ramos meos.» Porro quod Hippocrates, initio Aphorism. de medicina et medicis vulnera et morbos corporis curantibus scribit et queritur: «Vita brevis, ars longa, occasio præceps, experimentum periculosum, judicium difficile;» hoc longe verius est de medicina et medicis spiritualibus, qui vulnera et morbos animæ curare satagunt. Denique præclare S. Augustinus, in Sententiis, Sentent. 131: «Sicut, ait, duo sunt officia medicinæ, unum quo sanatur infirmitas, aliud quo custoditur sanitas: ita duo sunt gratiæ dona, unum quod aufert carnis cupiditatem, aliud quod facit animæ perseverare virtutem.»
8:4
Hic comminatur cadaverum effossionem: et primo ponit ipsam effossionem: dicent ossa, credentes aurum, vel aliquid talium invenire. Isa. 14: tu autem projectus es de sepulcro tuo, quasi stirps inutilis, pollutus, et obvolutus cum his qui interfecti sunt gladio, et descenderunt ad fundamenta laci, quasi cadaver putridum. Secundo effossorum dispersionem: et expandent ea. 4 Reg. 17: adoraverunt universam militiam caeli. Sap. 11: per quae peccat quis, per haec et torquetur. Tertio eorum vilitatem. Non colligentur. Isa. 5: facta sunt morticina eorum quasi stercus in medio platearum.
Hic ostendit oppressionem remanentium significata ex ipsa mortis electione; quae quidem in se non est eligibilis, sed inquantum malorum terminus est. Apoc. 9: in diebus illis quaerent homines mortem, et non invenient eam; et desiderabunt mori, et fugiet mors ab eis.
8:5
Hic ostendit eorum obstinationem, et duritiam in peccato: unde dividitur contra totum praecedens: et primo ostendit obstinationem in peccatis quae committuntur in Deum, vel in seipsum, et in proximum. Deinde de illis quae committuntur directe in proximum, cap. 9: quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum? Circa primum duo. Primo arguit duritiam; secundo comminatur poenam, ibi, congregans congregabo eos. Circa primum quatuor. Primo ostendit eorum duritiam quantum ad idolatriam; secundo quantum ad superbiam, ibi, quomodo dicitis: sapientes nos sumus, et lex domini nobiscum est? Tertio quantum ad avaritiam, ibi, propterea dabo mulieres eorum exteris; quarto quantum ad inverecundiam, ibi, confusi sunt, quia abominationem fecerunt et cetera. Circa primum ostendit eorum duritiam admirabilem ex tribus. Primo ex communi consuetudine, proponens consuetudinem: numquid qui cadit non resurget? Spiritualiter, vel etiam corporaliter, quantum ad conversionem peccati, qui aversus est, quantum ad aversionem: quasi dicat: haec est consuetudo. Psalm. 40: numquid qui dormit non adjiciet ut resurgat? Amos 5: virgo Israel projecta est in terram suam, non est qui suscitet eam. Et concludit admirationem: quare ergo aversus est populus iste in Jerusalem, quantum ad peccatum, aversione contentiosa? Quasi contendentes contra dominum, vel contemnentes ipsum. Deuter. 31: ego scio contentionem tuam, et cervicem tuam durissimam. Apprehenderunt, quantum ad conversionem mendacium dolum. Isa. 28: posuimus mendacium spem nostram, et mendacio protecti sumus.
8:6
Secundo peccatorum universalitatem, ostendens universalem negligentiam quantum ad bona agenda: attendi, et auscultavi, nemo quod bonum est loquitur, et multo minus agit. Ps. 13: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Et universalem impoenitentiam de malis commissis: nullus est qui agat poenitentiam. Rom. 2: tu autem secundum duritiam tuam, et impoenitens cor, thesaurizas tibi iram in die irae. Et irrefrenatam concupiscentiam: omnes conversi sunt. Eccl. 30: equus indomitus evadet durus, et filius remissus evadet praeceps. Job 15: cucurrit adversus Deum recto collo, et pingui cervice armatus est. Et 40: abscribit fluvium, et non mirabitur, et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus. Tertio ex irrationabilium comparatione, ponens eorum cognitionem: milvus in caelo, idest in aere, cognovit tempus, aptum operibus suis, adventus, quia transeunt in hyeme ad loca calida et redeunt in vere, et hoc instinctu naturalis aestimationis. Job 12: interroga jumenta, et docebunt te; et volatilia caeli, et indicabunt tibi.
8:7
Et ponit populi ignorantiam: populus autem meus non cognovit judicium, sibi superventurae propitiationis. Isa. 1: Israel autem me non cognovit.
8:8
Hic ostendit eorum superbiam ex jactantia sapientiae: et circa hoc tria. Primo ponit jactantiam: sapientes nos sumus. Isa. 5: vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes. Secundo ostendit injustitiam: vere mendacium, vel mala Scripturas exponendo, vel iniquas leges condendo. Isa. 10: vae qui condunt leges iniquas, et scribentes: injustitiam scripserunt, ut opprimerent in judicio pauperes, et vim facerent causae humilium populi mei. Tertio ponit poenam: confusi sunt, praeteritum pro futuro. Job 12: adducit consiliarios in stultum finem, et judices in stuporem.
8:9
8:10
Hic ostendit avaritiam: et primo ponit poenam, haeredibus, idest qui fortiter, et secure quasi hereditatem propriam tenent. Deut. 28: uxorem accipies, et alius dormiet cum ea. Secundo ponit culpam: et primo avaritiae desiderium: quia a minimo usque ad maximum omnes avaritiam sequuntur, quasi finem. Isa. 1: omne caput languidum, et omne cor maerens; a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Secundo ponit dolum in consequendo, a propheta. Tertio doli modum, et sanabant. Ezech. 13: vivificabant animas eorum, et violabant me ad populum propter pugillum hordei, et fragmen panis, ut interficerent animas quae non moriuntur, et vivificarent animas quae non vivunt, mentientes populo meo credenti mendacis.
8:12
Hic ostendit inverecundiam: et primo verecundiae causam, confusi sunt; quasi dicat: poenas patiuntur, quibus confundi deberent. Eccl. 4: et confusio adducens peccatum. Secundo ostendit inverecundiam: quinimmo confusione non sunt confusi. Supra 3: frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere. Tertio poenam; idcirco cadent inter corruentes, ut supra 6 Thr. 1: cum caderet populus ejus in manu hostili, et non esset auxiliator.
8:14
Hic ponit poenam supra poenam praedictam simul: et primo ponit domini sententiam quantum ad hominum afflictionem, congregabo in Jerusalem, obsidendo. Infra 12: congrega eos quasi gregem ad victimam, et sanctifica eos in die occisionis. Et quantum ad fructuum direptionem. Non est uva, vobis, sed hostibus, qui vestra, vobis videntibus, comedunt. Praetergressa, ab eis in manus hostium. Habac. 3: ficus enim non florebit, et non erit germen in vineis. Secundo populi miseriam: quare sedemus? Vel ponit eorum praeparationem, ponens mutuam exhortationem: quare sedemus? In locis urbium quasi quieti. Sileamus, quasi stupentes, vel a tumultu belli. Supra 4: congregamini, et ingrediamur. Et exhortantium rationem, dum praevident poenam: quia dominus Deus noster silere nos fecit, stupore. Thren. 3: replevit me amaritudine, inebriavit me absinthio. Et confitentur culpam, peccavimus. Psal. 105: peccavimus cum patribus nostris: injuste egimus, iniquitatem fecimus. Et recognoscunt expectationis stultitiam: et expectavimus, secundum dicta pseudoprophetarum, bonum, meritum pacis. Prov. 10: expectatio justorum laetitia, spes autem impiorum peribit. Ponit etiam hostium persecutionem, et famam, a Dan. Supra 4: vox annuntiantis.
8:16
Ponit etiam effectum famae: a voce hinnituum pugnatorum ejus commota est omnis terra, hyperbolice, vel methonimice. Psal. 17: commota est, et contremuit terra. Et etiam inflictam per eos poenam: et venerunt, et devoraverunt terram, et plenitudinem ejus, scilicet fructus. Ps. 78: comederunt Jacob; et locum ejus desolaverunt.
8:17
Et excludit medicinam: quia ecce ego mittam vobis serpentes, Chaldaeos, quibus non est incantatio, quia nullo modo placari poterunt. Psalm. 57: furor illis secundum similitudinem serpentis, sicut aspidis surdae, et obturantis aures suas. Apoc. 9: cruciatus eorum ut cruciatus scorpii, cum percutit hominem. Tertio ponit compatientis misericordiam, et primo super populi afflictionem ponens compassionem, dolor, ex persona domini; et est antropospatos: vel ex persona prophetae. Thren. 1: o vos omnes qui transitis per viam, attendite, et videte si est dolor similis sicut dolor meus. Et populi afflictionem: ecce vox, hostium de terra longinqua; vel populi contra eosdem hostes; vel de terra captivitatis. Supra 4: vocem quasi parturientis audivi.
8:19
Et afflictionis rationem: numquid dominus non est in Sion? Immo ipse Deus posset dare et consilia et auxilia et responsa: unde nullam causam habetis alios deos quaerendi. 4 Reg. 1: numquid non est Deus in Israel, ut eatis ad consulendum Beelzebub Deum Accaron?
8:20
Secundo compassionem super diuturnitatem, ponens afflictionis diuturnitatem: transiit messis, finita est aestas, et salvati non sumus, a famis periculo, quia fructum non recollegimus: ex persona populi. Sic 4 Reg. 6: unde salvare te possum? Tertio compassionem: super contritione; ex persona domini, ut supra. Isa. 63: factus est eis salvator in omni tribulatione eorum. Vel ex persona prophetae. Thren. 2: conturbata sunt viscera mea. Quarto assignat diuturnitatis rationem, quia scilicet a peccato curari noluerunt: numquid resina, per quam medicina poenitentiae contra culpam, vel divinae sapientiae, medicus, propheta, vel sacerdos, non est in Galaad? Ubi vigebat medicinae studium. Infra 4: ascende in Galaad, et tolle resinam, virgo filia Aegypti.
8:22
Quare igitur non est obducta, curata, cicatrix, peccati? Isa. 1: vulnus, et livor, et plaga tumens non est circumligata, nec curata medicamine, neque fota oleo. Nota, quod multiplex est silentium: scilicet stuporis. Amos 8: in omni loco projicietur silentium. Securitatis. Isa. 32: eritque opus justitiae pax, et cultus justitiae silentium, et securitas usque in sempiternum. Longanimitatis. Thren. 3: bonum est praestolari cum silentio salutare domini. Et quietis cordis. Eccl. 12: verba sapientum sicut stimuli, et quasi clavi in altum defixi. Item nota, quod fugienda est societas malorum, quia alliciunt verbis. 1 Cor. 15: corrumpunt bonos mores colloquia mala. Trahunt exemplis. Ps. 17: cum viro innocente innocens eris, et cum perverso perverteris. Afficiunt quantum ad famam. Eccl. 13: qui tangit picem inquinabitur ab eo. Involvunt quantum ad poenam. Num. 16: recedite a tabernaculis impiorum, et nolite tangere quae ad eos pertinent, ne involvamini in peccatis eorum.
8:4
… I profeti pertanto, combattendo tali deviazioni, illustrano l'essenza del patto sinatico, ne annunziamo le conseguenze, ne danno l'ultima finalità: a) Giuda, per l'onore e per la giustizia di Jahweh, deve essere distrutto (Ex. 7; 14, 12-21; 15; 16; ecc.; Ier. 8, 4-12; 11, 9-17; 16, 10-17; ecc.); b) per realizzare i suoi disegni (Is. 48, 9 sgg.; Ex. 20, 22-44; 36, 21-32), Jahweh però non lo annienta; riserva un « resto », che purificherà nel lungo …
8:7
… dell'uomo sulla terra, in lotta con le proprie passioni e con le seduzioni del mondo esterno (Iob 7,1; 14, 17, II Cor. 10, 4; I Tim. 1,18; Iac. 4,1; I Pt. 2, 11) ed alle schiere armate paragona le gerarchie celesti (Deut. 17,3; II Par. 33,3; Is. 24, 21; Ier. 8,7; Lc. 3, 13; Act. 7,42).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.