Religiosa
Bull assigning titles and deaconries to the cardinal priests and deacons of the Holy Roman Church
LXXXI.
Predefinition of titles and diaconates for the priests and deacons cardinal of the holy Roman Church i.
Sixtus, bishop, servant of the servants of God, for perpetual memory of the matter.
1 The religious and most prudent provision of the holy Pontiffs, our predecessors of old, established from the most ancient times and handed down to posterity, that certain titles of churches in the city of Rome and certain diaconates of the regions of the City should be assigned to the priests and deacons cardinal of the said holy Roman Church, for the propagation and conservation of the Christian Religion and the good governance of the City...
2 as it were certain dioceses of their own; and to deacons, the regions of the City. Which indeed holy institution, continued through a series of many centuries, and receiving increases for the variety of times, has been preserved even to our age, so that it flourishes in such a way that, besides six cardinal bishops who preside over certain cathedral churches bordering the City, to each individual cardinal priest and cardinal deacon there are committed their own churches in the City, namely titles and diaconates, with their clergy and people, and as it were to be governed and administered with episcopal jurisdiction in spiritual and temporal matters.
3 § 1. Therefore we, after by our recently issued constitution concerning the creation1 of cardinals, having fixed the number of cardinals at six bishops aforesaid, fourteen priests and deacons, and the remaining cardinals at seventy, now also, for the honour of God, and for the glory and ornament of the said holy Roman Church itself, and for the good governance and wholesome direction of the Roman clergy and people, have deemed it fitting to assign to the same cardinal priests and deacons so many titles and diaconates, most congruent to their dignity and eminence. And although most of the ancient churches accustomed to be granted in titles and diaconates, or added by our predecessors in the course of time, still remain whole and unharmed, nevertheless because some, both by the long passage of time and the injury of ages, and by the various plunderings, burnings and ruins of the same City which once occurred, have collapsed, we, desiring to preserve the monuments of ancient piety and Christian religion, just as we take care that the most holy basilicas and the more august temples, venerable by antiquity itself, not only be kept in good repair, but also be restored, repaired and adorned with great expense on our part day by day, so also in the first place we have chosen the ancient and noble churches, instituted in former times as titles of cardinal priests, as aforesaid, and we will that all of them which still exist be retained entirely as titles for modern and future cardinal priests. Then from those which in recent memory have been erected as titles, passing over some on account of the inconvenience of location or other reasons less suitable, we likewise will to retain the others, and finally, lest the number of titles be lacking for cardinal priests, following the example of some of our predecessors, we will to elevate and institute as titles some churches partly ancient, not yet decorated with such honour, partly more recent but nevertheless celebrated, illustrating the dignity of prelates in the greatest manner, and to add and supply so many titles for the number of cardinal priests; and from the diaconates also instituted of old, we have decreed to select fourteen more distinguished ones for so many cardinal deacons, and to remove confusion perpetually by fitting distinction, assigning the same titles and diaconates proper to each order as certain and distinct, so that never hereafter, as has often been done heretofore, diaconates be granted to priests or presbyteral titles to deacons, with order disturbed or promiscuously. Which indeed seems consonant with reason, that, just as the Supreme Pontiff, presiding over the universal Church, and bearing the care of all the churches of the whole world, is nevertheless specially the bishop of the City of Rome, and holds in it by divine disposition the supreme seat of priestly power, so also by equal reason to the cardinals, whom, as special sons of the holy Roman Church, he has as principal counsellors and cooperators in the function of apostolic office and in the administration of the whole Christian commonwealth, most closely joined to himself, in the same city of Rome, which, the see of the blessed Peter being established in it, consecrated by his doctrine and that of his co-apostle Paul and their martyrdom, and having become the head of the Christian world and of religion, he will assign to each a certain seat, dwelling and place of his own; by which concession of place, the same cardinals may be admonished of their office, and the residence which they ought to maintain by assisting the Roman Pontiff himself, and thus as members compacted together into one body, connected to the sacred head and depending upon it, may be more clearly recognized.
4 § 2. Having therefore deliberated with mature consideration together with our venerable brothers, the cardinals of the same Holy Roman Church, by their counsel and assent, we establish and ordain that henceforth and in perpetuity for all future times, the following churches, which are described below, and no others, ought to be assigned to cardinal presbyters in title, namely, from the ancient ones: the Holy Cross in Jerusalem, Sts. Marcellinus and Peter, Sts. Four Crowned Ones, Sts. John and Paul, St. Anastasia, St. Sabina, St. Stephen on the Caelian Hill, St. Clement, Sts. Nereus and Achilleus, St. Susanna, St. Pudentiana, St. Sixtus, St. Peter in Chains, St. Martin in the Mountains, St. Eusebius, St. Priscilla, St. Vitalis, St. Mark, St. Marcellus, St. Lawrence in Lucina, the basilica of the Twelve Apostles, St. Lawrence in Damasus, which has been perpetually granted and assigned to the Vice-Chancellor of the Holy Roman Church for the time being, St. Balbina, St. Cecilia and Chrysogonus, St. Praxedes, St. Mary Across the Tiber. From the later ones, Sts. Quirinus and Julitta and St. John before the Latin Gate, St. Agnes in the Square, St. Lawrence in Panisperna, St. Thomas in Parione, St. Silvester in the Field of Mars, St. Pancras, St. Bartholomew in the Island, St. Matthew in Merulana, St. Mary of Aracoeli, St. Mary in the Way, St. Mary above the Minerva, St. Mary of the Angels in the Baths, St. Jerome of the Illyrians; and also those which we add to the aforesaid ancient and later instituted ones, and from now we perpetually erect and institute in titles of cardinal presbyters, with the honors, insignia, privileges, authorities and preeminences due and customary, in the manner of other churches which were erected and instituted in similar titles by our predecessors in ancient times, without prejudice to anyone, and we invest and adorn with the name and dignity of titles: St. Honorius on the Janiculum, with its status changed from a diaconia, which it has been until now, into a presbyteral title, St. Augustine, St. Mary of the People, St. Alexius on the Aventine, St. Blaise of the Ring, St. Mary of Peace, St. Savior of Laurel, St.
5 Episcopal sees for six cardinal bishops we delegate;
6 Another title for the Vice-Chancellor we establish;
7 Churches which are otherwise held and also other and above-expressed ones by cardinals, we decree from now to cease.
SIXTUS
8 Peter in Mount of Gold, Most Holy Trinity on the Pincian Hill, St. Mary Transtiberine.
9 § 3. From the ancient diaconias we establish that only the following fourteen, written below, are to be retained, namely, St. Mary in Aquiro, St. Mary in Cosmedin, Sts. Cosmas and Damian, St. Mary the New, St. Hadrian, St. Mary in the Via Lata, St. Mary in Porticus, St. Angel in the Fish Market Forum, St. Nicholas in the Tullianum Prison, St. Mary in Dominica, St. Eustachius, St. Vitus in the Meat Market, St. Agatha and St. George at the Velabrum churches, which are the more distinguished and equal the prescribed number of cardinal deacons established by us.
10 § 4. So that, computing the cathedral churches, namely Ostia and Velletri united together, Porto and St. Rufina likewise united, Alba, Sabina, Tusculum and Praeneste, to which six cardinal bishops preside, and the titles of presbyters designated above, they constitute the number of seventy churches.
11 § 5. And let another title moreover be added beyond that number, so that if it should happen that a cardinal deacon or bishop be Vice-Chancellor, and therefore he preside over the same church of St. Lawrence in Damasus, which was perpetually granted and assigned to the Vice-Chancellor for the time being by letters of our predecessor Pope Clement VII of happy memory, as is aforesaid, no cardinal presbyter may lack a proper title.
12 § 6. All those churches, however, which by the present constitution of ours have been assigned to cardinal priests as titles, but are now held by cardinal deacons, even perhaps by apostolic dispensation, as a diaconate; likewise all and whatsoever of the fourteen diaconates enumerated above, which have perhaps been granted to cardinal priests as titles, even by similar dispensation, and are held by them; finally all and whatsoever churches not expressly mentioned above, committed and assigned to the same cardinal priests or deacons as titles or diaconates and held by them, we will and decree by these presents that from now they shall be vacant by that very fact, and whatsoever assignments, grants, and also dispensations concerning them, issued even by our own motion and in consistory and by similar counsel of the brethren, which emanated from our predecessors and from ourself, and apostolic letters made concerning them and processes conducted through the same and whatever followed therefrom, we annul, invalidate and nullify, and we declare to be invalid and null and of no force or effect, about to assign forthwith to the same cardinals, from whose persons the churches held as titles or diaconates by them hitherto, by force of this our decree, are vacant, and to each one of them other titles or diaconates from the aforesaid number, suitable to the proper order of each.
13 § 7. In other churches, however, besides those named above, even if some of them have been accustomed to be assigned as titles of cardinal priests or diaconates of cardinal deacons in the manner customarily done, and cardinals have been accustomed to be placed in charge of them (the individual situations, assignments and invocations of which we wish to be held as expressed in these presents), the names, insignia, denominations and status of such titles or diaconates we perpetually suppress and extinguish; and we also strictly forbid that henceforth ever, in perpetual future times, any church other than from the aforesaid number be granted or assigned as a title or denomination of the cardinalate to any cardinal priest or deacon; nor shall cardinal priests or deacons be placed in charge of any titles or diaconates other than those named above; nor shall any of the aforesaid diaconates ever be granted or assigned to a cardinal priest in any way, nor conversely any of the said titles to a cardinal deacon, nor shall dispensation be made with them or any of them, from whatever cause concerning them.
14 § 8. But also renewing and amplifying decrees otherwise issued in consistory on this matter, we perpetually prohibit that in the future permission and faculty be granted to any cardinal priest or deacon who has obtained another title or diaconate in any way, or who has passed from the order of deacons to the order of priests or to episcopal dignity, or from the order of priesthood has likewise been promoted to bishop, of retaining the former church of his title or diaconate in administration or as a title, nor the collation of canonicates and prebends, dignities, offices or benefices of the relinquished title or diaconate, nor the retention or any other reservation, for a time or for life, of the palace, house, vineyard, gardens or fruits, revenues and income or any rights whatsoever pertaining to such titles or diaconates, under any pretext, occasion or cause, even of improvements and expenses made for their repair, necessity or utility; but we will that the titles and diaconates themselves, with those things annexed to them, rights and all their appurtenances, be freely relinquished.
15 § 9. Moreover we command and perpetually ordain that henceforth in whatsoever apostolic letters in which the subscription of cardinals is to be made by their own hand, the same cardinals, even if their title or diaconate or the episcopate of their cardinalate be expressed by name, shall subscribe themselves.
16 by the name expressed of their title or diaconate or episcopate of their cardinalate.
17 § 10. Decreeing by this erection and institution that the ten aforesaid churches erected by us as titles are enriched only, increased with new privileges and dignity, adorned and distinguished, yet that nothing whatsoever of prejudice to any of them, nothing of alien right detracted or changed can or ought to be considered; and thus by whatsoever judges, ordinaries and delegates, even auditors of causes of the Apostolic Palace and the aforesaid cardinals, with faculty of judging and interpreting otherwise in any way removed from them and from each of them, and in any cause and instance ought to be judged and defined; and also that it be null and void if otherwise concerning the aforesaid matters and any of them should be attempted by anyone, by whatever authority, knowingly or unknowingly.
18 § 11. Notwithstanding the constitutions and apostolic ordinances, and the statutes and customs of the aforesaid churches of Rome and others whatsoever, as well as of Orders, strengthened by oath, apostolic confirmation or any other firmness, privileges also, indults and apostolic letters, in any manner whatsoever granted, approved and renewed to these and to any persons. All of which, their tenors being held as expressed herein, we specially and expressly derogate; and to all other things contrary whatsoever.
19 § 12. Thus therefore the cardinals themselves, to whom the governance, care and administration of such cardinal churches committed to them for the time being, shall govern and direct them in spiritual and temporal matters diligently, faithfully and prudently, and according to the constitution of Leo, Pope of pious memory, our predecessor, issued in the most recently celebrated Lateran Council, let them visit frequently, let them be vigilant concerning divine worship, let them diligently examine the morals and life of the clergy and people subject to them, and let them admonish them with paternal affection to live rightly and honestly; let them take care of goods and temporal revenues, so that each one may strive to restore and adorn his own church to the glory of God and the edification of the faithful people, with pious and magnificent structure and fabric; and both in life and at the moment of death, for the increase of divine worship and the salvation of their own souls, and to provide adequately for sustaining some priest who may serve in divine things there, or otherwise toward those same churches, if they should need repair or other assistance, from the goods bestowed upon them by God, as conscience shall dictate to each one according to the measure of his means, let them show themselves munificent and generous, so that the ornaments and decorations of those same churches may correspond to the dignity of such great prelates, and those churches may rejoice in being committed to such sublime persons, and be illustrated by their greatness; and let those same cardinals thereby daily more exalt the majesty of the Holy Roman Church itself, of which they are the most noble members, by their piety, solicitude and prudence, and notably increase the reverence of all nations toward it by examples of honorable works, and finally, besides the rewards of eternal retribution, may they merit worthy and fitting praises from us and the Apostolic See. § 13. We command moreover that these present letters be described in the register of the Apostolic Chancery in the customary manner.
20 § 14. Let no one whatsoever presume to infringe this page of our statutes, ordinances, erection, institution, insigniation, decoration, wills, decrees, cassation, irritation, annulment, notification, suppression, extinction, interdict, innovation, amplification, prohibition, precept, derogation and mandate, or to act contrary to it with rash presumption. If anyone, however, shall presume to attempt this, let him know that he will incur the indignation of almighty God and of the blessed Apostles Peter and Paul.
21 Given at Rome at St. Peter, in the year of the Lord's Incarnation one thousand five hundred eighty-seven, on the Ides of April, in the second year of our pontificate.
22 Given 13 April 1587, pontificate year 2.
Notes
- 1 The number, order, rank, office and qualities of Cardinals were set forth by this same Pontiff in constitution lxxvi, page 808, where I have noted other matters concerning Cardinals.
Machine translation, not reviewed. The original text is authoritative.
Latin text
LXXXI.
Praefinitio titulorum et diaconiarum prò sanctae Romanae Ecclesiae presbyteris et diaconibus cardinalibus i.
Sixtus episcopus, servus servorum Dei , ad perpetuam rei meraoriam.
1 Religiosa Sanctorum Pontificum prae- Ei aniiquisdecessorum nostrorum providentia instisima inslilutio- . t r ne soiem quaetutum olim fuit, iam inde a vetustissimis danj cathedra- . ., , . • . i-, lesecciesiaeUrtemporibus et posteris traditum, ut sansignarimdiMctae R°mana& Ecclesiae presbyteris, cernbus episcopis, tae in urbe Roma Ecclesiae, titilli apet aline Urbis . ...
2 ecclesia» ains pellatae, quasi quaedam cumsque propnae wru, Eque dioeceses ; diaconibus yero, Urbis regiocard, diaconis. nes> a(j christianae Religionis propagationem et conservationem, assignarentur. Quae quidem sancta institulio, plurium saeculorum continuata serie, ac prò temporum varietate susceptis incrementis, ad nostram usque aetatem servata, ita viget, ut praeter sex episcopos cardinales, qui certis cathedralibus ecclesiis Urbi finitimis praesunt, singulis presbyteris et diaconis cardinalibus propriae in Urbe ecclesiae, tituli videlicet et diaooniae, cum suis clero et populo, ac quasi episcopali iurisdictione in spiritualibus et temporalibus regendae et administrandae committantur.
3 § 1. Proinde nos, postquam per nostramnuper editam constitutioném crean-1 dorum cardinalium numerimi, compula- Pomifex iste ... : , ecclesiarum litis sex episcopis pr-aedictis^uatuordecim tuios et diacodiaconis, reliquis vero presbyteris cardiu^™?8 de' nalibus, ad septuaginta praescripsimus, nunc quoque, ad Dei honorem, atque ad ipsius sanctae Romanae Ecclesiae decus et ornamentum, ac Romani cleri et populi bonum régimen salubremque directionem, eisdem presbyteris et' diaconis cardinalibus totidem titulos et diaconias, ipsorum amplitudini et dignilati maxime congruentes, duximus assignandos. Aclicet pleraeque ex antiquis ecclesiis in titulos et diaconias concedi solitis, aut a praedecessoribus nostris successu temporum additis, adhuc integrae et illaesae permaneant, tamen quia nonnullae, tum diuturnitate et iniuriatemporum, tumdiversis quae olim contigerunt eiusdem Urbis direptionibus, incendiis et ruinis, collapsae sunt, nos, antiquae pietatis et religionis christianae monumenta conservare cupientes, sicuti sacrosanctas basilicas et augustiora tempia antiquitate ipsa veneranda, neduni sarta tecta custodiri, sed et ingenti nostro sumptu retici, instaurari et ornari in dies magis curàmus, ita etiam primo quidem loco veteres et nobiles ecclesias, priscis temporibus in titulos presbyterorum cardinalium, ut praefertur, institutas, delegimus, easque omnes, quae adhuc extant, volumus omnino in titulos prò modernis et futuris presbyteris cardinalibus retinere. Deinde ex iìs, quae recenti memoria in titulos erectae fuerunt, praetermissis quibusdam, proptei* loci incommoditatem. aut.^alias minus idoneis, céteras itidem retinere, ac demum, ne titulorum numerus presbyteris cardinalibus desit, exemplo nonnullorum nostrorum praedecessorum, aliaspartim antiquas,nondum tamen huiusmodihonoredecoratas, partim verorecentiores, celebres tamen ecclesias, dignitate praesulum maiorem in modum illustrare, et in similes titulos erigere et instituere, ac prò numero presbyterorum cardinalium tot titulos addere et supplere ; ex diaconiis quoque antiquitus institutis, quatuordecira magis insignes prò totidem diaconis cardinalibus scligere, et congrua distinctione confusionem perpetuo tollere decreviraus, eosdem nimirum titulos et diaconias proprios cuiusque ordinis certos et distinctos assignando, ita ut numquam in posterum, quod hactenus saepe factum est, presbyteris diaconiae, neque diaconis tituli presbyterales, perturbato ordine aut promiscue concedantur. Quod quidem rationi consentaneum videtur, ut, quemadmodum Summus Pontifex, universali Ecclesiae praesidens, et omnium totius orbis ecclesiarum sollicitudinem gerens, specialiter lamen Urbis Romae episcopus existit, et in ea divina disposinone supremam sacerdolalis potestatis cathedrarn tenet, pari quoque ratione cardinalibus, quos, uti speciales S. R. E. filios, in apostolici muneris functione atque in universae reipublicae christianae administratione praecipuos sibique maxime coniunctos habet consiliarios et cooperalores, in eadem urbe Roma, quae olim Beati Petri sede in ea constitula, ipsius et coapostoli eius Pauli doctrinaet marlyrio consecrata,et caput ehrisliani orbis et religionis effecta est, certa sedes, mansionem et locum unicuique proprium assignet; cuius quidem loci concessione, iidem cardinales et sui officii admoneantur, et residentiae, quam assistendo ipsi Romano Pontifici servare debent, et vel ex hoc magis lamquam inunum corpus compacta membra, sacro capiti connexa esse et ab ilio dependere clarius dignoscatur.
4 § 2. Habila igitur cum venerabilibus Tituiosque fratribus nostris eiusdem S. R. E. cardile descriptos naijbus deliberatione matura, de eorum prò quinquagin- . . la presbyto- Consilio et assensu, slatuimus et ordinamus, in posterum perpetuis futuns temns cardinaii- bus ordinai, et ponbus, presbyteris cardinalibus has tanei3 asiigmi. tum, quae infra descriptae sunl, ecclesias, neque alias, in titulos assignari debere, videlicet, ex antiquis S. Crucis inHierusalem, Ss. Marcellini et Petri, Ss. Quatuor Coronatorum, Ss. Ioannis et Pauli, S. Anastasiae, S. Sabinae, S. Stephani in Coelio monte, S. Clementis, Ss. Nerei et Achillei, S. Susannae, S. Pudentianae, S. Sixti, S. Petri ad 'V'incula, S. Martini in Monlibus, S. Eusebii, S. Priscae, Si Vitalis, S. Marci, S. Marcelli, S. Laurentii in Lucina, basilicae duodecim Apostolorum, S. Laurentii in Daraaso, quaeS.R.E. vicecancellario prò tempore existenti perpetuo concessa et assignata est, S. Balbinae, S. Ceciliae et Chrysogoni, S. Praxedis, S. Mariae Transtyberim. Ex posterioribus vero, Ss. Quinci et Iulitae et S. Ioannis ante Portam Lalinam, S. Agnetis in Agone, S. Laurentii in Panisperna, S. Thomae in Parione, S. Silvestri in Campo Maitio, S. Pancratii, S. Bartholomaei in Insula, S. Mathaei in Merulana, S. Mariae de Aracoeli, S. Mariae in Via, S. Mariae supra Minervam, S. Mariae Angelorum in Thermis, S. Hieronymi Illyricorum ; necnon quas supradictis antiquis et posterius institutis addimuS, et ex nunc in titulos presbyterorum cardinalium, cum honoribus,insignibus, privilegiis, auctoritatibus elpraeeminentiis debitis et consuelis, instar aliarum ecclesiarum, quae in similes titulos per nostros praedecessores antiquitus erectae et inslilutae fuerunt, sine alicuius praeiudicio, perpetuo erigimus et instituimus;actitulorum nomine et dignitate insignirnus et decoramus, S. Honuphrii in Ianiculo, mutalo illius statu ex diaconia, quae hactenus fuit, in litulum piesbyteralem, Sancti Augustini, Sanctae Mariae de Populo, Sancii Ale'xii in Aventino, S. Blasii de Annulo, S. Mariae de Pace, S. Salvatoris de Lauro, San- Diaconias quoque hic e— iiarratas prò xivdiacon.cardinalibus ordinai et eis askignal;
5 Episcopali^ prò sex episcopili cardiDalibus delegat;
6 Aliumtit.pro vice. 'incili, statuii;
7 Ecclesia!, quae aliler et eliam aliae ac supra expressae a cardinalihus obtinentur , ex nuncTaeare deeernlt.
SIXTUS
8 cti Petri in Monte Aureo, Sanctissimae Trinitatis in Monte Pincio, S. Maria? Transponlinae.
9 § 3. Ex diaconiis vero antiquis statuimus retinendasessetantummodoquatuordecim infrascriplas, videlicet.SanclaeMariae in Aquiro, S. Mariae in Cosmedin, Sanctorum Cosmae et Damiani, S. Mariae Novae, S. Hadriani, S. Mariae in Via Lata, S. Mariae in Portieu, S. Angeli in Foro Piscario, Sancti Nicolai in Carcere Tulliano, S. Mariae in Dominica, S. Eustachio S. Viti in Macello, S. Agalhae ac S. Georgii ad Velabrum ecclesias, quae insigniores existunt et praescriptum a nobis diaconorum cardinalium numerum exaequant.
10 § 4. Ita ut, computatis ecclesiis cathedralibus, videlicet Ostiensi et Veliterna invicem unitis , Portuensi et S. Rufinae itidem unitis, Albanensi, Sabinensi, Tusculana et Praenestina, quibus sex episcopi cardinales praesunt, et titulispresbyterorum superius designatis, numerum septuaginta ecclesiarum constituant.
11 § 5. Et alter praeterea titulus supra numerum additus sit, ut si quando contingat diaconum vel episcopum cardinalemvicecancellariumesse, etideoeumdem dictae ecclesiae S. Laurentii in Damaso, quaevicecancellario prò tempore existenti per litteras felicis recordationis Clementis Papae VII praedecessoris nostri , perpetuo, ut praefertur, concessa etassignata fuit, prseesse, alicui presbytero cardinali proprius titulus non desit.
12 § 6. Omnes vero illas ecclesias, quae per praesentem nostrani constitutionem presbyteris cardinalibus in titulos assignatae sunt, nunc vero a diaconis cardinalibus, etiam forsan ex dispensatone apostolica, prò diaconia obtinentur; itidem omnes et quascumque ex quatuordecim superius enumeratis diaconiis, quae presbyteris cardinalibus in titulos forsan, etiam ex simili dispensatione, concessae alias fuerunt, et ab iis obtinentur; demum omnes et quascumque ecclesias superius non expressas, ipsis presbyteris aut diaconis cardinalibus in titulos aut diaconias commissas et assìgnatas ac per ipsos obtentas, volumuseldecernimus per praesentes ex nunc eo ipso vacare, et quascumque illarum assignationes, concessiones, necnon dispensaiiones, desuper, eliam motu proprio et consistorialiter ac de simili fratrum Consilio expeditas, quae a praedecessoribus nostris, quaeque a nobismetipsis emanarunt, lilterasque apostolicas desuper confectas processusque habitos per easdem et inde secuta quaecumque cassamus, irritamus et annullamus, irritaque et nulla ac nullius roboris vel momenti esse nunciamus, mox assignaturi eisdem cardinalibus, ex quorum personis ecclesiae in titulos aut diaconias per eos hactenus obtentae, vigore huius nostri decreti vacant, eteorumcuilibet alios titulos aut diaconias ex supradicto numero, proprio cuiusque ordini congruentes.
13 § 7. In aliis vero, praeterquam supra Ecciesinsque nominatis ecclesiis, etiamsi earurn alif„"m cTnon'"! quae in titulos presbyterorum aut deno- '".inl.il"1,imet 1 . . r J ,. duconiam carminationes diaconorum cardinalium condinaiiius, modo cedi solitae sunt, et cardinales iis praefici J|c{°s™' f,va™l consueverunt (quarum singularum situarum 'asftgnari liones et invocationes praesentibus hapraeci1' ■ beri volumus prò expressis), nomina, insignia/denominationes et statum huiusmodi titulorum aut diaconiarum perpetuo supprimimus et extinguimus; ac districte etiam interdicimus ne de celerò umquam, perpeluis futuris temporibus, alia quam ex suprascriplo numero ecclesia in titulUm aut denominationem cardinalatus cuipiam presbytero aut diacono cardinali concedatur aut' assignetur; neque aìiis quam supranominatis litulis aut diaconiis presbyleri vel diaconi cardinales praeficiantur ; neve umquam aliqua ex supradictis diaconiis, presbytero, neque contra, ullus ex dictis titulis diacono cardinali quomodolibel concedatur vel assignetur, neque cum iis aul eorura aliquo, ex quavis causa, desuper dispensetur.
14 § 8. Sed et decreta alias in consistono iinendi" ecciesuper hoc edita innovantes et ampliantes, iur?ciridiraco"- Pa" rati°ne> etiam perpetuo, prohibemus ime cardinaline in posterum alicui presbytero aut diabus concedi ti- ■ prouibai. cono cardinali, qui alterum titulum aut diaconiam quoraodolibet assecutus fuerit, quive ex ordine diaconorum ad ordinerai presbyterorum vel ad episcopaletn dignitatem transierit, aut ex ordine presbyteratus in episcopum pariterpromotus fuerit, licentia et facultas retinendi priorem ecclesiam sui tituli vel diaconiae in administrationem aut in titulum, neve canonicatuum etpraebendarum, dignitatum, officiorum aut beneficiorum dimissi tituli vel diaconiae collatio, neque palatii, domus, vinese, hortorumaut frucluum, reddituura et proventuum aut iurium quorumcumque ad huiusmodi tilulos seu diaconias pertinentium, ad tempus seu advitam, retentio aut uba alia reservatio, quovis praetextu, occasione vel causa, etiam melioramentorum et sumptuum in illarum reparalionem, necessitatem sive utilitatem factorum, concedantur; sed volumus ut ipsi tituli et diaconiae, cum illis annexis, iuribusque et pertinentiis suis universis, libere dimittantur.
15 § 9. Insuper praecipimus et perpetuo Cardiiuiesquo ordinamus ut de ceteró in quibuscumd" luierfs ap'o- Que btteris apostolicis , in quibus carsioiicis nomcn dinalium subscriptio manu propria falitui i a.ui u i a — * i. r coniac aul epicienda erit, iidem cardinales, etiam tiscopalussuiex- ,. ,. .
16 prime™ detuli seu diaconiae vel episcopatus sui cardinalati^ nomine expresso, sesubscribant.
17 §10. Decernentes per huiusmodi erec- Dccreium irtionem et institutioneni decem praedi- """• ctas per nos in titulos erectas ecclesias beni tantummodo, novis privilegiis et dignitate auctas, decoratas et insignitas, nihil autem omnino praeiudicii cuiquamillarum, nihil alieni iuris detractum aut immutatum censeri posse aul debere ; sicque per quoscumque iudices, ordinarios et delegatos, etiam causarum Palatii Apostolici auditores et cardinales praedictos, sublata eis et eorum cuilibet quavis aliter iudicandi et interpretandi facultale, et in quavis causa et instanlia iudicari et defini ri debere; necnon irritum et inane si secus super praemissis eorumque aliquo a quoquam, quavis auctoritate, scienter vel ignoranter, contigerit attentali.
18 § 11. Non obstantibus constitutionibus ciausniaedoet ordinationibus apostolicis, ac ecclesiar°eMoriaerum supradictarum et aliarum quarumcumque, necnon Ordinum, iuramento, confirmatione apostolica vel quavis fìrmitate alia roboratis, statutis etconsuetudinibus ; privilegiis quoque, indultis et litteris apostolicis, ibis ac quibusvis personis quomodolibet concessis, approbatis et innovatis. Quibus omnibus, iliorum tenores praesentibus prò expressis habentes,, specialiter et expresse derogamus ; ceterisque contrariis quibuscumque.
19 § 12. Sic igitur ipsi cardinales, quibus cardinali™ huiusmodi ecclesiarum reerimen, cura et m"ueraJ. cirM ° ' sibi credilarum administratio prò tempore commissa eecciesiarumrerunt, eas in spiritualibus et temporalibus nLmtraiioDem"" sollicite, fideliter et prudenter regant et gubernent, ac iuxta constitutionem piae memoriae Leonis Papae decimi, praedecessoris nostri, in concilio Lateranensi novissime celebrato, editam, frequenter visitent, circa cultum divinum invigilenl, mores ac vitam cleri et populi eis subiecti diligenter explorent, eosque ad recte ethoneste vivendum paterno moneant affectu ; honorum ac temporalium redituum curam gerant, sic ad Dei gloriam et fidelis populi aedifìcationem, pia et magnifica structura et fabrica suas quique ecclesias instaurare studeant et exornare ; et tam in vita quam in raortis arliculo, prò divini cultus augmento et salute animarum suarum, ac ad congrue sustentandum aliquem presbyterum , qui inibì in divinis deserviat, sive alias erga ipsas ecclesias, si reparatione indigeant vel alia subventione, de bonis sibi a Deo collatis, prout cuique prò modo facultatum conscientia dictaverit, munifico? se exhibeant et liberales, ut earumdem ecclesiarum decora et ornamenta tantorum praesulum respondeant dignitari, ac ipsae ecclesiae tam sublimibus personis gaudeant , se commissas, et eorum amplitudine illustratas ; iidemque cardinales exinde ipsius S. R. E., cuius nobilissima membra sunt, maiestatem, sua pietate, sollicitudine et prudentia in dies magis extollant, et reverentiam omnium gentium erga illam exemplis honorum operum insigniter augeant, ac denique, praeter aeternae retributionis praemia, digna quo quelaudum praeconia, a nobis et Apostolica Sede valeant promereri. ìussiodescri- §13. Mandamus vero ut praesentes Utbendi hanc con- . . . /- n * a a i* stimi, in quinterae in quinterno Lancellanae Apostolitemo Caliceli. , j •, . Aposioiicae. cae de more describantur.
20 § 14>. Nulli ergo omnino hominum li- Sanciio poeceat hanc paginam nostrorum statutorum, nalis. ,. . . . ■'.■..• ordmationum, erectionis, mstitutionis, ìnsignitionis, decorationis, voluntatum, decretorum, cassationis, irritationis, annui - lationis, nunciationis, suppressionis, extinctionis, interdicti, innovationis , ampliationis, prohibitiohis, praecepti, derogationis et mandati infringere vel ei ausu temerario contrairè(. Si quis autem hoc attentare praesumpserit, indignationem omnipotentis Dei ac beatorum Petri et Pauli apostolorum eius se noverit incursurum.
21 Datum Romae apud Sanctum Petrum, anno Incarnationis dominicae millesimo quingentesimo octuagesimo septimo, idibus aprilis, pontificatus nostri anno secundo.
22 Dat. die 13 aprilis 1587, pontif. anno n.
Notes
- 1 Cardinalium numerum, ordinera, statura, offlcium et qualitates edixit hic idem Pontif.sup. in constit. lxxvi, pag. 808, ubi cetera de Cardinalibus notavi.
Bullarum diplomatum et privilegiorum sanctorum Romanorum Pontificum, Taurinensis editio (Bullarium Romanum, Turin 1857-1872), vol. 8 — Internet Archive OCR text, restored to continuous text (page breaks, hyphenation, running heads, footnotes); OCR errors of the source remain. Source: Internet Archive.
Italian text
LXXXI.
Prefissione dei titoli e delle diaconie per i presbiteri e i diaconi cardinali della santa Chiesa Romana
Sisto, vescovo, servo dei servi di Dio, a perpetua memoria.
1 La religiosa e sapientissima provvidenza dei santi Pontefici, nostri predecessori, ha istituito fin dai tempi antichissimi e ha tramandato ai posteri che nella santa Chiesa Romana, nella città di Roma, fossero assegnati ai presbiteri e ai diaconi cardinali, cioè ai vescovi cardinali, titoli di chiese nella città di Roma, e ai diaconi invece le regioni della città...
2 ...come proprie diocesi; a vantaggio della propagazione e conservazione della religione cristiana. Questa santa istituzione, continuata per una serie di molti secoli e accresciuta secondo la varietà dei tempi, è stata conservata fino alla nostra età, così che vigora in modo tale che, oltre ai sei vescovi cardinali che presiedono a certe cattedrali della città e dei suoi confini, a ciascuno dei presbiteri e dei diaconi cardinali siano affidati nella Città proprie chiese, cioè titoli e diaconie, con il loro clero e popolo, e quasi con giurisdizione episcopale nelle cose spirituali e temporali da reggere e amministrare.
3 § 1. Pertanto noi, dopo che con la nostra costituzione da poco emanata1 abbiamo prescritto il numero dei cardinali da crearsi, computati i sei vescovi predetti, quattordici diaconi, e gli altri presbiteri cardinali fino a settanta, ora pure, per l'onore di Dio e per il decoro e l'ornamento della stessa santa Chiesa Romana, e per il buon governo e la salutare direzione del clero e del popolo romano, abbiamo deciso di assegnare agli stessi presbiteri e diaconi cardinali altrettanti titoli e diaconie, sommamente convenienti alla loro dignità e grandezza. E benché molte delle antiche chiese, solite essere concesse in titoli e diaconie, o aggiunte dai nostri predecessori nel corso dei tempi, rimangono ancora intatte e illese, tuttavia poiché alcune, sia per la lunghezza del tempo e per le ingiurie del medesimo, sia per le varie devastazioni, incendi e rovine che un tempo accaddero della stessa Città, sono crollate, noi, desiderosi di conservare i monumenti dell'antica pietà e della religione cristiana, come abbiamo cura che le sacrosante basiliche e i templi più venerandi per l'antichità stessa non solo siano mantenuti in buono stato, ma siano anche ogni giorno restaurati, ricostruiti e ornati con grande nostra spesa, così pure in primo luogo abbiamo scelto le antiche e nobili chiese, istituite nei tempi antichi in titoli dei presbiteri cardinali, come si è detto, e vogliamo che tutte quelle che ancora sussistono rimangano assolutamente in titoli per i presbiteri cardinali moderni e futuri. Poi fra quelle che in memoria recente sono state erette in titoli, tralasciate alcune per l'incomodo del luogo o per altre ragioni meno idonee, vogliamo parimenti conservare le altre, e infine, affinché non manchi il numero dei titoli per i presbiteri cardinali, seguendo l'esempio di alcuni nostri predecessori, vogliamo elevare a maggior dignità e istituire in simili titoli altre chiese, parte antiche non ancora decorate di tale onore, parte più recenti ma tuttavia celebri, e aggiungere e completare tanti titoli quanti sono i presbiteri cardinali; dalle diaconie inoltre anticamente istituite, abbiamo deciso di sceglierne quattordici più insigni per altrettanti diaconi cardinali, e di togliere perpetuamente la confusione con opportuna distinzione, assegnando cioè gli stessi titoli e le diaconie proprie di ciascun ordine certi e distinti, così che mai in avvenire, come spesso è accaduto finora, le diaconie siano concesse ai presbiteri né i titoli presbiterali ai diaconi, con ordine perturbato o promiscuamente. Il che sembra conforme a ragione, affinché, come il Sommo Pontefice, presiedendo alla Chiesa universale e portando la sollecitudine di tutte le chiese di tutto il mondo, è tuttavia specialmente vescovo della città di Roma e in essa per divina disposizione tiene la cattedra suprema della potestà sacerdotale, così parimente ai cardinali, che, come speciali figli della S. R. Chiesa, ha come consiglieri e cooperatori principalissimi a sé strettamente congiunti nella funzione del munere apostolico e nell'amministrazione di tutta la repubblica cristiana, assegni nella stessa città di Roma, che un tempo, costituita in essa la sede del Beato Pietro, consacrata dalla dottrina e dal martirio di lui e del suo coapostolo Paolo, è divenuta capo del mondo cristiano e della religione, una sede certa, una dimora e un luogo proprio a ciascuno; per la concessione di quale luogo, gli stessi cardinali siano ammoniti del loro ufficio, e la residenza, che devono mantenere assistendo al Romano Pontefice, e così come membra compatte in un solo corpo, connesse al capo sacro e da esso dipendenti, sia più chiaramente riconosciuta.
4 § 2. Avendo dunque deliberato con maturo consiglio insieme ai venerabili nostri fratelli Cardinali della medesima Santa Romana Chiesa e con il loro assenso, stabiliamo e ordiniamo che in avvenire, per tutti i tempi futuri, ai Cardinali ordinati e costituiti, e ai presbiteri cardinali, siano assegnate in titoli soltanto le chiese qui sotto descritte, e nessun'altra, cioè, fra le antiche: la Basilica della Santa Croce in Gerusalemme, i Santi Marcellino e Pietro, i Santi Quattro Coronati, i Santi Giovanni e Paolo, Sant'Anastasia, Santa Sabina, Santo Stefano al Monte Celio, San Clemente, i Santi Nereo e Achilleo, Santa Susanna, Santa Pudenziana, San Sisto, San Pietro in Vincoli, San Martino ai Monti, Sant'Eusebio, Santa Prisca, San Vitale, San Marco, San Marcello, San Lorenzo in Lucina, la Basilica dei Dodici Apostoli, San Lorenzo in Damaso, che è stata perpetuamente concessa e assegnata al Vicecancelliere della Santa Romana Chiesa pro tempore, Santa Balbina, Santa Cecilia e San Crisogono, Santa Prassede, Santa Maria in Trastevere. Fra le posteriori invece: i Santi Quirico e Giulitta e San Giovanni ante Portam Latinam, Sant'Agnese in Agone, San Lorenzo in Panisperna, San Tommaso in Parione, San Silvestro in Campo Marzio, San Pancrazio, San Bartolomeo in Isola, San Matteo in Merulana, Santa Maria in Aracoeli, Santa Maria in Via, Santa Maria sopra Minerva, Santa Maria degli Angeli alle Terme, San Girolamo degli Illirici; nonché quelle che aggiungiamo alle suddette antiche e posteriormente istituite, e da ora in avanti in titoli dei presbiteri cardinali, con gli onori, gli insegni, i privilegi, le autorità e le preminenze dovute e consuete, a somiglianza delle altre chiese che dai nostri predecessori anticamente furono erette e istituite in simili titoli, senza pregiudizio alcuno, perpetuamente erigiamo e istituiamo; onoriamo e decoriamo col nome e dignità di titoli: Sant'Onofrio al Gianicolo, mutato il suo stato da diaconia, che fino ad ora è stata, in titolo presbiterale, Sant'Agostino, Santa Maria del Popolo, Sant'Alessio all'Aventino, San Biagio dell'Anello, Santa Maria della Pace, San Salvatore al Lauro, San Pietro in Monte Aureo, Santissima Trinità al Monte Pincio, Santa Maria Traspontina. Le diaconie inoltre qui enumerate assegniamo ai Cardinali diaconi;
5 e le chiese episcopali ai sei Cardinali vescovi deleghiamo;
6 un altro titolo per il Vicecancelliere stabiliamo;
7 Le chiese che diversamente e anche altre oltre quelle sopra espresse sono possedute dai Cardinali, da ora decerniamo che cessino.
SISTO
8 cti Petri in Monte Aureo, Sanctissimae Trinitatis in Monte Pincio, S. Mariae Transpontinae.
9 § 3. Dalle diaconie antiche stabiliamo che si conservino soltanto le quattordici qui sotto scritte, cioè: Santa Maria in Aquiro, Santa Maria in Cosmedin, i Santi Cosma e Damiano, Santa Maria Nuova, Sant'Adriano, Santa Maria in Via Lata, Santa Maria in Portico, Sant'Angelo in Foro Piscario, San Nicola in Carcere Tulliano, Santa Maria in Dominica, Sant'Eustachio, San Vito al Macello, Sant'Agata e San Giorgio al Velabro, chiese che sono più insigni e corrispondono al numero da noi prescritto dei Cardinali diaconi.
10 § 4. In modo che, computate le chiese cattedrali, cioè Ostia e Velletri unite insieme, Portuense e Santa Rufina parimenti unite, Albano, Sabina, Tuscolo e Preneste, alle quali presiedono sei Cardinali vescovi, e i titoli dei presbiteri sopra designati, costituiscano il numero di settanta chiese.
11 § 5. E un altro titolo inoltre aggiunto sia sopra il numero, affinché qualora accada che un Cardinale diacono o vescovo sia Vicecancelliere, e perciò debba presiedere alla medesima chiesa di San Lorenzo in Damaso, che dal nostro predecessore Clemente Papa VII di felice memoria, con lettere, perpetuamente, come si è detto, fu concessa e assegnata al Vicecancelliere pro tempore, non manchi a qualche Cardinale presbitero il proprio titolo.
12 § 6. Tutte quelle chiese che per mezzo della presente nostra costituzione sono state assegnate ai cardinali presbiteri come titoli, e che ora sono ottenute dai cardinali diaconi, anche forse per dispensa apostolica, come diaconia; parimenti tutte e singole delle quattordici diaconie sopra enumerate, che ai cardinali presbiteri come titoli sono state forse concesse, anche per simile dispensa, e da essi sono ottenute; infine tutte e singole le chiese sopra non espressamente nominate, ai medesimi cardinali presbiteri o diaconi come titoli o diaconie commesse e assegnate e da essi ottenute, vogliamo e decretiamo per mezzo delle presenti che da ora stesso rimangono vacanti, e tutte e singole le loro assegnazioni, concessioni, nonché le dispense su ciò, anche emanate motu proprio e in concistoro e con simile consiglio dei fratelli, che dai nostri predecessori e da noi medesimi sono state emanate, e le lettere apostoliche su ciò confezionate e i processi avuti per mezzo di esse e quanto ne è seguito, cassamo, irritiamo e annulliamo, e dichiariamo irrite e nulle e di nessun vigore o momento, per assegnare ben presto ai medesimi cardinali, dalle cui persone le chiese come titoli o diaconie da essi finora ottenute rimangono vacanti in virtù di questo nostro decreto, a ciascuno di essi altri titoli o diaconie dal suddetto numero, convenienti al proprio ordine di ciascuno.
13 § 7. Nelle altre chiese invece, all'infuori di quelle sopra nominate, anche se alcune di esse, che solevano essere cedute come titoli dei presbiteri o come diaconie dei cardinali diaconi, e i cardinali solevano esserne preposti (delle quali singole situazioni, assegnazioni e invocazioni vogliamo che siano ritenute espresse nelle presenti), i nomi, gli insegni, le denominazioni e lo stato di tali titoli o diaconie perpetuamente sopprimiamo e estinguiamo; e severamente inoltre proibiamo che d'ora innanzi mai, per i perpetui tempi futuri, alcuna chiesa all'infuori del suddetto numero sia concessa o assegnata come titolo o denominazione del cardinalato a alcun cardinale presbitero o diacono; né altri che i sopranominati titoli o diaconie siano assegnati ai cardinali presbiteri o diaconi; né mai alcuna delle suddette diaconie sia concessa o assegnata a un cardinale presbitero, né al contrario alcuno dei detti titoli a un cardinale diacono in alcun modo, né con essi o con alcuno di essi, per qualsiasi causa, si dispensi.
14 § 8. Ma anche i decreti altrimenti editi in concistoro su questo, innovando e ampliando, perpetuamente proibiamo che in avvenire sia concessa a alcun cardinale presbitero o diacono la licenza e la facoltà di ritenere la chiesa precedente del suo titolo o della sua diaconia nell'amministrazione o nel titolo, qualora abbia conseguito un altro titolo o una diaconia in qualsiasi modo, o sia passato dall'ordine dei diaconi all'ordine dei presbiteri o alla dignità episcopale, o dal presbiterato sia stato parimenti promosso a vescovo; né la collazione dei canonicati e delle prebende, delle dignità, degli uffici o dei benefici del titolo o della diaconia dimessi, né la ritenzione o altra riserva, per tempo o a vita, del palazzo, della casa, della vigna, degli orti o dei frutti, delle rendite e dei proventi o dei diritti qualunque appartenenti a tali titoli o diaconie, con qualsiasi pretesto, occasione o causa, anche dei miglioramenti e delle spese nella loro riparazione, necessità o utilità fatte, siano concessi; ma vogliamo che i medesimi titoli e le diaconie, con tutti i loro annessi, diritti e pertinenze, siano liberamente dimessi.
15 § 9. Inoltre ordiniamo e perpetuamente prescriviamo che d'ora innanzi in qualunque lettera apostolica, nella quale la sottoscrizione dei cardinali sia fatta di mano propria, i medesimi cardinali, anche se il loro nome sia espresso come diacono o diaconia o episcopato del loro cardinalato, si sottoscrivano.
16 col nome espresso del loro cardinalato.
17 § 10. Decernendo per mezzo di questa erezione e istituzione che le dieci chiese predette da noi erette come titoli siano ritenute solamente come nuove, accresciute di nuovi privilegi e dignità, decorate e insignite, nulla affatto di pregiudizio a nessuna di esse, nulla di diritto altrui detratto o mutato; e così per qualunque giudici, ordinari e delegati, anche uditori delle cause del Palazzo Apostolico e cardinali predetti, tolta a essi e a ciascuno di essi qualsiasi altra facoltà di giudicare e interpretare, e in qualsiasi causa e istanza debba giudicarsi e definirsi; nonché irritum e inane se altrimenti sui predetti e su alcuno di essi da chiunque, con qualsiasi autorità, consapevolmente o inconsapevolmente, fosse tentato.
18 § 11. Non ostante le costituzioni e le ordinazioni apostoliche, nonché le chiese suddette e altre qualsiasi, e gli Ordini, confermati da giuramento, da conferma apostolica o da qualsiasi altra fermezza, statuti e consuetudini; privilegi inoltre, indulti e lettere apostoliche, a chiunque in qualsiasi modo concessi, approvati e innovati. Di tutti questi, avendo i loro tenori per espressi nelle presenti, specialmente e espressamente deroghiamo; e a tutte le altre cose contrarie qualsiasi.
19 § 12. Così dunque gli stessi cardinali, ai quali il governo, la cura e l'amministrazione di tali chiese cardinalizie loro affidate è commessa per il tempo, le governino e reggano in spiritualibus e temporalibus con sollecitudine, fedeltà e prudenza, e secondo la costituzione di pia memoria del Papa Leone X, nostro predecessore, nel concilio Lateranense ultimamente celebrato edita, le visitino frequentemente, vigilino circa il culto divino, esplorino diligentemente i costumi e la vita del clero e del popolo a loro sottoposto, e li esortino con affetto paterno a vivere rettamente e onestamente; abbiano cura dei beni e delle rendite temporali, così per la gloria di Dio e l'edificazione del popolo fedele, con pia e magnifica struttura e fabbrica ciascuno le proprie chiese restaurino e ornino; e tanto in vita quanto nell'articolo della morte, per l'aumento del culto divino e la salvezza delle loro anime, e per convenevolmente sostenere qualche presbitero che ivi nel divino serva, ovvero altrimenti verso le stesse chiese, se abbiano bisogno di riparazione o di altro sussidio, dei beni loro da Dio concessi, come a ciascuno secondo il modo delle facoltà la coscienza avrà dettato, si mostrino munifici e liberali, affinché i decori e gli ornamenti di quelle medesime chiese rispondano alla dignità di sì grandi prelati, e le stesse chiese si glorino di essere commesse a sì sublimi persone, e illuminate dalla loro grandezza; e gli stessi cardinali da ciò la maestà della S. R. E., di cui sono nobilissime membra, con la loro pietà, sollecitudine e prudenza ogni giorno più esaltino, e la riverenza di tutti i popoli verso di essa con esempi di opere onorate insigne mente accrescano, e finalmente, oltre ai premi della retribuzione eterna, degni e quali lodi da noi e dalla Sede Apostolica possano meritare.
20 § 14. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostrorum statutorum, ordinationum, erectionis, institutionis, insignitionis, decorationis, voluntatum, decretorum, cassationis, irritationis, annullationis, nunciationis, suppressionis, extinctionis, interdicti, innovationis, ampliationis, prohibitionis, praecepti, derogationis et mandati infringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attentare praesumpserit, indignationem omnipotentis Dei ac beatorum Petri et Pauli apostolorum eius se noverit incursurum.
21 § 14. Nessuno dunque assolutamente di uomini possa infrangere questa pagina dei nostri statuti, ordinazioni, erezione, istituzione, insignazione, decorazione, volontà, decreti, cassazione, irritazione, annullazione, nunziazione, soppressione, estinzione, interdetto, innovazione, ampliazione, proibizione, precetto, deroga e mandato, o osare di contravvenirvi con temerario ardimento. Se qualcuno però avrà presunto di tentare ciò, sappia che incorrerà l'indignazione di Dio onnipotente e dei beati apostoli Pietro e Paolo suoi.
22 Dato a Roma presso San Pietro, nell'anno dell'Incarnazione del Signore millecinquecentottantasette, alle idi di aprile, del nostro pontificato nell'anno secondo.
Notes
- 1 Il numero dei Cardinali, l'ordine, la statura, l'ufficio e le qualità furono stabiliti da questo stesso Pontefice nella costituzione lxxvi, pag. 808, dove ho annotato altri dettagli sui Cardinali.
Machine translation, not reviewed. The original text is authoritative.