Hearing of Philémons vertue, vvho vvas a Colossian, he vvriteth a familiar letter from Rome (being prisoner there) about his fugitiue seruant Onesimus: not doubting but that he might commaund him, yet rather requesting that he vvil forgiue him, yea and receiue him as he vvould Paul him self, vvho also hopeth to come vnto him.
1Paul, a prisoner of Christ Jesus, and Timothy, a brother: to Philemon, our beloved and fellow labourer,Paolo prigioniero di Gesù Cristo, e il fratello Timoteo, a Filemone diletto, e nostro cooperatore,PAVL the prisoner of Christ IESVS, and brother Timothee: to Philémon the beloued and our coadiutor,Paulus vinctus Christi Jesu, et Timotheus frater, Philemoni dilecto, et adjutori nostro, 2And to Appia, our dearest sister, and to Archippus, our fellow soldier, and to the church which is in thy house.E ad Appia sorella carissima, e ad Archippo nostro consoldato, e alla Chiesa, che è nella tua casa.& to Appia our deerest sister, & to Archippus our felovv-souldiar and to the church vvhich is in thy house.et Appiæ sorori carissimæ, et Archippo commilitoni nostro, et ecclesiæ, quæ in domo tua est. 3Grace to you and peace, from God our Father and from the Lord Jesus Christ.Grazia a voi, e pace da Dio Padre nostro, e dal Signore Gesù Cristo.Grace to you and peace from God our father, and our Lord IESVS Christ.Gratia vobis, et pax a Deo Patre nostro, et Domino Jesu Christo. 4I give thanks to my God, always making a remembrance of thee in my prayers.Rendo grazie al mio Dio, facendo sempre commemorazione di te nelle mie orazioni,I giue thankes to my God, alvvaies making a memorie of thee in my praiers,Gratias ago Deo meo, semper memoriam tui faciens in orationibus meis, 5Hearing of thy charity and faith, which thou hast in the Lord Jesus and towards all the saints:Sentendo (qual sia) la tua carità, e la fede, che tu hai nel Signor Gesù, e Terso di tutti i santi:hearing thy charitie and faith vvhich thou hast in our Lord IESVS, and tovvard al the sainctes:audiens caritatem tuam, et fidem, quam habes in Domino Jesu, et in omnes sanctos: 6That the communication of thy faith may be made evident in the acknowledgment of every good work that is in you in Christ Jesus.Di modo che evidente si è il partecipare che tu fai alla fede dal conoscersi tutte le buone opere, che sono in voi per Gesù Cristo.that the communication of thy faith may be made euident in the agnition of al good that is in you in Christ IESVS.ut communicatio fidei tuæ evidens fiat in agnitione omnis operis boni, quod est in vobis in Christo Jesu. 7For I have had great joy and consolation in thy charity, because the bowels of the saints have been refreshed by thee, brother.Imperocché grande allegrezza ho avuto, e consolazione della tua carità; perché le viscere de' santi sono state da te rifocillate, o fratello,For I haue had great ioy and consolation in thy charitie, because the bovvels of the sainctes haue rested by thee brother.Gaudium enim magnum habui, et consolationem in caritate tua: quia viscera sanctorum requieverunt per te, frater.
8Wherefore, though I have much confidence in Christ Jesus to command thee that which is to the purpose:Per la qual cosa avendo io molta fidanza in Gesù Cristo per comandarti quel che conviene:For the vvhich thing hauing great cōfidence in Christ IESVS to commaund thee that vvhich pertaineth to the purpose:Propter quod multam fiduciam habens in Christo Jesu imperandi tibi quod ad rem pertinet: 9For charity sake I rather beseech, whereas thou art such a one, as Paul, an old man and now a prisoner also of Jesus Christ.Ti prego piuttosto per la carità, tale essendo tu, quale io Paolo vecchio, ora poi anche prigioniero di Gesù Cristo:for charitie rather I beseeche, vvhereas thou art such an one, as Paul being old and novv prisoner also of IESVS Christ.propter caritatem magis obsecro, cum sis talis, ut Paulus senex, nunc autem et vinctus Jesu Christi: 10I beseech thee for my son, whom I have begotten in my bands, Onesimus,Ti scongiuro per lo mio figliuolo, cui ho io generato tralle catene, Onesimo,I beseeche thee for my sonne vvhom I haue begotten in handes, Onesimus,obsecro te pro meo filio, quem genui in vinculis, Onesimo, 11Who hath been heretofore unprofitable to thee but now is profitable both to me and thee:Il quale una volta fu disutile per te, ora poi è utile e per me, e per te,vvho hath been sometime vnprofitable to thee, but novv profitable both to me & thee,qui tibi aliquando inutilis fuit, nunc autem et mihi et tibi utilis, 12Whom I have sent back to thee. And do thou receive him as my own bowels.Il quale io ho rimandato a te. E tu accoglilo, come mie viscere:vvhom I haue sent backe to thee. And do thou receiue him as mine ovvne bovvels.quem remisi tibi. Tu autem illum, ut mea viscera, suscipe: 13Whom I would have retained with me, that in thy stead he might have ministered to me in the bands of the gospel.Il quale io bramava di ritener con me, perchè mi servisse in luogo di te tralle catene del vangelo:vvhom I would haue reteined vvith me, that for thee he might minister to me in the bandes of the Gospel:quem ego volueram mecum detinere, ut pro te mihi ministraret in vinculis Evangelii: 14But without thy counsel I would do nothing: that thy good deed might not be as it were of necessity, but voluntary.Ma nulla ho volato fare senza il tuo parere, affinchè non fosse quasi forzato, ma volontario il beneficio tuo.but vvithout thy counsel I vvould doe nothing: that thy good might be not as it vvere of necessitie, but voluntarie.sine consilio autem tuo nihil volui facere, uti ne velut ex necessitate bonum tuum esset, sed voluntarium.
15For perhaps he therefore departed for a season from thee that thou mightest receive him again for ever:Imperocché forse per questo si è allontanato per brev'ora da te, affinchè tu lo ricuperassi per l'eternità:For perhaps therfore he departed for a season from thee, that thou mightest take him againe for euer.Forsitan enim ideo discessit ad horam a te, ut æternum illum reciperes: 16Not now as a servant, but instead of a servant, a most dear brother, especially to me. But how much more to thee, both in the flesh and in the Lord?Non più come servo, ma in cambio di servo fratello carissimo, massimamente a me: e quanto più a te, e secondo la carne, e secondo il Signore?novv not as a seruant, but for a seruant, a most deere brother, especially to me, but hovv much more to thee both in the flesh and in our Lord?jam non ut servum, sed pro servo carissimum fratrem, maxime mihi: quanto autem magis tibi et in carne, et in Domino ? 17If therefore thou count me a partner, receive him as myself.Se adunque tieni me per tuo intrinseco, accoglilo, come me:If therfore thou take me for thy fellovv: receiue him as my self.Si ergo habes me socium, suscipe illum sicut me: 18And if he hath wronged thee in any thing or is in thy debt, put that to my account.Che se in qualche cosa ti ha fatto danno, od egli è a te debitore; scrivi ciò a conto mio.And if he hath hurt thee any thing or is in thy dette, that impute to me.si autem aliquid nocuit tibi, aut debet, hoc mihi imputa. 19I Paul have written it with my own hand: I will repay it: not to say to thee that thou owest me thy own self also.Io Paolo ho scritto di pugno: io soddisfarò, per non dirti, che tu devi a me anche te stesso:I Paul haue vvritten vvith mine ovvne hand: I vvil repay it: not to say to thee, that thou ovvest me thine ovvne self also.Ego Paulus scripsi mea manu: ego reddam, ut non dicam tibi, quod et teipsum mihi debes: 20Yea, brother. May I enjoy thee in the Lord! Refresh my bowels in the Lord.Sì, o fratello. Ricavi io da te questo frutto nel Signore: ristora le mie viscere nel Signore.Yea brother. God graunt I may enioy thee in our Lord. Refresh my bovvels in our Lord.ita, frater. Ego te fruar in Domino: refice viscera mea in Domino. 21Trusting in thy obedience, I have written to thee: knowing that thou wilt also do more than I say.Affidato alla tua ubbidienza ti ho scritto: sapendo, che farai anche più di quello, ch'io dico.Trusting in thy obedience I haue vvritten to thee, knovving that thou vvilt doe aboue that also vvhich I do say.Confidens in obedientia tua scripsi tibi: sciens quoniam et super id, quod dico, facies.
22But withal prepare me also a lodging. For I hope that through your prayers I shall be given unto you.Insiememente ancora preparami l'ospizio: imperocché spero, che mediante le vostre orazioni sarò donato a voi.And withal prouide me also a lodging. for I hope by your praiers that I shal be giuen to you.Simul autem et para mihi hospitium: nam spero per orationes vestras donari me vobis. 23There salute thee Epaphras, my fellow prisoner in Christ Jesus:Ti saluta Epafra compagno della, mia prigionia per Cristo Gesù,There salute thee Epaphras my fellovv-prisoner in Christ IESVS,Salutat te Epaphras concaptivus meus in Christo Jesu, 24Mark, Aristarchus, Demas and Luke, my fellow labourers.Marco, Aristarco, Demade, e Luca, miei ajuti.Marke, Aristarchus, Demas and Luke my coadiutors.Marcus, Aristarchus, Demas, et Lucas, adjutores mei. 25The grace of our Lord Jesus Christ be with your spirit. Amen.La grazia del Signor nostro Gesù Cristo col vostro spirito. Così sia.The grace of our Lord IESVS Christ be with your spirit. Amen,Gratia Domini nostri Jesu Christi cum spiritu vestro. Amen.
1:1
Witham
Our....fellow-labourer, or coadjutor. He calls him so, because of the charity and zeal with which he promoted the gospel. (Witham)
1:2
Witham
And to the Church, or congregation of the faithful which is in thy house. (Witham)
1:5
Witham
Thy charity and faith....in the Lord Jesus,[Ver. 5. Charitatem tuam et fidem, quam habes in Domino Jesu, et in omnes Sanctos; pros ton kurion Iesoun, kai eis pantas tous agious.] and towards all the saints. In the Greek is towards Jesus Christ, and towards all the saints. By the saints he seems to mean, as elsewhere, all Christians; so that the sense may be, of thy faith towards Christ, and of thy charity towards all the saints or Christians. (Witham)
1:6
Witham
That the communication.[Ver. 6. Ut communicatio, e koinonia. See St. Paul, 1 Corinthians 1:9. etc.] That is, charitable contributions, done with a lively faith, may become evident,[Ver. 6. Evidens; most Greek copies, energes, efficax, but in some, enarges.] and the good works known, which are in you; that is, done among you. This seems the sense of the following verse, where St. Paul expresseth his joy in hearing of Philemon's charity towards the saints. (Witham)
1:8
Witham
Wherefore, though I might have much confidence, etc. Now St. Paul disposeth Philemon to grant his request, I am persuaded I might command thee, and thou wouldst not take it amiss. (Witham)
Calmet
To command thee, etc. As an apostle of Jesus Christ, I have the power even of ordering thee to forgive Onesimus, and to receive him again into favour; likewise as Paul, the aged, respect and regard being always due in a particular manner to old men; or again, as a prisoner of Jesus Christ, suffering here out of love for Jesus Christ and the faithful: I might here make use of all these different reasons to induce thee to pardon a poor fugitive slave, but I will not; I merely as a poor humble supplicant, forgetting all the dignity due to my apostleship, my grey hairs, or my chains, beseech thee to pardon him. Nor can I for a moment doubt of obtaining my request, when I consider the great charity thou hast in Jesus Christ towards all the saints. (Calmet; Haydock)
1:9
Witham
I rather beseech thee, thou being such a one,[Ver. 9. Cum sis talis ut Paulus senex, toioutos on os Paulos presbutes.] as Paul. That is, united to him in spirit, by the same faith and charity; I am therefore confident thou wilt not refuse the request of Paul, now an aged man, and a prisoner, for the sake of Jesus Christ. (Witham)
1:10
Witham
I beseech thee, etc. He at length tells Philemon what his request is, and names the person Onesimus, but in such terms as shew how much St. Paul has this affair at heart, and that he will look upon the favour he asks as done to himself. It is, that thou wilt pardon Onesimus, whom I look upon and love as my son, and a most dear son, whom I have begotten, a prisoner, and in my chains. (Witham)
Calmet
How great is the ingenuity shewn by St. Paul in this epistle, in obtaining for Onesimus the pardon of his master, Philemon. Having in the preceding verse endeavoured by every argument which a real tenderness and compassion could inspire, and making use of every expression that could conciliate the favour of Philemon, to obtain his charitable request, he in this verse for the first time dares mention Onesimus by name; a name which he was sensible must sound harsh in the ears of one who had received an injury from him. See how he endeavours to prevent so unhappy an effect, by adding to the name every epithet that could any way tend to soften all feelings of asperity, and excite compassion and pity. I beseech thee then for my son, whom I have begotten, and that in my chains. (Calmet)
The pardon I crave is not for your slave, but for my son. If in all antiquity there be any thing in the persuasive kind of eloquence truly admirable, it is this short epistle in which there are contained almost as many arguments as words.
1:11
Witham
Who heretofore was unprofitable to thee, in taking and spending what belonged to thee, yet now, after a sincere conversion, is profitable[Ver. 11. Onesimos, utilis, but he useth achrestos and euchrestos. See Cornelius a Lapide.] both to me and thee; to me, by the services he has done me in prison; and the joy I have had by his conversion; and also to thee, because I know thou wouldst have been glad to have rendered me all possible services thyself, and he has done them for thee; he hath supplied thy place. For these reasons I could have wished to have detained him with me: but I have sent him back, thou being his master, nor would I do any thing in regard of thy servant, without thy advice and consent, that if thou thinkest it fitting to send him back again to me, and to give him his freedom, it may be without any constraint upon thee, without any necessity, thy voluntary and charitable act and deed. (Witham)
Calmet
St. Paul here makes an allusion to the word Onesimus, signifying useful in the Greek. He was before unprofitable, he says, to thee, contrary to the import of his name; but now he is truly an Onesimus, or useful, both to you and to me; to you indeed, by his conversion, and the resolution he now makes to serve you faithfully the remainder of his life; to me also, by the services he renders me in my chains. (Calmet)
St. Jerome observes that some hypercritics pretended that this subject was not deserving the solicitude of an apostle, and on that account questioned its author; but this reasoning is unworthy of those who adore a God who did not refuse to die for rebellious and impious slaves. It shews pastors how solicitous they should always be for the salvation of the meanest of their flock; yes, though they may appear obdurate, and dead and buried in the pit of sin.
1:12
Witham
Do thou receive him as my own bowels. That is, as myself. Perhaps by the permission of God's providence (who never permits evil, but for some greater good) he departed from thee for a little while,[Ver. 15. A little while. Literally, ad horam, pros oran.] that thou mightest receive him for ever, being now after his conversion in a way of being made partaker with thee of the same eternal happiness. (Witham)
1:16
Witham
Receive him not now as a servant, but also as a most dear brother, especially to me. Nay I may say, how much more dear even to thee, both in the flesh, having been a Gentile as thou thyself wast, and having been also a servant in thy family. And secondly, he ought now to be dear to thee in our Lord, he who was thy servant, being now united to thee by the same faith, and by an union of charity. See Estius. (Witham)
1:17
Witham
If, therefore, thou count me a partner,[Ver. 17. As a partner, ut socium, koinonon.] as a brother in Christ, as a member of Christ with thee, receive him as myself. (Witham)
1:18
Witham
If he hath wronged thee in any thing, as he confesses, put it to my account, to my debtor, I will repay it, and satisfy thee for it. (Witham)
1:19
I, Paul, have written, and testified this with my own hand. Some think he wrote the whole letter, with his own hand, to make it more acceptable to Philemon.
Witham
Not to say to thee, that thou owest me thy own self, the eternal salvation of thy soul, by thy conversion to the faith of Christ. (Witham)
1:20
Witham
Yea, brother: may I enjoy thee in the Lord, enjoy the fruits of thy friendship and love for me, and rejoice with thee. In this refresh my bowels in the Lord, grant me this satisfaction. I have written freely, and with confidence in thy obedience; that is, ready compliance, in giving him and me more than I ask, to wit, his freedom. After this, he was made a deacon, and, as some say, a bishop and a martyr. See St. Jerome, and Tillemont in his art. 45. on St. Paul, and his notes 70, 71. (Witham)
1:25
St. Paul wrote this Epistle to the Christians in Palestine, the most part of whom being Jews before their conversion, they were called Hebrews. He exhorts them to be thoroughly converted and confirmed in the faith of Christ, clearly shewing them the preeminence of Christ’s priesthood above the Levitical, and also the excellence of the new law above the old. He commends faith by the example of the ancient fathers: and exhorts them to patience and perseverance and to remain in fraternal charity. It appears from chap. 13 that this Epistle was written in Italy, and probably at Rome, about twenty-nine years after our Lord’s Ascension.
1:5
5. Tovvard al the sainctes.] The Apostle sticketh not to say, Charitie and faith in Christ and al his Saincts, Faith and beleefe in Saincts. vvhich our captious Aduersaries count in Catholike mens speaches and vvritings, very absurd, feining that in al such vve make no difference betvvixt the loue vve beare to Christ, and the loue vve owe to our neighbours: betvvixt the trust or beleefe vve haue in God, and that vvhich vve haue in his holy Saincts. Malice and contention doth so blinde al Heretikes.
; Faith and charitie commēded alwais together, both necessarie to make a complete Christiā man, and to iustification & saluation.
1:7
; The dueties of charitie and mercie done to Christes prisoners, are exceding acceptable to God and al good men.
1:10
Concordanza Col. 4, 9.
1:12
; Al Spiritual men ought to be exceding propense and ready to procure mens pardon, and recō ciliation to al penitents.
1:19
; The great debt & duetie that vve owe to such as be our spiritual parents in Christ.
1:20
〈Greek〉
1:1
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 16.0
This Homily was delivered on the occasion of the Prefect entering the Church, for the purpose of pacifying the minds of the people, in consequence of a rumour of an intended sack having been announced to him, when all were meditating flight. It treats also on the subject of avoiding oaths, and on the words of the Apostle, “Paul, a prisoner of Jesus Christ.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 16.6
6. But enough of these matters. Let us now proceed to lay before you one sentence of those which have been read to-day, and thus end this discourse. “Paul, a prisoner of Jesus Christ,” saith he, “and Timothy the brother.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 30
… And on this ground he said to the Corinthians also, “Salute Aquila and Priscilla, with the Church that is in their house.” ( 1 Cor. xvi. 19 .) And when writing about Onesimus, “Paul unto Philemon, and to the beloved Apphia, and to the Church that is in their house.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 13
… ii. 7, 8 .) And to Timothy, “Remembering thy tears, that I may be filled with joy.” ( 2 Tim. i. 4 .) And to Titus, “To my beloved son; ( Titus i. 4 .) and to Philemon, in like manner. (
papa san Leone I Magno † 461 d.C. Letters 4
… and it is believed that a man can be approved of God who has not yet been able to approve himself to his master. And so the cause for complaint is twofold in this matter, because both the sacred ministry is polluted by such poor partners in it, and the rights of masters are infringed so far as unlawful possession is rashly taken of them
1:2
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 3.4.4
4. For he had innumerable fellow-laborers, or “fellow-soldiers,” as he called them,
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 3.4.10
10. Clement also, who was appointed third bishop of the church at Rome, was, as Paul testifies, his co-laborer and fellow-soldier.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 30
For she had been so estimable as even to make their house a Church, both by making all in it believers, and because they opened it to all strangers. For he was not in the habit of calling any houses Churches, save where there was much piety, and much fear of God deeply rooted in them.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Colossians 1
… For himself too was aware that this was a great thing, for writing to Philemon he saith, “Whom I have begotten in my bonds.” ( Ver. 10 .) And this he said, that we should not be dispirited when in adversity, but even rejoice. At this place was Philemon with these (Colossians). For in the Epistle to him he saith, “And to Archippus our fellow-soldier” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 1
Ver. 2 . “And to our beloved Apphia.”
1:7
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 2
Ver. 7 . “For we have [I had] great joy and consolation in thy love, because the bowels [hearts] of the Saints are refreshed by thee, brother.”
1:8
sant'Ignazio di Antiochia † 108 d.C. Epistle to the Ephesians: Shorter and Longer Versions 3
… For now I begin to be a disciple, and I speak to you as fellow-disciples with me. For it was needful for me to have been stirred up by you in faith, exhortation, patience, and long-suffering. But inasmuch as love suffers me not to be silent in regard to you, I have therefore taken
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 2
Ver. 8 . “Wherefore, though I might be much bold in Christ to enjoin thee that which is convenient [befitting].”
1:9
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans the-argument
… “For I am now ready to be offered,” he says, “and the time of my departure is at hand.” ( 2 Tim. iv. 6 .) But that he ended his life there, is clear, I may say, to every one. And that to Philemon is also very late, (for he wrote it in extreme old age, wherefore also he said, “as Paul the aged, and now also a prisoner in Christ Jesus”) (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 21
… “Now I Paul myself.” Great emphasis, great weight is here. So he says elsewhere, “Behold I Paul say unto you;” ( Gal. v. 2 .) and again, “As Paul the aged;” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 8
“I, the prisoner in the Lord.” Great and mighty dignity! Greater than that of king or of consul, or of any other. Hence it is the very title he uses in writing to Philemon, “As Paul the aged, and now a prisoner also of Jesus Christ.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Colossians 1
… iv. 3, 4 .) But this Epistle appears to have been written after that to the Romans. For the one to the Romans he wrote before he had seen them, but this Epistle, after; and near upon the close of his preaching. And it is evident from hence; that in the Epistle to Philemon he says, “Being such an one as Paul the aged” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 2
Ver. 9 . “Yet for love’s sake, I rather beseech thee.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Seven Books of John Cassian on the Incarnation of the Lord, Against Nestorius 4.11
… Do you want to know whether this is true? Hear how the Apostle Paul exults and rejoices in his chains, when he says: “I therefore a prisoner in the Lord beseech you.” And again: “I beseech thee, whereas thou art such an one as Paul the aged, and now a prisoner also of Jesus Christ.”
1:10
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Persecution and Lapse of Hosius 1
Such were the sentiments, and such the letter, of the Abraham-like old man, Hosius, truly so called
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. On Virginity 19
… not the Corinthians and Galatians only whom by his travailings he moulded for the Lord, but all in the wide circuit from Jerusalem to Illyricum; his children filled the world, “begotten” by him in Christ through the Gospel
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. An Exhortation to Theodore After His Fall 1
… For perhaps he was therefore parted from thee for a season that thou shouldest have him back for ever; no longer as a servant, but above a servant, a brother beloved, specially unto me; but how much rather to thee both in the flesh and in the Lord? If then thou holdest me as a partner, receive him as myself.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 8
And mark, on the other hand, the fervency of Paul also. Bound, scourged, thus he preached the Gospel. Oh, that blessed chain, with how great travail did it travail that night, what children did it bring forth! Yea of them too may he say, “Whom I have begotten in my bonds.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Colossians 1
But why do I say that these Epistles have some advantage over the rest in this respect, because he writes while in bonds? As if a champion were to write in the midst of carnage and victory; so also in truth did he. For himself too was aware that this was a great thing, for writing to Philemon he saith, “Whom I have begotten in my bonds.” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 82.6
… Some of us, it is true, he mentions with respect, but only that he may afterwards wound us more deeply. As if, forsooth, we too have no open secrets to reveal! One of his charges is that we have allowed a slave to be ordained. Yet he himself has clergymen of the same class, and he must have read of Onesimus who, being made regenerate by Paul in prison,
1:11
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 2
Ver. 11 . “Which in time past was to thee unprofitable.”
1:12
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 7.21.3
3. Truly I need to send letters to those who are as my own bowels,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Titus 1
… For it is not the force of nature, but the power of choice, on which it depends, whence it is subject to frequent changes. Onesimus was a true son, but he was again not true, for he became “unprofitable”; then he again became a true son, so as to be called by the Apostle his “own bowels.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 2
Ver. 12 . “Whom I have sent again to thee.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 7.1
… It wholly surpassed the rejoicings felt at Rome when the defeat of Cannæ was retrieved, and Marcellus at Nola cut to pieces the forces of Hannibal. Evagrius frequently comes to see me, and cherishes me in Christ as his own bowels.
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 51.6
… he shall be their leader, and do not despise the foolish things which are said by the foolish man, even as the scripture bears witness, “The foolish man speaketh foolishly, and his heart understandeth vanity.” I beseech you, dearly beloved, and by the love which I feel towards you, I implore you—as though it were my own members on which I would have pity
1:13
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Colossians 11
Onesimus is the one about whom, writing to Philemon, he said, “Whom I would fain have kept with me, that in thy behalf he might minister unto me in the bonds of the Gospel: but without thy mind I would do nothing.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 2
Ver. 13 . “Whom I would have retained with me, that in thy stead he might have ministered unto me in the bonds of the Gospel.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Concerning Man’s Perfection in Righteousness 40
… Paul says]: “‘Whom I would have retained with me, that in thy stead he might have ministered unto me in the bonds of the gospel. But without thy mind would I do nothing; that thy benefit should not be as it were of necessity, but willingly.’
1:14
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 2
Ver. 14 . “But without thy mind,” he says, “would I do nothing; that thy benefit should not be, as it were, of necessity, but willingly.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 4
… “That thy benefit should not be as it were of necessity, but of thine own will.”
1:15
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 2
Ver. 15, 16 . “For perhaps he was therefore parted from thee for a season that thou shouldest have him for ever; no longer as a bond-servant.”
1:19
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 6
… “see with how large letters I have written unto you with mine own hand.” By this he signifies that he had written the whole letter
1:20
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Christian Doctrine 1.33
37. But when you have joy of a man in God, it is God rather than man that you enjoy. For you enjoy Him by whom you are made happy, and you rejoice to have come to Him in whose presence you place your hope of joy. And accordingly, Paul says to Philemon, “Yea, brother, let me have joy of thee in the Lord.”
1:21
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 3
Ver. 21 . “Having confidence in thy obedience, I write unto thee.”
1:22
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 44
… both that “my face ye shall see no more,” for in heart I am with you: and that it was not they alone (who should see him no more): for, “ye shall see my face no more, ye all, among whom I have gone about preaching the Kingdom.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 3
Ver. 22 . “But withal prepare me also a lodging: for I trust that through your prayers I shall be given unto you.”
1:23
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 3
Ver. 23 . “Epaphras, my fellow-prisoner in Christ Jesus, saluteth thee.”
Tirannio Rufino † 411 d.C. The Apology of Rufinus. Addressed to Apronianus, in Reply to Jerome's Letter to Pammachius 1.40
And in the Commentary on Paul’s Epistle to Philemon, at the place where he says
1:24
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 2.15
… And so greatly did the splendor of piety illumine the minds of Peter’s hearers that they were not satisfied with hearing once only, and were not content with the unwritten teaching of the divine Gospel, but with all sorts of entreaties they besought Mark,
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 3.4.7
… One of these books is the Gospel, which he testifies that he wrote as those who were from the beginning eye witnesses and ministers of the word delivered unto him, all of whom, as he says, he followed accurately from the first. The other book is the Acts of the Apostles which he composed not from the accounts of others, but from what he had seen himself.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 3
Ver. 24 . “Mark, Aristarchus, Demas, Luke, my fellow-workers.”
1:25
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 6
By this last word he hath sealed all that preceded it. He says not merely, “with you,” as elsewhere, but, “with your spirit,” thus withdrawing them from carnal
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philemon 3
Ver. 25 . “The grace of our Lord Jesus Christ be with your spirit. Amen.”
1:1
1. Paulus vinctus Christi Jesu, et Timotheus frater: Philemoni dilecto, et adjutori nostro, 2. et Appiae sorori charissimae, et Archippo commilitoni nostro, et Ecclesiae, quae in domo tua est. — Vide quot titulis et nominibus pulset hic Apostolus mentem Philemonis, ut Onesimum in gratiam recipiat. Primo, «ego vinctus Christi,» inquit, hoc a te posco; da ergo hoc solatium et gaudium mihi Paulo vincto, imo da hoc Christo, pro quo ego vinctus sum, factusque quasi servus similis servo tuo Onesimo. Secundo, idem poscit «a Timotheo fratre» tam tuus, quam meus, in Christo, id est Christianismo. Tertio, tu es mihi «dilectus et adjutor;» da hoc ergo dilectioni nostrae. Rursum, soles non tantum quosvis miseros et pauperes, sed etiam me tuis opibus et opera in Evangelio adjuvare; juva ergo et suscipe hunc misellum servum tuum per me conversum. Quarto, salutando Appiam et Archippum, tacite eosdem, inquit Theophylactus, deprecatores secum pro Onesimo adsciscit, tanta erat charitas et sollicitudo Apostoli, ut unum homuncionem fugitivum domino suo reconciliaret. Nota secundo: Haec Appia uxor erat Philemonis, ut docet Chrysostomus, Theodoretus, Theophylactus. Hanc «sororem» suam vocat, scilicet in Christo. Omnes enim Christiani in symbolum eximiae charitatis mutuae, omnes viros Christianos vocabant fratres, omnes feminas sorores, tanquam ex eodem patre, scilicet Christo; et matre, scilicet Ecclesia, genitos et genitas. Nota tertio: Hic Archippus Episcopus et praedicator erat Colossensium, inquit Ambrosius et Hieronymus; unde eum hic Paulus vocat commilitonem suum, et ad Coloss. IV, 17. de eo scribit: «Dicite Archippo: Vide ministerium, quod accepisti a Domino, ut illud impleas.» Licet Primasius velit Archippum tantum fuisse diaconum, Epaphram vero fuisse Episcopum Colossensium: de quo vers. 23. Videtur autem hic Archippus habitasse Colossis, in domo Philemonis. Hac enim de causa eum cum Philemone salutat; hinc etiam addit salutem apprecans, «et Ecclesiae (id est congregationi fidelium) quae in domo tua est,» scilicet, o Philemon (ad eum scribit, eumque alloquitur, non autem Archippum), utpote in qua multi sunt fideles, cum in ea habitet Archippus Episcopus, ideoque ad eam quasi communem Episcopi et fidelium ecclesiam Christiani sacrorum causa conveniant.
1:4
4. Gratias ago Deo meo, semper memoriam tui faciens in orationibus meis, 5. audiens charitatem tuam, et fidem, quam habes in Domino Jesu, et in omnes sanctos. — Graece non est ἐν, sed εἰς, id est in, vel erga Dominum Jesum et omnes sanctos. Ita Chrysostomus et Ambrosius. Nota: Fidem quam habemus in Dominum Jesum, eamdem habemus et in omnes Sanctos: sicut enim credimus Jesum esse Messiam et Salvatorem, caputque Ecclesiae Dei, ita pariter credimus Sanctos Jesu veros esse sanctos, veramque Dei Ecclesiam; et amando ac adhaerendo Sanctis, amamus ac adhaeremus Christo, ac consequenter benefaciendo Sanctis, benefacimus Christo. Apostolus enim loquitur de fide non nuda et interna, sed de ea, quae per opera sese exerit et communicat, uti mox ipse subjungit. Hinc sequitur, eum qui honorat et invocat Sanctos, nihil detrahere Christo, imo hoc ipso honorare et invocare Christum. Unde Exodi XIV, 31, dicitur: «Crediderunt Domino, et Mosi servo ejus.» «Hoc autem,» inquit Hieronymus, «non solum in Mose, sed in omnibus Sanctis ejus est, ut quicumque credit Deo, aliter ejus fidem recipere nequeat, nisi credat et in Sanctos ejus: non enim est in Deum perfecta dilectio et fides, quae in ministros ejus odio et infidelitate tenuatur.»
1:6
6. Ut communicatio fidei tuae evidens fiat, in agnitione omnis operis boni, quod est in vobis in Christo Jesu. — «Communicationem fidei» vocat fidei communionem; sive quod tu, o Philemon, nobiscum in fide communices, habeasque communem et eamdem nobiscum fidem, aeque ac spem. Secundo et plenius, «communicationem fidei» vocat eleemosynas et officia charitatis in Sanctos, ex fide viva et ardenti manantia. Nota primo: Haec verba referenda esse ad superiora, scilicet ad illa, «semper memoriam tui faciens in orationibus meis,» q. d. Oro instanter et assidue pro te, ut communicationem hanc bonorum operum, ad quam fides te incitat, ostendere et perficere pergas; ut liberalitas tua nunquam cesset, sed potius, ut quaecumque potes effundas in egentes, maxime Christianos. Ita Theophylactus. Nota secundo: Pro evidens, graece legit noster Interpres ἐναργής per α; jam cum Hieronymo, Chrysostomo, Theophylacto per ε legunt ἐνεργής, id est, efficax, operatrix, et operibus florens, scilicet fiat fides et communicatio fidei tuae. Adverte, Apostolum poscere fidem non otiosam et nudam, sed efficacem, quae flores et fructus pariat eleemosynae et bonorum operum. Verum melius Noster legit ἐναργής, id est, evidens: sequitur enim, «In agnitione omnis operis boni,» q. d. Ut omnibus evidens fiat fides tua, dum agnoscunt et vident eleemosynas et opera tua bona, quae per fidem hanc incitatus operaris, «idque in Christo Jesu,» id est per legem, doctrinam et gratiam Christi Jesu, q. d. Cum sis tantae in omnes charitatis, eam in tuum Onesimum quoque ostende, eumque in gratiam recipe. Ita Theophylactus. Aliter Anselmus, «in agnitione,» inquit, id est, ut cognoscas practice, id est, ames et peragas omne bonum. Sed prior sensus planus et genuinus. Denique vox operis non est apud Hieronymum, Chrysostomum, Ambrosium: est tamen in Syro et Bibliis Regiis.
1:7
7. Gaudium enim magnum habui et consolationem in charitate tua, quia viscera sanctorum requieverunt per te, frater. — Nota primo: Pro gaudium graece est χάριν, id est gratiam; sed Apostolus χάριν accipit pro χαράν, id est gaudium, tam hic quam II Corinth. I, 15, ut docent Chrysostomus et Theophylactus, quin et Erasmus, Vatablus et Beza. Nota secundo: «Requieverunt,» id est, recreata et refocillata sunt. Sicut enim venter inanis, fame latrans et exaestuans, ita et tormina viscerum, ipsaque viscera sedantur et quiescunt, dum implentur et saturantur. Nota tertio: Per viscera Vatablus intelligit ventres, quos satiavit Philemon; sed plus significat «viscera,» scilicet tam intimas necessitates, quam consolationem ad intima corporis et animi penetralia pertingentem, ac quasi cor ipsum reficientem et recreantem, q. d. Intima consolatione affecisti Sanctos, id est, Christianos, dum eis in summa necessitate, tanta charitate succurristi, o Philemon. Ita Theophylactus. Sic enim e converso Hebraei רחמים rachamim, id est viscera misericordiae, dant eis qui profusi sunt in opera misericordiae, quod videlicet intime aliorum miseria tangantur, et ex intimis visceribus miserorum misereantur, adeoque ex hac miseratione viscera ipsa, quae sedes sunt compassionis et condolentiae, in iis commoveri et contorqueri videantur. «Viscera ergo misericordiae» significant visceralem, intimam, et ex imo corde et affectu manantem misericordiam. Sic Zacharias canit, Deum nos ex alto visitasse «per viscera misericordiae;» quia cum dedit nobis Christum Filium suum, quasi sua viscera in nos effudit. Notat S. Hieronymus artificium et rhetoricam Christianam Pauli, qua ita impense in proemio laudat Philemonem, ut ille id, quod postea petetur, negare non audeat, ne suis laudibus videatur indignus.
1:8
8. Propter quod multam fiduciam (παρρησίαν, id est libertatem) habens in Christo Jesu (per Christum Jesum) imperandi tibi quod ad rem pertinet, — τὸ ἀνῆκον, id est, quod decens, conveniens et officii tui est, ut scilicet solitam tuam charitatem in servum tuum paenitentem ostendas.
1:9
9. (Tamen) Propter charitatem magis obsecro, cum sis talis, ut Paulus senex, nunc autem et vinctus Jesu Christi, — q. d. Cum mihi quasi patri spirituali tuo liberum sit propter Christum tibi imperare, ut Onesimum in gratiam recipias: malo tamen non auctoritate uti, sed precibus, et per charitatem te obsecrare, ut idipsum facias cum sis senex aeque ut ego. Senes enim non increpandi, sed rogandi sunt, inquit Anselmus, Hieronymus, Theophylactus. Nota: Pro cum sis senex graece est τοιοῦτος ὤν, quod Hieronymus, Vatablus et alii vertunt, cum sim talis, scilicet Paulus senex. Nam vocula ut interjecta saepe non est nota similitudinis, sed veritatis, significans scilicet et: atque hoc modo haec verba Graeca syntaxi recte cohaerent cum παρακαλῶ, id est, obsecro, q. d. Obsecro te cum sim talis, scilicet Paulus senex: senum enim, cum sint debiles et infirmi, est orare et obsecrare. Verum per hebraismum Noster cum Ambrosio melius vertit, cum sis senex, scilicet tu, o Philemon. Hebraei enim כי ki, id est, quia, cum, aliasque similes conjunctiones causales et rationales saepe subaudiunt, et participium sumunt pro praesenti indicativo vel conjunctivo quo carent, scilicet ὤν pro si vel ᾖς; nam, ut dixi, senum potius est rogari, quam rogare et obsecrare. Nota secundo: To nunc autem et vinctus Jesu Christi referendum est tantum ad Paulus senex, non autem ad cum sis talis. Nec enim Philemon similis erat Paulo in vinculis, sed tantum in senio: addit enim Paulus senio sua vincula, ut efficacior sit obsecratio, q. d. Da hoc senio meo; si non, da saltem hoc vinculis meis.
1:10
10, 11 et 12. Obsecro (inquam) te pro meo filio, quem genui in vinculis, Onesimo, qui tibi aliquando inutilis fuit, nunc autem et mihi et tibi utilis, quem remisi tibi. — Post longas insinuationes quasi parata jam via, tandem hic proponit suam petitionem, nomenque servi Philemoni invisi, illudque illi amabile et suave efficit, dum vocat eum filium vinculorum suorum, sibique et illi utilem. Admiratur hic S. Hieronymus magnanimitatem Pauli, mente in Christum ferventis: «Tenetur,» inquit, «in carcere, vinculis stringitur; squalore corporis, charorum separatione, paenalibus tenebris coarctatur: et non sentit injuriam, non dolore cruciatur, non novit aliud nisi de Christi Evangelio cogitare; sciebat servum, sciebat fugitivum, sciebat raptorem,» et hunc tamen in carcere docet, catechizat, convertit, baptizat, et quasi filii loco habet. Nota primo: In Graeco pulchra est antithesis, idem est qui olim non erat onesimus, id est utilis, est inutilis, imo noxius et damnosus; jam est onesimus, id est utilis; olim Paganus, jam Christianus; olim fur, jam fidelis servus; olim profugus, jam redux, ut tibi sit assecla fidus et perennis. Nota tertio, cum S. Hieronymo, spiritum et efficaciam Pauli, qua ita cito Onesimum convertit, et ex tam inutili et perverso, tam utilem et eximium effecit, ut eum optet sibi ministrum in vinculis: cum enim dicit eum sibi esse utilem, tacite postulat, inquit Theophylactus, ut sibi remittatur; remittit tamen eum ad herum, tum ut ejus iracundiam placet, tum ut ostendat servos fugitivos jure justitiae heris suis esse restituendos. Hinc eumdem Onesimum recens a se conversum vocat charissimum et fidelem fratrem, Coloss. IV, 9.
1:12
12. Tu autem illum, ut mea viscera, suscipe. — Significantius idipsum habent Graeca, αὐτὸν, τουτέστι τὰ ἐμὰ σπλάγχνα, id est, «ipsum, hoc est mea viscera, suscipe»; «viscera» sua vocat filium suum, quem genuit in Christo. Videntur enim filii esse quasi pars viscerum matris; quod in se transfert Paulus, ut maternum et tenerrimum affectum suum in Onesimum exprimat: hunc enim magis significat vox viscera, quam vox filius.
1:13
13 et 14. Quem ego volueram mecum detinere, ut pro te mihi ministraret; sine consilio autem tuo nihil volui facere, uti ne velut ex necessitate bonum tuum esset, sed voluntarium. — «Bonum,» id est beneficium, «tuum.» Hoc enim significat Hebraeum טוב tob, id est bonum. Pungit novo stimulo Philemonem, q. d. Tu mihi in vinculis servire debueras, idipsum pro te praestitit servus tuus Onesimus, ergo illi a te profugo potius gratias agere debes, quam irasci.
1:15
15 et 16. Forsitan enim ideo discessit ad horam (id est, ad breve tempus) a te, ut aeternum illum reciperes, jam non ut servum, sed pro servo charissimum fratrem, maxime mihi: quanto autem magis tibi, et in carne et in Domino? — «Aeternum» vocat eum qui jam conversus fideliter, spiritu Christiano, hero suo erat adhaesurus, tum in hac vita, tum in futura. Ita Anselmus. Secundo, noster Interpres vertit, pro servo, quia in Graeco legit, uti et Syrus, ὑπὲρ δούλου. Jam autem legunt, ὑπὲρ δοῦλον, id est, supra servum, majorem et praestantiorem servo, puta fratrem, utpote fidelem et Christianum jam effectum recipies, qui olim pium ad oculum tibi serviebat, jam vero tibi serviet, tibique adhaerebit fidelissime, quasi frater, ex amore et spiritu Christiano, tam in rebus temporalibus quam divinis. Ita S. Hieronymus et Theophylactus. Denique notat Hieronymus rursus artificium Pauli: ut fugam enim servi elevet et excuset, dicit Dei providentia eam factam esse, ad majus tam ipsius quam heri bonum. «Nonnunquam,» inquit Hieronymus, «malum occasio fit bonorum; et hominum prava consilia Deus vertit ad rectum. Quod dico, manifestius exemplo fiet. Joseph, fratres zeli stimulis incitati, Ismaelitis viginti argenteis vendiderunt: hoc initium et patri et fratribus et omni Aegypto bonorum omnium fuit. Denique ipse postea ad fratres: Vos, inquit, cogitastis de me mala, et Deus cogitavit de me bona. Simile quid et in Onesimo possumus intelligere, quod mala principia occasiones fuerint rei bonae. Si enim dominum non fugisset, nunquam venisset Romam, ubi erat Paulus vinctus in carcere. Si Paulum in vinculis non vidisset, non recepisset fidem in Christum. Si Christi non habuisset fidem, nunquam Pauli effectus filius in opus Evangelii mitteretur. Ex quo paulatim et per gradus suos reciprocante sententia, ideo minister Evangelii est factus Onesimus, quia fugit a Domino.» Est hic locus moralis de Christiana humilitate: apud Christianos enim servi sunt fratres suorum dominorum in Christo. Vide Chrysostomum in morali hom. 3, ubi simul docet de ipsamet humilitate sua neminem gloriari aut sese extollere, sed magis unumquemque humiliari debere.
1:17
Si ergo habes me socium, — id est amicum, si inter amicos me numeras. 17. Suscipe illum sicut me. — Amicorum enim omnia sunt communia. Haec est ratiocinatio Apostoli. Ego sum Onesimo κοινωνός, id est tanta est mihi cum illo communio, ut ille sit alter ego: recipe ergo illum sicut meipsum. «Consideremus hic,» ait Hieronymus, «quantum laudetur Onesimus, quantumque tam parvo tempore profecerit sub Paulo, cum ita recipiendus sit, ut Apostolus; et sic ejus, ut Pauli, dominus debeat desiderare consortium.»
1:18
18. Si autem aliquid nocuit tibi, aut debet, hoc mihi imputa, — q. d. Furtum et debitum ejus in me transcribe.
1:19
19. Ego Paulus scripsi mea manu: ego reddam, ut non dicam tibi, quod et teipsum mihi debes. — Tu enim a me Christianismum et tuam conversionem ad Christum et salutem, mihi debes; itaque si tu et tua mea sunt, ergo et Onesimus, qui tuus est, meus est. Ita Hieronymus et Anselmus.
1:20
20. Ita, frater. — Pro ita graece est interjectio asseverantis et confirmantis, q. d. Certe, ne dubites, ego omnino rependam Onesimi debitum. Secundo et melius, S. Hieronymus ναί accipit quasi respondens Hebraeo אנה ana, quae est interjectio blandientis, q. d. Quaeso, obsecro te, frater, preces meas pro Onesimo exaudi: ita enim illi veniam eblanditur. Unde subdit: Ego te fruar in Domino, — q. d. Ego voluptatem miram capiam ex te, cum hanc rem tam piam et justam in Domino, id est, in re dominica et Christiana, mihi concesseris. Unde Syrus vertit אתתניח etteniach, id est, ego refocillabor, vel suaviter requiescam in te. Graecum ὀναίμην, id est fruar, alludit rursum ad nomen Onesimi, q. d. Ego ex te fructum consolationis capiam, si Onesimum, id est fructuosum et utilem, in gratiam recipias. Notat S. Augustinus, Anselmus, Beda, et ex iis Magister in I, dist. I, frui tantum licere Deo quasi fine ultimo, uti vero nos creaturis, quasi mediis ad illum finem assequendum. Frui enim idem esse quod finem, sive complementum laetitiae, ac consequenter beatitudinem et felicitatem in aliqua re ponere: quod non aliter fit, quam cum ultimo fini nostro suavissime et perenniter inhaeremus. Volunt ergo Patres citati, frui hic ab Apostolo abusive sumi, ut sit idem, quod cum delectatione uti; vel certe secundo, ut idem Augustinus, lib. I De Doct. Christiana, cap. XXXIII, et ex eo Anselmus, q. d. Fruar te, non in te, sed in Domino, id est Domino fruar, et in eo ac per eum te et omnibus aliis, quos meae fruitionis ac visionis divinae socios habebo in caelo; aut tertio, ut Hieronymus, q. d. Imprecor tibi, o Philemon, clementiam, charitatem aliasque virtutes Dominicas, ut te illis repleto fruar, id est gaudeam, in Domino. Verum uti hi sensus, praeter mentem et scopum Apostoli sunt, ita et haec acceptio vocis frui recentior est. Coepit enim a S. Augustino, a quo caeteri Patres et Theologi eam mutuati sunt: nam Ciceroni et priscis Latinis frui proprie est fructum, utilitatem et voluptatem ex aliqua re capere. Sic enim dicimur frui vita, bonis, amicis, quibus nihil est dulcius; et hoc proprie significat, nec quidquam accidet jucundius. Si hoc mihi praestiteris, cor meum mulcebis, et miro gaudio delinies. Vide dicta vers. 7 et 12.
1:22
22. Para mihi hospitium. — Audi S. Hieronymum: «Non puto tam divitem fuisse Apostolum, et tantis sarcinis occupatum, ut praeparato egeret hospitio, et non una contentus cellula, breves corporis sui spatio aedes amplissimas existimaret: sed ut, dum eum exspectat Philemon ad se esse venturum, magis faciat quod rogatus est.» Et mox: «Apostolo magis quam Paulo hospitium praeparandum est. Venturus ad novam civitatem, praedicaturus crucifixum, et inaudita dogmata delaturus, sciebat ad se plurimos concursuros. Et necesse erat primum, ut domus celebri esset urbis loco, ad quam facile conveniretur. Deinde ut ab omni importunitate vacua, ut ampla, quae plurimos caperet audientium: ne proxima spectaculorum locis, ne turpi vicinia detestabilis. Postremo ut in plano potius esset sita, quam in cenaculo. Quam ob causam existimo eum Romae in conducto mansisse biennium. Nec parva, ut reor, erat mansio, ad quam Judaeorum turbae quotidie confluebant.» Actor. XXVIII, 30. Lustravi ego conductum hoc S. Pauli hospitium, adeoque juxta illud habito: conversum est in ecclesiam, vocaturque Diaconia S. Mariae in Via lata. Sane peramplum fuit et in celeberrimo urbis loco. Nemo ergo miretur, si Religiosi qui proximorum saluti se addixerunt, similia quaerant in urbibus loca: non enim sibi et suis commodis, sed civium consulunt. Nam spero per orationes vestras donari me vobis, — ut scilicet liberatus e vinculis, vobis restituar. Duo hic discimus, ait Theophylactus: Primo, quod sit ingens orationum virtus, si quidem Paulus talis tantusque illarum ope indigeat; et si ille, quis non? Secundo, quod oporteat nos humili esse spiritu, quandoquidem Paulus discipulorum precibus indigebat; quodque utilissimum sit aliorum, praesertim Sanctorum, preces exposcere.
1:23
23. Salutat te Epaphras concaptivus meus in Christo Jesu, — id est propter Christum Jesum. Sic enim saepe accipitur Hebraeum ב bet, id est in. Ita Theophylactus. Hic Epaphras Episcopus fuit Colossensium, simulque curam gerebat Ecclesiae Laodicensis et Hierapolitanae, ut docet Paulus Coloss. IV, 12. Sed cum Romae in vincula conjectus est, suffectus ei videtur Archippus, ut docet Ambrosius, et insinuat Paulus, ut dixi vers. 2.
1:24
24. Demas. — Hic est, ait Theophylactus, qui postea a Paulo defecit. De quo dixi II Tim. cap. IV, 9.
1:1
Epistolae occasio ex hoc est. Apud enim Colossenses quidam Christianus magnus habuit quemdam servum, qui furtim fugiens Romam, ab apostolo est baptizatus, pro quo et scribit. Et primo ponitur salutatio; secundo epistolaris narratio. In salutatione primo ponit personas salutantes; secundo salutatas; tertio bona optata. Dicit ergo Paulus, quod est nomen venerandum omnibus fidelibus, qui sunt docti ab eo. Vinctus. II Tim. II, 9: laboro usque ad vincula. Nam tunc vinctus erat Romae. Sed Iesu Christi, ubi ostenditur causa vinculorum. Laudabile enim valde est vinctum esse propter Christum; in hoc enim est beatificandus. Matth. V, 10: beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, et cetera. I Pet. c. IV, 15: nemo vestrum patiatur quasi homicida, aut fur, aut maledicus, aut alienorum appetitor; si autem ut Christianus, non erubescat, glorificet autem Deum in isto nomine. Act. V, 41: ibant apostoli, et cetera. Et Timotheus frater. Fratres sunt quantum ad perfectam fidem. Phil. II, 20: neminem habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro vobis sollicitus sit. Ipsi autem Timotheum adiungit, ut facilius impetret, quia impossibile est preces multorum non exaudiri. Deinde ponit personas salutatas. Et primo ponitur persona principalis salutata; secundo adiuncta. Item primo ponit maritum et uxorem, qui dominium domus habent, quibus obligatur servus. Philemoni dilecto nostro adiutori, et Appiae sorori charissimae. Dilecto dicit propter bona opera. Io. XIII, 34: hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem. Adiutori, quia subministrabat sanctis. Prov. XVIII, v. 19: frater qui iuvatur a fratre, quasi civitas firma.
1:2
Secundo ponitur persona adiuncta, cum dicit Archippo commilitoni nostro, qui ita erat potens Colossis, quod omnes Christiani erant sub umbra eius. Et ideo inducit totam Ecclesiam ibi, cuius erat episcopus, sic scribens, Col. ult.: dicite Archippo: vide ministerium, quod accepisti, et cetera. Et dicit Archippo commilitoni, quia omnes praelati sunt sicut spirituales milites Ecclesiae. II Cor. c. X, 4: arma militiae nostrae non sunt carnalia, et cetera. Et addit et Ecclesiae, et cetera. Hos superinducit, ut moveant eum ad exaudiendum. Bona optata exponuntur, ut consuetum est. Deinde cum dicit gratias ago, ponitur epistolaris narratio. Et primo ponitur gratiarum actio; secundo petitio, ibi propter quod; tertio conclusio, ibi itaque, fratres. Item primo gratiarum actio ponitur; secundo materia actionis gratiarum, ibi audiens; tertio causa propter quam Deo gratias agit, ibi gaudium enim magnum.
1:4
Dicit ergo gratias ago Deo meo. Col. III, 15: et grati estote. Phil. IV, 6: cum gratiarum actione. Quasi dicat: ita ago gratias de praeteritis, ut orem tamen pro futuris. Et ideo dicit semper memoriam tui faciens, et cetera. Phil. I, 7: eo quod habeam vos in corde, et in vinculis meis. Is. XLIX, 15: numquid potest mulier oblivisci infantem suum, et cetera. Ponendo autem materiam gratiarum actionis et orationis, ostendit quid pro eo petendo orat. Materia autem huius erat necessaria et bona Philemoni, scilicet et charitas et fides: sine enim charitate nihil aliorum valet, et per eam omnia habentur. I Cor. XIII, 1: si linguis hominum loquar, et cetera. Item, sine fide nullus Deum amare potest, quia non cognoscit vere Deum. De spe autem mentionem non facit, quia media est; et in his intelligitur. Sed in quo habes fidem et charitatem?
1:5
In domino Iesu. I Cor. ult.: si quis non amat dominum nostrum Iesum Christum, anathema sit. Et hoc est necessarium, quia ex Christo dulcius dilecto derivatur dilectio ad membra; quia non diligit caput, qui non diligit membra. I Io. IV, 20: qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere? Et in omnes sanctos; fides innititur doctrinae prout est manifestata per Christum, quia Deum nemo vidit unquam, Io. I, 18 et XIV, v. 1: creditis in Deum, et in me credite. Et ideo per fidem habemus Christum. Sed quo ad sanctos pertinet, potest intelligi dupliciter: uno modo, quia ex fide quam habent ad Christum procedunt obsequia impensa sanctis. Vel fides consistit in divinitate principaliter, prout est annuntiata per Christum, sed non solum per Christum, sed etiam per sanctos. Matth. ult.: euntes ergo docete omnes gentes, et cetera. Debemus ergo credere non solum dicta per Christum, sed etiam per sanctos. Hebr. II, 3: quae cum initium accepisset enarrari per dominum, ab eis qui audierunt in nos confirmata est.
1:6
Ut communicatio fidei, hoc continuatur dupliciter. Uno enim modo, ut sit signum. Et est sensus ut communicatio, etc., id est, tanta est charitas tua, ut communicatio fidei tuae, et cetera. Vel aliter: gratias ago, et memoriam, etc., ut scilicet ostendat quid pro eo petat orando. Et potest intelligi communicatio fidei dupliciter: vel quia in fide communicabat cum omnibus sanctis, non habens aliam fidem novam, ut haeretici. I Cor. c. I, 10: idipsum dicatis omnes, et cetera. Vel communicatio, qua bona communicas sanctis, procedens ex fide. I Tim. ult.: divitibus huius saeculi praecipe non altum sapere, nec sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis, et cetera. Evidens fiat, id est, ut bonum latens in corde evidens fiat per bona opera. In agnitione omnis boni, scilicet quod a te fit. Et hoc in Iesu Christo, id est, pro Iesu Christo. Iac. II, 18: ostende mihi fidem tuam sine operibus, et ego tibi ostendam ex operibus fidem meam. Vel aliter: multa sunt opera in mundo, quae sunt bona hominibus, et tamen Deo non sunt bona, quia non recte fiunt. Prov. c. XIV, 12: est via quae videtur homini recta, novissima autem eius deducunt ad mortem. Eccle. VIII, 10: vidi impios sepultos, qui etiam cum adhuc viverent in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi iustorum operum. Sed hoc manifestatur per fidem rectam, quando consequitur praemium a Deo, qui non remunerat nisi recta. Et ideo dicit in agnitione, id est, ut hoc evidens fiat, quod cognoscas omne bonum. Vel quod cognoscatur in te omne bonum, quod est fruitio divinitatis. Ex. XXXIII, 19: ostendam tibi omne bonum. Sap. VII, 11: venerunt mihi omnia bona pariter cum illa. Causa autem propter quam gratias agit, est gaudium. Et ideo dicit gaudium enim magnum habui. III Io. cap. unico: maiorem horum gratiam non habeo, quam ut audiam filios meos in veritate ambulare. Hoc enim gaudium alleviabat pressuras. Unde addit et consolationem. Ps. XCIII, v. 19: secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, consolationes tuae laetificaverunt animam meam.
1:7
Cuius rationem assignat, dicens quia viscera sanctorum requieverunt per te, frater. Col. III, 12: induite vos ergo sicut electi Dei sancti et dilecti viscera misericordiae, benignitatem, et cetera. III Io. cap. unico: charissime, fideliter agis quicquid operaris in fratres, et hoc in peregrinos, et cetera. Deinde cum dicit propter quod, etc., ponitur petitio, et primo fiducia petendi; secundo ipsa petitio, ibi obsecro; tertio eius ratio, ibi forsitan.
1:8
Dicit ergo propter quod, id est, quia sic abundas charitate, multam fiduciam habeo in Christo Iesu, quasi dicat: non ex me, sed ex auctoritate Iesu Christi, in cuius fide te genui. Et ideo possum tibi imperare ut pater, sed quod ad rem, scilicet tuam, pertinet, vel communem; alias praelatus non habet potestatem imperandi sibi quicquam, nisi quod vel est ad eius utilitatem, vel Ecclesiae, vel bonorum morum Christianae religionis. Tamen propter charitatem magis obsecro. Prov. XVIII, 23: cum obsecrationibus loquitur pauper. Et quare? Certe cum sis talis, et cetera. Sunt duo propter quae quis debet obsecrari, scilicet aetas senectutis. I Tim. V, 1: seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem, et cetera. Item honestas virtutis, ubi enim non delinquimus, pares sumus. Eccli. XXXII, 1: rectorem te posuerunt, noli extolli, esto in illis quasi unus ex ipsis.
1:9
Dicit ergo cum sis talis, ut Paulus senex, quasi dicat: si esses puer, praeciperem tibi hoc, sed tu es senex. Item si levis, sed talis es vitae quod es mihi similis. Non quod talis et tantus sit simpliciter, sed aliquo modo similis, quod dicit ex sua humilitate. Rom. XII, 10: honore invicem praevenientes. Origenes: Paulus diu vixit in fide. Conversus enim fuit adolescens, nunc dicit, ut senex. Origenes: raro utilis doctor invenitur in Ecclesia quin sit longaevus. Exemplum de Petro et Paulo.
1:10
Posita fiducia apostoli de bonitate Philemonis, ponit hic suam petitionem. Et primo ostendit personam pro qua petit; secundo ex hoc petitionem concludit, ibi tu autem illum. Circa primum duo facit, quia primo describendo personam, ostendit eam sibi acceptam ex spirituali generatione; secundo ex morum mutatione. Dicit ergo: vere sum exaudiendus, quia petitio continet honestatem et pietatem pro meo filio Onesimo, de quo est praesens mea sollicitudo. Et acquirens filium tempore defectus, magis eum diligit, ut senex filios in senectute genitos. Gen. XXXVII, 3: Israel autem diligebat Ioseph super omnes filios suos, eo quod in senectute genuisset eum. Hunc autem genuit in vinculis. Secundo est mutatio in moribus. Si enim in peccato perseverasset, non fuisset dignus venia. Et nota quod minus dicit, et plus significat. Docet enim Tullius, quod quis factum suum debet attenuare quantum potest. Sic apostolus leviter de culpa huius loquitur, dicens inutilis, id est, nocivus in subtrahendo res tuas, nunc autem, conversus a malo ad statum virtutis, utilis est ad servitium Dei et hominum. II Tim. II, 21: si quis ergo emundaverit se ab istis, erit vas in honorem sanctificatum. Prov. XXV, 4: aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum. Deinde cum dicit tu autem illum, ponit petitionem suam. Et primo ponitur petitio; secundo respondet quaestioni, ibi quem ego.
1:12
Dicit ergo tu ergo illum ut mea viscera suscipe. Et hoc ideo, quia vidi eum emendatum, cuius signum est, quia eum remisi tibi. Contra Deut. XXIII, 15: non trades servum domino, qui ad te confugerit, et cetera. Respondeo. Verum est quando dominus quaerit eum ad mortem; et ideo dicit tu autem, et cetera. Phil. I, 7: eo quod habeam vos in corde, et in vinculis meis et in defensione, et cetera. Et respondet quaestioni, quia posset dicere: si est utilis tibi, quare non retines eum usque ad mortem? Ideo dicit, quae est causa mittendi eum. Primo autem ostendit propositum retinendi eum; secundo quare destitit a proposito, ibi sine consilio autem tuo. Dicit ergo Philemoni, qui licet esset magnus, tamen apostolo solitus erat ministrare. Matth. XX, 26: quicumque voluerit inter vos maior fieri, sit vester minister. Unde ex hac fiducia proposuit eum tenere, ut loco eius sibi ministraret.
1:13
Unde dicit quem ego volueram mecum detinere, ut pro te, et cetera. Quod erat maxime necessarium, quando erat in vinculis propter Christum. Est enim providendum quando quis patitur pro domino suo. Ratio autem quare destitit est quia noluit uti re aliena, ignorante domino.
1:14
Unde dicit sine consilio, etc., quasi dicat: si retinuissem eum, iam placeret tibi non valenti resistere et esset quaedam coactio. Sed sic nolui, imo magis volui quod voluntarie fieret. Ex. XXV, 2: ab omni homine qui offert ultroneus, accipietis eas, scilicet primitias. II Cor. IX, 7: non ex tristitia, aut ex necessitate, hilarem enim datorem diligit Deus. Deinde cum dicit forsitan enim, ponit rationem quare debet eum recipere benigne. Et primo ex parte Dei; secundo ex parte ipsius apostoli, ibi si ergo habes; tertio ex parte ipsius Philemonis, ibi confidens. Ex parte Dei, quia saepe Dei providentia id quod videtur malum permittit fieri, ut exinde sequatur bonum, ut patet de Ioseph vendito, ut liberaret Aegyptum et familiam patris. Gen. XLV, 5: pro salute enim vestra misit me Deus ante vos. Et dicit forsitan, quia incomprehensibilia sunt Dei iudicia, Rom. XI, 33. Et dicit pro servo, id est, loco servi. Matth. XXIII, 8: omnes autem vos fratres estis. Et non solum tibi, sed mihi in comparatione ad Deum, licet sit filius ministerio.
1:16
Quanto magis tibi, et in carne et in domino? Quod dupliciter potest exponi: uno modo, quod referatur ad primam originem divinae creationis, et sic est frater. Deut. c. XXXII, 6: nonne est ipse pater tuus, qui possedit, et fecit, et creavit te? Mal. II, 10: numquid non pater unus omnium nostrum, numquid non Deus unus creavit nos? Item in Deo per fidem. Vel magis erat in bonum Philemoni, quia affinis eius secundum carnem, quia secundum eam erat servus eius, quia hoc totum quod erat ei carnaliter, erat suum. Unde duplici ratione quis movetur ex charitate, scilicet ex amore secundum carnis originem, et ex amore spirituali. Ex parte autem apostoli primo allegat suam amicitiam, sub cuius obtentu vult eum suscipi; secundo fideiubet pro eo de damno; tertio ostendit receptionis officium. Secundum, ibi si autem. Tertium, ibi itaque, frater.
1:17
Dicit ergo si ergo habes me socium, suscipe illum. I Io. I, 7: si autem in luce ambulamus, sicut et ipse est in luce, societatem habemus ad invicem. Et dicit sicut et me, quia iunctus est mihi. Matth. X, v. 40: qui vos recipit, me recipit. Secundo autem obligat se pro eo satisfacturum pro damno.
1:18
Dicit ergo si aliquid nocuit, scilicet dimittens servitium tuum, hoc mihi imputa, quasi dicat: ego satisfaciam. Gal. ult.: alter alterius onera portate. Et plus: quia primo promittit se soluturum; secundo ostendit eum esse debitorem ad hoc, non necessitatis sed voluntatis. Dicit ergo ego Paulus, quasi dicat: ut certus sis de restitutione, scripsi manu. Et hoc non est necessitas, quia tu debes mihi teipsum, quem erui a morte aeterna. Et talis debet se liberatori. Tob. IX, 2: si meipsum tradam tibi servum, non ero condignus providentiae tuae.
1:20
Et subiungit dicens itaque, frater, ego te fruar, quasi dicat: si vis me habere socium, suscipe eum, et ego ita fruar te, frater; id est, si feceris, implebis voluntatem meam gaudiis. Nam frui est uti fructu, et sicut est uti ad utile, sic frui ad fructum. Importat autem fructus dulcedinem. Cant. II, v. 3: et fructus eius dulcis gutturi meo. Item finem, quia ultimum de arbore est fructus. Et ideo proprie est habere aliquid ut delectabile et finale. Et inde est quod dicit Augustinus fruimur cognitis, in quibus voluntas delectatur propter dulcedinem. Item frui est alicui inhaerere propter se. Aliquando ergo accipiuntur frui et uti communiter, prout important delectationem absque contrario. Eccli. c. VIII, 10: fruere magnatis sine querela. Dicit ergo: sic fruar, quia in nullo mihi contrarius es. Etsi in hoc mihi satisfacies, nihil erit in corde meo de te, quod contristet me, et sic delectabis me. Si autem accipitur frui prout finale quid est, sic non est fruendum homine, sed solo Deo. Contra quod est illud Sap. cap. II, 6: fruamur bonis quae sunt, et utamur creatura tamquam in iuventute celeriter, et cetera. Unde iste addit in domino, id est, fruar te in delectatione Dei, gaudens de bono divino in te, quia eius actus est dilectio, et fruitio effectus, scilicet charitatis. Ideo additur in hoc refice viscera mea. Reficitur enim homo spiritualiter, quando satisfit desideriis animae suae. Ac si dicat: imple desideria intima cordis mei. Et non in malis, sed in Christo, et ideo bona est impletio desiderii. Deinde cum dicit confidens, sumitur ratio ex parte Philemonis, et commendatio obedientiae eius. Et primo ostendit quomodo confidit de obedientia eius; secundo iniungit ei aliud simile. Dicit ergo confidens, et cetera. II Cor. VII, 16: gaudeo, quod in omnibus confido in vobis. I Reg. XV, 22: melior est obedientia quam victimae. Sed plus caute scribit, quia homo magis exaudit aliquem, quando sperat iterum ipsum visurum, quam si desperat.
1:22
Et ideo dicit simul et para mihi hospitium. Solitus enim erat cum esset Colossis hospitari in domo sua. Chrysostomus: iucundum verbum, ut homo pauper diviti mandet ultra tot terrarum spatia per epistolam praeparationem hospitii. Quid enim pro eo parandum erat, qui pane et vili pulmento contentus erat? Dicendum ergo, quod non propter hospitii praeparationem, sed ad insinuandum familiaritatem et dilectionem hoc dicit; et magis per hoc provocat eum ad obediendum. Haec ille. Non ergo hoc apostolus dixit propter apparatum exteriorem, sed ad devotionem eius. Nam spero per orationes vestras, et cetera. Contra: numquam fuit eis redditus, sed Romae est mortuus, ergo spes eius defecit. Respondeo. Duplex est spes iusti, scilicet principalis ad proprium bonum, et in hoc numquam deficit pro se; alia est secundaria, scilicet probatio aliorum, et in hoc quandoque deficit, quia merita illorum contrariantur, sicut iusti quandoque non exaudiuntur pro aliis. Sed numquid fuit deceptus de sua fiducia? Dicendum est, quod futura scire est solius Dei, non autem in cognitione humana, nisi prophetica. Et nullus prophetarum scivit omnia futura de seipso, nisi solus Christus, qui non habuit spiritum sanctum ad mensuram. Sic Isaac magnus propheta fuit deceptus in Iacob. Unde non est mirum de apostolo, si nesciret. Tunc terminat epistolam in salutationem; et primo ex parte aliorum; secundo ex parte sua. Dicit ergo salutant, et cetera. De his omnibus habetur Col. IV, 12. Sed dubitatur de hoc quod dicit demas. Quomodo potest hoc esse, quia dicitur II Tim. ult.: demas dereliquit me, diligens hoc saeculum? Quomodo ergo utitur nomine eius? Dicendum est, quod iam redierat ad eum. Sed nec hoc videtur, quia haec epistola praecesserat secundam epistolam ad Timotheum, quia hic dicitur spero, etc., ibi praenuntiat mortem suam, dicens: et tempus meae resolutionis instat. Et ideo dicendum est, quod Paulus fuit Romae fere novem annis, et haec epistola fuit facta in principio. Secunda vero ad Timotheum in fine vitae suae, et tunc demas attaediatus ex longis vinculis, dimisit eum. Et epistolae Pauli non ordinantur secundum tempus, quia epistolae ad Corinthios fuerunt ante epistolam ad Romanos, et haec fuit ante ultimam ad Timotheum. Et praemittitur illa propter materiam, quia de digniori. Salutatio sua eadem est cum secunda ad Timotheum. Deo gratias. Amen.
1:1
1. Paulus vinctus Christi Jesu. Statim initio vincula sua praetendit, ut misericordiam commoveat pro Onesimo supplicaturus, ac si tacite diceret: per haec vincula, quae pro Christo patior, te obsecro.
Et Timotheus frater. Fratrem suum Timotiieum vocat honoris causa, quod eum haberet operis Evangelici socium, tametsi subsidiarium ac dignitate longe inferiorem. Qua ratione alibi eum filium suum appellat. Hunc autem sibi adjungit, ut duorum intercessio plus valeat. Ac forte per Timotheum erat Onesimus ad Paulum adductus.
Philemoni dilecto et adjutori nostro. Dilecto ayaTCYjTOji, nomen est non participium, quemadmodum et vinctus, <5sauiog, paulo ante. Adjutorem vero, sive ut in Graeco est, cooperarium suum Philemonem salutat, non quod episcopus esset Colossensium, ut quidam putant, is enim Epaphras erat, ut ex Epistola ad Colossenses facile conjicitur, sed quod rebus et opere, quo poterat, Evangelium Christi promoveret. Quo sensu Rom. 16. et Phil. 4. mulieres aliquot laudantur, quod Evangelii essent cooperatrices.
1:2
2. Et Appiae sorori carissimae. Graece dilectae, idem nomen cum superiori. Nec additur sorori. At e diverso Hieronymas sorori legit non dilectae. Unde mihi suspicio est Graecos codices olim variasse, ut in aliis esset ayaTcrjT^, dilectae; in aliis aSsXcpig, sorori, camque eadem varietas ad Latinos codices manasset, utramque lectionem fuisse conflatam in unam: sotoH dilectae seu carissimae. Appiam rogat, ut eum jam plane alium in gratiam hanc Philemonis uxorem fuisse verisimile est. Alioqui non eam Apostolus anteponeret Archippo. Legitur autem tam in Menologio Graecorum, quam in Ecclesiae Komanae martyrologio ad diem 22. Novemb. Philemonem et Appiam Colossis sub Nerone pro Christi fide lapidibus obrutos fuisse.
Et Archippo commilitoni nostro. Cur Archippum appellet suum et Timothei commilitonem, ex Epistola ad Colossenses intelligi potest, in qua sub finem ita scribit: Dicite Archippo, vide ministerium, quod accepisti in Domino, ut illud impleas. Erat igitur Archippus in Ecclesiae Colossensis ministerio, sive ut presbyter, sive, quod magis putamus, ut diaconus. Nam Graece illic pro ministerio est <5iaxovia. Cur autem ecclesiasticum ministerium metaphorice militia vocetur, et ministri commilitones, ea ratio est, quia in castris Ecclesiae, more militum, excubias agunt, et pro ea defendenda et propaganda assidue ex officio laborant. De hac militia sermo fuit 1 Tim. 1. et 2 Tim. 2.
Et Ecclesiae, quae in domo tua est. Erasmu3 vertere maluit congregationi, quam Ecclesiae, non considerans Apostolicum loquendi morem, quo Ecclesia dicitur non quaevis congregatio, sed ordinatus fidelium coetus, in quo ad scopum Christianae religionis alii regunt, alii reguntur; etiamsi unius tantum sint domus aut familiae. Sic idem Apostolus loquitur Rom. ult., 1 Cor. ult. et Col. 4. Quod ait tua, ad Philemonem refertur, ad quem principaliter hanc Epistolam scribit. Nam aliorum ideo tantum adscripsit nomina, quo majorem ad id, quod petit, benevolentiam sibi pararet.
1:3
3. Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro et Domino Jesu Christo. Solennis est Pauli salutatio, de qua saepe alias dictum est.
1:4
4. Gratias agoDeo meo, semper memoriam tui faciens in orationibus meis. Adverbium semper, medio loco positum, etsi possit ad utrumvis hinc inde referri, rectius tamen sequentibus connectitur, hoc sensu: Ego Paulus, qui semper tui facio mentionem in orationibus meis, id est qui nunquam oro, quin tui meminerim, tuamque salutem Deo commendem, eidem Deo meo gratias ago. Plerumque haec duo conjungit Apostolus, orationem et gratiarum actionem, quia gratiarum actio petitionem commendat et quantumcunque jam acceperis, nunquam deest, quod adhuc petatur. De quibus autem gratias agat, indicant sequentia.
1:5
5. Audiens charitatem tuam et fidem. Cum audiam, inquit, multa de charitate tua, gratias ago. Charitatem priori loco nominat, vel quod dignitate fidem antecedat: major enim horum charitas 1 Cor. 13., vel ut subnectendo fidem charitati, significet, se loqui non de quacunque charitate seu dilectione, sed de ea, cujus opera ex fide procedant, sine qua nequeunt esse Deo accepta. Textus Amtrosianus fidem anteponit charitati, nec non editio Syriaca, sed Graecis et Latinis omnibus reclamantibus.
Quam habes in Domino Jesu et in omnes Sanctos. Graece ad Dominum Jesum. Quamvis autem in Graeco diversae sint praepositiones TUpog et et<7, ad et in, fere tamen interpretes eas hoc loco confundunt, tanquam idem 6ignificantes. Unde Ambrosianus legit: In Dominum Jesum et in omnes Sanctos. Et neoterici vertunt: Erga Dominum Jesum et erga omnes Sanctos. Ipse etiam Hieronymus, etsi legat: In Domino Jesu, quod ejus commentarius satis prodit, indistincte tamen de utroque casu loquitur. Sed de sensu videamus. Nulla quidem dubitatio est, quomodo fides esse dicatur in Dominum Jesum, fide enim credimus in Christum filium Dei. Sed quomodo fidem quis habeat in Sanctos, merito quaeritur, cum in symbolo fidei tantum dicamus: Credo in Deum Patrem, et in Filium, et in Spiritum S. De aliis autem, nulla addita praepositione: Credo sanctam Ecclesiam catholicam, Sanctorum communionem etc. Nam credere in aliquem ecclesiastica phrasi e Scripturis desumpta, professio divinitatis est. Unde et Christus quando dixit Joan. 14. creditis in Deum, et in me credite, Deum se esse significavit. Quanquam Hieronymus sine scrupulo concedit, adeoque affirmat, etiam in Sanctos credendum esse, sed hoc sensu, quia qui credit in Deum, consequenter omnia credit, quae de Sanctis Deo auctore tradita sunt in Scripturis. Quin et apud veteres hic sermo legitur: credere in sanctam Ecclesiam. Verum sensus ille ab Hieronymo redditus huic Apostoli loco non quadrat. Sanctos enim vocat Apostolus non illos eximios, quos utriusque testamenti Scriptura commemorat, ut Abraham, Mosem, Eliam, Joannem Baptistam, sed in universum fideles seu Christianos. Est enim Ecclesia Sanctorum societas. Quidam igitur Apostolum sic exponunt: Quam fidem habes in omnes Sanctos, id est, quam adhibes sanctis fratribus Christum annuntiantibus. Alii sic: Quam habes communem cum omnibus Sanctis, id est fidelibus. Sed violentae sunt hae interpretatione3. Nobis admodum probatur Theodoreti distinctio, qua singula reddantur singulis, ita quidem ut fides ad Dominum Christum referatur, charitas autem ad omnes Sanctos, sitque sensus hujusmodi: Gratias ago Deo meo de his, quae fama referente de te audio, scilicet de fide tua, quam habes in Dominum Jesum, et de charitate, quam passim erga omnes Sanctos, id est, Christianos, ipsis operibus exerces. Haec distinctio, praeterquam quod lucem huic loco adfert alioquin obscuro, magnam accipit probabilitatem ex Epist. ad Col., quae et scripta est eodem tempore, quo ista, et eodem destinata. Nam in ea cap. 1. post alia verba istis similia sic legitur: Audientes fidem vestram in Christo Jesu et dilectionem, quam habetis in Sanctos omnes. Cur autem dicat: in omnes Sanctos, cum etiam malos et infideles diligere jubeamur, ad locum jam memoratum reddita a nobis est ratio.
1:6
Vt communicatio fidei tuae evidens fiat in agnitione omnis boni. Quidam codices, quibus volunt Regia biblia, legunt: omnis operis boni. Nobis videtur intelligendumpotius, quam adscribendum: nam et infra bo?tum absolute dixit pro bono opere. Illud quoque, quod nos habemus evidens, Hieronymus ait in Graeco melius haberi: IvspYrjc, id est efficax sive operatrix. Nam et Chrysostomum ejusque sequaces eam vocem Graecam legisse testantur eorum commentarii. Nec secus legit Syrus interpres, dum ita circumloquitur: reddens fructus in operibus. Secundumhos Apostolus, posteaquam exposuit, de quo Deo gratias solitus sit agere, nunc subjungit, quid in orationibus suis a Deo petat, ut sensus sit: Oro, ut fides tua, quam laudavi, efficaciter sese communicet ac manifestet per opera bona. Fides enim ex operibus comprobatur, juxta illud Jacob. 2. Ego ostendam tibi ex operibus fidem meam. Sed cum Paulus Philemonem jam ante laudavcrit non solum a fide Christi, verum etiam a charitate, quam habebat, id est opere declarabat in omnes Sanctos, parum commode videtur haec precatio subjungi, ut fides ejus fiat efncax; nisi intelligas, magis ac magis, quomodo plerique expKcant. Sciendum autem, id, quod Latine est evidens, Graece dici IvapYrjq per a/.cpa, ut dubium non sit, quin ita noster interpres in Graeco legerit. Quam et veram esse lectionem, videlicet scribarum incuria jam olim unius literae commutatione depravatam, facile mihi persuasero, quod sensum efficiat planiorem atque instituto Pauli cong-ruentiorem. Est enim famae, de qualoquebatur, amplificatio, pertinens ad majorem laudem Philemonis. Etenim particula ut, Graece otuok^ non causam denotat, sed eventum. Hoc igitur est, quod dicit: Audio fidem tuam in Christum, audio et charitatem in omnes Sanctos; adeo sane, ut illa tua in sanctos beneficentia ex fide profecta neutiquam latere possit, sed omnibus evidens ac manifesta fiat, agnoscentibus et praedicantibus opera tua bona, quae plurima facis. Similem lectionis varietatem in eodemGraeco vocabulo disci\ssimus ad illud 1 Cor. ult. Ostium enim apertum est magnum et evidens. Quid autem Apostolica phrasi sit communicatio in Sanctos, alia loca plauius ostendunt, ut Rom. 12. Necessitatibus Sanctorum communicantes, et Heb. ult. Beneficentiae et communionis nolite oblivisci. Sensum, quem dedimus, ex iis etiam, quae B. Thomas in hunc locum scribit, elicere promptum est. JPorro tota haec Philemonis laudatio eo spectat, ut excitetur ad charitatem etiam Onesimo praestandam, utpote jam sancto, id est fideli et fratri, sicut infra dicit.
Quod est in vobis in Christo Jesu. Ne Philemon tanta sui laude extollatur; primum opera ejus aliis facit communia, quasi partem eorum in alios transferens, dum non dicit, in te, sed, in vobis. Per hoc autem significat domesticam Philemonis Ecclesiam bonorum operum ejus adjutricem. Deinde monet, unde ea habeat, scilicet ex beneficio gratiae Christi; ut, quemadmodum annotat Hieronymus, quicquid boni in Philemone laudatur, inde bonum sit, quia de fonte Christi ducatur. Potest autem illud, in Christo Jesu, quoniam Graece est, in Christum Jesum, sic etiam intelligi: Quae bona opera fiunt a vobis erga Christum Jesum. Nam, ut admonet Theophylactus et Oecumenius, in Christum refertur, quicquid boni egentibus impenditur, maximeque sanctis, nimirum attestante Domino: Quod wni ex fratribus meis minimis fecistis, mihi fecistis. Notandum, hic multos codices tam Graecos, quam Latinos pro secunda persona primam exhibere: quod est in nobis. Quod et apud Oecumenium legitur. Sed veram e3se lectionem, quam interpretati sumus, ipse contextus sermonis satis ostendit.
1:7
7. Gaudium enim magnum habui et consolationem in charitate tua. Graece: Gaudium enim habemus multum et consolationem super charitate tua. Dicit habemus, vel quia loquitur in persona fidelium, qui erant Romae, vel quia Timotheum secum loquentem facit. Multi Graeci codices pro gaudio gratiam legunt. Est enim inter Graeca vocabula ^aptv et /apav unius tantum literae discrimen, ut facilis sit lapsus ex uno in alterum. Quod et contigit in tertia Joannis epistola, ubi vulgati codices habent: Majorem horum non habeo gratiam; cum in Graeco sit x«pav gaudium. Quam et hujus loci genuinam esse lectionem arbitramur. Sentit enim Apostolus, jure se gratias agere Deo de charitate Philemonis, quod ex ea multorum seimonibus ad se delata perciperet iugentem animo laetitiam, atque in vinculis et afflictionibus consolationem. Quae fuerit autem ea charitas, rursus explicat.
Quia viscera sanctorum requieverunt per te, frater. Requieverunt, id est refocillata sunt, quod infra vertit reficere, id est recreare, refocillare. Viscera peculiari idiomate scripturae novi testamenti significare solent intimum erga alios affectum amoris et misericordiae, ut Lucae 1. Per viscera misericordiae Dei nostri. Philip. 1. Quomodo cupiam omnes vos in visceribus Jesu Christi, et cap. 2. Si qua viscera ac miserationes. 1 Joan. 3. Et clauserit viscera sua ab eo. Unde et commotio viscerum metonymice commiserationem significat, Genes. 41. et 3. Reg. 3. Verum in hac epistola, in qua ter viscera leguntur, magis proprie videtur hoc nomen accipi, videlicet pro hominibus, quorum sunt viscera; cum quadam tamen connotatione miseriae misericordiam provocantis. Itaque sensus est: Philemonem suam charitatem in eo declarasse, quod sanctos, id est fideles, inopia aut miseria corporali pressos misericorditer refocillasset. Suggerit hunc sensum Cajetanus; aliorum expositiones, quia coactiores videntur, praetereo. Quod addit, frater, affectus magnitudinem exprimit, quasi dicat: propter haec merito mihi diligendus es ut frater. Hactenus exordium. Sequitur nunc propositio.
1:8
8. Propter quod multam habens fiduciam in Christo Jesu imperandi tibi quod ad rem pertinet. Graece, quod decens est, id est, quod convenit te facere; pro quo vertit Erasmus, id quod officii tui erat. Minus placet Hieronymi lectio, quod prodest. Ulud quoque monemus, particulam tft Christo non ad verbum subsequer.s imperandi (quod cuipiam videri posset), sed ad praecedentia referendam, quemadmodum patet ex Graecis, ubi hic est ordo: Quapropter multam in Christo fiduciam habens. Sensus igitur est: Quamvis multa possim erga te uti per Christum fiducia seu libertate (nam Graece est TZOLpprpia.), qua etiam tibi imperem id, quod aequum est:
1:9
9. Propter charitatem magis obsecro. Quamvis, inquit, imperare possim; charitas tamen, qua te ut fratrem amo, facit ut malim rogare. Significat, se cum eo agere non ut Apostolum cum discipulo; sed (sicut ante eum appellavit) ut fratrem cum fratre, cujus est rogare, non imperare.
Cum sis talis, ut Paulus senex. Ita quidem legit etiam Ambrosianus; ut sit sensus: Non impero, ut minori, sed rogo, ut aequalem atque coaevum; cum et ipse sis senex, sicut ego. Non enim decet senem seni imperare, sed junioribus. Verum huic sensui primum repugnat Graeca scriptura, quae non aliter ieddi potest Latine, nisi manente persona, quae praecesserat in verbo obsecro; videlicet hoc modo: Cum sim talis ut Paulus senex. Atque eam lectionem etiam Syra versio comprobat. Obstat deinde quod additur: et vinctus Jesu Christi, hoc enim in Philemonem non competit, qui vinctus non erat. Qui si aliquando vincula passus fuisset pro Christo; non id Paulus iu laudibus ejus tacuisset. Nam quod Ambrosianus interpretatur eum vinctum Jesu Christi, id est, obligatum negotiis Dominicis, vel propter nomen ejus obnoxium vinculis et assidue periclitantem more Apostolorum: nimis longe petitum est. Quis enim propter haec sola legitur usquam appellatus vinctus Jesu Christi? Quod igitur Graeca volunt, cum Hieronymo sequamur, ut sensus sit: Obsecro te ego talis, nimirum Paulus Christi Apostolus, idemque senex, quem parum alioqui deceat rogare. Habent haec singula pondus suum ad movendum Philemonis animum: dignitas et aetas et, quod statim sequitur, vinctum esse Jesu Christi. Quaeritur, quomodo Paulus senem se vocet; cum ex eo tempore, quo persecutus fuit ecclesiam Dei, quando adhuc teste Luca Actor. 7. adolescens erat, usque ad quartum Neronis annum, quo scripta est haec epistola, tantum fluxerint anni 24. Nonnulli putant Graeco vocabulo TcpsopUTTrjQ oflicium hoc loco significari, non aetatem. Sed hoc commentitum est. Usu namque Apostolico 7ipsoj3uTSpoc;, non 7cp£o|36TY]Q, officium et ordinem ecclesiasticum omnibus notum significat. Dicendum igitur, Saulum persecutorem adolescentem, seu potius juvenem, vsaviov, vocari ab aetate juvenili, quae protenditur usque ad annum 35., imo secundum alios usque ad annum 40. Juxta banc supputationem potuit Paulus jam esse 6exagenarius. Qua de re consule Cardinalem Baronium tom. 1. annal. ad annum Christi 36. Nam Cajetaai supputatio scribentis in hunc locum, minus exacta est. His adde, quod Paulo canos et rugas eenectutis acceleraverant labores, carcores, aerumnae et solicitudines, quas pro Christinomine sustinuerat. Observa 6tiam, quod Paulum, quando convertebatur, virum vocat Ananias. Act. 9.
Nunc autem et vinctus Jesu Christi. Tertium hoc addit, idemque ad persuadendum efEcacius caeteris: non quod vinctus sit (hoc enim per se contemptum et ignominiam magis sonat quam dignitatem aliquam Paulinam), sed quod vinctus sit Jesu Christi. Nam hoc apud Christianos pro summa dignitate (et merito) reputabatur: et hoc nomine ac titulo saepe alias gloriatur Paulus.
1:10
10. Obsecro te pro meo filio, quem genui in vinculis, Onesimo. Graece, in vinculis meis. Postulationem exponit mirabili charitatis aflectu; dum eum, quem commendat, hominem servum, fugitivum ac furti reum, filium suum vocat, quasi dicat: non jam servo tuo, sed filio meo parces ac veniam dabis. Non abjicies me precantem pro meo ipsius filio. Quomodo autem filius suus sit, exponit addens, quem genui in vinculis, id est, quem in carcere constitutus in fide institui et Christianum feci. Quippe solemne erat Paulo, eos, quos ad fidem Christi per Evangelium deduxisset, filios suos a se genitos vocare, ut 1 Cor. 4. et Gal. 4., tametsi non eos sibi, sed Christo genuerit; nec sua sed Christi virtute. Recte tamen suos vocat, ratione ministerii, quod ad eorum novam in Christo nativitatem contulerat.
1:11
11. Qui tibi aliquando inutilis fuit: nunc autem et mihi et tibi utilis. Graece et Syriace transposito pronominum ordine, tibi et mihi utilis. Sic et Hieronymus, Ambrosianus et Primasius legunt. Eundem ordinem vidimus in egregio ac pervetusto MS.Laudensi. Atqueita scripsisse Apostolum, res ipsa loquitur. Plus enim facit ad persuadendum, si Philemonis utilitatem ante suam ponat; quasi diceret, tibi imprimis, deinde et mihi utilis. Neoterici fere omnes annotant, Apostolum hic alludere ad nomen Onesimi, quod utilem significat, quasi dicat: Servus tuus Onesimus antehac parum nomini respondit. Inutilis tibi fuit et damnosus fuga et furto. Nunc autem postquam resipuit et Christo nomen dedit, vere est Onesimus, id est, utilis tibi et mihi. Hanc allusionem veteres non attingunt. Nec admodum sane verisimilis est; cum Apostolus utilem et inutilem nominando, vocabulis utatur ab Onesimo plane diversis. Ea sunt a/pyjotoq et su^pyjOT0<;. Bene autem annotat B. Thomas, rhetoricam et civilem esse extenuationem in verbo, inutilis. Non solum enim inutilis fuerat Onesimus domino suo, sed grave damnum intulerat: verum mitigat hoc Paulus, tantum dicendo inutilem. At nunc, inquit, et tibi et mihi utilis: tibi, quia talis nunc est, ut utilitatem ab eo merito expectes, tanquam a Christiano et proinde liberaliterservituro: mihi autem utilis, per obsequium, quod in carcere detento praestitit.
1:12
12. Quem remisi tibi. Tibi, non est in Graecis, nec in omnibus Latinis. Quamvis, inquit, mihi sit utilis ac pene necessarius: remisi tamen, id est, nunc eum ad te dominum suum remitto, cum hac epistola commendatitia. Tu autem illum, ut mea viscera, suscipe. Pro ut legendum, id est. Non solum enim Graeca sine ambiguitate sic habent, verum etiam Hieronymus ita legit et exponit, adstipulantibus quoque vetustis ac probatissimis exemplaribus Latinis. Est autem sensus: Tu eum, hoc est, meipsum, suscipe. Jam enim illum per charitatem in mea viscera recepi, ut unus mecum factus sit, ut proinde et tibi tanquam alter ego pari charitate suscipiendus sit et amplectendus. Interpres Syrus sensum hoc modo expressit: Tu autem tanquam filium meum ita excipe eum. Itaque per viscera, filium intellexit, tanquam ex visceribus genitum; quomodo in persona B. Virginis canit ecclesia: De meis visceribus genui Deum et hominem. Utrovis modo Pauli verba accipias, mira est in iis efficacia ad placandum Philemonem. Non enim poterat in Pauli viscera saevire, aut durius aliquid committere. tinere. Graece, volebam, id est, cupiebam, ut alii vertunt. Ut pro te mihi ministraret in vinculis evangelii. Occupatio quaedam est. Nam dicere poterat Philemon: Si tam ille tibi utilis erat; cur non eum apud te retinuisti? Ad hoc ita respondetPaulus: Maluissem, inquit, eum apud me retinere, ut mihi ministraret in vinculis, quae patior Evangeli causa, tuasque vices suppleret: neque enim dubito, quin ipse si Romae esses, hoc officium mihi libenter esses impensurus. Hic observa quod ait, pro te, et rursus, in vinculis evangelii. Sunt enim circumstan- fiuiL Bitll Comm. Tom. II. tiae ad persuadendum vehementer appositae, quemadmodum et id quod sequitur.
1:14
14. Sine consilio autem tuo nihil volui facere. Pro consilio, Graece est sententia, id est voluntate, ut Hieronymus exponit. Quanquam non male vertit noster interpres. Sensus enim est: Sed te inconsulto, ac praeter voluntatem tuam nihil hujus rei facere volui, scilicet ut servum tuum apud me retinerem mihi ministraturum. Nolui hac in re desiderio ac necessitati meae obsequi; quamvis ex potestate possem. Iterum hic innuit, se jure potuisse, ob suam, imo ecclesiae necessitatem, Onesimum retinere, sed noluisse: quia videbat non expedire, ut hac sua potestate uteretur; ne de jure Philemonis aliquid videretur detrahere, cum nonnulla fortassis etiam illius offensa. Sed hac causa dissimulata, aliam subjungit magis spectantem ad laudem Philemonis.
Vti ne velut ex necessitate bonum tuum esset, sed voluntarium. Pro uoluntario, Graece spontaneum, ut alii vertunt. Nolui, inquit, eum mihi retinere: ne si id facerem, tametsi tu factum meum boni consuleres aut etiam probares, tamen minus laudis haberet opus tuum bonum, velut a necessitate profectum magis quam a voluntate. Nunc autem illum tibi remitto, ut quidquid de eo boni statueris, id non aliter quam sponte ac libera voluntate abs te factum judicari possit. Observant expositores, non dicere Apostolum, necessitate, sed velut ex necessitate. Nam etsi bonum Philemonis non erat ex necessitate futurum; tale tamen videri potuisset. Sed quaeres, quodnam illius bonum erat futurum voluntarium? Neque enim Romam ad se remitti cupit Onesimum Paulus cum infra dicat: Para mihi hospitium. Spero enim etc. Respondeo, verisimiliter exspectasse Paulum, ut Onesimus aut sibi donaretur, aut simpliciter manu mitteretur. Caeterum hic locus necessitatem a bono opere excludens (ut haereticorum quoque removeamus objectionem) non magis adversatur votis, sive monasticis sive qnibuscunque aliis, quae in ecclesia Catholica probantur, quam praeceptis apostolicis atque etiam divinis. Non enim hic est sermo de necessitate obligationis, quae communis est omnibus praeceptis et votis; sed de necessitate coactionis. Unde et Syrus interpres pro necessitate, coactionem vertit. Atqui coactio libertatem aut tollit aut minuit, non autem obligatio. Quare sicut praecepta non repugnant libertati voluntatis, ita nec vota. Nam si quando ea, quae ex voti fiunt obligatione, minus voluntarie fiant, per accidens id contingit, languescente animo ejus qui voluit; quod et in praeceptis adimplendis similiter contingere, nemini dubium est. Sed hac de re plura diximus ad illud 2 Cor. 9. Non ex tristitia aut ex neceseitate.
1:15
15. Forsitan enim ideo discessit ad horam a te, ut aeternum illum reciperes. Discessit, Graece, secessit. Nec additur a te. Estque ea lectio textus Ambrosiani. Hora definitum ac breve tempus significat, non solum Graecis, sed etiam Latinis. Alii vertunt, ad tempus; sed idem significatur. Itaque Paulus fugam Onesimi his verbis extenuat, quasi non tam fuga fuerit, quam secessus parvi temporis, quo sese recolligens et in alium hominem mutatus ad dominum, longe melior atque utilior, rediret. Dicit autem, forsitan; quia res ei non erat certa propter mutabilitatem humanae voluntatis, aut potius, sicut dicit B. Thomas, quia incomprehensibilia sunt Dei judicia. Quod vero dicit, ideo discessit, non intentionem significat discedentis, sed eventum cujusdam boni, quod ex ejus facto Deus per suam providentiam intendit. Quandocunque enim ex re seu facto quopiam per occasionem bonum aliquod sequitur, Deum hoc intendisse certum est, apud quem casus et fortuna locum non habent, utpote cujus aeterna providentia infallibiliter omnia ordinantur in fines. Porro quod ait, ut aeternum illum reciperes, quidam sic intelligunt: ut qui antea parum utilis tibi servus fuit, eum nunc, postquam ad meliorem frugem conversus est, reciperes perpetuo utilem tibi futurum. Hi legere malunt: ut perpetuum illum reciperes. Verum magis placet aliorum expositio, quae talis est: Ut pro servo tomporario reciperes illum aeternum, id est nullo unquam tempore, ac ne morte quidem, abs te discessurum: reciperes autem (quod continuo sequitur) non ut servum, sed ut fratrem. Nam servitus omnis hac vita finitur: at fraternitas christiana manet in aeternum. Quod autem Cajetanus aeternum putat adverbialiter accipi posse, Graeca non admittunt.
1:16
16. Jam non ut servum, sed pro servo carissimum fratrem. Significatur alia illius fugae utilitas, quod ejus occasione ex servo frater factus sit domini sui. Graeca sic habent: Non amplius ut servum; sed supra servum, fratrem dilectum, Hieronymus legit, plus servo, ut videri possit etiam noster interpres ita vertisse, cum praesertim sint bbni MSS. qui sic legant; in quorum numerb nos vidimus codicem Laudensem. Sensus est: Habiturus eum deinceps non ut servum; sed servo majorem, id est, servili conditione superiorem, nempe fratrem.carissimum.
Maxime mihi. Ne Philemon iniquius ferret, fratrem suum dilectum vocari qui fuerat servus, idemque male meritus; anticipat sermonem Paulus, atque illum prius suum fratrem agnoscit, eumque maxime sibi dilectum. Nam ex quo renatus fuerat in Christo Onesimus, patrem cum Paulo caeterisque fidelibus communem habere coepit eum cui dicitur: Pa^ ter noster, qui vs in coelis. Interim observa insigniter christianos in Apostolo affectus, qui Onesimum modo filium suum, modo fratrem vocat.
Quanto autem magis tibi et in carne et in Domino? Quod ait, in carne, tribus modis exponi video. Nonnulli significari putant Onesimum perinde, ut Philemonem, natione gentilem esse; et hoc nomine fratrem ejus secundum carnem. Nam si Judaeus fuisset, ipsius Pauli potius erat socundum carnem frater dicendus. Alii in carne fratrem interpretantur membrum ejusdem familiae. Tertia est Hieronymi et Graecorum expositio, qui in carne fratrem intelligunt, quod jam a priori nequitia correctus, haberi dignus possit, cui mundana negotia seu ministeria committantur, ut sensus Apostoli sit: Quum mihi sit frater summopere carus ob solam conjunctionem spiritualem; tibi magis esse debet, cui cum illo duplex intercedit necessitudo, sive ut ita dicam fraternitas: altera, qua tibi conjunctus est secundum carnem, id est in negotiis hujus saeculi; altera, qua conjunctus in Domino, id e3t secundum spiritum, atque in rebus spiritualibus. Locus hic non significat, servos jure Christianae religionis absolvi a conditione servili; id quod multo post a principibus Christianis, in favorem sanctae religionis, est constitutum: sed eos, ubi facti fuerint Christiani, a dominis Christianis affectu fraterno suscipiendos et complectendos esse, nimirum ut fratres in Domino, in quo non est servus et liber Gal. 3.: Omnes qnim vos fratres estis, inquit ipse Dominus Matth. 23. Quod autem haec fraternitas servitutem non aboleat, idem Apostolus docet 1 Tim. 6. de servis ita scribens: Qui autem fideles habent dominos, non contemnant, quia fratres sunt; sed magis serviant, quia fideles sunt et dilecti. Sed quaeret aliquis, cur Paulus a Philemone non id petiverit, ut Onesimum manumitteret. Respondeo: Quamvis ex superioribus appareat, Paulum aliquid ejusmodi tacite expectasso a Philemone; non tamen expresse id petere debuisse. Primum, ne videretur Onesimus ex maleficio commodum reportasse, videlicet ex furto et faga libertatem adeptus. Deinde, quia forsitan erat Philemoni futura nimis onerosa petitio; nam servi erant dominis suis valde utiles, et bona pars possessionis eorum. Denique visus fuisset Apostolus facere contra suam doctrinam, 1 Cor. 7. Servus vocatus es? non sit tibi curae. Quod si interroges, an saltem lege charitatis debuerit eum Philemon libertate donare? Respondeo, id non liquere. Res enim pendet ex circumstantiis. Nam quibusdam non expedit, ut sint liberi: et ut expediat, si tamen operae eorum necessariae sint dominis ad sustentandam familiam, non tenentur domini, ne quidem ex debito charitatis, hac utilitate seipsos privare.
1:17
17. Si ergo habes me socium, suscipe illum sicut me. Concluditpetitionem, cum apposita conditione sane quam efficaci; ut, si non faciat, periclitari videatur societas amicitiae, quae Philemoni erat cum Paulo. Quomodo dicere solemus: Si me amas, id mihi praesta. Imo speciem habet obtestationis, quasi dicat: Per amicitiam nostram te oro, ut illum suscipias. Addit autem, sicut me, id est, tanquam alterum me; non quod eum velit tanto cum honore suscipi, quanto ipse a Philemone susciperetur: sed ut significet, eam rem tam sibi gratam fore, atque si in ipsius personam collatum esset beneficium; aut certe rogat, ut in Onesimo recipiendo consideret non qualis ille fuerit, sed qualis jam sit; nempe filius et frater Pauli, et quodammodo ipse Paulus.
1:18
18. Si autem aliquid nocuit tibi aut debet: hoc mihi imputa. Nocuit, Graece, injuria affecit. Ambrosianus: Si aliquid laesit te. Hinc colligitur, Onesimum aliquid Domino suo surripuisse priusquam fugeret. Unde dicere poterat Philemon: Paratus sum eum tua causa recipere in gratiam: sed ita tamen, ut quod abstulit, restituat. Hanc objectionem removet Paulus, dicens: Si quid damni dedit, quod tibi sarciri velis; aut si omnino quippiam debet, id mihi imputa, id est, damnum omne ac debitum ejus in me recipio, et si repetendum est, a me repete, me pro illo sponsorem accipe. Non igitur hic sermo est de imputatione peccati, sed de compensatione damni. Et illud si non dubitantis est, sed furti invidiam mitigantis.
1:19
19. Ego Paulus scripsi mea manu. Ut de damno securus sis, inquit, accipe chirographum meum, has literas mea manu scriptas, quibus me fidejussorem interpono. Non liquet, an totam Epistolam sua manu scripserit Paulus, an vero hoc solum: Ego Paulus scripsi mea manu. Quod si totam scripsit, fuit ea res Philemoni procul dubio vehementer rata, nec minus honorifica; nimirum a tanto Apostolo totam Epistolam ipsius digitis exaratam accepisse.
Ego reddam. Graece anov.au), id est dependam sive rependam, ut habet Syriaca versio. Significat, se non quomodocunque spondere, sed absolute suam ipsius personam pro debito solvendo obstringere. Ut non dicam tibi, quod et teipsum mihi debes. In Graeco verbum est compositum 7ipooo<pei'Xetc, id est insuper debes, quomodo verterunt Erasmus et Hentenius. Hoc novo argumento Philemonem premit. Nam quia Philemoni verecundum erat futurum et parum honestum, si a Paulo debitum servi repeteret; dicit nunc Paulus, seu potius civiliter insinuat, utens rhetorica praeteritione, etiamsi non reddat, Philemonem sibi vicissim multo amplius debitorem esse, ut qui seipsum Paulo debeat. Itaque tanta quadam reconventione cum eo agit, videlicet allegatione debiti antiquioris ac longe majoris. Porro Philemon seipsum Paulo debebat, id est, salutem suam, quia Pauli praedicatione factus fuerat Christianus. Quod tamen quomodo verum sit, ambiget quispiam, cum Paulus Colossensium civitatem, ubi Philemon habitabat, non accesserit, quemadmodum ex ejus ad Colossenses Epistola satis apparet. Sed cum Cajetano respondeo, fieri potuisse, ut Philemon alio quopiam loco, ad quem forte profectus fuerat, Paulum evangelizantem audierit atque etiam cum eo amicitiam contraxerit. Alia responsio est, si dicatur Philemon Paulo debitor fuisse suae salutis, quod a discipulo ejus Epaphra, Colossensium Apostolo, quem Paulus illuc miserat, una cum aliis Colossensibus conversus fuerit ad Christum. Erat hic Epaphras, quando scribebatur haec Epistola, Pauli concaptivue, ut infra dicitur.
1:20
20. Ita frater ego te fruar in Domino. Graecum vat, quod interpres vertit ita, Hieronymus accipit quasi quoddam adverbium blandientis, quale Hebraeis est na in vocabulo Ilosanna. Secundum quam expositionem Apostolus, ut nihil omittat eorum, quae ad persuadendum faciunt, etiam blandimentum sermonis adhibet, ut si diceret: Eja, mi frater, id mihi praesta, ut ego te fruar. Alii vero, quibus Syrus interpres annuit, propriam adverbii Graeci significationem retinent, ut sit affirmantis; quod Latine dicitur: nae, certe, etiam, ac sensus sit: Certe frater te rogo, suscipe eum. Id enim supplet Chrysostomus. Fruar, Graece ovaijiTjV, optativi modi verbum est, non indicativi ac diversum ab iis, pro quibus alibi legitur frui in nostra versione, ut Sap. 2., Rom. 15. et 1 Tim. 6. Significat autem, fructum, voluptatem aut utilitatem ex re quapiam percipere. Sensum igitur hunc reddunt: Ita mihi contingat te frui, id est, ex tua praesentia tuoque colloquio ac praeclaris operibus capere voluptatem. Nonnulli sic: Ita tecum condelecter in futura beatitudine. Verni£ alii pressius considerantes Graeci verbi significatum, putant ita recte verti posse: Hunc fructum abs te consequar, id est sine quaeso, ut hoc abs te beneficium impetrem, scilicet Onesimi reconciliationem. Qui sensus optime convenit textui. Addit autem in Domino, sive quia fructus et delectatio undecunque percepta, vana est, nisi in Deum referatur; sive ad significandum, se non nisi per Christum exspectare illud bonum, quod optare se dicit. Est autem in Graeco verbo manifesta allusio ad nomen Ontsimi, quod utilem significat, quasi dicat: Hanc utilitatem mihi praesta, deprecanti pro Onesimo, qui ab utilitate nomen accepit. Occasione praesentis loci quaeri posset, quomodo frui et uti differant apud Theologos, quibusque rebus fruendum sit et quibus utendum. Sed de ea re ex professo egimus ad initium lib. 1. Sent. Nam hoc quidem loco frui non tam specialiter sumitur, ut de eo Theologi disputant.
Refice viscera mea in Domino. Quidam codices habent in Christo, sed verior est lectio in Domino, quam Graecis consentaneam editio quoque Clementina comprobat. Quanquam in sensu non est diversitas. Dominus enimipseest Christus. Haec pars exprimit fructum seu beneficium, quod dicebat se optare. Potest autem bifariam exponi: Refice viscera mea, id est, meipsum pro Onesimo solicitum et anxium recrea, refocilla in his vinculis. Id autem facies, si Onesimum in gratiam receperis. Vel sic: Onesimum tanquam viscera mea, id est alterum me, a metu concepto recrea, veniam dando et in gratiam recipiendo. Nam et supra dixerat: illum, id est mea viscera, suscipe. Tradit hunc intellectum Hieronymus, qui praeterea monet, illud in Domino referri posse vel ad viscera, vel ad verbum refice. Priori modo semms erit: Refice Onesimum, qui est viscera mea in Domino, id est, quem ego ut mea viscera Christiano amore complector. Altero modo: Onesimum refice in Christo, id est, hanc ei gratiam praesta per Christum aut propter Christum. Suau^t hunc sensum pars praecedens, in qua similiter ad verbum refertur, in Domino, quasi dicat: Ita fiet, ut ego te fruar in Domino, si tu Onesimum reficias in Domino.
1:21
21. Confidens in obedientia tua, scripsi tibi. Confidens, Graece confisus. Hic rursus insinuat, se, quamvis precibus agat cum Philemone, posse tamen praecipere. Id enim includit obedientiae nomen. Ac si diceret: Obedientia tua mihi probe cognita facit, ut plane confidam, me impetraturum id, quod his literis flagito: quoniam etsi praeciperem, obedires. Hoc autem dicit cum insigni laude Philemonis, ut proinde haec pars permagnam movendi vim habeat, adeo ut hic exclamet Chrysostomus: Quem lapidem ista non flecterent, non emollirent? Et tamen orationem adhuc auget, quod sequitur: Sciens, quoniam et super id, quod dico, facies. Tantam, inquit, novi tuam erga mo obedientiam, ut non dubitem, quin plus etiam quam peto, sis praestiturus. Sic secundum Deum laudatus Philemon non poterat non annuere postulatis.
1:22
22. Simul autem et para mihi hospitium. Hoc adjicit, non quod magno apparatu opus esset ad Paulum hospitio excipiendum; aut quod is de praeparando sibi hospitio magnopere solicitus esset: sed pro novo argumento; scilicet ut Philemon, audiens Apostolum brevi venturum, vereatur, ne si rogata non praestiterit, offensionem ejus ac reprehensionem incurrat.
Nam spero per orationes vestras donari me vobis. Id est, spero futurum, ut Deus precibus vestris exoratus me vobis donet, ac praesentem exhibeat. Per hoc quod ait donet, non autem reddat aut restituat, sicut dicitur Hebr. ultimo, conjectura sumi potest ad ejus confirmationem, quod superius atque alibi in arg. Epist. ad Coloss. dictum est, Paulum non per seipsum, sed per alios Evangelium Colossensibus praedicasse. Porro manifestum est ex hoc loco, Paulum, quando hanc scripsit Epistolam, spem habuisse non levem suae liberationis e carcere. Sicut etiam ad Phil. 1. et 2. sperat ac promittit ad eos reditum. Quomodo ergo, dicet aliquis, in 2. ad Tim. Epist., quam multo ante hanc scriptam fuisse suo loco ostendimus, quasi martyrio jam proximus, dixit: Ego enim jam delibor, et tempus resolutionis meae instat; cursum consummavi etc. Hujus dubii solutio pendet ex intellectu verborum, quae ad Timotheum scripta sunt. Non enim ibi loquitur Apostolus de tempore proxime instanti, sed quo paulatim per carceres et persecutiones tendat, significare voluit; quemadmodum id a nobis expositum est. Nam ex prioribus Romanis vinculis has Epistolas scripsit.
1:23
23. Salutat te Epaphras concaptivus meus in Christo Jesu. Sicut initio Epistolae Timotheum adhibuit, velut comprecatorem; ita nunc in fine multorum addit consalutationes, ut intelligat Philemon, se non solum a Paulo et Timotheo, verum etiam ab aliis Pauli discipulis et communibus amicis, tacite saltem atque ipsa salutatione rogari pro Onesimo. Horum primum merito nominat Epaphram; quod is Colossensium esset Apostolus, et pro Chri6ti nomine, perinde ut Paulus, in vinculis teneretur. De quo plura in Epistola ad Col. Vide, si lubet, apud Hieronymum fabellam, quam narrat de Epaphra Pauli concaptivo, sed indigna, in qua refellenda moremur.
1:24
24. Marcus, Aristarchus, Demas et Lucas adjutores mei. Graece, cooperarii mei, scilicet in negotio Evangelico. Nominantur bi omnes etiam in Epist. ad Col., ut satis liqueat, hanc Epistolam simul cum illa missam fuisse. Petendum ex eodem loco et ejus commentario de singulis istorum quatuor, quinam' fuerint; ne hic eadem repetamus. Jam ex eo quod Demas, putatur enim idem esse, in utraque Epistola unus est salutantium, qui in 2. ad Tim. culpatus fuit, quod Paulum reliquisset diligens hoc saoculum, colligere debemus, eum postea ductum poenitentia rediisse ad obsequium Pauli, quem reliquerat. Qua de re plura 2 Tim. 4. et Col. 4.
1:25
25. Gratia Domini nostri Jesu Christi cum spiritu vestro. Amen. Cum spiritu vestro, id est v6biscnm, phrasi Scripturae; quod et in more est Ecclesiae; velut dum sacerdoti dicenti: Dominus vobiscum, respondetur: Et cum spiritu tuo, id est tecum. Optat igitur Philemoin et caeteris, ad quos scribit, gratiam Christi Domini. Quo nomine omne bonum salutare comprehendi, saepe dictum est alibi. In Graecis codicibus subscribuntur haec verba: Ad Philemonem scripta est e Roma per Onesimum servum. |fyfci^#f^#^#:^^ *X*:f\V* f^#fv# *v* *'* ^* fs:$ * * * * X*^* K* $\* fs; * X* ef%' f#;J#####;^ * K*K**\* *v* f #j?f *;# *;* *;# *;# i;# *;# #j?f -i;# *;Sf i ^f *;# * pf i ^f *;# #;f # jff #;* i ptmpfmpl if\# f\# ^* ^ * X # x * 'X •*■ x * X $%$ f^#%#%# X •* X * X * *\ * f\# f\ * X * fMi [:f\#f\#.f^ ^1|\#f^f\#f\*f^ i%#fs#fvv#f\#^?##*#*#*###*# s%#fs#fs#^* ^&m#m$m:pfm$m$mfr fs#fs#fs*:fs#:fs#^^ #mpr*prmpr*pt pfmpfmprm.pr-m #mpfm.pfmj$mpfmprm %ifs#fs#f\*:f^^^ fm.pf i /? * /? * /? * X H*^*f< fmtfmpfwpfmpf* %#%#%#%#▼ #jf## *^f *yf * f\#fs*fs*fs#* fm&mpfmptmpfii tfs*f\*X*fv#* fmprmprmprmpf?fs#*\#fs#:fs^*1 imptmpfmpf ffs#fs#f\#fsV#:1 fmpfm^mpfmpf:: ^#%#.%#^#^ fmptmpfmpfmpf ^#1^#f^#X#^ 4f A "5f & # * # $ #.. ^f |;# * ^r *;.*• if^#^#f^#f^i ^? *;# $;# * pf *;?? *f\* ^*^*^* /f *;# *;?> pfmpfwpfmpf ^mpfmptmpfmpf * *c ^ * ^ * y? i 7f * ^f i ^f * pf * ^\ '* "t*\ * ^ * ^\ * pfmptmptmiif m%m^&%0%M ^m^mpfmpf $:pt *?\*% ^^ iHt iNSTrruTr »f tn>»AFv«L stuoies fmprmprmprmpr> ■ •_.»• ^ ^ •■ 10 ELMSLEY PLACE X*^*K**v* ' i t^, i ^ *?\ * ^ * TORONTO 5, CAnaoa. fmprmprmpfmpf>?f^fs#fsv#fs#' Wmprmprmprmprt fsv*fs*fs*f\#^ 'mpfmpfmpfmpf ^*X*^*f\*; ;?*;#*;#*;# e%#%#fs#%#' ^mptmpfmprmpt n#X#f^#%#' 'mprmprmprmpf, ^#fs#X#f;#1 1^#fsv*:fs#%* itmpfmpfmpr %ptmpfmpf ^#%#f\#f\# l^ptmpfmptmpf K»X*K*^* ^*^*^*^* f%$*pf*pf*$ x*^*^*x*i!mpf*pf*pf*p* pt%ptm:pfik.pf *K*^*^*^;* *x*^*x*^* ,*' * ^ it%i:fs#f^#%#' >fi/f tpfmpt »^*X*X*^* pfiipf*pfmpf ^*^*"K.m\m pfmpfmpfmpfmpf.*,M*;**\*K* jfmpf*pf*pf w*^**s*^*^*1 pfmpfmpfmpfm* %*X*^*X*^\*;# + pf*pf+p? *?? &&#&$*$&&;*X*X*^*^*1 itfm$mpfm.pfm/f ^X*^*^*^*1 jrmprmprmprm*;#^*^*\*^*1
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.